LÚKKAA

Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Yéesu Kiristaa ee

Lúkkaa

bínɗa

Woꞌeencii lëgís Këyítfiiɗa

Wii wërí en Hewhewii winéwí’wii Lúkkaa bínɗa. Lúkkaa bokéeríi ga apotaa’caa Yéesu, wayee ya enee na ɓuwaa taabee na Yéesuɗa, kimeekisɓa bi lee’ daa kipeskaa Yéesu madeeɗa. Waa ennda ɗa, ya bínnda këyítfii fii, ya wosohhafa fiiliici Tewoofíil. Lúkkaa enee doktoo’ ee ya taabin waas ciyewin na Pool yaa Yéesu tanukee ga waas Damaas tummbari apotaa’ɗa. Ga ɓéeɓ ɓuwii bín ga loo Hewhewii winéwí’wiiɗa, ya doŋ yërí enndii yaawúu’ ga. Ya yewinnda kiɓéestíꞌ ga daa baahcaa yaawúu’caa manɗa, doonaa ɓuwaa fodaa gari mín kiꞌínoh dijófí’ ɓaa en Yéesuɗa.

Lúkkaa woꞌee an yaawúu’caa enee na kiseku buuraa ƴahɓa kimúsalɗa. Buuraama yërí en Músalkaataa sëldíiga-Koohcaa yéegalohee ga Këyítfaa fisela’í’faa an Kooh hayyi kiwos ëldúnaɗa. Kooh ínoheera an Músalkaataama laakkiinaa, ɓéeɓ ɓuwii hay kisaŋkuꞌ. Iñaama tah ya wosohha Kowukaagari ya laakka ka doŋɗa, kimúsal ɓuwaa gëman gakaɗa, heetoo heet. Yéesu Kiristaa yërí en Kowukaama.

Lúkkaa bídin ga këyítfii daa kilímukkaa Yéesu eneeɗa, na iñaa Yéesu tum ga ëldúnaɗa, iñaa ya jëgí’ ɓuwaaɗa, iñaa aaw ga kikaankaa na kimílískaagari. Yéesu jëgíree ɓuwaa ee ya yërëméeríi wo’eenci; ya yaa wëkí’ ɗúukoolí’caa, yaa kaal raɓcaa ga ɓuwaa, ya yaa tum enaama cidóoyí’-waa’.

Lúkkaa bídin ɓan këyít filiis, faa teeku “Tumeencaa apotaa’caa”. Ya ɓéestíꞌ ga këyítfaama iñaa dalee apotaa’caa aboh ga waa Yéesu ɓëwíru asamaanɗa, na daa kikerceen kooroh bi le’’a daa en ɓéeɓ ga ëldúna.

Këyítfii Lúkkaa bínɗa mínin kimëdírohu lool na iñaa Mëccëe bínɗa, na Marka ɓan, ee wa tíidoh anee:

1 - Iñii tah Lúkkaa kibín këyítfiiɗa (1: 1-4)

2 - Kilímukkaa Saŋ-Bëtís na kilímukkaa Yéesu (1: 5–2: 52)

3 - Jangataa Saŋ-Bëtís (3: 1-20)

4 - Saŋ bëtísi’’a Yéesu, Seytaani fíꞌta Yéesu (3: 21–4: 1-13)

5 - Yéesu tessa ga gohaa Gëlílée (4: 14–9: 50)

6 - Yéesu meyohha Gëlílée yaa ƴah Yéerúsaleem (9: 51–19: 27)

7 - Bescaa mëeñjoh ga kipeskaa Yéesuɗa (19: 28–23: 56)

8 - Yéesu mílíssa ga kikaankaa (24: 1-12)

9 - Yéesu feeñukka tëelíbéecaagari; Yéesu ɓoyukka ga ɗook (24: 13-53)

Iñii tah Lúkkaa kibínɗa

¹Fiilii Tewoofíil,

Ɓoꞌ ɓiyewin daluunun kibín tóoh iñaa laakee dii ga ɗuuƴcíiɗa. ²Ɓa ɓéestíꞌka fodaa daa ɓuwaa maasohsee iñaama woꞌseeka na kúuwɓaɗa, ga waa iñaama dal, ee ɓa enee yéegalohcaa woꞌeenaa Kooh. ³Kërí tah, Kiyaakii, mi ɓan waa mi heella bi jof wëeꞌwëeraa ga iñaa laakeeɗa tóoh, aboh ga dalaaraa, helloo kaꞌta ga kiɓéestíꞌtaaca ga bín wíinoo wíinoo. ⁴Fodaama fu ínoh bi jof an iñii fu jëgíruɗa, kayoh fiyaak.

Malaakaa yéegalohha kilímukkaa Saŋ

⁵Waama lak Eroot en buuꞌ ga kúlkaa Yúudée. Laakka sarahohaa teeku Sakarí, bokee ga lagaa sarahohcaa ensee na Abíyaaɗa. Ɓetici teeksee Ilisabeet ee bokee ga gíiraa Aaron. ⁶Sakarí na ɓetici Ilisabeet júɓseera ɓéeɓɓa ga fíkíi Kooh, ɓa taabuki ga daa gënɗa Waas-Kooh na iñaa ya nakohɗa. ⁷Wayee ɓa laakéeríi kowu ndaga Ilisabeet mínéeríi kilaak, ee ɓa ɓanak, ɓa ensee yaak.

⁸Laakka bes, Sakarí enee na kitum lëgëy-sarahohaagari ga fíkíi Kooh, lak ɓuwaa ya bok naɓaɗa, ɓërí hëyrohee kitum bëríi. ⁹Ga baahaa sarahohcaa, ɓa daani kiyíp tudooꞌ kiꞌínoh ɓaa iñaama hídan gariɗa. Iñaa hínnda ga Sakarí, ya jommba kiꞌaas ɗuuƴ Kaanfaa Kooh ga ɗekataa wëñ kiselaꞌɗa, kitëkíꞌ cúuraayaa. ¹⁰Ɓiɓoꞌ ɓiyewin enussa ga fooh, ɓaa kíim Kooh daama ga wahtaa cúuraayaa taaluɗa. ¹¹Waa ennda ɗa, laakka malaakaa Kooh meƴ ga fíkíi Sakarí, tuukohha iñaa hanoh yah ñaabaa ɗekataa tëkírohsi cúuraayɗa. ¹²Daa Sakarí hoteeri hen, fítaagari tuukka tek, ya tíitta tír. ¹³Wayee malaakaa woꞌꞌari an:

- Kaa niik dara Sakarí, iñaa fu kíimɗa Kooh tookɗinndaari: Ɓetifu Ilisabeet hayyaa kilaakiꞌ kowu kiƴaal, ee fu teekanka Saŋ. ¹⁴Keeñfu hay kisoos gari lool, ee ɓoꞌ ɓiyewin hay kineɓluku ga kilímukkaagari. ¹⁵Ndaga ya hay kiꞌen ɓoꞌ yiyaak ga fíkíi Haꞌmudii. Ya ƴahhii anoh, enndii biiñ enndii anahaa laallukohi ɓoꞌ, ee aboh ga daa ya enan sah ga lookaa eeciɗa, ya hay kilíif na doolaa Helaa yiselaꞌíꞌyaa. ¹⁶Ya hay kitah bi ɓu-Isarayeel ɓiyewin gëmaatu ga Haꞌmudii en Koohyiigaɓaɗa. ¹⁷Ya hay kitíin ga fíkíi Kooh, líif na hel na doolaa sëldíiga Ili ɓayeeɗa. Ya júwohíꞌ paamuncaa na towutaa, ya haydoh keeñ sagoh-taycii ga halaat cijúwíꞌ; fodaama ya waayukiꞌ Haꞌmudii ɓuwaa sekanndiɗa1: 17 Malkat Malasíi 3: 23-24..

¹⁸Sakarí loffa malaakaa an:

- Mi ínohan iñaama na? Ndaga mi guꞌgi, ee ɓetiroo ɓan yakakin.

¹⁹Malaakaa taassari an:

- Mi yërí en Gëbíríyeel. Mi en ga fíkíi Kooh, kitum iñaa ya nakohɗa. Ya woseeroo kiwoꞌꞌaa na kiyéegallaa Hewhewii winéwíꞌwii wii. ²⁰Diima fu hay kiluuɓ, fu mínanndii kiwoꞌ bi ga daa iñii mi woꞌɗa laakan, ndaga fu gëmmbii woꞌeeniigoo ƴah kilaakoh ga wahtaagawaɗa.

²¹Waama, lak ɓuwaa ensee na kikíim Kooh ga foohɗa ɓaa sek Sakarí daama. Ɓa jaahliꞌꞌa ga daa ya tes iñaa maañin ga ɗekataa wiselaꞌíꞌwaa ga ɗuuƴ Kaanfaa Koohɗa. ²²Ga waa ya meƴca, ya mínndii naɓa kiwoꞌ ee ɓa ínohha an ya hot yen ga ɗekataa wiselaꞌíꞌwaa. Ya tessa luuɓ, ee ya woꞌi naɓa na yahcaa.

²³Waa bescaa Sakarí jomee kihëyroh ga Kaanfaa Koohɗa leehha, ya ɓoyukka kaanci. ²⁴Bes cera tíkka ga, ɓetici Ilisabeet ennda na look. Ya ɗaakukka ñiin ciyëtúus ga kaanci. Ya woꞌee ga ɗuuƴci an: ²⁵«Iñii yii, Kooh tumiꞌtoori: Ya malkinndoo bi ya nísinndoo ga iñaa enee kaciroo ga ɗuuƴ ɓuwiiɗa.»

Malaakaa yéegalohha kilímukkaa Yéesu

²⁶Waa lookaa Ilisabeet laak ñiin ciyitniinooɗa, Kooh wossa malaaka Gëbíríyeel ga teeraa Nasareet, ga gohaa Gëlílée. ²⁷Ya wossari ga oomaa-jowaa onohu kipañ ga oomaa-fiilaa teeku Yoseef, kucaasamun Dëwít. Oomaa-jowaa teeku Mariyaama. ²⁸Malaakaa aassa kaan Mariyaama, woꞌꞌari an:

- Jam namohat naraa, fu yii Haꞌmudii teeɓ kijofkiigariɗa! Ya yii naraa.

²⁹Daa Mariyaama kelohee iñaa malaakaa woꞌ yaama, fítaagari tuukka tek. Ya yaa woꞌ ga helaagari an: «Këñɗohuma waaꞌ yee kiwoꞌe?» ³⁰Malaakaa woꞌꞌari an:

- Mariyaama, kaa niik, fu newin Kooh. ³¹Diima, fu hay kiꞌen na look, fu laak kowu kiƴaal, fu teekka Yéesu. ³²Ya hay kiyak ga fíkíi ɓuwii ee ya teeksan Kowukii yii ga ɗookaa-ɗookɗa. Haꞌmudii en Koohɗa hayyi kitum buuꞌ fodaa caasamci Dëwít. ³³Ya ƴah buurii ɓu-kaan Yakoop bi taaꞌ ee nguuraagari leehoo taaꞌ.

³⁴Mariyaama loffa malaakaa an:

- Iñaama mínan na kiꞌen? Mi ínohoo ƴaal.

³⁵Malaakaa taassari an:

- Helii yiselaꞌíꞌyii hay kiyoosuk ga ɗookfu ee doolaa meyoh ga Kooh yii ga ɗookaa-ɗookɗa úullaa fodii sëegúu. Kërí tah oomaanii ƴah kilímuɗa ƴah kiɓayu yiselaꞌíꞌyii, Kowukii Kooh. ³⁶Malka, mbokfu Ilisabeet, ya ɓan, yaa na look, kowu kiƴaal, ga kiyaꞌɓuci. Ɓaa woꞌsee an mínoo kilaak kowuɗa, yaa ga ñiin ciyitniinoo wati. ³⁷Ndaga dara wooñnjii Kooh.

³⁸Mariyaama woꞌꞌa an:

- Mi en ñaamii Haꞌmudii. Iñii fu woꞌ garooɗa, laakohat ɗa.

Malaakaa tagohha nari, yaa ƴah.

Mariyaama kaꞌta kiɓaaɓ Ilisabeet

³⁹Ga wahtaama, Mariyaama ɓewukka, yaa gaaw kiƴah ga ɓak gohaa Yúudée wiyéwníꞌ jaŋjaŋwaa, ga teeru wíinoo daama. ⁴⁰Ya aassa kaan Sakarí, ya këñíꞌta Ilisabeet. ⁴¹Kowukaa ga lookaa Ilisabeetɗa yëngëlukka ga ɗuuƴci ga wahtaa Ilisabeet keloh këñɗohaa Mariyaama. Ilisabeet líiffa na Helaa yiselaꞌíꞌyaa. ⁴²Ee ya yaa woꞌ didóolíꞌ an:

- Kooh wëñnjaa kibarkeel ga ɓeticii ɓéeɓɓa ee ya barkeelin kowukii fu ƴah kilaakɗa! ⁴³Mi yërí en ɓa, bi eew Haꞌmudiigoo, hay kaanndoo? ⁴⁴Ndaga malka, daa mi kelohee këñɗohiigaraa hen rek, kowukii dalla kiyëngëluk ga lookiigoo ndaga kisafaꞌ. ⁴⁵Fu yewinin múuꞌ, fu yii fu gëmin an iñaa yéegalohu ga teekaa Haꞌmudiiɗa, hay ɗa kilaakoh.

Mariyaama ƴeekka Kooh

⁴⁶Mariyaama dalla kiwoꞌ an:

- Fítiigoo ɓéeɓwa wii kañ kiyakkii Haꞌmudii,

⁴⁷ee keeñnjoo soosin ga Kooh, Músalkaatiigoo.

⁴⁸Ndaga ya malkinndoo, mi ñaamiigari ee mi enndii daraɗa.

Aboh ga diima, ɓuwii wati na ɓaa hayanɗa, bi taaꞌ woꞌsan garoo ɓaa yewinin múuꞌ.

⁴⁹Ndaga Kooh yii laak dooliɗa tumɗinndoo enaama yiyaak. Teekiigari selaꞌin.

⁵⁰Ee ya hay kiyërëm ɓuwaa niikussi fodii Koohɗa, bi taaꞌ.

⁵¹Ya tumin enaama ciyaak na dooli yahci: ya aañin ɓuwaa tíku hafɓa ga ɗookɗa.

⁵²Ya kaalin buuꞌcaa ga nguuraa ɓa enohɗa, ee ya ɓëwíꞌta ɓuwaa enussii daraɗa.

⁵³Ya erin ɓuwaa yaaɓɗa enaama cinéwíꞌ bi dooyin, ee ya ɓoƴkidohin haꞌ-alalcaa yah ɓuucuuc.

^54-55Ya hayin kiꞌamɗoh ɓu-Isarayeel, súrgaciigari:

ya allii múk kiteewoh yërmaandaagari ga Abaraham na ɓuwaa meyoh gariɗa bi taaꞌa fodaa daa ya dígeeka caasamuncaagaruuɗa.

⁵⁶Mariyaama tessa na Ilisabeet iñaa leꞌin ñiin kaahay, lëehíꞌta ya ɓoyukka kaanci.

Kilímukkaa Saŋ-Bëtís

⁵⁷Wahtaa Ilisabeet jomee kilaakoh kowuɗa leꞌꞌa, ya laakka kowu kiƴaal. ⁵⁸Ɓuwaa dëk nariɗa na mbokcaagari yéegussa an Haꞌmudii, teewinndi yërmaandi wiyaak, ee ɓéeɓɓa ɓaa neɓluk ga iñaama nari. ⁵⁹Waa kuꞌoomaakaa límukka bi laakka bes ciyitnakaahay, ɓuwaa hayyaja kigúꞌ1: 59 Ga baahaa yaawúuꞌcaa, oomaa yiƴaalyaa límu ɓéeɓ, jom kigúruk ga besaa wu-yitnakanakwaa ya límohuɗa. Malkat Léwítík 12: 3 . Ɓa waareeja kiꞌeꞌ teekaa paamci, Sakarí. ⁶⁰Wayee eemunaa loffa an:

- Óꞌóo, ja teeksan Saŋ.

⁶¹Ɓa woꞌꞌari an:

- Man laakoo mbokfu yaa ɓay teekuma!

⁶²Ɓuwaa meekisohha paamunaa na yahcaagaɓa, ya woꞌɓa daa ya waaꞌ kiteek kowukaagariɗa. ⁶³Sakarí nakka ɓuwaa, ɓa haydohiꞌti haanga wibídaah, ya bínnda an: «Teeku Saŋ.» Ɓuwaa ɓéeɓɓa jaahliꞌussa ga iñaama. ⁶⁴Ga ɗekataama, perimpaa Sakarí lógísukka, ya mínnda kiwoꞌ fodaa múus, ya yaa kañ Kooh. ⁶⁵Ɓuwaa dëk nari ga dëkaaɗa tíitussa ga iñaama, ee ɓuwaa ɓaa ɓéestíroh iñaa laakee yaama ga ɗuuƴ jaŋjaŋcaa ga gohaa Yúudée tóohɗa. ⁶⁶Ɓaa iñaama aasin nofci ɓéeɓ, ammbaka ga helci ee ya yaa woꞌ an:

- Kuꞌoomaakii jii ƴah ɓee?

En kiꞌenaa, doolaa Haꞌmudii, enee nari.

Sakarí ƴeekka Kooh

⁶⁷Sakarí, paam kuꞌoomaakaa líiffa na Helaa yiselaꞌíꞌyaa. Ya yaa jangat fodii sëldíiga-Kooh an:

⁶⁸- Haꞌmudii, Koohyii ɓu-Isarayeel, kañsat, ndaga ya hayin kiɓaaɓ na kilaassuu, ɗu ɓuwiigari.

⁶⁹Ya wosinnduu Músalkaat yiyaak, yaa bok ga níilaa buuꞌ Dëwít, súrgaagari.

⁷⁰Ya yéegaloheera iñaama kimëeñíꞌ, koorohhawa ga túuwtaa sëldíigacaagari ɓiselaꞌíꞌɓaa ensee waamaɗa:

⁷¹Ya dígohee an ya hayyuu kimúsal ga ɓuwii sagoh naruuɗa na ga yah ɓuwii waarussii garuu kihotɗa.

⁷²Fodaama ya teeɓ caasamuncaaruu yërmaandaagari,

ee ya allii kifiiliimunkaagari kiselaꞌíꞌkaa na ɓuunciɗa.

⁷³Kooh dígee caasammbuu Abaraham, ⁷⁴an ya hayyuu kimeƴdoh ga yah ɓuwii enu naruu kilebirohɗa, doonaa ɗu mínndi kijaamuk

fodaama, na fít wiyëgísíꞌ.

⁷⁵Doonaa ɗu selaꞌ ee ɗu júɓ ga fíkíici besaa Kooh onnduu kipes ɓéeɓ.

⁷⁶Fu nak, kowuroo, fu ƴah sëldíigii Koohyii ga ɗookaa-ɗookɗa, ndaga fu ƴah kiɗëwíruk Haꞌmudii, fu waayukiꞌti waasiigari ya ƴah kihayohɗa,

⁷⁷na kiꞌínohlukoh ɓuwiigari an waasaa ƴahɓa kimúsalɗa kooroh ga kibayalkaa ɓa bayalsan baakaaꞌcaagaɓaɗa.

⁷⁸Koohyiiruu yewinin yërmaandi, kërí tah bi ya hay kiyóoskíꞌ ga ɗookkuu leeꞌlaataa meyoh ɗook man na leeꞌlaataa nohaa en na kimeƴ.

⁷⁹En ɗanaa ya léeríꞌ ɓuwaa tesu ga ñúusii ee ɓa dëk ga kinúp kikaanɗa, ya níiꞌ kotcaagaɓa, ëewdohca ga waas jam.

⁸⁰Oomaanaa yaa yak ga faan na hel. Ya tessa ga ɗekat, ga ëgíraa, bi ga daa ya meƴ, ya teewukohha ga fíkíi ɓu-Isarayeel.

Kilímukkaa Yéesu ga Betleeꞌem

(Mëccëe 1: 18-25)

¹Ga waama, buuraa yiyaakyaa woꞌu Ógís nakohha an ɓuwaa en ga kúlkaagari tóohɗa, ɓa bídukat bi ya ínoh ga daa ɓa hínɗa. ²Bídukaama wërí ɗeɓ kilaak ee wa enee ga waa Kíríñús nguurukee ga gohaa Síríiɗa. ³Ɓaa en ɓéeɓ yaa ƴah kibíduknee ga teeraa ya meyohɗa.

⁴Yoseef ɓan ɓeɓkohha ga teeraa Nasareet ga gohaa Gëlílée, ya yaa ƴah Betleeꞌem, teeraa buuꞌ Dëwít límohuɗa, ga gohaa Yúudée. Iñaa tahkaɗa, ya Yoseef, ya bok ga níilaa buuꞌ Dëwít. ⁵Ya kaꞌta daama kibíduknee, ya taammba na jowujaagari, Mariyaama, lak na look. ⁶Wahtaa Mariyaama jomee kilaak kowuɗa leꞌꞌa lak ɓa ɓaa ga Betleeꞌem. ⁷Ya laakka kowu kiƴaal, ennda saawaagari. Ya múulla kuliiꞌkaa, faanndaja ga ɗuuƴ mbalka ndaga lak ga daa ɓuwaa yuŋɗusee ga kaancaaɗa líifin, ee ɓa laakéeríi daa ɓa enan.

Malaakaa yéegalla níirohcaa

⁸Ga ëgíraama, laakeera níirohcaa neehsee ga yopcaa. ⁹Laakka malaakaa Kooh meƴ gaɓa. Ndamaa Kooh yoosukka ga ɗookɓa, ennda fodii melic, wíillaɓa. Ɓa tíitta tír. ¹⁰Wayee malaakaa woꞌꞌaɓa an:

- Kaa niikat, ndaga mi haydohiꞌtúu Hewhew wijófíꞌ waa ƴah kiꞌen neɓlaat ga ɓuwii ɓéeɓɓa: ¹¹wati2: 11 Ga baahaa yaawúuꞌcaa, bes dali ga noh-soos bi ga daa noh-soos haysisan , ga teeraa buuꞌ Dëwít límohuɗa, laakin Músalkaataa límukiꞌtúu, yërí en Kiristaanii, Haꞌmudii. ¹²Ee ɗú ínohsohanndi ga mandargii wii: ɗú hay kilaak daama kuliiꞌkaa múuluunun, faanu ga ɗuuƴ mbalka.

¹³Ga ɗekataama, laakka malaaka ɓiyewin ɓaa meyoh ɗook hayussa ga yaama, ɓa taammba ɓéeɓɓa, ɓaa kañ Kooh anee:

¹⁴«Ndam aawat ga Kooh ga ɗookaa-ɗook, ee ga kakay jamaagari enat na ɓuwaa ya tanɗa!»

Níirohcaa karussa Betleeꞌem

¹⁵Waa ennda ɗa, malaakacaa tagohussa na níirohcaa, ɓaa ɓoyuk ɗook-Kooh. Níirohcaa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Ɗu ƴahat kon bi ga Betleeꞌem, ɗu hot iñaa laak daama ee Haꞌmudii, hayeeruuka kiyéegalɗa.

¹⁶Ɓa gaawwa da kikaꞌ, laakussa Mariyaama na Yoseef daama ee kuliiꞌkaa faanuunun ga mbalkaa. ¹⁷Waa ɓa hottaja, ɓa hannda kiɓéestíꞌ iñaa malaakaa woꞌeeɓa aaw ga kuꞌoomaakaaɗa. ¹⁸Ɓéeɓ ɓuwaa kelohsee iñaa níirohcaa ɓéestíꞌseeɗa, jaahliꞌussa ga. ¹⁹Mariyaama nak ammba iñcaama tóoh ga helaagari ee ya yaa halaat ga. ²⁰Lëehíꞌta níirohcaa ɓoƴkussa yopcaa, ɓaa ndam Kooh, ɓaa kañnji ndaga iñaa ɓa kelohɗa, na iñaa ɓa hotɗa. Iñcaama tóoh laakee fodaa daa malaakaa woꞌeeɓakaɗa.

Yéesu ɓayussa ga teekaagari

²¹Waa kuꞌoomaakaa límussa bi laakka bes ciyitnakaahay, ja gúrussa, ɓa eꞌtari teekaa Yéesu. Teekaa waama wërí malaakaa erohee lak Mariyaama enndii na look duum.

Yéesu teewohsuneera ga Kaanfaa Kooh

²²Besaa kisétíꞌsirukkaa2: 22 Malkat Léwítík 12: 3-6. Ɓeti han kilaak kowaa ee ka bëtísiꞌunaa, ya hay kites bes ciyewin (bes cidaaŋkaah kaahay, en kowu kiƴaalaa, bes cidaaŋkaah-yitniinoo na ciyitniinoo, en ɓetinaa) balaa ya setaa Mariyaama leꞌꞌa fodaa daa Waasaa Móyíis nakohkaɗa, Yoseef nari ɓayussa kuꞌoomaakaa teeraa Yéerúsaleem ga Kaanfaa Kooh, kiteewohhi ga Haꞌmudii; ²³ndaga bídu ga Waasaa Haꞌmudii, an: «Kowu kisaaw kiƴaal kaa límu ɓéeɓ faanɗusat Kooh.» ²⁴Ɓa tummba sarah ɓan fodaa iñaa Waasaama nakohɗa: «Hoꞌ-mbarfat ɓanak wala hoꞌ-húul ɓanak ɓiƴín.»

²⁵Laakeera waama ga Yéerúsaleem, ɓaa teeku Simewoŋ. Ɓaa yaama júweera ee kelohɗeera Kooh ee ya sekee ɓaa ƴah kihay kinaas coonucaa ɓu-Isarayeelɗa. Helaa yiselaꞌíꞌyaa taabee nari ²⁶ee ya ínohlukoheerari ga heeƴ an ya kaanoo ee ya hottii Kiristaanaa Haꞌmudii, wosohɗa. ²⁷Helaa yiselaꞌíꞌyaa ɓayyari bi ga Kaanfaa Kooh, hídohha lak paam Yéesu na eeci haydohuununndi daama kitum iñaa Waasaa nakoh gariɗa. ²⁸Simewoŋ ɓeɓpari ga yahcaagari, ya yaa kañ Kooh an:

²⁹- Cic Kooh, diima iñaa fu dígoheeɗa laakin. Fu mínin kiꞌíis súrgiigaraa ya kaan na jam.

³⁰Ndaga mi hotin na tuhastiigoo kimúckii meyoh garaaɗa,

³¹ee kimúckiima, fu waayukka ga fíkíi ɓuwii ɓéeɓɓa:

³²Kërí en leeꞌlaataa tahanndaa kiꞌínohuk ga ɓuwii ga ëldúnaɗa tóoh, ee kërí onan ndam ɓu-kaanfu, Isarayeel.

³³Paam Yéesu na eew Yéesu jaahliꞌussa ga iñaa Simewoŋ woꞌee ga oomaanaaɗa. ³⁴Simewoŋ barkeellaɓa, woꞌꞌa Mariyaama eew Yéesu an:

- Malka, ɓii yii hay kitah ɓiɓoꞌ ɓiyewin ga Isarayeel sooyu ga fíkíi Kooh ee ɓoꞌ ɓiyewin hay kimúcu. Ya hay kiꞌen mandargaa Kooh teewoh ee ya hay kisagu ga ɗuuƴ ɓuwii. ³⁵Ee fodaama, ya hay kiméyíꞌ halaatcaa ɗaakuk ga keeñcaa ɓiɓoꞌ ɓiyewin. Fu nak, Mariyaama, fu hay kilaak mesiklaat ciyaak ga keeñfu bi man na jípíl maaŋngaa.

³⁶Laakeera ɓan sëldíiga-Kooh yiɓeti, yaa teeku Aana. Paamci teeksee Fanuwel ee bok ga níilaa ɓu-kaan Aseeꞌ. Ya yaꞌɓuꞌeera lool. Ya enin tíkíis tiyitnatanak na ƴaalaa ya pajukee gari ga kiꞌoomaa-jowuciɗa. ³⁷Lëehíꞌta, waa ƴaalaa kaannda, ya pajukissii. Ya tessa ɗa bi ga tíkíistaa tidaaŋkaah-yitnataahay na tinikiistaa ya laakɗa. Aana tagohéeríi Kaanfaa Kooh. Wekoo nohoo, ya enee ga kijaamuk Kooh: ya oori, ya kíimi Kooh. ³⁸Daa ya hídukohee ga iñaama, ya yaa gërëm Kooh ga kuꞌoomaakaa. Ee ya yaa ɓéestírukoh kuꞌoomaakaa ga ɓéeɓ ɓuwaa seku daa Kooh laasohan ɓu-Yéerúsaleemɗa.

Paam Yéesu na eeci ɓoƴkussa Nasareet

³⁹Paam Yéesu na eew Yéesu mëtírussa kitum iñcaa Waasaa Haꞌmudii, nakohɗa, lëehíꞌta ɓa sooffa Nasareet, teeraa ɓa dëkohɗa ga gohaa Gëlílée. ⁴⁰Kuꞌoomaakaa nak, jaa yak, jaa wëñ kilaak hel, ja jaa yewin hamham ee jaa neɓloh Kooh.

Yéesu han kiꞌaas Kaanfaa Kooh

⁴¹Kíiskaa en ɓéeɓ, paam Yéesu na eew Yéesu daansee kikaru Yéerúsaleem ga feetaa Paak. ⁴²Ga waa Yéesu laakka tíkíis tidaaŋkaah na tanak, ɓa kaꞌta nari feetaa fodaa daa baahaa nakohkaɗa. ⁴³Ga waa feetaa leehha, ɓa ɓaa ɓoyuk, wayee Yéesu, kuꞌoomaa-ƴaalkaa, tessa ga Yéerúsaleem ee paamci na eeci ínohussii dara ga. ⁴⁴Ɓa tíinnda iñaa hín na noh-noh wíinoo ee ɓa fooŋnga rek an Yéesu yii ga ɗuuƴ ɓuwii ɓa taam naɓaɗa. Lëehíꞌta ɓa ɓaa en ga kiraassi ga ɗuuƴ ɓuwaa bokoh naɓaɗa na ɓuwaa ɓa ínohɗa. ⁴⁵Wayee ɓa hottiiri. Ɓa ɓoyukka kon kiraassi bi ga Yéerúsaleem. ⁴⁶Ga besaa wukaahaywaa, ɓa hottari ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh: ya yugin ga leeloo jëgíroh yaawúuꞌcaa, ya yaa súkúrukɓa ee ya yaa meekisɓa. ⁴⁷Ɓéeɓ ɓuwaa súkúrukseeriɗa lëƴseera ga kiñaañkaagari na iñcaa ya taaseeɓaɗa. ⁴⁸Paamci na eeci hotussi hen, ɓa waaruꞌꞌa; eeci meekissari an:

- Kowuroo, iñii tah ya fu tummbíi iñii yii? Mi na paapu ɗí jaahliꞌeera lool ga dii ɗí eneeraa na kiraasɗa.

⁴⁹Ya loffaɓa an:

- Ɗú raaseeroo doo ya? Ɗú ínohéeríi an mi jom kiꞌen ga kaanfii Paammboo hene?

⁵⁰Wayee ɓa ínohhii iñaa ya waareeɓa kiwoꞌɗa. ⁵¹Lëehíꞌta Yéesu sooffa naɓa Nasareet ee ya yaa kelohiꞌɓa. Eeci ammba iñcaama tóoh ga helaagari ee ya yaa halaat ga. ⁵²Yéesu nak yaa en yaak, hamhamaagari waa ɓaatuk, ee ya yaa wëñ kineɓloh Kooh na ɓuwaa.

Jangataa Saŋ-Bëtís

(Mëccëe 3: 1-12; Marka 1: 1-8; Saŋ 1: 19-28)

¹Iñii yii laakee ga kíiskaa kudaaŋkaah na kuyëtúuskaa ga nguuraa buuraa yiyaakyaa teeku Tíbeeꞌɗa. Lak Poos-Pílaat yaa nguuruk ga kúlkaa Yúudée, ee Eroot nguurukee ga gohaa Gëlílée, ee këmëeŋkíci Filiip nguurukee ga gohaa Ítúrée na waa Tarakonit, Lisañas nguurukee ga Abíleen. ²Ee ɓan lak Aan na Kayíf ɓërí kuliyukee ga sarahohcaa ɓiyaakɓaa. Waama Kooh woꞌꞌa na Saŋ, kowukaa Sakarí, ga ɗuuƴ ëgíraa. ³Waa ennda ɗa, Saŋ kaꞌta ga dëkcaa wíil húlúwaa Yúrdeŋɗa tóohca. Ya yaa jangat an ɓuwaa súpítat kipeskaagaɓa, ɓa bëtísiꞌu, en ɗanaa baakaaꞌcaagaɓa bayalu.

⁴Fodaama, iñaa bínsee ga këyítfaa Ísayíi, sëldíiga-Koohɗa laakka, ndaga ya woꞌee an:

«Laakin koonaa-ɓoꞌ kaa en na kiwoꞌ didóolíꞌ ga ɗuuƴ ëgíꞌ-dúndagaa an:

Waayukɗat Haꞌmudii waasii, júwíꞌɗatti tuwaas-waastii!

⁵Cúl-cúl hay kiꞌúubu,

jaŋjaŋ na tëgël hay kihídírohu;

waascii ɗeegiskohɗa hay kiyólóhɗu,

waascii na ƴëltí-ƴëltíciiɗa hay kileeñu.

⁶En ɗanaa, ɓaa en ɓéeɓ hay kihot kimúckaa meyoh ga Koohɗa.»

⁷Ɓuwaa ɓaa hay ga Saŋ doo ya bëtísiꞌɓa. Ya yaa woꞌɓa an:

- Heet goŋ-saamaancii, ɓii lëdíꞌtúu ɓa iñaa tahanndúu kirëc ga aylukaa Kooh ƴah kihayɗa? ⁸Kon tumat iñcaa teewohin an ɗú récukin baakaaꞌciigarúu, ee kaa dalat kiwoꞌ an:

«*Abaraham en caasammbíi.» Ndaga mi woꞌꞌúu man Kooh mínin kiɓeɓ atohcii cii ya meƴdoh ga tucaasamun Abaraham! ⁹Diima deŋ ɓan këkúsaa tíimin boscaa tediktaa, kigúꞌ níilcaa. Kon kedikkaa límmbii towu tijófíꞌ tóoh, gúru, jafu ga kiwii.

¹⁰Mbooloomaa meekissari an:

- Kon ɗí jom ya kitum?

¹¹Ya loffaɓa an:

- Ɓaa fu laak kúltí kanakaa, laa warohaa na ɓaa laakoo, ee ɓaa fu laak iñaa fu ñamanaa, tumaa fodaama.

¹²Juuticaa hayussa ɓan kibëtísiꞌu, ɓa meekissa Saŋ an:

- Jëgírohii, ɗí jom ya kitum?

¹³Ya loffaɓa an:

- Kaa meekisohat ɓuwii iñaa wëñ iñaa nguuraa nakohɗa.

¹⁴Laakka ɓan soldaaꞌcaa meekissi an:

- Ɗí ɓan, ɗí jom ya kitum?

Ya woꞌꞌaɓa an:

- Kaa teꞌat hëelís ken na dooli wala ga pokiꞌ ɓoꞌ iñcaa laakkii, wayee eemat ga fayaagarúu.

¹⁵Ɓuwaa ɓaa sek ga Saŋ, ndaga ɓaa en ɓéeɓ foogee an heƴna Saŋ yërí en Kiristaanii. ¹⁶Wayee Saŋ woꞌꞌa ɓuwaa ɓéeɓɓa an:

- Mi, mi bëtísiꞌꞌúu ga músú, wayee ɓaa wëñnjoo kiyak fúuf yaa hay: mi jutuutin sah ga kipëkís liiɓcaa ñafaꞌcaagari. Ya bëtísiꞌanndúu ga Helaa yiselaꞌíꞌyaa na ga kiwii. ¹⁷Kankaa kaa ga yahci, kifaaꞌ yoonaagari, ya ek tohootaa ga dapaagari; wayee fekiꞌfaa, ya hayfa kitëkíꞌ ga kiwiikaa ƴímoo taaꞌɗa.

¹⁸Fodaama, na jëgíroh ciyewin ciliis caa manɗa, Saŋ yaa yéegal ɓuwaa Hewhewaa winéwíꞌwaa. ¹⁹Wayee Eroot buuraa Gëlílée, ga waa ya teꞌ Erojaas ɓeti këmëeŋkíci, ya pokkariɗa, Saŋ ñaꞌtari ga na enaama cibóníꞌ ciyewin ciliis caa buuraa tumee. ²⁰Wayee Eroot ɓaatissa kitum iñaa wëñ kisepiꞌ: ya amlukka Saŋ ga kasu.

Saŋ bëtísiꞌꞌa Yéesu

(Mëccëe 3: 13-17; Marka 1: 9-11)

²¹Ga waa ɓuwaa ɓéeɓɓa ñoodussa ga músúmaa, Yéesu ñoodussa ga ɓan. Waa ya ñoodussa bi ya meƴca, ya yaa kíim Kooh. Ga wahtaama, ɗook-Kooh lëgísukka.

²²Helaa yiselaꞌíꞌyaa yoosukka ga ɗookci fodii iñaa man na hoꞌ. Laakka koonaakaa kelohuk, meyoh ɗook-Kooh an: «Fu yërí en kowuroo ee mi waarinndaa. Keeñnjoo soosin garaa.»

Níilaa ɓiYéesu

(Mëccëe 1: 1-17)

²³Ga waa Yéesu dal kimeƴ ga fíkíi ɓuwaa, ya laakeera tíkíistaa leꞌ tidaaŋkaah-kaahay. Ɓuwaa abee an yërí en kowu Yoseef yaa enee kowu Helíɗa. ²⁴Helí ennda kowu Mataat, Mataat kowu Léwí, Léwí kowu Melki, Melki kowu Yanay, Yanay kowu Yoseef, ²⁵Yoseef kowu Matacas, Matacas kowu Amoos, Amoos kowu Nahum, Nahum kowu Esli, Esli kowu Nagay, ²⁶Nagay kowu Maat, Maat kowu Matacas, Matacas kowu Simiꞌ, Simiꞌ kowu Yooseek, Yooseek kowu Yoodaa, ²⁷Yoodaa kowu Yohanan, Yohanan kowu Resa, Resa kowu Sorobabeel, Sorobabeel kowu Salceel, Salceel kowu Nérí, ²⁸Nérí kowu Melki, Melki kowu Adi, Adi kowu Kosam, Kosam kowu Elmadam, Elmadam kowu Eeꞌ, ²⁹Eeꞌ kowu Yéesu, Yéesu kowu Eliyeseeꞌ, Eliyeseeꞌ kowu Yoorim, Yoorim kowu Mataat, Mataat kowu Léwí, ³⁰Léwí kowu Simewoŋ, Simewoŋ kowu Yúdaa, Yúdaa kowu Yoseef, Yoseef kowu Yonam, Yonam kowu Elíyakím, ³¹Elíyakím kowu Meleyaa, Meleyaa kowu Menna, Menna kowu Matata, Matata kowu Natan, Natan kowu Dëwít, ³²Dëwít kowu Yesee, Yesee kowu Yobet, Yobet kowu Boas, Boas kowu Sala, Sala kowu Naason, ³³Naason kowu Amínadap, Amínadap kowu Atmin, Atmin kowu Arni, Arni kowu Esarom, Esarom kowu Peres, Peres kowu Yúdaa, ³⁴Yúdaa kowu Yakoop, Yakoop kowu Ísaak, Ísaak kowu Abaraham, Abaraham kowu Tera, Tera kowu Nakooꞌ, ³⁵Nakooꞌ kowu Sérúk, Sérúk kowu Rewu, Rewu kowu Pelek, Pelek kowu Ebeeꞌ, Ebeeꞌ kowu Sala, ³⁶Sala kowu Kaynam, Kaynam kowu Arapaksat, Arapaksat kowu Seem, Seem kowu Nowee, Nowee kowu Lamek, ³⁷Lamek kowu Metusela, Metusela kowu Henok, Henok kowu Yaret, Yaret kowu Mahalaleel, Mahalaleel kowu Kaynam, ³⁸Kaynam kowu Enos, Enos kowu Set, Set kowu Aadama, Aadama kowu Kooh.

Seytaani fíꞌta Yéesu

(Mëccëe 4: 1-11; Marka 1: 12-13)

¹Ga waa Yéesu líiffa na Helaa yiselaꞌíꞌyaa, ya meyohha húlúwaa Yúrdeŋ. Helaa yiselaꞌíꞌyaa wooccari, ɓayyari ga ɗekat, ëgíꞌ-dúndaŋ. ²Daama ya ennda da bes cidaaŋkaah-nikiis, caa wëeꞌtaa ga an cii, Seytaani yaa fíꞌti. Ya ñammbii dara ga ɗuuƴ bescaama. Ga waa bescaama paaffa, kiyaaɓ ammbari. ³Waa ennda ɗa, Seytaani woꞌꞌari an:

- En lak fu en Kowukii Koohaa, nakaa atohii wii wa súpítuk mbúurú, fu ñam.

⁴Yéesu loffari an:

- Këyítfaa woꞌ an: «Ɓoꞌ pesohanndii na mbúurú doŋ.»

⁵Seytaani ɓayyari ga ɗekat wikëríꞌ ɗook, ya teeɓpari ga saasi dëkcii ga ëldúnaɗa tóoh. ⁶Lëehíꞌta ya woꞌꞌari an:

- Mi hayyaa kiꞌon kinguuruk ga ɗook dëkciima tóoh na kilaak ndamaa nguuraagaca: mi eruunun iñaama tóoh ee mi míninwa kiꞌeꞌ ɓaa neɓpoo. ⁷Kon fu, binaa fu ƴíꞌ ga fíkíiroonaa, iñaama tóoh fu hayyi kilaak.

⁸Yéesu loffari an:

- Këyítfaa woꞌ an: «Fu ƴíꞌɗan Haꞌmudii, Koohyiigaraa, ee fu jaamukanndi ya doŋ.»

⁹Lëehíꞌta Seytaani ɓayyari Yéerúsaleem, yíppari ga ɗook Kaanfaa Kooh, ya woꞌꞌari an:

- En lak fu en Kowukii Koohaa yípukaa kakay; ¹⁰ndaga Këyítfaa woꞌ an:

«Kooh hayyaa kinakiꞌ malaakacaagari, ɓa sommbaa.» ¹¹Ee ɓan: «Malaakacaa teeŋngaa ga yahcaagaɓa, doonaa kotfu këftukoo ga atoh.»

¹²Yéesu loffari an:

- Këyítfaa woꞌ an: «Kaa jéematuk Haꞌmudii, Koohyiigaraa.»

¹³Ga waa Seytaani lëehíꞌta kifíꞌ Yéesu ga ɓakaa en ɓéeɓ, ya úsaayya Yéesu, ya yaa sek bes wiliis.

Yéesu ɓoyukka Gëlílée

(Mëccëe 4: 12-17; Marka 1: 14-15)

¹⁴Yéesu líiffa na Helaa yiselaꞌíꞌyaa, ɓoyukka Gëlílée. Teekaagari síwwa ga gohaama tóohwa. ¹⁵Ya yaa jëgíroh ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa daamaɗa ee ɓuwaa ɓéeɓ ɓaa kañnji.

Yéesu kaalussa ga jaangu-yaawúuꞌ ga Nasareet

(Mëccëe 13: 53-58; Marka 6: 1-6)

¹⁶Yéesu kaꞌta Nasareet, teeraa ya yakohɗa. Ga besaa Sabat, ya aassa jaangu-yaawúuraa fodaa daa ya meereeka kitumɗa. Ya kolukka kijaŋ Këyítfaa Kooh. ¹⁷Ya erussa Këyítfaa sëldíiga Ísayíi. Ya lëríssafa, ya leꞌꞌa bi ga ɗekataa bídu an:

¹⁸«Helii meyoh ga Haꞌmudiiɗa, wii ga ɗookkoo

ndaga ya tanukinndoo kihaydoh Hewhewii winéwíꞌwii ga ɓuwii laakooɗa.

Ya wosinndoo kiyéegal ɓuwii abuɗa an ɓa hay kirëc

na kiwoꞌ ɓuwii hascii búumɗa an ɓa hay kihotis,

ɓuwii en na kitogisohuɗa an ɓa hay kilaak hafɓa; ¹⁹Ya nakinndoo kiyéegaloh kíiskii Haꞌmudii

ƴah kiteewoh an ɓuwaa neɓlohinndi.»

²⁰Lëehíꞌta Yéesu ponnda Këyítfaa, ya íkkafa ɓaa ɗaakifaɗa, ya yuŋnga. Ɓuwaa enee ga jaangaaɗa ɓéeɓɓa yípussari hascaa. ²¹Daama, ya yaa woꞌɓa an:

- Wati, woꞌeenii ga Këyítfii ɗú han kikelohɗa laakohin ga dii wa woꞌɗa.

²²Ɓaa en ɓéeɓ yaa woꞌ iñaa morin ga Yéesu, ee ɓa jaahliꞌꞌa ga woꞌeencaa cinéwíꞌcaa ya meƴdoh ga kúuwkaagariɗa. Ɓa ɓaa woꞌ an:

- Ɓii enndii kowu Yoseefe?

²³Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Wóorinndoo an ɗú hayyoo kicah an: «Payohii, wëkíraa haffu!» Ɗú hayyoo kiwoꞌ ɓan an: «Ɗí yéegin iñcaa fu tum ga Kafarnawomɗa tóohca; tumaa caa manɗa dii ga dëkii fu meyohɗa.»

²⁴Lëehíꞌta, ya ɓaatta ga an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; laakkii sëldíiga-Kooh yaa teꞌu ga dëkaa ya meyohɗa. ²⁵Ee mi yii woꞌissúu ɓan kayoh-kayohɗa: níindískat iñaa laakee waama ga jamaanaa sëldíiga Ili, lak Kooh enin karaŋ iñaa leꞌin tíkíis taahay na caban ee aꞌ wiyaak laakka ga kúlkaa tóoh, mi woꞌꞌúuka laakka waama ga kúlkaa Isarayeel ɓeti ɓiyewin ɓaa ƴaalcaagaɓa kaanin; ²⁶wayee Kooh ebillii Ili ga yíinoo gaɓa, ya dímalɓa. Ya nammbari kiꞌebil ga yíinoo yaa enndii yaawúuꞌ ee dëk teeraa Sareptaa ga gohaa Sídoŋɗa.

²⁷Ga Isarayeel ɓan, ga jamaanaa sëldíiga Ilisee, laakeera gaana ɓiyewin, wayee yíinoo gaɓa wëkɗuséeríi, enndii Naamaan yaama dëk Síríiɗanaa. Ya enndii yaawúuꞌ.

²⁸Ɓuwaa enee ga ɗuuƴ jaangaaɗa ɓéeɓɓa, daa ɓa kelohee woꞌeencaama, keeñcaagaɓa tammba lool. ²⁹Ɓa kolukka, ɓa meƴdohhari teeraa, ɓa jíitallari bi ga ɗook jaŋjagaa, ga daa teeraa Nasareet yípohseeɗa, doo ɓa yeꞌꞌi ga írkísaa, ya keen kakay. ³⁰Wayee Yéesu kooꞌta ga leelooɓa, ya yaa paaf.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa laak raɓ

(Marka 1: 21-28)

³¹Yéesu kaꞌta teeraa Kafarnawom ga gohaa Gëlílée. Ga bes Sabat ya yaa jëgíꞌ ɓuwaa. ³²Ɓuwaa waaruꞌseera lool ga jëgírohaagari ndaga ya yërëméeríi woꞌeenci. ³³Ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuraa, laakeera ɓaa raɓ yisóotíꞌ am enee daama, ya yaa les koonaa kiyaak an:

³⁴- Éeƴ! Yéesu-Nasareet, fu naríi ya? Kiɗúmíꞌtíi kërí haydohhane? Mi ínohin ɓii fu enɗa: fu yërí en ɓii yiselaꞌíꞌyii meyoh ga Koohɗa.

³⁵Yéesu gëtta rawaa, woꞌꞌari an:

- Ɗekoha, fu meyoh ga ɓii.

Daama, rawaa ɓúukka ɓaa kakay, ga leeloo ɓuwaa ɓéeɓɓa, ya meƴca gari ee tummbiiri dara iñaa meskin. ³⁶Ɓuwaa ɓéeɓɓa jaahliꞌussa, ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an: «Cii woꞌeen ca yee? Ɓii laakin dooli kinak raɓcii ɓa meyoh ga ɓuwaa ee na woꞌeen wíinoo rek ɓa meƴ.»

³⁷Fodaama teekaa Yéesu waa síw ga gohaama tóohwa.

Yéesu wëkíꞌta payam Simoŋ na ɓiɓoꞌ ɓiliis

(Mëccëe 8: 14-17; Marka 1: 29-34)

³⁸Yéesu kolkohha jaangu-yaawúuraa, ya kaꞌta kaan Simoŋ. Lak payam Simoŋ yiɓeti ɗúukoolin bi faanfaa tamin jír. Ɓa kíimmba Yéesu ya dímalɓa ga. ³⁹Ya híilla ga ɗookci, ya gëtta tamohlaataa faanfaa; tamohlaataa meƴca, ga saasi ya kolukka, ya aawwaɓa kitoputuꞌ.

⁴⁰Ga waa nohaa aassa, ɓaa laakin ɗúukoolíꞌ ɓéeɓ ee ga daa ya mín kiman tóoh, haydohhari ga Yéesu. Ya tíkka yahcaagari ga ɗook yaa en ɓéeɓ gaɓa, ee ya wëkíꞌtaɓa. ⁴¹Raɓcaa ɓan ɓaa meyoh ga ɗúukoolíꞌ ɓiyewin na tifiip an:

- Fu yërí en Kowukii Kooh.

Wayee yaa gëtɓa, ya hoonohhaɓa kiwoꞌ iñaa aaw gari, ndaga lak ɓa ínoheera an yërí en Kiristaanii.

Yéesu yaa jangat ga kúlkaa Yúudée

(Marka 1: 35-39)

⁴²Kooh yaa wíis, Yéesu yaa meƴ teeraa Kafarnawom yaa ƴah ga daa wéetin. Mbooloomaa waa raassi. Waa ɓa leꞌꞌa bi gari, ɓa waaꞌtari kitëhdoh doo ya tagohoo naɓa. ⁴³Wayee Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Mi jomin kiyéegaloh ɓan ga teerucii cíinoo Hewhewii winéwíꞌwii Nguurii Kooh, ndaga iñaama yërí tah Kooh wossaroo ga ëldúna. ⁴⁴Fodaama, Yéesu ennda ga kiyéegaloh Hewhewaa winéwíꞌwaa ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa en ga kúlkaa Yúudéeɗa.

Yéesu ɓayya tëelíbéecaa ya ɗeɓ kitanukɗa.

(Mëccëe 4: 18-22; Marka 1: 16-20)

¹Laakka bes lak Yéesu yaa ga seereenaa giiyaa Senesareet, mbooloomaa wíillari bi wa waa ñaak ga ɗookci ndaga kisúkúruk woꞌeenaa Kooh. ²Ya hotta ga seereenaa giiyaa gaal-looci kanak; laakka mbaalohcaa yoosukoh gaca, ɓa ɓaa tís mbaalcaagaɓa. ³Ya aassa ga gaal-loocaa wíinoowaa en wuu Simoŋɗa; Yéesu woꞌꞌari kiɓay gaal-loocaa wa úsaay seereenaa giiyaa jutuut. Yéesu yuŋnga ga loocaa ya yaa jëgíꞌ mbooloomaa.

⁴Ga waa ya lëehíꞌta kijëgíroh, ya woꞌꞌa Simoŋ an:

- Ɓayaa loocii bi ga ɗekataa músúmaa huutin, ɗú wees mbaalii, ɗú aaw kimbaal.

⁵Simoŋ taassari an:

- Kiyaakii, ɗí lëgëyin wekii ɓéeɓwa ee ɗí ammbii dara, wayee ga woꞌeenfu mi haywa kiwees.

⁶Ɓa weessa mbaalaa, ɓa ammba jën ciyewin bi mbaalaa waa ɗaꞌ. ⁷Waa ennda ɗa, ɓa ɓaa kalay ɓuwaa taam naɓa ee ɓa enee ga loocaa wíinoowaaɗa, ɓa hayɓa kidímal. Ɓaama hayussa, ɓa líifíꞌta loocicaa kanakcaa na jën bi ca caa waaꞌ kinuuꞌ. ⁸Daa Simoŋ-Peeꞌ5: 8 Simoŋ, yaa Yéesu teekan Peeꞌɗa. Teekaa Peeꞌ hayan ga Lúkkaa 6: 14 hotee iñaama, ya ƴíꞌꞌa ga fíkíi Yéesu, ya woꞌꞌa an:

- Haꞌmudii, meyaa garoo ndaga mi iñii haꞌ-baakaaꞌ.

⁹Simoŋ woꞌee fodaama ndaga ya na ɓuwaa taabee nariɗa jaahliꞌseera lool ga jëncaa ciyewincaa ɓa amɗa. ¹⁰Bi ga Saak na Saŋ, towutaa Sebedee boku na Simoŋ lëgëyaaɗa jaahliꞌseera ga ɓan. Wayee Yéesu woꞌꞌa Simoŋ an:

- Kaa niik dara. Kimma, ɓiɓoꞌ ɓërí fu mbaalan.

¹¹Waa ennda ɗa, ɓa soofdohha gaal-loocicaagaɓa tewisaa, ɓa foñnja tóoh, ɓa ɓaa taabuk Yéesu.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa gaanaꞌin

(Mëccëe 8: 1-4; Marka 1: 40-45)

¹²Laakka bes lak Yéesu yaa ga teeru wíinoo ga gohaa Gëlílée, ɓaa gaanaꞌin bi faanfaa gomin hayya. Daa ya hotee Yéesu, ya líꞌukka ga fíkíici, ya kíimmbari an:

- Kiyaakii, fu waaꞌkanaa fu míninndoo kiwëkíꞌ.

¹³Yéesu lëríssa yahaagari, leꞌꞌa ga ɓaa, woꞌꞌari an:

- Mi waarinka, waka.

Ga saasi ɗúukool-gaanaa nísukka ga ɓaa. ¹⁴Lëehíꞌta Yéesu hoonohhari kiwoꞌ ɓoꞌ iñaa aaw gari. Ee ya woꞌꞌari an:

- Kara, fu teewukohnee ga sarahohaa, fu tum sarah ga kisetkiigaraa fodaa daa Móyíis nakohkaɗa, en ɗanaa, iñaama hay kiteeɓ ɓéeɓ an fu setin.

¹⁵Wayee iñaama kokohhii bi teekaa Yéesu waa wëñ kisíw. Ɓiɓoꞌ ɓiyewin ɓaa nëgírukoh ga yahaaci, kisúkúruk woꞌeencaagari ee ya wëkíꞌɓa ga ɗúukoolcaagaɓa. ¹⁶Ee Yéesu kaꞌta daa wéetinaa, ya kíimi Kooh da.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa lafañin

(Mëccëe 9: 1-8; Marka 2: 1-12)

¹⁷Laakka bes, Yéesu enee na kijëgíroh. ƁiFërísiyeeŋ na ɓijëgíroh-waas ee meyohu dëk-kawcaa ga gohaa Gëlílée, na ga gohaa Yúudée na teeraa Yéerúsaleem ensee daama, yuguunun ga yahaaci. Doolaa Kooh, Haꞌmudii, taabee na Yéesuɗa, waa onndi kiwëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaa. ¹⁸Ɓiɓoꞌ leꞌꞌa, haydohu ga ɗook gatan ɓaa lafañin, ee ɓa ɓaa heelli kiꞌek ga ɗuuƴ kaanfaa bi Yéesu hotti. ¹⁹Wayee ɓa hottii ga daa ɓa paafdohanndi ndaga mbooloomaa wiyewinwaa. Ɓa lappa nari ga ɗook túuyaa, ɓa heella gúl ga cakaraa5: 19 Cakaraa túuƴcaa ɓu-Paleestíin hëwrohsee na kakay-ban, ee ɓoꞌ mín kiyuŋ ga ɗookgaa. , ɓa yóoskíꞌtari na gatanaagari ga leeloo ɓuwaa ga fíkíi Yéesu. ²⁰Daa Yéesu hotee ngëmaagaɓa waama, ya woꞌꞌa lafañaa an:

- Ƴaal, baakaaꞌcumgaraa bayaluununndaa.

²¹Jëgíroh-waascaa na Fërísiyeeŋcaa ɓaa halaat ga ɗuuƴɓa, ɓaa woꞌ an: «Ɓii yii ya ɓa, ya ɓasi Kooh? Ɓii mín kibaal baakaaꞌ ɓa, enndii Koohaa?» ²²Wayee Yéesu ínohha halaatcaagaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah ya ɗú laak halaatcuma ga helciigarúu? ²³Kon iñii yiida wëñ kiyooɓ kiwoꞌ lafañii: kiwoꞌꞌi «Baakaaꞌcumgaraa bayaluununndaanoo», kiwoꞌ an: «Koluka, fu tíin»? ²⁴Wayee bi ɗú ínoh an ga ëldúna, Kowukii ɓii onuunun kibayal baakaaraa -- ya woꞌꞌa lafañaa an: -- Mi woꞌꞌaaka, kolka, ɓewaa gataniigaraa fu ƴee kaanfu!

²⁵Ga saasi lafañaa kolukka ga fíkíi ɓuwaa ɓéeɓɓa, ɓeɓpa gatanaa ya faankoheeɗa, yaa ndam Kooh, ya yaa ƴah kaanci. ²⁶Ɓéeɓ ɓuwaa waaruꞌussa, ɓaa ndam Kooh, ɓa jaahliꞌꞌa bi ɓaa woꞌ an: «Ɗí hotin wati iñaa mosoo kilaak ga fen.»

Yéesu ɓayya Léwí

(Mëccëe 9: 9-13; Marka 2: 13-17)

²⁷Lëehíꞌta, Yéesu meƴca, ya hotta juuti, yaa teeku Léwí, yugin ga ɗekataa fayohsi juutiɗa. Ya woꞌꞌari an:

- Taabukaaroo!

²⁸Léwí íissa tóoh, kolukka yaa taabukki.

²⁹Léwí tíkɗee Yéesu ñamah cijófíꞌ ga kaanci. Juuti ɓiyewin na ɓiɓoꞌ ɓiliis bokussa naɓa kanu. ³⁰Fërísiyeeŋcaa na jëgíroh-waascaa faꞌ naɓaɗa ɓaa ñaꞌsukoh, ɓa woꞌꞌa tëelíbéecaa Yéesu an:

- Iñii tah ya ɗú bok kiñam na kiꞌan na juuticii na ɓuwii júwussiiɗa?

³¹Yéesu kelohhaɓa, loffaɓa an:

- Ɓuwaa dara gaa naɓa laakussii sooli ga payoh, wayee ɓuwaa ɗúukoolin ɓërí laak sooli ga. ³²Mi hayyii ga ëldúna kiɓay ɓuwii júwinɗa wayee mi hay kiɓay haꞌ-baakaaꞌcii doo ɓa súpít kipeskiigaɓa.

Yéesu woꞌꞌa ga ooreenaa

(Mëccëe 9: 14-17; Marka 2: 18-22)

³³Ɓiɓoꞌ woꞌussa Yéesu an:

- Tëelíbéecii Saŋ na ɓii Fërísiyeeŋcii ooꞌsi leekleek ee ɓa kíimi Kooh, wayee ɓiigaraa ñami hen, ɓa ani.

³⁴Yéesu loffaɓa an:

- Ɗú mínin kiꞌooꞌlukoh ɓedohcii haꞌ-kílookkii lakanaa haꞌ-kílookkii yii naɓane? ³⁵Wayee bes hay kihay, haꞌ-kílookkaa hay kiɓewohu ga díkaantiɓa, bescaama nak ɓa hay kiꞌooꞌ.

³⁶Yéesu liiwukkaɓa ɓan:

- Ken ɗaroo píis ga kúltí fiꞌas, daafwa ga líil-kúltí. Fu tumkanaa, fu hay kiɗaꞌ kúltífaa fiꞌasfaa ee píisaa wiꞌaswaa nísohu gafaɗa taabohanndii na líil-kúltífaa. ³⁷Fodaama, ken tumoo biiñ wiꞌas, waa dal kilúun, ga mbúus-oncaa maañin. Fu tumkanaa, biiñaa pook mbúus-oncaa: biiñaa aamuk, ee mbúuscaa yasukoh. ³⁸Kon biiñ wiꞌas jom kitumu ga mbúus-on ciꞌas! ³⁹Ee ken waaroo kiꞌan biiñ wiꞌas binaa ya meyoh kiꞌan ga wimëeñíꞌwaanaa; ndaga ya woꞌi an wimëeñíꞌwaa wërí wëñ kineɓ.

Yéesu yërí laak bes Sabat

(Mëccëe 12: 1-8; Marka 2: 23-28)

¹Laakka bes Sabat, Yéesu koorohee ga ɗuuƴ yoonaa lúudin. Tëelíbéecaagari ɓaa weel ga boŋcaa6: 1 Malkat Dëteronom 23: 25., ɓaa ɓoliñ towutaa ga yahcaagaɓa, ɓaa ñam. ²Laakka Fërísiyeeŋcaa woꞌuɓa an:

- Iñii tah ya ɗú tum iñii Waasii kokohin kitum ga bes Sabat?

³Yéesu loffaɓa an:

- Hanaa ɗú jaŋngii iñaa Dëwít tumee ga waa ya yaaɓ, ya na ɓuwaa taabee nariɗa? ⁴Ya aassa ga taalaa Kooh, ya ɓeɓpa ga mbúurúcaa meƴdohɗusee Koohɗa, ya ñammba ga, ya eꞌta ɓuwaa taamsee nariɗa ga. Ee mbúurúcaama sarahohcaa doŋ onuca kiñam6: 4 Malkat Léwítík 24: 9..

⁵Lëehíꞌta Yéesu woꞌissaɓa an:

- Kowukii ɓii kërí laak bes Sabat.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa yahaa ɗooƴkin

(Mëccëe 12: 9-14; Marka 3: 1-6)

⁶Laakissa bes Sabat, Yéesu kaꞌta jaangu-yaawúuraa, ya yaa jëgíroh. Laakka daama ɓoꞌ, yaa yahaa ñaabaa ɗooƴkin. ⁷Jëgíroh-waascaa na Fërísiyeeŋcaa ɓaa malak ga Yéesu, ati ɓa hayyi kihot ya wëkíꞌ ɓoꞌ ga bes Sabat, doonaa ɓa laak iñaa ɓa yabohanndi. ⁸Wayee Yéesu ínohha halaatcaagaɓa, ya woꞌꞌa ɓaa yahaa ɗooƴkinɗa an:

- Kolka, fu tuuk dii ga fíkíi ɓéeɓ!

Ɓaa kolukka, tuukka.

⁹Lëehíꞌta, Yéesu woꞌꞌa ɓuwaa an:

- Mi meekissúu ati ga bes Sabat Waas onoh kitum iñaa jofin wala iñaa moroo, kisom kumuun ɓoꞌ wala kilaŋ kumuun?

¹⁰Ya malakka ɓéeɓ ɓuwaa wíilliɗa, ya woꞌꞌa haꞌ-yahaa an:

- Lërísaa yahiigaraa!

Ɓaa lëríssa, yahaa dalla kiwak, mannda ga daa wa eneeɗa.

¹¹Wayee ɓuwaa ɓíinoo ensee daɗa líifussa muut na tam-keeñ, ɓa ɓaa malak ga díkaantiɓa iñaa ɓa tuman Yéesu.

Yéesu tanukka ɓoꞌ ɓidaaŋkaah na ɓanak ga tëelíbéecaagari

(Mëccëe 10: 1-4; Marka 3: 13-19)

¹²Ga bescaama, Yéesu kaꞌta jaŋjaŋcaa kikíim Kooh, ya tessa wekaa ɓéeɓwa kikíim Kooh. ¹³Ga waa Kooh wíissa, ya ɓayya tëelíbéecaagari, ya tanukka ga ɓoꞌ ɓidaaŋkaah na ɓanak, ya teekkaɓa ɓiꞌapotaaꞌ: ¹⁴Simoŋ (yaa ya teek Peeꞌɗa) na këmëeŋkíci Andari, Saak na Saŋ, Filiip na Bartulëmíi, ¹⁵Mëccëe na Toomaa, Saak kowu Alfee na Simoŋ selootaa6: 15 Simoŋ yaama bokee ga ɓuwaa waaꞌsee kilaak hafɓaɗa. , ¹⁶Yúdaa kowu Saak na Yúdaa Iskariyot, yaa onan Yéesu bíiŋɗa.

Yéesu yaa jëgíꞌ mbooloomaa ee yaa wëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaa

(Mëccëe 4: 23-25)

¹⁷Yéesu yoosukka jaŋjagaa na apotaaꞌcaagari bi ga ndëneeraa, ga daa ɓoꞌ ɓiyewin ga tëelíbéecaagari enoheeɗa. Laakeera daama ɓan mbooloo wiyaak waa meyohee kúlkaa Yúudée na teeraa Yéerúsaleem, na gohcaa ɓopukoh na giiyaaɗa: Tíiꞌ na Sídoŋ. ¹⁸Ɓa hayeeri kisúkúruk, ee ya wëkíꞌɓa ga ɗúukoolcaagaɓa. Ɓuwaa raɓ amɗa wëkɗussa. ¹⁹Ɓaa en ɓéeɓ yaa heel kileꞌ gari, ndaga dooli meyohi gari, wa wëkɗiɓa ɓéeɓɓa.

Yéesu woꞌꞌa ga ɓuwaa en ga mesiklaat na ɓuwaa en ga neɓlaatɗa

(Mëccëe 5: 1-12)

²⁰Lëehíꞌta Yéesu malakka tëelíbéecaagari, ya woꞌꞌa an:

- Ɗú yewinin múuꞌ, ɗú nduulcii ndaga Nguuraa Kooh wuurúu.

²¹Ɗú yewinin múuꞌ, ɗú ɓii ɗú yaaɓ watiɗa ndaga ɗú hay kikap.

Ɗú yewinin múuꞌ, ɗú ɓii ɗú koduk watiɗa ndaga ɗú hay kiƴen.

²²Ɗú yewinin múuꞌ moos, binaa Kowukii ɓii tah bi ɓuwii sagussúu, ɓa kaallúu ga ɗuuƴɓa ɓa ɓassúu, ɓa taasuk teekcaagarúu.

²³Iñaama laakaa, laa neɓlukat, ɗú koltuki, ɗú hami ndaga neehal wiyaak waa sekkúu ga ɗook-Kooh. Ɓicaasamɓa sodalsee sëldíiga-Koohcaa fodaama.

²⁴Wayee nak, massa ɗú, haꞌ-alalcii ndaga ɗú laasin ɓakkúu.

²⁵Massa ɗú ɓii ɗú kapin watiɗa ndaga ɗú hay kiyaaɓ.

Massa ɗú ɓii ɗú ƴen watiɗa, ndaga ɗú hay kiꞌen ga coonu ee ɗú hay kikoduk.

²⁶Massa way, binaa ɓuwii woꞌ garúu iñaa jofinaa, ndaga ɓicaasamɓa tumsee fodaama na ɓuwaa tíkee hafɓa ɓisëldíiga-Koohɗa ee lak sabohɗa.

Yéesu nakoh kiwaaꞌ ɓaa saŋngaa

(Mëccëe 5: 38-48; 7: 12a)

²⁷Yéesu tíkka ga an:

- Wayee ɗú ɓii ɗú súkúrukkooɗa, mi woꞌꞌúu an: waarat ɓuwii heñohsirúuɗa, tumɗat ɓuwii saŋngúuɗa iñaa jofin. ²⁸Kíimat Kooh ya barkeel ɓuwii cojirúuɗa ee kíimɗat ɓuwii sodalirúuɗa. ²⁹Binaa ɓoꞌ feekkaa ga ŋaamaa, eraari wíinoowaa ɓan. Binaa ɓoꞌ teꞌ sabadooraagaraanaa, kaa sagiꞌti túrkaa ɓan. ³⁰Ɓaa kíimmbaa yen ɓéeɓ, laa onaari; ee ɓaa teꞌ iñaa en yuufunaa, kaa teꞌsiswa. ³¹Fodaa daa ɗú waaꞌ ɓimooroommbúu tumiꞌtúuɗa, laa tumɗatɓa iñaa manɗa.

³²Binaa en lak ɗú waaꞌ ɓuwii waaꞌtúuɗa rekaa, ndamii wiida wërí ɗú laakan ga iñaama? Bi ga ɓuwii júwussiiɗa sah waaꞌsin ɓuwaa waaꞌɓaɗa. ³³Ee binaa en lak ɓuwii tumɗirúu yijófíꞌɗa ɓërí rek ɗú íkiꞌ iñaa jofinaa, ndamii wiida wërí ɗú laakan ga iñaama? Bi ga ɓuwii júwussiiɗa sah tumsinka. ³⁴Ee binaa en lak ɓuwaa ɗú yaakaaꞌ an ɓa hayyúu kifayɗa ɓërí rek ɗú wútíranaa, ndamii wiida wërí ɗú laakan ga iñaama? Bi ga ɓuwii júwussiiɗa sah wútíꞌsin ɓuwaa man naɓaɗa, lëehíraa ɓa laas iñaa hín na iñaa ɓa wútírohɗa. ³⁵Kon waarat ɓuwii saŋngúuɗa, tumɗatɓa yijófíꞌ, erohat ee kaa séentukat dara ga, en ɗanaa neehalaagarúu hay kiyak ee ɗú ƴah towutii Kooh yii ga ɗookaa-ɗookɗa, ndaga Kooh jofin ga ɓuwii tookkiiri kigërëm ga iñcaa ya tumiꞌɓaɗa. ³⁶Líifat na yërmaandi fodii dii Paammbúu Kooh líif na yërmaandiɗa.

Yéesu woꞌꞌa an ken hanat kiꞌattiꞌ mooroomci

(Mëccëe 7: 1-5)

³⁷Yéesu tíkka ga an:

- Kaa attiꞌat ken, en ɗanaa Kooh attiꞌoorúu. Kaa tamat ken, en ɗanaa Kooh tamoorúu. Bayalat ɓimooroommbúu en ɗanaa Kooh hayyúu kibayal. ³⁸Onohat en ɗanaa Kooh hayyúu kiꞌon: ɗú hay kinatɗu yen, ɗú goꞌɗu yewin, yëngëlu bi ɗeguk, líif bi aamuki, ndaga nataa ɗú natoh ɓuwiiɗa wërí ɗú natohohsan.

³⁹Lëehíꞌta, Yéesu liiwukkaɓa anee ɓan:

- Búumíꞌ mín kinook búumíꞌ mooroomcine? Baanaa ɓéeɓɓa ɓa ɓanak, ɓa keenanndii ga noge? ⁴⁰Tëelíbée mínoo kipaaf ɓaa jëgíꞌtiɗa, wayee tëelíbéenaa mat ga jagaagarinaa hay kileꞌ ga jëgírohaagari.

⁴¹Iñii tah ya fu malaki ɓolaa en ga kuhaskaa mooroomfu, ee fu mínoo sah kimalaksukoh dúuñii en ga kuhaskiigaraaɗa? ⁴²Fu yii fu hottii dúuñii en ga kuhaskiigaraaɗa, fu mínan na kiwoꞌ mooroomfu an: «Fiilii, íisa mi nísíꞌtaa ɓolii en ga kuhaskiigaraa»? Fu yii fu jófjófɗuki ga fíkíi ɓuwiiɗa, ɗewaa kinís dúuñii en ga kuhaskiigaraaɗa, en ɗanaa fu hay kihot dijófíꞌ bi fu mín kinís ɓolaa en ga kuhaskaa mooroomfuɗa.

Yéesu jëgírohha ga kedik na towutaa ka límɗa

(Mëccëe 7: 16-20; 12: 33-35)

⁴³Yéesu tíkka ga an:

- Kedik kijófíꞌ límoo kowukaa moroo ee kedikkaa ɗúukoolin límoo kowukaa morin. ⁴⁴Kedikkaa en ɓéeɓ ínohohsan ga towutaa ya laakɗa: ken ɓeenoo towu een ga kaꞌkaꞌ ee ken ɓeenoo towu reseŋ ga pëegíi-ñaawaaɓ. ⁴⁵Ɓoꞌ yijófíꞌ tumi iñaa jofin, ndaga iñaama rek yërí ya ɗaak ga keeñaagari. Ɓoꞌ yibóníꞌ tumi iñaa bonin ndaga iñaama rek yërí ya ɗaak ga keeñaagari. Ee ɓoꞌ, iñaa ya meƴdohi ga kúuwciɗa, wërí líif ga keeñci.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo kaancaa kanakcaaɗa

(Mëccëe 7: 24-27)

⁴⁶Yéesu tíkka ga an:

- Ɗú ɓayohhoo ya «*Haꞌmudii, Haꞌmudii» ee iñii mi nakirúuɗa ɗú tumoori? ⁴⁷Ɓaa hay garoo ɓéeɓ ee ya súkúruki woꞌeenciigoo ee ya taabukica ga tumeenaagari, mi hayyúu kiwoꞌ ɓaa ya mëdírohu nariɗa: ⁴⁸Ɓaa yaama mëdírohu na ɓaa enee na kitawah kaan; ya acca bi huutta, ya daɓpa atoh, ya yíppa kaanfaa ga ɗookgaa. Toɓ wiyewin keennda bi ɓaalaa líiffa, wambalaa tapukka ga kaanfaa ee mínndiifa kiɓúuk ndaga tawahaa kaanfaa yëgíseera.

⁴⁹Wayee ɓaa keloh ee taabukkii woꞌeenciigoo ga tumeenaagari, ɓaa yaama mëdírohu na ɓaa tawah kaan, yíppafa ga ɗook kakay ee accii dara. Waa wambalaa tapukka ga kaanfaa faama, ga saasi, fa ɓúꞌta ee kaanfaa ɓéeɓ yasukohha.

Yéesu wëkíꞌta súrgaa soldaaraa yiyaakyaa

(Mëccëe 8: 5-13)

¹Ga waa Yéesu lëehíꞌta kiwoꞌ iñcaa ya waaree ɓuwaa kelohɗa, ya kaꞌta teeraa Kafarnawom. ²Daama laakeera soldaaraa yiyaakyaa kuliyuki ga heñɗa. Ɓaa yaama laakeera súrga, yaa ya keeñukin, lakanaa súrgaa ɗúukoolin bi yaa ƴah kilëehɗuk. ³Ga daa soldaaraama kelohee iñaa woꞌu ga loo Yéesuɗa, ya wossa ga yaakcaa yaawúuꞌcaa kikíimmbi ya hay kiwëkíꞌ súrgaagari. ⁴Ɓuwaa wosseeɗa hayussa ga Yéesu, ɓa tuukkiꞌtari tek, ɓa woꞌꞌari an:

- Ɓii wossíi garaaɗa, calin kidímal, ⁵ndaga ya waarin ɓu-dëkiigaríi, ee yërí tawah jaangu-yaawúuraagaríi.

⁶Waa ennda ɗa Yéesu yaa ƴah naɓa. Ga waa ɓa deeƴca kaanfaa, soldaaraa yiyaakyaa wosissa ga fiiliimuncaagari, ɓa woꞌ Yéesu an:

- Kiyaakii, kaa sodal haffu, ndaga joobinndoo fu aas kaanndoo, ⁷iñaama yërí tah bi mi woꞌ an joobinndoo mi hay na kihaffoo kihídohnee naraa. Wayee woꞌaa woꞌeen wíinoo rek, súrgiigoo wak. ⁸Ndaga mi ga kihaffoo, mi laakin ɓuwaa hanohhoo ɗook ee mi laakin soldaaꞌcaa hanohussoo kakay. Binaa mi woꞌ yii an karanaa, ya kaꞌ; mi woꞌ yíinoo an hayanaa, ya hay; ee binaa mi woꞌ súrgaagoo an tumaa iñii yiinaa, ya tummbi.

⁹Daa Yéesu kelohee woꞌeencaama, ya waaruꞌꞌa ga soldaaraa yiyaakyaa. Ya mëeñsukka ga mbooloomaa taabukeeriɗa, ya woꞌꞌa ɓuwaa an:

- Mi woꞌꞌúu man, bi ga ɗuuƴ Isarayeel sah mi mossii kihot ɓaa laak ngëmaa hín na wii garoo. ¹⁰Lëehíꞌta ɓuwaa soldaaraa woseeɗa ɓoyukussa kaanfaa. Ɓa laakka súrgaa ɗúukooleeɗa wakin peleŋ.

Yéesu mílísiꞌta kowukaa ɓaa ƴaalaa kaanin

¹¹Lëehíꞌta Yéesu kaꞌta teeraa woꞌsi Nayinɗa. Tëelíbéecaagari na ɓoꞌ ɓiyewin taamsee nari. ¹²Ga waa ɓa deeƴca aasaaraa dëkaa, ya hotta ɓuwaa ɓaa ƴah kiꞌacnee faraaf. Ɓaa kaanɗa, enee kowu kíinoo ga eeci; ee eemunaa, ƴaalaa kaanin. Laakeera ɓoꞌ ɓiyewin ga dëkaa, ɓaa taam na ɓetifaa ga waas acaaꞌcaa. ¹³Daa Yéesu Haꞌmudii hotee eemunaa, ya laakka yërmaandi wiyaak gari, ya woꞌꞌari an:

- Kaa koduk!

¹⁴Lëehíꞌta, Yéesu deeƴca, leꞌꞌa ga ñoyaa ɓuwaa abohɗa, ɓa tuukka. Yéesu woꞌꞌa an:

- Oomaa-fiilii, mi nakkaa, kolka!

¹⁵Ɓaa kaaneeɗa kolukka, yuŋnga yaa aaw kiwoꞌ. Yéesu íkkari eemunaa. ¹⁶Ɓuwaa ɓéeɓɓa tíitussa ga iñaama ee ɓa ɓaa kañ Kooh, ɓa ɓaa woꞌ an:

- Sëldíiga-Kooh yiyaak hotukin ga ɗuuƴcuu, ee Kooh hayin kiɓaaɓ ɓu-kaanci.

¹⁷Iñaa aaw ga Yéesu yaa ɓéestírukohu ga kúlkaa Yúudée ɓéeɓ na iñaa wíilwaɗa.

Saŋ-Bëtís wosohha ga Yéesu

(Mëccëe 11: 2-19)

¹⁸Tëelíbéecaa Saŋ ɓéestírussari iñcaa Yéesu tumeeɗa tóohca. Ya ɓayya ɓanak gaɓa, ¹⁹ya wossaɓa ga Yéesu, Haꞌmudii, kimeekissi an: «Fu yërí en ɓaa jom kihayɗanoo ɗí sekan ɓoꞌ yiliis?»

²⁰Ga waa ɓa kaꞌta bi ga Yéesu, ɓa woꞌꞌari an:

- Saŋ-Bëtís yërí wossíi garaa kimeekissaa ati fu yërí en ɓaa jom kihayɗa wala ɗí sekan ɓoꞌ yiliis.

²¹Ga wahtaama siiꞌ, Yéesu wëkíꞌta ɓoꞌ ɓiyewin ga ɗúukoolcaagaɓa, na ga iñaa mesikɓaɗa, ya kaalla raɓcaa ga ɓuwaa ee búumíꞌ ɓiyewin, ya onndaɓa kihot. ²²Ya dalla ɓuwaa kitaas an:

- Karat ɗú ɓéestíꞌnee Saŋ iñcii ɗú hotɗa, na iñcii ɗú kelohɗa: búumíꞌcii ɓii hot, lafañcii ɓii tíin dijófíꞌ, gaanacii ɓii sétíru, ɗekcii ɓii keloh, faraafcii cii mílís, nduulcii ɓii yéegalu Hewhewii winéwíꞌwii. ²³Ɓaa mi tahhiiraa kisoof fenoo ga ngëmaagaraanaa, fu yewinin múuꞌ!

Iñaa Yéesu woꞌ ga Saŋɗa

²⁴Ga waa ɓuwaa Saŋ woseeɗa karussa, Yéesu aawwa kiwoꞌ mbooloomaa iñaa aaw ga Saŋ, an:

- Ɗú karee kimalaknee ya ga ëgíꞌ-dúndagaa? Pëegíi-përúudúufaa en na kiꞌeguk ga uurisaane? ²⁵Enndiikanaa ɗú karee ya kimalaknee? Ɓoꞌ yaa ekuk kúltí cimóríre?

En kiꞌenaa, ɓuwii ekuk kúltí cimóríꞌ ee dëku ga iñaa newinɗa, ɓii ga kaancii buuꞌcii. ²⁶Kon ɗú karee kimalaknee ya daama? Sëldíiga-Koohe? Ee! Mi woꞌꞌúuka, ɓaama paafin sah sëldíiga-Kooh. ²⁷Saŋ yërí en ɓaa woꞌu ga Këyítfaaɗa an: «Mi yii wos ɓoꞌꞌoo, yaa ɗëwrukanndaa, kiwaayukiꞌtaa waasum.»

²⁸Yéesu tíkka ga an:

- Mi woꞌꞌúuka, ga ɓuwii límukoh ga ɓetiɗa ɓéeɓɓa, laakkii ga yaa wëñ Saŋ kiyak, wayee ɓaa wëñ kijutuut ga Nguuraa Koohɗa yërí wëñ Saŋ kiyak.

²⁹Ɓéeɓ ɓuwaa súkúrukeeriɗa, bi ga juuticaa tookussa an Kooh júwin, ee Saŋ bëtísiꞌꞌaɓa. ³⁰Wayee Fërísiyeeŋcaa na jëgíroh-waascaa sagussa Saŋ bëtísiꞌɓa, fodaama ɓa teewohee an ɓa faaliꞌꞌii iñaa Kooh waariꞌɓaɗa. ³¹Yéesu tíkka ga an:

- Kon ɓuwii jamaanii wati, mi mëdírohanɓa na ɓa? Ɓa man na ɓa? ³²Ɓa man na oomaacaa yugu ga paanaa dëkaa, ɓíinoo ɓaa woꞌ ɓimooroomɓa an: «Ɗí mbiiɓɗinndúu ee ɗú hammbii! Ɗí helemin ee ɗú kodukkii!» ³³Ndaga Saŋ-Bëtís hayin, ya ñamoo ee anoo fodii ɓuwii, ee ɗú woꞌ an: «Ya laak raɓ». ³⁴Kowukii ɓii hayin, kii ñam, kii an, ee ɗú woꞌ an: «Malkat ɓii yii halaat kiñam doŋ na kiꞌan biiñ ee ya fiiliimunoh na juuticii na tumoh-baakaaꞌcii.» ³⁵Wayee ɓéeɓ ɓuwii took kiñaañkii Koohɗa ínohuunun an ka júwin.

Yéesu bayalla ɓetifaa júɓpii ga kaan Simoŋ Fërísiyeegaa

³⁶Laakka Fërísiyeegaa ɓay Yéesu kiñamnee nari. Yéesu kaꞌta kaanfaa Fërísiyeegaa, ya yuŋnga kiñam. ³⁷Lak laakin ga teeraa ɓeti, yaa júɓpii. Daa ya yéegee an Yéesu yaa ñam ga kaanfaa Fërísiyeegaa, ya haydohha kujúlúŋkaa líifin na laꞌkoleñ, jaa hëwrohu na atohaa woꞌu albataaꞌ7: 37 Malkat Mëccëe 26: 7. Albataaꞌ: iñaa heet atohaa pessi hen, hëwíru bi wa mín kitum laꞌkoleñ. . ³⁸Ya tuukohha Yéesu fenoo, ga kotcaagari. Ya yaa koduk bi yaa tóoyíꞌ kotcaa Yéesu na mooncaagari. Lëehíꞌta, ya yaa moos kotcaa na fenfaagari, ya yaa fuunca, ee ya yaa leefca laꞌkoleñ. ³⁹Daa Fërísiyeegaa ɓayee Yéesu kiñamɗa hotee iñaama, ya yaa woꞌ ga helci an: «Ɓii yii enee sëldíiga-Koohaa, eneenaa ya hay kiꞌínoh ɓii en ɓetifii leꞌ gariɗa ati ya ɓa: eneenaa ya hay kiꞌínoh an ɓii yii ɓetifaa júɓpii.» ⁴⁰Yéesu taassa woꞌꞌa Fërísiyeegaa an:

- Simoŋ, laakin iñaa mi waaꞌtaa kiwoꞌ.

Simoŋ taassa an:

- Jëgírohii, woꞌa!

⁴¹Yéesu woꞌꞌa an:

- Enee ɓoꞌ ɓanak, ɓaa laakiꞌ ɓoꞌ kobot: yíinoo ɓayɗeeri denariyon7: 41 Denariyon Iñaa heet kopaꞌ ɓu-Room ee wa hín na fay lëgëy noh-noh ɓoꞌ yíinoo. citéeméeꞌ-yëtúus, yíinooyaa cidaaŋkaah-yëtúus. ⁴²Ya múuñíꞌtaɓa ɓéeɓɓa ɓanakɓaa ndaga lak ɓa mínéeríiri kifay. Kon yiida wëñanndi kiwaaꞌ ga ɓuwaa ɓanakɓaama?

⁴³Simoŋ taassa an:

- Mi fooŋ man yaa múuñɗu kobotfaa wëñ kiyakɗa, yërí.

Yéesu woꞌꞌari an:

- Fu woꞌin kayoh.

⁴⁴Lëehíꞌta Yéesu mëeñsukka ga ɓetifaa, woꞌꞌa Simoŋ an:

- Fu hotin ɓetifii fiine? Ya tísɗinndoo kotciigoo na moonciigari, ya moosɗinndooca na fenfiigari. Wayee fu, mi aasin kaanfu ee fu eꞌtiiroo músú kitís kotciigoo. ⁴⁵Fu gatanukkiiroo fu fuunndoo, wayee iñaa mi aasee dii, ya íissii kifuun kotciigoo. ⁴⁶Fu leeffii sah dúuleen wiꞌéeñíꞌ ga hafiigoo, wayee ya, ya leefin laꞌkoleñ ga kotciigoo. ⁴⁷Kërí tah mi woꞌꞌaa man kiwaaꞌkii kiyaakkii en gariɗa kërí teewoh an baakaaꞌciigari ciyewincii bayaluunun. Wayee ɓoꞌ, kiwaaꞌkaagari jutuutaa, lakanaa bayalu jutuut.

⁴⁸Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa ɓetifaa an:

- Baakaaꞌcumgaraa bayaluunun.

⁴⁹Ɓuwaa boksee nari kanuɗa ɓaa woꞌ ga helcaagaɓa an: «Ɓii yii ya ɓa, bi ya bayalli sah baakaaꞌ?»

⁵⁰Wayee Yéesu woꞌissa ɓetifaa an:

- Ngëmumgaraa músalinndaa, karaa na jam.

Ɓeticaa taamsee na Yéesuɗa

¹Lëehíꞌta, Yéesu yaa kaꞌ ga dëk-teerucaa na dëk-kawcaa, yaa jangat ee yaa yéegaloh Hewhewaa winéwíꞌwaa Nguuraa Kooh. Tëelíbéecaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa taamsee nari, ²na ɓiɓeti, ɓaa wëkɗusee ga raɓ na ɗúukool ciliis: enee Mërí ee ɓaysi Mërí Makdalaa8: 2 Mërí yaa dëk teeraa Makdalaa. Yërí woꞌu Mërí-Malleen., yaa raɓ ɓiyitnaɓanak meƴdohsee gariɗa; ³Saan, ɓeti Húusas tuukkoh-alalaa buuꞌ Eroot; Súsaan na ɓeti ɓiyewin ɓiliis ɓaa dímalsee Yéesu na tëelíbéecaagari ga iñaa ɓa laakɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo sokohaaɗa

(Mëccëe 13: 1-9; Marka 4: 1-9)

⁴Mbooloo wiyaak hídírukohha ee ga dëk-teeraa en ɓéeɓ ɓuwaa ɓaa meyoh ga kihay ga Yéesu, ya woꞌꞌa liiwukii wii:

⁵- Enee línoh, ya kaꞌta kisoknee tesohtaagari. Ga daa ya en na kisokɗa laakka tesohtaa keen ga ɗook waasaa, kotcaa togisohhata, selcaa ñammbata. ⁶Laakka tesohtaa keen ga ɗekataa yewinin atoh, ta taa paal, ta súɓpa ndaga ta laakéeríi tooylaat. ⁷Laakka tesoh tiliis taa keen ga ɗook ƴówée-lúp, ta paaldohha na lúpcaa, lúpcaa onndata. ⁸Ee laakka tesohtaa keen ga kakayfaa laakin dooli, ta paalla, ta yakka, ta meƴdohha boŋ. Bogaa en ɓéeɓ towu titéeméeꞌ.

Waa ya lëehíꞌta kiliiwuk fodaama, ya woꞌꞌa ga ɗook an:

- Ɓaa fu laakin nof kikelohaa, súkúruka!

Iñii tah Yéesu liiwuki ɓuwaa henɗa

(Mëccëe 13: 10-17; Marka 4: 10-12)

⁹Tëelíbéecaa Yéesu meekissari iñaa liiwukaama waaꞌ kiwoꞌɗa. ¹⁰Ya taassaɓa an:

- Ɗú ɓërí eꞌsee kiꞌínoh kúmpacaa Nguuraa Kooh. Wayee ɓuwii tesɗa ɓa kelohan ga liiwuk na liiwuk, doonaa «ɓa mín kimalak ee ɓa hotoo dara, ɓa mín kikeloh ee ɓa ínohoo dara.»

Yéesu ɓéestíꞌta iñaa liiwukaa waaꞌ kiwoꞌɗa.

(Mëccëe 13: 18-23; Marka 4: 13-20)

¹¹Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Iñii yii yërí liiwukii waaꞌ kiwoꞌ: pesohpaa përí en woꞌeenaa Kooh. ¹²Ɓuwii ɓíinoo madu na ɗookgaanaa waasaa tesohtaa keenohɗa. Ɓa kelohin woꞌeenii Kooh, wayee Seytaani hayinaa, nísiwa ga keeñcaagaɓa doo ɓa gëmoo bi ɓa mín kimúc. ¹³Ɓíinoo madu na ɗekataa yewinin atohɗa, ɓërí en ɓuwaa, binaa ɓa keloh woꞌeenaa Koohaa, ɓa safaꞌ gawa kiteꞌ, wayee ɓa íisoo woꞌeenaa yíp níil ga keeñcaagaɓa; ngëmaagaɓa maañoo, ee Seytaani jéematukiɓanaa, ɓa tagohi nawa. ¹⁴Tesohtaa keen ga ƴówée-lúpcaaɗa, teewoh ɓuwaa kelohsin woꞌeenaa Kooh, wayee halaat na alal na neɓlaat ëldúna abuɓa ga kipesɓa; iñcaama on woꞌeenaa Kooh bi ɓa mínoo kimat fodii pohoopaa ɓay bogaa lúudin. ¹⁵Tesohtaa keen ga kakayfaa laakin dooliɗa, teewoh ɓuwaa keloh woꞌeenaa Kooh ee ɓa amwa na keeñ wijófíꞌ, wijúwíꞌ ee ɓa yëgís ga bi ɓa tumi fodaa pohoopaa ɓay boŋ wijófíꞌ.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo lampuɗa

(Marka 4: 21-25)

¹⁶Yéesu woꞌꞌa an:

- Ken taaloo lampu, líꞌ kanu ga, wala tofwa ga fíldoo fayaaŋ, wayee fu líkanwa hen doonaa ɓuwaa aas túuyaaɗa, hot leeꞌlaataa. ¹⁷Iñaa ɗaakuk ɓéeɓ hay kihotuk ee iñaa apoh kúmpa ɓéeɓ hay kiꞌínohu ee hay kimeƴdohu faŋ. ¹⁸Malaksukohat book ga dum ɗú súkúrukiɗa, ndaga ɓaa laakin hay kiɓaatɗu; wayee ɓaa laakoo, iñaa ya fooŋ an ya laakinɗa sah hay kiteꞌu gari.

Eew Yéesu na ɓikëmëeŋkí Yéesu

(Mëccëe 12: 46-50; Marka 3: 31-35)

¹⁹Eew Yéesu na ɓikëmëeŋkí Yéesu hayussari kimalaknee. Wayee ɓa mínndii kileꞌ bi gari ndaga mbooloomaa. ²⁰Laakka ɓaa yéegal Yéesu an:

- Eefu na ɓikëmëeŋkífu ɓaa day, ga fooh, ɓa waaꞌtaa kihot.

²¹Wayee Yéesu taassaɓa ɓéeɓɓa an:

- Eewwoo na ɓikëmëeŋkíroo ɓërí en ɓuwaa súkúruki woꞌeenii Kooh ee ɓa taabukiwa ga tumeencaagaɓa.

Yéesu tuukiꞌta uuris wiyaak

(Mëccëe 8: 23-27; Marka 4: 35-41)

²²Laakka bes Yéesu aassa na tëelíbéecaagari ga gaal-looci, ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗu paafat giiyii ɓakaa hanoh gaaɗa.

Ɓa ɓaa ƴah. ²³Yéesu neehha lak ɓa ɓaa ƴah ga ɗuuƴ giiyaa. Uuris wiyaak dalla kiyíp ga giiyaa, músúmaa maa soruk ga loocaa bi waa waaꞌ kilíif ee tumuuntaagaɓa taa waaꞌ ga kiꞌeem. ²⁴Ɓa deeƴca ga Yéesu, ɓa yúunndari an:

- Jëgírohii, Jëgírohii, kikaankii kii hayyuu!

Yéesu yúudukka, gëtta uurisaa na dúuscaa, ca seemmba, ɗekataa ennda cel.

²⁵Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Ngëmumgarúu narooɗa wada?

Wayee ɓa tíitta, ɓa waaruꞌꞌa lool, ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Moo, ɓii yii ya ɓa? Ya ebili sah uurisii na músúmii ee ca kelohɗiri!

Yéesu wëkíꞌta haꞌ-raɓ ga Gerasaa

(Mëccëe 8: 28-34; Marka 5: 1-20)

²⁶Yéesu na tëelíbéecaagari teerussa ga gohaa Gerasaa ëewrukoh na gohaa Gëlíléeɗa. ²⁷Yéesu yaa yoosuk ga gaal-loocaa, laak ɓoꞌ yaa dëk-teeraa, yaa gúꞌɗukohhi. Ɓaama enee haꞌ-raɓ. Iñaa ya gëƴ kiꞌekuk kúltí maañin lool ee ya dëkéeríi ga kaan, ya dëkee ga loycaa. ²⁸Daa ya hotee Yéesu hen, ya fiippa, ya jafukka ga kotcaa Yéesu, ya woꞌꞌa didóolíꞌ an:

- Fu naroo ya, Yéesu, fu Kowukii Kooh yii ga ɗookaa-ɗookɗa? Mi kíimmbaa hen, kaa tummboo iñaa meskin.

²⁹Iñaama, ɓaa woꞌeeri ndaga Yéesu ebilee rawaa kimeyoh gari. Rawaama yewneerari kiɓúuki, en ɗanaa ɓuwaa tëhdohiri, yahcaa poku na ceen, ɓa jëengí kotcaa. Wayee ya gúꞌ ceencaa, ya weel jéeŋcaa ee rawaa ëewdohiri ëgíraa. ³⁰Yéesu meekissari an:

- Fu teeku na?

Ya taassa an:

- Mi teeku coogeel.

Ya woꞌee iñaama ndaga raɓ ɓiyewin ɓërí abeeri. ³¹Raɓcaa ɓaa kíim Yéesu an ya hanatɓa kiyeꞌ ga ɓu-baam8: 31 Ɓu-baam Ɗekataa jafohsi raɓcaa ga bíꞌ kakayɗa. Ga baahaa yaawúuꞌcaa, ɗekataama, ga bíꞌ kakayɗa, raɓcaa ɗaaksi da, ɓa seki besaa ɓa attiꞌsan kikaan bi taaꞌɗa..

³²Lakanaa laakin yop-mbaam-parki wiyaak waa en na kiníiru daama ga jaŋjagaa. Raɓcaa kíimussa Yéesu ya onɓa kiꞌaas ga mbaamcaama. Ya onndaɓa iñaama. ³³Raɓcaa meyussa ga ɓaa, aasussa ga mbaamcaa. Yop-mbaamaa írkísukohha jaŋjagaa, keennda ga giiyaa, wa muuꞌta.

³⁴Daa níirohcaa hotee iñaa laak yaama, ɓa núppa, ɓaa ɓéestíꞌ iñaa hewɗa ga teeraa na dëk-kawcaa. ³⁵Ɓuwaa karussa kimalaknee iñaa hewɗa. Ɓa kaꞌta bi ga Yéesu, ɓa laak ɓaa raɓcaa meyoh gariɗa yugin kakay ga kotcaa Yéesu, ekukin kúltí, taabin na sagaagari. Ɓa dalla kiniik. ³⁶Ɓuwaa hotee iñaa laakɗa ɓaa ɓéestíꞌɓa ga daa haꞌ-rawaa wëkɗuseeɗa. ³⁷Waa ennda ɗa ɓéeɓ ɓuwaa en ga gohaa Gerasaaɗa kíimussa Yéesu ya úsaayɓa ndaga lak ɓa tíitin lool. Yéesu aasissa ga gaal-loocaa kiƴah. ³⁸Ɓaa raɓcaa meyohee gariɗa kíimmba Yéesu kiꞌíissi ya taam nari. Wayee Yéesu onndiirika, ya woꞌꞌari an:

- Ɓoƴkaa kaanfu ee fu ɓéestíꞌ tóoh iñaa Kooh tumiꞌtaaɗa. ³⁹Ɓaa kaꞌta ga ɗuuƴ teeraa tóoh kiyéegalohnee iñaa Yéesu tumiꞌtiɗa.

Yéesu wëkíꞌta ɓeti, mílísíꞌta kowukaa Yayros

(Mëccëe 9: 18-26; Marka 5: 21-43)

⁴⁰Yéesu ɓoyukka tewisaa wíinoo, mbooloomaa tëebílukkari, ndaga ɓéeɓ sekeeri. ⁴¹Daama, laakka ɓaa hay gari. Ya teeku Yayros ee kuliyukee ga jaangu-yaawúuꞌcaa. Ya ƴíꞌꞌa ga kotcaa Yéesu, ya kíimmba Yéesu ya hay kaanci, ⁴²ndaga kowukaagari kiɓetikaa ka kíinoo doŋ ya laakɗa kaa ƴah kilëehɗuk. Ka jom kilaak tíkíis tidaaŋkaah na tanak.

Ga daa Yéesu enee na kiƴahɗa, ɓuwaa ɓaa ñuupuk gari bi ya yaa ƴah kipaꞌ. ⁴³Laakeera daama ɓetifaa meƴdohee ñíf iñaa leꞌin tíkíis tidaaŋkaah na tanak. Iñaa ya laakeeɗa tóoh leehha ga payohcaa ee yíinoo gaɓa mínndiiri kiwëkíꞌ. ⁴⁴Ya koorohha fenoo, leꞌꞌa ga pawaa kúltífaa Yéesu: Ga saasi ñífaa aamki gariɗa gúꞌta. ⁴⁵Daama Yéesu meekisohha an:

- Ɓii leꞌ garoo ɓa?

Waa ɓaa en ɓéeɓ yaa taasuk, Peeꞌ woꞌꞌari an:

- Jëgírohii, man ɓuwii wíiluununndaa ee ɓii ñuupuk garaa!

⁴⁶Wayee Yéesu tíkka ga an:

- Ɓoꞌ leꞌin garoo kay, ndaga mi yéegin an laakin doolaa meyohee garoo.

⁴⁷Ga waa ɓetifaa ínohha an ya mínsiséeríi kiɗaakuk, ya yaa saak, yaa hay. Ya jafukneera ga kotcaa Yéesu. Ya ɓéestíꞌta ga fíkíi ɓuwaa ɓéeɓɓa iñaa tahee bi ya leꞌꞌa ga kúltífaa Yéesuɗa na daa ya wak ga saasiɗa. ⁴⁸Yéesu woꞌꞌari an:

- Jowu, ngëmumgaraa músalinndaa. Karaa na jam.

⁴⁹Lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ fodaama, laakka ɓaa meyoh kaanfaa Yayros, woꞌꞌa yaama an:

- Kowukaagaraa kiɓetikaa kaanin, calissiiraa kisonlukohis Jëgírohii ga.

⁵⁰Wayee Yéesu, daa ya kelohee iñaama, woꞌꞌa Yayros an:

- Kaa niik dara, gëmaa hen rek ee ka hay kipes.

⁵¹Ga waa Yéesu leꞌꞌa kaanfaa, enndii Peeꞌ, Saŋ, Saak, eew kuꞌoomaakaa na paamunaanaa, ya tookkii ɓoꞌ yiliis aas nari. ⁵²Ɓuwaa ɓéeɓɓa ɓaa looyoh, ɓaa fiipoh didóolíꞌ ndaga kuꞌoomaakaa. Yéesu nak woꞌꞌaɓa an:

- Íisat kodukeenii, oomaanii kaanndii wayee ya en na kineeh. ⁵³Daama ɓuwaa ɓaa ciiɓsukki ndaga ɓa ínoheera an oomaanaa kaanin. ⁵⁴Wayee Yéesu ammbari ga yahaa, lëehíꞌta ya woꞌꞌa didóolíꞌ an:

- Oomaanii, koluka!

⁵⁵Fodaama fítaa kuꞌoomaakaa íkukka ga, ya kolukka ga saasi. Lëehíꞌta, Yéesu nakohha oomaanaa eru ñamah. ⁵⁶Paam kuꞌoomaakaa na eeci waaruꞌussa lool, wayee Yéesu ɗíŋngaɓa an ken hanat ɓoꞌ kiwoꞌ iñaa laakee yaama.

Yéesu wossa apotaaꞌcaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa

(Mëccëe 10: 5-15; Marka 6: 7-13)

¹Yéesu nëgírohha tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, ya eꞌtaɓa dooli na kimín kikaal raɓcaa ɓéeɓɓa ga ɓuwaa, na kiwëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaa. ²Lëehíꞌta ya wossaɓa kiyéegaloh Nguuraa Kooh na kiwëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaa. ³Ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú en na kiƴahaa, kaa ɓaydohat dara; hanat kiꞌen dooꞌ wala hëmbu, wala ñamah, wala kopaꞌ. Ee kaa ɓayat yaa en ɓéeɓ kúltí kanak. ⁴Túuyaa ɗú aasoh ɓéeɓ, tesat da bi ga daa ɗú kolkohan daama. ⁵Ee binaa ɓuwaa sagussúu kitook ga kaancaagaɓanaa, meyat dëkaa waama, yëekírukat pëndëlaa ga kotcaagarúuɗa. Iñaama hay kiteewoh kimúuƴkaagaɓa.

⁶Tëelíbéecaa karussa, ɓa kooꞌta ga dëk na dëk, ɓa ɓaa yéegaloh Hewhewaa winéwíꞌwaa ee ɓaa wëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaa ga daa en ɓéeɓ.

Eroot jaahliꞌꞌa ga iñaa woꞌu ga Yéesuɗa

(Mëccëe 14: 1-12; Marka 6: 14-29)

⁷Eroot, buuraa gohaa Gëlílée, yéeŋnga iñaa heweeɗa tóoh. Ya jaahliꞌꞌa ga ndaga laakeera ɓuwaa woꞌee an:

- Saŋ yërí mílís ga ɓuwaa kaanɗa.

⁸Ɓíinoo an:

- Ili yërí hay.

Ɓíinooɓaa an:

- Yíinoo ga sëldíiga-Koohcaa waama yërí mílís.

⁹Wayee Eroot woꞌꞌa an:

- Saŋ, mi gúꞌlukka hafaa. Kon ɓii mi keloh ya woꞌɗu iñcuma ɓéeɓcaɗa ya ɓa?

Ga iñaama ya aawwa kiheel kihot Yéesu.

Yéesu tummba kíntaan ga mbúurú ciyëtúus na jën kanak

(Mëccëe 14: 13-21; Marka 6: 30-44; Saŋ 6: 1-14)

¹⁰Apotaaꞌcaa ɓoƴkussa, ɓa ɓéestíꞌta Yéesu tóoh iñcaa ɓa tumeeɗa. Ya woꞌꞌaɓa ɓa taam nari, ya kaꞌta naɓa daa wéetin, ga ɓak teeraa woꞌu Betsaydaa. ¹¹Daa ɓuwaa yéegeeka, ɓa taabukkari. Yéesu íissaɓa ɓa hay, lëehíꞌta ya yaa woꞌɓa ga iñaa aaw ga Nguuraa Kooh, ee ya yaa wëkíꞌ ɓuwaa sooluk kipayuɗa.

¹²Tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa deeyussa ga Yéesu lak Kooh yaa hooɓ, woꞌussari an:

- Íisaa ɓuwii ɓa aas dëk-kawcii na yopcii ga yahaaniiɗa, ɓa heelnee daa ɓa neehan na iñaa ɓa ñaman ndaga ɗekatii ɗu enohɗa laakoo dara.

¹³Wayee Yéesu loffaɓa an:

- Eratɓa na kihaffúu iñaa ɓa ñaman.

Wayee ɓa taassa an:

- Ɗí laakkii iñaa wëñ mbúurú ciyëtúus na jën kanak. Hanaa ɗí kaꞌ kilomnee ñamahcaa kap ɓuwii ɓii ɓéeɓɓa.

¹⁴En kiꞌenaa, laakeera daama iñaa leꞌ ƴaal ɓijúnni-yëtúus. Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Yuŋɗatɓa, ɓa nëgírukoh kom kom, ɓuwaa leꞌ ɓidaaŋkaah-yëtúus.

¹⁵Ɓa tummba fodaama. Ɓa yugiꞌtaɓa ɓéeɓɓa. ¹⁶Yéesu ɓeɓpa mbúurúcaa ciyëtúuscaa na jëncaa kanakcaa, ya taaginukka ɗook, ya gërëmmba Kooh gaca. Lëehíꞌta ya gúꞌsohhaca, ya eꞌta tëelíbéecaa ɓa waroh ɓuwaa. ¹⁷Ɓuwaa ɓéeɓɓa ñammba bi ɓa kappa pút, ee pañi cidaaŋkaah na kanak wookussa ga iñaa teseeɗa.

Peeꞌ woꞌꞌa an Yéesu yërí en Kiristaanii

(Mëccëe 16: 13-19; Marka 8: 27-29)

¹⁸Laakka bes, lak Yéesu enee na kikíim Kooh haŋci ee tëelíbéecaagari ensee nari daama. Ya meekissaɓa an:

- Ɓuwii woꞌu an mi yërí en ɓa?

¹⁹Ɓa taassa an:

- Laakin ɓuwaa woꞌ an fu yërí en Saŋ-Bëtís, ɓíinoo an fu yërí en Ili, ɓíinooɓaa ɓan an fu sëldíigaa mílís hen ee bok ga sëldíiga-Koohcaa waama.

²⁰Ya meekissaɓa an:

- Haa ɗú, ɗú woꞌ an mi yërí en ɓa?

Peeꞌ taassa an:

- Fu yërí en Kiristaanii Kooh wosɗa.

Yéesu yéegalohha an ya hay kikaan ee ya mílís

(Mëccëe 16: 20-28; Marka 8: 30–9: 1)

²¹Yéesu ɗíŋngaɓa na woꞌeen ciyëgísíꞌ an ken hanat kiwoꞌ iñaa aaw ga. ²²Doo ya hanndaɓa kiwoꞌ an:

- Kowukii ɓii jomin kikooroh ga mesiklaat ciyewin. Haꞌ-kaancaa, sarahohcaa ɓiyaakɓaa, na jëgíroh-waascaa waaꞌsanndii gari kihot, ya hay kiꞌapu ee besaa wukaahaywaa tíkan ga kikaankaagariɗa, ya hay kimílís.

Kitaabuk Yéesu

²³Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa ɓuwaa ɓéeɓɓa an:

- Binaa ɓoꞌ waaꞌ kitaam ga fenooroonaa, ya alat hafci, ya kooruk kuraanaagari besaa en ɓéeɓ, ya taabukkoo. ²⁴Ndaga ɓaa fu waaꞌ kisom kumuunfunaa fu hayka kiñak bi taaꞌ; wayee ɓaa mi tahhaa kiñak kumuunfunaa, fu hay kipes bi taaꞌ. ²⁵Ee kilaak iñcii ga ëldúnaɗa tóoh jeriñan ɓoꞌ ya, en lak ya ñak hafcinaa wala ya saŋkuꞌaa? ²⁶Ndaga ɓaa mi enndaa kaci mi na woꞌeeniigoonaa, fu hay kiꞌen kaci ga Kowukii ɓii bëríinaa ya hayan ga ndamaagari na waa paamci na waa malaakacaa ɓiselaꞌíꞌɓaa. ²⁷Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓiɓoꞌ ga ɓuwii ɓii kaansoo ee ɓa hottii Nguurii Kooh.

Ndamaa Kooh yoosukka ga Yéesu

(Mëccëe 17: 1-8; Marka 9: 2-8)

²⁸Ga waa Yéesu woꞌꞌa woꞌeencaama bi tíkka ga iñaa leꞌ bes ciyitnakaahay, ya woꞌꞌa Peeꞌ, Saŋ na Saak ɓa taam nari, ya lappa naɓa ga ɗook jaŋjagaa kikíim Kooh. ²⁹Ga daa Yéesu enee na kikíim Koohɗa, fíkíifaagari ennda filiis ee kúltícaagari yaanaawwa ɗer bi caa melic. ³⁰Ga ɗekataama, laakka ɓoꞌ ɓanak ɓaa meƴ ga ɗuuƴ ndamaa Kooh ee ɓa ɓaa saawal nari: enee Móyíis na Ili. ³¹Ɓa ɓaa saawal nari ga iñaa aaw ga kikaankaagari ƴah kilaak ga Yéerúsaleemɗa. ³²Lak Peeꞌ na ɓuwaa ya taam naɓaɗa ɓaa ga pëní fiyaak. Wayee ga waa ɓa yúudukɗa, ɓa hotta ndamaa Yéesu na ɓuwaa ɓanakɓaa tuuksee nariɗa. ³³Ga wahtaa ɓuwaama enu na kitagohu na Yéesuɗa, Peeꞌ woꞌꞌa Yéesu an:

- Jëgírohii, dii newin garuu. Ɗu yípat dii taal kaahay: wíinoo wuufu, wíinoo wuu Móyíis ee wíinoo wuu Ili.

Peeꞌ ínohéeríi iñcaa ya woꞌɗa.

³⁴Lak Peeꞌ yaa lís kiwoꞌ fodaama, laakka yaayeelaa hay, úullaɓa. Tëelíbéecaa tíitussa ga waa ɓa en na kiꞌaas ga ɗuuƴ yaayeelaaɗa. ³⁵Ee ga ɗuuƴ yaayeelaa laakka koonaakaa woꞌ an:

- Ɓii yii yërí en Kowukiigoo mi tanukɗa. Súkúrukatti.

³⁶Ga waa koonaakaa lëehíꞌ kiwoꞌɗa, tëelíbéecaa hotsee Yéesu rek daama. Ɓa ɗekohussa na iñaama, ee ga wahtaama ɓa ɓéestíꞌtii ken iñaa ɓa hoteeɗa.

Yéesu wëkíꞌta oomaanaa laak raɓ

(Mëccëe 17: 14-18; Marka 9: 14-27)

³⁷Ga besaa tík gaɗa, Yéesu na tëelíbéecaa yoosukussa ga jaŋjagaa, mbooloo wiyaak hayyari kitëebíluknee. ³⁸Ga ɗuuƴ mbooloomaa laakka ɓaa en na kifiip an:

- Kiyaakii, mi kíimmbaa, malakɗaaroo kowukiigoo ndaga mi laakka doŋ! ³⁹Leekleek raɓ ɓúukki, ya aawi kifiip. Rawii saylukohiri, kúuwkaa kúuwi; ya sodalli lool ee ya gaawoori kiꞌíis. ⁴⁰Mi kíimin tëelíbéeciigaraa ɓa kaal rawii wayee ɓa mínndii.

⁴¹Yéesu taassa an:

- Ɗú, ɓuwii wati, ɗú ɓii ɗú laakoo ngëm ee ɗú tumi iñaa joffiiɗa, mi enan narúu bi kera? Mi múuñɗanndúu bi kera? Haydohaa kowukiigaraa dii.

⁴²Daa oomaanaa deeyee, rawaa fetallari kakay, yaa saylukohhi didóolíꞌ. Wayee Yéesu gëtta rawaa, wëkíꞌta oomaanaa. Lëehíꞌta ya íkkari paamci. ⁴³Ɓéeɓ ɓuwaa waaruꞌussa ga yaklaataa doolaa Kooh.

Yéesu yéegalohissa an ya hay kikaan ee ya mílís

(Mëccëe 17: 22-23; Marka 9: 30-32)

Ɓuwaa ɓéeɓ waaruꞌussa ga tóoh iñcaa Yéesu tumeeɗa, ya woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

⁴⁴- Súkúrukat dijófíꞌ iñii mi ƴahhúu kiwoꞌ yii: Kowukii ɓii hay kitíku ga yah ɓuwii.

⁴⁵Wayee ɓa ínohhii iñaa woꞌeenaama waaꞌ kiwoꞌɗa, ndaga woꞌeenaa man na cah gaɓa, bi ɓa mínndii kiꞌínoh iñaa wa waaꞌ kiwoꞌɗa ee ɓa kaañnjiiri kimeekisoh iñaa aaw ga woꞌeenaama.

Ɓaa Yéesu woꞌ an yërí wëñ kiyak ga fíkíi Koohɗa

(Mëccëe 18: 1-5; Marka 9: 33-37)

⁴⁶Tëelíbéecaa Yéesu enussa ga kinookoh ga ɗuuƴɓa kiꞌínoh ɓaa wëñ kiyak gaɓaɗa. ⁴⁷Yéesu ínohha iñaa ɓa halaatɗa, ya ɓeɓpa kuꞌoomaa, tuukiꞌtaja ga yahaaci. ⁴⁸Lëehíꞌta ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɓaa fu teꞌ oomaanii yii ga teekiigoonaa, lakanaa fu teꞌꞌoo, mi ga kihaffoo; ee ɓaa fu teꞌꞌoonaa, fu teꞌ ɓaa wossooɗa ɓan; ndaga ɓaa wëñ garúu kijutuut ɓéeɓpúuɗa yërí en yaa wëñ kiyakɗa.

⁴⁹Saŋ ɓeɓpa woꞌeenaa, woꞌꞌa an:

- Kiyaakii, ɗí hotin ɓaa enee na kikaal raɓ ga ɓuwii ga teekiigaraa ee ɗí waaꞌtarika kihoonoh ndaga ya bokkii garuu.

⁵⁰Yéesu loffari an:

- Kaa hoonohattika, ndaga ɓaa lebirohhii naruunaa, faꞌ naruu.

Ɓu-Samaríi sagussa Yéesu aas dëkaagaɓa

⁵¹Ga waa wahtaa Yéesu jomee kikolkoh ëldúna, ya lap ɗook-Kooh leꞌꞌa, ya tuukka tek ga kikaꞌ Yéerúsaleem. ⁵²Ya wossa ɓiɓoꞌ ɓa ɗëwírukki. Ga waa ɓuwaa karussa, ɓa aassa dëk-kaw ga gohaa Samaríi, kiheeliꞌ Yéesu ga daa ya dalan. ⁵³Wayee ɓu-dëkaa sagussa Yéesu aas da, ndaga ya aawee Yéerúsaleem. ⁵⁴Daa tëelíbéecaa Yéesu, Saak na Saŋ hotee iñaama ɓa woꞌꞌa an:

- Haꞌmudii, fu waarin ɗí nak kiwii, ka yoosuk asamaan, ka ɗúbíꞌɓane?

⁵⁵Wayee Yéesu mëeñsukka gaɓa, yaa ñaꞌɓa9: 55 Laakin ga këyítcaa ɗeɓɗa, caa ɓaat ga an: «ya woꞌꞌaɓa an: ɗú ínohoo helii ɗú en nawaɗa. Kowukii ɓii hayyii dii kisaŋkuꞌ tumuuntii ɓuwii wayee ya hayta kimúsal.». ⁵⁶Lëehíꞌta ɓa ɓaa ƴah dëk-kaw wiliis.

Ɓaa waaꞌ kitaabuk Yéesunaa

(Mëccëe 8: 19-22)

⁵⁷Yéesu na tëelíbéecaagari ensee ga waas, laakka ɓaa woꞌꞌi an:

- Daa fu ƴah tóoh, mi hayyaa kitaabuk.

⁵⁸Yéesu woꞌꞌari an:

- Tílcii laakuunun ɗúl ee selcii ga asamaanɗa laakuunun taal, wayee Kowukii ɓii laakoo daa ka leeman hafiigari.

⁵⁹Yéesu woꞌꞌa ɓoꞌ yiliis an:

- Taabukaaroo.

Yaama taassari an:

- Haꞌmudii, onaaroo paaƴ mi acnee paammboo.

⁶⁰Wayee Yéesu woꞌꞌari an:

- Íisaa ɓuwaa kaaninɗa ɓa ac ɓuwaagaɓa kaanɗa, ee fu, tíida fu yéegalohnee Nguuraa Kooh.

⁶¹Ɓoꞌ yiliis woꞌissari an:

- Haꞌmudii, mi hayyaa kitaabuk, wayee onaaroo paaƴ mi taŋkohnee na ɓu-kaanndoo.

⁶²Yéesu loffari an:

- Ɓaa en na kilín, am mësíin, heeluki fenoocinaa, ɓaa yaama mínoo kilëgëy ga Nguuraa Kooh.

Yéesu wossa tëelíbée ɓidaaŋkaah-yitnaɓanak na ɓanak

¹Ga waa iñaama paaffa, Yéesu tannda ɓoꞌ ɓidaaŋkaah-yitnaɓanak na ɓanak ɓiliis ee ya wossaɓa ɓanak ɓanak, ɓa kuliyukki ga teerucaa ɓéeɓca na ɗekatcaa ya jomee kikaꞌ na kihafciɗa tóohca.

²Ya woꞌꞌaɓa an:

- Píikii yewinin ee píikohcii caakussii. Kon, kíimat haꞌ-píikii ya ɓaat kiwosoh ɓilëgëyoh ga píikiigari. ³Tíidat! Mi yii wossúu fodii tupeꞌ ga ɗuuƴ ɓigumuu. ⁴Kaa ɓaydohat kopaꞌ, hëmbu wala ñafaꞌ ee kikëñɗoh hanattúu kifaan ga waas. ⁵Kaanfaa ɗú mín kiꞌaas ɓéeɓ, këñɗohat paaƴ an: «Jam namohat narúu!». ⁶Binaa ɓoꞌ jam en daamanaa, jamaa ɗú kíimiꞌtiɗa hay kiyoosuk gari; ee ɓoꞌ jam enndii danaa, jamaa aaw garúu. ⁷Yugat ga kaanfaa faama, ɗú ñami ɗú ani iñcaa ɗú eꞌsanɗa ndaga lëgëyohaa en ɓéeɓ jomin kifayu. Kaa taabat kaan na kaan. ⁸Teeraa ɗú aasoh ɓéeɓ ee ɓuwaa tookussúu danaa, ñamat iñcaa ɗú teeɓsanɗa. ⁹Wëkírat ɗúukoolíꞌcaa enu ga teeraamaɗa, ɗú woꞌ ɓu-dëkaa an: «*Nguurii Kooh deeyinndúu». ¹⁰Wayee teeraa ɗú aasoh ee ɗú tookussii danaa, meyat ga mbedicaa ɗú woꞌ an: ¹¹«Ɗí ɓii përtuk sah kiꞌíkkúu pëndëlii dëkiigarúu ñaak ga kotciigaríiɗa, wayee ínohat gaka an Nguurii Kooh deeyinndúu.» ¹²Lëehíꞌta Yéesu tíkka ga an: Mi woꞌꞌúuka, besaa ƴah kiꞌattiꞌohuɗa leꞌaa, ɓu-Sodom ɓërí taniꞌan ɓu-dëkaa waama.

Dëkcaa sagu kigëmɗa

(Mëccëe 11: 20-24)

¹³- Massa ɗú, ɓu-Korasee! Massa ɗú, ɓu-Betsaydaa! Ndaga kíntaancii tumsee ga ɗuuƴcúuɗa tumsee ga ɗuuƴ dëkaa Tíiꞌ na waa Sídoŋaa eneenaa kumëeñíꞌ ɓa ekukin saaku, ɓa yuŋ ga wet kiteewoh an ɓa récukin baakaaꞌciigaɓa. ¹⁴Kërí tah besaa attiꞌohsanɗa leꞌaa, ɓu-Tíiꞌ na ɓu-Sídoŋ ɓërí taniꞌanndúu attiꞌ. ¹⁵Ɗú, ɓu-Kafarnawom, ɗú yaakaaꞌ an ɗú hay kiɓëwíru bi ga ɗook-Koohe? Óꞌóo, ɗú ƴah kiyóoskíɗu bi ga ɓu-baam.

¹⁶Ya woꞌissa tëelíbéecaagari an:

- Ɓaa súkúrukkúunaa lak súkúrukkoo ee ɓaa saŋngúu kiteꞌaa lakanaa saŋngoo kiteꞌ. Ee ɓaa saŋngoo kiteꞌaa lakanaa saŋ kiteꞌ ɓaa wossooɗa.

Tëelíbéecaa Yéesu woseeɗa ɓoƴkussa

¹⁷Tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah-yitnaɓanak na ɓanakɓaa ɓoƴkussa lak keeñɓa soosin seɓ, ɓa woꞌꞌa an:

- Haꞌmudii, ga teekiigaraa, bi ga raɓcaa tookɗuununndíi!

¹⁸Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Mi hotee ga Seytaani ga waa ya ɗëegískoh ɗook en fan melicɗa. ¹⁹Malkat! Mi oninndúu dooli kikooꞌ ga ɗook goŋcii na dagalcii, na kinapañsoh dooli Seytaani ee dara mínoo yen garúu. ²⁰Ga iñaama kaa neɓlukat ga dii raɓcii tookɗuununndúuɗa wayee neɓlukat ga dii teekciigarúu bíduunun ga ɗook-Koohɗa.

Yéesu ndammba Kooh paamci

(Mëccëe 11: 25-27; 13: 16-17)

²¹Ga saasi, ga tumeenaa Helaa yiselaꞌíꞌyaa, Yéesu líiffa na keeñ wisóosíꞌ, ya ndammba Kooh Paamci an:

- Buba, Haꞌmudii ɗook na kakay, mi yii gërëmmbaa ga dii fu teewin ɓuwii ínohsoo daraɗa iñaa fu ɗaak haꞌ-hamhamcii na ɓuwii jaginɗa. Ee, Buba, iñaama laakohɗa ndaga neɓpaa hen fu waaꞌtaka.

²²Paammboo erinndoo iñaa en ɓéeɓ. Ken ínohoo Kowukii enndii Paamudiinaa; ee ken ínohoo Paamudii enndii Kowukii na ɓuwaa Kowukii waaꞌɓari kiteewaa.

²³Lëehíꞌta ya mëeñsukka ga tëelíbéecaagari ya woꞌꞌaɓa haŋɓa doŋ an:

- Ɓa yewinin múuꞌ ɓuwii hasciigaɓa hot iñcii ɗú hotɗa, ²⁴ndaga mi woꞌꞌúu man sëldíiga-Kooh na buuꞌ ɓiyewin waaruunun kihot iñcii ɗú hotɗa na kikeloh iñcii ɗú kelohɗa wayee ɓa hottiica ee ɓa kelohhiica.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo ɓaa dëkee Samaríiɗa

²⁵Laakka jëgíroh-waas yaa waaree kimalaksukoh Yéesu, ya kolukka, meekissari an:

- Jëgírohii, iñii yiida mi jom kitum bi mi laas ɓakkoo ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa?

²⁶Yéesu loffari an:

- Iñii yiida bídu ga Waasiiruu? Fu am ya ga iñaa fu jaŋ gaɗa?

²⁷Ɓaa taassa an:

- Fu waaran Haꞌmudii Koohyiigaraa, na keeñaagaraa tóoh na kipeskaagaraa tóoh na doolaagaraa tóoh na helaagaraa tóoh ee ɓan fu waaran mooroomfu fodaa daa fu waaꞌ haffuɗa.

²⁸Yéesu woꞌꞌari nak an:

- Ee, iñum fu taasɗa júwin. Tumaa iñaama, fu pes bi taaꞌ.

²⁹Wayee jëgíroh-waasaa waaree kilaak kayoh, ya dalla kimeekis Yéesu an:

- Ɓii yiida en mooroommboo?

³⁰Daama Yéesu loffari an:

- Laakee ƴaalaa meyohee teeraa Yéerúsaleem, yaa ƴah teeraa Yéríkóo. Ya hídukohha ga ɓigúroh-waas. Ɓa teꞌꞌa iñaa ya ɓayeeɗa tóoh, ɓa feekkari bi yaa ƴah kikaan, ɓa foñnjari ɗa, ɓaa ƴah. ³¹Laakka sarahohaa kooroh waasaama. Daa ya hotee ɓaa, ya ɗeeŋnga diꞌúsaayíꞌ, yaa ƴah kotci. ³²Laakka ɓan ɓoꞌ, ee iñaa Léwít, leꞌꞌa daama. Daa ya hotee ɓaa, ya ɗeeŋnga diꞌúsaayíꞌ, yaa ƴah kotci. ³³Wayee laakka ɓaa dëk kúlkaa Samaríi, yaa enee ga waas kiɓaaɓ, ya hayya bi ga yahaa ɓaa, ya laakka yërmaandi wiyaak gari, ga waa ya hottiɗa. ³⁴Ya ɓaatta kideeƴ ga ɓaa, tummba dúuleen na biiñ ga gaañcaa, ya múullaca. Ya tíkkari ga baamaagari ya lapeeɗa, ɓayyari ga ɗekataa sagac daliɗa ee ya toputuꞌꞌari dijófíꞌ. ³⁵Ga kooh-wíisfaa, ya meƴdohha hëelís denariyon kanak, eꞌta haꞌ-ɗekataa, woꞌꞌari an:

- Mi yii ƴah ee toputuꞌaari dijófíꞌ. Binaa fu tum gari iñaa wëñɗanaa, mi yërí ƴahhaawa kiꞌík mi ɓoƴkoh diinaa.

³⁶Yéesu meekissa jëgíroh-waasaa an:

- Ga ɓuwaa ɓaahayɓaa ɓaama, yiida gaɓa teewoh kiꞌen mooroom ɓaa gúroh-waascaa feekeeɗa?

³⁷Jëgíroh-waasaa taassa an:

- Yaa teewoh kilaak yërmaandi gariɗa, yërí.

Yéesu nak woꞌꞌari an:

- Tíida, ee fu ɓan, tumaa fodaama.

Yéesu aassa kaan ɓiMarta na Mërí

³⁸Lak Yéesu yaa ga waas na tëelíbéecaagari, ya aassa dëk-kaw. Daama, laakka ɓetifaa teeku Marta, ɓayya Yéesu kaanci. ³⁹Marta laakeera këmëeŋkímun, yaa teeku Mërí. Yaama yugee ga kotcaa Haꞌmudii, yaa súkúruk jëgírohaagari. ⁴⁰Marta nak, lak lëgëycaa ɗuuƴ waañaa hëpin gari, ya hayya ga Yéesu, woꞌꞌari an:

- Haꞌmudii, dii Mërí foñnjoo na lëgëyii tóohɗa, enndiiraa darane? Woꞌaari kay ya amɗohhoo!

⁴¹Haꞌmudii taassari an:

- Wari fu ɓan Marta, fu ɓítukin lool ga enaama ciyewin. ⁴²Wayee yen yíinoo doŋ yërí laak solu. Mërí tanukin ɓakaa gënɗa ee ken teꞌoowa gari.

Yéesu yëedírohha kikíim Kooh

(Mëccëe 6: 9-13; 7: 7-11)

¹Laakka bes, Yéesu enee na kikíim Kooh ga ɗekat. Ga waa ya lëehíꞌta, yíinoo ga tëelíbéecaagari woꞌꞌari an:

- Haꞌmudii, yëedíraaríi kikíim Kooh fodaa Saŋ yëedíreeka tëelíbéecaagariɗa.

²Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Binaa ɗú en na kikíimaa, woꞌat anee:

«Buba, ɓéeɓ ínohat kiselaꞌkii teekiigaraa;

Nguuriigaraa leꞌat dii.

³Onaaríi besaa en ɓéeɓ iñaa ɗí jom kiñamɗa.

⁴Bayalaaríi baakaaꞌciigaríi,

ndaga ɗí, ga kihaffíi, ɗí bayalin ɓuwaa tooñnjíiɗa.

Ee kaa íissíi ɗí keen ga fíꞌ Seytaani.»

⁵Yéesu woꞌissaɓa an:

- Enee an yíinoo garúu laak fiiliimun, ya kaꞌ gari ga leeloo wek kiwoꞌꞌi an: «Fiilii, lúudaaroo mbúurú kaahay. ⁶Laak fiiliiroo yíinoo yaa hay kiɓaaɓ ga kaanndoo ee mi laakoo dara iñaa mi eranndi.» ⁷Ee yaama taassi ga ɗuuƴ túuyaagari an: «Kaa tangalloo! Diima deŋ ɗí tëckin ee mi na ɓu-kaanndoo ɗí faanukin. Mi mínissii kikoluk kiꞌeꞌtaa mbúurú.» ⁸Mi woꞌꞌúu man, luu enee an ya kolukkii eꞌti mbúurú ndaga daa ɓa en ɓifíiliimunɗa, ennaa ya hay kikoluk eꞌti iñaa ya soolukɗa tóoh ndaga daa yaama ɗuucuk ga kikíimkaaɗa. ⁹Mi nak, mi woꞌꞌúu an: kíimat, Kooh hayyúu kiꞌon. Heelat, ɗú hay kihot. Fëekírat, ɗú hay kilëgísɗu. ¹⁰En kiꞌenaa, ɓaa kíim ɓéeɓ, onu; ɓaa heel ɓéeɓ, hot; ee ɓaa fëekíꞌ ɓéeɓ, hay kilëgísɗu. ¹¹Paamudii yiida garúu eran kowuci goŋ binaa ka kíimmbi jënaa? ¹²Wala ya eꞌka dagal binaa ka kíimmbi wakaa? ¹³Kon ga dii ɗú hín kibonɗa, en lak ɗú ɓërí mín kiꞌon towutaagarúu enaama cijófíraa, wëñaa ga Paamudii ga ɗookɗa. Ɓuwaa kíimmbi Helaa yiselaꞌíꞌyaaɗa, ya onooɓayane?

Yéesu yabussa kitaam na Seytaani

(Mëccëe 12: 22-30; Marka 3: 22-27)

¹⁴Laakka bes, Yéesu enee na kimeƴdoh ga ɓoꞌ rawaa luuɓlukohhi. Daa rawaa meyee, luuwaa aawwa kiwoꞌ ee ɓuwaa waaruꞌussa. ¹⁵Wayee laakka gaɓa ɓuwaa woꞌ an:

- Belsebul, buurii raɓcii, yërí onndi dooli kikaal raɓcii ga ɓuwii. ¹⁶Laakka ɓoꞌ ɓiliis ɓaa waareeri kimalaksukoh. Ɓa meekissari ya tumiꞌɓa kíntaanaa teewoh an ya meyoh ga Kooh. ¹⁷Wayee Yéesu ínohha halaatcaagaɓa ya woꞌꞌaɓa an:

- Kúlkaa hëgískoh ga ɗuuƴka ɓéeɓ, aaw ga kifaay. Túuƴcaa ɓúꞌsukoh waa en ɓéeɓ ga ɗook mooroomci. ¹⁸Kon binaa Seytaani hëgískoh ga ɗuuƴcinaa, nguuraagari tuman na bi wa lísi kituuk? Ndaga ɗú woꞌ an Belsebul yërí onndoo dooli kikaal raɓ ga ɓuwii. ¹⁹En lak an mi, Belsebul yërí onndoo dooli kikaal rawaa, haa ɓii on ɓuwiigarúu dooli kikaal raɓ ɓa? Kon ɓuwumgarúu, ga kihafɓa, ɓërí attiꞌanndúu. ²⁰En kiꞌenaa, en an mi kaali raɓcii na doolii Koohaa, kon Nguurii Kooh leꞌin bi garúu.

²¹Binaa ɓaa laakin dooli ee ɓayin ganaay watuk kaancinaa, lak alalaagari ɓéeɓ lewin. ²²Wayee ɓaa wëñnji kilaak dooli hayaa, sooŋngi, mínndi, teꞌ ganaaycaa ya yaakaaꞌlukeeɗa tóoh, waroh iñcaa ya ɓewoh gariɗa.

²³Ɓaa faꞌtii naroonaa, heñoh naroo; ee ɓaa nëgírohhii naroonaa, yii tasarsoh.

Raɓ mín kiɓoyukis ga daa ya kaalohseeɗa

(Mëccëe 12: 43-45)

²⁴- Binaa raɓ meyoh ga ɓoꞌaa, ya túuti ga ëgíraa, ya heeli daa ya íikarukan, wayee waa ya hottii daa ya aasan, ya woꞌ ga helci an: «Mi naman kiɓoyuk kaanfaagoo mi meyoheeɗa.» ²⁵Binaa ya leꞌ danaa nak ya laak kaanfaa paruunun bi setin, hëwíruunun bi jekin. ²⁶Fodaama ya ƴee kikooꞌnee raɓ ɓiyitnaɓanak ɓiliis ɓaa wëñnji kisoot; ɓa aas ga kaanfaa, ɓa dëk ga. Faf ɓaa yaama, ga daa ya madee kuɗewaaɗa, wëñisɗa kiyiis.

Iñaa wëñ kineɓ ga kipesɗa

²⁷Laak Yéesu yaa woꞌ fodaama, laakka ga ɗuuƴ mbooloomaa ɓetifaa woꞌ ga ɗook an:

- Ɓetifaa ɓayeeraa ga lookaagari, ɓëpíꞌtaraa ga ɓíiɓcaagariɗa yewinin múuꞌ!

²⁸Wayee Yéesu taassari an:

- Woꞌaa kay an ɓuwaa súkúruki woꞌeenaa Kooh ee ɓa taabukiwaɗa, ɓërí yewin múuꞌ!

Ɓuwaa waaꞌ kihotu kíntaan

(Mëccëe 12: 38-42)

²⁹Lak ɓoꞌ ɓiyewin nëgírukohuunun ga yahaa Yéesu, ya aawwa kiwoꞌ an:

- Ɓuwii jamaanii wati, ɓiɓoꞌ ɓibóníꞌ. Ɓa waaꞌ kihot kíntaan, wayee kíntaan wíinoo tookɗusanndiiɓa, enndii waa Sonaasaa. ³⁰Ndaga fodaa daa Sonaas enee mandarga ga ɓu-Nínífɗa, fodaama ɓan Kowukii ɓii ƴah mandarga ga ɓuwii wati. ³¹Besaa attiꞌohsanɗa leꞌ bëríinaa, buuraa yiɓetiyaa11: 31 Malkat 1 Buuꞌ 10: 1-13. kúlkoh iñaa hanoh meyaaꞌ-noh ñaamɗa hay kituuk ga fíkíi ɓuwii jamaanii wati, ya ɓúlɓa. Ndaga ya meyohee gohcaa ëldúna wëñ kiꞌúsaayɗa kisúkúruknee woꞌeencaa buuꞌ Salomon líif na hamhamɗa. Ee malkat, laakin dii ɓaa wëñ Salomon! ³²Besaa attiꞌohsanɗa leꞌ bëríinaa, ɓu-teeraa Níníf hay kituuku ga fíkíi ɓuwii jamaanii wati, ɓa ɓúlɓa ndaga ɓu-Níníf súpítseera kipeskaagaɓa ga waa ɓa keloh jangataa Sonaasɗa; ee malkat laakin dii ɓaa wëñ Sonaas.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo lampu na kuhasɗa

(Mëccëe 5: 15; 6: 22-23)

³³Yéesu liiwukka anee:

- Ken taaloo lampu, faanwa ga daa ɗaakukin, [wala líꞌ kanu ga ɗookgaa]11: 33 Ga këyítcaa ɗeɓɗa, laakin caa ɓayyii woꞌeencii fodii: wala líꞌ kanu ga ɗookgaa. Malkat ga Marka 4: 21. , wayee fu líkanwa ga ɗook doonaa ɓuwaa aasɗa hotu leeꞌlaataa. ³⁴Kuhaskiigaraa kërí en lampii faanfiigaraa. Binaa dara enndii na kuhasfunaa, faanfaagaraa tóohfa eni ga leeꞌlaat. Wayee binaa kuhasfu wakkiinaa, faanfaagaraa eni ga ñúus ɓan. ³⁵Kon watukaa leeꞌlaatum en ga ɗuuƴfuɗa, wa ñúusíꞌ. ³⁶Kon binaa faanfu tóohfa en ga leeꞌlaat ee laakkii ɓak wíinoo waa en ga ñúusaa, ɓéeɓfa ƴah kiꞌen ga leeꞌlaat, man na fodaa daa lampu léeꞌɗíraa lañɗa.

Yéesu hassa Fërísiyeeŋcaa na jëgíroh-waascaa

(Mëccëe 23: 1-36; Marka 12: 38-40)

³⁷Ga waa Yéesu woꞌꞌa bi lëehíꞌta, laakka Fërísiyeegaa ɓayyi kicuunohuk ga kaanci. Yéesu aassa, yuŋnga kiñam. ³⁸Fërísiyeegaa waaruꞌꞌa ga waa ya hot Yéesu yuŋnga kiñam ee tísukkii paaƴɗa. ³⁹Wayee Yéesu Haꞌmudii woꞌꞌari an:

- Ɗú, Fërísiyeeŋcii, ɗú man anee, ɗú tísi bi ga bíiŋcaa kaascii na tanutii, wayee ɗuuƴcúu líif na halaat kilok na halaat cibóníꞌ. ⁴⁰Ɗú ɓërí lohoƴ hel! Kooh yaa hëwíꞌ iñaa hanoh foohɗa, enndii ya hëwíꞌ iñaa hanoh ɗuuƴɗa ɓane? ⁴¹Sarahohat iñaa en ga keeñnjúuɗa, en ɗanaa iñaa en ɓéeɓ hay garúu kiset.

⁴²Massa ɗú, Fërísiyeeŋcii! Ɗú tumi sah sarah fodii ɓakaa wudaaŋkaahwaa ga naana na nduuꞌ, ee ɓan ga iñcii tóoh línsi ga dëꞌɗa, wayee ɗu saganohin kijúɓ na kiwaaꞌ Kooh: iñiima yërí ɗú jomee kitum ee iñcaa cíinoo hanat kisaganohu11: 42 Malkat Dëteronom 14: 22-23..

⁴³Massa ɗú, Fërísiyeeŋcii! Ndaga ɗú waari kiyuŋ ga fíkíi ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa ee ɗú waari kikëñɗu yah kanak ga paancaa. ⁴⁴Massa ɗú! Ndaga ɗú man na loyaa ken tummbii mandarga ga, ɓuwaa tíinsi ga ɗook gaa, ee ínohsoo gaka bi tahɓa kilíiɓ ga fíkíi Kooh!

⁴⁵Laakka jëgíroh-waas yíinoo yaa woꞌꞌi an:

- Jëgírohii, binaa fu woꞌ ɗanaa, fu ɓassíi ɓan!

⁴⁶Yéesu loffari an:

- Massa ɗú, jëgíroh-waascii! Ɗú ɓan, ɗú koori ɓuwii ɗofcaa ɓa hatinoo, ee ɗú tookoo jokonndúu jíinoo leꞌ ga. ⁴⁷Massa ɗú! Ɗú hayaa ɗú móꞌɗi loycii sëldíiga-Koohcii, ee ɓipaammbúu apeeɓa. ⁴⁸Fodaama ɗú teewohin an ɗú taabin ga iñcaa ɓicaasammbúu tumeeɗa, ndaga ɓa apin sëldíiga-Koohcaa, ee ɗú ɓii móríꞌ loyciigaɓa! ⁴⁹Kërí tah Kooh ga hamhamaagari, woꞌꞌa an: «Mi hay gaɓa kiwosoh ɓisëldíiga-Kooh na ɓiyéegaloh; ɓa hay kiꞌap ɓíinoo, ɓa hatal ɓíinooɓaa ga kipesɓa.» ⁵⁰Iñaama yërí tahan bi ñífaa sëldíiga-Koohcaa ɓéeɓ aamsee ga waa ëldúna saku bi watiɗa hay kikípuk ga hafcii ɓuwii wati, ⁵¹aboh ga ñífaa Abeel11: 51 Malkat ga Sënees 4: 11: waama Kayeeŋ apee këmëeŋkíci Abeel ndaga kiꞌiñaan. bi ga ñífaa Sakarí yaa apsee ga díkaanti daa sarahcaa tëkíꞌsiɗa na ɗekataa wiselaꞌíꞌwaa11: 51 Malkat Koroník 24: 20-22, mbooloomaa appa Sëldíiga Sakarí ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh.. Ee mi yërí woꞌꞌúuka, iñaa laakee yaama hay kikípuk ga hafcii ɓuwii wati!

⁵²Massa ɗú, jëgíroh-waascii, ɗú nísin kucëwíikaa lëgísi halaa tahi ɓoꞌ kiꞌínohɗa: ɗú, ga kihaffúu, ɗú aasoo ee ɓaa waaꞌ kiꞌaas ɓéeɓ ɗú kokohhi.

⁵³Ga waa Yéesu meyoh daamaɗa, jëgíroh-waascaa na Fërísiyeeŋcaa ɓaa tamoh ga ɗookci ee ɓa ɓaa meekissi iñaa en tóoh: ⁵⁴ɓa ɓaa heelli kifíꞌ doonaa ya ëldoh bi ɓa balaɓ yen ga woꞌeenaagari.

Yéesu hoonohha tëelíbéecaagari kijófjófɗuk fodii Fërísiyeeŋcaa

(Mëccëe 10: 26-27)

¹Lak waama, ɓuwaa nëgírukohsee iñaa leꞌin ɓoꞌ ɓijúnni ciyewin bi ɓíinoo ɓaa toŋ ga ɓimooroomɓa. Yéesu woꞌꞌa paaƴ na tëelíbéecaagari an:

- Abukat ga jíkii Fërísiyeeŋcii en kijófjófɗuk en fan kuuncaa kaañohinɗa. ²Laakkii iñaa mín kiɗaakuk bi hotukoo ee laakkii iñaa ɓoꞌ mín kiɗaak bi meƴdohsoo faŋ. ³Kërí tah iñaa ɗú mín kiwoꞌ na wek ɓéeɓ, hay kikelohuk ga noh taŋ, ee iñaa ɗú mín kimëedíroh ga ɗuuƴ túuyaa ɗaakukin ɓéeɓ, hay kiyéegalohu ga leeloo paancaa.

Ɓaa cal kiniikɗa

(Mëccëe 10: 28-31)

⁴Yéesu woꞌissa an:

- Mi woꞌ narúu, ɗú ɓii ɗú en fiiliimunciigooɗa: kaa niikat ɓuwii api faanfii ee paaf iñaamanaa, ɓa mínsoo kitumis dara yiliis. ⁵Mi hayyúu kiwoꞌ ɓaa ɗú jom kiniikɗa: niikat ɓaa wëeꞌtaa ga an yii, ap bi lëehíraa, mín kijaf ga safara. Ee, mi woꞌꞌúuka ɓaa yaama yërí ɗú jom kiniik!

⁶«Tudiindiiꞌ tiyëtúus toonohsirii dërëm kanake? Moona déy, Kooh alukkii jíinoo gata. ⁷Bi ga fenfii ga hafciigarúuɗa sah, tóohfa kíduunun. Kon kaa niikat dara, ndaga ɗú wëñ solu tóoh diindiiꞌcii.

Iñaa Yéesu woꞌ ga loo ɓuwaa tookki na ɓuwaa taasukkiɗa

(Mëccëe 10: 32-33; 12: 32; 10: 19-20)

⁸Yéesu tíkka ga an:

- Mi woꞌꞌúuka: ɓéeɓ ɓaa fu tookkoo ga fíkíi ɓuwiinaa, mi Kowukii ɓii, mi hayyaa kitook ga fíkíi malaakacaa Kooh. ⁹Wayee ɓaa fu taasukkoonaa, fu hay kitaasku ga fíkíi malaakacaa Kooh.

¹⁰Ɓéeɓ ɓaa fu woꞌ iñaa moroo ga Kowukii ɓiinaa, fu hay kibayalu, wayee ɓaa fu ɓas Helaa yiselaꞌíꞌyaa ɓéeɓ, fu bayalsooka.

¹¹Binaa ɗú ɓayu kiꞌattiꞌu ga jaangu-yaawúuꞌcaa wala ga fíkíi attiꞌohcaa na ga fíkíi ɓuwaa kuliyuki ga nguuraaɗanaa, helciigarúu dalat ga daa ɗú taasan ga iñaa ɗú yabuɗa na iñaa ɗú woꞌanɗa. ¹²Ndaga Helaa yiselaꞌíꞌyaa, ga wahtaama, hay kiꞌek garúu iñaa ɗú joman kiwoꞌɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo haꞌ-alalaa taabuk kilaak doŋɗa

¹³Laakka ga mbooloomaa ɓaa woꞌ Yéesu an:

- Jëgírohii, woꞌaa yaakkoo ya waroh naroo iñaa ɗí lamɗa.

¹⁴Yéesu taassari an:

- Moo ƴaalii yii, ɓii yiida falloo kiꞌattiꞌꞌúu wala kiwarohhúu alalaagarúu?

¹⁵Lëehíꞌta ya woꞌꞌa ɓuwaa an:

- Watukat ee abukat ga kiwaaꞌ kilaak, ndaga kilaak alal ɓayyii kipes ɓoꞌ luu alalaa yewin yewin.

¹⁶Ya woꞌꞌaɓa kon liiwukii wii:

- Enee ɓoꞌ yaa laakin alal, ya laakka yoon ee yooncaa laaɓpa lool. ¹⁷Ya yaa halaat ga helaagari an: «Mi tuman na ee mi laakoo daa mi ɗapan iñcii mi píikɗa?» ¹⁸Lëehíꞌta ya woꞌꞌa an: «Iñii yii yërí mi tuman: mi ɓúran dapciigoo henaa, mi tawah ciliis, caa wëñ kiyak, en ɗanaa mi nëgíroh tohootiigoo ga tóoh na iñcii mi laakɗa tóohca. ¹⁹Lëehíraa, mi woꞌ haffoo an: Mbëꞌ, fu laakin alal wiyewin waa míninndaa kiɓay tíkíis tiyewin. Íikaraa faanfiigaraa, fu ñami, fu ani, fu mbúumbaayuki.» ²⁰Wayee Kooh woꞌꞌari an: «Fu yërí lohoƴ hel! Ga wekii wati sah sah kipesfu hay kileeh. Kon iñcii fu waayukɗee haffuɗa tóohca, ɓii ƴahca kilaak ɓa?»

²¹Yéesu tíkka ga an:

- Iñaama yërí dalan ɓaa fu nëgírohiꞌ haffu alal ee Kooh hottii kilaak-alalfu.

Tëelíbéecaa Yéesu jomu kiyaakaaru ga Kooh

(Mëccëe 6: 25-34)

²²Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Iñaama tah mi woꞌꞌúu an: Kaa halaatat ga ñamahaa ɗú laakan sooli ga kipesohɗa wala yëerícaa ɗú laak sooli kiꞌekuk ga faanndúuɗa. ²³Ndaga kipes kërí wëñ kilaak solu ñamah ee faan fërí wëñ kilaak solu yëerí. ²⁴Malkat ga hëekërúucii, ɓa sokoo, ɓa píikoo, ɓa laakoo dap-kaan, ɓa laakoo dap fenoo kaan wayee Kooh yaa ñëmíꞌɓa. Ee ɗú wëñ selii solu fúuf! ²⁵Ɓii yiida garúu mín kiɓaat iñaa hín na siñdaa jokon ga kipesci bi ya ɓítuki ga coonucaagari? ²⁶En lakanaa iñaama doŋ ɗú mínoo kitum dara ganaa, ɗú ƴah ya kihalaat ga iñcaa cíinoo? ²⁷Malkat ga pëegíi-nduhumfii fimóríꞌfii ga ëgíriiɗa: fa lëgëyoo ee fa foliloo. Wayee mi woꞌꞌúuka, bi ga buuꞌ Salomon na alalaagari tóoh ekukkii kúltícaa hín kimoꞌ na wíinoo ga pëegíi nduhumcii. ²⁸En lakanaa Kooh yërí móríꞌ fodaama pëegíi-nduhumfii fimóríꞌfii ga ëgírii wati, ee kuwisaa fa ƴah kijafu ga kiwii doŋɗanaa, wëñaa ga, ɗú ga kihaffúu, ya ekoorúu bi jofe? Ngëmiigarúu daal dooyyii! ²⁹Kaa halaatat rek ga kiheel iñaa ɗú ñaman na iñaa ɗú anan. ³⁰Iñciima tóohca ɓuwii ga ëldúna ee ínohsoo Koohɗa ɓërí tumi lëgëy kiheelca, wayee ɗú, Paammbúu yii ga ɗookɗa ínohin an ɗú laakin sooli ga. ³¹Namat kiheel Nguuraa Kooh, iñaa tes ɗú laak sooli gaɗa, Kooh hayyúuri kiꞌeꞌ.

Heelat kilaak alalaa ga ɗookɗa

(Mëccëe 6: 19-21)

³²Yéesu woꞌissa an:

- Ɗú, yopiigoo wiƴínwii, kaa niikat ndaga newin Paammbúu ya bokdohhúu ga Nguuraagari . ³³Toonat iñum ɗú laakɗa, ɗú erohwa sarah. Heelɗat haffúu nafaꞌcaa magatoo, alalaa leehoo taaꞌ ga ɗook-Kooh: daama lok mínoo gaca kilaas ee maasoh mínooca kiyasoh. ³⁴Ndaga daa alallúu enoh ɓéeɓ, keeñnjúu waa da ɓan.

Súrgacaa Yéesu jom kineehu kimalak

³⁵Yéesu tíkíssa ga an:

- Pëkírukat bi yëgís ɗíŋ, ɗú taal lampucumgarúu, ɗú seki. ³⁶Ee madat na súrgacaa en na kiseku haꞌ-kaanɓa, yaa ƴah kimeyoh cikílook, bi ɓa mínndi kilëgísiꞌ, ya leꞌi ee fëekíri halaanaa. ³⁷Ɓa yewinin múuꞌ súrgacaama, binaa haꞌ-kaanfaagaɓa hayaa, laakanɓa lak ɓaa lís kineeh kimalak! Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ya hay kipëkíruk, ya yugiꞌɓa kiñam ee ya taam gaɓa ya noriꞌɓa ɓa ñam. ³⁸Luu ya hayee ga leeloo wek wala iñaa paafɗa sah, binaa ya laakɓa lak neehussii ɓéeɓ, ɓa yewinin múuꞌ. ³⁹Ínohat iñii yii bi jof: binaa haꞌ-kaan ínohee wahtaa lokaa hayanɗanaa, eneenaa ya hay kiwatuk ee íisoo kaanfaagari fa pooku. ⁴⁰Ɗú ɓan, waayukat, ndaga Kowukii ɓii hayan ga wahtaa ɗú fooganndii.

Liiwukaa woꞌ ga loo súrgacaa ɓanakɓaa

(Mëccëe 24: 45-51)

⁴¹Peeꞌ dalla kimeekis Yéesu an:

- Haꞌmudii, fu woꞌ naríi ga liiwukumanoo, fu woꞌ na ɓuwii ɓéeɓɓa ɓan?

⁴²Haꞌmudii taassari an:

- Kon ɓii yiida yërí en súrgaa tookɗin haꞌ-kaanci ee teeyin? Yërí en yaa haꞌ-kaanci tíkan ga fíkíi súrgacaagari, doo ya eꞌɓa yaa en ɓéeɓ iñaa ya jom kiñamɗa, binaa wahtaa leꞌaa. ⁴³Ya yewinin múuꞌ, súrgaama, binaa haꞌ-kaadaagari ɓoyuk, laakki ga lëgëyaamanaa. ⁴⁴Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; haꞌ-kaanci hayyi kitík ga ɗook iñcaa ya laakɗa tóoh. ⁴⁵Wayee binaa súrgaama woꞌ ga helaagari an: «Haꞌ-kaanndoo kolukkii kihay», bi tah ya en ga kifeek súrgacaa ɓiƴaalɓaa na ɓiɓetiɓaa, ya en ga kiñam na kiꞌan na kilaal rek, ⁴⁶haꞌ-kaadaa súrgaama hay kihay ga besaa ya fooganndii na wahtaa ya ínohanndii: ya hayyi kifeek dooꞌ ciméeskíꞌ, ya waꞌti iñaa sek ɓuwaa saŋ kigëmu Koohɗa.

⁴⁷Súrgaa ínohin iñaa haꞌ-kaanci waaꞌɗa ee ya saŋ kipariꞌ, ya tum iñaa ya nakuɗanaa, ya hay kirípu ngeeꞌ ciyewin. ⁴⁸Wayee súrgaa ínohoo iñaa haꞌ-kaanci waaꞌɗa ee tumi iñaa tahanndi kifeeku, yaama súrga feeksan ngeeꞌ cijutuut. Ɓaa onu yewin ɓéeɓ hay kimeekisohu yewin, ee ɓaa eru kiɗaak iñaa yewinin ɓéeɓ hay kimeekisohu iñaa yewinin.

Yéesu tahin ɓuwaa kihëgískoh

(Mëccëe 10: 34-36)

⁴⁹Yéesu tíkka ga an:

- Kiwii kërí mi hayee kihaydoh ga ëldúna, ee dii mi waaree ka am kimëeñíꞌɗa! ⁵⁰Wayee mi jomin kiñooduk ga mesiklaat, ee ka ɓítinndoo moos bi ga daa iñaama laakohanɗa! ⁵¹Ati ɗú fooŋ an mi haydoh jam ga ëldúna? Óꞌóo, mi woꞌꞌúuka, mi haydoh kihëgískoh. ⁵²Diima deŋ ɓoꞌ ɓiyëtúus ɓaa bok hal hay kihëgískohu, ɓaahayɓaa keenu ga ɗook ɓanakɓaa tesɗa ee ɓanakɓaama keenu ga ɗook ɓaahayɓaa. ⁵³Ɓuwaa hay kihëgískohu: paamun keen ga ɗook kowuci kiƴaal ee kowukaagari kiƴaalkaa keen ga ɗookci, eemun keen ga ɗook kowuci kiɓeti ee kowukaagari kiɓetikaa keen ga ɗookci, payamun yiɓeti keen ga ɗook ɓeti kowuci ee ɓetifaa kowukaagari keen ga ɗookci12: 53 Malkat Mísee 7: 6..

Kimalaksukoh iñcii en na kilaak watiɗa

(Mëccëe 16: 2-3)

⁵⁴Yéesu woꞌee mbooloomaa ɓan an:

- Binaa ɗú hot húy kolukoh aasaaꞌ-nohaa, ɗú aawi kiwoꞌ an: «Kooh hay kitoɓ», ee iñaama laak. ⁵⁵Ee binaa ɗú yéeŋ uuris wëpoh ɓakii hanoh meyaaꞌ-noh yah-seŋɗanaa, ɗú aawi kiwoꞌ an: «wati Kooh hay kitam noh», ee kërí laaki. ⁵⁶Ɗú, ɓii ɗú jófjófɗuki ga fíkíi ɓuwiiɗa! Ɗú mínin kimalaksukoh iñcii meyi ga asamaan na ga kakayɗanaa; haa tum na ɗú mínoo kimalaksukoh iñii hew watiɗa?

Heelaa kijúwoh na ɓaa fu coowoh nari

(Mëccëe 5: 25-26)

⁵⁷Yéesu woꞌissa an:

- Iñii tah ya ɓan ɗú malaksukohoo na kihaffúu iñaa júwin? ⁵⁸Binaa fu laakoh na ɓoꞌ bi ɗú taam kiƴee ga buuraa, leenaa gaawaa nari kiɓëgískoh ga waasaa, fodaama ya leꞌnoo naraa ga attiꞌohaa, yaama tíkkaa ga yah ëlkëetaa ee ëlkëetaa tëccaa ga kasu. ⁵⁹Mi yéegallaa man, fu meyohoo daama ee fu fayyii iñaa fu laakiꞌtiɗa tóoh, bi ga fíftínaa mëeñdohɗa.

Súpítat kipeskiigarúu wala ɗú saŋkuꞌ

¹Ga wahtaama, laakka ɓuwaa hay ga Yéesu kiɓéestíꞌti ɓuwaa Pílaat aplukee ee boksee ga ɓu-Gëlílée, lak ɓa en na kitumiꞌ Kooh sarahɗa. ²Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú fooŋ an binaa ɓuwaa bok ga Gëlílée ɓaama apu fodaamanaa, iñaama waaꞌ kiteewoh an ɓa enee haꞌ-baakaaꞌcaa wëñ kiyak ga ɓu-Gëlíléeɗa tóohe? ³Mi woꞌꞌúu man óꞌóo. Wayee binaa ɗú súpíttii kipeskiigarúunaa, ɗú hay kisaŋkuꞌ ɓéeɓpúu fodaama. ⁴Haa ɓuwaa ɓidaaŋkaah na ɓiyitnaɓaahayɓaa tawahaa wihooꞌtawaa ga Sílowee13: 4 Sílowee enndii dëk ga kihafwa, wayee wa en ɗekat ga teeraa Yéerúsaleem keenee ga ɗookɓa, appaɓaɗa; ɗú fooŋ an ɓërí wëñee kitum baakaaꞌ ga ɓu-Yéerúsaleem ɓéeɓɓane? ⁵Mi woꞌꞌúu man óꞌóo. Wayee, binaa ɗú súpíttii kipeskiigarúunaa, ɓéeɓpúu ɗú hay kisaŋkuꞌ fodaama.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo eenaa laakoo towuɗa

⁶Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌaɓa liiwukii wii:

- Enee ɓoꞌ, yaa laakee bos een ga ɗuuƴ yoonci. Ya kaꞌta kiɓeennee ga towutaa, wayee ya hottii dara ga. ⁷Ya woꞌꞌa súrgaagari an: «Tíkíis taahay tee, taa mi hayi kiheel towu ga eenii wii, ee mi hotoo dara ga. Gúraawa! Iñii tahan ya wa ñami kakayfii sooƴ?» ⁸Wayee súrgaa woꞌꞌari an: «Kiyaakii, íissisaawa kíiskii wíis bi mi ac bosii bi wíil, lëehíraa mi tum kotol ga. ⁹Heƴna fayuuraa wa hay kitum towu. Límmbiinaa, fu gúꞌlukwa.»

Yéesu wëkíꞌta ɓetifaa túurukin ga bes Sabat

¹⁰Ga bes Sabat, Yéesu enee na kijëgíroh ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌ. ¹¹Laakeera daama ɓetifaa raɓ am, ekkari ɗúukool iñaa leꞌ tíkíis tidaaŋkaah na tiyitnataahay; ya ñogukka ee mínissii kiyoloh. ¹²Daa Yéesu hotee ɓetifaa, ya ɓayyari, woꞌꞌari an:

- Ɓetifii, fu múcin ga ɗúukooliigaraa.

¹³Lëehíꞌta, Yéesu tíkka ɓetifaa yahcaagari; ga saasi ɓetifaa yolohha, ee ya ennda ga kikañ Kooh. ¹⁴Wayee, ɓaa kuliyuk ga jaangu-yaawúuraaɗa, keeñci tammba lool ga daa Yéesu wëkíree ɓoꞌ ga bes Sabatɗa, ya dalla ɓuwaa kiwoꞌ an:

- Bes ciyitniinoo cii ga, caa ɓoꞌ jom ga kilëgëy. Hayat kon kiwëkɗu ga bescaama wayee hanat kiꞌen ga bes Sabat!

¹⁵Haꞌmudii loffari an:

- Ɗú jófjófɗuki hen ga fíkíi ɓuwii! Ɓii yiida garúu, en ga bes Sabataa, pëkísoo enohfaagari wala baamaagari ga daa ya sawoheeriɗa, ya ɓayyi kiꞌëníꞌnee? ¹⁶Haa ɓetifii fii bok ga níilaa Abaraham ee Seytaani ɓageeri iñaa leꞌin tíkíis tidaaŋkaah na tiyitnataahayɗa, ya joméeríi kiɓëgísu ga bes Sabat hene?

¹⁷Daa Yéesu woꞌee fodaama, ɓuwaa eneeri na kiheñohɗa líifussa na kaci. Wayee mbooloomaa ɓéeɓwa neɓlukka lool ga tumeencaa Yéesu laakoo ga fenɗa.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo kowu-fúdankaaɗa

(Mëccëe 13: 31-32; Marka 4: 30-32)

¹⁸Yéesu woꞌꞌa an:

- Iñii Nguurii Kooh man nawaɗa ya? Iñii mi mín nawa kimëdírohɗa ya? ¹⁹Wa man na kowu-fúdankaa ɓoꞌ ɓeɓ, sokka ga dëraagari; ka paalla, ka ennda kedik kiyaak bi selcaa taalussa ga toytaa ka laakɗa.

Liiwukaa Yéesu woꞌ ga loo kuuncaa kaañohinɗa

(Mëccëe 13: 33)

²⁰Yéesu woꞌissaɓa an:

- Iñii mi mëdírohan Nguurii Kooh nawaɗa ya? ²¹Wa man na moloŋ-kuunaa ɓeti ɓeɓ, tumwa ga ɗuuƴ kanu kuun, íiswa ga bi ga daa kuuncaa ɓéeɓ kaañohan.

Kuhalkaa jiƴínjaa jërí aaw ga Nguuraa Kooh

(Mëccëe 7: 13-14,21-23)

²²Yéesu kooree ga dëk-teerucaa na ga dëk-kawcaa, ya jëgírohi, lak ya aawee ɓak Yéerúsaleem. ²³Laakka ɓaa meekissi an:

- Kiyaakii, ɓoꞌ ɓijutuut rek ɓërí ƴah kimúc ga ɓuwiine?

Yéesu taassari an:

²⁴- Guuꞌguulukat, ɗú aasoh halaa wiƴínwaa, ndaga mi woꞌꞌúuka, ɓiɓoꞌ ɓiyewin hay kiheelu kiꞌaas ee mínsanndiika. ²⁵Bëríinaa haꞌ-kaanfii kolukan, ya laŋ halaagari ee ɗú en ga fooh, ɗú aaw kifëekíꞌ halaa na kiwoꞌ an: «Kiyaakii, lëgísɗaaríi.» Ya hayyúu kitaas an: «Mi ínohoo dii ɗú meyohɗa!» ²⁶Daama, ɗú hayyi kiwoꞌ an: «Ɗí bokin naraa kiñam na kiꞌan ee fu jëgírohin ga mbedicaa teerucaagaríi.» ²⁷Wayee ya hayyúu kiwoꞌis an: «Mi ínohoo dii ɗú meyohɗa. Úsaayattoo ɓéeɓpúu, ɗú ɓii, ɗú meerin kitum iñaa joffiiɗa!» ²⁸Daama kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah kilaak. Ɗú hot Abaraham na Ísaak na Yakoop na sëldíiga-Koohcaa ɓéeɓɓa ga ɗuuƴ Nguuraa Kooh, ee lak ɗú faanuunun ga fooh. ²⁹Ɓiɓoꞌ hay kimeyohu ga ɓakcii ga ëldúnaɗa tóoh, ɓa bok kanu ga Nguuraa Kooh. ³⁰Ee fodaama, ɓíinoo ga ɓuwii mëeñdohu watiɗa, ƴahu ga fíkíi ee ɓuwii ɓíinoo kuliyuku watiɗa, ƴahu ga fenoo.

Yéesu yéegalohha kipookkaa Yéerúsaleem

(Mëccëe 23: 37-39)

³¹Ga wahtaama, laakka Fërísiyeeŋcaa hayu ga Yéesu woꞌussari an:

- Kolkohaa dii fu ƴee ɗekat wiliis ndaga buuꞌ Eroot waaꞌtaa kiꞌapluk.

³²Ya taassaɓa an:

- Tíidat, ɗú woꞌ ɓaama ñaañ bi fan bodaaɗa an: «Mi yii ga kikaal raɓ ga ɓuwii na kiwëkíꞌ ɗúukoolíꞌ wati na kuwis ee besaa wukaahaywaanaa, mi hay kilëehíꞌ.» ³³Wayee mi jomin kitíin waasiigoo wati, kuwis na paaf-kuwis, ndaga sëldíiga-Kooh jomoo kiꞌapu ga daa enndii Yéerúsaleem.

³⁴- Éeƴ, ɗú ɓu-Yéerúsaleem, ɗú ɓii ɗú lagi tumuuntii sëldíiga-Koohcii, ee ɗú tapisohi na atoh bi ɗú ap ɓuwii Kooh wos garúuɗa! Waas cera cërí mi heellúu kinëgíroh fodaa daa pabu nëgírohi towutaagari ga fíldoo paɓcaagariɗa, ee ɗú tookkiika? ³⁵Kon nak, Kooh hay kifoñluk dëkumgarúu. Ee mi woꞌꞌúu man ɗú hotsisanndiiroo bi ga besaa bëríi ɗú woꞌan: «Fu yii fu hay ga teekii Haꞌmudiiɗa, fu barkeelin.»

Yéesu wëkíꞌta ɗúukoolíꞌ ga bes Sabat

¹Ga bes Sabat, bëríi Yéesu karee kiñam ga kaan ɓoꞌ yíinoo ga ɓuwaa kuliyuk ga Fërísiyeeŋcaaɗa. Ɓuwaa ensee daamaɗa enussa yëŋ gari. ²Laakka ɓaa tuuk ga fíkíici ɓay ɗúukool soonuk. ³Yéesu dalla kimeekis jëgíroh-waascaa na Fërísiyeeŋcaa an:

- Waasiiruu onohin kiwëkíꞌ ɓoꞌ ga bes Sabat wala onohhiika?

⁴Ɓuwaa ɗekohussa cel. Yéesu dalla kileꞌ ga ɓaa, wëkíꞌtari. Lëehíꞌta Yéesu íissari yaa ƴah. ⁵Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Yiida garúu, binaa kowuci wala enohci keen ga ɗuuƴ neꞌaa, ya gaawoori kimeƴdoh, luu enee ga bes Sabat?

⁶Ɓa laakkii iñaa ɓa lofanndi ga woꞌeenaama.

Kihanoh fíkíi ga hew na kinakoh hew

⁷Yéesu malaksukohha ga daa sagaccaa heelsee rek kihanoh fíkíiɗa, ya liiwukkaɓa an:

⁸- Binaa fu ɓayu kiñam ga hewaa, kaa kaꞌ fu yugohnee fíkíi. Ndaga mín kiꞌen ɓaa wëñnjaa teek ɓayuunun da. ⁹Ee ɓaa ɓayyúu kiñam, ɗú ɓanakɗa, mínin kihay woꞌꞌaa an: «Íisɗaari ɗekatum.» Fodaama, fu hay kikaꞌ na kaci, fu yugohnee fenoo. ¹⁰Wayee binaa fu ɓayu kiñam ga hewaa, kara, fu yugohnee fenoo doonaa ɓaa nakkaa hewaaɗa hayaa, woꞌꞌaa an: «Fiilii, yugohaa fíkíi.» En ɗanaa iñaama hay kiꞌen ndam ga fíkíi ɓéeɓ ɓuwaa fu bok naɓa kiñamɗa. ¹¹Ndaga ɓéeɓ ɓaa fu ɓëwíꞌ haffunaa, fu hay kiyóoskíɗu, ee ɓaa fu yóoskíꞌ haffunaa, fu hay kiɓëwíru.

¹²Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa ɓaa ɓayeeri kiñamɗa ɓan an:

- Binaa fu ɓëytoh cuunoh wala cuuníinaa, kaa ɓay fiiliimuncaagaraa wala ɓikëmëeŋkífu wala ɓuunfu, wala ɓuwaa dëk naraa ee laakuunun alalɗa; enndiikanaa, ɓa ga kihafɓa, ɓa mínndaa kiɓay kiñam ɓan, ee fodaama fu ëlídu iñaa fu tumee gaɓaɗa. ¹³Wayee binaa fu ɓëytoh kiñam jamaa, namaa kiɓay nduulcaa na ɓuwaa Kooh nëeɓsinɗa na lafañcaa na búumíꞌcaa. ¹⁴Fu tumkanaa keeñfu hay ga kisoos, ndaga iñaama, ɓa mínooraari kiꞌëlín. Kooh hayyaari kiꞌëlín bëríinaa kimílískaa ɓuwii júwinɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo ɓuwaa ɓaysee kiñamɗa

(Mëccëe 22: 1-10)

¹⁵Laakka yíinoo ga sagaccaa ensee daamaɗa, ga waa ya kelohha woꞌeencaa caama, ya woꞌꞌa Yéesu an:

- Ɓaa yaama ƴah kibok kiñam ga Nguuraa Koohɗa, yewinin múuꞌ!

¹⁶Yéesu liiwukkari an:

- Enee ɓoꞌ, ya tíklukka cuunoh fiyaak, ɓaylukka ɓiɓoꞌ ɓiyewin ɓa hay kiñam. ¹⁷Ga waa cuunohfaa pariꞌɗa, ya wossa súrgaagari kiɓaynee ɓuwaa nakseeɗa an: «Hayat gii, cuunohfaa pariꞌin diima.» ¹⁸Wayee yaa en ɓéeɓ yaa tok sooli fodaa mooroomci. Yaa súrgaa ɗewohɗa woꞌꞌa an: «Mi lom yoon ee mi jominwa kimalaknee. Mi kíimmbaa hen fu bayalloo ga.» ¹⁹Yaa tík gaɗa woꞌissari an: «Mi lom naal ɓidaaŋkaah ee mi jominɓa kitagatnee. Mi kíimmbaa hen fu bayalloo ga.» ²⁰Yiliis ɓan woꞌissari an: «Mi han kipañ ɓeti, kërí tah mi mínanndii kihay.» ²¹Súrgaa ɓoyukka, woꞌꞌa haꞌ-kaanci iñaa ya taasuɗa. Haꞌ-kaanfaa aylukka, woꞌꞌa súrgaa an: «Karaa diima-diima ga paancii na mbedicii ga teeriiɗa fu haydoh nduulcii na ɓuwaa Kooh nëewísinɗa, búumíꞌcii na lafañcii.» ²²Ennda kiis, súrgaa hayya, woꞌꞌari an: «Kiyaakii, iñaa fu nakoheeɗa tumuunun wayee daa ɓoꞌ mín kiyuŋ lís kilaak.» ²³Haꞌ-kaanfaa woꞌsissa súrgaa an: «Meyaa dëkii, fu kaꞌ ga waascii, na ga ɗíŋ-ɗíŋcii, fu gagal ɓuwaa ɓa hay doo kaanndoo líif.» ²⁴Mi woꞌꞌúuka, yíinoo ga ɓuwaa mi ɗewee kiɓay kiñamɗa ƴoohoo ga cuunohfiigoo!

Iñaa ɓoꞌ jom kitum binaa ya waaꞌ kiꞌen tëelíbée Yéesunaa

(Mëccëe 10: 37-38)

²⁵Mbooloo wiyaak taabee na Yéesu. Yéesu mëeñsukka ga ɓuwaa, woꞌꞌaɓa an:

²⁶- Binaa ɓoꞌ hay garoo ee mi gënëlliiri paamci wala eeci, ɓetici wala towutaagari, ɓiyaakci na ɓikëmëeŋkíci ɓiƴaal wala ɓiɓeti, wala hafci sahaa, ɓaa yaama mínoo kiꞌen tëelíbéeroo. ²⁷Ɓaa fu koorukkii kuraanaagaraa, fu taabukkoonaa, fu mínoo kiꞌen tëelíbéeroo. ²⁸En kiꞌenaa, yiida garúu, binaa ya waaꞌ kihëwíꞌ tawah wihooꞌtanaa, ɗewoo kiyuŋ paaƴ, ya malak iñaa jom kikaꞌ ga tawahaaɗa tóoh, doo ya ínoh ati iñaa ya laakɗa hay kidooy kimëtíꞌ lëgëyaa? ²⁹Enndiikanaa, binaa ya dal kiyíp tawah ee ya mínndiiwa kilëestíraa, ɓéeɓ ɓuwaa hotanwaɗa hay kiꞌenu ga kiñaawalli ³⁰an: «Malkat ɓii yii dalin kitawah ee mínndiiwa kilëestíꞌ.» ³¹Ee ɓan buurii yiida, binaa ya ƴah kiheñohnee na buuꞌ yiliisaa, ɗewoo kiyuŋ paaƴ, ya malak ati ya hay kimín, na ɓoꞌ ɓijúnni-daaŋkaah, kileŋkoh na buuraa taam na ɓiɓoꞌ ɓijúnni-daaŋkaah-kanak? ³²Ya mínndiinaa, ya wos ɓoꞌ ga buuraama, en lak ya lís nari kiꞌúsaayohaa, kimeekissi iñaa ya tuman bi ɓa mín kijúwohɗa. ³³Fodaama deŋ, ɓaa en ɓéeɓ garúu, fu mínndii kifoñ tóoh iñaa fu laakɗa fu taabukkoonaa, fu yaama, fu mínoo kiꞌen tëelíbéeroo.

Maraamaa laakoo saflaat

(Mëccëe 5: 13; Marka 9: 50)

³⁴Yéesu tíkka ga an:

- Maraa jofin. Wayee binaa maraa safissiinaa, ma ɗaanohsan na ya? ³⁵Ma laaksisoo jeriñ ga kakayfii, ma mínoo kiꞌen kotol. Ma jafsan ga lëedúu. Ɓaa fu laakin nof kikelohaa, súkúruka!

Baalaa múuyee ee hotukkaɗa

(Mëccëe 18: 12-14)

¹Juuticaa na ɓuwaa ɓíinoo júwussiiɗa deeyussa ɓéeɓɓa ga Yéesu kisúkúrukki. ²Fërísiyeeŋcaa na jëgíroh-waascaa ɓaa jambat ga díkaantiɓa an:

- Ɓii yii tookin kiyuŋ na ɓuwii júwussiiɗa ee ya ñami naɓa!

³Ga ɗekataama, Yéesu liiwukkaɓa an:

⁴- Yiida garúu binaa ya laak baal ɓitéeméeꞌ, ee ya múuƴluk yíinoo ganaa, ya foñoo ɓidaaŋkaah-yitnanikiis na ɓiyitnanikiisɓaa, ɓa tes ga ëgíraa? Lëehíraa ya kaꞌ kitëebíꞌnee yaa múuƴɗa, bi ga daa ya hotanndine. ⁵Ee binaa ya hottinaa, ya túŋkulukki na keeñ wisóosíꞌ. ⁶Ee ya leꞌ kaancinaa, ya ɓay fiiliimuncaagari na ɓuwaa dëk nariɗa, ya woꞌɓa an: «Neɓlukat naroo, ndaga mi hotin baalaagoo, yaa múuyeeɗa.» ⁷Fodaama, mi woꞌꞌúuka, binaa haꞌ-baakaaꞌ yíinoo récuk baakaaꞌcaagarinaa, ga iñaama, ɗook-Kooh hay kiwëñ kiꞌen ga húmbal loo ɓiɓoꞌ ɓidaaŋkaah-yitnanikiis na ɓiyitnanikiis ɓaa júwin ee laakussii sooli ga kirécuk baakaaꞌcaagaɓa. Mi woꞌꞌúuka, malaakacaa Kooh hay kiwëñ kineɓluku binaa haꞌ-baakaaꞌ yíinoo rek récuk baakaaꞌcaagarinaa loo ɓoꞌ ɓidaaŋkaah-yitnanikiis na ɓiyitnanikiis ɓaa júwin ee laaksoo sooli ga kirécuk baakaaꞌ.

Koparaa múuyee ee hotukkaɗa

⁸Yéesu tíkka ga an:

- Wala ɓetifii fiida ɓan, binaa ya laak hëelís15: 8 Hëelísaama teeku Darahma ga kiGerek ee hín na Denariyon wíinoo dooli cidaaŋkaah ee múuƴluk wíinoo ganaa, taaloo lampu, ya paruki, raasi dijófíꞌ bi ga daa ya hotanwa? ⁹Binaa ya hotwanaa, ya ɓay húnísmuncaagari na ɓeticaa dëku nariɗa, ya woꞌɓa an: «Neɓlukat naroo ndaga mi hotin hëelísaagoo múuyeerooɗa.» ¹⁰En fodaamanaa mi woꞌꞌúuka man, malaakacaa Kooh hay kineɓluku ga daa haꞌ-baakaaꞌ yíinoo rek récukin baakaaꞌcaagariɗa.

Kowukaa múuyee ee hotukkaɗa

¹¹Yéesu woꞌissa an:

- Enee ɓoꞌ yaa laak towu tanak tiƴaal. ¹²Yaa wëñ kiꞌen oomaaɗa woꞌꞌa paamci an: «Buba, eraaroo iñii mi joman kilaak ga alaliigaraaɗa.» Waa ennda ɗa, paamudaa warohha towutaa tanaktaa alalaagari. ¹³Tíkka ga bes cera, kowukaa kiƴínkaa toonnda iñcaa ya eꞌseeɗa tóohca, yaa ƴah kúl kiꞌúsaayíꞌ. Daama ya enukohha ga iñaa neɓpi bi ya yasohha hëelísaa tóohwa. ¹⁴Ga waa ya yasohha iñaa ya laakeeɗa tóohwa, aꞌ wiyaak laakka ga kúlkaa kaama, ee kibúŋ kiméeskíꞌ daɓpari. ¹⁵Ya kaꞌta kisúrgaꞌuk ga ɓoꞌ ga gohaama. Yaama nakkari kiníiꞌ mbaam-parki ga yooncaa. ¹⁶Helci eneera ga kiñam ga yiikcaa mbaamcaa eꞌsiɗa wayee ken onéeríiri ga. ¹⁷Daama, ya malakka helci, ya woꞌꞌa an: «Ɓilëgëyoh ɓera ɓërí enu ga kaan paammboo, ɓa ñami bi ɓa tésɗíꞌ, ee mi en dii, mi kaani na aꞌ! ¹⁸Mi hay kikoluk, mi ɓoyuk ga buba, mi woꞌꞌi an: Buba, mi baakaarin ga fíkíi Kooh ee mi tooñinndaa. ¹⁹Mi jomissii kiɓayu kowufu. Kon abohaaroo fodii yaa en ɓéeɓ ga lëgëyohciigaraa.» ²⁰Ya kolukka, yaa ɓoyuk kaan paamci.

Ga daa ya enee na kihay diꞌúsaayíꞌɗa, paamudaa séenndari, laakka yërmaandi wiyaak gari, ya yaa fool kihídohnee nari, gatawukkari, fuunndari. ²¹Kowukaa dallari kiwoꞌ an: «Buba, mi baakaarin ga fíkíi Kooh ee mi tooñinndaa, mi jomissii kiɓayu kowufu.» ²²Wayee paamudaa woꞌꞌa súrgacaagari an: «Gaawat kihaydoh sibidooraa wëñ kimoꞌɗa, ɗú ekkiwa, ekatti kipii ga jokon na ñafaꞌ ga kotcii. ²³Haydohat ɗoonaa ɗú yafaleeɗa, ɗú appi, ɗu aaw kiñam na kimbúumbaayuk, ²⁴ndaga kowukiigoo ɗú hot kii kaaneera ee soofsin ga kipes, ka múuyeera ee ka hotukin.» Fodaama, ɓa dalla kimbúumbaayuk.

²⁵Waama lak kowukaa ɓaa kisaawkaa kaa ga yooncaa. Daa ka hayee bi ka deeƴca kaanfaa, ka kelohha típcaa na tiƴeektaa. ²⁶Ka ɓayya yíinoo ga súrgacaa, meekissari iñaa hewɗa. ²⁷Yaama woꞌꞌari an: «këmëeŋkífu yërí hay, ee paapu apɗinndi ɗoonaa yafalseeɗa, ndaga daa ya hotsinndi na jamɗa.» ²⁸Kowukaa kisaawkaa dalla kiꞌayluk, saŋnga kiꞌaas kaanfaa. Paamci meƴca, kíimmbari ya aas. ²⁹Wayee kowukaa woꞌꞌa paamci an: «Malka, tíkíis tiyewin tee, taa mi lëgëyiꞌtaa, mi mosoo kikëldúk woꞌeenfu ee fu mosooroo sah kiꞌon kupeꞌ, mi mbúumbaayuk na fiiliimunciigoo. ³⁰Wayee kowukiigaraa kii, ga wii ka hayɗa, ya yii ya yasohin alalaagaraa na cagacaaɗa, fu apɗinndi ɗoonaa yafalseeɗa.» ³¹Paamudaa dalla kitaas an: «Kowuroo, fu yii naroo besaa en ɓéeɓ, ee iñaa mi laak tóoh yuufu. ³²Wayee ɗí jomee kimbúumbaayuk hen na kineɓluk ndaga këmëeŋkífu yii yii kaaneera ee soofsin ga kipes, ya múuyeera ee ya hotukin.»

Enee tuukukoh-alal

¹Yéesu woꞌissa tëelíbéecaagari an:

- Enee haꞌ-alalaa laakee ɓaa tuukɗiri ga iñaa ya laakɗa. Tuukukohaama ëpírohussa ga haꞌ-alalaa an ya yaa yasoh alalaagari. ²Haꞌ-alalaa ɓaylukka tuukkohaagari, woꞌꞌari an: «Iñii mi keloh woꞌu garaaɗa ya ya? Teewaaroo iñum fu tum ga lëgëyiigaraaɗa, ndaga diimaɗa, fu ƴahissii kituukuk alaliigoo.» ³Tuukukohaa woꞌꞌa ga helci an: «Mi tuman na ga dii kiyaakii ƴahhoo kinís ga kituukuk alaliigariɗa? Hanaa kilín kakayfii, wayee mi laakoo doolaa gawa, ee kisarahtuk, mi rúusinka. ⁴Mi ínohin iñaa mi ƴah kitum bi laak ɓuwaa ɓewussoo ga kaanɓa, binaa mi kaalu ga lëgëyiigoonaa!» ⁵Waa ennda ɗa, ya ɓaylukka yíinoo yíinoo, ɓéeɓ ɓuwaa ɓayɗee haꞌ-kaanci kobotɗa. Ya woꞌꞌa yaa ɗeɓɗa an: «Fu laakiꞌ haꞌ-kaanndoo hín na?» ⁶Yaama taassa an: «Hëndíraan dúuleen citéeméeꞌ.» Ya woꞌꞌari an: «Ɓewaa këyít-kobotfiigaraa, fu gaaw kiyuŋ, fu bín cidaaŋkaah-yëtúus.» ⁷Lëehíꞌta ya woꞌꞌa yaa tík gaɗa an: «Haa fu, fu laakiꞌ haꞌ-kaanndoo hín na?» Yaama taassa an: «Saaku citéeméeꞌ ga beli.» Tuukukohaa woꞌꞌari an: «Këyít-kobotfiigaraa fee, bídaa cidaaŋkaah-yitnakaahay.» ⁸Haꞌ-alalaa kañnja tuukukohaagari júɓpiiɗa ndaga kiñaañkaa ya tumɗa. Ndaga ɓuwii waaꞌ ëldúna doŋɗa wëñ kiyúuduku ga iñcaa ɓa tumi ga díkaantiɓaɗa loo ɓuwii boku ga leeꞌlaataa meyoh ga Kooh.

⁹Yéesu tíkka ga an:

- Ee mi, mi woꞌꞌúu an: pokat kifiiliimun na alal ëldúna, en ɗanaa, bëríinaa ɗú laakissii daranaa, ɗú ɗapu ga kaancaa dëkohsan bi taaꞌɗa. ¹⁰Ɓaa fu en goꞌ ga enaama cijutuut, fu hay kiꞌen goꞌ ɓan ga enaama ciyewin; ee ɓaa fu júɓpii ga enaama cijutuut, fu júwoo ɓan ga enaama ciyewin. ¹¹Kon binaa ɗú júɓpii ga kituukuk alal ëldúnanaa, ɓii díŋkaananndúu alalaa wiwóoríꞌwaa ɓa? ¹²Ee binaa ɗú enndii goꞌ ga iñaa enndii yuurúunaa, ɓii ƴahhúu kiꞌeꞌ iñaa en yuurúu ɓa?

¹³Ken mínoo kiꞌen súrga haꞌ-kaan ɓanak. Faw fu saŋ yíinoo, fu waaꞌ yaa tesɗa; fu taabuk yíinoo, fu foñluk yaa tesɗa. Ɗú mínoo kiꞌatukoh kitop Kooh na kitop hëelís.

Yéesu taassa Fërísiyeeŋcaa ga loo Waasaa Móyíis

(Mëccëe 23: 23-28; 5: 17-20)

¹⁴Fërísiyeeŋcaa, na waareen hëelísaagaɓa, súkúrukussa tóoh iñcaa Yéesu woꞌɗa, ee ɓa ɓaa ƴensirukohhi. ¹⁵Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ɓërí en ɓuwii tíksi hafɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga hascii ɓuwiiɗa, wayee Kooh ínohin iñii en ga keeñciigarúuɗa. Ndaga iñcii ɓuwii tík fodii iñaa yakinɗa, sepiꞌin ga fíkíi Kooh.

¹⁶Móyíis na këyítcaa sëldíiga-Koohcaa bínseeɗa cërí teewohee Waasaa Kooh bi ga jamaanaa Saŋ hayohɗa. Iñaa aboh ga hayaa Saŋ waama, Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Nguurii Koohɗa yéegalohuunun, ee ɓaa en ɓéeɓ yaa tum doolici ga kiheel kiꞌaas ga Nguuraa Kooh. ¹⁷Ee kiɓewoh dii asamaanii na kakayfii wëñ kiyooɓ kinís kufíis jíinoo rek ga Bíncii Waasii.

¹⁸Ɓéeɓ ɓaa fu kaal ɓetifu, fu pañ ɓeti filiisaa, fu ɗeegin waas fu yaa faanuk na ɓeti filiis, ee ɓaa fu pañ ɓetifaa ƴaalaa kaalli henaa, fu ɗeegin waas fu yaa faanuk na ɓeti mooroomfu.

Haꞌ-alalaa na nduulaa teeku Lasaaꞌɗa

¹⁹Enee ɓoꞌ yilëekíꞌ-alal, yaa daanee kiꞌekuk kúltí cimóríꞌ caa seerin, ee besaa en ɓéeɓ ya tumi ga kaanci mbúumbaay ciyaak. ²⁰Laakeera ɓoꞌ, enee nduul ee teeksee Lasaaꞌ, ya daanee kifaanuk ga hal-kaadaa haꞌ-alalaa, faanfaagari tóoh líifee na puus. ²¹Helci teseera lool ga kiñam iñcaa wúunee ga kankaa haꞌ-alalaa ñamoheeɗa; ee wëñaa ga baaycaa hayunaa ɗeewsi puuscaagari. ²²Ga waa nduulaa kaannda, malaakacaa Kooh ɓayussari ga yahaa Abaraham. Haꞌ-alalaa ɓan kaannda, acussa. ²³Haꞌ-alalaa enee ga coonu ciyaak ga ɗekataa ɓuwaa kaanin ɗaakuɗa. Ya ɓëwíꞌta hascaagari, ya hotta Abaraham diꞌúsaayíꞌ na Lasaaꞌ ga yahaaci. ²⁴Ya yaa ɓayyi didóolíꞌ an: «Cica Abaraham, yërëmaaroo, fu wos Lasaaꞌ ya ñoon siñdaa jokonjiigari ga músú ee ya tóoyíriꞌtoo perimpiigoo ndaga mi yii kaanan ga kiwiikii.» ²⁵Wayee Abaraham taassari an: «Kowuroo, níindískaa an fu laasin neɓlaatfu ga kipeskaagaraa ga ëldúnaɗa ee Lasaaꞌ enee ga iñaa meskin ɓan. Diimaɗa nak, ya yii dii kilaas jamiigari, wayee fu, fu yii ga coonu. ²⁶Ee ɓaatta ga, ga díkaantiríi narúu laakin noŋ wiyaak, doonaa fodaama, ɓuwaa waaran kikolkoh dii karu garúu mínsanndiika ee ɓan ken mínoo kikolkoh garúu hay dii.» ²⁷Haꞌ-alalaa woꞌꞌari an: «Kon, mi kíimmbaa, cica Abaraham, fu wos Lasaaꞌ kaan paammboo, ²⁸ndaga mi laakin këmëeŋkímun ɓiyëtúus. Eneenaa ya karaa, ya woꞌɓa an ɓa hanat kiman ga daa mi madeeɗa, en ɗanaa ɓa ɓan, ɓa hayoo ga ɗekatii wii líif na coonuɗa.» ²⁹Abaraham taassari an: «woꞌeencaa Móyíis na caa sëldíiga-Koohcaa caa na këmëeŋkímuncaagaraa, ɓa súkúrukatca!» ³⁰Haꞌ-alalaa woꞌꞌari an: «Iñaama dooyoo, cica Abaraham. Wayee binaa enee an ɓaa mílís ga kikaan yërí kaꞌ gaɓanaa, eneenaa ɓa hay kisúpít kipeskaagaɓa.» ³¹Wayee Abaraham loffari an: «Binaa ɓa súkúrukkii Móyíis na sëldíiga-Koohcaanaa, luu enee an ɓaa mílís ga kikaan yërí kaꞌ gaɓa, tahoo bi ɓa took iñaa yaama woꞌanɓaɗa.»

Yéesu nakoh kibayaloh baakaaꞌ na kigëm

(Mëccëe 18: 21-22; Marka 9: 42)

¹Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Iñaa ekan ɓoꞌ ga kitum baakaaꞌ ñakanndii, wayee massa ɓaa iñaama koorohan gariɗa! ²Kipoku atoh wiyaak ga koonaa ya jafu ga giiyaa, kërí gën gari loo ya tah bi jíinoo ga tuꞌoomaatii tii keen ga baakaaꞌ. ³Kon watukat haffúu!

Binaa mbokfu tooñaa, ñaraari ee binaa ya récukkanaa, bayalaari. ⁴Binaa ya tooñnjaa waas ciyitnakanak ga bes wíinoo ee kotaa en ɓéeɓ ya hayyaa kiwoꞌ an: «Mi récukinka», leenaa bayalaari.

⁵Apotaaꞌcaa Yéesu woꞌussa Haꞌmudii an:

- Ɓaataaríi ngëm.

⁶Haꞌmudii woꞌꞌa an:

- Binaa ɗú laakee ngëmaa hín na kowu fúdan dogaa, eneenaa ɗú hay kimín kiwoꞌ kedikkii kii an: «Ɗofuka, fu yípuknee ga giiyaa!» ee eneenaa ka tum iñaa ɗú woꞌɗa.

Iñaa súrga jom kitumɗa

⁷Yéesu woꞌsissa an:

- Ɓii yiida garúu, binaa ya laak súrgaa línɗiri wala yaa níiꞌɗiri, ee súrgaa meyoh yooncaanaa ya woꞌꞌi an: «Deeya, fu yuŋ kiñam»? ⁸Man ya namiri kiwoꞌ an: «Tíkɗaaroo cuuníin, fu pëkíruk, fu tumiꞌtoo mi ñam, mi an, bi mi lëehíraa fu ga kihaffu, fu han kiñam, fu an.» ⁹Haꞌ-kaadaa laakɗin súrgaagari gërëm ndaga daa ya tum iñaa en lëgëyciɗane? ¹⁰Ɗú ɓan, binaa ɗú tum iñaa en lëgëyyúuɗanaa, leenaa woꞌat an: «Ɗí ɓisúrga doŋ, ɗí tum iñaa ɗí jomee kitumɗa.»

Yéesu wëkíꞌta ɓoꞌ ɓidaaŋkaah ɓaa gaanaꞌin

¹¹Lakanaa Yéesu enee na kiƴah Yéerúsaleem, ya koorohha díkaanti gohaa Samaríi na waa Gëlílée. ¹²Daa ya enee na kiꞌaas ga dëk-kaw wíinoo daamaɗa, laakka ɓoꞌ ɓidaaŋkaah ɓaa gaanaꞌin, hayussa ga fíkíici. Ɓa ceella palah17: 12 Malkat Léwítík 13: 45-46.. ¹³Ɓa ɓaa woꞌꞌi didóolíꞌ an:

- Yéesu, kiyaakii, yërëmaaríi!

¹⁴Daa Yéesu hoteeɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Karat, ɗú teewohnee haffúu ga sarahohcaa17: 14 Malkat Léwítík 14: 2-3..

Ga wii ɓa en na kiƴahɗa, ɓa wakka ga waas. ¹⁵Yíinoo gaɓa, daa ya hotee an ya wakin, ya yaa ɓoyuk ga kotcaagari, yaa ndam Kooh didóolíꞌ. ¹⁶Ya keennda ga kotcaa Yéesu, yíppa púkaa kakay, yaa gërëm Yéesu. Ɓaa yaama dëkee kúlkaa Samaríi. ¹⁷Yéesu woꞌꞌari an:

- Enndii ɓidaaŋkaahɓaa ɓéeɓɓa ɓërí wak hanaa? Haa ɓiyitnanikiisɓaa ɓíinoo ɓada? ¹⁸Ɗal ɓii yii ee enndii yaawúuꞌɗanaa, laakkii yíinoo gaɓa yaa ɓoyuk kigërëm Kooh!

¹⁹Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa ɓaa an:

- Kolka fu ƴee, ngëmumgaraa músalinndaa.

Iñii laakan binaa Kowukii ɓii haysisaa

(Mëccëe 24: 23-28,36-41)

²⁰Fërísiyeeŋcaa meekissa Yéesu besaa Nguurii Kooh ƴah kihayɗa. Yéesu taassaɓa an:

- Nguurii Kooh ƴahhii kihay fodii iñaa ɓaa en ɓéeɓ hotan wa hayi, bi leꞌ. ²¹Ken woꞌanndii an: «Malkat, weema!» wala «Wa wúunee!» ndaga ínohat an Nguurii Kooh wii ga leeloorúu.

²²Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Bes hay kihay, ɗú hay kiwaaꞌ kimaasoh luu enan bes wíinoo ga bescaa hayaa Kowukii ɓii, wayee ɗú maasohanndiiwa. ²³Ee ɗú hay kiwoꞌu an: «Ya yaa dúunee wala ya yii dii!». Kaa karat ee kaa foolat da. ²⁴Ndaga fodii dii melic eni tareet, léeríꞌ asamaan, aboh ɓakii wii, top ga ɓakaa wíinoowaaɗa, Kowukii ɓii madan ɗa bëríinaa ya haysanaa. ²⁵Wayee Kowukii ɓii jom kiɗeɓ kison hen paaƴ, ee ya sagu ga ɓuwii wati. ²⁶Iñaa laakee ga jamaanaa Noweeɗa hay kilaaksis fodaama ga jamaanii hayii Kowukii ɓii. ²⁷Ɓuwaa ensee ga kiñam na kiꞌan, kipañ na kipajuk bi ga besaa bëríi Nowee aasoh ga gaal-giiyaa wiyaakwaaɗa: Kooh hannda kitoɓ músú miyewin, ma taakka ga kakayfii tóoh bi onnda ɓéeɓ. ²⁸Fodaama ɓan, ƴah kiman na iñaa hewee ga jamaanaa Lotɗa: ɓuwaa ensee ga kiñam na kiꞌan, kilom na kitoon, kilín na kitawah. ²⁹Wayee besaa bëríi Lot meƴ dëkaa Sodomɗa, Kooh toɓpa kiwii na atohcaa tamin ga ɗook dëkaa, tëkíꞌtaɓa ɓéeɓɓa. ³⁰Iñaa manɗa yërí laakan bëríinaa Kowukii ɓii teewukohsisan ga ɓuwiiɗa.

³¹Besaa bëríi, ɓaa fu en ga ɗook cakaraa17: 31 Malkat iñaa woꞌu ga Lúkkaa 5: 19 túuyaagaraa ee fu laak yen ga ɗuuƴ túuyaanaa, kaa yoosuk kiɓeɓneeca. Fodaama ɓan ɓaa fu en na kilëgëy ga yooncaanaa, kaa ɓoyuk kaan. ³²Níindísukat iñaa dalee ɓeti Lotɗa17: 32 Malkat Sënees 19: 26.! ³³Ɓaa fu heel kisom kipesfunaa, fu hayka kiñak, wayee ɓaa fu ñakkanaa, fu hayka kilaas. ³⁴Mi woꞌꞌúuka, wekaa bëríi, ɓoꞌ ɓanak ɓaa bok fayaaŋ: yíinoo hay kiɓewu, yíinooyaa foñu. ³⁵En ɓeti ɓanak ɓaa bok kiꞌoꞌ: yíinoo hay kiɓewu, yíinooyaa foñu. [ ³⁶]17: 36 «Ƴaal ɓanak hay kiboku kiꞌen ga yoon wíinoo: yíinoo hay kiɓewu, yíinooyaa foñu»: Woꞌeencuma hotukkii ga ciyewin ga këyítcaa ɗeɓɗa.

³⁷Tëelíbéecaa meekissari an:

- Haꞌmudii, iñaama ƴah gada kilaakoh?

Yéesu taassaɓa an:

- Daa mídi enoh, daama ɓan suulcaa hídohsan da.

Liiwukaa woꞌ ga loo attiꞌohaa na ɓetifaaɗa

¹Yéesu woꞌissaɓa liiwukii wii, kiteeɓɓa an ɓa jom kidëk ga kikíim Kooh ee ɓa hanat kisoof fenoo ga:

²- Enee attiꞌoh ga dëk-teeru, yaa niikéeríi Kooh ee ya yéegéeríi ken. ³Laakeera ɓan ga dëk-teeraama ɓetifaa ƴaalci kaanin. Fa hayee leekleek ga attiꞌohaa kiwoꞌꞌi an: «Eraaroo kayoh ga ɗook ɓii tooñnjooɗa.» ⁴Attiꞌohaa saŋnga iñaa maañ. Lëehíꞌta ya woꞌꞌa ga helci an: «Luu enee an mi niikkii Kooh ee mi yéeŋngii ɓoꞌ, ⁵ga dii ɓetifii fii onndiiroo jamɗa, mi namanndi kiꞌeꞌ kayoh. Enndiikanaa, ya hay kilísi kihay bi faf mi kap ga.»

⁶Haꞌmudii tíkka ga an:

- Ɗú kelohin iñaa attiꞌohaa yibóníꞌyaa woꞌ yaamaɗa! ⁷Haa Kooh eranndii ɓuwaa ya tanukɗa kayoh, ɓa ɓaa ɓa fiipi dímal gari wekoo nohooɗane? Ya hayɓa kiseklukohe?18: 7 Lëegísoh wiliis laakin fodii: Luu enee an ya gaawwiiɓa kitaase? 8 Mi woꞌꞌúuka, ga wahtaagari, ya hayɓa kiꞌeꞌ kayoh ga iñaa wëñ kigaaw. ⁸Mi woꞌꞌúuka, ya hayɓa kigaaw kiꞌeꞌ kayoh. Wayee binaa Kowukii ɓii hayisaa, ya hay kilaak ga ëldúna ɓuwaa gëm garine?

Liiwukaa woꞌ ga loo Fërísiyeegaa na juutaaɗa

⁹Yéesu woꞌissa liiwukii wii, ëewdohhawa ga ɓuwaa tíksee hafɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíi Kooh ee ɓa tíkkii ken ɓoꞌ:

¹⁰- Enee ɓoꞌ ɓanak, ɓa kaꞌta Kaanfaa Kooh kikíimnee Kooh; yíinoo enee Fërísiyeeŋ, yíinooyaa enee juuti. ¹¹Fërísiyeegaa tuukka, yaa kíim Kooh ga ɗuuƴci anee: «Fu Kooh, mi gërëminndaa ga dii fu tummbiiroo mi man na ɓuwii ɓíinoo loksi, tumsi iñaa júɓpii, faanuksi na ɓeti jaambuuꞌ, wala ɓan fodii juutii yii. ¹²Siminaa en ɓéeɓ, mi oori ga bes kanak, ee iñaa mi laak ɓéeɓ, ɓakaa wudaaŋkaahwaa mi tumwa sarah.» ¹³Juutaa nak ceella palah ee kaañéeríi sah kihíilsuk kimalak ɗook-Kooh, wayee ya yaa típ keeñaa ndaga kirécuk, ee yaa woꞌ an: «Cëy Kooh, yërëmaaroo, mi haꞌ-baakaaꞌ.» Yéesu tíkka ga an:

¹⁴- Mi woꞌꞌúuka, ga waa ɓaa yaama soof kaanciɗa, Kooh tookeera an ya júwin, wayee Kooh tookkii Fërísiyeegaa. Ndaga ɓéeɓ ɓaa fu ɓëwíꞌ haffunaa, fu hay kiyóoskíru; ee ɓaa fu yóoskíꞌ haffunaa, fu hay kiɓëwíru.

Yéesu barkeella tuꞌoomaataa

(Mëccëe 19: 13-15; Marka 10: 13-16)

¹⁵Ɓiɓoꞌ haydohɗussa Yéesu tuꞌoomaa, ya tík yahcaagari ga ɗookta. Daa tëelíbéecaa hotsee iñaama, ɓa ɓaa ñaꞌ ɓuwaa. ¹⁶Wayee Yéesu haydohlukka tuꞌoomaataa, woꞌꞌa an:

- Íisat oomaacii ɓa hay garoo! Kaa hoonohatɓa ndaga Nguurii Kooh wuu ɓuwii man naɓaɗa. ¹⁷Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓaa fu tookkii Nguuraa Kooh fodii kuꞌoomaanaa, fu aasoo ga.

Haꞌ-alal waaꞌ kiꞌaas ga Nguuraa Kooh

(Mëccëe 19: 16-30; Marka 10: 17-31)

¹⁸Laakka ɓoꞌ yaa kuliyuk ga yaawúuꞌcaa, meekissa Yéesu an: Jëgírohii yijófíꞌyii, mi tuman na bi mi laak ɓakkoo ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa?

¹⁹Yéesu woꞌꞌari an:

- Iñii tah ya fu woꞌ kijof garoo? Ken joffii, enndii Kooh rekaa. ²⁰Fu ínohin iñii Waasii Móyíis nakoh kitumɗa: «Kaa ɗúk ɓetifu wala ƴaalfu, fu faanuk na ɓoꞌ yiliis, kaa laŋ kumuun ɓoꞌ, kaa lok, kaa seediꞌ saboh, kelohɗaa paamfu na eefu.»

²¹Ɓaa taassari an:

- Mi taabukin iñcuma tóoh, ga kiꞌoomaaroo bi wati.

²²Ga waa Yéesu kelohha iñaama, ya woꞌꞌari an:

- Laakin iñaa tesohhaa. Toonaa iñcaa fu laakɗa tóoh, fu waroh nduulcii koparaama, fodaama fu hay kilaak alalaa leehoo taaꞌ ga ɗook-Kooh, lëehíraa fu hay, fu taabukkoo.

²³Daa ɓaa kelohee woꞌeencaama, keeñci leehha lool ndaga ya enee haꞌ-alal yiyaak. ²⁴Yéesu hottari ya safarissii dara, woꞌꞌa an:

- Kiꞌaas haꞌ-alal ga Nguuraa Kooh daal yooɓpii. ²⁵Geeleem paaf ga noŋ kúuc kërí wëñ kiyooɓ kiꞌaaskaa haꞌ-alal ga Nguurii Kooh.

²⁶Ɓuwaa súkúrukeeriɗa woꞌussa an:

- Kon baanaa ɓii mín kimúc ɓa?

²⁷Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Iñaa wooñ ɓoꞌ wooñnjii Kooh.

²⁸Peeꞌ dalla kiwoꞌ an:

- Malka, ɗí, ɗí foñin tóoh, iñaa ɗí laakeeɗa, ɗí taabukinndaa.

²⁹Yéesu loffaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓaa Nguurii Kooh tahhaa kifoñ kaanfu, ɓetifu, ɓikëmëeŋkífu wala ɓiyaakfu, eefu wala paapu wala towutaagaraanaa, ³⁰fu hay kilaak yewin ga ëldúnaanii wati ee kuwisaa fu laak kipeskaa leehoo taaꞌɗa.

Waasaa wukaahaywaa Yéesu yéegaloh kikaankaagari na kimílískaagariɗa.

(Mëccëe 20: 17-19; Marka 10: 32-34)

³¹Yéesu ɓayya tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa haŋ, woꞌꞌaɓa an:

- Malkat, ɗu ɓii ƴah Yéerúsaleem, ga daa wëeꞌtaa ga dii tóoh iñaa sëldíiga-Koohcii bínsee ga loo Kowukii ɓiiɗa laakohan. ³²Ndaga ya hay kitíku ga yah yiifaꞌcaa gëmussii ga Koohɗa, ɓa ñaawalsohiri, ɓa ɓasiri, ɓa toossohiri. ³³Ɓa hayyi kitíp laawoo, ɓa lëehíraa, ɓa appi. Ee bes kaahay tík ganaa, ya mílís.

³⁴Wayee tëelíbéecaa ínohussii dara ga iñaama, ndaga iñaa woꞌeencaagari waaree kiwoꞌɗa ɗaakkee gaɓa hen, ee ɓa ínohéeríi iñaa Yéesu enee na kiwoꞌɗa.

Yéesu wëkíꞌta búumíꞌ ga Yéríkóo

(Mëccëe 20: 29-34; Marka 10: 46-52)

³⁵Daa Yéesu hayee bi deeƴca Yéríkóo, laakka búumíraa yuŋ ga yahaanaa waasaa, yaa sarahtuk. ³⁶Ya kelohha coowaa mbooloomaa enee na kipaafɗa, ya meekisohha iñaa hewɗa. ³⁷Ya yéegalussa an Yéesu Nasareet yërí en na kipaaf. ³⁸Daama, ya yaa fiip an:

- Éeƴ Yéesu, kucaasamunkii Dëwít, yërëmaaroo!

³⁹Ɓuwaa hanohsee fíkíi mbooloomaaɗa ɓaa ñaꞌti, wayee ya yaa wëñ kifiip an:

- Kucaasamunkii Dëwítóo, yërëmaaroo!

⁴⁰Yéesu tuukka, nakohha an ya haydohɗussi. Ga waa búumíraa hayya bi gari, ⁴¹Yéesu meekissari an:

- Fu waaꞌ ya mi tumiꞌtaa?

Búumíraa taassari an:

- Haꞌmudii, tumɗaaroo bi mi mín kihotsis.

⁴²Waa ennda ɗa Yéesu woꞌꞌari an:

- Mínsisaa kihot! Ngëmiigaraa músalinndaa.

⁴³Ga saasi, búumíraa mínnda kihot, ee ya yaa taabuk Yéesu, ya yaa ndam Kooh. Daa ɓuwaa hotee iñaama, ɓéeɓɓa ɓaa ndam Kooh ɓan.

Yéesu aassa kaan Sakee

¹Yéesu aassa Yéríkóo, ya koorohha ɗuuƴ teeraa yaa ƴah. ²Laakeera daama ɓaa teeku Sakee, yërí kuliyukee ga juuticaa, ee ya laakeera alal wiyewin. ³Ya heella kihot ɓaa en Yéesuɗa, ya mínndiika ga mbooloomaa ndaga ya enee ɓoꞌ yilohoƴ. ⁴Fodaama ya foolla, kuliyukka ga fíkíi, lappa ga kedik kiyaak, en ɗanaa ya hot Yéesu ndaga ya jomee kikooroh daama. ⁵Ga waa Yéesu hayya bi leꞌꞌa daama, ya taaginukka, woꞌꞌari an:

- Sakee, yoosuka gaaw, ndaga wati mi ƴah kidal ga kaanfu.

⁶Sakee gaawwa kiyoosuk, safaꞌta lool ga kiꞌek Yéesu kaanci. ⁷Wayee ɓéeɓ ɓuwaa hotee iñaamaɗa ɓaa jambat an:

- Malkat, Yéesu kaꞌ kisagacuknee ga kaan ɓaa júɓpii!

⁸Sakee nak kolukka, woꞌꞌa Haꞌmudii an:

- Haꞌmudii, malka, mi hay kiwaroh nduulcii ɓakii alaliigoo wíinoowii, ee en lakanaa mi ɗúkeera ɓoꞌ mi ñammba hëelíscinaa, mi hayyi kiꞌík iñaa hín ɗa waas cinikiis.

⁹Yéesu woꞌꞌa gari an:

- Ɓu-kaanfii fii músaluunun wati, ndaga ɓii yii ɓan kucaasamun Abaraham. ¹⁰En kiꞌenaa, Kowukii ɓii hay dii kiɓay na kimúsal ɓuwii múuƴɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo súrgacaa buuraa foñɗee kopaꞌɗa

(Mëccëe 25: 14-30)

¹¹Yéesu woꞌissa na ɓuwaa súkúrukee woꞌeencaamaɗa. Lak ya deeyin Yéerúsaleem ee ɓaa en ɓéeɓ foogee an Nguuraa Kooh ƴah kiyoosuk ga wahtaamaa. ¹²Yéesu liiwukkaɓa, dallaɓa kiwoꞌ an:

- Enee ɓoꞌ yilëekíꞌ-teek, ya enee na kiƴah kiɓaaɓ ga kúl kiꞌúsaayíꞌ, kifalu buuꞌ daama. Lëehíraa, ya ɓoyuk kúlɓa. ¹³Balaa ya karaa, ya ɓayya ga súrgacaagari ɓidaaŋkaah, ya warohhaɓa hanjaꞌ-wúrúus cidaaŋkaah, yaa en ɓéeɓ wíinoo, ya woꞌꞌaɓa an: «Lëgëyat ga koparum bi ga daa mi hayan.» ¹⁴Wayee ɓu-kúlkaagari waaꞌséeríi gari kihot, ɓa wossa ɓiɓoꞌ ga fenooci, kiwoꞌ an: «Ɗí waaꞌtii ɓuum yuma buuꞌ.» ¹⁵Wayee ya falussa buuꞌ, ya ɓoyukka kúlɓa. Ya ɓaylukka súrgacaa ya foñɗee kopaꞌɗa, kiꞌínoh yaa en ɓéeɓ iñaa ya laakɗa. ¹⁶Yaa ɗeɓ kihayɗa woꞌꞌa an: «Kiyaakii, hanjaꞌ-wúrúusaa fu ereerooɗa, límin cidaaŋkaah ciliis.» ¹⁷Buuraa woꞌꞌari an: «Waaw guureway, waa fu enin goꞌ ga iñaa yewinndii, mi hayyaa kiꞌeꞌ fu kuliyuk ga teeru cidaaŋkaah.» ¹⁸Lëehíꞌta yukanakyaa hayya, woꞌꞌa an: «Kiyaakii, hanjaꞌ-wúrúusaa fu ereerooɗa límin ciyëtúus.» Buuraa woꞌꞌa yaama an: ¹⁹«Fu ɓan mi hayyaa kiꞌeꞌ fu kuliyuk ga teeru ciyëtúus.» ²⁰Lëehíꞌta, súrga yiliis hayya, woꞌꞌa an: «Kiyaakii, hanjaꞌ-wúrúusiigaraa wee, mi loyeewa hen ga líil, mi ɗaakka. ²¹Mi niikeeraa hen ndaga fu ɓoꞌ yisúwíꞌ ga keeñ, fu ɓewi iñaa fu faanndii ee fu píiki iñaa fu sokkii.» ²²Buuraa woꞌꞌari an: «Súrgii yibóníꞌyii, mi hayyaa kiꞌattiꞌ ga woꞌeenciigaraa. Fu ínoheera an mi súwin ga keeñ, mi ɓewi iñaa mi faanndii, mi píiki iñaa mi sokkii. ²³Kon iñii tah ya fu wútírohiꞌtiiroo hëelísiigoo? Eneenaa mi ɓoyukaa, mi mínwa kilaas na iñaa wa límɗa.» ²⁴Lëehíꞌta ya woꞌꞌa ɓuwaa enee daamaɗa an: «Teꞌat hanjaꞌ-wúrúusumgari, ɗú eꞌwa yum ɓay cidaaŋkaahcumɗa.» ²⁵Ɓuwaa woꞌꞌari an: «Kiyaakii, man ya yii na hanjaꞌ-wúrúus cidaaŋkaah.» ²⁶Ya taassa an: «Mi woꞌꞌúuka, ɓaa laakin hay kiɓaatɗu, wayee ɓaa laakoo, kiꞌiñkaa ya ɓayɗa sah hay kiteꞌu. ²⁷Ee nak ɓuwii sagohee naroo ee waaꞌséeríi mi en buuꞌɓaɗa, haydohatɓa dii, ɗú apɓa ga fíkíiroo.»

Yéesu aassa Yéerúsaleem na ndam wiyaak

(Mëccëe 21: 1-11; Marka 11: 1-11; Saŋ 12: 12-19)

²⁸Ga waa Yéesu woꞌꞌa fodaama, ya kuliyukka ga fíkíi mbooloomaa kiƴah Yéerúsaleem. ²⁹Ga waa ya deeƴca dëkaa Betfasee na waa Bétaníi ga ɓak tëgëlaa woꞌu tëgëlaa Ólíwíyéecaaɗa, ya wossa ɓanak ga tëelíbéecaagari, ya woꞌꞌaɓa an:

³⁰- Karat dëk-kawum ga fíkíirúuɗa.

Binaa ɗú leꞌ danaa, ɗú hay da kilaak

cúmbúꞌ-baamaa pokuunun, ee ken

mosoori kilap. Pëkísatti, ɗú haydohhi dii.

³¹Ee binaa ɓoꞌ meekissúu an: «Ɗú

pëkísohhi ya?» Taasatti an: «Haꞌmudii

yërí laak sooli ga.»

³²Ɓuwaa wosseeɗa karussa, ɓa laakka da tóoh fodaa daa Yéesu woꞌeeɓakaɗa. ³³Lakanaa ɓa ɓaa pëkís cúmbúꞌ-baamaa, haꞌmuncaa woꞌussaɓa an:

- Ɗú pëkísoh cúmbúrii ya?

³⁴Ɓa taassa an:

- Haꞌmudii laak sooli ga.

³⁵Waa ennda ɗa, ɓa haydohiꞌta Yéesu cúmbúraa, ɓa laꞌta paltucaagaɓa ga ɗook cúmbúraa, ɓa lëpíꞌta Yéesu ga. ³⁶Ga daa ya enee na kiƴahɗa, ɓuwaa ɓaa laꞌ paltucaagaɓa ga ɗook waasaa. ³⁷Ga wii ɓa yoosuk írkísaa tëgëlaa Ólíwíyéecaa bi ɓa ɓaa deeƴ Yéerúsaleemɗa, iñaa en tëelíbée tóoh yaa kañ Kooh didóolíꞌ, na keeñ wisóosíꞌ ndaga tóoh kíntaancaa ɓa hot Yéesu tumɗa. ³⁸Ɓa ɓaa woꞌ an: «Haꞌmudii barkeelat buurii hay ga teekiigariɗa! Jam laakat ga ɗook-Kooh ee ndam aawat ga Yaa ga ɗookaa-ɗookɗa!»

³⁹Laakka Fërísiyeeŋcaa ensee ga mbooloomaa, woꞌussa Yéesu an:

- Jëgírohii, ɗekohɗaa tëelíbéeciigaraa.

⁴⁰Yéesu taassaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka, binaa ɓa ɗekohaa, atohcii cërí ƴah kitum coow!

Yéesu yaa kodukiꞌ ɓu-Yéerúsaleem

⁴¹Ga waa Yéesu hayya bi deeƴca teeraa Yéerúsaleem, ee ya tíkka kuhasci gawa, ya yaa kodukiꞌ ɓu-dëkaa ⁴²an:

- Ɗú ɓan, enee an sah ɗú ínohee wati iñii mínndúu kiꞌon jamɗanaa! Wayee diima deŋ, iñaama ɗaakukin ga hasciigarúu, ɗú mínoori kihot. ⁴³Ndaga bessúu waa hay, waa ɓuwii sagoh narúuɗa gúranndúu, ɓa gekkúu, ɓa sooŋngúu ga ɓakaa en ɓéeɓ. ⁴⁴Ɓa hayyúu kiɗúbíꞌ, ɗú na dëkumgarúu, ɓa foñɗoorúu sah atoh wíinoo waa tíkuk ga mooroomwa, ndaga jamaanii Kooh hayyúu kiɓaaɓɗa, ɗú ínohhiiwa!

Yéesu ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh

(Mëccëe 21: 12-17; Marka 11: 15-19; Saŋ 2: 13-22)

⁴⁵Yéesu aassa Kaanfaa Kooh ee ya yaa kaal toonohcaa en daamaɗa, ⁴⁶ya woꞌꞌaɓa an:

- Bídu ga Këyítfaa Kooh an: «Kaanndoo ƴah kiꞌen kaanfaa kíimohohsan Kooh.» Wayee ɗú, ɗú tumfa ɗaakkaaꞌ lok.

⁴⁷Yéesu enee ga kijëgíroh besaa en ɓéeɓ ga Kaanfaa Kooh. Ɓuwaa kuliyuk ga sarahohcaaɗa, jëgíroh-waascaa, bi ga ɓuwaa ɓiyaakɓaa ga dëkaaɗa heelseeri kiꞌap. ⁴⁸Wayee ɓa hotéeríi daa ɓa tuman, ndaga daa ɓuwaa ɓéeɓ líksee helɓa ga Yéesu, ɓa ɓaa súkúrukkiɗa.

Yéesu meekisohussa ɓaa onndi sañsañɗa

(Mëccëe 21: 23-37; Marka 11: 27-33)

¹Laakka bes, ga daa Yéesu enee na kijëgíꞌ ɓuwaa ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh, na kiyéegaloh Hewhewaa winéwíꞌwaaɗa, sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa, na yaakcaa hayussa, ²ɓa meekissari an:

- Woꞌaaríi iñcum fu tumɗa fu aƴca ga ɓa? Ɓii onndaaca kitum ɓa?

³Yéesu taassaɓa an:

- Mi ɓan, mi hayyúu kimeekis yen yíinoo. Woꞌattoo: ⁴Bëtísaa Saŋ tumeeɗa, meyohee ga Kooh wala ga ɓoꞌ-súusúus?

⁵Wayee ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Binaa ɗu taas an: «Meyohee ga Koohaa», ya hayyuu kilof an: «Iñii tah ya ɗú gëmmbii ga Saŋ?» ⁶Ee ɗu woꞌ an: «Meyohee ga ɓoꞌ-súusúusaa», ɓuwii ɓéeɓɓa hayyuu kitapisoh na atoh bi ɗu kaan ndaga wóorinɓa an Saŋ enee sëldíiga-Kooh. ⁷Ɓa taassari an:

- Ɗí ínohoo ɓaa wa meyohee gariɗa.

⁸Yéesu loffaɓa an:

- Kon baanaa, mi ɓan, mi woꞌanndiirúu iñcii mi tumɗa ati mi aƴca gaɓa.

Liiwukaa woꞌ ga loo línoh biiñcaa ɓisóotíꞌɓaa

(Mëccëe 21: 33-46; Marka 12: 1-12)

⁹Lëehíꞌta, Yéesu yaa liiwuk ɓuwaa anee:

- Enee ɓoꞌ, yíppa tedik-reseŋ ga yoonci. Ya ɓeɓpa ɓilínoh, sassaɓa kilëgëy yoonaa. Ya kaꞌta kiɓaaɓ iñaa maañin ga ín. ¹⁰Ga waa yoonaa lúunɗa, ya wossa súrga ga línohcaa ɓa eꞌti ɓakci ga iñaa yoonaa meƴdohɗa. Wayee línohcaa feekussa súrgaa, kaalussari yah ɓuucuuc. ¹¹Haꞌ-yoonaa wosissa súrga yiliis. Yaama ɓan, línohcaa feekussari, ɓasussari, kaalussari yah ɓuucuuc. ¹²Ya wossissa súrga yukaahay; yaama ɓan, ɓa gaañsohhari, jafussari ga fooh. ¹³Haꞌ-yoonaa woꞌꞌa ga helci an: «Moo, mi tuman na? Hanaa mi wosan kowukiigoo mi keeñukɗa, heƴna ɓa hayyi kiꞌon céeꞌ.» ¹⁴Wayee ga waa línohcaa hotussa kowukaa kaa hay, ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an: «Yii jom kilamɗa yeema hayi; ɗu apatti, en ɗanaa ɗu lam yoonaa.» ¹⁵Ɓa meƴdohhari yoonaa, ɓa appari.

Yéesu meekissaɓa an:

- Haa haꞌ-yoonaa tuman ɓuwaama na? ¹⁶Ya hay kihay, ya ap línohcaa, ya ek ɓiɓoꞌ ɓiliis ga yoonaa.

Daa ɓuwaa kelohee woꞌeencaa Yéesu caama, ɓa woꞌꞌa an:

- Taris! Iñaama hanat kilaak múk!

¹⁷Wayee Yéesu yíppaɓa has, woꞌꞌaɓa an:

- Kon woꞌeenii wii bídu ga Këyítfaa Koohɗa, wa waaꞌ ya kiwoꞌ:

«Atohaa tawahohcaa jafeeɗa,

atohaa waama, enin atoh-koñ!»

¹⁸Ɓaa keen ga ɗook atohaamanaa hay kiweelsukoh ee ɓaa wa keen ga ɗookcinaa, wa hayyi kinapañsoh.

Lempu jomin kifayune?

(Mëccëe 22: 15-22; Marka 12: 13-17)

¹⁹Ga wahtaama, jëgíroh-waascaa na sarahohcaa ɓiyaakɓaa ɓaa heel kitík yah ga Yéesu, ndaga ɓa ínoheera an ya woꞌee naɓa ga liiwukaagari, wayee ɓa niikka ndaga ɓuwaa. ²⁰Waa ennda ɗa, ɓa ɓeɓpa ɓiɓoꞌ, ebilussaɓa ga Yéesu ee ɓa ɓaa malak gari. Ɓuwaama tumussa hafɓa fodii ɓuwaa júwin doonaa ɓa mín kifíꞌ Yéesu ga woꞌeen, fodaama ɓa on ɓuwaa wosseeɓaɗa iñaa ɓa ɓayohan Yéesu ga waas, buuꞌ tík yah gari. ²¹Ɓuwaama woꞌussa Yéesu an:

- Jëgírohii, ɗí ínohin an iñcii fu woꞌɗa na iñcii fu jëgírohɗa júwin, ee fu faꞌtii na ken wayee fu jëgíroh kayoh ga iñaa Waas-Kooh nakohɗa. ²²Woꞌaaríi, ɗí jomin kifay Sesaaꞌ, buuraa yiyaakyaa lempu wala ɗí jomoo?

²³Wayee Yéesu ínohha iñaa ɓa heelɗa, woꞌꞌaɓa an:

²⁴- Teewattoo hëelís denariyon wíinoo, Nataalii wii na teekii en gaɗa cuuɓa?

Ɓa taassari an:

- Cuu buuꞌ Sesaaꞌ.

²⁵Daama Yéesu taassaɓa an:

- Kon en ɗanaa, erat Sesaaꞌ iñaa Sesaaꞌ laak, ɗú eꞌ Kooh iñaa Kooh laak.

²⁶Ɓa mínndiiri kifíꞌ ga woꞌeen ga fíkíi ɓuwaa. Hanaa kay lofaa Yéesu lofɓaɗa nammbaɓa kibet, ɓa ennda tiiꞌ.

Yéesu meekisohussa ga loo kimílískaa ɓuwaa kaanɗa

(Mëccëe 22: 23-33; Marka 12: 18-27)

²⁷Laakka Saduseyeeŋcaa hayu ga Yéesu. Ɓa ɓaa, ɓa sagin an laakin kimílís ga ɓuwaa kaanɗa. Ɓa meekissari ²⁸an:

- Jëgírohii, Móyíis nakeeruu kitum iñii yii: «Binaa ɓoꞌ, yaa pajin ee laakin këmëeŋkímun, kaan ee lak foñnjii ɓetici na kowaa, këmëeŋkímunaa jomin kilam ɓetifaama, ya laakiꞌ yaakci kowu ga.» ²⁹Waama laakee ƴaal ɓiyitnaɓanak, ɓaa bokee paamun na eemun. Yaakkaa pañnja ɓeti, kaannda ee laakkii kowu. ³⁰Yukanakyaa pañnja ɓetifaa, ³¹lëehíꞌta, yukaahayyaa tíkka ga. Ennda ɗa ga ɓiyitnaɓanakɓaa ɓéeɓɓa. Ɓa kaannda ee ken foñnjii kowu. ³²Ga waa ɓéeɓɓa leehha, ɓetifaa kaannda ɓan. ³³Kon bëríinaa ɓuwii mílísan ga kikaanaa ɓetifaama ƴah yuu ɓa? Ndaga yaa en ɓéeɓ ga ɓiyitnaɓanakɓaa tumeerari ɓeti.

³⁴Yéesu taassaɓa an:

- Ɓuwii ga jamaanii watiɗa pañsin ee pajuksin. ³⁵Wayee ɓuwaa joommbiiɓa kibok ga ɓuwaa ƴah kimílísɗa, na kipes ga jamaanii hayanɗa pañsoo ee pajuksoo. ³⁶Ɓa mínsisanndii kikaan ee ɓa pesan madu na malaakacaa, ɓa ɓitowu Kooh ndaga ɓa límuk ga kikaan. ³⁷Móyíis ga kihafci teewohin an ɓuwaa kaanɗa hay kimílísu. Ga jangataa woꞌ ga loo pëegíifaa abee kiwiiɗa ya ɓay Haꞌmudii «Koohyii Abaraham, Koohyii Ísaak na Koohyii Yakoop20: 37 Malkat Eksoot 3: 2-6; Mëccëe 22: 32.». Yéesu tíkka ga an: ³⁸Kon nak Kooh enndii yuu ɓuwaa kaanɗa wayee yuu ɓuwaa pesɗa, ndaga ga Kooh kipeskaa kaa ga ɓaa en ɓéeɓ.

³⁹Waa ennda ɗa, laakka jëgíroh-waascaa woꞌ Yéesu an:

- En kiꞌenaa, Jëgírohii, iñii fu woꞌɗa kayoh.

⁴⁰Ɓa woꞌee iñaama ndaga ɓa kaañsiséeríiri kimeekisohis dara.

Iñaa Yéesu woꞌ ga loo díkaantici na Dëwítɗa

(Mëccëe 22: 41-46; Marka 12: 35-37)

⁴¹Yéesu woꞌissaɓa an:

- Ɓuwii mín na kiwoꞌu an Kiristaanii kucaasamun Dëwít? ⁴²Ndaga Dëwít ga kihafci woꞌin ga Këyítfaa Kañcaa an:

«Kooh woꞌꞌa Haꞌmudiigoo an:

Yugohaaroo yah-ñaam,

⁴³bi ga daa mi tuman ɓuwii saŋngaaɗa ditogaaꞌ kotfu.»20: 43 Malkat Kañcaa 110: 1.

⁴⁴Fodaama Dëwít ɓayyi «Haꞌmudii». Kon Kiristaanii mín na kiꞌen ɓan kucaasamun Dëwít?

Yéesu hoonohha tëelíbéecaagari kitum fodaa jëgíroh-waascaa

(Mëccëe 23: 1-36; Marka 12: 38-40)

⁴⁵Lak ɓuwaa ɓéeɓ ɓaa súkúruk Yéesu, ya woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

⁴⁶- Abukat ga kiman na jëgíroh-waascii safaru ga kitíidisuk na kúltí ciyaak, na kikëñɗu yah kanak ga paancaa; ɓa heeli kiyugoh fíkíi ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa, na kiyugoh fíkíi en ga hewaa. ⁴⁷Ɓa ɗúuri alalcaa ɓeticaa ƴaalcaagaɓa lísussiiɗa, ee ɓa kíimi kíim-Koohaa ínohoo kileeh, doo ɓuwaa fooŋ an ɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ. Attiꞌaagaɓa wëñan kimesik!

Sarahaa ɓetifaa laakoo daraɗa

(Marka 12: 41-44)

¹Yéesu ɓëwíꞌ hascaagari hen, ya hotta haꞌ-alalcaa ɓaa ek sarahcaagaɓa ga iñaa sarahcaa teꞌohsi ga Kaanfaa Koohɗa. ²Ya hotta ɓan ɓetifaa laakoo ee ƴaalci kaanin, yaa ek ga ɗuuƴgaa tudërëm tanak. ³Yéesu dalla kiwoꞌ an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; en kiꞌenaa ɓetifii laakoo fii ee ƴaalci kaaninɗa ekin iñaa wëñ iñii ɓuwiima ɓéeɓɓa ekɗa. ⁴Ndaga ɓuwiima ɓéeɓɓa tumu sarah ga iñaa ɓa wëñíꞌɗa, wayee ɓetifii fii ga kinduulci, ya erohin tóoh iñaa ya jomee kipesohɗa.

Yéesu yéegalohha an Kaanfaa Kooh hay kiɓúꞌ

(Mëccëe 24: 1-2; Marka 13: 1-2)

⁵Laakka ɓiɓoꞌ ɓaa enee na kiwoꞌ ga loo Kaanfaa Kooh. Ɓa woꞌee an fa morin lool, na atohcaagari cimóríꞌcaa, na moꞌlaatcaa tumɗu Kooh daɗa. Wayee Yéesu woꞌꞌa an:

⁶- Bes waa hay, iñii ɗú niiruk yii tesanndii atoh wíinoo waa tíkískoh na mooroomwa; tóoh hay kiɓúꞌ.

Iñcii ƴah kihew balaa ëldúna túkiꞌaa

⁷Ɓuwaa meekisussa Yéesu an:

- Jëgírohii, iñcaama ƴah kilaak kera? Mandargii wiida teewohan an iñcii cii jomin kilaak?

⁸Yéesu loffaɓa an:

- Watukat kiɗúku ndaga ɓoꞌ ɓiyewin hay kihayohu teekkoo, ɓa woꞌi an: «Mi yërí en Kiristaanii na: «Wahtii deeyin» wayee kaa taabukatɓa. ⁹Binaa ɗú keloh yëngël heñ wala an ɓiɓoꞌ ɓaa heñoh kilaak hafɓanaa, kaa tíitat. Ndaga iñcaama jomin kilaak paaƴ, wayee enndii an ëldúna ƴah kitúkíꞌ ga saasi-saasi.

¹⁰Lëehíꞌta ya tíkka ga an:

- Kúl hay kikoluk, keen ga ɗook kúl mooroomci, ee nguuꞌ hay kiɓewuk keen ga ɗook nguuꞌ mooroomci. ¹¹Kakayfii hay kiyëngëluk, yëngël wiyaak ee ga ɗekat ciyewin, aꞌ na ɗúukoolcaa karohin hay kilaak. Ee ɓan yen ciyewin caa tíitalohin hay kilaak, mandarga cidóoyíꞌ-waaꞌ hay kimeyoh ga ɗook asamaan. ¹²Wayee balaa iñcaama tóoh laakaa, ɓuwii hay kitíku yah garúu, ɗú hatalu ga kipessúu, ɗú ɓayu kiꞌattiꞌu ga jaangu-yaawúuꞌcaa, ee ɗú hay kitëcu ga kasu. Ɗú hay kiɓayu ga fíkíi buuꞌcaa na ɓuwaa laak nguuraaɗa ndaga teekiigoo. ¹³Iñaama hayyúu kimín kiꞌon kituukukkoo. ¹⁴Tumat ga helciirúu an ɗú jomoo kihalaat ga iñaa ɗú woꞌan ga fíkíi ɓuwaa yabussúuɗa, ¹⁵ndaga mi hayyúu kiꞌeꞌ kiñaañ na woꞌeencaa wëeꞌtaa ga an cii yíinoo ga ɓuwaa heñohussúuɗa mínanndii yen ga, wala ɓa mín kisaŋ iñcaa ɗú woꞌanɗa. ¹⁶Bi ga ɓuwaa límmbúuɗa, na ɓuwaa ɗú bok naɓa eemun na paamunɗa, mbokcaagarúu na fiiliimuncaagarúu hayyúu kitoonu ga buuraa, ee ɓíinoo garúu hay kitíku kikaan. ¹⁷Ɓéeɓ ɓuwii waaꞌsanndii garúu kihot ndaga teekiigoo. ¹⁸Wayee kufen jíinoo ɓooyukanndii ga hafciigarúu. ¹⁹Kiguuꞌguuluk kërí tahanndúu kipes.

Yéesu yéegalohha kitaskaa Yéerúsaleem

(Mëccëe 24: 15-21; Marka 13: 14-19)

²⁰- Binaa ɗu hot ɓisoldaaꞌ wíil Yéerúsaleem kúrkúndúlaa, ɗu hay kiꞌínoh an waa ƴah kipookisohu. ²¹Leꞌ bëríinaa, ɓuwaa iñaama laakan gohaa Yúudéeɗa, ɓa núpat ɓa ƴee ɓak jaŋjaŋcaa; ɓuwaa iñaama laakan ɗuuƴ Yéerúsaleemɗa, ɓa úsaayat daama, ee ɓuwaa iñaama laakan dëk-kawcaaɗa ɓa hanat kiꞌaas teeraa. ²²Ndaga bescaa ciméeskíꞌcaa caama cërí Kooh ƴah kikoroh ɓu-Isarayeel doonaa tóoh iñcaa bínsee ga Këyítfaaɗa laak. ²³Massa ɓeticaa bescaama laakanɓa na look, na ɓaa ensan na kiɓëpíꞌɗa, ndaga ɓu-dëkaama hay kiꞌenu ga coonu fiyaak ee aylukaa Kooh hay kiyoosuk ga ɗook ɓuwaama. ²⁴Ɓa hay kiꞌapu na kalaɓ, ɓa abu ñaam ga leeloo heetcii ga ëldúnaɗa tóoh, ee yiifaꞌcaa hay kimókíꞌ Yéerúsaleem bi daa nguuraagaɓa daamaɗa leehan.

Kowukii ɓii hay kihayis

(Mëccëe 24: 29-31; Marka 13: 24-27)

²⁵Yéesu tíkka ga an:

- Hay kilaak mandargacaa hotuk ga nohii, ga ñiidii, na ga olcii. Ga kakayfii, ɓuwii hay kilëyu lool ndaga kitíit ga yëngëlaa giiyii na dúusciigari. ²⁶Ɓiɓoꞌ hay kikaanu na kitíit ndaga kihalaat ga iñaa ƴah kidal ëldúnaɗa, ndaga iñcii laak ga ɗook asamaanɗa tóohca hay kihíciskoh. ²⁷Fodaama, Kowukii ɓii hay kihotu, ka yoosuki ga ɗuuƴ yaayeelcii ee ka taam na dooli na ndam wiyaak. ²⁸Binaa iñcuma dal kilaakaa, leenaa yolohat, ɗú taaginuk ɗook, ndaga lak ɗú hayin kimúsalu.

Jagaa tediktaa teewohɗa

(Mëccëe 24: 32-35; Marka 13: 28-31)

²⁹Yéesu liiwukissa ɓuwaa anee:

Malkat ga een na tediktii tíinoo: ³⁰Binaa ɗú hot ca dal kitapisaa, ɗú ga kihaffúu, ɗú ínoh an lahum deeyin. ³¹Fodaama ɓan, binaa ɗú hot iñcaama ca laakaa, ínohat an Nguurii Kooh deeyin. ³²Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; bi ɓuwii wati kaanu ɓéeɓɓanaa, iñcaama tóoh hay kilaak. ³³Asamaanii na kakayfii hay kifaay wayee woꞌeenndoo faayoo múk.

Yéesu nakoh kiwatuk

³⁴- Watukat haffúu; kaa líkat helciigarúu ga kiñam na kiꞌan kihëpíꞌ na halaat ëldúna, enndiikanaa besaa bëríi hayyúu kibet lool, ³⁵fodii mbëp; wa hayan ɗa ga ɗook ɓuwii tóoh enu ga ëldúnaɗa. ³⁶Kon kaa neehat, ɗú kíimi Kooh wahtaa en ɓéeɓ, doonaa ɗú laak dooli kisaan ga iñcaa ƴah kihay caama, ee ɗú mín kituuk ga fíkíi Kowukii ɓii.

³⁷En na nohaa, Yéesu jëgírohi ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh, wayee wekaa leꞌaa ya ƴee kineehnee ga tëgëlaa woꞌu tëgëlaa Ólíwíyéecaa. ³⁸Ee ga kím cuut ɓuwaa ɓéeɓ hayya gari ga Kaanfaa Kooh kisúkúrukki.

Sarahohcaa na jëgíroh-waascaa pokohussa Yéesu nof

(Mëccëe 26: 1-15; Marka 14: 1-2; Saŋ 11: 45-53)

¹Lak feetaa Paak ee ñamohsi mbúurúcaa tumoo lëwíiꞌɗa deeyin. ²Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa ɓaa heel daa ɓa tuman bi ɓa apluk Yéesu ee ken yéegoo ndaga ɓa kaañéeríi ɓuwaa.

Yúdaa tookka kitoon Yéesu

(Mëccëe 26: 14-16; Marka 14: 10-11)

³Fodaama Seytaani aassa Yúdaa, yaa ɓaysi Iskariyotɗa ee bokee ga tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa. ⁴Yúdaa kaꞌta, hotohneera na sarahohcaa ɓiyaakɓaa na ɓuwaa kuliyuk ga pokkoh-liiɓcaa ga Kaanfaa Koohɗa, ga daa ya tuman bi ya tík Yéesu ga yahɓaɗa. ⁵Keeñɓa soossa ga bi ɓa díŋngari kopaꞌ. ⁶Yúdaa tookka, yaa heel besaa ya jekalukan, ya tík Yéesu ga yahɓa ee mbooloomaa yéegooka.

Yéesu nakohha kiwaayukɗu ñamahaa Paakaa

(Mëccëe 26: 17-25; Marka 14: 12-21; Saŋ 13: 21-30)

⁷Besaa hewaa mbúurúcaa tumoo lëwíiꞌɗa ee tubaaltaa apsi ga kitík cuuníinfaa ñamsi ga Paakɗa leꞌꞌa, ⁸Yéesu wossa Peeꞌ na Saŋ, woꞌꞌaɓa an:

- Karat, ɗú waayukɗinee haffuu cuuníinfii Paak.

⁹Ɓa meekissa Yéesu an:

- Fu waaꞌ ɗí waayukneefa gada?

¹⁰Yéesu taassaɓa an:

- Súkúrukat, binaa ɗú aas teeraanaa, hay kilaak ƴaalaa hídukoh narúu, kooruk kujataa músú. Taabukatti bi ga ɗuuƴ kaanfaa ya aasanɗa, ¹¹ee ɗú woꞌ haꞌ-kaanfaama an: Jëgírohii meekisoh an túuyaa ya ñamohan Paak, ya na tëelíbéecaagariɗa wada? ¹²Fodaama, ya hayyúu kiteeɓ túuƴ wiyaak waa hanoh ɗook ee hëwíruunun bi jekin; ɗú waayukan ñamahcaa ga ɗekataama.

¹³Ɓa kaꞌta, ɓa laakka tóoh fodaa daa Yéesu woꞌeeɓakaɗa, ɓa aawwa kon kiwaayuk ñamahaa Paak.

Cuuníinfaa fiselaꞌíꞌfaa Yéesu ñam na apotaaꞌcaagariɗa

(Mëccëe 26: 26-30; Marka 14: 22-26; 1 Korenti 11: 23-25)

¹⁴Waa wahtaa leꞌꞌa, Yéesu yuŋnga kiñam na apotaaꞌcaa. ¹⁵Ya woꞌꞌaɓa an:

- Helloo teseera lool ga kibok narúu kiñam cuuníinfii Paakii wii balaa mi sodalunaa! ¹⁶Ndaga mi woꞌꞌúuka; mi ƴahissiifa múk kiñamis bi ga daa iñaa fa waaꞌ kiwoꞌɗa matan bëríinaa Kooh tuukiran Nguuraagariɗa.

¹⁷Waa ennda ɗa, ya ɓeɓpa kaas-biiñ, gërëmmba Kooh ga, lëehíꞌta ya woꞌꞌa an:

- Uunat, ɗú warohwa, ¹⁸ndaga mi woꞌꞌúuka, aboh ga wati mi ansisoo anahaa meyoh ga kowu reseŋ bi ga daa Kooh tuukiran Nguuraagari.

¹⁹Lëehíꞌta ya ɓeɓpa mbúurú, ya gërëmmba Kooh ga, ya weelsohhawa, ya eꞌtaɓawa an:

- Iñii yii faanfiigoo, mi eroh ndaga ɗú. Tumat iñii yii, ɗú níindísukohiroo.

²⁰Waa ɓa lëehíꞌta kiñamɗa ya ɓeɓpa kaas-biiñ, tummba fodaama an:

- Iñii yii, kifiiliimunkii kiꞌaskii Kooh narúu ee poku na ñífiigoo aamɗussúuɗa. ²¹Wayee malkat ɓii ƴahhoo kitoonɗa yii ekoh naroo yah dii. ²²En kiꞌenaa, Kowukii ɓii hay kikaan fodaa daa Kooh naꞌ gakaɗa, wayee massa ɓaa toonndi yaama!

²³Waa ennda ɗa, apotaaꞌcaa ɓaa heel kiꞌínoh ga ɗuuƴɓa, ɓaa ƴah kitum iñaamaɗa.

Ɓaa Yéesu woꞌ an yërí wëñ kiyakɗa

²⁴Laakka daama nookoh ga díkaanti apotaaꞌcaa kiꞌínoh yaa ɓa halaat an yërí wëñ kiyak gaɓaɗa. ²⁵Yéesu woꞌꞌa an:

- Buuꞌcii ga ëldúnaɗa nguuruksi ga ɗook ɓuwaa ɓa laakɗa, ee ɓuwaa tíki yah ga ɗook ɓuwaamaɗa waaꞌsi kiɓayu «ɓuwaa tumsi yijófíꞌ rek.» ²⁶Wayee iñaama enndii ɗa garúu. Hanaa kay yaa wëñ kiꞌen yaak garúuɗa joman kiman na yërí wëñ kiꞌen oomaa; ee yaa en ga fíkíinaa joman kiman na súrga. ²⁷En kiꞌenaa, yaa yuŋ ga kankaa kiñamɗa, na yaa enndi na kinoriꞌɗa; ɓanakɓaama, yiida wëñ ga kiyak? Man yaa yuŋ ga kankaa kiñamɗa yërí ya, enndii ɗane? Mi nak, mi yii ga díkaantirúu fodii súrga. ²⁸Ɗú, ɗú ɓërí en ɓuwaa dëkee kitaam naroo ga coonucii mi dayeeɗa. ²⁹Ee fodaa daa paammboo onndoo kinguurukɗa, mi oninndúu kinguuruk naroo fodaama. ³⁰Fodaama ɗú bokan naroo kiñam na kiꞌan ga daa mi ƴah kinguurukɗa ee ɗú yugan ga paancaa kiꞌattiꞌ níilcaa ɓu-Isarayeel cidaaŋkaah na kanakcaa.

Yéesu yéegalohha an Peeꞌ hayyi kitaasuk

(Mëccëe 26: 31-35; Marka 14: 27-31; Saŋ 13: 36-38)

³¹Yéesu woꞌꞌa an:

- Simoŋ, Simoŋ! Malka: Seytaani kíim an ɗú onussi ya lassúu fodii ɓaa las tohoo. ³²Wayee mi kíimɗinndaa Kooh doonaa ngëmum fu laak garooɗa leehoo. Ee binaa fu ɓoƴkis garoonaa, leenaa ɓaataa dooli ɓuwaa fu bok naɓa ngëmɗa.

³³Peeꞌ woꞌꞌari an:

- Haꞌmudii, mi pariꞌin kiꞌen naraa bi ga kitëcu ga kasu wala kiꞌapu.

³⁴Yéesu taassari an:

- Peeꞌ, mi woꞌꞌaa an bi siik-pabu kon watinaa22: 34 Ga baahaa yaawúuꞌcaa, bes dali ga noh-soos bi ga daa noh-soos haysisan fu hay kitaasuk kiꞌínohhoo bi en waas kaahay.

Iñcaa Yéesu woꞌ tëelíbéecaagari an ɓa jomin kikoluk gacaɗa

³⁵Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Ga waa mi wossúu ee ɗú ɓaydohhii kopaꞌ, hëmbu wala ñafaꞌɗa, ɗú ñakeera yene?

Ɓa taassa an:

- Ɗí ñakéeríi dara.

³⁶Ya woꞌissa an:

- Diimaɗa nak, ɓéeɓ ɓaa fu laakin hëelísaa, ɓewaawa, ee ɓaa fu laakin hëmbaa ɓewaawa ɓan; ee ɓaa fu laakoo kalawaa, toonaa paltufaagaraa fu lom kalaɓ. ³⁷Ndaga mi woꞌꞌúuka, iñaa woꞌu ga Këyítfaa an: «Ya kíduunun ga tumoh-kofeelciiɗa» hay kilaak garoo. Ee iñaa woꞌu aaw garoo yaama yii ƴah kilaak.

³⁸Tëelíbéecaa woꞌussari an:

- Haꞌmudii, kalaɓ kanak cee.

Ya loffaɓa an:

- Dooyin ɗa.

Yéesu yaa kíim Kooh ga tëgëlaa Ólíwíyéecaa

(Mëccëe 26: 36-46; Marka 14: 32-42)

³⁹Yéesu meƴca teeraa, ya kaꞌta tëgëlaa Ólíwíyéecaa, fodaa daa ya meereeka kitumɗa.

Tëelíbéecaagari taabussa nari. ⁴⁰Ga waa ya leꞌꞌa ɗekataa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Kíimat Kooh doonaa ɗú keenoo ga fíraa Seytaani.

⁴¹Lëehíꞌta ya úsaayya iñaa hín na wéesée-atoh, ya ƴíꞌꞌa, yaa kíim Kooh ⁴²an:

- Buba, en lak fu waarinkanaa, úsaayɗaa kaas-coonufii fii garoo. Wayee hanat kiꞌen iñaa mi waaꞌɗa wayee iñaa fu waaꞌɗa laakat.

[ ⁴³Waa ennda ɗa, laakka malaakaa Kooh meƴ gari, ɓaattari dooli. ⁴⁴Hídaa ga daa keeñci leehɗa tóoh, Yéesu yaa ɓaat kiwëñ kikíim Kooh. Anagaagari mannda na ñífaa en na kisíit kakay.]22: 44 Laakin ga Këyítcaa ɗeɓɗa, caa laakoo bíncaa aboh ga 43 bi ga 44.

⁴⁵Waa ya kíimmba Kooh bi ya lëehíꞌtaɗa, ya kolukka, ya ɓoyukka ga tëelíbéecaagari. Ya laakɓa ɓaa neeh ndaga lak keeñɓa neɓpii. ⁴⁶Ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú neeh ya? Kolkat, ɗú aaw kikíim Kooh doonaa ɗú keenoo ga fíraa Seytaani.

Yéesu abussa

(Mëccëe 26: 47-56; Marka 14: 43-50; Saŋ 18: 3-11)

⁴⁷Lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ, ɓoꞌ ɓiyewin meƴca jalañ. Yúdaa yaa bok ga tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaaɗa, hanohee fíkíi. Ya hayya ga Yéesu kifuunndi. ⁴⁸Daama, Yéesu woꞌꞌari an:

- Yúdaa, fu toon Kowukii ɓii na kifuunndine?

⁴⁹Ga waa ɓuwaa taabee na Yéesuɗa hotussa iñaa ƴah kilaakɗa, ɓa meekissari an:

- Haꞌmudii, ɗí ƴoɓsohatɓa na kalawe?

⁵⁰Yíinoo gaɓa meƴdohha kalaɓfaagari, ƴoɓpa súrgaa ɓaa kuliyukee ga sarahohcaa ɓiyaakɓaaɗa, gúꞌta nofaa ñaabaa. ⁵¹Wayee Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Íisat, dooyin.

Ya leꞌꞌa ga nofaa ɓaa, wa íkukka ga daa wa eneeɗa. ⁵²Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa sarahohcaa ɓiyaakɓaa, na ɓuwaa kuliyuk ga soldaaꞌcaa ga Kaanfaa Koohɗa na yaakcaa yaawúuꞌcaa hayseeri kiꞌamɗa an:

- Mateerarúu kihay na kalaɓ na dooꞌ fodii ɓuwaa dawuk tumoh-kofeele? ⁵³Mi enéeríi narúu besaa en ɓéeɓ ga ɗuuƴ Kaanfaa Koohe? Ee ɗú tíkkii yah garoo. Wayee wahtii wii wuurúu, ɗú na doolii laak wekɗa.

Peeꞌ taasukka Yéesu

(Mëccëe 26: 57-58,69-75; Marka 14: 53-54,66-72; Saŋ 18: 12-18,25-27)

⁵⁴Ɓa ammba Yéesu, ɓa ɓayyari kaanfaa sarahohaa kuliyuk ga sarahohcaa ɓiyaakɓaaɗa. Peeꞌ yaa taabukɓa diꞌúsaayíꞌ. ⁵⁵Kiwii taalseera ga leeloo hëtaa kaanfaa, Peeꞌ hayya, yuŋnga ga ɗuuƴ ɓuwaa wíilkaɗa. ⁵⁶Laakka súrga yiɓeti yaa hot Peeꞌ ga leeꞌlaataa kiwiikaa. Ya yíppari hascaa, woꞌꞌa an:

- Ɓii yii ɓan enee nari!

⁵⁷Wayee Peeꞌ taasukka an:

- Mi ínohoori de, ɓetifii fii!

⁵⁸Ennda kiis, laakka ɓoꞌ yiliis yaa hotti, woꞌꞌari an:

- Fu ɓan fu bok gaɓa!

Wayee Peeꞌ taassa ɓaama an:

- Mi bokkii gaɓa de, ƴaalii yii!

⁵⁹Tíkka ga iñaa leꞌ wahtu, ɓoꞌ yiliis yëgíssa ga woꞌeenaagari an:

- Wóorin an ɓii yii enee nari, ndaga ya kúlkoh Gëlílée.

⁶⁰Wayee Peeꞌ loffari an:

- Mi ínohoo iñum fu waaꞌ kiwoꞌɗa, ƴaalii yii.

Ga ɗekataama, wii ya lëehɗan kiwoꞌaa, siik-pabu konnda. ⁶¹Haꞌmudii heelukka, yíppa Peeꞌ hascaa. Peeꞌ níindísukka iñaa Haꞌmudii woꞌeeriɗa an: «Bi siik-pabu kon watinaa, fu hayyoo kitaasuk waas kaahay.»22: 61 Malkat 22: 34.

⁶²Ya meƴca kaanfaa, yaa koduk mooncaa leehoo.

Yéesu ñaawalussa, feekussa

(Mëccëe 26: 67-68; Marka 14: 65)

⁶³Waa ennda ɗa, ɓuwaa ensee na kiwatuk Yéesuɗa, ɓaa ñaawalli, ɓaa feekki. ⁶⁴Ɓa pokka hascaagarinaa, ɓa meekisiri an:

- Líiruka, ɓii feekkaaɗa ɓa?

⁶⁵Ɓa ɓaa íifi woꞌeen ciliis cisépíꞌíꞌ.

Yéesu ɓayussa paanaa wiyaakwaa

(Mëccëe 26: 59-66; Marka 14: 55-64; Saŋ 18: 19-24)

⁶⁶Ga waa Kooh wíisɗa, yaakcaa yaawúuꞌcaa na sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa hídohussa. Ɓa ɓaylukka Yéesu ga fíkíi paanaa wiyaakwaama. ⁶⁷Ɓa meekissari an:

- Fu yërí en Músalkaatiine? Woꞌaaríi!

Yéesu loffaɓa an:

- Binaa mi woꞌꞌúukanaa, ɗú gëmanndiiroo, ⁶⁸ee binaa mi meekissúu yenaa, ɗú taasanndiiroo ga. ⁶⁹Wayee iñaa aboh diima, Kowukii ɓii ƴah kiyuŋ ga yah-ñaabaa Kooh yaa wëñ ɓéeɓ dooliɗa.

⁷⁰Ɓuwaa ɓéeɓ meekisohussari an:

- Kon fu yërí en Kowukii Koohe?

Ya taassaɓa an:

- Ɗú woꞌinka an mi yërí.

⁷¹Ɓa dalla kiwoꞌ an:

- Ɗu laakis ya sooli ga woꞌeen seedi? Ɗu kelohin ga kúuwci na kihaffuu!

Yéesu ɓayussa ga fíkíi Pílaat

(Mëccëe 27: 1-2,11-14; Marka 15: 1-5; Saŋ 18: 28-38)

¹Waa ennda ɗa, ɓu-paanaa ɓéeɓɓa kolukussa, ɓayussa Yéesu ga Pílaat. ²Daama, ɓa ennda ga kipokiꞌti woꞌeencaa an:

- Ɗí laak ɓii yii, yii hícísoh kúlkii: ya hoonohi ɓuwii kifay buuꞌ Sesaaꞌ lempu, ee ya woꞌ an ya en Kiristaa, buuꞌ.

³Pílaat meekissa Yéesu an:

- Fu yërí en buurii yaawúuꞌciine?

Yéesu taassari an:

- Fu woꞌinka.

⁴Pílaat woꞌꞌa sarahohcaa ɓiyaakɓaa na mbooloomaa an:

- Mi hottii iñaa ɓii yii tum bi cal buuꞌ tík yah gari.

⁵Wayee ɓa wëñnja kiyëgís ga woꞌeenaagaɓa an:

- Ya yii yëngël ɓu-dëkii na iñcii ya en na kijëgírohɗa ga ɗuuƴ kúlkii Yúudée. Ya dalohnee gohaa Gëlílée, ya hayin bi dii.

Yéesu ɓayussa ga fíkíi Eroot

⁶Daa Pílaat kelohee woꞌeencaama, ya meekisohha an:

- Ɓii yii dëk Gëlíléene?

⁷Ee waa ya ínohha an Yéesu meyoh gohaa Eroot en buuꞌ gaɗa, ya ebilohha kiɓay Yéesu ga Eroot, lak Eroot yaa ga Yéerúsaleem ga bescaama. ⁸Daa Eroot hotee Yéesu, ya safaꞌta lool; ndaga ya waareera kihot Yéesu kimëeñíꞌ ndaga iñcaa ya kelohee ɓuwaa woꞌee ga Yéesuɗa, ee ya waareera kihot Yéesu tum kíntaan. ⁹Ya meekissari yen ciyewin, wayee Yéesu taassiiri. ¹⁰Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa ensee daama, ɓaa pokiꞌ Yéesu kiwoꞌ ga daa ɓa wëñ kimín. ¹¹Eroot na soldaaꞌcaagari tíkussii Yéesu ɓoꞌ, ee ɓaa ñaawalsohhi, lëehíꞌta Eroot nakohha kiꞌek Yéesu kúltí fimóríꞌ, ya ebilohha kiɓoyukidoh Yéesu ga Pílaat. ¹²Eroot na Pílaat ga daa ɓa sagoheeɗa tóoh, enussa ɓifiiliimun bëríi.

Yéesu attiꞌussa kikaan

(Mëccëe 27: 15-30; Marka 15: 6-19; Saŋ 18: 39–19: 16)

¹³Pílaat hídírohha sarahohcaa ɓiyaakɓaa, na ɓuwaa kuliyuk ga yaawúuꞌcaaɗa, na iñaa en yaawúuꞌ tóoh, ¹⁴ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ɓërí haydoh ɓii yii garoo, ɗú woꞌ an ya en na kihícisoh kúlkii. Mi meekisinndi ga fíkíirúu ee mi hottii gari yen yíinoo ga iñcii ɗú yammbiɗa. ¹⁵Ee Eroot ɓan hottii dara gari, ndaga ya íkinnduuri. Kon ɓii yii tummbii yen yíinoo yaa cal ya tíku kikaan. ¹⁶Mi hay kitëmóhíꞌ faanci, mi íissi ya ƴee. [ ¹⁷]23: 17 «Ga feetaa Paak en ɓéeɓ, Pílaat jomeeɓa kiméyíꞌ ɓoꞌ yíinoo ga ɓuwaa abu ga kasuɗa.» Woꞌeencii ciima laakoo ga Këyítcaa ɗeɓ kiɗeɓɗa. ¹⁸Wayee ɓuwaa ɓéeɓɓa bokussa kifiip an:

- Apaa ɓuum yuma, ee fu lëgísiꞌtíi Barabaas!

¹⁹Barabaas tëcsee ga kasu ndaga ya bokee ga heñaa na nguuraa Room laakee ga teeraaɗa ee ya apee ɓoꞌ. ²⁰Pílaat ɓaatta kiwoꞌis na ɓuwaa ndaga ya waaree kiꞌíis Yéesu. ²¹Wayee ɓaa fiip didóolíꞌ an:

- Daayaari ga kuraa! Daayaari ga kuraa!

²²Pílaat woꞌissa naɓa kotaa kukaahaykaa an:

- Ɓii yii tum ya yibóníꞌ? Mi hottii dara gari iñaa tahan kumuunci hín ga. Kon mi hay kitëmóhíꞌ faanci, mi íissi ya ƴee!

²³Wayee ɓa súɓpa ga rek, ɓa ɓaa fiip ga daa ɓa wëñ kimín an Yéesu daaƴsat ga kuraa. Tifiiptaa ɓuwaa wëñnja dooli: ²⁴Pílaat dalla kiwoꞌ an ya hayɓa kitumiꞌ iñaa ɓa meekisohɗa. ²⁵Ya méyíꞌtaɓa ɓaa ɓa meekisohee ee tëcsee ga kasu ndaga kiheñoh nguuraa Room na kiꞌap ɓoꞌɗa. Lëehíꞌta, ya tíkka Yéesu ga yahɓa, ɓa tum gari iñaa ɓa waaꞌ.

Yéesu daayussa ga kuraanaa

(Mëccëe 27: 32-44; Marka 15: 21-32; Saŋ 19: 17-27)

²⁶Ga daa ɓa enee na kiɓay Yéesuɗa, ɓa hídohha na ɓoꞌ yiƴaal yaa meyoh yooncaa, teeku Simoŋ ee dëk Síreen. Ɓa ammbari, ɓa tíkkari kuraanaa, ya taam ga fenoo Yéesu.

²⁷Mbooloo wiyaak ga ɓu-dëkaa taabussa ga fenoo Yéesu, na ɓan ɓiɓeti ɓaa ensee ga kilooyoh, ɓaa fiipoh ndaga Yéesu. ²⁸Yéesu mëeñsukka gaɓa woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú, ɓeticii ɓu-Yéerúsaleem, kaa kodukattoo! Kodukat haffúu na towutiigarúu! ²⁹Ndaga bes waa hay, waa ɓuwii woꞌan an: «Ɓeticii mínsoo kilaak kowu na ɓii mosoo kiꞌen na look ee mosoo kiɓëpíꞌɗa déy, yewinuunun múuꞌ!». ³⁰Leꞌ bëríinaa, ɓuwii hay kiwoꞌ jaŋjaŋcaa an: «Ɓúrat ga ɗookkíi!» ɓa woꞌ tëgëlcaa an: «Úubattíi!» ³¹Kon, en lak kedik kiꞌiilii kërí tumu aneenaa, haa kisúwíꞌkaa ƴah na kitumu?

³²Ɓa ɓaydoheera tumoh-kofeel ɓanak ɓaa jomee kidaayu ga kuraa fodaa Yéesu. ³³Ga waa ɓa leꞌꞌa bi ga ɗekataa teeku «Loon-hafɗa23: 33 Loon-hafɗa wërí lëegísoh ga kiGerek woꞌeenaa «Golgotaa» ga kiꞌArameyee. », ɓa daaƴca Yéesu ga kuraa daama, ɓa daaƴca ɓan tumoh-kofeelcaa ɓanakɓaa, yaa en ɓéeɓ ga kuraa; yii hanohha Yéesu yah-ñaam, yíinoo hanohhari yah-seŋ. ³⁴Yéesu woꞌꞌa an:

- Buba, bayalaaɓa ga ndaga ɓa ínohoo iñii ɓa tumɗa.

Ɓa yípohha tudooꞌ kiwaroh kúltícaa Yéesu. ³⁵Mbooloomaa tuukka waa malak. Ɓuwaa kuliyuk ga yaawúuꞌcaaɗa ɓaa ñaawalsoh Yéesu an:

- Ya músalin ɓiɓoꞌ, kon ya músalat hafci en lakanaa yërí en Músalkaatii, yii Kooh tanɗanaa!

³⁶Soldaaꞌcaa ɓan ɓaa ñaawalsohhi; ɓa deeƴca gari, ɓa eꞌtari biiñ wipiriikiꞌ, ³⁷ɓa woꞌꞌari an:

- En lak fu yërí en buurii yaawúuꞌciinaa, somaa haffu!

³⁸Laakka ɓan iñaa bídu ga kuraanaa, tíimmba hafaa Yéesu an: «Ɓii yii yërí en buurii yaawúuꞌcii.»

³⁹Yíinoo ga tumoh-kofeelcaa daayu ga kuraanaaɗa, yaa ɓas Yéesu, yaa woꞌꞌi an:

- Hanaa enndii fu en Kiristaanii? Somaa haffu, fu sommbíi ɓan!

⁴⁰Wayee yíinooyaa, yaa ñaꞌti, yaa woꞌꞌi an:

- Hanaa fu niikkii Kooh, fu yii fu tíku kikaankii ya tíkuɗa? ⁴¹Kikaankii ɗu tíkuɗa kooꞌ ga waas, ndaga ɗu fayu iñcaa cibóníꞌcaa ɗu tumeeɗa, wayee ya, ya tummbii dara iñaa bonin. ⁴²Lëehíꞌta ya woꞌꞌa Yéesu an:

- Yéesu, leenaa níindísukaaroo, bëríinaa fu hayan ga nguuriigaraanaa.

⁴³Yéesu taassari an:

- Mi woꞌꞌaaka ee kayoh: wati fu ƴah kiꞌen naroo ga aljana.

Kaanaa Yéesu

(Mëccëe 27: 45-56; Marka 15: 33-41; Saŋ 19: 28-30)

^44-45Ga ɓak mídí, nohaa ɗaakukka, ñúus wiyaak laakka ga ɗuuƴ kúlkaa ɓéeɓ, abohha ga wahtaama bi ga wahtu kigoonaluk. Rídóonaa ɗaak ɗekataa wiselaꞌíꞌwaa ga Kaanfaa Koohɗa, ɗaꞌta ga leꞌnaa. ⁴⁶Yéesu fiippa didóolíꞌ an:

- Buba, mi yii tík fítiigoo ga yahfu.

Daa Yéesu woꞌee woꞌeencaama, ya lëehɗukka. ⁴⁷Soldaaraa yiyaakyaa kuliyuki ga heñɗa hotta iñcaa heweeɗa, yaa kañ Kooh an:

- Wóorin an ɓii yii enee ɓoꞌ yijúwíꞌ.

⁴⁸Ɓéeɓ ɓuwaa hayee ga mbooloo wiyaak kilaaƴ ga iñaa heweeɗa, ga waa ɓa hotta iñaa laakɗa, keeñɓa leehha ga, ɓa ɓaa típ keeñcaa, ɓa ɓaa ɓoyuk kaanɓa. ⁴⁹Fiiliimuncaa Yéesu, na ɓeticaa meyohee nari gohaa Gëlílée bi daamaɗa, ceelussa palah, ɓaa malak ga iñaa hewɗa.

Yéesu ɓayussa loycaa

(Mëccëe 27: 57-61; Marka 15: 42-47; Saŋ 19: 38-42)

^50-51Laakeera daama ɓaa teeku Yoseef, ya dëkee Arímatee, teeru yaawúuꞌ. Ɓaa yaama enee ɓoꞌ yijófíꞌ, ɓoꞌ yijúwíꞌ ee ya abeera yaakaaꞌ lool ga kihaykaa Nguuraa Kooh. Ya bokee ga paanaa attiꞌohcaa wiyaakwaa, wayee ya júwohéeríi na attiꞌohcaa ga iñcaa ɓa abee kitum na iñcaa ɓa tumeeɗa. ⁵²Ya kaꞌta ga Pílaat, ya meekissari faraaffaa Yéesu. ⁵³Fodaama, ya yóoskíꞌta faraaffaa ga kuraanaa, ya múullafa ga píis fodii mëlíkaan, lëehíꞌta ya faanndafa ga noŋ-loyaa yotu ga atoh wiyaak, daa ken mossii ga kifaanu. ⁵⁴Iñaama enee ga besaa waayukaa feetaa, lak Sabat waa ƴah kidal.

⁵⁵Ɓeticaa daansee kitaam na Yéesu, iñaa aboh ga gohaa Gëlílée bi daamaɗa, taabukussa Yoseef; ɓa malakka loyaa, na daa faraaffaa Yéesu faanu gaɗa. ⁵⁶Lëehíꞌta ɓa sooffa kihëwíꞌnee cúuraaycaa na laꞌkoleñcaa tumsan ga faraaffaa Yéesuɗa.

Ga ɗuuƴ besaa Sabat, ɓa íikarukka fodaa daa Móyíis nakohkaɗa.

Yéesu mílíssa

(Mëccëe 28: 1-10; Marka 16: 1-8; Saŋ 20: 1-10)

¹Teel ga kímaa besaa tík ga besaa Sabatɗa, ɓeticaa karussa loycaa, ɓa ɓaydohha cúuraaycaa na laꞌkoleñcaa ɓa hëwíreeɗa. ²Ɓa laak atohaa lagohsee loyaaɗa pírgínuunun diꞌúsaayíꞌ. ³Ɓa aassa ɗuuƴ loyaa wayee ɓa laakkii faraaffaa Yéesu, Haꞌmudii, daama. ⁴Ga dii ɓa enee daama na kijaahliꞌɓaɗa, laakka ƴaal ɓanak ɓaa ekuk kúltí cimélícíꞌ, meyussa gaɓa jalañ. ⁵Ɓeticaa tíitussa lool, híilussa kakay. Ɓuwaa ɓanak ɓaa woꞌussaɓa an:

- Ɗú raas ɓaa en na kipes ya ga leeloo ɓuwaa kaaninɗa? ⁶Ya gaa dii; mílísin. Níindísukat iñaa ya woꞌeerúu lak ya lís ga Gëlíléeɗa. ⁷Ya woꞌeerarúu an: «*Kowukii ɓii, jomin tíku ga yah haꞌ-baakaaꞌcaa, ya daayu ga kuraa, ya kaan, ya mílís ga besaa wukaahaywaa24: 7 Malkat 9: 22; 17: 25; 18: 32-33..»

⁸Daama, ɓa níindísukka woꞌeencaa Yéesu. ⁹Ɓa kolkohha loycaa, ɓa ɓéestíꞌneera tóoh iñaama tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na yíinooyaa, na ɓéeɓ ɓuwaa tesɗa. ¹⁰Ɓeticaa ensee Mërí yaa dëk Makdalaaɗa, Saan na Mërí eew Saak. Ɓeticaa ɓíinoo taamsee naɓaɗa ɓéestírussa apotaaꞌcaa fodaama ɓan. ¹¹Wayee ɓa ammba woꞌeencaama fodii woꞌeen heeyoh, ee ɓa saŋnga kigëm iñaa ɓeticaa woꞌɗa. ¹²Peeꞌ nak, kolukka yaa fool bi ga loyaa; ga waa ya leꞌꞌa, ya hëeɓɗukka, ya hotta daama lëmíicaa múulsee ga faraaffaaɗa. Ya jaahliꞌꞌa ga iñaa laakee yaama, ya yaa ɓoyuk kaanci.

Yéesu feeñukka ga tëelíbée ɓanak ga waas Emayus

(Marka 16: 12-13)

¹³Ga besaa bëríi, laakka ɓoꞌ ɓanak ga tëelíbéecaa Yéesu ɓaa enee na kiƴah dëk-kawaa teeku Emayus. Wa úsaayohin na Yéerúsaleem iñaa hín na wahtu kanak ga kitíin. ¹⁴Ɓa ɓaa saawal ga loo ɓéeɓ iñcaa laakee ga bescaamaɗa. ¹⁵Ee ga dii ɓa enee na kiwoꞌ, na kisaawalɗa, Yéesu sah-sah daɓpaɓa, taammba naɓa. ¹⁶Wayee ɓa ínohsohhiiri ndaga lak man na hascaagaɓa kúnuk hen. ¹⁷Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú en na kisaawalukoh ya ga waasii?

Daama ɓa tuukka, keeñɓa leehha tak. ¹⁸Yíinoo gaɓa ee teeku Kelewopaas, loffari an:

- Hanaa fu doŋ fu dëk Yéerúsaleem ee fu yéeŋngii iñcii hewee ga bescii ciiɗa!

¹⁹Yéesu meekissaɓa an:

- Iñii hewee ya?

Ɓa taassari an:

- Hanaa iñaa aaw ga Yéesu Nasareet! Ya enee sëldíiga-Kooh yiyaak ga fíkíi Kooh na ga fíkíi ɓuwii ɓéeɓɓa: tumeencaagari yakeera ee woꞌeencaagari laakeera dooli. ²⁰Wayee sarahohciigaríi ɓiyaakɓii na ɓuwii kuliyuk garíiɗa ɓayussari waas doo ya attiꞌu kikaan, ee ɓa daayinndi ga kuraa. ²¹Ɗí yaakaareera an yërí en ɓaa ƴah kilaas ɓu-Isarayeelɗa. Wayee ɓaatta ga iñaama, wati wërí en besii wukaahaywii, iñaa iñcaama laakee bi wati. ²²En kiꞌenaa, laakin ɓeticaa boku garíi, ee ɓa tahin hafciigaríi kikúnuk. Ga kím cuut, ɓa karin bi ga loyaa ²³ee ɓa hottii faraaffaa Yéesu daama. Ɓa ɓoyukka, kiwoꞌꞌíi an ɓa hotin sah malaakacaa feeñukɓa, woꞌussaɓa an Yéesu yaa pes24: 23 Malkat 24: 1-11.. ²⁴Laakka ɓiɓoꞌ ga ɓuwaa ensee naríiɗa ɓaa kaꞌ bi ga loyaa, ɓa laakka tóoh fodaa daa ɓeticaa woꞌeekaɗa, wayee Yéesu ga kihafci, ɓa hottiiri.

²⁵Yéesu dallaɓa kiwoꞌ an:

- Ɗú daal, ɗú ɓërí lohoƴ hel ee ɗú ɓërí yéeh ga kigëm iñcaa sëldíiga-Koohcaa yéegaloheeɗa! ²⁶Hanaa Kiristaanii joméeríiɗa kison, balaa ya aas ga ndamaagarine?

²⁷Lëehíꞌta, Yéesu lëegísohiꞌtaɓa iñaa woꞌsee gari ga Këyítfaaɗa tóoh, daloh ga këyítcaa Móyíis bídeeɗa bi ga caa sëldíiga-Koohcaa ɓéeɓɓa.

²⁸Ga waa ɓa hayya bi ɓa deeƴca dëkaa ɓa ƴahoheeɗa, Yéesu tummba en fan ɓaa ƴah kipaaf fíkíi. ²⁹Wayee ɓa tëhdohhari, ɓa woꞌꞌari an:

- Tesaa naríi ndaga nohii soosin ee wekii wii hay.

Ya aassa kon, ya tessa naɓa. ³⁰Ya yuŋnga naɓa kiñam, ya ɓeɓpa mbúuraa, ya gërëmmba Kooh ga; lëehíꞌta, ya weellawa, eꞌtaɓawa. ³¹Waa ennda ɗa, hascaagaɓa kúnísukka, ɓa hanndari kiꞌínohsoh; wayee ga saasi, Yéesu ennda meles ga fíkíiɓa, ɓa hotissiiri. ³²Ɓa ɓaa woꞌ kon ga díkaantiɓa an:

- Laakéeríi fodii keeñ-soos wiyaak ga ɗuuƴcuu, ga wii ya en na kiwoꞌ naruu ga waasaaɗa, ee ya yaa lëegísohiꞌtuu iñcaa bídu ga Këyítfaaɗane?

³³Ɓa dalla kikoluk, ɓaa soof Yéerúsaleem. Ɓa laakka daama tëelíbéecaa ɓidaaŋkaahɓaa na yíinooyaa, lakanaa hídírukohuunun na ɓuwaa ɓíinoo taamsee naɓaɗa, ɓaa woꞌɓa an:

³⁴- Haꞌmudii mílísin kayoh-kayohɗa! Simoŋ hotinndi!

³⁵Ee tëelíbéecaa ɓanakɓaa ɓaa ɓéestíꞌ ɓuwaa iñaa hewee ga waasaaɗa na daa ɓa ínohsohee Yéesu ga waa ya weel mbúuraa kiñamɗa.

Yéesu feeñukka ga tëelíbéecaagari

(Mëccëe 28: 16-20; Marka 16: 14-18; Saŋ 20: 19-23; Tumeen 1: 6-8)

³⁶Lak ɓa ɓaa lís kiwoꞌ, Yéesu ga kihafci meƴca jalañ ga leelooɓa, këñíꞌtaɓa an:

- Jam enat narúu.

³⁷Ɓa yëecírukka, tíitussa lool ndaga ɓa foogee an ɓa hot raɓ. ³⁸Wayee Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah hafciirúu kimúuƴ ya bi ɗú laaki hel kanak ga iñii ɗú hotɗa? ³⁹Malkat yahciigoo na kotciigoo: ɓii mi sah-sah! Leꞌat garoo ɗú malak, ndaga raɓ ɓayoo faan ɓayoo ƴoh fodii dii ɗú hot mi ɓayɗa.

⁴⁰Ga waa ya woꞌꞌa iñaama, ya teeɓpaɓa kotcaagari na yahcaa. ⁴¹Wayee ga daa keeñɓa sooseeɗa ee ɓa jaahliꞌaɗa ammbaɓa bi ɓa mínndii kigëm bi wati. Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú laakin iñaa ɓoꞌ ñaman diine?

⁴²Ɓa eꞌtari jën wiꞌútu ⁴³Ya ɓeɓpawa, ñammbawa ga fíkíiɓa. ⁴⁴Lëehíꞌta ya woꞌꞌaɓa an:

- Ga wii mi en narúuɗa, mi woꞌeerúu an ɓéeɓ iñaa woꞌuunun garoo ee bíduunun ga këyítfaa Waasaa Móyíis, na këyítfaa sëldíiga-Koohcaa, na këyítfaa Kañcaa jomeera kilaak.

⁴⁵Waa ennda ɗa, Yéesu lëgísiꞌtaɓa helcaagaɓa doonaa ɓa ínoh iñaa bídu ga Këyítfaaɗa, ⁴⁶ya woꞌꞌa ɓa an:

- Iñii yii yërí bídu: Kiristaanii hay kiꞌen ga coonu, lëehíraa ya mílís ga ɓuwaa kaanɗa, ga besaa wukaahaywaa, ⁴⁷ee daloh ga Yéerúsaleem, ɓuwii ga ëldúnaɗa tóoh jomin kijangatu, bi ɓa súpít kipeskaagaɓa, ɓa bayalu baakaaꞌcaagaɓa ga teekii Kiristaanii. ⁴⁸Ɗú ɓërí en seedi ga iñcuma ɓéeɓca. ⁴⁹Ee mi, mi hay kiwosoh garúu iñaa Paammboo dígoheeɗa; wayee ɗú, tesat ga dëkii bi ga daa ɗú úulsan na doolaa meyoh ɗook-Koohɗa.

Yéesu ɓoyukka ga Kooh

(Marka 16: 19-20; Tumeen 1: 9-11)

⁵⁰Lëehíꞌta Yéesu meƴdohha tëelíbéecaagari teeraa, ɓa kaꞌta bi ga ɓak dëkaa Bétaníi. Daama, ya ɓëwíꞌta yahcaagari, ya barkeellaɓa. ⁵¹Ee ga dii ya enee naɓa kibarkeelɗa, ya yaa tagoh naɓa, ya ɓëwírussa aawwa ɗook-Kooh. ⁵²Tëelíbéecaa nak, ƴíꞌussa ga fíkíici ɓaa gërëm Kooh, lëehíꞌta ɓa ɓoyukka Yéerúsaleem na keeñ wisóosíꞌ. ⁵³Ee besaa en ɓéeɓ, ɓa eni ga Kaanfaa Kooh, ɓa kañi Kooh.