Khyehyeike

Tun a khatu malosu kitab ne

Kitab a Khyehyei neke kitab a mamunmuna ti kitab tnyetak Musake, ode Musa iry manety nyano neke i ne ilosu kitab ne. Kitab neke ral toha tel a Ibranike, neke tel a mamuna ma kitanuk a Hulasokwe tunanare ti Kitab Lanke ne. Kitab Khyehyei neke kihes a Hulasokwe ti iala lait o lasmyer ne, ktyabal iala irkye ne, maktei o irkye idi ei lim o sal ne, ode masunkwe kdyan i ti lasmyerke khaha ne. Kitab ne kisike bisa ma tahe ti enaru, ma kolnye:

Pasal 1–11ke: Kihes a khyehyeike Hulasokwe yala lait o lasmyer ode irkye. Ode kihes a Adam yor sawa Hawa, anan Kain yor Habel, Nuh kyor wer maluburke, ma ti kyal a sey atat mamin o Babelke.

Pasal 12–50ke: Kihes a Israel-are ebnwo matrumat. Neke mamunake kihes a Abraham. Abraham neke anike lan, khyali wasi tohtohakke ode i neke itotomolu tel ti Hulasokwe wasi haretke. Ode kihes huruk a Ismael yor Ishak dakun, neke Abraham anan sir, ma ti kyal Ishak anan Yakub ne. Ode kihes huruk a Yakub anan dehean a kresi enaru ne. Anan nekre sir ne Israel-are wait klolan dehean a kresi enaru neke ebnwo matrumat sir. Ode kihes dakun a Yakub anan Yusuf ti ibai Mesir ne, ktyabal nam ribun madi ti Yakub wasi sekye kralake, nini riar bai lasmyer Mesirke ti ror Yusuf o so.

Nam rakesy mumu ti kitab neke kihes a Hulasokwe ti iala lait o lasmyer ne, ode ti iry a matoha nam ibuare, ode ti iukun iry maala lim o sal nekre. Ode kitab ne kyajar ode ksyaluk iry ribun matohakare ma rtohak Hulasokwe.

Kitab ne kisike kolnye

1. Hulasokwe yala lait o lasmyer ode irkye dakun (1:1–2:25).

2. Lim o sal ode masunkwe kinoskye (3:1–4:26).

3. Adam tesnwo natu ma ti kyait Nuh (5:1–6:8).

4. Nuh tesnwo natu ode wer maluburke (6:9–9:29).

5. Nuh ananke tesnwo natu ode sey atat mamin Babelke (10:1–11:9).

6. Sem tesnwo natu (11:10-26).

7. Terah tesnwo natu neke Abraham yor ananke (11:27–25:11).

8. Ismael tesnwo natu (25:12-18).

9. Ishak tesnwo natu (25:19–35:29).

10. Esau tesnwo natu (36:1–37:1)

11. Yakub tesnwo natu, neke Yusuf yor wainare (37:2–50:26)

1

Hulasokwe yala lait o lasmyer

1Khyehyeike bonyo Hulasokwe yala laitke kyor lasmyerke.

2Ti lasmyerke khaha neke lenla kika namit-namit ti, de knani a nggora, ode kelerakokke kkyahat eta tasi malosy-masir ne bo, ode Hulasokwe Memeanke knyem ti de knyem ma ti tasi desy.

3-41:3-4 2Kor. 4:6Lemadendye Hulasokwe tyanuk ma byu de byohe, “Lemamo kika madelah.” Dendye madelahke kimin. Hulasokwe yatos madelah desyo dyakin, dendye isali madelahke toha kelerakokke. 5Lemadendye Hulasokwe yaki madelah desike ti “msarinke” ode kelerakokke ti “metdyetke.” Dendye kika sewah o msarin, neke sew a mamunake desy.

61:6 2Ptr. 3:5Maktei bonyo Hulasokwe byu huruk de byohe, “Lemamo kusali a wer ne ma kika klelan.” 7Lemade Hulasokwe isali wer desy ma mamin ti srake ode mamin ti hahke, desikeo ktela desike kdi ti. 8Dendye Hulasokwe hyaly a klelan desike ti “laitke.” Lemade kika sewah o msarin, neke sew a enaruke desy.

9Maktei bonyo Hulasokwe tyanuk huruk ma byu de byohe, “Lemamo wer mamin ti lasmyerke khaha neke kiwahuk i ti a wenke it, ma kika wen bakbak.” Desikeo ktela desike kdi ti. 10Lemadendye Hulasokwe yaki wen bakbak desike ti kani a “rake,” klala wer mawahuk i desike yaki kanike ti a “tasike.” Hulasokwe yatos nam iala desikre mo eras.

11Maktei o Hulasokwe byu huruk de byohe, “Lemamo ti lasmyerke khaha neke tnyei o nam nekre ktyuhw ti, ktyabal aw maka kisi o khatu salno salik nekre mumu, mamode kika aw o tnyei ti lasmyerke khaha ne.” Bonyo ktela desike kdi ti huruk. 12Lasmyerke khaha neke kbyenw ti aw ksitu mur nekre, ktyabal nam ribun matuhw maka khatu nekre, desikeo Hulasokwe yatos ktela neke mo klyakut eras. 13Dendye kika sewah o msarin, neke sew a enatelkwe desy.

14-15Maktei bonyo Hulasokwe byu huruk de byohe, “Lemamo kika nam madelah ti laitke, ma kisali a msarinke kyor metdyetke. Ode nam madelah desikre kyeluk nyatos ma klyosu sew o hul o ain, ode nam madelah desikre kdyelah lasmyerke khahake mumu.” Dendye ktela desike kdi ti kola Hulasokwe itanuk desy. 16Lemadendye Hulasokwe yala nam madelah lan neke enaru, neke lan lahukke sekwe ma kdyelah a msarinke, klala kakanke neke hulke ma kdyelah metdyetke, ode yala thunare dakun. 17Maktei bonyo Hulasokwe tyutuk nam desikre mumu ti laitke ma kdyelah lasmyerke khaha ne mumu, 18ma kdyelah msarinke o metdyetke ode kisali madelahke toha kelerakokke. Hulasokwe yatos mo eras mumu. 19Lemade kika sewah o msarin, neke sew a enaatke desy.

20Maktei bonyo Hulasokwe itun huruk ma byohe, “Lemamo ti a tasike krala ne heal o ail a rala rti de rala rma, ode manunare o rnem ti de rnem ma ti a sra lait ne.” 21Mane Hulasokwe yala heal lan de lan nekre rtabal heal ribun salno salik mamorif ti a tasike krala ne, ode yala manu salno salik manem ti a sra lait ne. Hulasokwe yatos nam desikre mo eras. 22Lemade Hulasokwe yal eraske ti nam ribun lan nekre mumu ma byohe, “Heal o ail e! Mbyes ma mbyenw tasike krala ne. Ode manu e, mbyes dakun ma mbyenw a lasmyerke khaha ne.” 23Lemade sewah desike ksyakut ode msarinke kmya, bonyo sew a enasimke desy.

24Dendye Hulasokwe tyanuk huruk de byohe, “Lemamo lasmyer neke khyetuk a heal salno salik mamorif nekre, neke heal malamy o heal mamaruh o mata mnas nekre.” Dendye ktela desike kdi ti. 25Ode Hulasokwe iala heal a lan o kakan mamaruh o mata mnas nekre, ode heal malamy ti lasmyerke khaha ne mumu maktei bonyo, Hulasokwe yatos nam ribun desikre o eras.

26Maktei bonyo Hulasokwe tyanuk huruk de byohe, “Lemamo taka irire ma rola Ity.1:26 Anakyai Ity neke ksyusu ohe Tritunggal Allah. Iry nekre ana rhareta heal o ail mamin tasike krala ne, rtabal manu manem ti sra lait ne, ode heal mamaruh o malamy o mata mnas mamin a ra nekre mumu.” 271:27 Kej. 5:1-2; Mat. 19:4; Mrk. 10:6; 1Kor. 11:7Lemade Hulasokwe ika irire ma rola I, neke ika iry a wamwankye ode iry a wamfwetke ma uno matat ne kola Hulasokwe.

28Maktei bonyo Hulasokwe yal eraske ti a iry deru desy, ode byu ti sir de byohe, “Mika ebnwo anamy ma mmyel ma mbyenw ti lasmyerke khaha ne, ode mhyareta ti nus ne mumu, ma msyeak a heal o ail mamin ti a tasike krala ne, rtabal manu manem ti a sra lait ne, ror heal mamin a lasmyerke khaha ne.” 29Hulasokwe tyanuk huruk de byohe, “Mtyomolu, ana kal nam matuhw a maka khatu ti lasmyerke ktem ne ode aw ribun a maka kisi o khatu ma kyeluk a kotw ma mi o myenw. 30Klala ti a heal mamea nekre mumu, neke heal mamin ti lasmyer ne, ktyabal manu mamin ti sra nekre, ana kal a sitw o tnyei o aw ktahi molmol ribun nekre ma kyeluk a kotw ti sir.” Ode nam desikre kdi ti mumu. 31Maktei o Hulasokwe yatos nam iala nekre mumu eras a ksyalik. Lemade sewahke ksyakut ode msarinke kmya, bonyo sew a nemke desy.

2

1Lemadendye Hulasokwe yala laitke ode lasmyerke khaha neke ktyabal kisi o nam nekre mumu maktei de.

22:2 Kel. 20:11; Ibr. 4:4,10Ode kyoat kinait sew a itkwe bonyo Hulasokwe lema kyarya. De imres ti sew a itw desy ti karya ikarya desikre. 3Lemadendye Hulasokwe yal eraske ti sew a itw desy, ode ihatetak ma byohe, “Sew neke sew a asuskye ne.” Kali ti sew desike Hulasokwe imres ti wasi karya iala desikre mumu. 4Lemadendye tkunw a Hulasokwe iala laitke ode lasmyer neke teike desy de.

Iry deru wamfwet wamwany ramin ti bo Edenke

Kyoat Hulasow YANWE2:4 Ti iry Ibrani-nare wait Kitab Lanke mo, rkesy Hulasokwe Anike ti YHWH. Any neke kbuanke o Yaw Ne (Aku adalah Aku). Keskye iry Ibrani-nare rrekan o any YHWH neke nelnyely ksyalik, dendye ramtaut ode rmay ma rhaly. Lemade kyoat iry Ibrani-nare ratos any YHWH ti wait Kitab Lanke, neke rhaly o, Adonai, neke kbuanke o Ebo (Tuhan). Mane ti tel mabuske Kitab Lanke, any YHWH neke rkesy o TUHAN, keskye kbuan YHWH kyor kbuan TUHAN neke lema mais. Mane ti tel Maslyarkwe, YHWH neke tkesy ti ity wait Kitab Lanke o YANWE, kali kbuanke o Aku adalah Aku. Any neke Hulasokwe lyosu ti Musa ti Kel. 3:14. Ode matos ti Kej. 4:26 dakun. iala lasmyer ne ode laitke, 5lenla kika sitw o tnyei o aw a matuhw ti lasmyerke khaha ne, kali Hulasow YANWE lenla nyauk uske ei lasmyerke khaha ne, ode lenla kika iry ma rseak ti a lasmyerke khaha ne dakun. 6Keskyede yekwe kbyetik kyosy lasmyerke khaha ne ma ksyai ei srake, ma ktyubw lasmyerke khaha ne mumu. 72:7 1Kor. 15:45Ode kyoat desikeo Hulasow YANWE yala irkye waltwanke toha rayahkwe. Maktei bonyo yohw memeanke ti iry desike nurake kralake, dendye iry desike myorif, ma wamwany a i.

8Maktei bonyo Hulasow YANWE yala boke ti wen a Edenke, neke kimin ti a kseri timurke. Ode ti wen desike Hulasokwe tyutuk iry iala desike ti bo desy. 92:9 Why. 2:7; 22:2,14Lemadendye Hulasow YANWE yala kyakar aw nekre mumu toha lasmyerke khaha neke ma ktyuhw ti bo desy, ma tatos mo eras ode ta kisinare mo mtelas a ksyalik. Ode ti bo desike kditlanke dakun o Hulasokwe tyan akwe enaru. Neke akwe it ma kolnye iry mana aw desike kisike desikemo ana myorif nini nam, ode akwe it huruk ma kolnye iry mana aw desike kisike desikemo enmo hye eraske ode atyatke.

10Ode ti bo desike dakun o sahke it ma knyaha kyosy Eden ma kyabetar a bo desy. Kyosy desy, sah desike kisan ma ksanake enaat. 11Ksana mamunake kani a Pison, neke knyaha ma klyekw ti de klyekw ma ti lasmyerke khaha Hawila neke mumu, neke blyawanke kwenake desy. 12Ode blyawan manosy hnu desike eras a ksyalik. Ti desy dakun o damar bedolake kyor a hatw a krisopraske.

13Sahke ksana matoha mamunake kani a Gihon, neke knyaha ma klyekw ti de klyekw ma ti lasmyerke khaha Kushke ktemke mumu. 14Sahke ksana matoha hurukke kani a Tigris, desyo sahke ksana neke knyaha ti kseri timur hnu Asyurke. Klala sahke ksana manosy lyakwe kani a Efrat.

15Lemadendye Hulasow YANWE yal iry a iala desy ma tyutuk a i ti bo Eden desy kralake, ma ilaka ode syeak ti bo desy. 16Dendye Hulasow YANWE tyunik haretke ti iry desy de byohe, “Aw ribun mamin ti boke krala neke kyosy o ma mu kisinare mumu bo, 17keskyede munenenas aw maala irkye ma hye a atyat o eras desike murontyo mu kisike, kali kyoat sew muna akwe kisi desy bonyo ana mmwaty elik.”

18Hulasow YANWE byu huruk de byohe, “Lema eras kolnye iry neke lol mesan a i bo. Lemamo ana kala irkye it ma deruke mais-mais a sir, ma iry kuala ne syaluk iry mamuna desy.”

19Lemadendye Hulasow YANWE yal heal o nam ribun iala toha lasmyer neke, ma iwahuk sir a ktyabal manu manem ti sra lait ne mumu. Maktei bonyo yety heal o manu desikre mumu ti iry desike ma Hulasokwe yatos iry desike ma yaki heal o manu desikre anitare. Dendye iry desike yaki heal o nam mamorif desikre anitare mumu, ktyoha ihalkye, ma ana heal o nam desikre rhaly anitare kola dene iry desike ihaly ne dakun. 20Iry desike yaki heal raorif desikre, manu mamin ti sra nekre, ode heal mamin ti skyamur a krala nekre, keskyede ti tenanke neke lema itot irkye it elik ma ana syaluk ti i.

21Lemadendye Hulasow YANWE yala iry desy ma yenaf ma tyebti, maktei bonyo nyaik iry desike ruskwanke it, maktei bonyo kyahat eta kwena desy kyor kisike tebikan. 22Ode irkye ruskwan dai Hulasow YANWE inal toha iry desike, yal ma ika irkye it, ma wamfwet a i. Lemadendye Hulasow YANWE yor wamfwet desy ba ti iry dai desy. 23Ma iry desike byu de byohe, “I ne nde! I neke yosy lurikkwe, ode isike kyosy isikkwe, ma ana raki i ti ‘wamfwetke,’ kali ral i toha wamwankye.” 242:24 Mat. 19:5; Mrk. 10:7-8; 1Kor. 6:16; Ef. 5:31Kali koldyesike mane ana wamwankye tyutuk ena o ama ma ti yait sawa, ma deruke rawahuk sir ti nam sasamke.

25Kyoat desikeo iry deru desike ramleh, keskyede iry desike yor sawa de it de lema myai it, kali lema rhe o ramleh.

3

Adam yor Hawa rdi ti ktela lim o sal ne

13:1 Why. 12:9; 20:2Ni neke heal a maulak o matalik ti a heal mamin ti ra Hulasow YANWE iala nekre mumu. Lemade sew desike ni neke tyanuk ti wamfwet desy de byohe, “Aw mamin boke krala ne mumu neke bain-bain o Hulasokwe byu ma kete mi kisinare e?”

2Lemade wamfwet desike hyalas ni desy de byohe, “Lema koldyesy, de aw kisi mamin ti boke krala ne Hulasokwe byu ma aramy mi mumu, 3ode, ti boke kditlalan ne dakun o akwe enaru kimin ti. Ma akwe sasam neke Hulasokwe byu ma aramy mi kisinare, klala aw idake Hulasokwe byu ma kete aramy mi kisinare elik, ode kete aramy mkyumak o mikabir dakun, kali kolnye aramy myala ktela desy bonyo ana aramy myaty.”

4Bonyo ni desike tyanuk ti wamfwet desy de byohe, “Lema koldyesy. Ana lema mmyaty. 5Hulasokwe tyanuk koldyesy kalie hye ohe ana kolnye mi aw ne kisi desikre bonyo, huhumire kimlakat ode matamire khyela i bonyo mhye eraske o atyatke kola Hulasokwe ne dakun.”

6Lemade wamfwet desike yatos a akwe kisi desike ma eras ode ra mo mtelas, lemade ryekan ti ralake de byohe, “Anakyai aw ne kisike kika kbuan, ma kolnye ku mo, ktwilik a khwe eras o atyat.” Dendye lyol simake ti byul akwe kisi desike ma nya, ode yal ti lai ma nya dakun.

7Kyoat wamfwet wamwany a rana akwe kisi desike maktei bonyo, deruke matatare khyela i ma rhe o ramleh. Dendye rutur aw ktahinare3:7 Aw ktahi nekre kyosy aw arake. Matos kamus kitabke. ma rlel eta smwelatare.

8Sewah desike deruke rtomolu ma Hulasow YANWE lyakut ti boke krala desy, lemade deruke ramtaut kali ramleh, lemade rba ti rabuny ti a aw kusu desikre ma kete Hulasokwe myatakit a sir. 9Keskyede Hulasow YANWE yabuk a wamwany desy de byohe, “Adam,3:9 Any a Adam neke ti tel Ibranike kbuanke o iry wamwankye. o ika?”

10Lemade Adam a hyalas ma byohe, “O Hulasow O, ktwomolu ma mmwai bo ne kralake de, keskye kubuny kali kumtaut o kumleh.”

11Lemade Hulasow YANWE yena i de byohe, “Esei ne ilosu ti o ohe mumleh ne de? De ande mu a akwe kisi kubu eta ti o ne e?”

12Desike bonyo Adam a hyalas ma byohe, “De wamfwet munal i ma yaw ne i ne inal akwe kisi ne ma kuna ne nde.”

133:13 2Kor. 11:3; 1Tim. 2:14Lemade Hulasow YANWE tyanuk huruk ti wamfwet desy de byohe, “Kyanmwane muala ktela ne de?”

Bonyo wamfwet desike hyalas ma byohe, “De ni neke i ne iakal yaw mane kuna aw desike kisike ne nde.”

14Dendye Hulasow YANWE itomolu tun desike bonyo, tyanuk ti ni desy de byohe,

“Kali mala koldyesy e, kala tnyetakke ti o toha heal mamaruh nekre, ode heal mamin lasmyerke khaha ne mumu.

Lemadendye kyala kyosy a senwe ma kiba knaru neke, mal a fteimkwe ma mlwamy ti lasmyerke, ode welno hahamw a ksyuruk i ti ahkwe bo.

153:15 Why. 12:17Ode ana kiba knaru neke kala o ma mor a wamfwet desy it de imnisik a it, ma ti kyait wamfwet desike tesnwo natu, ror tesnwo natumw it de imnisik a it dakun. Ma wamfwet desy tesnwo natu syosno tyabak usumkwe khatuke, ode o a ana mkwuty a tikake.”

16Maktei bonyo tyanuk ti a wamfwet desike ma byohe,

“Ana kolnye, mor tenamkwe ode kyait sew mudur hahke mo ana mkwoman a ksunsunuke a ksyalik, ode ana mobak ma mhwareta laimw keskyede ana mutomolu ike bo.”

173:17 Ibr. 6:8Maktei bonyo tyanuk ti a wamwany desike ma byohe,

“Kali mbwu ma mtwomolu sawamw ma mu a akwe kisi kubu eta ti e desy, lemade kala lasmyer ne ma lema kika kisnyo klaran, khyali o. Ode kibai lulkwe ne munoha kotnwo abumw ti lasmyerke khaha ne mo ana ksunw ksyalik,

18kali sitw o karkyary o tnyei mahaw nekre ana ktyuhw ti lasmyer ne dakun, ode kyosy lasmyer ne ana muknam toha.

19Kolnye mkwarya ma mnwoha kotnwo abumw mo, ana mal nini maslyesare ksyu o ksyaw ti tenamkwe ktem ne nini mmwaty ma molik o bai lasmyerke, kali kala o toha lasmyerke, lemade ana mulak o bai lasmyerke huruk.”

20Desike bonyo Adam a yaki sawa ma ani Hawa,3:20 Any a Hawa neke ti tel Ibranike kbuanke o mormyorif. kali iry mamorif mamin nuske ktem ne enat a i. 21Lemade Hulasow YANWE yal healare dum a iblut, ode ika iry desy yor sawa-na wait rabitare. Maktei o yal ma hyonak o ryabit sir ma kyeteta tenatare.

223:22 Why. 22:14Hulasow YANWE ihonak iry desikre maktei bonyo, ryekan ti ralake ma byohe, “Iry nekre rola Ity3:22 Anakyai Ity neke ksyusu ohe Tritunggal Allah. mane, ma rhe eraske o atyatke dakun. Ode ti bo ne kditlalanke, akwe it kimin ti ma kolnye iry mana aw desy kisike desikemo ana myorif nini nam. De lemamo kaditi sir toha bo ne, kali mamak de rlol simatare ti rbul aw desike kisike ma ra desikemo ana rmorif nini nam.”

23Lemade Hulasow YANWE yesak sir toha bo mamin Edenke krala desy ma rbetik, ma ti robak lasmyer salik ma rnoha boluhu-boel ti. Kali iry desike Hulasokwe ika i toha lasmyerke, lemade ti lasmyer ne yobak kotnwo abu toha dakun. 24Maktei bonyo, Hulasokwe tyutuk iry manosy sra-are3:24 Iry manosy sra-areneke kerub-are. ti a Edenke kseri timur desy ma ralaka bo Edenke. Ode tyutuk kray a madelahke ma khyet ti de khyet ma ti desy, ma kdyotar eta sal mabai boke kralake, ma kete irire rsukar ti rbul aw desy kisi manety mormyorif nini namke.

4

Kain yor Habel

1Seure kiliku i ma Adam yenah yor sawa, desikeo sawa-na yor tenanke. Lemadendye idur hah bonyo, ananke wamwany a i, ma raki anike ti Kain,4:1 Any a Kain neke tatomolu ne nenma kola tel Ibranike ti kibohe kutot. kali wamfwet desike tyanuk de byohe, “Kutot naman wamwany ne kali Hulasow YANWE lyobak yaw.” 2Ode klia seure huruk bonyo wamfwet desike yor tenanke ma idur hah bonyo, ananke wamwany a i huruk, lemade raki anike ti Habel, ma Kain wai amury a i. Habel neke karyaake, ilaka heal mamaruh nekre, klala Kain neke nyoha bo. 3Sekwe it bonyo Kain neke yal wasi bo a kisinare ma yabar ode yalela ti a Hulasow YANWE. 44:4 Ibr. 11:4Ode Habel yala ktela desy dakun, keskye yal dombanare anat ausw mamsun eras nekre ma kyety a sir ma yal kisi mamin-mamin nekre ma yabar ode yalela ti Hulasokwe. Dendye Hulasow YANWE dyakin Habel wasi ktela desy,4:4 Matos ti Ibr. 11:4.5klala lema you Kain wasi ktelake. Lemade Kain ralake atyat ode matake masbu.

6Dendye Hulasow YANWE tyanuk ti Kain de byohe, “Kyanmwane ralamkwe atyat ode matamkwe masbu ne de? 7Kolnye mala ktela eraske mo lema mumukmuka o e? Keskyede mubrai mala ktela eraske. Lemade lim o sal neke kikitkita ma ksyukar ti khyareta o. Lemamo malkyaw o ma ktela atyat desy mbwisak ba.”

84:8 Mat. 23:35; Luk. 11:51; 1Yoh. 3:12Keskyede sekwe it huruk bonyo, Kain ryubut wai amury a Habel ma byohe, “Mmwa ma ituru tbai boke.” Lemade deruke rbai bo desy, ma ti ranait bo desy bonyo, Kain yoban a hyunw a wai amury Habel.

9Dendye Hulasow YANWE yena Kain de byohe, “Kain o! Waimw amury a Habel neke ika?”

Bonyo Kain a hyalas I de byohe, “Mbwe. Lema khwe i. De mbwu ma ksweak i dakun e?”

104:10 Ibr. 12:24Lemade Hulasow YANWE tyanuk ti Kain huruk ma byohe, “Kyanmwane muala ktela atyat maoly ne de? Waimw amurkye myaty ma larake kibo ti lasmyer ne. Ode larake kyabw kyosy a lasmyer ne ma Yaw, ma kbyu ma koil ti o. 11Lemadendye kala tnyetakke ti o ma lema mnwoha lasmyer ne de, kali lasmyer neke ktyel a waimw amurkye larake ti kyoat a mutabahunw a i desy. 12Ode kolnye mnwoha bo ti lasmyer ne, desikemo lasmyer neke ana lema kika kisi ti o mamak kola heitlulswo. De ana mola iry a lema maka wenat nekre, de ti de ba de ma o bo, kali lema muka wenamw a mlay ti lasmyer ne khahake.”

13Lemade Kain a byu ti Hulasow YANWE de byohe, “Hulasow O, tnyetak mutunik ma yaw neke mdedan a ksyalik ma lema khwar a kal. 14Mane mesak a yaw toha lasmyer ne, ma ana soso lahuk yaw toha O, ma kola dene iry mamesan malakut ti de malakut ma nekre, ma lema kuka wenakw a mlay ti lasmyerke khaha ne. Ode kolnye iry dum a rait yaw mo, rtabahunw a yaw bo.”

15Lemadendye Hulasow YANWE tyanuk ti i de byohe, “Ana lema koldyesy, de kolnye irire rait a o ma rbu ma rtabahunw a o, desikemo kala tnyetakke ti sir kdi a kla-itw elik.” Maktei bonyo Hulasow YANWE yatosa Kain ma bya nini kolnye irire dum a rait a i, desikemo kete rtabahunw a i. 16Ode Hulasokwe itun a yor Kain maktei bonyo, Kain a bya toha Hulasow YANWE ma bya ti tyenas ti Eden kseri timurke, neke wen desy kani Nod.4:16 Nodneke ti tel Ibranike kbuanke o lema myon wena de ti de ba de ma i bo.

Kain yor tesnwo natu

17Seure kiliku i, desikeo Kain yenah yor sawa, lemade sawa-na yor tenanke. Lemadendye idur hah bonyo, ananke wamwany a i ma raki anike ti Henokh. Kyoat desy dakun o Kain a syadiri hnuke it, lemadendye yaki ti Henokh ma khyah a ananke anike. 18Henokh neke ananke ani a Irad, ode Irad neke ananke ani Mehuyael, ode Mehuyael neke ananke ani Metusael, ode Metusael neke ananke ani Lamekh. 19Ode Lamekh neke isa-ru ma ita ani Ada, ode idake ani Zila. 20Desikeo Ada neke idur hah bonyo, ananke wamwany a i ma raki anike ti a Yabal. Ode Yabal neke ebnwo anan iry mamuna maka lasyery ma ramin ti ma ralaka biby o domba o saby. 21Yabal neke wai amurkye ani Yubal, ma Yubal neke ebnwo anan a sir ne rala rhe leklekke, ma rohu rhe hluitke, ode rritik a rhe juk o nam.

22Klala Zila idur hah, desike bonyo ananke wamwany a i ma ani Tubal-Kain. Tubal-Kain neke ebnwo anan sir ne rala rhe yaby a hnutan o soly o nam nekre. Ode Tubal-Kain neke rahyeta-na ani a Naama.

23Sekwe it bonyo, Lamekh tyanuk ti sawa deruke de byohe, “Ada mor Zila, sawakw e, mlyika molumire ma mtyomolu nam kutanuk ne! Nenmo ktwabahunw a lyalakwe it, kali yoban yaw. Lyalaw neke yala yaw ma kumnu, dendye ktwabahunw a i elik. 24Kolnye dum a rares ma rtabahunw a Kain, desikemo rtunik atyatke ti sir kdi a kla-itw. Keskye kolnye ti yaw mo, iry mares ma matabahunw a yaw ne, desikeo ana rtunik atyatke ti sir neke karyarike hean-itw kresi itw elik.”

Set yor anan Enos

25Seure kiliku i, desikeo Adam yenah yor sawa, lemade sawa-na yor tenanke huruk. Lemadendye idur hah bonyo, ananke wamwany a i. Ode Hawa byohe, “Hulasokwe yal namanke it ma yaw huruk ma yeluk Habel, kali Kain tyabahunw a i de. Lemade kaki anike ti Set.”4:25 Any a Set neke tatomolu ne nenma kola tel Ibranike ti kibohe Yal ti.26Ode Set lyean ma lan i bonyo, isa ma ika anan, desyo ananke wamwany a i ma yaki anike ti Enos. Ode kyoat Enos radur ti i, nenmo irire rabuk Hulasokwe Anike ti “YANWE” ma rleru I.

5

Adam yor tesnwo natu

15:1 Kej. 1:27-28; Mat. 19:4; Mrk. 10:6Adam yor tesnwo natu ne, rkesy anitare. Kyoat Hulasokwe ika iry deru desy, desikeo ika sir ma rola I dakun. 2Hulasokwe ika sir neke, wamwankye ode wamfwetke. Lemade Hulasokwe yal eraske ti sir, ode byohe, “Irire sir ne.”

35:3 1Taw. 1:1-4Adam wasi ainke atw ksala hean-telw (130) bonyo, sawa-na idur hah huruk, desikeo ananke wamwany a i, ma raki anike ti a Set. Naman desike uno mata ne kola ama Adam. 4Adam wasi ainke ktyabal atkwe walw (800) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Adam sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 5Ode Adam wasi ainke kyait a atkwe siw ksala hean-telw (930), desikeo myaty.

6Ode kyoat a Set wasi ainke atw kresi enasim (105) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Enos. 7Set wasi ainke ktyabal atkwe walw kresi itw (807) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Set sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 8Ode Set wasi ainke kyait a atkwe siw ksala hean a kresi enaru (912), desikeo myaty.

9Ode kyoat a Enos wasi ainke hean-siw (90) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Kenan. 10Enos wasi ainke ktyabal atkwe walw ksala hean a kresi enasim (815) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Enos sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 11Ode Enos wasi ainke kyait a atkwe siw kresi enasim (905), desikeo myaty.

12Ode kyoat a Kenan wasi ainke hean-itw (70) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Mahalaleel. 13Kenan wasi ainke ktyabal atkwe walw ksala hean-at (840) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Kenan sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 14Ode Kenan wasi ainke kyait a atkwe siw ksala hean (910), desikeo myaty.

15Ode kyoat a Mahalaleel wasi ainke hean-nem a kresi enasim (65) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Yared. 16Mahalaleel wasi ainke ktyabal atkwe walw ksala hean-telw (830) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Mahalaleel sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 17Ode Mahalaleel wasi ainke kyait a atkwe walw ksala hean-siw kresi enasim (895), desikeo myaty.

18Ode kyoat a Yared wasi ainke atw ksala hean-nem a kresi enaru (162) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Henokh. 19Yared wasi ainke ktyabal atkwe walw (800) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Yared sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 20Ode Yared wasi ainke kyait a atkwe siw ksala hean-nem a kresi enaru (962), desikeo myaty.

21Ode kyoat a Henokh wasi ainke hean-nem a kresi enasim (65) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Metusalah. 22Henokh wasi ainke ktyabal atkwe enatelw (300) huruk, ode sew kyaki nekre ika lui yor Hulasokwe. Ode ti klelan ain desikre kieluk i, Henokh sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 23-245:23-24 Ibr. 11:5; Yud. 1:14Ode kyoat Henokh ika lui yor Hulasokwe nini wasi ainke atkwe enatelw ksala hean-nem a kresi enasim (365), desikeo lema imin, kali Hulasokwe syalak a i.

25Ode kyoat a Metusalah wasi ainke atw ksala hean-walw kresi itw (187) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Lamekh. 26Metusalah wasi ainke ktyabal atkwe itw ksala hean-walw kresi enaru (782) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Metusalah sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 27Ode Metusalah wasi ainke kyait a atkwe siw ksala hean-nem a kresi siw (969), desikeo myaty.

28Ode kyoat a Lamekh wasi ainke atw ksala hean-walw kresi enaru (182) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i. 29Dendye Lamekh yaki anike ti Nuh,5:29 Any a Nuh neke tatomolu ne nenma kola tel Ibranike ti kibohe yarana. ode byu de byohe, “Naman neke ana kibai lulkwe ne yarana ity hesatare ti takarya mdedan ti lasmyer a YANWE ituhar ba ne.” 30Lamekh wasi ainke ktyabal atkwe enasim a ksala hean-siw kresi enasim (595) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Lamekh sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany. 31Ode Lamekh wasi ainke kyait a atkwe itw ksala hean-itw kresi itw (777), desikeo myaty.

32Ode kyoat Nuh wasi ainke atkwe enasim (500), desikeo anan wamwankye enatelw sir, neke Sem, Ham, ode Yafet.5:32 Matos ti Kej. 9:24 ode Kej. 10:21.

6

Irire totat atyatare

1Kyoat desikeo irire rmel ma ribun ratut sir ti nuske ktem ne, ma dum a radur hahak naman wamfwetare. 2Lemade Hulasokwe wasi irire rosy laitke,6:2 Tunke khatu kibohe, Hulasokwe wasi irire rosy laitke neke ti tel Ibranike mo rbohe Hulasokwe ananare. ma ratos naman wamfwetare ti lasmyerke khaha neke mo eras sir a ksyalik, dendye rseak radakinare ma rasaa ror sir. 3Dendye YANWE tyanuk ma byohe, “Memeakkwe ana lema ktyenas ti irkye nini nam, kali larke khatu i bo, lemade ana imorif neke wasi ainke kyait atw ksala hean-ru (120) bo.” 4Kyoat desike ode kiba knaru desy, neke Hulasokwe wasi irire rosy laitke ma rasaa ror naman wamfwet desikre, ma wamfwet desikre radur hahak namanare ti iry manosy lait desikre. Ode naman desikre rlean ma lan de lan sir ode malkyakaw sir ma rambrebat ode rba tantyany.

56:5 Mat. 24:37; Luk. 17:26; 1Ptr. 3:20Lemadendye YANWE yatos irire ma rala tot atyatare ti lasmyerke khaha ne, ode nam rarekan ti ralat a kralanare neke kyety atyatke kimesmesan, 6dendye YANWE ralake ksyal ti ktela iatos desy, lemade syesal a I o ika irkye ti lasmyer ne. 7Dendye YANWE tyanuk ma byohe, “Ana kswoly o kswarah nam ribun kuala ti lasmyerke khaha ne mumu, neke iry o, heal malamy o, mamaruh o, mata mnas nekre, rtabal manu mamin sra nekre, kali kswesal ti kuala sir ne.” 8Keskyede ti YANWE ralake kralake kdyakin a Nuh.

Nuh

96:9 2Ptr. 2:5Nuh wasi mormyorifke ne: Nuh neke iry mlakye, ode lema yala ktela atyatare kola iry mamorif ti taras desy, ode Nuh neke ika lui yor Hulasokwe. 10Ode Nuh ananke enatelw ma wamwany a sir mumu, neke Sem, Ham ode Yafet.

11Ode kyoat desy dakun o Hulasokwe yatos o lasmyerke khaha ne kbyenw ti tot atyatare, ode ral resatare ma rataut ti rataut ma. 12Ode Hulasokwe yatos mo lasmyerke khaha neke atyat bain-bain de, kali iry mamin ti lasmyerke khaha ne mumu neke, rmorif ti atyatke kmyesan bo.

13Dendye Hulasokwe tyanuk ti Nuh ma byohe, “Kohut maktei de, ana ktwabahunw nam mamorif nekre mumu, kali lasmyerke khaha ne kbyenw ti iry mahature ma rares ma rala koy-kay. Lemade, mtwomolu! Kala ma kswoly o kswarah sir a ror lasmyerke khaha ne ba! 14De adoko muka batbatak lan de lanke it ti o, neke kyosy a aw a gofirke. Ode batbatak desike muka ma kika kloka it kloka it, ode mal terke ma mswimak a keta o krala ma ktem a ktem. 15Ode muka batbatak desy mo knaruke reke hean-itw kresi enasim (75), ode kahelnanke reke hean a kresi enaru oktera (12,5), ode katkanake reke itw ktera (7,5).6:15 Reke 75 ne knaruke kola dene 300 hasta (ta 133m), ode kahelnanke reke 12,5 neke kola dene 50 hasta (ta 22m), ode katkanake reke 7,5 neke kola dene 30 hasta (ta 13m).16Ode mkwahat eta batbatak desy ma kete ktem, de kika klelan, neke sentike hean-at a kresi enasim (45) kyosy a srake ei ktenanke. Maktei o muka holholatke ti kserike, ode muka batbatak desy ma kika kdadi ma sra o hah ode kditlan. 17Kali mlay bain o Yaw ne ana kala wer maluburke ma kyahat eta lasmyerke khaha ne, ma ktyabahunw a nam mamea nekre ti laitke hah ne, ma nam mamin lasmyerke khaha ne rmaty mumu. 18Keskyede Yaw ne ktwetak maktei de, ma ana mswukar ei batbatak desy kralake mor sawamw, ode anamure ror sawatare. 19-20Ode kyosy a heal salno salik mamorif ti lasmyerke khaha ne mumu neke, wamfwet wamwany ana rma ma rait a o, ma mal sir ei batbatakke krala desy ma rmorif ror a o. Mnwenas ma kyosy a manu salno salik, ode heal salno salik lan o kakan, ti lasmyerke khaha ne mumu, ana mal wamfwet wamwany ma maorif a sir. 21Ode muwahuk kotw sai ta sai kyalamo ra o renw ma resamy, ode mswosan ti batbatakke krala desy, ma ana mi ode heal desikre ra dakun.”

226:22 Ibr. 11:7Lemadendye Nuh tyoha haret Hulasokwe itanuk ti i desikre mumu ma yala maktei de.

7

Wer Maluburke

1Lemade YANWE byu ti Nuh de byohe, “Mor a wasimw sekye kralake msyukar ei batbatakke krala desy, kali katos ti iry taras ne mo mmwesan a mlay a o. 2-3Lemade kolnye, ktyoha heal a salno salik rasusinare, mal wamfwet wamwany neke ratsam-ratsam toha sir ma muhanun a sir, klala heal a salno salik lema rasusinare mal wamfwet wamwany neke raitw-raitw toha sir ma muhanun a sir. Maktei o kyosy manu salno salik nekre, mal wamfwet wamwany neke raitw-raitw toha sir ma muhanun a sir dakun, ma heal nekre rmorif ma rbenw a lasmyerke khaha ne. 4Kali lenla sekwe itw bonyo, knwauk us lan ne ti lasmyerke khaha ne, ma kyal nini sekwe hean-at. Ma nam kuala mamin lasmyerke khaha ne kswoly o kswarah ba mumu.”

5Lemade Nuh tyoha haret YANWE itanuk ti i desikre mumu.

6Kyoat a Hulasokwe iala wer maluburke ma kbyenw lasmyerke khaha ne mumu bonyo, Nuh wasi ainke atkwe nem (600).

77:7 Mat. 24:38-39; Luk. 17:27Lemade Nuh yor sawa ode ananare ror sawatare, rsukar ei batbatakke krala desy ma kete wer maluburke ktyabahunw a sir. 8Maktei bonyo heal salno salik lema rasusinare ode rasusinare, rtabal manu salno salik lema rasusinare ode rasusinare ti lasmyerke khaha ne mumu, 9neke wamfwet wamwany rahanun a sir ode rma ma rsukar ei batbatakke krala desy ma rait Nuh. Ma ktyoha haret Hulasokwe itanuk ti Nuhke.

10Lemadendye sekwe itw kyolak eta bonyo, Hulasokwe yala werke ma klyubur ma kbyenw lasmyerke khaha ne mumu. 117:11 2Ptr. 3:6Kyoat a Nuh wasi ainke atkwe nem, ode ti sew a hean a kresi itkwe ti hul enaruke, desikeo lasmyerke kimnan ma wer a kmatanare klyubur ma ksyorw a lasmyerke khaha ne, ode laitke kele rsin 12ma us lanke kdi kola dene kele rhodi wer laitke ei hahke ma kyal nini sekwe hean-at.

13Kyoat sew desy dakun o, Nuh yor sawa, ode anan detelw desike, neke Sem, Ham, ode Yafet, ror sawatare rsukar a kmuna ei batbatakke krala desy ma ramin ti. 14Ode manu o heal mamaruh o mata mnas, kakan o lan, rtabal heal malamy ti lasmyerke khaha ne dakun; 15neke manu o heal salno salik a mamea nekre rahanun wamfwet wamwany, ma rma ma rsukar ei batbatak desy ma rait Nuh. 16Heal o manu desikre rma ma rsukar mumu ma kola haret Hulasokwe itanuk ti Nuhke. Maktei bonyo, YANWE hyolat eta holholat batbatak desy.

17Ti lasmyerke khaha ne mumu, wer malubur desike ksyai ma kyal nini sekwe hean-at. Lemade wer desike ksyai ma kyamanuk batbatak desy ma kimanw-kimanw. 18Ode wer desike ksyai-ksyai toha ma lan ti lasmyerke khaha ne, ma batbatak desike kimanw-manw ti werke khaha desy. 19Ode wer desike ksyai de ksyai nini atat a ksyalik ma khyalodur lasmyerke khaha ne, ma kkyahat eta huar atat mamin a lasmyerke khaha ne mumu, 20ma wer malubur desike kbyilak huar a ktutunare, neke mabilakke reke enatelw ktera. 21Lemadendye nam ribun lan mamorif ti lasmyerke khaha ne, rmaty mumu, neke manu o heal a mamaruh o, mata mnas o, malamy nekre rtabal iry ribun mamorif ti lasmyerke khaha ne mumu. 22Mane nam ribun lan mamea ti lasmyerke khaha neke rmaty mumu ma teit.

23Lemadendye nam ribun lan mamorif ti lasmyerke khaha ne mumu neke, iry o, heal o, manu o, heal malamy o nam nekre, Hulasokwe tyabahunw o yaha sir mumu. Klala mamin ti batbatakke krala desy, neke Nuh yor sawa o anan o sobai, rtabal a heal o manu ranor sir desikre rmesan a rmorif bo.

24Ode sekwe atw ksala hean-sim (150), wer malubur desike kkyahat eta lasmyerke khaha ne mumu.7:24 Matos ti Kej. 8:3.

8

Wer maluburke kmyety

1Keskye Hulasokwe nyenas Nuh tyabal heal mata mnas o mamaruh manor i ti batbatakke krala desy, lemade Hulasokwe yala eskwe ma kyohw ti werke khaha desy, ma khyury ma wer desike kyala ma kyorw. 2Maktei o Hulasokwe kkyahat eta wer a kmatanare ti lasmyerke khaha ne mumu, ktyabal wer mamin ti laitke, ma us lan ne lema kyoras de. 3Ode wer desike kyorw-kyorw toha, nini sekwe atw ksala hean-sim kyolak eta,8:3 Matos ti Kej. 7:24.4ti sew hean a kresi itkwe ti hul itkwe krala desy bonyo, batbatak desike kele rsaa ti huarare ti Ararat.

5Desikeo wer lan desike kyorw-kyorw ei hahke ma kyait hul heanke, ode ti sew mamunake ti hul hean desy bonyo, huar a ktuhunare kyar. 6Ode sekwe hean-at a kyolak eta bonyo, Nuh lyakat jendela kakan mamin ti batbatak desy, 7ma tyunik manu alalke it, keskye lema yulak a i, de nyem ti de nyem ma bo, nini wer desike kmyety ma bakbak ti lasmyerke khaha ne.

8Lemadendye tyunik huruk manu hahkye it ma ti byihy o kete werke bakbak ti lasmyerke khaha ne de. 9Keskyede manu hahy desike lema itot wen ma tyuny, lemade nyem ma yulak a i mai batbatak desy, kali ti lasmyerke khaha ne mumu werke lenla bakbak. Dendye Nuh lyol simake ti kyumak manu desy ma yal i ei batbatakke kralake. 10Maktei bonyo Nuh ikita sekwe itw huruk, nenmo tyunik manu hahy desy huruk toha batbatakke kralake. 11Ode kinohnoh ti sekwe iba bonyo, manu desike yulak i huruk ma yait Nuh, desyo mya o kyuty aw a zaitunke ksitu mur ne sasam! Lemade Nuh nenmo hye o wer malubur ti lasmyerke khaha ne kyala ma bakbak mumu de. 12Maktei o, Nuh ikita sekwe itw huruk ma kisakut bonyo, tyunik manu hahy desy huruk, keskyede lema yulak i ma yait Nuh ti batbatak desy.

13Ode ti Nuh wasi ainke krala atkwe nem a kresi sasam desy, ti sew mamuna ti hul sasamke, neke wer malubur ti lasmyerke khaha ne mumu ne bakbak. Lemadendye Nuh lyakat batbatakke khahake tebikan, ma yatos ti yatos ma, desyo lasmyerke khaha ne mumu bakbak bain de! 14Ode ti hul enaruke krala desy, ti sew a hean-ru a kresi itkwe, neke wer malubur ti lasmyerke khaha ne mumu ne bakbak keskes.

15Lemade Hulasokwe tyanuk ti Nuh de byohe, 16“Nuh! Mor sawamw o, anamw, ode anamure sawatare mbyetik toha batbatakke krala desy. 17Ode mtyabal heal mamorif minor desikre, neke manu o, heal mamaruh o, mata mnas o, heal malamy desikre, mor sir ma miktemtem a mbyetik ei mloskye, ma ana rmel ma rbenw lasmyerke khaha ne.”

18Lemade Nuh yor sawa ode ananare ror sawatare, 19rtabal heal mamaruh o, heal mata mnas o, manu o, heal malamy desikre, ror nam ribun mamorif ti lasmyerke khaha ne raktemtem mumu, ktyoha wamfwet wamwany rahanun desikre ror anatare ma rbetik toha batbatakke kralake ei mloskye.

20Lemade Nuh yal hature ma syadiri lat raeh heal ti Hulasokwe, ode yilik heal lema rasusinare dum ode manu lema rasusinare dum dakun, ma yal sir ma yeh a sir ti akye, ma yabar ti YANWE. 21Kyoat YANWE ilos a nam Nuh iabar desikre ma kihon a mtelas bonyo, YANWE tyanuk ti ralake de byohe, “Ana lema kuhnutuk lasmyerke khaha ne de, khyali irire totat atyatare. Khwe ohe irire rala rosy kakan sirke nam rarekanare atyat, keskyede ana lema kkwordalam nam ribun lan mamorif nekre de, kola nenmo kuala selsel ne. 22Lemade lasmyerke khaha ne ana kibai lulkwe neke, ana kika sewah o msarin, mrin o manas, sew ratan o rakety, ode leman o us, neke lema kimres elik.”

9

Hulasokwe ihatetak yor Nuh

19:1 Kej. 1:28Hulasokwe yal eraske ti Nuh yor ananare, ode byu ti sir de byohe, “Mika ebnwo anamy ma mmyel ma mbyenw ti lasmyerke khaha ne. 2Ode heal mamin lasmyerke khaha ne, ode manu manem ti sra nekre, rtabal heal malamy o, masy mamin ti tasi nekre, ana raktemtem a ramtaut e a ksyalik. Ode kal sir ti e ma mhyareta sir mumu. 3Ode heitlulswo kal tnyei o aw ktafran molmol nekre ti e ma mi o myenw bo, keskye senweke, ktwabal heal o ail ribun mamorif nekre mumu ma mi o myenw sir dakun. 49:4 Im. 7:26-27; 17:10-14; 19:26; Ul. 12:16,23; 15:23Keskye kete mi heal a kisi lar o wahar mamin ti a nggora desikre, kali morif ne desi lar desy. 5Lemade kala tnyetakke ma kolnye irkye tyabahunw irkye, desyo kal larake ma kyeluk lar desy! Ode heal matabahunw irkye, desyo kal heal desy larake ma kyeluk iry desy larake dakun. 69:6 Kej. 1:26; Kel. 20:13Kali kuka irkye ma yola Yaw, lemadendye kabei tyabahunw irkye, desyo tnyetakke ma rtabahunw a i dakun! 79:7 Kej. 1:28Ode mnyenas, ei neke mika ebnwo anamy ma mmyel ma mbyenw ti lasmyerke khaha ne. Ou, ma ribun ratut e ma lema raki ral aryarimkye.”

8Maktei o Hulasokwe tyanuk ti Nuh yor ananare huruk de byohe, 9“Mtyomolu, kyala kyosy ne, kuhatetak kor o a mor tesnwo natumw, 10mtyabal heal mabetik toha batbatakke krala desy, neke manu o, heal mata mnas o, mamaruh o, malamy nekre, ktyabal heal ribun ana mamorif ti lasmyerke khaha ne mumu. 11Ma tnyetak kutanukke kolnye, kyala kyosy ne, nam ribun mamorif nekre, wer maluburke ana lema ktyabahunw sir mumu de, ode ana lema kala wer maluburke ma kihnutuk lasmyerke khaha ne huruk de.”

12-13Lemade Hulasokwe byu ti Nuh yor ananare ma byohe, “Myatos wasikw keke desy. Ktwutuk i ti oanke, ma kyeluk nyatos kuhatetak kor e a myor a heal mamorif manor e nekre, ktyabal lasmyerke khaha ne mumu, ma ti kiba knaru ne ti tesnwo natumy ana mamin ti nuske ktem ne mumu. 14Seure rait de kala oan metmetke ti laitke, ode kolnye kekeke byetik ti oan desy, 15desikeo knwenas kal nam kuhatetak kunor e ne, mtyabal a heal mamorif nekre, ma ana lema kala wer lan maluburke, ma ktyabahunw nam ribun lan mamorif nekre mumu de. 16Ma kolnye keke desike byetik ti oanke, ode kuatos bonyo, knwenas kal wasikw tnyetak kunor nam ribun lan mamorif ti lasmyerke khaha ne mumu, ti kiba knaru ne.”

17Lemadendye Hulasokwe byu ti Nuh de byohe, “Ou, keke desike ksyusu nyatos a kuhatetak kunor nam mamorif ti lasmyerke khaha ne mumu.”

Nuh yor ananare

18Nuh anan mabetik toha batbatakke krala desy neke: Sem, Ham, ode Yafet. (Ham neke Kanaan ama i.) 19Nuh anan detelw desy rmel ma rahe a rasakar sir ti lasmyerke khaha ne, ma iry mamorif ti nuske ktem ne mumu neke, ity ebnwo matrumat a sir.

20Nuh neke iry manoha bo i, ode i ne iala bo tasy maiskye kmuna ne.

21Ode ienw taskye kwen makitkye bonyo kyala i ma yonuk wasi rabit narnarkwe ma imlehleh, ode yenah ti wasi lasyerkye kralake. 22Desikeo Ham (Kanaan ama) ne iatos ma ama-na imleh bonyo, bya ti ihes ti wai deru desy ti mloskye.

23Lemadendye Sem yor Yafet ral rabit narnarw desy ma rta ti deruke hesatare, ma rlakut a rsuka sir ei lasyerkye kralake, ode ral rabit narnarw desy ma rkahat eta amatke, ode deruke rulak matatare ma lema ratos amatke, kali amatke imleh. 24Ode kyoat Nuh ihe toha lbweta ma ibatar bonyo nenmo hye ktela anan amurkye iala ti desy, 25dendye byu de byohe,

“Lemamo Hulasokwe tyuhar Kanaan ma ika at ti wainare.”

26Maktei o Nuh byu huruk de byohe,

“Klweru YANWE, Hulasow a Sem isob tike. Kuten ma kibai lulkwe ne Kanaan yor tesnwo natu raka at ti Sem yor tesnwo natu.

27Ode Hulasow O, kuten ma mahelak wen a Yafet imin tike ma helhela halhyali, ode mal Yafet tesnwo natu ma ror Sem tesnwo natu ma ramin ti Sem wasi lasyerire. Keskyede kibai lulkwe ne mala Kanaan ma tesnwo natu raka at ti Yafet tesnwo natu dakun.”

28Kyala kyosy wer malubur desy, Nuh wasi ainke ktyabal atkwe enatelw ksala hean-sim (350). 29Dendye Nuh wasi ainke kyait atkwe siw ksala hean-sim (950), desikeo myaty.

10

Nuh ananare tesnwo natut

110:1 1Taw. 1:5-23Kyoat wer maluburke kimres, desikeo Sem, Ham, ode Yafet sawatare radur hahak namanare ti sir. Ma klyosu Sem, Ham, ode Yafet tesnwo natut sir ne rakesy a anitare ne.

Yafet tesnwo natu

2Yafet tesnwo natu sir ne: Gomer, Magog, Madai, Yawan, Tubal, Mesekh, ode Tiras.

3Gomer tesnwo natu sir ne: Askenas, Rifat, ode Togarma.

4Yawan tesnwo natu sir ne: Elisa, Tarsis, iry mamin ti Kit-are, ode iry mamin ti Dodan-are. 5Iry nekre, sir ne rahe a rasakar sir ma raka hnu ti namwatake khahake ne.

Iry desikre mumu neke, Yafet tesnwo natu sir, ma ktyoha wait sei kralanare, ktyoha wait telare, ktyoha wait lasmyerare, ode ktyoha wait hnuare.

Ham tesnwo natu

6Ode Ham tesnwo natu sir ne: Kusy, Misraim, Put, ode Kanaan.

7Kusy tesnwo natu sir ne: Seba, Hawila, Sabta, Raema, ode Sabtekha.

Raema ananare sir ne: Syeba yor Dedan.

8Kusy sawa-na idur hah huruk ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Nimrod, iry neke i ne ihareta kmunmuna ti lasmyerke khaha ne. 9Nimrod neke YANWE syaluk i ma imbrebat ma idoha ti de idoha ma. Mane kyalamo irire ral i ma ratani i ti iry salik ma rbohe, “Anakyai YANWE syaluk o ma mumbrebat ma mudoha ti de mudoha ma kola Nimrod.” 10Khyehyeike hyareta hnu Babelke, hnu Erekhke, ode hnu Akadke, ma hnu nekre mumu neke kimin a lasmyer Sinearke. 11Kyoat Nimrod hyareta o lasmyer Sinearke bonyo, byai lasmyer Asyurke, ti syadiri hnu a Niniweke, Rehoboth-Irke, Kalahke, 12ode hnu Resenke dakun. Hnu Resen neke kimin ti a hnu Niniweke ode hnu lan Kalah desike klelanke.

13Ode Misraim sawa-na idur hahak iry a Lud-are, iry a Anam-are, iry a Lehab-are, iry a Naftuh-nare, 14iry a Patrus-are, iry a Kasluh-nare, ode iry a Kaftor-are. Iry a Kasluh nekre Filistin-are ebnwo matrumat sir.

15Ode Kanaan sawa-na idur hahak iry a Sidon-are (Sidon neke Kanaan anan ausw a i), iry a Het-are, 16iry a Yebusi-nare, iry a Amori-nare, iry a Girgas-are, 17iry a Hewi-nare, iry a Arki-nare, iry a Sini-nare, 18iry a Arwadi-nare, iry a Semari-nare, rtabal iry a Hamati-nare. Kanaan ne yor tesnwo natut nekre rmel ma sir ne rahe a rasakar sir ma ktyoha wait sei kralanare, 19ma nusatke kyala kyosy a Sidon, ma kbya kola Gerar, ma ti kyait Gaza, maktei o kbya kola Sodom o Gomora, Adma, ode Zeboim, ma ti kyait o Lasa.

20Iry desikre mumu neke, Ham tesnwo natu sir, ma ktyoha wait sei kralanare, ktyoha wait telare, ktyoha wait lasmyerare, ode ktyoha wait hnuare.

Sem tesnwo natu

21Sem neke Yafet wai ausw a i, ode iry a Eber-are ebnwo matrumat Sem.10:21 Eber neke iry a Ibrani-nare ebnwo matrumat i.

22Ode Sem ananare sir ne: Elam, Asyur, Arpakhsad, Lud, ode Aram.

23Aram ananare sir ne: Us, Hul, Geter, ode Mas.

24Arpakhsad sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i ma raki anike ti Selah, ode Selah sawa-na idur hah ma ananke ani Eber.

25Ode Eber sawa-na idur hah ma anan wamwankye enaru sir ma auskwe raki anike ti Peleg,10:25 Any a Peleg ne, kbuanke o rahe a rasakar. kali kyoat taras radur ti i desy bonyo, iry mamin nuske ktem ne rahe a rasakar sir. Ode wai amurkye ani a Yoktan.

26Yoktan ananare sir ne: Almodad, Selef, Hasarmawet, Yerah, 27Hadoram, Uzal, Dikla, 28Obal, Abimael, Syeba, 29Ofir, Hawila, ode Yobab. Sir ne mumu neke Yoktan anan sir. 30Yoktan tesnwo natu sir ne ramin ti lasmyer malol i bai Mesa ma kbya kola huarare ti Sefar, neke o a kseri timurke.

31Iry desikre mumu neke, Sem tesnwo natu sir, ma ktyoha wait sei kralanare, ktyoha wait telare, ktyoha wait lasmyerare, ktyoha wait hnuare.

32Iry rakesy ti nekre Nuh tesnwo natu sir, ma ktyoha ananare wait sei kralanare, ode wait hnuare. Ode kyala kyosy wer maluburke kimety desy ma ti kinait selsel ne, hnu mamin ti nuske ktem ne mumu neke rosy a Nuh ananare wait sei kralanare.

11

Irire raka sey atat ti hnu Babelke

1Kyoat wer maluburke ktei ma ainare kiliku i bonyo, iry mamin lasmyerke khaha ne mumu neke ral tel sasamke, ma wait tun a khatunare mais. 2Lemade riar ma rba kola kseri timurke desikeo rait lasmyer maiske o a lasmyer Sinearke, dendye rmon ti wen desy.

3Iry desikre it de byu ti it de byohe, “Mmya ma tba ti tal rayahkwe ma tala hatw batanare ode teh ma malkyakaw, ma bata desikre tal ma kyeluk hatw, ode tal terke ma tal ma tlatan bata desikre.”

4Maktei bonyo rtanuk huruk de rbohe, “Mmya ma tawahuk ity ti ne ma tala hnu lanke it ma kete taskyui-taskyay ti lasmyerke khaha ne, ode ti hnu lan desy mmya ma tsadiri sey atatke it ma kyait laitke ma taobak kanike.”

5Malmata iry mamin ti lasmyerke khaha ne rsadiri sey atat desy bonyo, YANWE yorw ma yatos hnu desy ktyabal sey atat rasadiri desy, 6lemade tyanuk ma byohe, “Iry nekre hnu sasam sir, ode tel sasam sir dakun. Mane khyehyeike o, sey atat rasadiri neke kamalkyau ne. Ode ana kiba knaru ne kolkya? Iry nekre rreky sai mo, ana kdi tike bo! 7Lemamo torw11:7 Tunke khatu kibohe, torw neke anakyai klyosu Tritunggal Allah. ba ti tahora-tasai wait telke, ma it de lema hye it wasi tel.”

8Lemadendye YANWE iskyui-iskyay iry desikre ti nuske ktem ne mumu. Dendye ramres ma lema rala hnu lan desy. 9Lemade kyala kyosy desy hnu lan desike raki kanike ti Babel11:9 Any a Babel neke tatomolu ne nenma kola tel Ibranike ti kibohe kihora-kisai. ma ti kyait senwe, kali ti desike YANWE ihora-isai tel mamin lasmyerke khaha ne, ode ti desike dakun o YANWE iskyui-iskyay iry desikre ti nuske ktem ne mumu.

Sem tesnwo natu

1011:10 1Taw. 1:24-27Sem tesnwo natunare sir ne:

Wer maluburke kmyety, ode ainke enaru ktyabal huruk bonyo, Sem wasi ainke atkwe sasam (100), desikeo sawa-na idur hahak naman wamwankye it, ma raki anike ti Arpakhsad. 11Sem wasi ainke ktyabal ma atkwe enasim (500) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Sem sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

12Ode kyoat Arpakhsad wasi ainke hean-telw kresi enasim (35) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Selah. 13Arpakhsad wasi ainke ktyabal ma atkwe enaat a kresi enatelw (403) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Arpakhsad sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

14Ode kyoat Selah wasi ainke hean-telw (30) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Eber. 15Selah wasi ainke ktyabal ma atkwe enaat a kresi enatelw (403) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Selah sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

16Ode kyoat Eber wasi ainke hean-telw kresi enaat (34) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Peleg. 17Eber wasi ainke ktyabal ma atkwe enaat a kresi hean-telw (430) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Eber sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

18Ode kyoat Peleg wasi ainke hean-telw (30) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Rehu. 19Peleg wasi ainke ktyabal ma atkwe enaru a kresi siw (209) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Peleg sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

20Ode kyoat Rehu wasi ainke hean-telw kresi enaru (32) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Serug. 21Rehu wasi ainke ktyabal ma atkwe enaru a kresi itw (207) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Rehu sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

22Ode kyoat Serug wasi ainke hean-telw (30) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Nahor. 23Serug wasi ainke ktyabal ma atkwe enaru (200) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Serug sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

24Ode kyoat Nahor wasi ainke hean-ru a kresi siw (29) bonyo, sawa-na idur hah ma ananke wamwany a i, ma raki anike ti Terah. 25Nahor wasi ainke ktyabal ma atw ksala hean a kresi siw (119) huruk, ma ti klelan ain desikre kieluk i, Nahor sawa-na idur hahak naman wamfwet o wamwany.

26Ode kyoat Terah wasi ainke hean-itw (70) bonyo, sawa-na idur hahak anan wamwankye enatelw sir, neke Abram, Nahor, ode Haran.

Terah yor tesnwo natu

27-29Terah tesnwo natu sir ne:

Terah sawa-na idur hahak naman wamwankye enatelw, neke Abram, Nahor, ode Haran.

Ode Haran isa ma sawa-na idur hahak naman wamwankye it ma ani Lot, ode wamfwetke enaru neke Milka yor Yiska.

Kyoat Haran myaty ti nus radur i tike neke Ur-Kasdim, desikeo ama Terah myorif a nggora. Ode Nahor isaa yor Milka, neke Haran anan a i. Klala Abram isaa yor wamfwetke it ma ani Sarai. 30Keskyede Sarai neke myakw ma lema ika anan.

31Lemadendye Terah yor anan Abram, ode sobai Sarai, rtabal ebu Lot, neke raktemtem a riar toha Ur-Kasdim ma rbai lasmyer Kanaanke, keskye ranait hnu Haranke bonyo rmon ti desy. 32Ode Terah wasi ainke kyait atkwe enaru a kresi enasim (205) bonyo, myaty ti hnu desy.

12

Hulasokwe yabuk Abram

112:1 Kis. 7:2-3; Ibr. 11:8YANWE tyanuk ti Abram ma byohe, “Abram, mtwutuk amno waimw, ktyabal amamu seike, ode mbwetik toha hnuamw ma mbwai lasmyer ana kususu ti oke. 2Ana khwamela o ma nusamkwe lan, ode kal eraske ti o ma animkwe kimelir, ode khyali o, mane irire ratot eraske ne. 312:3 Gal. 3:8Ode kolnye irire ral eraske ti o, desikeo ana kal eraske ti sir dakun, klala kolnye irire rsusnwo soba o desikeo ana kal atyatke ti iry desikre dakun. Ode kyosy a o mane, iry mamin ti lasmyerke khaha ne mumu wait sey kralanare ratot eraske.”

4Lemade Abram byetik toha hnu Haranke ma ktyoha YANWE tun itanuk ti iare. Desikeo Lot a tyoha Abram ma raktem a rbetik toha hnu desy dakun. Kyoat Abram byetik toha hnu Haranke desikeo wasi ainke kyait a hean-itw kresi enasim (75). 5Abram a bya o yor sawa Sarai, ode Lot, neke Abram wai Haran ananke, ma rba o rety wait lan o hnutat ode ror wait atare, neke ral sir toha hnu Haranke, ma raktemtem a rbai lasmyer Kanaanke ti ramin ti. 6Abram rlakut a rlola lasmyer desy ma ti rait aw lan de lanke it ma kimin ti lasmyer Moreke, neke lema soso toha hnu Shikemke. Kyoat desyo iry Kanaan-are ramin ti desy dakun.

712:7 Kis. 7:5; Gal. 3:16Ti desike YANWE syusu I ti Abram, ode tyanuk ti i de byohe, “Ana kal lasmyer Kanaan ne ti tesnwo natumw.” Lemade Abram yal hature ma syadiri lat raeh heal ti YANWE, kali YANWE syusu tenanke ti Abram.

8Lemadendye Abram syaur wasi laklakutke bai kseri tranke ti huarare o Betel kseri timurke. Ode rsadiri wait lasyerire ti hnu Betelke ode hnu Aike klelanke ma Betel kimin haratke, ode Ai kimin timurke. Ti desike dakun o yal hature ma syadiri lat raeh heal ti YANWE, ma syakitil ode syambayan ti YANWE.

9Maktei bonyo Abram syaur huruk wasi laklakutke ma yosy wenke it ma byai wen idanare ma bya kola lasmyer Kanaanke kseri tranke ma ti yait Negeb.

Abram imin ti Mesir

10Kyoat desyo ti Kanaan neke lu o laar a ksyalik, dendye Abram byetik toha Negeb ma bya soso ei kseri tranke ti nus Mesirke ma imwakun ti. 11Ode Abram rala ma rsukar Mesir, desikeo tyanuk ti sawa Sarai de byohe, “Yaw ne khwe ohe oi neke eras o a ksyalik. 12Ode kolnye iry a Mesir-are ratos a o ana rbu de rbohe, oi neke sawakw a o, bonyo ana rtabahunw a yaw, ode rlura o ma mmworif. 1312:13 Kej. 20:2; 26:7Lemadendye kolnye rena o desikeo mbwohe rahyetakw a o, ma yaw neke rala eras yaw ode rlura yaw ma kmworif khyali o.”

14Dendye Abram rsukar Mesir bonyo, iry Mesir-are ratos a sir desikeo rbohe wamfwet desike eras i a ksyalik, 15ode kyoat Firaun wasi melare ratos Sarai, desikeo rleru Sarai ersanke ti Firaun, lemade wamfwet desike ror i bai Firaun wasi sekye.

16Ma ti ranait sekye bonyo, Firaun yala eras Abram kali dyakin wamfwet desy. Lemadendye Firaun yal a biby o, domba o, saby o, unta o, keledai wamfwet wamwany, ktyabal at wamfwet wamwany ti Abram.

17Keskyede YANWE kyeyer kali Firaun yal Sarai Abram sawa desy. Lemade yal kbai atyat nekre ti Firaun, ktyabal iry mamin ti wasi sekye krala desy mumu.

18Lemade Firaun yabuk Abram ma tyanuk ti i de byohe, “Abram o, kali tot sai ne muala ma yaw ne de? Kyanmwane lema mulosu de mbwohe sawamu i ne wamfwet ne de? 19Ode kyanmwane mutanuk de mbwohe, wamfwet ne rahyetamw a i, ma khyury ma kal i ma kusaa kor i ne de? Lemade senweke mal sawamw, ode adoko mbya!”

20Dendye Firaun yal haretke ti wasi irire ma rtian Abram yor sawa Sarai, ror wait atare, ktyabal lan o hnutat o wait biby o, domba o, saby o, unta o, keledai desikre mumu ma rbetik toha Mesir.

13

Abram yor Lot de rasali sir

1Lemade Abram byetik toha Mesir ma yulak i bai lasmyer Negebke yor sawa Sarai ktyabal wait lan o hnutat, ode biby o, saby o, domba rtabal wasi makaryaare, ode kyoat rabetik toha Mesir bonyo Lot tyoha sir dakun. 2Abram neke wasi malolkye lan, ma wasi blyawan kunkuny o bokbok ribun, ktyabal wasi domba o, biby o, saby nekre ribun sir dakun. 3Abram neke byai wenke it maktei o byai wenke it huruk, ma yosy a lasmyer Negebke ma yolik i bai lasmyerke it ti hnu Betelke ode hnu Aike klelanke, neke wen a kyoat inait a kmuna ma isadiri lasyerkye tike. 4Lemadendye yal hature ma syadiri lat raeh heal ti YANWE, ode Abram syakitil ma syambayan ti YANWE ti desy.

5Kyoat desyo Lot tyoha Abram dakun. Ma Lot neke wasi malolkye lan dakun neke ika wasi domba o, biby o, saby o lasyery, ktyabal wasi sekye kralake ode wasi makaryaare dakun. 6Keskyede lasmyer ramin ti desike lema kyait ma raktem a ramin ti, kali wait lan o hnutat ribun, ktyabal wait domba o, biby o, saby nekre ribun sir ma lema raka wenat. 7Ti desy dakun o iry Kanaan-are rtabal iry Feris-are radurak lasmyer desy. Ma lasmyer desike kbyenw ti irire. Dendye Abram yor Lot wait iry malaka healare railir khyali wenke.

8Lemadendye Abram tyanuk ti Lot de byohe, “Oi neke anakw a o, ma lema eras ma tailir ode wasikw irire ror wasimw irire railir dakun, kali waiku anan a o. 9Lemade matos, lasmyer neke lan a nggora ma tamin ti. Lemade kuten toha o ma lemamo tahe lasmyer ne, ode kyosy a o bo ma mdwakin ma milik lasmyer ne kseri kabei bo, ma kolnye mbwai kseri tranke desike bonyo ana kbwai kseri seryabke, dete kolnye mdwakin ma mbwai kseri timurke desikemo ana kbwai kseri haratke.”

1013:10 Kej. 2:8-10Lemade Lot yatos ti de yatos ma ti ktebteban Yordanke ma ti kyait Zoar, neke lasmyer maiskye kmyesan, ode lasmyerke werwer kola lasmyer Mesirke, ode kola lasmyer bo Eden YANWE ialake dakun. Kyoat Lot yatos ti ktebteban Yordanke ne, desyo YANWE lenla syolyo syarah hnu Sodom o Gomora ba. 11Lemade Lot yilik ktebteban Yordanke ktem desy mumu.

Dendye deruke rasali sir, ma Lot byai kseri timurke, 12klala Abram imin ti lasmyer Kanaanke bo. Lemade Lot byai ktebteban Yordanke ti imin hnu a klelan desikre, ode yilik wenke it ma knyey hnu Sodomke ma syadiri wasi lasyerkye ti. 13Ode hnu Sodom neke dakun o iry mamin tiare rahatw ksyalik, ode rasal ti YANWE.

14Lemade kyoat Abram yor Lot rasali sir ma Lot iba bonyo, YANWE byu ti Abram de byohe, “Abram o, mbwitil matamkwe ode matos ei lasmyer a kseri timur so, harat so, tran so, ode seryab so, 1513:15 Kis. 7:5kali lasmyer muatos desikre mumu neke ana kal ti o a mor tesnwo natumw ma wasimy ti kiba knaru ne. 16Ode kal eraske ti o ma ana tesnwo natumw nekre ribun sir kola dene laran mamin namwatake ne.13:16 Ti tel Ibranike rbohe kola dene ahw mamin ti lasmyerke khaha ne. Ma lema kika iry maaki kyal laran ne, kola dene ana tesnwo natumw lema kika iry maaki kyal sir dakun. 17Lemadendye kyala kyosy neke mlwakut ma mulili lasmyer ne, kali ana kal lasmyer ne ti o mumu.”

18Lemadendye Abram hyuty wasi lasyerkye huruk, ode bya ti syadiri ti aw lan de lan nekre krintyotanare ti Mamre wasi lasmyerke neke knyey a hnu Hebronke ma imin ti desy. Ode ti wen desike dakun o Abram yal hature ma syadiri lat raeh heal tike, ma kyalamo syob ti YANWE.

14

Abram syaluk Lot

1Kyoat desyo raja nus lanke enaat, neke raja Amrafel yosy nus Babiloniake, raja Ariokh yosy nus Elasarke, raja Kedorlaomer yosy nus Elamke, rtabal raja Tideal yosy nus Goyimke, 2ode raja nus lan deat neke ramdiriat ror raja hnuke enasim, neke raja Bera yosy hnu Sodomke, raja Birsya yosy hnu Gomorake, raja Syinab yosy hnu Admake, raja Syemeber yosy hnu Zeboimke, rtabal raja hnu Belake, ma selsel ne hnu Bela neke rhaly ti Zoar. 3Raja hnu desim neke ratun ma rawahuk wait suldatare ti ktebteban Sidimke, ma selsel neke rhaly o Tasi Mkeske.14:3 Selsel neke Tasi Mkeske thaly kanike ti Tasi Mamatkye.

4Ktela neke kdi ti kali raja Kedorlaomer hyareta raja hnu desim desy kyal nini ainke hean a kresi enaru. Keskyede ti ain hean a kresi enatelkwe bonyo, raja hnu desim desike rawahuk sir ma rohut ma kete rtomolu toha i de. 5Ode ti ain hean a kresi enaatke bonyo, raja Kedorlaomer yor raja matoha iare rtabal wait suldatare, rbetik toha nusatare ma ramdiriat ror iry Refa-are o a hnu Asyterot-Karnaimke, iry Zuz-are o a hnu Hamke, iry Em-are o a lasmyer Syawe-Kiryataimke, 6ktyabal iry Hori-nare ti wait huarare ma kani a Seir. Ode raja Kedorlaomer radoha iry desikre nini rait El-Paran ti wen malosy-loskye kserike.

7Maktei bonyo rulak sir mai En-Mispat, ma selsel neke rhaly ti Kadesh, ode rala ral iry Amalek-are ma rhareta iry desikre wait lasmyerke mumu, rtabal iry Amori mamin ti hnu Hazezon-Tamarke.

8Lemadendye raja hnu desim ne, neke raja hnu Sodomke, raja hnu Gomorake, raja hnu Admake, raja hnu Zeboimke, rtabal raja hnu Belake, rawahuk wait suldatare ti ktebteban Sidimke ma ramdiry eta wait hnuare, 9kali raja nus lan deat ne, neke raja Kedorlaomer yosy nus Elamke, raja Tideal yosy nus Goyimke, raja Amrafel yosy nus Babiloniake, ode raja Ariokh yosy nus Elasarke, rala ma rma ma ramdiriat ror raja hnu desim desy. 10Ma ramdiriat bonyo, raja hnu desim desike lema malkyakaw sir, dendye rala toha inamdiriatke. Ode raja hnu Sodomke yor raja hnu Gomorake ror wait suldatare rala ti ktebteban Sidimke ma suldatare dum a rdi ei kuran ter a kralanare, kali ti ktebteban Sidimke ne, kuran ter-are kimin ti kabei ta kabei bo. Klala raja hnu idanare ror wait suldatare ra-la ti rabunw oa huarare. 11Lemade raja nus deat mamdiriat manor sir desikre rbai hnu Sodomke ode hnu Gomorake ti rasoruk wait a lan o hnutat, ode ral wait saby o biby o domba o ktyabal hinat kotw o abw nekre ma ralaka ba mumu. Ode rkumak iry mamin ti wait sey kralanare ma ror sir ba dakun. 12Kyoat desike dakun o raja desikre rkumak Lot, Abram wai-na anan desy, ktyabal wasi lan o hnutan o nam ribun lan nekre dakun, kali kyoat desike Lot imin o a hnu Sodomke.

13Keskyede iry mala toha inamdiriatke it a ila ma mya ma ihes a ktela desikre mumu ti Abram, iry Ibrani desy. Kyoat desike Abram imin wenke it ma knyei Mamre iry Amori desike wasi aw lan de lan nekre. Ti desike dakun o Mamre yor wainare, neke Eskol ode Aner. Iry detelw ne ror Abram de kola ratutuk tun ma it de syaluk it. 14Kyoat Abram itomolu britke ohe wai-na ananke rakumak i ti inamdiriatke kralake ne bonyo, yal haretke ti wasi iry mahe inamdiriat a ksalanare. (Iry nekre radur hahak sir ti Abram wasi lasyerire, neke aryaritke atkwe enatelw ksala hean a kresi walw (318).) Lemade Abram ror sir de radoha raja nus deat desike ror wait suldatare ma ti rait hnu Danke.

15Ode sewahke bonyo, Abram yor wasi irire raka darkye eta sir ma rhou iry desikre ror wait suldatare, ma Abram wasi irire rala ral sir ma radoha sir ma ti rait a Hoba, neke kimin ti hnu Damsyikke kseri seryabke.

16Maktei bonyo Abram rulak sir ma rma ma ral a rolik iry a Sodom o Gomora wait lan o hnutat o nam ribun lan nekre mumu, ma ral Lot wai-na anan desy dakun ktyabal wasi lan o hnutan o nam nekre, ode ral dakun a wamfwet o iry rakumak ti inamdiriatke krala desy.

Melkisedek yal eraske ti Abram

17Ode Abram yala yal raja Kedorlaomer yor raja manor iare maktei bonyo, yolik i toha inamdiriatke. Desike bonyo raja hnu Sodomke byetik ma mya ma ikita i ti Ktebteban Syaweke, neke kyalamo rhaly o Ktebteban Rajake. 1814:18 Ibr. 7:1-10Ode Melkisedek neke raja hnu Salemke, ode i neke iry mabaa klen ti irkye yor Hulasow Lan Lahukke. Kyoat desyo mya dakun ma yety rotkye ktyabal tasy maiskye kwen makitkye ti Abram. 19Maktei bonyo yal eraske ti Abram ma byohe,

“Kuten Hulasow Lan Lahuk maala lait o lasmyerke khaha ne ma yal eraske ti Abram oi ne.

20Ode klweru Hulasow Lan Lahukke anike, kali yal malkyakakwe ti o ma mala mal iry mumdiriat munor sirare.”

Lemade Abram itomolu Melkisedek tunanare bonyo nam inety desikre mumu neke yal sasam toha heanke ma yal ti Melkisedek.

21Lemade raja Sodomke byu ti Abram de byohe, “Abram o, lemamo mal a molik wasikw irire ma yaw, klala ara wasimy lan ribun desikre mal ma oa mosy.”

22Keskyede Abram hyalas raja Sodom desy de byohe, “Kuhwab ti YANWE Hulasow Lan Lahuk maala lait o lasmyerke khaha ne, 23ma kbwohe ana lema kal namit-namit toha o elik, ma olaske klaike ta sososa lwakwe ktasike dakun o ana lema kal, ma kyait o kete mbwohe khyali o mane kuka wasikw maloly ne. 24Lemade yaw neke kor wasikw irire lema aramy myal namit-namit de kotw aramy mina dai desy bo. Keskyede liakw manor yaw nekre, neke Aner, ode Eskol, ode Mamre, sir ne musti mo rosy wat toha nam kunal kolik desikre.”

15

Hulasokwe ihatetak ti Abram

1Lemadendye YANWE15:1 Ti tel Ibranike YANWE neke rkesy ti ayat ne YANWE Tunake. mya ma syusu I ti Abram ode tyanuk ma byohe, “Abram o, kete mumtaut kali ana kbwa eta o ti atyatke ode kal watamkwe ti o dakun o lan a ksyalik.”

2-3Keskyede Abram hyalas YANWE de byohe, “Ebukw YANWE O, nam sai ne ana munal ma yaw ne de? Ana kmwaty bonyo Eliezer iry Damsyik neke iry makarya ma yakwe, ana idurak seikkwe ma syaa i ti malolikw ribun lan munal ma yaw ne, kali lema mal naman ma yaw.”

4Keskyede YANWE tyanuk huruk ti Abram de byohe, “Iry makarya ti o desike ana lema syaa i ti malolimw desikre, de ana anamw elik-elik ne i ne isaa i ti malolimw desikre ne.”

515:5 Rm. 4:18; Ibr. 11:12Maktei bonyo YANWE yor Abram ma rbetik toha lasyerkye ei mloskye, ode tyanuk ti i de byohe, “Abram o, matos ei laitke, ode maki a thun nekre. Ana lema maki mal sir. Kola dene ana lema raki ral tesnwo natumw aryaritke dakun.”

615:6 Rm. 4:3; Gal. 3:6; Yak. 2:23Lemade Abram tyohak YANWE tun itanukare, dendye YANWE byohe “Abram neke iry a mlakye.”

7Maktei bonyo YANWE byu ti Abram huruk de byohe, “YANWE a Yaw, ma kola kulaka o ma mbyetik toha hnu Ur-Kasdimke, ma ana kal lasmyer Kanaan neke ti mosy mumu.”

8Desikeo Abram yena Hulasokwe de byohe, “Ebukw YANWE O, kyosy kabei mane kuhe o lasmyer neke ana kunosy ne de?”

9Lemade YANWE hyalas i de byohe, “Desikemo mal heal a wait ainare nenmo kinait enatelw desikre, neke saby wamfwetke sasam, biby wamfwetke sasam, ode domba wamwankye sasam, ktyabal manu lakterkwe ode manu hahkye ratsam-ratsam ma Yaw.”

10Dendye Abram yal heal desikre ti YANWE, neke saby o biby o domba desikre ratsam-ratsam ode syin sir ti kbya raru. Maktei bonyo tyenuk heal a kseri desikre ma it de kisara it ti desy, keskyede manu deru desike lema syin a sir. 11Ode manu alal kyalamo mana heal a mamaty nekre rma ma rtuny a heal dai Abram isin ti kiba raru desikre bonyo, Abram yesak sir.

12Lemade kyala ma sekwe idi bonyo, Abram yenah ma tyebti desy. Ode klatsam mait bonyo, kelerakok lanke kmya ma kyety matautke ma kdyan i ti desy. 1315:13 Kel. 1:1-14; Kis. 7:6Lemade YANWE byu ti Abram de byohe, “Klwosu ti o ma mhwe elik ohe tesnwo natumw nekre ana mwakun sir ti irire nusat, ode ana raka at ti iry desikre dakun, ode iry desikre ana rala atyat sir ainke atkwe enaat. 1415:14 Kel. 12:40-41; Kis. 7:7Keskyede nus ana raka at ti desike, ana kukun sir, ode kyoat tesnwo natumw a rbetik toha nus desy, desikeo ana rba o rety maloly ribun lan ne. 15Keskyede oi ne ana wasimw ainke lan ma kryesik iry ribun lan ne, desikeo nenmo mmwaty. Ma ti ramlin a o mosy eraske. 16Keskyede ana taras enaatke bonyo nenmo tesnwo natumw rulak sir mai ne, neke lasmyer Amorike, kali senwe iry Amori-nare wait lim o sal lenla kyoat. Keskyede taras enaat desike ana kdi ti ode iry Amori-nare wait lim o sal ne kyoat mumu, desikeo nenmo tesnwo natumw resak a iry Amori desikre.”

17Ode sekwe idi ma kelerkok bonyo, kelersoru akye kwenake it ma kdyuhan ktyabal hadukke it ma kdyelaf ma kmya ma kyosy heal rasin ti kiba raru desikre klelanke. 1815:18 Kis. 7:5Kyoat sew desike dakun o YANWE ihatetak ti Abram ma tyanuk ti i de byohe, “Kuhatetak ti o ohe kal lasmyer ne mumu kyala kyosy sah Mesirke ma ti kyait sah Efratke ti tesnwo natumw. 19Lasmyer neke iry Keni-nare, iry Kenas-are, iry Kadmon-are, 20iry a Het-are, iry Feris-are, iry Refa-nare, 21iry Amori-nare, iry Kanaan-are, iry a Girgasi-nare ode iry Yebusi-nare raktemtem ne mumu wait lasmyerare kal ti tesnwo natumw ma rosy.”

16

Hagar yor Ismael

1Sarai neke Abram sawa i, ma lema ika anan, ode wasi atke it ma wamfwet a i neke yosy Mesir, ma ani Hagar, 2ode sekwe it bonyo Sarai byu ti lai Abram de byohe, “Awa, mhwe ohe YANWE lema byu ma kuka anakw, lemamo ti menah mor wasikw at desy. Anakyai kyosy a i, desyo idur hahak namanke it ma yaw.” Lemade Abram tyoha tun sawa-na itanuk desy. 3Lemadendye Sarai yal Hagar iry Mesir desy ti lai Abram ma ramruan a i. Ode kyoat desikeo Abram imin ti Kanaan ainke hean de.

4Lemade Abram yenah yor Hagar. Desike bonyo Hagar yor tenanke, ode Hagar ihe ma inor tenanke bonyo, yaran wasi lalan Sarai ode ihmwai i. 5Dendye Sarai tyanuk ti Abram de byohe, “Awa, salamkwe ne. Kali kal wasikw atke ti o ma menah mor i, ma inor tenanke bonyo, yaran yaw ode ihmwai yaw. Lemamo YANWE yukun tun ne ti oa mor a yaw.”

6Desike bonyo Abram hyalas sawa Sarai ma byu de byohe, “He. Kolnye, at desike iry muharetake, de kyosy a o ma mala i kolkyabei ta kabei bo.” Dendye Sarai yala atyat ma ksunw lanidik ti Hagar, lemadendye Hagar ila toha sir.

7Ode Hagar lyakut ma bya nini inait werke kmatake it ti wen malosy-loskye bonyo, YANWE wasi Nyasoke16:7 Any YANWE wasi Nyasoke neke rkesy ti ne ma klyosu ohe Hulasokwe mya ma syusu tenanke kola irkye. mya ma inal a yor i. Werke kmata neke knyey a sal maba kola nus a Syurke kserike. 8Lemade YANWE wasi Nyasoke tyanuk ti i de byohe, “Hagar o. Oi ne mkwarya ti Sarai. Mala kolkyabei mane mumai ne de, ode mala ma mbwai kabei ne de?”

Desikeo Hagar hyalas I ma byu de byohe, “Kula toha Sarai enakw kukarya tike.”

9Lemade YANWE wasi Nyasoke tyanuk huruk de byohe, “Molik o ma mbwa ti mait enamw Sarai mukarya ti desy, ode mala tenamkwe ma ne hah ne bo. Ode kyosy a i ma yala o kolkyabei ta kabei o, mtwoha bo. 10Kali ana kala o ma tesnwo natumw ribun sir a ksyalik, ma lema kika iry maaki kyal sir, 11ode ana lema soso bonyo mudur hahak naman wamwankye it, desikeo maki anike ti Ismael16:11 Any a Ismael neke kbuanke o Hulasokwe tyomolu. kali YANWE tyomolu o ma mswer ti muhar ktela atyat ribun ne. 12Ode anamw desike ana mormyorhyanke kola keledai mata mnaske, ma ihatw, ode syorw kabei ta kabei bo. Ode iry kabei ta kabei dakun o ana isorw a ike dakun bo. Ode ti wen a imin tike, ana lema tyomolu waike it elik.”

13Lemade Hagar byu ti YANWE matanuk tun ti i ne de byohe, “Desikemo kaki animkwe ti El-Roi.”16:13 Any a El-Roi neke kbuanke o Hulasow a maseak yaw ne. Maktei bonyo Hagar ryekan ti ralake de byohe, “Mlay bain, ti wen neke katos a Hulasow maseak yaw ne.” 14Mane irire raki werke kmata desy ti “Wer Lahai-Roike.”16:14 Any a Lahai-Roi neke kbuanke o I neke myorif ode syeak. Wer desike kimin ti hnu Kadeshke ode hnu Beredke klelanke.

1516:15 Gal. 4:22Lemadendye Hagar idur hahak naman wamwankye it ti Abram, ma Abram yaki naman desy anike ti Ismael. 16Ode kyoat naman wamwany desy radur ti i bonyo, Abram wasi ainke hean-walw kresi nem (86).

17

Ratosa tenatare ma ktyoha haret a Hulasokwe itunikke

1Kyoat Abram wasi ainke hean-siw kresi siw (99) bonyo, YANWE mya ma syusu I ti i ma byohe, “Abram o, Yaw neke Hulasow Malkyakaw Lahuk Yaw. Mtwomolu Yaw, ode mtwoha tun kutanukare ode mmworif mo nelnyely a o. 2Dendye ana kuhatetak kor a o, ode kala o ma mmwel ma ribun o ratut e.”

3Lemade Abram syakitil ti I, ode Hulasokwe tyanuk huruk de byohe, 4“Tnyetak kunor a oke ne: Yaw ne kala o ma tesnwo natumw ribun sir ma rala nus ti lasmyerke khaha ne, ode iry mamin ti nus desikre mumu ne amat a o, 517:5 Rm. 4:17dendye ana lema animw a ‘Abram’ de, de animw a ‘Abraham’,17:5 Any a Abraham neke tatomolu ne nenma kola tel Ibranike ti kibohe Amam ne ebnwo anan ribun sir. kali ktwetak de, ma ana tesnwo natumw ribun sir ma rala nus ti lasmyerke khaha ne, ode iry mamin ti nus desikre mumu ne amat a o. 6Yaw ne ana kala o ma tesnwo natumw ribun ratut sir ma rala nusare ti lasmyerke khaha ne, ode kyosy sir dakun o ana dum a raka raja. 717:7 Luk. 1:55Ode ana wasikw hatetak neke lema kimres, de kuhatetak ti ituru ma ti kyal tesnwo natumw ma ti ktyutw teike, ma wasimw Hulasow a Yaw, ti kyal tesnwo natumw nekre mumu. 817:8 Kis. 7:5Ode lasmyer Kanaan mumwakun ti ne ana kal mumu ti o a mor a tesnwo natumw ma midurak ode mmyon ti, ti kiba knaru ne. Ode ana tesnwo natumw wait Hulasow a Yaw.”

9-1017:9-10 Kis. 7:8; Rm. 4:11Maktei bonyo Hulasokwe tyanuk ti Abraham huruk de byohe, “Oi neke mor ebnwo anamw ma ti kyal tesnwo natumw musti mo mtyoha haret a kutunik ti e ne ti kiba knaru ne: Ma oi neke ana mor tesnwo natumw wamwanire mumu neke musti mo ratosa tenamire.17:9-10 Tunke khatu kibohe, ratosa tenamire kbuanke o rkotal hinyoruat a kiblunare. Kyalamo ti tel mabuske rbohe, sunat.11-12Lemade kyala kyosy ne, naman wamwany a radur ti sir ma kolnye wait sekwe walw (8), desikeo ratosa tenatare, ma ktyoha haret a kutunik ti o ne. Ode o dakun o mor wamwany mamin wasimw sekye krala desy, rtabal wamwany makarya ti seimw desike, ror atamw wamwany muselw desikre mumu, neke musti mo ratosa tenamire dakun. Ode myatosa tenamire koldyesy ma mnyenas myal tnyetak a kuhatetak kor oke. 13Lemadendye wamwany desikre mumu musti mo ratosa tenatare ma ktyoha haret a kutunik ti o ne. Rala koldyesy ma ranenenas tnyetak a kuhatetak ti oke ti kiba knaru ne. 14Ode kolnye wamwany kabei lema ratosa tenanke, desikemo wamwany desike resak i toha wasi irire, kali lema tyoha haret a kutunik ti o ne.”

15Maktei bonyo Hulasokwe byu ti Abraham de byohe, “Kete mabuk sawamw ti Sarai de, de kyala kyosy neke mabuk i ti Sara. 16Ode kal eraske ti i, ma ana idur hahak naman wamwankye it ti o. Ode kal eraske ti i huruk ma ana tesnwo natu ribun ratut sir ma rala nusare ti lasmyerke khaha ne, ode iry mamin nus desikre mumu enat a i, ode ana tesnwo natu nekre dum a raka Raja ti nusare.”

17Lemade Abraham syakitil ti Hulasokwe, keskye imahis ode ryekan ti ralake ma byohe, “Neke mlay e? Mane wasikw ainke atw de (100). Ode amosw a yaw de. Ode ana kuka anakw huruk e? Ode ana Sara ika anan kolkya, mane wasi ainke hean-siw (90) deny ode?” 18Dendye byu ti Hulasokwe de byohe, “Ebukw Hulasow O, lemamo Ismael ana yosy eras munal ma yaw nekre bo.”

19Keskye Hulasokwe tyanuk ti i de byohe, “Abraham o, lema koldyesy! Sawamw Sara desike ana idur hahak naman wamwankye it ti o, desikeo maki anike ti Ishak.17:19 Ti tel Ibranike Ishak kbuanke o imahis. Ode tnyetak kuhatetak kunor o desy ana kal ti Ishak dakun, ma ti kyal tesnwo natu nekre ti kiba knaru ne. 20Keskyede ktwoha nam mutenke. Lemade ana kal eraske ti Ismael dakun, ode tesnwo natu ana rmel ma ribun ratut sir. Ode Ismael neke ana rajake hean a kresi enaru (12) amat a i, ode tesnwo natu ana khwamela sir ma nusatke lan. 21Keskyede tnyetak kuhatetak neke ana kkwau kor Ishak. Ode lenla ainke sasam huruk, desikeo Sara idur hahak Ishak ti o.” 22Kyoat Hulasokwe itanuk maktei bonyo bya toha Abraham.

23Ode ti sew desike dakun o Abraham yabuk anan Ismael yor wamwany mamin ti wasi lasyery krala desikre, ror wamwany iselw desikre mumu ma yatosa tenatare ma ktyoha haret a Hulasokwe itunik ti i desy. 24Ode kyoat Abraham ratosa tenanke, desikeo wasi ainke kyait hean-siw kresi siw (99), 25klala kyoat a ratosa Ismael tenanke desike bonyo wasi ainke hean a kresi enatelw (13). 26-27Lemadendye, ti sew desy dakun o, Abraham yor anan Ismael, rtabal a wamwany mamin ti Abraham wasi lasyery krala desikre raktemtem mumu ne ratosa tenatare.

18

Hulasokwe lyosu o ana yal naman wamwankye it ti Abraham

1Kyoat a Abraham imin ti wenke it ma knyey Mamre wasi aw lan de lan desikre, ode sekwe it bonyo, YANWE mya ma syusu I ti Abraham. Kyoat desyo Abraham tyaklulw ti wasi salhaha lasyerkye, kali sekwe manas i a ksyalik. 218:2 Ibr. 13:2Ode kyoat ibitil matake bonyo, myatakit irkye enatelw ma ramdiry ti lasyerkye lulkwe. Lemade Abraham imdiry ma ila yosy wasi lasyerkye ma ti iney a sir bonyo syakitil ti sir, 3ode byu de byohe, “Amakw e, kete mkyeyer a yaw. Kuten ma kete mbya de mmya de mtyaklulw aduk. 4Ode mtyaklulw akwe kmauan ne ma mihnaw e aduk, ma lemamo kbwa ti kal werke tebikan ma myut lwaumire, 5ode kbwa ti kal a rotkye it ma mi, ma kyakora e aduk, mamode mbyai kabei ta kabei o kyosy e bo. Kali kolnye amakure mtyaklulw ti wenakw kumin ti ne desikemo ketimdedan.”

Lemade iry desikre rhalas i ma rbohe, “Desikemo mala kola mutanuk desy.”

6Lemade Abraham lyahlaha mirin ti syukar wasi lasyery desy ti yait Sara, ma byu ti i de byohe, “Mlwaha mirin ma mal gandumke kminan eras desike kadutke sasam18:6 Tel Ibrani neke ktyanuk ohe sukatke enatelw, neke karyarike kola literke 20 kola huruk kadutke sasam. ma mal ma mala rotire.” 7Maktei bonyo Abraham ila byai wasi saby o domba wenat, ma ti yilik saby anan mamsun eras-eras ne it, ma yal ti wasi makaryake it ma kyarya heal desy mirin. 8Maktei bonyo Abraham yal bibkye wasi suskwe kwenke ode kejuke ktyabal heal dai ranoha desy ma yal ti iry desikre ra, ode imdiry ti akwe kusuke ma lema soso toha iry desikre wen raknam tike.

9Raknam maktei bonyo, rena i de rbohe, “Sawamw Sara ikabei de?”

Desyo Abraham hyalas ma byohe, “I so lasyerkye kralake.”

1018:10 Rm. 9:9Dendye iry desikre it a byu ti i de byohe, “Ana ainke sasam huruk, kolik a yaw ma kait a o. Ma lenla kunait a o bonyo, mlay bain o sawamw Sara idur hah de, ma ananke wamwany a i.”

Kyoat desikeo Sara imin ti salhaha lasyery desike, ma iry desikre rsanyetat a i, ode Sara tyomolu iry desike tun itanukare. 11Keskyede Abraham yor sawa Sara neke enmosw o amosw sir de, ma lema raka anat de. 1218:12 1Ptr. 3:6Dendye Sara imahis ti ralake ma byohe, “Yaw neke enmosw a yaw de, ode laikw dakun o amosw i de, ode ana aramy myala kolkyabei ma aramy mitot naman ma aramy mimukmuka aramy de?”

13Lemade YANWE tyanuk huruk ti Abraham de byohe, “Kyanmwane Sara imahis ma byu de byohe, ‘Ana mlay bain o kudur hahak namanke it e? Mane enmosw a yaw deny ode?’ 1418:14 Luk. 1:37Keskyede nam sai YANWE lema yala hye de? Kola nenmo kutanuk ti o ne: ainke sasam desikeo kulak Yaw ma kait a o, kyoat desy dakun o Sara idur hah de ma ananke wamwany a i.”

15Dendye Sara imtaut, mane tyuly ma byohe, “Yaw ne lema kumahis.” Keskyede YANWE hyalas i ma byohe, “Ah, mlay bain o dai mumahis de.”

Abraham yobak ma bya eta hnu Sodomke

16Ode kyoat iry desikre raknam maktei bonyo, ramdiry ma rba. Desikeo Abraham lyakut yor sir ma kele syeak ti sir ode rlakut ba nini ranait kususwanke bonyo ranunu ei hnu Sodomke ti ktebteban Yordanke.

17Desike bonyo YANWE ryekan ti ralake kralake ma byohe, “Nam kala ma kuala nekre kubrai kuhunik ti Abraham, 18kali ana Abraham tesnwo natu ribun sir ma nusatke lan a ksyalik ode rhareta. Ode kyosy a i, ana kal eraske ti nus mamin ti lasmyerke khaha neke mumu. 19Abraham kilik i ma ana yal haretke ti anan o tesnwo natu ma rtomolu Yaw ma rmorif eras ode ramdiry ti nam a mlaire, desikemo ana ktwoha tnyetak kuhatetak ti Abrahamke.”

20Maktei bonyo YANWE tyanuk ti Abraham ma byohe, “Ktwomolu o irire rarwen kali iry a mamin ti Sodom ode Gomora nekre rahatw ode totatare atyat a ksyalik. 21Lemamo korw ma ti katos, neke mlay bain o iry nekre totnyo yabit kola dene irire ratanuk ma Yaw ne ta lema de. Ma kolnye nam ratanuk ma Yaw nekre mlay mo khwe ode sal mo khwe dakun.”

22Dendye irkye enaru rorw ma rbai a Sodom, keskyede YANWE yor Abraham ramdiry ti desy bo. 23Lemadendye Abraham ti nyey a YANWE ode tyanuk de byohe, “Kolkyabei mane ana mutabahunw iry a mlay o iry maka salatare raktemtem ne de? 24Kolnye iry a mlaire hean-sim (50) ramin a hnu desy, desikemo ana mtwuhar a hnu desike dakun e, de lema maorif a hnu desike khyali iry a dehean-sim a mlay desy e? 25Kete mala koldyesy ode kete mala namit-namit ma ktyabahunw iry a mlaire kola iry maka salatare. Lemamo maditi nam maoly desikre toha O. Kali Oi ne mtwetak tunke ti iry a mamin ti lasmyerke khaha ne, ode khwe ohe ana mohut a mlakye bo.”

26Lemade YANWE tyanuk de byohe, “Kolnye kait irkye hean-sim (50) ma ramorif neke rala nam a mlaire bo ti hnu Sodomke, desike bonyo lema ktwuhar hnuke ktem desy mumu khyali iry desikre.”

27Keskyede Abraham hyalas huruk ma byohe, “Ebukw O, kuten ma kete mkweyer a yaw ti kures a O ma ktwanuk a kswaur tunakure ei lulkwe huruk ne, kali yaw neke iry a yaw bo. 28Keskyede kolnye iry a ramorif ma rala nam a mlaire ne lema rait hean-sim, de irkye hean-at a kresi enasim sir (45) bo. Ode khyali ktera desim desy bonyo ana mtwuhar hnu desy ba mumu khyali iry a desim desy e?”

Desike bonyo Hulasokwe byohe, “Kolnye kutot iry a mlakye hean-at a kresi enasim sir, desikemo hnu desike ana lema ktwuhar ba.”

29Lemade Abraham tyanuk huruk de byohe, “Ebukw O, ode kolnye irkye hean-at sir (40) bonyo kolkya?”

Desyo Hulasokwe hyalas i de byohe, “Ana lema kala koldyesy, khyali iry dehean-at desike.”

30Desikeo Abraham ikita ma tyanuk huruk ma byohe, “Ebukw O, kolnye kutun huruk mo kete mkweyer a yaw, kolnye mutot iry a mlakye hean-telw (30) sir o so bonyo kolkya?”

Desyo Hulasokwe byohe, “Kolnye kutot iry a mlakye hean-telw sir o so bo, desikeo ana lema kala namit-namit.”

31Keskye Abraham byu huruk de byohe, “Ebukw O, kuten ma kete muka keyer a yaw, kolnye kswaur tunakure ei lulkwe huruk. Ebukw Hulasow O, kolnye irkye hean-ru sir (20) mo, kolkya?”

Desyo Hulasokwe hyalas ma byohe, “Kolnye kutot irkye hean-ru sir, desike bonyo hnu desike ana lema ktwuhar ba.”

32Lemadendye Abraham tyanuk huruk de byohe, “Ebukw Hulasow O, kete muka keyer a yaw kolnye ktwanuk it huruk. Kolnye mutot irkye hean (10) sir mo kolkya?”

Desyo Hulasokwe hyalas i de byohe, “Kolnye irkye hean sir, desyo hnu desike ana lema ktwuhar ba.”

33Ode YANWE itanuk ti Abraham maktei bonyo bya, ode Abraham yulak i ma myai wasi lasyerkye.

19

Sodom o Gomora Hulasokwe syoly o syarah ba klala Lot a myorif

1Hulasokwe wasi nyaso deru manosy lait desy rait Sodom o sekwe bya.19:1 Nyaso deru ne, liahke raknam o Abraham wasi lasyerkye. (Matos ti Kej. 18.) Sew desy dakun o Lot tyaklulw ti salhaha lorkye kmatake ode iatos iry desikre bonyo, imdiry ma ti byalan sir, lemade syakitil ti sir, 2ode tyanuk ti sir de byohe, “Amam lan e, kuten toha e ma tbai wasikw sekye ti myut lwaumire ode myenah ti seikkwe metdyet ne. Ma msarin ode nenmo mlyakut bai lulkwe.”

Keskyede iry desikre rhalas i ma rbohe, “Lema nam, de ana aramy myenah ti mleran ne bo.”

3Keskyede Lot tyanuk lanidik, lemade iry desikre rtoha ma rbai Lot wasi sekye. Ti ranait sekye bonyo Lot nyoha kotw o abw mtelas nekre ktyabal rotkye19:3 Roty neke roty lema ranal ragi tike, neke kola koarke. ma yal ti iry desikre ma ra. 4Keskyede iry desikre lenla renaf bonyo, wamwanire mumu ti hnu Sodom desike, kyala kyosy lyalaure ma ti kyait amosure, neke lema sasam yei etke dakun, de rma mumu ma rkoal eta Lot wasi sekye. 5Ode reik ma rtanuk ti Lot de rbohe, “Iry dai mamai seimw neke sir ka? Mal sir ei mloskye ma aramy myala atyat ti sir.”19:5 Tunke khatu kibohe, aramy myala atyat ti sir ne kbuanke o wamwankye syai a wamwankye.

6-7Lemadendye Lot byetik ode hyolat eta holholatke ode tyanuk de byohe, “Hatnimakkwe kete myala ktela atyatke. 8Ei ne mhye o anakw wamfwetke enaru, ma wamwanire lenla rakari sir elik, lemamo ana kal sir ei mloskye ti e, ode myala sir kola dene ktela mibohe eraske ne, klala mwakun mamin seikkwe krala neke kete myala atyatke myor sir, kali ramin seikkwe kralake de.”

9Keskyede iry Sodom desikre rbu ti Lot de rbohe, “Maditi lakhidik o! Oi neke nenmo mmwai ne, ma mola mwakun, ode mobak ma mhwareta aramy dakun e! Ana mhwury de aramy myala atyat ti o ma kbyilak iry deru desy!” Lemade iry desikre ralkyaw sir ti Lot ode rlubur ba ti robak ma rtual holholatke. 10Keskyede Hulasokwe wasi nyaso deru desy rlol simatare ti rbity Lot ei sekye kralake, ode rholat eta holholatke. 11Maktei bonyo rala iry ribun mamin holholatke kmata desy, neke kakan o lan ma matatare kbyol ma ramas ti de ramas ma keskyede lema rhe toha holholat desy.

12Maktei bonyo iry deru desike rtanuk ti Lot de rbohe, “Muka hatnimamw ti ne e? Mbwu ti anamw wamfwet wamwany rtabal msalenamw o sobaimw o hatnimamure mumu, ma mor sir de mbyetik toha hnu ne, 13kali ana aramy msyolyo msyarah hnu ne ba. Kali ribun a rarwen ti YANWE ti ktela atyat mamin nus ne, lemadendye YANWE yaso aramy ma mmya ma msyolyo msyarah hnu ne.”

14Dendye Lot a bya ti tyanuk ti ananare lyalautare de byohe, “Mbyitil e ma adoko mbyetik toha hnu ne, kali YANWE ana syolyo syarah hnu ne ba.” Keskye ananare lyalaut desikre lema rtohak Lot nam itanuk desikre, kali rbohe syalik a sir bo.

15Lemade kiarasik a msarinke bonyo, Hulasokwe wasi nyaso deru desike rbu ti Lot de rbohe, “Mlwaha mirin, mbwitil o ma mor sawamw ode anamw deru ne, ma adoko mbyetik toha hnu ne ma kete mmyaty, kali Hulasokwe yala ma syoly o syarah hnu ne ba mumu.”

1619:16 2Ptr. 2:7Keskye Lot neke ralake mdedan ma byetik, lemade Hulasokwe wasi nyaso deru desike rkumak a Lot yor sawa o anan deru desy simatare ode reuk sir ma rbetik toha hnu desy, ode rtunik sir ma rba, kali YANWE lyobak a sir. 17Maktei bonyo nyaso desy it a byu ti sir de byohe, “Adoko mila ma ti myaorif tenamire, kete myulak matamire ma myatos ei lyakwe, ode kete mimres dakun ti ktebteban Yordanke, de mila a myobak huarare ma kete mmyaty liklikan.”

18Keskye Lot a hyalas iry deru desy ma byohe, “Amakkwe, kuten ma kete koldyesy. 19Yaw neke wasimy iry a yaw, ode khwe ohe ralamy kralanare kdyakin a yaw ma myaorif yaw, ode wasimy eraske lan ma yaw de. Keskyede lema kula a kal bai huar so kali soso, kali kumtaut o kolnye lenla kait so, desikeo reba munal ti nus ne ana ktyoha yaw ti ktyabahunw a yaw. 20De matos a hnu so. Hnu soke kakan bo, ode lema soso, de lemamo mou ma kula kbwai hnu kakan so. Hnu soke kakan bo, ma lemamo myaorif yaw o so.”

21Lemade nyaso manosy lait desike hyalas i ma byohe, “Kou, ode ktwoha nam mutanuk desikre mumu de, neke hnu ana muba ti desike lema kswoly o kswarah ba. 22De mlwaha mirin ma adoko mula mbwai so, kali ana lenla kala namit-namit, kolnye lenla mait o so.” Lemadendye raki hnu desy ti Zoar,19:22 Any a Zoar neke kbuanke o kakan. kali byu ohe hnu desike kakan.

23Lemade Lot rala rbai Zoar. Ode kyoat ranait bonyo sekwe byetik ma ryan nuske. 2419:24 Mat. 10:15; 11:23-24; Luk. 10:12; 17:29; 2Ptr. 2:6; Yud. 1:7Lemadendye YANWE nyauk us akye ode us hatw maharharke kyosy a laitke ma ksyoly o ksyarah hnu Sodom o, Gomora o, 25hnu mamin ti ktebteban Yordan desy mumu, ktyabal wer o aw matuhw ti lasmyer desy mumu ma ktei. 2619:26 Luk. 17:32Kyoat desike bonyo sawa-na yulak matake ei lyakwe, lemadendye tyoy a tul taisiskye.

27Ode bolbolbol ne bonyo Abraham byatar a kmuna ma lyakut bai wen a liahke imdiri yor a YANWE tike, 28ode inunu ei Sodom ode Gomora ktyabal a ktebteban Yordanke mumu, neke yatos o akye kduduhanke kdyuhan kyosy lasmyerke ma kele roan ei srake.

29Lemadendye kyoat Hulasokwe syoly o syarah hnu ribun mamin ti ktebteban Yordanke ktyabal wen Lot imin tike bonyo, Hulasokwe nyenas yal a Abraham, lemadendye Hulasokwe yaditi Lot toha wen desy.

Lot yor anan wamfwet deruke

30Maktei bonyo Lot yor anan wamfwet deru desy rbetik toha Zoar ma ti ramin ti huarare, kali Lot imtaut ma imin ti Zoar. Lemade Lot yor anan wamfwet deru desy ramin ti oaske kralake ma rmon ti desy bo. 31Lemade anan wamfwet auskwe byu ti wai amurkye de byohe, “Ity amatke amosw i de, ode lema kika wamwany ti ne ma rasaa ror ity ma taka ity anat. 32Lemamo tal tasy maiskye kwen makitkye ti ity amatke yenw ma lema hye toha lbweta, ode tenah tor i ma taka ity tesnwo natut kyosy ity amatke.”

33Lemadendye sewahke bonyo, deruke rlik tasy maiskye kwen makitkye ma ral ti amatke yenw, ode wamfwet auskwe syukar ti yenah yor amatke, keskyede amatke lema hye ktela iala ti ananke ti yenah yor i ne.

34Msarinke bonyo, wamfwet auskwe byu ti amurkye de byohe, “Detke kenah kor ity amatke de, lemade sewah neke tlik tasy maiskye kwen makitkye ti ity amatke yenw huruk ma kyala i, mamode oa mswukar ti menah mor i, ma taka ity tesnwo natut toha ity amatke.”

35Lemade sewahke bonyo, rlik tasy maiskye kwen makitkye ma ral ti amatke yenw, ode wamfwet amurkye syukar ti yenah yor amatke, keskyede amatke lema hye ktela iala ti ananke ti yenah yor i ne. 36Dendye Lot anan wamfwet deru desy ror tenatare kali kyosy amatke. 37Ma auskwe idur hahak naman wamwankye, ma raki anike ti Moab, i neke iry Moab-are amat a i.19:37 Any a Moab neke tatomolu ne nenma kola tel Ibranike ti kibohe kyosy ity amatke.38Ode wamfwet amurkye idur hahak naman wamwankye dakun, ma raki anike ti Ben-Ami,19:38 Any a Ben-Ami neke kbuanke o naman wamwany neke yosy seikkwe kralake. i neke iry Amon-are amat a i.

20

Abraham yor Abimelekh

1Sekwe it bonyo Abraham yosy Mamre wasi lasmyerke ma byai lasmyer Negebke ma imin ti hnu Kadeshke ode hnu Syurke klelanke. Ode yosy desy ma byai hnu Gerarke ma imwakun ti. 220:2 Kej. 12:13; 26:7Ode Abraham neke tyanuk ti iry Gerar-are de byohe Sara neke rahyeta i. Lemade Abimelekh raja Gerar desike itomolu bonyo, yaso ma ti ral Sara ma ror i ba ti i. 3Lemade metdyetke it bonyo, Abimelekh yenaf, ode myey o Hulasokwe mya ma syusu tenanke ti i ma byu de byohe, “Abimelekh, ana mmwaty mane! Kali wamfwet munal desike ika lai de.”

4Keskyede Abimelekh hyalas ma byohe, “Ebo, wamfwet neke lenla kenaf kor a i elik, ode kolkyabei ne mala ma mtwabahunw yaw kor nusakw a lema maka salat nekre de? 5De lema iry desike byohe, ‘Wamfwet neke rahyetakw a i’ e? Ode wamfwet ne byu dakun ma byohe, ‘Naraku i ne.’ Dendye ktela kuala ne dakun o kala kor ralakw nelnyelkye, ode simakw a krala nelnyelkye.”

6Lemade Hulasokwe hyalas a i ti meike kralake ma byu de byohe, “Khwe dakun o ktela muala neke mala mor ralamw nelnyelkye, lemade kyala kyosy wamfwet desike ti isukar seimkwe ma ti kyait senwe, kala o ma kete menah mor i ma kete musal ma Yaw. 7Lemade adoko mal a molik wamfwet desy ti lai. Ode lai desike iry manety wasikw nyanoke, ma ana syambayan ti o ma mmworif. Keskyede kolnye lema mal a molik wamfwet desy ti lai, desikemo mnwenas, ana ktwabahunw oa mor wasimw iry ribun lan desikre mumu!”

8Ode bolbolke bonyo, Abimelekh yabuk wasi makaryaare mumu, ode lyosu nam Hulasokwe itanuk ti ike ti ktela ana madi tiare ti ia yor wasi nus desy bonyo, ramtaut ma ksyeman sir. 9Lemade, Abimelekh yabuk Abraham ma tyanuk ti i de byohe, “Abraham, tot sai ne muala ma aramy ne de? Ode salakw sai ti o, mane munety a lim o sal lan ne ma yau kor nusakw lan ne de? Ktela muala nekre lema mlay.” 10Maktei o Abimelekh tyanuk ti Abraham huruk ma byohe, “Kyanmwane muala tot maoly ne de?”

11Lemade Abraham hyalas i ma byohe, “Kali, lenla kunait hnu ne bonyo, krwekan ti ralakwe ohe, ti hah neke irire lema ramtaut Hulasokwe elik, ma ana kyalnini iry nekre rtabahunw a yaw khyali sawakw ne. 12Ode wamfwet ne dakun o rahyetakw a i bain, kali ara amamy sasamke, keskyede ara enamire rasalsyalik sir, lemade ara miru misa mane. 13Ode kyoat Hulasokwe byu ma kbwetik toha amaku wasi sey o hnu ma kbwa ti de kbwa ma ti irire hnuatare, desike bonyo kbwu ti sawakw ne de kbwohe, ‘Mswusu wasimw mulobak yakwe ti iry kabei ta kabei, ma mbwohe oi neke rahyetakw a o.’ ”

14Itanuk maktei bonyo, Abimelekh yal a yolik Sara ti Abraham. Desikeo yal biby o, domba o, saby, ode wasi at wamfwet wamwany ti Abraham dakun. 15Maktei bonyo raja desy byu ti Abraham de byohe, “Abraham, lasmyerke ktem ne wasikw mumu, lemade kyosy a o bo ma mdwakin serkyabei ma mumin ti ode mtwenas ti bo.” 16Maktei o byu ti Sara de byohe, “Kal a blyawan bokbokke ribunke sasam ti naramw de, ma klyosu ohe iry a mlay a o ti ribun lan manor o nekre, ma ti sai ta sai bo, desike bonyo mlay a o.”

17Lemade Abraham syambayan ti Hulasokwe, ma Hulasokwe nyoha Abimelekh yor sawa, ode wasi at wamfwetare ma radur hahak namanare huruk. 18Kali khyehyeike YANWE yala wamfwet mamin ti Abimelekh wasi sekye krala desy mumu ma lema raka anat, khyali Abraham sawa Sara desy.

21

Sara idur hahak Ishak ti Abraham

1YANWE syeak Sara ma kola dene itanukke, ode YANWE yala ktelake ti Sara, ma kola dene ihatetakke. 221:2 Ibr. 11:11Lemade Sara yor tenanke, ma idur hahak naman wamwankye it ti Abraham, kyoat desikeo Abraham amosw a i de, keskye Hulasokwe tyenuk a ktela ne ti sew a itetak ti sirke. 3Naman desike Abraham yaki anike ti Ishak.21:3 Matos ti Kej. 17:19.421:4 Kej. 17:12; Kis. 7:8Ode kyoat Ishak wasi sekwe walw bonyo, Abraham yatosa i ma ktyoha haret Hulasokwe itunik ti Abrahamke.21:4 Yatosa ikbuanke o Abraham syunat Ishak. (Matos ti Kej. 17:11-12.)5Kyoat Ishak radur ti bonyo ama Abraham wasi ainke atkwe sasam.

6Lemade Sara byu de byohe, “Hulasokwe yala yaw ma kumahis ode kumukmuka yaw, ode ana iry kabei ta kabei tyomolu ktela ne, desikeo ana imahis ode imukmuka i a yor yaw dakun.” 7Maktei o tyanuk huruk ma byohe, “Lema kika iry mabohe kmwakw de, kali myatos, senwe kudur hahak naman wamwankye it ti Abraham, biar ma amosw a i dakun de.”

Abraham tyian Hagar yor Ismael

8Seure kieluk i, ma Ishak tyunik suskwe bonyo, Abraham yala kalkal lan ne it. 9Ode kyoat desike, Sara yatos Ismael, Hagar wamfwet manosy Mesir desy anan idur hahak ti Abrahamke, ma ihmwai Ishak, Sara anan desy. 1021:10 Gal. 4:29-30Lemade Sara byu ti Abraham de byohe, “Adoko mtwian lakhidik at wamfwet desy yor ananke ba. Kali lema kou ma at desy ananke ana syaa i ti wasimw maloly ribun lan ne. De anakw Ishak neke ana syaa i ti maloly ne mumu.”

11Abraham itomolu Sara tun itanuk desy bonyo, ralake krala ne lema eras, kali Ismael neke Abraham anan i dakun. 1221:12 Rm. 9:7; Ibr. 11:18Keskyede Hulasokwe tyanuk ti Abraham de byohe, “Kete ralamkwe lema eras ti tun Sara itanuk ti o desy, ti kihali wasimw at wamfwetke inor anan desy. De mtwoha tun Sara itanuk desy bo, kali ana tesnwo natumw ribun sir neke kyosy Ishak. 13Keskyede at wamfwet desy ananke, neke ana kala i ma tesnwo natu raka nusat dakun, kali naman desike anamw a i dakun.”

14Ode bolbolke bonyo, Abraham isosan kotw o abw ode yal werke ti werke kwena rala toha bibkye iblunke ma resat, ode syalak lan desikre ti Hagar hesake. Maktei bonyo Abraham yaso wamfwet desy yor ananke ma rbetik ma rba.

Dendye Hagar yor naman desike rba, ma rlakut ti de rlakut ma ti wen malosy-losy Bersyebake. 15Ode kyoat resat wer desike ktei bonyo, Hagar tyutuk anan desy ti sitw o tnyei krintyotan ti desy, 16ode lyakut bai lulkwe kasonanakke lalwakwe atw, ti tyaklulw ma soso i ti naman desy, ode syer ma telake lan, ode ryekan ti ralake de byohe, “Lema kbwu ma katos anakkwe ma myaty koldyesy.”

17Dendye Hulasokwe itomulu naman desy telake bonyo, Hulasokwe wasi nyasoke yabw yosy laitke ma byu ti Hagar de byohe, “Hagar o! Ralamkwe kitol ti sai ne de? Kete mumtaut, kali Hulasokwe tyomolu anamkwe telake ti wen desy de. 18Lemade mumdiry ma adoko ti mait anamw desy, ode mkwumak simake ma mbwitil a i, kali ana kala i ma tesnwo natu ribun sir ma wait nuske lan.”

19Maktei bonyo Hulasokwe yala Hagar ma myatakit werke ti desy. Lemade bya ti yal werke ti werke kwena ranety desy, ma yal ti ananke yenw.

20Ode Hulasokwe yaorif naman desy ode syeak ti i ma lyean ma lan a i ti wen malosy-losy desy, dendye rtenas ti wen desy ode ryaut a hye huskwe dakun. 21Ode kyoat ramin ti wen malosy-losy Paranke bonyo, Hagar yal wamfwet Mesirke it ti Ismael isaa yor a i.

Abraham yor Abimelekh rahatetak

2221:22 Kej. 26:26Kyoat desike raja Abimelekh yor Pikhol, neke Abimelekh wasi suldatare wait uskwe khatuke, neke rma ma rait Abraham. Desikeo Abimelekh tyanuk ti Abraham de byohe, “Oi neke aramy mhye ohe Hulasokwe syaluk o ti ktela muala nekre mumu. 23Koldyesy mo muhwab ti Hulasokwe ma katos, ohe ana lema mala ktela atyatare ma yaw, ktyabal anakure ma ti kyal tesnwo natukw dakun. Kola dene kuala eras ti o ne, lemade muhwab ti Hulasokwe ohe ana mala ma yaw koldyesy, ode ana mala koldyesy ti wasikw nus a mumwakun ti ne dakun.”

24Lemade Abraham hyalas ma byohe, “Kuhwab ti Hulasokwe de.” 25Keskyede kalyauke bonyo Abraham yarwen ti Abimelekh, kali Abimelekh wasi makaryaare rasoruk wer Abraham ikalkye.

26Lemade Abimelekh byohe, “Yaw ne dakun o lema khwe ohe esei ne iala tot maoly desy de, ode o dakun lema mlwosu ma yaw, keskyede nenmo ktwomolu ktela mutanuk desy.”

27Lemade Abraham yal domba o biby o saby ti Abimelekh ma deruke rahatetak ti tun ratanukare. 28Maktei o Abraham syalik huruk dombake anan wamfwetke itw toha wasi dombanare. 29Lemadendye Abimelekh yena i ma byohe, “Kyanmwane musalik dombake anan wamfwetke itw ne de?”

30Dendye Abraham hyalas ma byohe, “Mal dombake anan wamfwet deitw ne, ma klyosu ohe bain-bain o yaw ne kukaly wer ne.”

31Lemade wen desike raki kanike ti Bersyeba,21:31 Bersyebakbuanke o Wer Rahatetakke. kali iry deru neke rahwab o rahatetak ti wen desy. 32Iry deru desike rahwab o rahatetak ti Bersyeba maktei bonyo, Abimelekh yor Pikhol, suldatare wait uskwe khatu desy, neke rolik sir bai nusatke ti lasmyer Filistinke. 33Lemade iry desikre raba bonyo, Abraham yal aw a tamariskake21:33 Aw a tamariska neke kola lawarkwe. ma tyan ti Bersyeba, ode ti wen desike syambayan ti YANWE, neke Hulasow Mamorif Nini Namke. 34Kyala kyosy desy, Abraham imin ti lasmyer Filistinke klenke soso dakun.

22

Hulasokwe yobak Abraham wasi tohtohakke

122:1 Ibr. 11:17-19Kyoat nam ribun neke ktei, desikeo Hulasokwe iobak Abraham wasi tohtohakke, ode Hulasokwe yabuk Abraham de byohe, “Abraham o!”

Lemade Abraham hyalas ma byohe, “O Ebo.”

2Lemade Hulasokwe tyanuk ti Abraham ma byohe, “Mal anamw sasasam mulobak a i desy, neke Ishak, ma mbyai lasmyer Moriake ti huar ana kulosu ti oke, ode mkwotal telake ode meh a i ma mabar a i, ma yeluk heal raeh ma Yaw ne.”

3Ode bolbolbol ne bonyo, Abraham byatar ma isosan wasi keledaike, ode yelaw ma ti o yal ma yeh heal raabar ti Hulasokwe ne. Maktei bonyo yabuk wasi makaryake enaru, rtabal anan Ishak ma raktem a rbai wen Hulasokwe ilosu ti i desy. 4Kyoat rlakut bai wen desy ma kyelak sekwe enatelw bonyo, Abraham byitil matake o myatakit wen desy, keskye soso a nggora. 5Lemade Abraham tyanuk ti wasi makarya deru desy ma byohe, “Miru myor keledai neke mimin ti ne aduk, ode kor Ishak de aramy mbyai so, ti aramy msyambayan, maktei o aramy myulak aramy ma myait a e ti ne.”

6Lemade Abraham yal aw desikre ma syumuk ti anan Ishak a hesake ma hyar, klala Abraham kyumak boramaske ktyabal asuske, maktei o deruke rlakut ma rba. 7Dendye Ishak tyanuk ti ama Abraham de byohe, “Amo.”

Bonyo Abraham hyalas ma byohe, “Ou, toto.”

Lemade Ishak yena ama Abraham de byohe, “Kena o ohe, akye ode aure kimin de, keskyede dombake anan ana taeh ma taabar ti Hulasokwe neke ika?”

8Lemade Abraham imres mait ma hyalas ananke ma byohe, “Toto, Hulasokwe myesan a yal dombake ananke ma ity, ma ana ti o teh a i ma tabar ti I.” Abraham itanuk maktei bonyo deruke rlakut ma rba.

922:9 Yak. 2:21Kyoat ranait wen Hulasokwe isusu ti Abrahamke, desike bonyo Abraham yal hature ma syadiri lat raeh heal ti Hulasokwe ti wen desy, maktei o tyenuk aw desikre ti lat desy khahake, ode byutw anan Ishak sima o lwau, maktei o lyatak Ishak ti aw khaha desikre. 10Maktei bonyo Abraham yal boramaske ma yala ma kyotal ananke telake. 11Keskyede YANWE wasi Nyasoke22:11 Tunke khatu kibohe, YANWE wasi Nyasoke neke, Hulasokwe anike ne dakun. yabw yosy laitke ma byohe, “Abraham, Abraham o!”

Lemade Abraham hyalas de byohe, “O Ebo, yaw san.”

12Lemade YANWE wasi Nyasoke tyanuk ti Abraham de byohe, “Kete mtwabahunw a naman desy! Ode kete mala i ti de mala i ma, kali nenmo khwe ohe, senweke mumtaut Hulasokwe ma kbyilak ti mulobak anamw sasasam desy, kolnye mal i ma yaw.”

13Dendye Abraham tyiri matake, desikeo yatos o domba wamwankye it ma imin ti etake ma sorsorunare kkyasu i ti kairwamaske kukwanke. Lemade Abraham yal a domba desike ma kyotal i ma yeh a i ma yabar i ti Hulasokwe ma kyeluk anan Ishak. 14Lemade Abraham yaki wen desike kanike ti “YANWE ana yal ma ity.” Lemadendye selsel neke irire rbohe, “Ti YANWE wasi huarke sra ne ana yal ma ity.”

15Lemade YANWE wasi Nyasoke tyanuk huruk ti Abraham, 1622:16 Ibr. 6:13-14; 11:12ma byohe, “Tun a kutanukke ne: Yaw a YANWE kmwesan kuhwab ti tenakkwe, kali oi neke mala ktela eraske ma lema muneti anamw sasasam desy, ma mal i ma Yaw. 17Lemade Yaw neke ana kal eraske ti o ma mausw ksyalik, ode kala tesnwo natumw nekre ma ribun sir a ksyalik, ma rola ne thunare o laitke, ode laranke o namwatake, ode tesnwo natumw nekre ana radurak iry mamnisik eare wait hnuare. 1822:18 Kis. 3:25; Gal. 3:16Ode kyosy a tesnwo natumw, nuske ktem mamin ti lasmyerke khaha neke mumu ana ratot eraske, kali oi neke mtwomolu tunakure.” 19Lemadendye Abraham yor Ishak rulak sir ti rait Abraham wasi makarya deru desy, ode raktemtem a rbai Bersyeba, ma rtenas ti.

Nahor tesnwo natu

20Kyoat desike Abraham tyomolu britke ohe Milka idur hahak naman wamwanire ti Nahor, neke Abraham wai i. Naman nekre sir ne: 21Us, neke ausw a i, ma wai amurire sir ne: Bus, Kemuel (neke anan Aram), 22Kesed, Hazo, Pildash, Yidlaf, ode Betuel. 23Ma Betuel neke anan Ribka. Naman dewalw neke Milka idur hahak sir ti Nahor, neke Abraham wai. 24Ode Nahor yor sawa imruanke neke ani Reuma, ma idur hahak namanke enaat, neke Tebah, Gaham, Tahash, ode Maakha.

23

Sara myaty

1Sara myorif ma wasi ainke kyait a atw ksala hean-ru a kresi itw (127), 2desike bonyo myaty, neke myaty o Kiryat-Arba, neke hnu Hebronke ti lasmyer Kanaanke. Lemade Abraham syera sawa Sara. 3Maktei o Abraham bya ti tyanuk ti iry a Het-are, ma byohe, 423:4 Kis. 7:16; Ibr. 11:9,13“Yaw neke iry salik yaw, ode kumwakun ti ei ne mumu, lemade kuten ma myal wasimy lasmyerke tebikan ma klwiw toha e, ma kkwaly asake ti, ma kamlin sawakw ti.”

5Lemade iry a Het-are rhalas Abraham ma rbohe, 6“Amo, aramy myalan a o, kali oi neke iry lan a o, ode mumin ne ma mor aramy ti ne de. Lemade mbwa ti msweak asa eras-eraske it ma mamlin sawamw ti, kali aramy ti ne dakun o lema aramy mineti ara wasimy asake it ti o.”

7Lemade Abraham imdiry ode syakitil ti iry Het desikre, 8ode tyanuk ti sir de byohe, “Kolnye myou ma kor sawakw mamaty ne ma kamlin a i ti ne mo, mtyomolu yaw ode mlyobak yaw ma miten toha Efron, Zohar ananke, 9ma yal wasi bob mamin wasi boke kseri mamin lasmyer Makhpelake ma yaw. Ode khesike enai mo kswelw ti i ma miktemtem a mhye o wasikw lasmyerke ode bobke ne.”

10Kyoat desyo Efron tyaklulw ti desy dakun, ode iry ribun mataklulw ti lorkye kmata hnu lan desike raktemtem a rtomolu Efron, iry Het desy, ma hyalas Abraham de byohe, 11“Lema koldyesy. Amo, de mtwomolu yaw. Senweke kal bo desy ktyabal bob mamin ti boke kseri desy ti o, ma iry mamin a ara hnuamy neke rhe mumu o kal boke ode bob desy ti o. Lemadendye mbwa ti mal sawamw mamaty desy ma mamlin i ti.”

12Lemade Abraham syakitil ti iry Het desikre huruk, 13ode tyanuk ti Efron ma iry desikre raktemtem a rtomolu, neke tyanuk ma byohe, “Kolnye mdwakin yaw bain-bain, desikemo mtwomolu yaw. Ana kswelw boke khesi desy ti o, desikeo mal toha yaw, mamode kamlin sawakw mamaty ne ti bob desy.”

14-15Lemade Efron hyalas Abraham ma byohe, “Amo, mtwomolu yaw. Lasmyer tebikan desike khesi blyawan bokbokke atkwe enaat. Keskye khesi desike lema kika kbuan ti taktemtem. Lemade mamlin sawamw ti lasmyer tebikan desy bo.”

16Lemade Abraham you toha Efron tun itanukke, ma tyail blyawan bokbokke ti Efron, desyo iry a Het-are ratos o blyawan bokbok desike karyarike atkwe enaat, ma kola ne iry maketa namare ratail ne dakun. 17Lemade Efron wasi bo mamin ti lasmyer Makhpelake, neke knyey lasmyer Mamre kseri timurke, ktyabal bob mamin ti bo desy ode aw mamin lasmyer desy mumu ma ti kyait kserinare dakun, neke Abraham wasi. 18Kali bo desy ktyabal nam desikre mumu neke Efron yal ti Abraham ma wasi, ma iry Het mamin lorkye kmata desy ror iry ribun desikre ratos ode rhe o Abraham syelw maktei de.

19Lemadendye Abraham bya ti yal sawa-na tbunanke ma yamlin i ti bobke ti bo mamin ti lasmyer Makhpela desy, neke knyey a Mamre wasi lasmyer kseri timurke oa lasmyer Kanaanke. Mamre neke rhaly o Hebron dakun. 20Lemade iry Het-are wait boke ode bob desy, neke rala atyahkye ma klyosu ohe Abraham wasi. Ode yala ratkye ti.

24

Ribka rena i ti Ishak

1Abraham neke amosw i lahuk de ma wasi ainke kbyilak, ode YANWE yal eraske ti i ti sai ta sai bo. 2Sekwe it bonyo Abraham yabuk wasi makarya ausw lahuk kyalamo maseak ti wasi lan o hnutan o nam nekre ti seike kralake, ma byu ti i de byohe, “Mal a simamkwe ti lakbiakkwe hah ne,24:2 Inahwab lulswo mo yal simake ti iry ihwab a inorke lakbiake hah ne ma klyosu o ihwab bain-bain.3ode muhwab ti YANWE, Hulasow a mahareta ti lait ne ode lasmyerke khaha ne, ma kete mutuna wamfwet Kanaan nekre it ti anakw Ishak elik. 4De oi neke ana mbwetik toha lasmyer Kanaan ne ma molik a o bai ara nusamkye, ma mobak wamfwetke it o so toha wasikw irire ma mena i ti anakw a Ishak.”

5Lemade makarya desike yulak i ma yena Abraham de byohe, “Amo, kolnye wamfwet desike lema you ma byu ma tyoha yaw ma aramy mmyai hnu ne, desikemo ana kala kolkyabei de? Lemamo kor anamkwe ma aramy mbyai nusamw a munoskye.”

6Keskyede Abraham hyalas i ma byu de byohe, “Lema koldyesy! Keskye mnwenas! Murontyo mor anakkwe bai nus so elik! 7Kali YANWE Hulasow mahareta ti lait neke, yabuk yaw ma kbwetik toha amaku seike ode amno waiku hnuatke de. Ode ihatetak ode tyanuk ma yaw ma ana yal lasmyer ne ti tesnwo natukw. Lemade ana YANWE yaso wasi nyaso manosy laitke it ma syaluk a o ma mutot wamfwetke it o so ti anakkwe. 8Keskye kolnye wamfwet desike ibrai ma tyoha o mai ne, desikeo ana wasimw inahwabke kyaditi i toha o. Ode kolkyabei ta kabei dakun o, murontyo mor anakkwe bai so elik!”

9Lemadendye makarya desike yal simake ti Abraham lakbiake hahke, ode ihwab o ana tyoha nam Abraham itanuk ti i desikre mumu.

10Maktei bonyo makarya desike yal Abraham wasi untake hean, ktyabal lan o hnutan a khesi lan desikre dum, ode bya kola seryabke ti iry Aram-are wait lasmyerke, neke kani a Mesopotamia, ma bya ti yait hnu Nahor imin tike.

11Kyoat makarya desike inait hnu Nahor imin tike bonyo sekwe bya de. Lemade imres a yor unta desikre ma rney a werke it ti hnu desike kserike, kali kyalamo seure rba koldyesy, desikeo wamfwetare rma ma rtol wer desy. 12Lemade makarya desike syambayan ti Hulasokwe, ma byu de byohe, “O YANWE, Hulasow a amakw Abraham isob ti O, mlwobak yaw ma wasikw harhar amakw Abraham itunik ma yaw neke kdi ti senwe, ode mswusu wasimw eras lan desy ti amakw Abraham. 13Ode matos, yaw ne kumdiry ti werke kserike mane, ma ana lema soso bonyo warar mamin ti hnuke krala neke rma ma rtol wer ne. 14Ma kolnye rma ma rtol, desikemo ktwanuk ti wararke it ma kbwohe, ‘Mlwobak yaw mo mnwauk wasimw werke kwena desy ma kenw werke tebikan aduk.’ Ma kolnye hyalas yaw ma byohe, ‘Ou, menw nde. Ode ana ktwol ti wasimw untanare ma renw dakun.’ Ma khwe ohe, warar neke, i ne mususu i ma ana isaa yor Ishak ne. Ma kolnye ktela neke kdi ti, desikeo khwe ohe mal eraske ti amakw Abraham de.”

15-16Malmata syambayan ti Hulasokwe bonyo, kelersoru Ribka ma mya. Warar neke eras i a ksyalik, ma lenla wamwankye it a yakari i elik. Ribka neke Betuel ananke, ode Betuel ne ena-na ani Milka ode ama-na ani Nahor, ma Nahor neke Abraham wai i. Ribka mya o yety wasi werke kwenake ma moluk ihahar, ma byai wer desy ti tyol ti wasi werke kwena desy maktei bonyo yulak a i.

17Kyoat yulak i ma ilakut ba bonyo, Abraham wasi makarya desike ila ti yait a i ma byu ti i de byohe, “Akasy, mlwobak yaw mo mal wasimw wer desy ma kenw tebikan aduk.”

18Lemade warar desy hyalas i ma byohe, “Ou, Amo.” Dendye warar desike nyauk wasi werke kwena desy ma ikumkumak ode Abraham wasi makarya desike yenw. 19Iyenw maktei bonyo, warar desy byu ti i huruk de byohe, “Amo, ana ktwol ti wasimw unta desikre renw dakun, ma wasimw unta desikre renw ma kinanal sir.”

20Lemadendye warar desike yalik werke toha wasi werke kwena desy ti healare wait wen a raenw wer tike, keskye lema knyal sir. Lemade yulak i ma ila byai werke ti tyol huruk ma yal ti unta desikre renw, koldyesy, koldyesy, nini unta desikre renw ma kinanal-kinanal sir. 21Kyoat warar desike tilno laha i ti desy, Abraham wasi makarya desike mamwaw i ode yatos warar desy bo. Dendye makarya desike ryekan ohe, “Anakyai YANWE syaluk a yaw ti wasikw harhar amakw Abraham itunik ma yaw ne de.”

22Ode unta desikre renw werke ma kinanal sir maktei bonyo, Abraham wasi makarya desike yal anting o sikbi blyawan a khesi lan nekre toha wasi suhlwakke ma yal ti warar desy. 23Maktei o makarya desike yena i ma byohe, “Akasy, amamw esei de? Ode ti amamu seike ne kika wen ma aramy myenah ti ta lema de?”

24Bonyo warar desy hyalas i ma byohe, “Amo, amakw ani Betuel, ma ebukw Nahor yor Milka. 25Ode ti ara seimkye neke kika wen ma ana myenah ti, ode kika wen ma wasimw unta desikre renaf ti, ode tnyeinare kimin dakun ma ana mal ma mai sir.”

26Lemadendye makarya desike syakitil ma syambayan ti YANWE 27ma byu de byohe, “Klweru O, YANWE, Hulasow amakw Abrahamke. Kali kyaki-kyaki ne Oi neke mal wasimw eras lan ne ti amakw Abraham, ode Oi ne mswusu salke ma yaw ma ti kunait elik hatnimanare ne.”

28Lemade warar desike ila byai ena-na seike, ma ihes ktela dai desy. 29-30(Ode Ribka narake it ma ani Laban.) Ma Laban ne tyomolu rahyeta ma ihes ktela maditi tenan desy, ode yatos o anting blyawanke kitol ti rahyeta-na nurake ode sikbi blyawanare kimin lena deruke. Lemadendye Laban byetik toha sekye kralake ma ila bya ti yait iry desy, desikeo iry desike imdiri yor wasi untanare ma rney werke ti desy. 31Lemadendye Laban byu ti makarya desy de byohe, “Amakw a YANWE inal eraske ti o, mmwai san. Kete mumin ti ne, de mmwa ma tbai ara wasimy sekye. Kali aramy misosan wenamw ana mienaf tike de, ktyabal wasimw unta-na wenatare dakun.”

32Lemadendye makarya desike tyoha Laban bai sekye. Ranait sekye bonyo, iry mamin ti seire rnauk lan desikre toha unta desikre, maktei o ral a tnyeinare ti unta desikre ra, ode rhela wakure ma unta desikre renaf ti. Maktei o ral werke ti makarya desike yor iry matoha iare ma rut a lwautare dakun. 33Ode rasosan kotw o abw ma rala ma raknam bonyo, makarya desike tyanuk ma byohe, “Ana lenla kuknam, kolnye lenla klwosu nyano kunetkye.”

Bonyo Laban a byohe, “Ode mtwanuk a nde!”

34Lemade iry desike byohe, “Yaw neke Abraham a wasi makarya yaw. 35Ode YANWE yal eraske ti a amakw Abraham, ma wasi malolkye lan ode yal domba o, biby o, saby o, unta o, keledai, ktyabal a blyawan kunkuny o blyawan bokbok ode at wamfwet wamwany ti i mumu. 36Ode Sara amakw Abraham sawa neke, kyoat enmosw a i bonyo, idur hahak naman wamwankye it ti amakw Abraham. Ode Abraham yal maloli ribun lan desikre mumu ti anan desy. 37Lemade amakw Abraham yaso yaw ma kuhwab ma ktwoha wasi haretare ma kbyu ma kete kuobak wamfwet a mamin ti lasmyer Kanaan so, ma ananke isaa yor i. 38De byu ma musti mo kobak wamfwet toha amakw Abraham ama-na wasi irire ma ananke isaa yor i. 39Lemade khwalas amakw Abraham ma kbwohe, ‘Amo, kolnye wamfwet desike lema byu ma tyoha yaw mo, kolkya?’ 40Keskyede amakw Abraham lyosu ma yaw ma byohe, ana Hulasow a amakw Abraham itohakke, neke YANWE, yaso wasi nyaso manosy laitke it ma syaluk a yaw ma kuba ne mo kosy a eraske ma ana kutot wamfwetke it ma ananke isaa yor i, neke wamfwet manosy amakw Abraham ama-na wasi irire. 41Klala kolnye lema myou kutanukke, desikeo nenmo wasikw a inahwabke kyaditi i toha yaw. 42Ode senwe kmwa ma kunait wer dai so bonyo, kswambayan ti ma kbwohe, ‘O YANWE, amakw Abraham wasi Hulasow O. Mlwobak yaw ma wasikw harhar amakw Abraham itunik ma yaw neke kdi ti senwe. 43Ode kumdiry ti werke khaha ne ma kolnye wararke it a mya ma tyol ti wer ne, desikemo kuten toha i ma yal werke ma kenw tebikan, 44ode kolnye hyalas yaw ma byohe, “Menw, ode ana ktwol ma kal ti wasimw untanare renw dakun,” desikemo warar ne i ne YANWE mususu i ma ana amakw Abraham ananke isaa inor i ne.’ 45Ode kusambayan ti ralakkwe ma lenla ktei bonyo, kelersoru Ribka mya o yety a wasi werke kwenake ma kimin hesake ma mya ma tyol ti wer ne. Lemade ktwanuk ti i de kbwohe, ‘Akasy, mlwobak yaw mo mal werke ma kenw tebikan.’ 46Lemade lyaha mirin ma nyauk a wasi werke kwena desy toha hesake, ode byohe, ‘Menw, ode ana kal ti wasimw unta desikre ma renw dakun.’ Lemade kenw, ode yal werke ti unta desikre renw dakun. 47Maktei bonyo kena i de kbwohe, ‘Amamw a esei de?’ Bonyo hyalas yaw ma byohe, ‘Amakw ani a Betuel, ma ebukw Nahor yor Milka.’ Lemade kkwasu anting blyawanke ti nurake, ode konuk sikbi blyawanare ti lena deruke. 48Lemadendye kswakitil ode klweru YANWE, neke Hulasow a amakw Abrahamke. I ne isaluk yaw ma yor yaw ei ne, ma kait warar ne, neke amakw Abraham wai-na ebuke, ma ana isaa yor amakw Abraham ananke. 49Dendye, kolnye msyusu wasimy loblobakke ti amakw Abraham, desikemo mlyosu mlakye ma yaw, de kolnye lemamo mlyosu ma yaw dakun, ma adoko ksweak ei wisalke ta wanke.”

50Lemade Laban yor Betuel de rhalas ma rbohe, “Ktela ne kidi ti neke kyosy a YANWE, lemade mbwu ma tala kolkya? Lema aramy mtyanuk atyatke ode lema aramy mtyanuk eraske ti o dakun. 51De matos bo, Ribka i desy imdiry desy, de myal i, ma myor i ma mbya nde. Ma ti amamw ananke isaa yor i ma ktyoha YANWE tun itanukke.”

52Ode kyoat Abraham wasi makarya desike itomolu tunatare bonyo, syakitil ei hah ne ode syambayan ti YANWE. 53Maktei bonyo makarya desike yaditi blyawan kunkuny o blyawan bokbok desikre, ode simbol o rabit eras-eras nekre, ma yal ma syamur a Ribka, ode yal nam dakun ti Ribka nara ode ena, desyo nam eras a khesi lan nekre. 54Maktei bonyo Abraham wasi makarya desike yor iry a inorare raknam o renw, ode renaf metdyet desy ti Laban wait sekye. Ode bolbol ne rbatar ma makarya desike byu ti Laban sir de byohe, “Mlyura yaw, ma aramy misuka wasikw amamke.”

55Keskyede Ribka nara-na yor ena de rbu de rbohe, “Lemamo naman wamfwet neke yor aramy sekwe hean ta nam aduk, maktei o enmo iba.”

56Keskyede Abraham wasi makarya desike tyanuk ti sir de byohe, “Kete mineti yaw, kali YANWE yala wasikw laklakutke ma kyosy a malolanke, ode yala wasikw harhar a amakw Abraham itunik ma yakwe kdi ti de. Lemade mlyura yaw ma kusuka wasikw amamke.”

57Lemade rtanuk ti i huruk de rbohe, “Desikemo tabuk Ribka ma tena i aduk.”

58Lemadendye iry desikre rabuk Ribka, ode rena i de rbohe, “Mou ma mor iry ne de mbya e?”

Desikeo hyalas sir de byohe, “Ou, kou.”

59Dendye iry desikre rlura Ribka yor iry kyalamo makarya ti ike, rtabal Abraham wasi makarya desy yor iry manor iare raktemtem a rala ma rba. 60Lemade Ribka wasi sekye kralake raten eraske ti i de rbohe,

“Ara rahyetamy o, Hulasokwe ana yal eraske ti o ma

ribun lan mamin ti nuske ktem neke ana enat a o,

ode tesnwo natumw nekre rambrebat ma ana radurak iry a mamnisik sirare wait hnuare.”

61Ratanuk maktei bonyo, Ribka yor warar mur a makarya ti i desikre neke rasosan sir ma rsai wait untanare ma rtoha Abraham wasi makarya desy ma rba.

62Kyoat desy dakun o Ishak neke yolik i a yosy a wer Lahai-Roike kserike ma bya ti imin ti a lasmyer Negebke. 63Ode kyala ma sekwe bya bonyo, Ishak byetik toha wasi lasyerkye ma yal eskwe. Kyoat ibitil matake bonyo, yatos o untanare rma. 64Ribka dakun o byitil matake ma yatos mait Ishak bonyo nyusuk toha wasi unta isai desy. 65Desike bonyo byu ti Abraham wasi makarya desy de byohe, “Wamwany kabei i ne ilakut ti lasmyerke khahake ma mya sara ity ne de?”

Makarya desike hyalas a i ma byu de byohe, “Amakw i desy.” Lemadendye Ribka yal wasi sinunke ma yebet eta matake. 66Ode ranait Ishak bonyo, makarya desike ihes nam ribun lan iala desikre mumu ti Ishak.

67Lemade Ishak yal Ribka wamfwet a desy bai ena Sara wasi lasyerkye kralake, ma deruke rasa. Kyoat desike Ishak ralake kitol kali ena-na myaty. Lemade kyala kyosy sew desike, Ishak ralake lema kitol, kali syenang a yor Ribka.

25

Abraham yor sawa Ketura tesnwo natut

125:1 1Taw. 1:32-33Seure kieluk-kieluk a i ma soso bonyo Abraham isa huruk yor a wamfwetke it ma ani Ketura. 2Desikeo sawa-na yor tenanke ma idur hah ma ananare sir ne: Zimran, Yoksan, Medan, Midian, Isybak ode Suah. 3Desike bonyo Yoksan neke ananke enaru, desyo Syeba yor Dedan. Ma Dedan tesnwo natu sir ne: Iry Asyur-are, iry Letus-are, ode iry Leum-are. 4Klala Midian neke ananare sir ne: Efa, Efer, Henokh, Abida, ode Eldaa. Raktemtem neke Ketura ebnwo anan sir.

5-6Kyoat Abraham myorif, desikeo yal malolkye ratebikan ti sawa hah deru desy anatare, maktei bonyo yaso sir ma rbetik ma soso sir toha Ishak ma rba ti ramin nus Kanaanke kseri timurke. Klala wasi maloly ribun lan mamin desikre mumu, Abraham yal ti anan Ishak yosy bo.

Abraham a myaty

7Abraham wasi ainke atw ksala hean-itw kresi enasim (175), 8desike bonyo myaty. 9Lemadendye anan deruke neke Ishak yor Ismael ti ramlin amatke tbunanke ti bob Makhpelake. Bob desike kimin nus Mamre kseri timurke, ti Efron wasi boke. Efron neke, Zohar ananke, iry a Hetke. 1025:10 Kej. 23:3-16Bo desikre heitlulswoke Abraham lyiw toha Efron. Lemadendye imaty bonyo, ramlin i ti wen desy kola heitlulswo sawa Sara ramlin i ti desy dakun. 11Ode Abraham imaty bonyo, Hulasokwe yal eraske ti Ishak, Abraham ananke. Kyoat desike Ishak wen a imin tike knyei werke it ma kani wer Lahai-Roike (kbuanke o “Hulasokwe kyalamo syeak ma yaw”).

Ismael tesnwo natu

12Tkunw a Ismael neke ne: Ismael neke Abraham yor sawa imruanke Hagar neke anat a i. Hagar neke yosy Mesir, ma Sara yal i kindika at dakun. 1325:13 1Taw. 1:28-31Ismael neke ananke hean a kresi enaru, ma raki anitare ma rhaly ma kitoha-kitoha i ma sir ne: Nebayot, Ismael anan ausw i, maktei bonyo matohake: Kedar, Adbeel, Mibsam, 14Misyma, Duma, Masa, 15Hadad, Tema, Yetur, Nafisy, ode Kedma. 16Naman desikre raka iry lan ti matrumatke hean a kresi enaru. Ode wait a nus o hnu, o sey o sar, raki kaninare ma ktyoha anitare dakun.

17Ismael neke wasi ainke atw ksala hean-telw kresi itw (137) bonyo myaty. 18Ode Ismael ebnwo anan nekre ramin ti nus Hawilake ode Syurke klelanke, ma kimin ti Mesir kseri timur kiba sara Asyur ne. Ode rmorif mo rasalsyalik sir toha Abraham ebnwo anan idanare.

Esau yor Yakub sew radur ti sirke

19Tkunw a Ishak neke ne: Abraham yal Sara bonyo anan a Ishak. 20Ishak a wasi ainke hean-at (40) bonyo isaa yor Ribka, Laban rahyeta amurkye, neke Betuel ananke ma yosy a nus Mesopotamiake, iry a Aramke.

21Kyoat desike Ribka lema ika anan de myakw. Lemade Ishak syambayan ti Hulasokwe, dendye Hulasokwe tyomolu wasi sambayanke mane hyalas a i. Lemade sawa-na yor tenanke, 22desikeo naman lakduare ti sawa-na hteike, keskyede naman desikre rawaway lanidik. Lemade Ribka isike kyiw mait ma byu de byohe, “Kyanmwane kutot a ktela neke ti tenakkwe ne de?” Lemade syambayan ti Hulasokwe.

2325:23 Rm. 9:12Dendye Hulasokwe byu ti i de byohe, “Hnuke kutuke enaru sir desy ralamkwe kralake. Naman deru desikre klyosu ohe mudur hahak hnuke kutuke enaru, desikeo ana it de imnisik a it. Amurkye hyareta ma kryesik auskwe, ode auskwe tyomolu toha amurkye bo.”

24Kyait wasi hul o ain ma Ribka idur hah bonyo, ananke lakdu, ma deruke wamwany sir. 25Auskwe iblunke tseak mermer ode kihusy. Lemade raki i ma ani Esau. (Kali Esau kbuanke o “Ihusy.”) 26Ode anan idake radur ti i bonyo simake kikumkumak Esau tikake. Lemade raki i ti Yakub. (Kali Yakub kbuanke o “Tika.”) Kyoat desike Ishak wasi ainke hean-nem, bonyo nenmo Ribka idur ti naman deru desy.

Esau kyeta wasi auskwe ti wai amurkye

27Naman deru desikre rlean ma lan sir bonyo, Esau idoha kotutke ti utno arwala, kali dyakin ma imin boare. Klala wai amurkye wasi mormyorifke mamwaw i bo, ode dyakin ma imin sekye kralake bo. 28Ishak neke kyalamo iloblobak anan auskwe kali ama-na dyakin ma nya heal o ail idohanare. Klala enatke iloblobak anan amurkye bo.

29Kyoat desikeo Yakub malmata inoha kotw, ode wai auskwe ti idoha ma nenmo mya ma yait, bonyo imlalar. 30Lemade tyanuk ti wai amurkye de byohe, “Wai, lema kika kotw e? De kumlar a ksyalik! Mal slyety mermer munoha desike anana ma ku.” (Lemade rhaly a i ti a Edom, kali Edom kbuanke o “mermer.”)

31Keskyede Yakub hyalas Esau de byohe, “Kou, keskye mal wasimw auskwe ma yaw aduk.”

32Lemade Esau byu huruk de byohe, “Ausw desike kyal sai ma yaw de? Malmata kumlar ma nenma kmwaty mane.”

3325:33 Ibr. 12:16Keskye Yakub byu huruk de byohe, “Muhwab aduk ohe ana mal wasimw auskwe ma yaw.” Dendye Esau ihwab huruk ode byu ma wasi auskwe kibsisy toha simake ti wai amurkye bo.

34Lemadendye Yakub yal rotkye ode slyety mermerke tebikan ti wai auskwe ma nya. Ode wai auskwe ina maktei bonyo yenw werke maktei o, bya.

Lemadendye Esau wasi ktela desike kyaranran tenanke a ksyalik.

26

Ishak imin ti Filistinare hnuatke

1Nus desike laarke lan ti, kola heitlulswo Abraham myorif a nggorake. Desike bonyo Ishak bya ti yait Abimelekh, neke Filistinare wait Rajake oa hnu Gerarke. Ode Ishak iten ma lemamo ramin so. 2Ishak iten ma ramin o so kali Hulasokwe syusu I ti i ode byu eta ma byohe, “Kete mbyai Mesir, 326:3 Kej. 22:16-18de mimin nus ne bo. Ode ana kuhnyarak mamak a o, ode kal eraske ti o. Nuske ktem neke ana kal ti o ma ti ktyudak ebnwo anamw, kola tun kutanuk ti amamw Abrahamke neke: 4‘Ana kala o ma muka tesnwo natumw ma aryarimy htunare ti lait ne. Ode ana kal Kanaan o Gerar neke ktemke mumu ti tesnwo natumw. Ode khyali tesnwo natumw desikre, iry a madurak lasmyerke khaha ne mumu ana rosy eraske toha sir.’ 5Ana kal eraske ti o, kali amamw Abraham kyalamo tyomolu tun kutanuk ti iare ode tyoha wasikw haretare.” 6Lemadendye Ishak imin oa Gerar bo.

726:7 Kej. 12:13; 20:2Kyoat desike iry mamin wen desikre rena Ribka toha i, bonyo byohe, “Wamfwet neke rahyetakw a i.” Ode imtaut ma byohe, “Sawaku i ne,” kali ryekan o Ribka eras i lanidik ode Ishak imtaut o ana irire rtabahunw a i ode ral wamfwet eras desy. 8Ode Ishak imin so ma klenke soso ata, desyo sekwe it bonyo raja Abimelekh yatos a yosy jendelake o Ishak yor wamfwet desy, it de yoy a it. 9Lemadendye Abimelekh yabuk Ishak ode byu ti i de byohe, “Wamfwet munor desike bain-bain o sawamu i desy! Ode kyanmwane mubu ohe rahyetamw a i ne de?”

Desike bonyo Ishak hyalas i de byohe, “Raja o, kumtaut ohe ana kyal nini irire rtabahunw a yaw ode rasoruk a i.”

10Keskyede Abimelekh byu ti Ishak de byohe, “Nam sai ne muala ma aramy miatos ne de? Kolnye wasikw irire dum a renaf ror sawamw desikemo ana mal salke sara aramy.” 11Lemadendye Abimelekh tyunik haretke ti ribun lan mamin nus desy ma byohe, “Esei yala atyat ti iry neke yor sawa, desikemo ttabahunw a i lakhidik.”

12Dendye Ishak idurak a lasmyer desy ode nyoha boluhu-boel ma itot kotkwe mo mausw-mausw kyety kunwo-kwaya ti ainke krala desy (100 kali lipat), kali Hulasokwe yal eraske ti i. 13Wasi malolkye it de ktyabtabal it ma nam lan-lan. 14Dendye Filistinare rsoi ralat ti i, kali wasi biby o domba nekre ribun sir, ode ika wasi at ma ribun sir dakun. 15Dendye Filistinare rahlun wer heit a Ishak ama Abraham wasi atare rakalire mumu, ode rautun lasmyerke ma kyahlun eta.

16Lemade Abimelekh tyanuk ti Ishak de byohe, “Mbwetik toha ara wasimy hnuke, kali lan o ma mrwesik aramy de.”

17Lemadendye Ishak byetik toha nus desike ma bya ti ika hnu o Gerar a ktebtebanke ma myon ti desy. 18Desike bonyo Ishak kyaly huruk wer heitlulswo ama-na ikalire. Kali Abraham imaty bonyo, wer desikre Filistinare rahlun eta. Lemadendye Ishak yaki wer desikre ti ktyoha kani Abraham iakinare.

19Ode kyoat Ishak wasi atare rakaly wer ti Gerar a ktebtebanke bonyo, werke kbyurik ma lan. 20Dendye iry malaka biby o domba ti wen desikre railir ror Ishak wasi irire ode rbohe, wer desike wait. Dendye Ishak yaki wer desike kanike ti Esek (kbuanke o “Kyety inailir”).

21Lemadendye Ishak wasi irire rkaly a wer salik, bonyo kyety a inailir huruk dendye Ishak yaki wer desy ma kani Sitna (kbuanke o “Rasoruk”). 22Lemadendye byetik toha wen desy ma kyaly a wer salik, desikeo lema kika inailir o namit-namit. Dendye Ishak yaki wer desy ma kani Rehobot (neke kbuanke o “Nuske maelelke”), desyo byohe, “Nenmo Hulasokwe yal wen maelelke ti nus ne ma tamin ti sew ne mane. Lemade tmorif eras ode lema kika inailir o namit-namit, ode tamin ne ma tbes ti wen ne ma taka ity ebnwo anat.”

23Maktei bonyo Ishak yosy wen desy ma byai Bersyeba. 24Ode metdyet desike dakun o, Hulasokwe mya ma syusu tenanke ti i ma byohe, “Ishak o, Yaw neke amamw Abraham wasi Hulasow a Yaw. Kete mumtaut! Yaw ne khwarak mamak a o. Ode ana kal eraske ti o. Ana kala o ma mrwesy a nuske ktem ne. Kala kolnye kali kola klwosu tun nekre mumu ti wasikw iry a Abraham.” 25Lemadendye Ishak iutun wen isob tike ti desy ma kyalamo lyeru Hulasokwe Anike ti desy, ode imin desy ma wasi atare rkaly wer salik huruk.

Hatetakke ti Ishak yor Abimelekh

2626:26 Kej. 21:22Sekwe it bonyo Abimelekh yosy a Gerar yor Ahuzat, neke wasi iry a masurat namke, ode Picol dakun, neke Abimelekh wasi suldatare wait uskwe khatuke. Iry nekre rma ma rait Ishak.

27Lemadendye Ishak yena sir de byohe, “Kyanmwane mima ma miseak yaw kolnye ne de? Kola lenla mimnisik yaw ode mmyesak yaw toha nusamkye e?”

28Bonyo rhalas ma rbohe, “Nenmo aramy mhye o dene Hulasokwe hyarak mamak a o. Lemade aramy mryekan eraske ma lemamo aramy mihatetak myor o ma 29lema muilir mor aramy ode aramy dakun o lema myala atyat o. Klala kola heitlulswo aramy myala eras ti o ode aramy mlyura o ma mbwa mo eraske kitotoha o bo. Aramy myatos elik ohe dene Hulasokwe yal eraske ti o.”

30Lemadendye Ishak hinau sir ma raknam o ra o renw. 31Ode bolbolbol ne bonyo, it de ihatetak yor it ma rsob. Maktei bonyo, Ishak lyura sir eras-eras ma rbetik toha i ma rba, ode ia imin ti desike ma eras-eras bo.

32Kyoat sew desike bonyo, Ishak wasi atare rma ma rlosu ti i de rbohe, “Aramy mkyaly a werke ma aramy mitot werke de!” 33Lemadendye Ishak yaki wer desy ti kani Syeba (kbuanke o “Rahatetak”), mane kyait sew ne, hnu desike raki ti Bersyeba (kbuanke o “Wer Rahatetakke”).

Esau sawanare rosy a hnu salik

34Kyoat Esau wasi ainke hean-at (40) bonyo yala ma isa. Isaa yor wamfwetke enaru. Ita ani Yudit desyo ama-na ani Beeri. Ode ita ani Basmat desyo ama-na ani Elon. Wamfwet deru neke rosy a hnu Hetke. 35Wamfwet deru desike wait mormyorifare atyat a ksyalik ti Esau ama-na yor ena.

27

Ishak iten eraske ti Yakub

1Kyoat Ishak amosw i lahuk de ode mata deruke ahwahw ma lema myatakit ti de myatakit ma, lemade yabuk Esau, anan auskwe, de byohe, “Esau!” Desyo Esau hyalas, “Wee, Amo.” Desyo ama-na byu ti i de byohe, “Mmwai san!”

2Dendye Ishak byu ti ananke de byohe, “Mhwe ma amosw a yaw mane de, ode anakyai lema kmworif soso de. 3Lemamo mal wasimw husw o rama ode mbwa ti mudoha heal o ail ti utno arwala. 4Ode mmwa ma mnwoha ma mtelas kola kudakinke maktei o mety ma ku. Ana kuna maktei bonyo, kuten eraske toha Hulasokwe ti o elyelik lenla kumaty ne.”

5Ishak yor Esau wait inahestun desike Ribka tyomolu. Ode ana Esau bya ti a idoha heal bonyo, 6Ribka yabuk Yakub ma lyosu ti ma byohe, “Amo, dai ktwomolu tun a amamu itanuk ti Esauke ohe, 7‘Mudoha healke it ma mnwoha ma matetelas ma ku, ode ana kuna maktei bonyo, kuten eraske ti o ma Hulasokwe yatos ana lenla kumaty ne.’ 8Lemade anakw o mtwomolu, ode mnwoha nam kutanuk ti oke. 9Mbwai ity wait a bibire ramin tike ode milika mamsun eras desike enaru, ode mmwa ma knwoha ma mtelas kola amamu idakinke. 10Maktei bonyo mety ba ti amamu nya mamo iten eraske ti o, elyelik lenla imaty ne.”

11Keskyede Yakub a byu ti ena de byohe, “Eno, de lema Esau tenanke kihusy e, klala yakwe lema? 12Ana kyal nini amaku yamas tenakkwe desikeo hye ohe kukakmet a i, ode anakyai lema iten Hulasokwe ma yal eraske ma yaw de iten ma yal atyatke ma yaw.”

13Desike bonyo ena-na byohe, “Kete mumtaut de andeka yaw khwar atyat desikre mumu. Mtwoha nam kutanukare ode adoko mbwa ti mal biby eras desikre!”

14Lemade Yakub bya ti yal biby eras desikre ode yor sir ma ena. Mya ma inait bonyo, ena-na nyoha heal desikre ma mtelas kola ama-na idakinke. 15Maktei bonyo ena-na yal Esau wasi rabit eras isosan ti sekye ode yal ti Yakub hyonak. 16Ode yal bibkye iblunke ma yal ma hyula sima o tela, kali Yakub lema ihusy. 17Maktei bonyo yal kotw a mtelas desikre ktyabal roty ena-na inoha desikre ma yety ba ti ama Ishak.

18Lemade Yakub bya ti inait bonyo yabuk ama de byohe, “Amo! Amo!”

Desikeo ama-na hyalas i de byohe, “Ou, kabei o de? Oi neke Esau o ta Yakub o de?”

19Desikeo Yakub byohe, “Amo, Esau yaw, anamw auskwe. Wasimw a nam mutanukare knwoha de. Mane mtwaklulw ode mu heal kudoha nekre ma adoko muten eraske ma yaw.”

20Lemade Ishak byohe, “Anakw o, mbwa ti mudoha ode muma neke mtew lan ko!”

Bonyo Yakub byohe, “Kali Hulasow a mutohakke syaluk a yaw nde.”

21Ode itanuk koldyesy bonyo Ishak byu ti Yakub de byohe, “Desikemo mmwa ma mswuri o mai san, ma kamas a o ohe bain o oi neke Esau o ta kabei o de.”

22Lemade Yakub yarasik ama, ode ama-na yamas a tenanke ode byohe, “Telamw neke kola Yakub telake, keskye simamure kola Esau simanare.” 23Ishak lema hye toha Yakub kali simanare kihusy kola Esau simanare, keskye kyoat Ishak yala ma iten eraske ti i desikeo yena i huruk de byohe, 24“Bain-bain o Esau oi ne e?”

Bonyo Yakub byohe, “Mlay, Amo.”

25Lemade Ishak tyanuk ti i de byohe, “Mal healke kisi desy ma yaw. Ana ku maktei bonyo kuten eraske ti o.”

Ishak itanuk tun desike maktei bonyo, Yakub yal healke kisi desy, ode tua minminake ti ama-na yenw. 26Ama-na yenw ma ktei bonyo tyanuk ti i de byohe, “Msuri o mai san, ode moy a yaw.”

2727:27 Kej. 12:3; Ibr. 11:20Lemade Yakub tyoha ama-na tunanare ode bya ti yoy ama bonyo, ama-na lyos a Esau rabit ihonakke, dendye iten eraske ti i de byohe,

“Anakw o mhwon eras kola dene boluhu-boel Hulasokwe inal eraske ti ne.

28Lemamo Hulasokwe yal yekwe kyosy laitke ti wasimw a boluhu-boel, ode yal eraske ti a wasimw a kariaare ma mutot kotu kisi ribun-ribun.

29Ode lemamo hnuke kutu nekre rtomolu toha o, ode waimw ribun lan ne rtomolu toha o dakun. Ode ana atyatke ktyoha iry a masoba oare, klala eraske ktyoha iry a maala eras ti oare.”

Esau iten eraske toha ama Ishak

30Ode Ishak iten eraske ti anan Yakub maktei ma iba bonyo, wai ausw Esau kelersoru ia yosy wen idoha tike ma mya.

31Lemade inoha kotw ma mtelas ode yety ba ti ama-na nya, ode tyanuk ti ama de byohe, “Amo, mtwaklulw ma mu nam kunoha nekre ma adoko muten eraske ma yaw.”

32Ama-na yena i de byohe, “Esei o de?”

Bonyo Esau byohe, “Yaw nde, Amo.”

33Ishak itomolu Esau telake bonyo tenanke ktemke kyamlulurw ode yena de byohe, “Wah! Esei ne dai inety a kotw mtelas ma kuna nalohdaike ode kuten eraske ti i ma iba so de? Kali eras kuten ti i desike eras bain-bain ma ana yosy nini nam bo.”

34Ode Esau itomolu tun ama-na itanuk desike bonyo, syer ma ti kisalsal ode byu ti i de byohe, “Amo, muten eraske ma yaw dakun.”

35Lemade ama-na byohe, “Waimw amurkye dai mya ma yakal yaw ma hyury ma kuten eras konyo kuten ti oke ti i ma bya de.”

3627:36 Kej. 25:29-34Ode itanuk koldyesy bonyo Esau byohe, “Edo, Yakub yakal yau kdi a kla-ru mane, kolnye mane ani Yakub ne.27:36 Any a Yakub neke kbuanke o dakun ikakmet manas. Mya ma kal wasikw auskwe ti i de ma yobak ma ryesik yaw, maktei bonyo mya ma yal wasikw eras konyo kunalke huruk. Edo, Amo, lema kika wasimw eras ida ma muten ma yaw e?”

37Bonyo Ishak byu ti i de byohe, “Ana kala i ma yola dene wasimw lalanke, ode hatnimamire ana rtomolu toha i bo, ode kal kotw o abw ribun lan ne ti i. Ode lema kika nam ma kal ti o de.”

3827:38 Ibr. 12:17Bonyo Esau lema byuma imres de yolak toha ama bo, ode byohe, “Lema kika wasimw a eras salik ma ana muten ma yaw e? Amo, muten eraske ma yaw dakun!” Ode tyanuk koldyesy ode syer toha.

3927:39 Kej. 36:8; 2Raj. 8:20; Ibr. 11:20Esau itanuk koldyesy bonyo, ama-na byu ti i de byohe,

“Lema kika yew manosy lait ti o de,

lema kika wasimw boluhu-boel eras,

40de ana mukahrea nini-nini nam bo,

ode mtwomolu toha waimw amurkye.

Ode ana mou ti i ode mtwoha i bo,

mtwoha ninie muka keyer ma lema muka at ti i huruk.”

41Ma dai itomolu ama-na tun itanuk desike bonyo, Esau imnisnisik Yakub kali ama-na iten eraske ti i. Lemade Esau tyanuk ti ralake de byohe, “Ode krwekan mo ana lema soso desikeo amaku myaty, ode kyait ma aramy misera i maktei bonyo ana ktwabahunw a Yakub.”

Ishak yaso anan Yakub ma bya ti yait memi Laban

42Ode kyoat Ribka itomolu ohe Esau ana tyabahunw a Yakub bonyo, yaso ma rabuk Yakub ma tyanuk ti i de byohe, “Mtwomolu, waimw ausw Esau ryeky ma ana tyabahunw a o. 43Lemamo mtwoha nam kutanukke: adoko mbwa a samlurw ti mait narakw Laban o hnu Haranke. 44Ode mumin o so ma mor memimw nini klenke soso ma Esau wasi keyerke kitayar 45ode imluluak toha nam mualanare desike bonyo kaso irire dum ma ti rabuk o ma mmwa. Kali kubrai anakw deruke ratayar ti sew sasamke.”

46Lemade Ribka tyanuk ti Ishak de byohe, “Kelik ode lema kdwakin ma katos Esau sawa manosy hnu salik nekre, ode kolnye Yakub byuma isaa yor wamfwet manosy hnu Hetke it mo, lemamo kmwaty lakhidik.”

28

1Maktei bonyo Ishak yabuk Yakub ma yal eraske ti i ode tyanuk ti i de byohe, “Yakub, kete musaa mor wamfwet manosy nus Kanaan ne. 2Lemamo mbwai nus Mesopotamiake ti mait ena-mu wasi irire, neke Betuel sir, ode musaa mor memimw Laban anan wamfwetke it. 3Lemamo Hulasokwe hyarak mamak o, ode yal eraske ti o ma musa desy mo anamure ribun sir ti kyal tesnwo natumw nekre dakun! 428:4 Kej. 17:4-8Lemamo Hulasokwe hyarak a o, ode yal eras Abraham inosy desike ti o dakun, ma ana molik o ma musoruk ma mosy ode mtwenas ti hnuke ktem nekre mumu ma kete mola iry mahlolwainare ma ktyoha Hulasokwe ihatetak ti Abrahamke.”

5Lemadendye Ishak yaso Yakub ma byai nus Mesopotamiake ti yait memi Laban ode ebu Betuel iry a Aram-are, Laban neke Ribka nara auskwe, ode Ribka neke Esau yor Yakub enatke.

Esau isa huruk

6Ode Esau itomolu ma Ishak iten eraske ti Yakub ode yaso i ma byai nus Mesopotamiake ti yobak wamfwet ma isaa yor i oso. Ode kyoat a Ishak iten eraske ti Yakub desikeo byu eta ma kete Yakub isaa yor wamfwet nus Kanaanke. 7Ode Esau itomolu ohe Yakub tyoha ama-na yor ena-na tun ratanukare ode byai Mesopotamia. 8Desikeo nenmo Esau hye ohe ama Ishak lema dyakin wamfwet manosy nus Kanaan-are. 9Lemade Esau bya ti yait ama Ismael, Abraham ananke, ode isaa yor Ismael anan wamfwetke ma ani a Mahalat, neke Nebayot rahyeta.

Yakub myey o Betel

10Yakub byetik toha hnu Bersyebake ode byai hnu Haranke. 11Kyoat desikeo sekwe bya de, ode bya nini yait wenke it bonyo sewah a kyali i ti desy. Lemade yulik a i ma yenah ti desy ode yal hatkwe ma lyun. 1228:12 Yoh. 1:51Ode yenah desikeo myey ohe, yatos a areske it mo atat a ksyalik ma ti ktyutw laitke, ode Hulasokwe wasi nyasoare rorw de rsai ares desy. 1328:13 Kej. 13:14-15Ode ti areske ktutu desike yatos Hulasokwe ma indidiry ode tyanuk ti i de byohe, “Yakub, Yaw neke Hulasow a Yaw, Hulasow a Abraham yor Ishak rasob ma Yaw ne. Ode lasmyer muenaf ti neke ana kal ti oa mor tesnwo natumw. 1428:14 Kej. 12:3; 22:18Tesnwo natumw ana aryarit ahkwe ti lasmyer ne, ode ana rhela nusatke ti hnuke ktem nekre mumu. Ode nuske ktem madurak lasmyerke khaha neke mumu ana rosy eraske, khyali oa mor tesnwo natumw. 15Mnwenas! Ana kswaluk o, ode ana kulaka o ode kor mamak a o, kolnye mbwai kabei ta kabeio, ana kala kolik o ei hnu neke bo. Ana lema ktwutuk lakhidik a o nini knwoha nam ribun lan kutanuk ti oare bo.”

16Ode Yakub imsel ma byatar ode tyanuk ti ralake de byohe, “Edo, Hulasokwe imin wen ne, keskyede nenmo khwe.” 17Itanuk koldyesy bonyo imtaut ode tyanuk de byohe, “Wen neke kyety matatwaut, desikemo Hulasokwe imin wen ne bain-bain, ode wen neke Hulasokwe wasi sekye ne ode holholat sra ne kimlakat dakun.”

18Ana ti bolbolbol ne bonyo Yakub byatar ode yal hatw ilun desike ma yoditi ti wen desy ma kyeluk hatw ma yalamo inenenas. Ode yalik nul zaitunke ti hatw desike ma yal ma nyenas Hulasokwe. 19Ode yaki wen desike ti kani Betel. (Kali Betel kbuanke o “Hulasokwe wasi sekye.”) Hnu desike heitlulswo kani Lus.

20Lemade Yakub syob ode byu de byohe, “Hulasow O! Kolnye ana mlwobak yaw ode mor mamak yaw ti kuba de kuma ne, ode mal rabit o kotw o abw ma yaw 21ma ana kolik yaw bai amaku seike o eras-eras yaw bo, desikeo nenmo ktwohak Hulasow O mmwesan bo. 22Ode ana kal hean a ktera ti Hulasow O toha nam munal ma yaure. Ode hatw kusadiri neke ana kyeluk wen ma kswob ti Hulasow o Animkwe.”

29

Yakub yait memi Laban seike

1Yakub syaur wasi laklakutke ma byai hnuke it oa kseri timur nus Kanaan so. 2Lyakut ma bya-bya nini yatos mait werke it ma kimin nusmeske kditlalan ne. Ode yatos dombake kmetake enatelw ma rbob ma raneney wer desike, kali kyalamo ti renw wer desy. Ode wer desike hatw lanke it a kkyahat eta. 3Kolnye ti wer desike healare raka kmeta ma rawahuk sir mumu ti desy, desike nenmo iry a malaka sirare raditi hatw lan desike ei kserike maktei o rtol ma ral ti renw. Raenw maktei bonyo iry malaka sir desikre rkahat eta wer desy huruk.

4Ode Yakub bya ti yatos sir bonyo yena sir de byohe, “Hei, liakkwe, miktemtem myosy kabei de?”

Iry desikre rhalas i de rbohe, “Aramy myosy Haran.”

5“De mhye amam Laban, Nahor anan ne, e?”

“Ou, aramy mhye i.”

6“De i desy yolkya?”

“I desy eras-eras i bo. Matos! Anan wamfwetke ani Rahel ma i ne inor ama-na wasi dombanare ma rama ne.”

7Lemade Yakub ikita ma byu de byohe, “Sekwe dyutw nggora ma lenla kyait ma ror heal bai wenat a ramin tiare. De khyanwmane lema myal wer ti domba nekre raenw de mitutuk sir ma rana tnyeinare bony ne de?”

8Bonyo rhalas i de rbohe, “Lema koldyesy. De aramy mikita iry malaka dombanare ma rawahuk sir mumu ti ne, desikeo nenmo aramy mlyilik hatw desy ma heal nekre renw werke.”

9Malmata Yakub itun a yor iry desikre, kelersoru Rahel ma mya o yor ama-na wasi dombake kmetake 10ode Yakub iatos Rahel bonyo, byai wer desy ode lyilik hatw ranal ma rakahat wer desy ei kserike, ode yal werke ti memi-na wasi heal desikre ma renw. 11Maktei bonyo Yakub yoy a Rahel ode syer ma telake lan. 12Ode tyanuk ti Rahel de byohe, “Yaw neke amamu rahyeta Ribka ma anan yaw.” Lemade Rahel ila yolik i bai sekye ti lyosu ti ama.

13Ode ama-na itomolu brit desike bonyo, ila ma mya ma yait Yakub ode kyora i ma yoy a i. Maktei bonyo yor i bai seike kralake ti Yakub ihes wasi mormyorifke ti memi. 14Lemadendye memi-na byu ti i de byohe, “Tun mutanuk nekre mlay mumu ma oi neke rahyetaku anan a o.”

Yakub isaa yor wamfwetke enaru

15Yakub yor memi Laban sir ti desy nini hulke sasam, lemade Laban byu ti Yakub de byohe, “Toto, mane ana mkwarya ma yaw koldyesy bony e? De mbwu ma kal sai ti o de?”

16Laban neke anan wamfwetke enaru. Auskwe ani Lea ode amurkye ani Rahel. 17Lea neke matake madededan bo, klala Rahel neke eras a i. 18Yakub iatos deruke bonyo, ralake kdyakin Rahel ma byuma isaa yor i. Lemadendye tyanuk ti memi Laban de byohe, “Memi, ana kkwarya ti o ainke itw ma mo kusaa kor anamw amury a Rahel desy.”

19Lemade memi-na byohe, “Ode mor yaw ti ne ainke itw, desikeo nenmo musaa mor Rahel. Lema eras ma kal Rahel ti iry salik rasaa ror i, ode oke lema. De lemamo kal i ti o bo, kali msalenakw elik-elik a o.”

20Lemadendye Yakub kyarya ti desy ainke itw ma ana isaa yor Rahel, keskye ryekan mo lema soso kali dyakin wamfwet desy ksyalik. 21Kyarya ti memi Laban nini ainke itw maktei bonyo, Yakub bya ti byu ti i de byohe, “Memi, kkwarya nini kbyilak ainke itw de. Ode hekyabei o mal anamw desike ma kusaa kor i de?”

22Lemade memi-na hyalas i de byohe, “Mukita ma tala kalkalke it aduk.”

Dendye rabuk ribun lan ne ma rma ma raka kalkalke ti desy. 23Ti sewah desy dakun bonyo Laban yor Lea ti Yakub. (Keskye kelerkok ma Yakub lema hye ohe Rahel i ne Lea ne.) Lemade yenah yor i bo. 24(Desikeo dai inal Lea ti i ne, Laban yal wasi atke it ti Lea, neke ani Zilpa, ma ana syeak ti Lea.)

25Msarinke bonyo Yakob kelersumuk mait i kali yatos o Lea i ne! Lemade bya ti byu ti memi de byohe, “Memi, mala tot atyat sai ma yaw ne de? Kkwarya ainke itw ma kobak ma kal a Rahel. Ode makal a yaw ma mor Lea ma kusaa kor a i. Memi, kyanmwane muakal yaw ne de?”

26-27Lemade memi-na hyalas i de byohe, “Kyalamo lasmyerke kwatan mamin wen aramy mimin ti neke amurkye lema isa kmuna auskwe. De auskwe isa kmuna amurkye. Desikemo mukita ma kalkal neke ktei aduk. Mamode nenmo kor a Rahel ti musaa mor a i. Keskyede mkwarya ma yaw ainke itw huruk.”

28Sekwe itw ma kalkalke ktei bonyo Laban yor Rahel ba ti Yakub. 29(Desikeo yal wasi atke it ti Rahel dakun, ma ani Bilha. It o it o yor wasi at.) 30Desike bonyo Yakub yenah yor Rahel.

Lemadendye Yakub kyarya ti Laban ainke itw huruk, ode kyala kyosy desike Yakub lema dyakin Lea de dyakin Rahel bo.

Yakub ananare

31Sew kyaki neke Hulasokwe syeak ma Yakub lema dyakin Lea de dyakin Rahel bo. Lemade Hulasokwe yala ma Lea mdedan i ode Rahel myakw.

32Lea mdedan i ma idur ma ananke wamwany a i. Desike bonyo Lea tyanuk ti ralake de byohe, “Hulasokwe syeak ralakw matolke, ode laiku ana dyakin yaw kali kudur ma anakkwe wamwany a i.” Lemade raki naman desike ma ani Ruben. (Kali Ruben kbuanke o, “Hulasokwe syeak ralakw matolke.”)

33Ramin desy nini Lea mdedan i huruk. (Mdedan i kali wasi sambayanare Hulasokwe tyomolu.) Lemade idur bonyo Lea tyanuk ti ralake de byohe, “Hulasokwe tyomolu ohe laiku lema dyakin yaw mane kudur ma anakkwe wamwany i huruk.” Bonyo ani Simeon. (Simeon kbuanke o, “Hulasokwe tyomolu.”)

34Ramin desy nini Lea mdedan i huruk ma idur bonyo ananke wamwany i huruk. Lemade tyanuk ti ralake de byohe, “Anne aramy myety ral sasamke ma kudur ma anakkwe enatelw ne ma wamwany sir mumu.” Lemade naman desike raki i ti Lewi. (Kali Lewi kbuanke o, “Rety ral sasamke.”)

35Ramin desy nini Lea mdedan i huruk ma idur bonyo anan neke wamwany i huruk. Lemade raki i ma ani Yehuda kali Lea tyanuk ti ralake de byohe, “Selsel ne kbwitil o ksumuk Hulasokwe Anike.” (Yehuda kbuanke o, “Byitil o syumuk.”) Bonyo Hulasokwe yala Lea ma myakw aduk.

30

1Rahel iatos ma wai ausw Lea ika anan ma ribun bonyo, syoi rala wai auskwe, kali Rahel lema ika anan. Lemade byu ti lai de byohe, “Lema muka anamw ma yaw e? Lemamo ana kmwaty.”

2Lemade Yakub kyeyer a Rahel ma byu de byohe, “De Hulasow a yaw e? Ma mbwu ma kal namanke ti o e?”

3Lemade Rahel byu ti Yakub de byohe, “Wasikw a atke i ne. De mal i ma mkwol i ma kyait o anakw a i bo ode ena yaw.”

4Lemadendye Yakub kyola Bilha ma ika anan ti i 5ma mdedan i, ma idur bonyo ananke wamwany a i. 6Ode Rahel byu de byohe, “Hulasokwe syeak ralakw nelnyelkye ode tyomolu wasikw sambayanare mane yal naman ne ma yaw.” Lemade raki i ti Dan. (Kali Dan kbuanke o, “Hulasokwe syeak rala nelnyelkye.”)

7Bilha mdedan i ma idur huruk 8bonyo Rahel byohe, “Ana kalkyaw yaw ma kbwilak waikw auskwe.” Lemade raki naman desy ti ani Naftali. (Kali Naftali kbuanke o, “Kalkyaw yaw.”)

9Lea ryekan o ana lema ika anan de, lemade yal wasi at Zilpa ne ti lai-na kyol i ma ika anan ti i. 10Dendye Zilpa mdedan i ma idur, idur bonyo ananke wamwany a i. 11Lemade Lea byohe, “Kosy eraske huruk!” Mane raki naman desy ti Gad. (Kali Gad kbuanke o, “Yosy eraske.”)

12Ramin desy nini Zilpa mdedan i ma idur huruk. 13Lemadendye Lea byu de byohe, “Kumukmuka yaw, ode wamfwet ribun lan nekre ana rbohe, ‘O Lea imukmuka i a ksyalik.’” Lemade raki naman desy ma ani Asyer. (Asyer kbuanke o, “Imukmuka i.”)

14Kyait inakety o nam bonyo Ruben byai boare, desikeo itot a mohw inaka ananke it. Lemade yety ma ti ena. Inety ma ti ena bonyo Rahel byu ti Lea de byohe, “Lea, mal mohw desy anana ma yaw.”

15Desyo Lea byu ti Rahel de byohe, “Kal laikw ti o ma mal i de, ode ana kal mohw anakkwe itot ne ti o huruk e?”

Lemade Rahel byu ti Lea de byohe, “Ande kal laikw ti mkwol i metdyet ne, ode mal mohw desy ma yaw.”

16Kyoat Yakub yolik i toha boare ma mya bonyo Lea ikita ma byu ti i de byohe, “Mala ma metdyet neke menah mor yaw, kali kal mohw inaka ananke ti Rahel de. Mane mkwol a yaw sewah ne.” Lemade Yakub kyol a Lea metdyet desy. 17Ode Hulasokwe tyomolu Lea wasi sambayanare, lemade mdedan i huruk ma idur hah, desyo ananke wamwany a i. Ma Lea anan wamwankye enasim sir. 18Lea byu de byohe, “Hulasokwe yal nyalukake ma yaw ma ksyoi eta ktela kunal wasikw atke ti laiku sawa hah i ne.” Desike bonyo yaki naman desy ti ani Isakhar. (Kali Isakhar kbuanke o, “Nyalukake.”)

19Maktei bonyo Lea mdedan i huruk, 20lemade byohe, “Hulasokwe yal nyaluka eras-eraske ma yaw, ode ana laikw yalan tenakw ne, kali kudur hah a kla-nemake mane.” Bonyo raki naman desy ma ani Zebulon. (Kali Zebulon kbuanke o, “Alanke.”)

21Maktei bonyo Lea mdedan i ma idur hah huruk, desyo ananke wamfwet a i, ma raki naman desy ti ani Dina.

22Ode sew kyaki nekre Rahel syambayan ti Hulasokwe ma Hulasokwe tyomolu wasi sambayanare. 23Dendye yala i ode lyura i ma mdedan i ma idur hah, desyo ananke wamwany a i. Lemade Rahel byu de byohe, “Hulasokwe yaditi yaw toha mamyaikw o nam nekre. Lemamo Hulasokwe tyabal namanke sasam huruk.” 24Lemade naman desy raki i ti Yusuf. (Kali Yusuf kbuanke o, “Lemamo tyabal sasam huruk.”)

Yakub yor memi Laban it de yena it

25-26Kyoat Rahel idur ti Yusuf bonyo Yakub byu ti memi Laban de byohe, “Memi, mlwura yaw kor sawakw deruke ode anakure ma aramy mbyai hnuakw, kali mhwe ohe khyali sawakw deru desy kkwarya lan ti oke mo lan dakun de.”

27Lemade Laban byu de byohe, “Toto, mtwomolu aduk. Kolnye mdwakin yaw mo, mtwenas ti ne aduk, kali nenmo kuob ma khwe o Hulasokwe yal eraske ma yaw neke khyali o. 28De mbwu sai ma kal ti o de?”

29Yakub byu ti memi de byohe, “Memi, mhwe ma kkwarya lan ti o a ksyalik, ode ksweak mamak wasimw biby o domba. 30Kuma khyehyeike mo wasimw a nam nekre ratebibikan bo, keskyede selsel neke wasimw biby o domba o lan o hnutamw ne ribun de. Kali khyali yaw Hulasokwe yal eraske ti o. Ode hekyabei o kkwarya ti sawakw o anakw nekre de?”

31Desikeo Laban byu ti Yakub de byohe, “De mbwu ma kal sai ti o de?”

Bonyo Yakub byu de byohe, “Memi, kete munal namit-namit ma yaw. Kolnye ana kuseseak mamak wasimw a biby o domba nekre bo, klala kuten o ma mtwoha nam kutanuk ne. 32Mlwura yaw ma senweke kbwa koly wasimw a biby o domba nekre ma ksweak sir ma konyo domba o biby desikre iblutare kirekryeki, ode ror domba anat metmetare, desyo kal sir ma wasikw mumu ma kyeluk makolikkwe bo. 33Ode kyait teike mo, Memi mbwa ti mbwihy wasikw biby o domba nekre, de kolnye mutot biby o dombake it ma lema irekryeki i, ta dombake ananke it ma lema metmet a i, desy mo Memi heal kunametke i desy.”

34Lemade Laban byu ti Yakub de byohe, “Toto, kou nam mutanukare mumu.”

35Keskyede sew desike Laban bya ti yilik domba o biby a marekryeki iare ror domba anat metmet nekre mumu ode yal ti ananare ma rseak ti sir, 36ode Laban ror sir ba. Rba-rba nini sekwe enatelw ma soso sir toha Yakub, klala biby o domba ktera desikre Yakub syeak mamak sir bo. (Yakub hye ktela Memi Laban iala ti desy, keskyede mamwaw i bo.)

37Lemade Yakub yal akwe ksanake enatelw ma bya ti syisik kiblunare ma kola dene nam mareki i nekre, 38maktei o yal ti a bibire wenat kyalamo raenw a wer tike kralanare, kali heal desikre rdakin ma rasai ti werke khihi desy. 39Kyoat heal desikre rasai bonyo rmatakit aw ksana detelw isisik desy. Lemadendye biby o domba desikre radur ti anatare desikeo, kele rlaik ti iblutare metmet o bokbok (kola dene dai aw ksana isisik ma bokbok o metmet desikre). 40Yakub syalik a biby o domba marekryeki iare ror domba anat metmet desikre mumu toha Laban wasinare ma yosy, ma ika wasi domba o biby a kmeta mesmesan bo.

41Ode kolnye biby o domba malkyakaw nekre rala ma rasai bonyo, Yakub yal aw ksana detelw isisik nekre ma yal ti wait wen raenw wer tike kralanare ma kolnye rasai mo rarasik aw ksana isisik desikre. 42Klala lema yal aw ksana desikre ti heal lublubare. Lemade heal lublubare Laban yosy a sir bo, klala heal malkyakaure Yakub yosy a sir. 43Lemadendye Yakub wasi lan o hnutan nekre ribun ode wasi biby o domba o unta o keledainare rtabal wasi atare ribun sir ma ika iry lan.

31

Yakub a ila ode tyutuk lakhidik memi Laban

1Kyoat desike, Yakub a tyomolu o memi Laban a anan wamwanire ma rbohe, “Yakub a yal ity amatke wasi maloly a ribun lan ne, ode maloli nekre kyosy a ity amatke malolike.” 2Yakub yatos mo memi Laban lema ralake eras ti i kola heitlulswo de.

3Lemadendye Hulasokwe byu ti a Yakub de byohe, “Molik a o ei amamw a hnua ti mait hatnimamure. Ana kuhnyarak mamak a o.”

4Lemade Yakub yaso irire ma rlosu ti a Rahel yor a Lea ma rba ti rait a i, ti wena ilaka biby o domba oa boare. 5Deruke ti ranait bonyo Yakub a tyanuk ti sir de byohe, “Katos mo amamkye lema eras i kola heitlulswo ma yaw de, keskyede Hulasow a amaku isob tike hyarak mamak yaw bo. 6Miru mhye dakun ohe kola kkwarya ti amamkye ma kungkoli kumahal, 7keskyede amamkye yakal yaw ma yulak wasikw a katkye kdia kla-hean elik, keskye Hulasokwe lema lyura amamkye ma syusu tot a atyatare ma yaw. 8Kyoat desike amamkye tyanuk ma yaw de byohe, ‘Kolnye radur ti biby a marekryekiare, desikeo ana kal sir ti o ma kyeluk a makolimkwe.’ Lemade kyoat biby desikre radur bonyo, anatare rarekryeki sir mumu. Ode kyoat amamkye iatos ktela desy bonyo yulak i huruk ma byu ma, kolnye ana radur ti biby a matahak a bokbok o metmetare desikeo kosy a sir. Lemade biby desikre radur bonyo anatare ratahak bokbok o metmet a sir mumu. 9Lemade ktyoha ksala ne Hulasokwe yal amamkye wasi biby o domba desikre ma kosy a sir.”

10Yakub tyanuk huruk de byohe, “Ode kdi ti a kseunare ma ana mlol ma biby o domba desikre rasa-ralan a sir, desikeo kmwey o katos a biby a wamwanire ma rasai, desyo iblutare kirekryeki ode ratahak bokbok o metmet. 11Ode ti meikw desike Hulasokwe wasi nyaso manosy laitke tyanuk ma yaw ma byohe, ‘Yakub!’ Desikeo khwalas. 12Bonyo nyaso desike byu huruk de byohe, ‘Matos, biby a wamwany a masai desikre, rarekryeki sir ode ratahak a bokbok o metmet a sir. Yaw ktwenuk desikre ti o mumu ma desy, kali katos mo Laban yala ktela atyat nekre ti o bo. 1331:13 Kej. 28:18-22Yaw neke Hulasow a yaw, ma sew desike kswusu yaw ti o oa Betel, ma ti soke moditi hatw desy ma kyalamo munenenas a yaw, ode hatw desike malik nul zaitunke ti ma mal ma kindika wen kyalamo musob ma Yakwe. Lemamo adoko mala ma molik o bai wenamw a radur ti o ke.’ ”

14Itanuk maktei bonyo Lea yor Rahel a rhalas Yakub ma rbu de rbohe, “Kolnye, ara amamkye lema ika maloli ma ana aramy myosy de. 15Ode ryekan aramy o myola dene iry a madakan nekre ti a irire nusat bo. Ode kyeta aramy ma yal ma byuak nam ibuare, desike ode nam desikre hyalodur mumu ma ktei de. 16Mane wasimw maloly ribun lan Hulasokwe inal toha ara amamkye neke kolnye ara wasimy ode ity anatare wait dakun. Lemamo mtwoha nam a Hulasokwe itanuk ti oare.”

17-18Lemadendye Yakub a yamlurw ma adoko bya ti a yait a ama oa nus Kanaanke. Dendye syalak a sawa o anan ti untake, ode dai yeuk a wasi biby o domba nekre rtabal wasi a sakar o sakar mamin ti Mesopotamia ode rba. 19Kyoat desikeo Laban malmata imin oa boare ma kyotal a dombanare husitare, ode lenla raba bonyo Rahel syukar ma inameta ama-na wasi irkye kwaltwan kyalamo malaka sirke.

20Lemadendye Yakub a yakal Laban ma lema lyosu a wasi babake ti i. 21Dendye yal wasi maloly ribun lan nekre ode yamlurw ti wasi babake, lemade ilaa tyusya sah Efratke ma byai kususwan a Gileadke.

Laban idoha Yakub

22Nenmo sekwe enateluke bonyo irire dum a rlosu ti Laban ohe Yakub a ila toha sir. 23Lemadendye Laban iwahuk a hatnimanare ode raktemtem a radoha Yakub ti a sekwe itw elik, ma rait i o kususwan a Gileadke. 24Metdyetke bonyo Hulasokwe mya ma syusu i ti Laban, neke Laban myey ma Hulasokwe byu ti i de byohe, “Mnwenas! Murontyo mala atyat a Yakub ma mutun atyat ti i elik.”

25Kyoat Laban inait Yakub bonyo, Yakub yor a wasi irire rsadiri wait a lasyerire ti kususwanke it a khaha de, lemade Laban yor a hatnimanare rsadiri wait a lasyerire ti wen desy dakun. 26Ma ana ktei bonyo, Laban a byu ti Yakub de byohe, “Yakub, kali kyanmwane muakal a yaw ne de, ode mulaka anakure ba ma rola dene iry a rakumak eta ti inamdiriat a kralanare ne de? 27Ode kyanmwane muakal yaw ma muba ode lema mutuly ta muhalas yaw, de mamwaw o bony ne de? Kolnye kyalake mtwuly a yaw, anakyai e klwura o ma mbwa ode kaso ma rtutw a ninily o nam ma krela ode ramukmuka sir ma ror o ba. 28Ode kyanmwane lema mlwura yaw ma koy a ebukw o anakw ma klyosu ohe aramy misalik aramy ne de? Yakub, ktem a o ti wasimw a ktela ne bain. 29Yaw ne malkyakaw a yaw ma kolnye kala atyat ti o de, keskye detke Hulasow a amamw isob ti neke mya ma byu eta yaw ma kurontyo kala atyat ti o elik-elik. 30Yaw khwe dakun ohe muba neke, mdwakin ma molik o ti msweak waimw o amamw, keskye kyanmwane munamet a irkye kwaltwan malaka aramy ne de?”

31Desike bonyo Yakub a ikita ma hyalas de byohe, “Kuba ode lema kutuly o kuhalas a o ne kali kumtaut ode krwekan ohe ana muneti anamw a wamfwetare toha yaw. 32Keskye ti irkye kwaltwan desy, kolnye mutot a iry a manametke it ma imin ne, desikemo ana tamatik a i. Lemamo adoko mbwihy ohe wasimw a nam dum ne kimin a yaw ti ne mo, kyosy o ma mal bo, ode iry a manalke lemamo the i mumu.” Yakub a lema hye ohe Rahel i ne inamet a irkye kwaltwanke ne.

33Lemadendye Laban byai a Yakub a wasi lasyerkye ma syukar ti iskyui-iskyay wer o nam ma iobak, desyo lema itot. Dendye yulak i ma byai Lea wasi lasyerkye, maktei bonyo, syukar Yakub sawa deru hah desikre waitare, keskye lema itot a namit-namit ti, nini bya ate bai a Rahel wasi lasyerkye. 34(Lenla ibai a Rahel wasi a lasyerkye bonyo Rahel yal irkye kwaltwan desy ma ryoka bai untake wasi aryarkye ksakake, ma kimin a wasi lasyerkye kralake. Ode ia tyaklulw a aryarkye khaha desy ma yeteta.)

Lemade Laban syukar ei Rahel wasi lasyerkye ma yobak ti. 35Bonyo Rahel a tyanuk ti ama de byohe, “Amo, kete muka keyer a yaw o lema kumdiry ma ksweak a o, kali wasikw hul a atyatke ne.” Ode Laban yobak wasi walut desike keskye lema itot elik.

36Lemadendye Yakub ika keyer de byohe, “Memi, mane wasikw tot atyat kuala ti o neke kimin o ka?” Tyanuk ode ikery nisy bo. “Salakw sai ne lanidik mane mudohdoha yaw kolnye ne de? 37Ode muhnutuk a lanakure maktei, dendye mutot wasimw a wer o nam e? Mal nam ribun desikre mumu ei mloskye ode muwahuk ti hah ne ma hatnimakure ode hatnimamure ratos, ma rhe ohe ituru neke kabei sal i ode esei mlay i de. 38Kor o a ainke hean-ru (20) ma ksweak mamak wasimw a biby o domba ma raka anat ma eras-eras sir bo. Ode lenla ohe ku a biby a wamwankye it toha wasimw a biby o domba kulaka ain dehean-ru ne elik. 39Ode kyoat a heal mahatw ranat wasimw biby o domba nekre lema kety tbunatare ba ti matos sir elik-elik, kali yaw kmwesan kal wasikure ma keluk sir bo. Ode heal iry ranamet metdyet o msarin nekre kyalamo mataut yaw ma keluk sir ti o dakun.

40Seure rait mo msarinare rala manas ma yaw, ode metdyetare desyo mbrin a yaw. Dum mo lema kenah dakun. 41Wasikw morif kyoat kukarya ti a o ain dehean-ru neke: ainke hean a kresi enaat kkwarya ma kutot anamw deru desy, ode ainke nem huruk desyo kutot a biby o domba kmetake. Ode kyoat desy dakun o makal eta wasikw a katkye kdi a kla-hean. 42Kolnye Hulasow a Abraham yor Ishak rasob tike lema syeak mamak yaw mo, oi ne maso yaw ma kolik yaw watwatan bo. Keskye Hulasokwe yatos makolikw lan a kunoha nekre, ode detke tyanuk ohut ti o maktei de.”

Yakub yor Laban rahatetak

43Lemadendye Laban hyalas Yakub de byohe, “Yakub, wamfwet deru desike anakw a sir, ode anatare desyo anakure dakun. Wait biby o domba desikre wasikw dakun. Bain-bain ohe nam ribun lan muatos ti neke yaw ne wasikw. Keskye lema kala namit-namit ma kyety eta ebukw o anakw. 44Lemadendye mmwa ma tahatetak ma taktemtem a tsob ode ttenuk hature ma kyeluk nyatos ma kete it de imluak it.”

45Lemadendye Yakub yal hatw mamin desike it ode syadiri ti desy. 46Desike bonyo Yakub yaso a wasi irire ma rily a hature ma rautun. Maktei bonyo, raktemtem a rtaklulw ma lema soso sir toha utun desy ode raknam. 47Laban yaki utun desy ma kani a “Yegar-Sahaduta” (kbuanke ohe, “Utun malosu tun rahatetak” toha tel Aramaikke) klala Yakub yaki utun desy ma kani Galed (kbuanke ohe, “Utun malosu tun rahatetak” toha tel Ibranike).

48Wen desike kani Galed kali Laban tyanuk ti Yakub de byohe, “Hatw rautun neke taki kaninare ma kyalamo it de inenenas it.”

49Ode wen desike dakun o raki kanike ti Mizpa (kbuanke o, “Wen ramdiry tike ma rseak ba”), kali Laban tyanuk huruk de byohe, “Ana tasali ity mane, keskyede Hulasokwe yatos ituruke bo. 50Ode kolnye mala atyat ti a anakure, ta lemamo musaa mor wamfwet salik, ma lema kika iry mahe, keskye munenenas: Hulasokwe iseseak itkye bo. 51Hatw tautun nekre klyosu ohe ituru attah sasam ity. 52Hatw utun nekre klyosu ohe kete kaklean ti kala atyat ti o, ode kete maklean utun desy mai san ma mala atyat ma yaw. 53Ode Hulasow a Abraham yor ebukw Nahor rasob ti I neke ana yohut ity tunat sal o mlay.”

Lemadendye Yakub yalela ti Hulasow a ama Ishak isob ti Ike ma tyoha tun itanukare. 54Ode tyabahunw a healke it ma yabar ti kususwan desy ba ti Hulasokwe. Maktei bonyo yabuk wasi irire ma rma ma raktemtem a raknam. Ode raknam maktei bonyo, rametdyeta sir ti kususwan desy.

55Lemadendye bolbolbol ne bonyo, Laban yoy ebnwo anan ma rasalik sir, ode iten eraske ti sir, maktei o Laban yolik i bai hnu imin tike.

32

Yakub imtaut ma inala yor Esau

1Yakub syaur wasi laklakutke ma bya nini Hulasokwe wasi nyasoare rosy laitke rma ma ranala ror i. 2Ode Yakub iatos sir bonyo, byu de byohe, “Hulasokwe wen lasyery ireit tike ne.” Lemadendye raki wen desike ti kani Mahanaim (kbuanke o, “Wen lasyer rareitke enaru”). 3Maktei bonyo Yakub yaso wasi matumarare ma rmuna i bai Edom ti rait kausu Esau ti nus Seirke. 4Yakub yal haretke ti iry desikre de byohe, “Mlyosu ti waikw ausw a Esau kolsyan, ‘Yaw ne Yakub, wasimw iry a yaw. Ma yaw ne kor memikw Laban nini kyait sew ne mane, 5ode yaw ne kuka wasikw saby o keledai o domba o biby, ktyabal wasikw atare dakun. Ode kal brit ne ti ebukw a Esau ma klwosu yaw ti i ma dyakin yaw.’”

6Lemade matumar desikre rba ti rlosu brit desy ti Esau. Maktei bonyo rolik sir ma rait Yakub ode rbu ti i de rbohe, “Aramy mbya ti myait waimw ausw a Esau de, mane i ne ima ne. Mya o yor irkye atkwe enaat (400).”

7Yakub itomolu brit desy bonyo, imtaut a ksyalik ode lema hye nam iala. Lemade ihe iry a manor iare ma tairke enaru rtabal wasi a biby o domba o saby o unta o nam. 8Kali ryekan ohe ana Esau mya ma imdiriat ma syekan tairke it, desikemo tair idake rala toha i ma robak morhyatke.

9Lemadendye Yakub syambayan ma byohe, “O Hulasow a ebukw Abraham yor amakw Ishak rasob ti Oke, kyalake maso yaw ma kolik yaw bai hnuakw ti kait hatnimakure. Ode Hulasow O, Oi ne mbwu ma ana mtwenuk eraske ma yaw. 10Yaw neke khwe ohe lema kbwer o ktwahal ma kosy namit-namit toha O elik, keskye kyanmwane munal nam ribun lan neke ma yaw ne de? Khwe ma kyoat kubai memikw Labanke ma kew sah Yordanke, desyo lema kunety namit-namit elik, de lenla tektekanke bo. Ode selsel ne kolik yaw huruk, desyo kor a tairke enaru mane. 11O Hulasow O, lemamo mhwarak mamak yaw toha waikw Esau ode muhnyarak sawakw o anakw, kali kumtaut o ana mya ma tyabahunw aramy. 1232:12 Kej. 22:17Kali knwenas a nggora kola mtwanuk ma yaw ma mal eraske ma yaw, ode mala yaw ma tesnwo natukw ribun sir, ma lema irkye it a yaki yal ara aryarimkye kola laran mamin a namwata ne.”

13Ode metdyet desike renaf ti desy. Msarinke bonyo Yakub a yal wasi a biby o domba desikre kindika nyaluka ti wai ausw a Esau. 14Nyaluka desikre biby a ltyenke atkwe enaru (200) ode biby a wamwankye hean-ru (20), domba ltyenke atkwe enaru ode domba wamwankye hean-ru, 15unta masuswakwe hean-telw (30) ror anatare, ode sabiltyenke hean-at (40), ode saby a wamwankye hean (10), keledai ltyenke hean-ru ode wamwankye hean. 16Heal desikre ihe a isakar sir ti wasi atare, ode tyanuk ti sir de byohe, “Mlyakut ma mitoha e ode myala e ma klenare maelel tebikan.”

17Yakub yal haretke ti wasi at mamunake ma byohe, “Kolnye, waikw ausw a Esau mait i ti sal a klen ode yena o de byohe, ‘Ebumw ese i de? Ode ese helan nekre ode mala ma mbwai kabei ne de?’ 18Desike bonyo mhwalas i de mbwohe, ‘Ara Ebumy a o, ode atamw a Yakub wasi ma yosa sir ti o, de i ne itoha mane.’”

19Maktei bonyo Yakub tyanuk ti at matoha mamunake yor idanare de byohe, “Mtyoha haret sasam kutanuk ti at mamuna desy, 20ode kete mimluak ma mlyosu ti ebukw a Esau ohe, ‘Atamw a Yakub i ne itoha mane.’” Kali Yakub ryekan ohe, yal heal nekre ma yaluka Esau ralake ma kolnye ana it de yait it desikemo Esau ika eras a yor Yakub. 21Dendye yosa kmuna heal inal desikre ti Esau, klala ia yenah ti wen ireit ti desy bo.

Yakub kyumak manenen Hulasokwe

22Metdyet a kditlan desike Yakub byatar ma yor a sawa deruke, rtabal sawa hah deruke ode ananke hean a kresi sasam ma rba ti rew a sah Yabokke. 23Maktei o yolik i ma yal wait nam ribun lan ne ma yosa bai sahke serida desy huruk. 24Ode myesan imin desy bo.

Imin desy ma lema klenke soso bonyo wamwankye it a mya ma yait Yakub ma deruke it de yal it nini msarin a kyal sir. 25Kyoat desike iry desike kyoman ma lema yala yal Yakub dendye yoban Yakub lakbiake kusuke ma kyamai. 26Ode iry desike byu ti Yakub de byohe, “Mtwunik a yaw ma adoko kbwa, kali ana lema soso bonyo sekwe byetik de.”

Keskyede Yakub byohe, “Ana lema ktwunik a o kolnye lenla mal eraske ma yaw.”

27Lemade iry desike yena i de byohe, “Animw ka?”

Bonyo hyalas i de byohe, “Anikw a Yakub.”

2832:28 Kej. 35:10Dendye iry desike ikita ma byohe, “Kyala kyosy ne lema animw a Yakub deny, de animw a Israel kali mubesak oa mor Hulasokwe ktyabal irire ma malkyakaw o ma mrwesik sir.” (Mane Israel kbuanke o, “Ibesak a ia yor Hulasokwe.”)

29Maktei bonyo Yakub byohe, “Mlwosu animkwe dakun.”

Keskye iry desike ibrai de byohe, “Kete mena anikkwe de.” Lemadendye iry desike yal eraske ti Yakub bo. 30Ti ktei bonyo Yakub tyanuk de byohe, “Kunal a kor Hulasokwe ode katos uno mata de, keskye lyura yaw ma kmworif a nggora.” Mane wen neke yaki kanike ti Pniel. (Pniel kbuanke o, “Hulasokwe Uno Mata.”)

31Msarinke bonyo, Yakub byetik toha wen desy (Pniel), keskyede lakbiake ksuke ktyaksal. 32Mane kyala kyosy desy ma kyait senweke, Israel-are lema ra heal a kisi ma kahat a klakbianare, kali Hulasokwe yoban Yakub lakbiake kusuke.

33

Yakub yolik i ma ika eras yor Esau

1Yakub yatos ti mo Esau yor a irkye atkwe enaat (400) a rma. Lemadendye ihe a isakar ananare ma ror a Lea ode Rahel rtabal sawa hah deru desy. 2Yal sawa hah deru desikre ror anat desikre ma rmuna ma ramin lulkwe. Maktei bonyo Lea yor ananare, klala Rahel yor Yusuf rosy a lyaw lahukke. 3Ode Yakub bya lulu ma myuna raktemtem mumu, ma bya ti ana iarasik kausuke desikeo syakitil ode you ti i kdia kla-itw elik.

4Keskye Esau ila bya ti yait Yakub ode kyora i ma yoy a i ode it de syera it.

5Maktei bonyo Esau byitil matake ma yatos a wamfwet desikre ror naman desikre bonyo, yena Yakub de byohe, “Wai, esekar ne ranor o ne de?”

Lemadendye Yakub ikita de byohe, “Awa, anakure sir desy, Hulasokwe yal naman nekre ma yaw mane.”

6Maktei bonyo sawa hah desikre ror anatare rma ma rou ti Esau. 7Maktei o Lea yor ananare rma ma rou ti Esau. Ode manosy lyaw lahukke Rahel yor Yusuf rma ma rarasik ode rou ti Esau dakun.

8Desike bonyo Esau yena de byohe, “Mala sai mor wasimw tair dai kunait nekre de?”

Bonyo Yakub hyalas i de byohe, “Rma ma raluka ralamkwe nde.”

9Keskye Esau byohe, “Malolikkwe kresy dakun de. Ode lema kbwu ma mal namit-namit ma yaw.”

10Keskye Yakub byohe, “Lema! Kolnye, kaluka ralamkwe, desikemo, mal nam kunal ti o nekre. Kali katos o matos yaw mo lema mkweyer a yaw, lemadendye ti yaw neke, kuatos waiku matamkwe ne kola dene kuatos Hulasokwe ne dakun. 11Dendye kuten toha o ma mal nam kuosa ti o desikre, kali Hulasokwe ralake eras ma yaw ode yal nam ribun lan kubu nekre mumu ma yaw.” Desikeo Yakub tyanuk ma lyuan lanidik dendye Esau yal nam desikre.

12Lemadendye Esau byohe, “Mmya ma taktemtem ma tseak ma tala ma tba.”

13Keskyede Yakub hyalas ma byohe, “Away, mhwe mane naman nekre raluh a nggora, ode yaw neke ksweak mamak heal masuswaw nekre. Kolnye teuk sir mirin sekwe sasam mo ana heal nekre rmaty mumu. 14Lemamo oa mety lulkwe ode yaw ktwoha lyakwe kakan bo. Yaw klwakut kakan kor a heal nekre ode anakure nini aramy myait o ti Seir, nus Edom so bo.”

15Lemade Esau tyanuk huruk de byohe, “Desikemo ktwutuk wasikw iry malaka yaure dum ma ror a e.”

Keskye Yakub ikita de byohe, “Away, kete koldyesy. De kbwu ma kete mrwekan namit-namit, ode kuten ma kolnye molik o mo ralamkwe eras-eras ma yaw bo.”

16Lemadendye, sew desike Esau yolik i bai Seir, nus Edom, 17klala Yakub lema tyoha i de yulak i ma bai Sukot, ti ika likatke ti ma imin ti ode ika biby o domba wenat ma ramin ti desy dakun. Lemadendye wen desike raki kanike ti Sukot (kbuanke o, “Likatare”).

18Yakub syoru wasi laklakutke nini yait hnu Sikhemke. Inait wen desike bonyo syadiri wasi lasyerire ti knyey hnu Sikhem desy. Lemadendye kyoat Yakub ilakut toha Paddan Aram, nus Mesopotamiake, ma yait hnu Sikhem ti nus Kanaanke, desyo lema namit-namit atyat ti i. 1933:19 Yos. 24:32; Yoh. 4:5Maktei bonyo Yakub lyiw a lasmyerke tebikan toha Hemorare ti Sikhem neke khesike kuban a blyawan bokbokke atkwe sasam (100) ma ramin ti. 20Ode iutun hature ma kyeluk wen rasob tike ode yaki kanike ti “El Israel” (kbuanke o, “Hulasow a Israel-are Rasob ti Ike”).

34

Dina yor Sikhem

1Sew desike, Lea yor Yakub de anat Dina bya ti yait wamfwet Kanaan nekre. 2Ma sew desike Hemor iry a Hewi neke ika orankay ti nus desy, ma anan Sikhem yatos warar Dina neke ma lyakut bonyo kyumak i ode ilaka i ba ti yala atyat ti i. 3Iala ktela desy maktei bonyo Sikhem ralake kdi ti wamfwet desy bain-bain ode lyobak a i. Lemade yobak ma tyenauk o yaluka wamfwet desy ma adoko ralake kdyakin Sikhem dakun. 4Ode Sikhem byu ti ama de byohe, “Lemamo mbwa ti muten wamfwet ne toha ama ode naranare ma yaw, kali kbwu ma kusaa kor a i.”

5Kyoat desike Yakub tyomolu ma ananke anike kiray de, keskye lema yala namit-namit kali ananare malmata ralaka wait a biby o domba o boare ma lenla rma. 6Lemade Sikhem yor ama Hemor rma ma Hemor yobak ma itun a yor Yakub ma rtanuk a mlakye. 7Keskye kyoat desike Yakub ananare nenmo rosy boare ma rma, ode ratomolu tun desy bonyo, kelersumuk mait sir ma rkeyer a ksyalik i bo, kali Sikhem yala atyat ti Dina, neke Yakub anan i, Sikhem yala ktela ne kbuanke o yaranran Israel-are mumu ma desy. 8Dendye Hemor tyanuk ti Yakub de byohe, “Anakw a Sikhem dyakin anamkwe, lemade kuten toha o ma mlwura anamkwe ma isaa yor anakkwe. 9Mmwa ma ttenuk mlakye ma tety a ral sasamke, ma lemamo wasimw a irire ror wasikw irire rasa ma it de yal it ma tahora tasai ity, 10ode taktemtem a tamin nus ne bo, kolnye mdyakin ma mimin ne ma mika wasimy a wer o nam ti ne.”

11Maktei bonyo Sikhem dakun o tyanuk ti Dina ama-na yor naranare de byohe, “Kolnye ralamire eras ma yaw desikemo mbyu nam sai ta sai o ana kunal ti eke bo. 12Mtyanuk ohe mdyakin sai ma kal ti e de. Ode mbyu blyawan sai ma kal ma kswelw insa ne de. Ana mbyu sai mo kal ti e bo. Keskye kuten ma mlyura ma kusaa kor rahyetamy desy.”

13Yakub ananare rakakmet a Sikhem yor ama Hemor, kali rkeyer o Sikhem yala rahyetat Dina neke ma anike kiray de. 14Lemade Yakub ananare rbu ti iry deru desy de rbohe, “Aramy mmyay ma mlyura ara rahyetamkye ma, isaa yor a iry a lema rakotal amoskwe kiblunare. 15Aramy mtyoha tun mitanukke, keskyede aramy miten toha e ma mtyoha nam aramy mitanukke dakun. Kbuanke o wamwany mamin hah ne mumu neke rkotal wait amoskwe kiblunare ma rola aramy ne. 16Desikeo nenmo aramy mtyoha tun mitanukke ma tasa ma tahora tasai ity, ode taktemtem neke tadurak nus ne ma iry sasam ity. 17Keskye kolnye lema mtyoha nam aramy mitanuk neke ode lema myou ma mkyotal wasimy amoskwe kiblunare, desikemo aramy mbya ti myal ara rahyetamkye toha seimkye ma, aramy myor i ma mbyetik toha nus ne.”

18Keskyede Hemor yor Sikhem rkoman ma tun desikre mlay, 19dendye Sikhem yamluru ma tyoha tun Yakub yor ananare ratanukare kali ralake kdi ti Dina ksyalik. Ode ti Sikhem wasi awakye kralake neke raktemtem a rsumw a i, kali yety alalan ode itun mo rtoha tunanare.

20Lemadendye Hemor yor Sikhem de rbai wen kyalamo rawahuk sir tiare ti lorkye kmatake ode tyanuk ti iry ribun lan mamin ti hnuke krala desy de byohe, 21“Irya Israel nekre rbuma rmorif eras ror ity, dendye taktemtem a tadurak a hnu ne ode kyosy a sir ma rbai kabei ta kabei bo. Nus ne lan a kryesik ma sir a ramin ti dakun. Ode iti tala mo tasaa tor a wait a wamfwetare, ode sir dakun o rasaa ror a ity wait a wamfwetare. 22Keskye iry desikre rbuma wamwany ity nekre tkotal ity wait amoskwe kiblunare ma tola sir, desikeo nenmo rou ma ramin ti hnu ne ma iry sasam a ity. 23Ode ana wait biby o domba ktyabal wait maloly a ribun lan nekre iti tosy. De lemamo adoko mmya ma tou ode tlura sir ma rma ma taktemtem a tamin nus ne.”

24Lemadendye hnuke kutu mawahuk i desikre rtoha tun Hemor yor Sikhem ratanukke. Dendye wamwany a lan mamin a hnuke krala desikre rkotal wait amoskwe kiblunare.

25Ode sekwe enateluke bonyo wamwany desikre rkoman a wait amoskwe ksunsununare nggora, lemade Yakub anan Simeon yor Lewi, neke Dina naranare, ral wait a kraire ode rba kakan ti rsukar hnu desy ma, rtabahunw a wamwanire mumu, 26ode rsoli ral Hemor yor Sikhem dakun. Maktei o ral rahyetat Dina toha Sikhem seike ma ror i de rba. 27Ode ratabahunw o raha iry desikre maktei bonyo, Yakub anan idanare rsukar hnu desy, desikeo ratos o irire ribun a rmaty. Lemade ral nam ribun lan ne toha hnu desy ma kyeluk rahyetatke ani eraske, kali rkeyer o rahyetatke anike kiray de. 28Lemade ral biby o, domba o, saby o keledainare rtabal wait a wer o nam ribun mamin a hnuke krala desy ode mamin a wait a boluhu-boel nekre, 29ktyabal wait a nam maka khesi lanare maktei o rkumak eta wamfwet o naman kakan mamin ti hnu desy dakun. Maktei bonyo rasoruk lakhidik wait a nam mamin a sey kralanare ma rety ba.

30Lemadendye Yakub byu ti Simeon yor a Lewi de byohe, “Miru ne mhyury a atyatke ma yaw mane. Mhyury ma iry a Kanaan-are ror a Feris-are ode hnuke ktem ne ramnisik yaw ode ana rawahuk sir ma raktemtem a rhou yaw mane, ana rtabahunw o raha ity mumu ti ity seitke kralake mane, kali lema ribun a ity.”

31Desike bonyo deruke rakita ma rbohe, “Amo, mdwakin ma Sikhem yala ara rahyetamkye kola dene wamfwet a malasur nekre e?”

35

Yakub yor wasi luike rbai Betel

135:1 Kej. 28:11-17Ode sekwe it bonyo Hulasokwe byu ti Yakub de byohe, “Yakub, Yaw ne Hulasow a Yaw, ma kola kswusu Yaw ti o kyoat a mula toha waimw a Esauke. Lemamo adoko mbwa mirin bai Betel ma mumin o so, ode muutun wenke it ma kyalamo mkwotal heal ti ma mswob ma Yaw.”

2-3Lemadendye Yakub byu ti sawa o anan ode iry a manoriare de byohe, “Ana tosy a ne ma tbai Betel, ma ti soke kuutun wenke it ma kyalamo kswob ti Hulasokwe. Hulasow malobak yaw ode masaluk a yaw ti a kyalamo atyatke kidan yaw ne. Ode klwakut bai kabei ta kabei mo inor mamak yaw ne bo. Dendye ado mbyisak wasimy a iry kwaltwan a misosan desikre ba, ode myatlyosik wasimy a mormyorifke ma nelnyely, ode mhyonak rabit a harharure.” 4Lemade ral a wait a irire waltwat o wait a nitwomatu ma ral ti Yakub ode ktyabal wait a blyawan rakasu ti tliatare ne, ma Yakub kyali ti aw lanke it a kusu maney a hnu Sikhem desy.

5Kyoat Yakub yor a sawa o anan o wasi luike ma raba bonyo, Hulasokwe yala matautke ti iry mamin a nus desikre ma ramtaut ode lema radoha Yakub yor a wasi luike. 6Ode ranait a hnu Lus (Betel) ti nus Kanaanke bonyo,35:6 Lus neke kyoat a ainke hean-ru kyolak eta bonyo Yakub yaki kanike ti Betel.7Yakub iuutun wen rasob tike, ode yaki wen desy ma kani a El-Betel.35:7 Any a El-Betel neke kbuanke o Hulasokwe imin a Betel. Iyaki kolnye kali heitlulswoke Hulasokwe syusu tenanke ti i ti wen desy, kyoat a Yakub a ila toha kausu Esauke.

8Kyoat desike Ribka wasi iry a maseak ti ike ani Debora neke myaty. Dendye rkali i ti aw lanke it a kusu mamin kseri seryab hnu desy. Lemadendye aw desy raki kanike ti a “Aw a raser ti kusuke.”

Hulasokwe yal eraske ti Yakub o Betel

9Kyoat a Yakub yolik i toha Mesopotamia ma inait bonyo, Hulasokwe syusu i ti i huruk ode yal eraske ti i, 1035:10 Kej. 32:28ma byu de byohe, “Animw Yakub, keskye kyala kyosy neke ana lema rabuk animkwe ti Yakub de, klala rabuk o ti Israel.” Lemadendye Hulasokwe yaki anike ti Israel.35:10 Any a Israel neke kbuanke o ibesak a ia yor Hulasokwe.1135:11 Kej. 17:4-8Maktei bonyo Hulasokwe tyanuk ti i huruk de byohe, “Yaw ne Hulasow a Yaw, ma krwesik nitwomatun o iry kwaltwan kyalamo rasob ti nekre mumu. Lemade muka anamw ma myel ma mika nuske it, ode ana kyosy tesnwo natumw desikre raka nus a khatunare dakun, ma khyali o, tesnwo natumw ana raka Raja. 12Ode lasmyer a kunal ti Abraham yor Ishak neke kal ti o ode ana kal ti tesnwo natumw dakun.” 13Maktei bonyo Hulasokwe tyutuk Yakub ti wen desy. 1435:14 Kej. 28:18-19Lemade Yakub lyilik hatkwe it ma syadiri ti wen Hulasokwe imdiry tike, maktei o yalela i ti Hulasokwe ma yalik arakke ktyabal nul rala toha zaitunke ti hatkwe khaha desy. 15Ode yaki wen desy ti kani Betel.35:15 Any a Betel neke kbuanke o Hulasokwe Seike.

Benyamin radur ti o ena-na myaty

16Maktei bonyo Yakub yor wasi tairke rbetik toha Betel, ode rba nini lema soso sir toha hnu Efratke bonyo, kyait sekwe ma Rahel idur hah. Keskye yala ma idur hah o ksunw ksyalik. 17Idur hah maktei bonyo iry a manoha ike tyanuk ti i de byohe, “Kete mumtaut ode kete mala ralamkwe ma kakan kali anamw neke wamwany i huruk.”

18Keskyede Rahel kyarasy ti matmyatike ode memeanke kyala ma ktei, dendye yaki anan desike ti ani Ben-Oni,35:18 Any a Ben-Oni neke kbuanke o Anakw a mahury atyat ma yakwe. keskye ama-na yeluk naman desike anike huruk ma yaki i ti ani Benyamin.35:18 Any a Benyamin neke kbuanke o Anakw a malkyakaw manosy a serikw wanke.

19Maktei o Rahel myaty. Dendye rkali i ti salke kseri maba kola Efratke (hnu Efrat ne rahaly o Betlehem ne). 20Maktei bonyo Yakub syadiri hatkwe it ti wen desy ma klyosu ohe Rahel rkali i ti desy. Ode kmya ma kyait senweke, hatw ne desi a nggora.

21Israel (Yakub) isadiri hatw desy maktei bonyo, syaur wasi laklakutke ma bya ti byilak Migdal Eder bonyo, syadiri wasi lasyerkye it ti wen desy. 22Ma malmata ramin wen desy desikeo, sekwe it bonyo Ruben bya ti yenaf yor a Bilha, ama-na sawa hahke. Ode lema soso bonyo, ama Yakub a tyomolu tun desy ode kyeyer, keskye mamwaw ia kyor bo. Yakub anan wamwankye hean a kresi enaru sir (12). Neke ika anan toha sawanare ma anatare sir ne:

Yakub ananare

2335:23 1Taw. 2:1-2Lea ananare sir ne: Ruben (naman ausw a i), Simeon, Lewi, Yehuda, Isakhar, ode Zebulon.

24Desyo Rahel ananare sir ne: Yusuf yor Benyamin.

25Klala Rahel a wasi atke ani Bilha ma ananare sir ne: Dan yor Naftali ne.

26Ode Lea wasi atke ma ani Zilpa ma anan a Gad yor Asyer.

Anan desikre mumu radur ti sir oa Mesopotamia ti Padan-Aram so.

Ishak a myaty

2735:27 Kej. 13:18Ode seure kieluk i ma sew desike Yakub ti rait ama Ishak oa wen a imin tike, neke kani Mamre (knyei a Kiryat-Arba, rhaly o Hebron). Wen desike heitlulswo ebu Abraham neke imin ti dakun. 28Desike ode seure it de kieluk a it, ma Ishak amosw a i lahuk deny ma anianke atw ksala hean-walw (180) 29bonyo myaty. Lemade anan Esau yor Yakub rluk tbunanke ti bobke kralake (bob desike heitlulswo Ishak lyuk ama Abraham tbunanke ti dakun).

36

Esau tesnwo natu

136:1 1Taw. 1:35-37Esau tesnwo natu nekre ne rahaly dakun ti Edom ne. 236:2 Kej. 26:34Esau isaa yor wamfwet manosy hnu Kanaanke irkye enatelw. Sawa nekre sir ne: Ada, Oholibama ode Basmat.

Ada neke, Elon manosy a hnu Hetke ananke.

Ode Oholibama neke, ama-na ani Ana, ode ebu-na Zibeon yosy a Hewi.

336:3 Kej. 28:9Klala Basmat neke, Ismael ananke ode kamurike i ne ani Nebayot.

4Mane Ada ananke i ne: Elifas ne;

ode Basmat ananke i ne: Rehuel ne;

5klala Oholibama ananare sir ne: Yeusy, Yaelam, ode Korah.

Naman desikre Esau anan sir mumu ma radur ti sir ti hnu Kanaan ne.

6Esau iwahuk a sawa detelkwe, ananare, ode iry mamin wasi sekye kralake mumu, rtabal wasi biby o domba o lan o hnutat ribun inal toha hnu Kanaanke ne, maktei bonyo byetik ma tyutuk wai amury Yakub ti wen desy ode rbai nus salik. 7Ktela neke kdi ti kali Esau yor wai Yakub ne deruke malolitare ribun lanidik, ode ti nus desike kotkwe lema kyoat ma kyait kyal wait biby o domba ribun lan desikre mumu. 8Lemadendye Edom (Esau ani idake) tyenas ti kususwan hnu Seirke bo.

Esau ebnwo anan

9Esau neke Edom-are ebut mamin a kususwan Seirke, ma tesnwo natu sir ne:

10-13Esau sawa-na ani Ada desikeo idur bonyo, ananke wamwany i ma ani Elifas.

Elifas neke isa desikeo anan wamwankye enasim sir, ma sir ne a: Teman, Omar, Zefo, Gaetam ode Kenas.

Elifas sawa imruanke ani Timna. Timna neke idur ma ananke wamwany a i ma yaki i ti ani Amalek.

Ode Esau sawa idake ani Basmat, desyo idur ti anan wamwankye it ma ani Rehuel.

Ode Rehuel neke isa ma anan wamwankye enaat sir, desikeo sir ne: Nahat, Zerah, Syama, ode Miza.

14Klala Esau sawa Oholibama, neke Ana anan a i ode Zibeon ebu i.

Oholibama neke idur ma anan wamwankye enatelw o sir ne: Yeusy, Yaelam, ode Korah.

15Esau tesnwo natu ratuhu ralai ranoskye:

Elifas neke Esau anan ausw a i.

Desikeo Elifas tesnwo natu sir ne: Teman, Omar, Zefo, Kenas, 16Korah, Gaetam ode Amalek.

Sir neke mumu rtuhwo rlai rosy a Esau yor sawa Ada.

17Esau anan Rehuel neke tesnwo natu sir ne: Nahat, Zerah, Syama, ode Miza.

Sir neke mumu rtuhwo rlai rosy a Esau yor sawa Basmat.

18Klala tesnwo natu manosy a lyaw nekre dakun o rtuhwo rlai rosy Esau yor sawa Oholibama ma sir ne: Yeusy, Yaelam, ode Korah.

19Sir neke mumu Esau (Edom) tesnwo natu ma it o it ika usu khatu ti wait away kralanare.

Seir tesnwo natu

20-2136:20-21 1Taw. 1:38-42Seir neke iry Horike ode ebnwo anat mamin ti nus Edom desike sir ne:

Lotan, Syobal, Zibeon, Ana, Disyon, Ezer, ode Disyan.

Iry nekre mumu raka usu khatu ti wait away kralanare.

22Lotan neke anan wamwankye enaru o sir ne: Hori yor Heman. Ode Lotan rahyetake sasam ma ani Timna.

23Ode Syobal neke anan wamwanire sir ne: Alwan, Manahat, Ebal, Syefo, ode Oman.

24Ode Zibeon neke anan wamwankye enaru o sir ne: Aya yor Ana. (Ana i ne kyoat ilaka ama-na wasi a keledainare, desyo itot wer manaske ma kbyurak toha lasmyerke ti nus bakbak krala ne.)

25Ode Ana neke ma anan wamwankye it ma ani Disyon ode wamfwetke it ma ani Oholibama.

26Ode Disyon neke anan wamwanire sir ne: Hemdan, Esyban, Yitran, ode Keran.

27Ode Ezer neke anan wamwanire sir ne: Bilhan, Zaawan, ode Akan.

28Klala Disyan neke anan wamwankye enaru sir o: Us yor Aran.

29-30Lemade Seir ebnwo anan Lotan, Syobal, Zibeon, Ana, Disyon, Ezer, ode Disyan nekre raka usu khatu ti iry a Hori mamin ti nus Edom desike.

Iry a maka Raja ti nus Edomke

3136:31 1Taw. 1:43-54Raja mahareta ti nus Edom neke anitare rkesy ma kitoha-kitoha i mane (kyoat lenla kika iry maka Raja ti Israel-are):

32Ti nus Edom neke Raja mahareta mamunake ani Bela, neke Beor ananke. Raja Bela neke yosy a hnu Dinhabake.

33Ode kyoat Bela imaty bonyo, Yobab, neke Zerah ananke yosy a hnu Bozrake ma ika Raja ma yeluk a Bela.

34Ode Yobab imaty bonyo, Husyam yosy a Teman-are wait nuske ma ika Raja ma yeluk Yobab.

35Ode Husyam imaty bonyo, Hadad neke Bedad anan i ma ika Raja ma yeluk Husyam. Hadad i ne imdiriat ma rala ral Midian-are oa Moab-are nusatke ne, ode Hadad neke yosy a hnu Awitke.

36Ode Hadad imaty bonyo, Samla yosy Masreka ma ika Raja ma yeluk Hadad.

37Ode Samla imaty bonyo, Saul yosy a Rehobot mamin sahke khihi desy, mya ma ika Raja ma yeluk Samla.

38Ode Saul imaty bonyo, Akhbor anan Baal-Hanan neke, ika Raja ma yeluk Saul.

39Ode Baal-Hanan imaty bonyo, Hadar ika Raja ma yeluk Baal-Hanan. Desikeo Hadar yosy a hnu Pahuke ma sawa-na ani Mehetabeel, neke Matred ananke ode Mezahab ebuke.

40Lemadendye, Esau ebnwo anan maka usu khatu ti wait iry mamin hnu desikre, neke raki anitare mane:

Timna, Alwa, Yetet,

41Oholibama, Ela, Pinon,

42Kenas, Teman, Mibzar,

43Magdiel, ode Iram.

Sir ne iry maka usu khatu mahareta o Edom ti wen ramin tiare. Lemadendye Esau neke Edom-are ebnwo matrumat a i.

37

Yusuf yor wainare

1Yakub imin ti a nus lan Kanaanke, kola heitlulswo nus ama-na imin tike. 2Ode tkunw a sekye krala Yakub neke ksalake ne:

Yakub anan Yusuf neke wasi ainke hean a kresi itw (17) bonyo yor a wainare ralaka wait a biby o domba. Wai nekre Bilha ananare rtabal Zilpa ananare. Bilha yor Zilpa deruke Yakub sawa hah sir bo. Sekwe it bonyo Yusuf ihes ti ama ohe wainare totatare atyat.

3Yakub neke lyobak a anan Yusuf ne ma kryesik anan ida nekre mumu, kali kyoat Yusuf radur ti i bonyo ama-na imtu de. Lemadendye sekwe it bonyo Yakub yal rabitke it ti Yusuf, neke eras a ksyalik. 4Wainare raseak ma amatke lyobak Yusuf bonyo ramnisik a i. Lemadendye lema ratun mamak ror i.

5Metdyetke it bonyo, Yusuf a myey, ma msarinkeo ihes mei desike ti wainare, desike bonyo wainare ramnisik a i lan lahuk. 6Ihes mei neke ti sir ma byu de byohe, “Waikw ausw e, mtyomolu! 7Detke kmwey ohe taktemtem a tamin boke kralake, ma tatubuk gandumare desikeo hinakw a gandumke kimdiry lol ma mlay-mlay. Ode ea mitubukare kkyoal eta kutubukke ti kditlanke, ode kyou ti wasikkwe.”

8Itanuk koly desy bonyo wainare rbu ti i de rbohe, “Kali mbwohe ana lan o ma mhwareta aramy e?” Wainare rterik a i, ode ramnisik i lan-lan, khyali meike ode tunanare.

9Metdyetke it bonyo Yusuf a myey huruk, desikeo ihes meike ti wainare de byohe, “Kmwey ohe katos a sekwe, hulke, ode htunke hean a kresi sasam (11) neke rou ma yaw.” 10Mei desike tyanuk huruk ti ama. Desike bonyo, ama-na tyerik a i de byohe, “Meimw sai desy de? Kali mrwekan ohe enamw o amamw ode waimure ana rma ma rou ti o e?” 1137:11 Kis. 7:9Lemade Wainare ramninisik a i, klala ama-na irerekan a mey desikre bo.

Rketa Yusuf bai Mesir

12Sekwe it bonyo Yusuf wainare rbai hnu Sikhemke ti a ralaka wait a biby o domba, 13ode Yakub byu ti Yusuf de byohe, “Toto, mbwai Sikhem ti mait waimure ma msyeak ity wait biby o domba o so.” Desike bonyo Yusuf a you. 14Lemade ama-na tyanuk ti i huruk de byohe, “Mbwa ti matos waimure ohe rseak a ity wait biby o domba mamak ta lema de, maktei bonyo mmwa ma mlwosu ma yaw.”

Itanuk ti i bonyo, Yusuf a byetik toha Hebron a ktebtebanke ma bya ti yait Sikhem. 15Kyoat desike malmata bya de mya ti boke kralake bonyo, inala yor wamwankye it. Wamwany desike yena i de byohe, “Nam sai ne muobak ne de?”

16Bonyo, Yusuf hyalas i de byohe, “Kuobak waikure, kali sir ne raseak ara wasimy biby o domba ne.” Lemade Yusuf yena i de byohe, “Mhwe sir o ramin o kabei de?”

17Iry desike byohe, “Dai rbetik toha ne de. Ktwomolu ohe rbuma rbai a hnu Dotanke.”

Desike bonyo, Yusuf tyoha wainare ma bya ti inala yor sir o Dotan. 18Ima-ma soso a i bonyo, wainare ratos i, ma lenla inait sir bonyo, rtanuk ma rbuma rtabahunw a i. 19Ma it de byu ti it de byohe, “Myatos, iry mamey desike mya de. 20Mmya ma adoko ttabahunw a i, ode totuk tbunanke ei werke kralake. Ode ana tlosu ti ity amatke de tbohe, heal mahature rasu-raahi i ma myaty de. Andeka tseak ohe mei desikre ana kolkyabei.”

21Ruben tyomolu nam rarekan nekre bonyo, yobak ma yaorif a Yusuf. Lemade Ruben a byohe, “Ete mtyabahunw a i! 22Totuk lakhidik i ei wer bakbak desy kralake. Ode ete toban o ttaba i, ta lemamo ete tanuak i o namit-namit.” Tyanuk a ktela desy, kali ibuke ma yaorif Yusuf ode yaso i ma yulak i bai sekye.

23Lemade Yusuf inait wainare bonyo, rkumak malkyakaw i ma ronuk wasi rabit eras desike toha i, 24ode rhait i ma rtunik i ei werke krala bakbak mamin ti desy.

25Desikeo malmata raknamnam bonyo, ratos a iry a Ismaelke kmetake rma ma rosy a Gilead ma rbai Mesir. Ti wait untanare rlean nam a khesi lanare kola dene balsem o damar o nam ma ti o rketa o Mesir. 26Dendye Yehuda tyanuk ti wainare de byohe, “Kbuan sai mane tabu ma tatabahunw a ity wait amury ne ode tahunik a ktela ne de? 27Mmya ma tketa i ti a iry a Ismael desikre. Kete tala i ma ksunw o knyai. Kolkyabei ta kabeio ity wait amury a ike bo.” Lemadendye wai nekre rtoha tuna desy.

2837:28 Kis. 7:9Lema klenke soso bonyo iry a Midian maketa namare rma, desikeo Yusuf wainare ral i toha wer desike, ode rketa i ti iry Ismael desikre ti hesi blyawan bokbokke hean-ru (20). Maktei bonyo, iry maketa nam desikre ror i bai Mesir. (Ode kyoat a wainare raketa i bonyo Ruben lema imin.)

29Ruben iolik i ei wer dai desy bonyo yatos ma Yusuf lema imin desy! Lemadendye isu-iahi wasi rabitke ti tenanke kali ralake kitol. 30Dendye ti yait a wainare ode byohe, “Naman neke lema imin so de! De ana kala kolkya?”

31Lemadendye ral bibkye sasam ma rtabahunw a i, ode redak Yusuf wasi rabitke ti bibkye lara desy. 32Maktei bonyo, rabit desike rety ba ti amatke ode rbohe, “Amo, rabit ne aramy mitot, de kete rabit ne anamkwe wasi de?”

33Bonyo Yakub yatos a yal rabit desy, ode byu de byohe, “Mlay, anakkwe wasi rabitke ne! Anakyai heal mahature ra i bain de. Edo, anakw a Yusuf de heal mahature ra i de!”

34Yakub isu-iahi wasi rabitke ti tenanke ode hyonak kadutke ma serser o nanyay i kali ralake kitol a ksyalik, ma syera anan desike seu krala nekre bo. 35Anan wamfwet o wamwany desikre rma ma raluka ralake, keskyede lema you de byohe, “Kswera anakkwe nini kmwaty bo.” Lemadendye serser nanyay i nini nam, khyali anan Yusuf desy.

36Klala lema rhe ohe iry a Midian desikre ti ranait Mesir bonyo rketa Yusuf ti irkye it ma ani Potifar. Iry neke ika usu khatu ti iry malaka Raja Mesirke wasi sekye.

38

Yehuda yor Tamar

1Kyoat desike Yehuda byetik toha wainare ma ti yor iry a Adulamke it ma deruke rakalui, neke lian desike ani a Hira. 2Ti wen desike Yehuda ralake kdi ti wamfwet Kanaanke it ma ani Syua, lemade Yehuda isaa yor wamfwet desy. 3Wamfwet desike mdedan i ma idur hah bonyo ananke wamwany a i dendye raki anike ti Er. 4Ramin desy nini wamfwet desy mdedan i huruk, desikeo idur hah bonyo ananke wamwany a i, lemade raki anike ti a Onan. 5Maktei bonyo Yehuda sawa-na mdedan i ma idur hah huruk bonyo ananke wamwany a i, dendye raki anike ti Syela, ode kyoat Syela radur ti i, desikeo ama Yehuda moluk imin oa Kezib.

6Maktei bonyo Yehuda yal wamfwetke it ti anan ausw a Er ma isaa yor i, neke wamfwet desy ani a Tamar. 7Keskyede Yehuda anan ausw Er desike Hulasokwe yatos mo totanare atyat, dendye Hulasokwe kyeyer ma tyabahunw a i.

8Lemade Yehuda byu ti anan Onan, neke Er wai amurkye, ma byu de byohe, “Mbwa ti a musaa mor waimw auskwe sawa, ma meluk waimw auskwe, ode menah mor i ma ika anan ma waimw auskwe ika ebnwo anan.” 9Keskyede Onan hye ohe ana naman desikre lema yosy a sir, dendye kolnye sew kyaki nekre kyol sawa, desikeo wasi amoskwe kwenke yotuk ba ma kete ika ebnwo anan ti wai auskwe. 10Hulasokwe yatos mo ktela Onan iala neke atyat, lemade Hulasokwe tyabahunw a i huruk.

11Lemadendye Yehuda byu ti sobai Tamar desy de byohe, “Lemamo mbwa ti mumin o amamu seike ma msom o so aduk, nini anakw a Syela lan a i, desikeo nenmo misa.” Tyanuk kolnye ma yakal eta kali ryekan o alnini anan desike myaty kola wai ausw deruke. Dendye Tamar bya ti imin oa ama-na seike.

12Ainare kieluk-kieluki ma soso dendye, Yehuda sawa Syua neke myaty. Ode soso ma Yehuda ralake lema kitol o sawa-na myaty de, dendye Yehuda bya ti ryubut a lian Hira, neke yosy hnu a Adulamke, ma rbai hnu Timnake ma ti rait iry kyalamo rkotal domba-na husitare. 13Ode Tamar tyomolu britke ohe ana ryana Yehuda byai Timna, ma ti rkotal wasi domba-na husitare ma rketa o so.

14Ode Tamar hye bain ohe, Yehuda anan amury Syela neke lan i de, keskyede ryanaku lea yal wamwany amury desike ma kusaa kor i elik e? Lemadendye Tamar yobak sal ti ryana Yehuda, dendye bya ti yaly a wasi rabit som desike ode hyonak rabit salik, ode yal syalke it ma hyul eta matake, kola dene wamfwet malasurare, maktei bonyo ti tyaklulw a lorkye kmata rala mo rasukar bai hnu Enaimke, neke kimin sal mabai hnu Timnake.

15Kyoat Yehuda iatos Tamar bonyo, ryekan ohe wamfwet desike lyasur, 16kali Tamar kyahat matake kola dene wamfwet malasurare, dendye Yehuda bya ti yarasik a i ti salke kseri desy, ode byu de byohe, “Mmwai san, ma kenah kor a o.” Tyanuk kolnye kali lema hye ohe wamfwet desike sobai elik-elik a i.

Lemade wamfwet desike yena i de byohe, “Kolnye kou ma kbwu ma menah mor yaw mo, ana mal sai ma yaw de?”

17Desikeo Yehuda hyalas i ma byu de byohe, “Ana kal wasikw biby a murke it ti o.”

Desyo Tamar ikita ma hyalas huruk ma byohe, “Kyosy o bo, keskyede mal nam dum ma kkwumak eta ma kyeluk snyoli tun mutanuk desy nini mosa biby a mur desy ma yaw bo.”

18“Desmyo nam sai ne ana kunal ti o ma kdyalun tun kutanuk ne de?”

Desikeo wamfwet desike hyalas i ma byohe, “Mal nyatosamkwe (capke) ktyabal ktasi matol telamw desy ode tektekan mamin simamw desy ma yaw.”

Lemade Yehuda yal nam desikre ba ti wamfwet desy, maktei bonyo it de kyol it ma rahuri sir. 19Maktei bonyo Tamar yolik i bai wait a sekye, ode yonuk wasi syal inal ma ieteta matake ne, maktei o hyonak wasi rabit masomke huruk, ode lema soso bonyo Tamar yor tenanke.

20Lema klenke soso bonyo Yehuda yaso lian Hira ma yety a biby a murke it ti wamfwet desy, ma yal a yolik a nam kola inal ti wamfwet desy, keskyede Hira lema itot wamfwet desy elik. 21Lemadendye Hira yena ti de yena ma ti a iry mamin a hnu Enaim desikre de byohe, “Lema mmyatakit wamfwet malasur kyalamo mamin ti salke kseri ne e, de imin o ka?” Keskyede iry a mamin hah desikre rhalas i de rbohe, “Lema kika wamfwet malasur ti hah ne.” 22Lemade Hira yolik i ma ti yait Yehuda ma byohe, “Lema kutot wamfwet desy elik, ode iry mamin Enaim sokre dakun o rbohe lema kika wamfwet malasur ti hah so.”

23Dendye Yehuda byohe, “Desikemo lema nam. De wamfwet desike yosy a nam desikre bo, ma kete irire ramahis ity kali rbohe tobak wamfwet malasur. Ode bain-bain o kosa biby desy ti i de, keskyede lema mutot wamfwet desy elik-elik.”

24Nenma hulke enatelw (3) desikeo Yehuda tyomolu britke o sobai Tamar a yola wamfwet malasurare, ma mdedan i de. Lemade Yehuda yal haretke de byohe, “Ti mkyumak wamfwet desy ma myal akye ti i ma myaty!” 25Malmata Tamar a rala ma ror i ei mloskye, desikeo yosa britke ti ryana de byohe, “Kor tenakkwe ne kali kyosy iry a maka wasi nam kukumak nekre, de mbyihy ohe esei ne wasi nyatos a ne ktyabal ktasike ode tektekan ne de?”

26Yehuda byihy nam desikre maktei bonyo byohe, “Wamfwet desike lema sal a i, keskye eras i ma byilak yaw, kali yau ne lema kubu ma kunal i ti a anakw Syela isaa yor a i ne.” Ma kyala kyosy desike Yehuda lema kyol Tamar de.

27Kyoat Tamar a yala ma idur hah bonyo, idur hahak naman lakduare. 28Malmata yolak ma idur hah desikeo, naman lakdu desike ita yeta simake ei mloskye, dendye biangke kyumak ode yal olas mermerke ma yikat ma yatosa naman desike simake. Maktei bonyo byu de byohe, “Naman neke radur ti i a kmuna.”

29Keskyede naman desike byit a simake ei kralake huruk, klala naman lakdu wamwany salik desike radur i a kmuna. Lemade biang desike byohe, “Akwa amalkyaumkwe khyury ma mbwetik kolnye e?”

30Lemade raki naman desike ma ani a Peres.38:30 Any a Peres neke kbuanke o Byetik yor amalkyauke. Maktei bonyo wai-na radur ti i, desikeo simake ral olas mermerke ma ratosa i, dendye raki naman desike ti ani a Zerah.38:30 Any a Zerah neke kbuanke o Khyitik a mermer.

39

Potifar sawa-na hyury a Yusuf

1Iry Ismael desikre ror Yusuf bai Mesir. Rba ti ranait bonyo, rketa i ti Potifar ma ika at ti i. Potifar neke Mesir a i ma kyarya ti Raja Mesirke, desyo ika usu khatu ti iry a malaka Rajake seike. 239:2 Kis. 7:9Lemade Hulasokwe lyobak a Yusuf ode syaluk a i, mane kyalamo Yusuf wasi karya a kralanare eras ne. Yusuf imin ti ebu Potifar seike, 3ode ebu-na yatos i mo Hulasokwe kyalamo iloblobaka i, ode syaluk i ti karyanare. 4Potifar neke dyakin Yusuf a ksyalik, lemade syusu Yusuf ma ika usu khatu ti iry makarya ti Potifar wasi sekye krala desy, ode syeak ti Potifar yor sawa o hatnimanare ktyabal wait lan o hnutat dakun. 5Dendye khyali Yusuf, kyala kyosy desike Hulasokwe yal eraske ti Potifar sir ktyabal wait lan o hnutat ma ti kyait wait boluhu-boel nekre mumu. 6Potifar wasi maloly ribun lan nekre yal ti Yusuf a syeak, ode nam ribun lan nekre Potifar lema byuma hye ti kyait desy, de iheke ohe inaknamke bo.

7Yusuf neke lyalaw bainke ode lyalaw eraske, ma khyury ma Potifar sawa-na ralake ti Yusuf. Lemade byu ti Yusuf de byohe, “Mmwa ma menah mor yaw ti wenakkwe.” 8Keskye Yusuf lema you de byu ti i de byohe, “Eno, kete mkweyer, de ebukw Potifar kola yal nam ribun lan nekre ma ksweak ti. Ode lema byu ma hye ti kyait nam ribun lan mamin sekye krala ne mumu, 9de wasi a iseak tike kola yaw kuseak tike dakun. Lema kika nam a lema inal ma kuseak, de lenla tenamkwe kmyesan bo, kali oi ne ebuku sawa o. Kala kolkyabei ma knwoha ktela atyat desy ode kala sal ti Hulasokwe de?” 10Tahehe ma Potifar sawa neke hyury a Yusuf sew kyaki nekre bo, keskye Yusuf ibrai yenah o yarasik a i elik.

11Sekwe it bonyo Yusuf a syukar ei sekye kralake ma nyoha karianare, ode sew desike Yusuf a lema hye ohe iry salik lema ramin ti desy, de lenla Potifar sawa bo. 12Lemade Potifar sawa-na bity a Yusuf wasi rabit ihonakke, ode tyanuk ti i de byohe, “Mmwa ma ituru tenah.” Bonyo Yusuf ibrai, de iway ti de iway ma nini Yusuf ibsakut toha simake, ode ila byai mloskye, keskye Yusuf wasi rabitke kimosu toha tenanke ma Potifar sawa-na ikumkumak ti simake kralake.

13Ana iseak ma Yusuf ila bya ode wasi rabitke kidur bonyo, 14yabuk iry makarya ti seike kralake ode byu ti sir de byohe, “Myatos! Iry a Ibrani laiku inor mai sey neke ihmwai ity! Dai syukar sekye kralake ti byai wen aramy mienah tike, ode yala ma yala atyat ma yaw, keskye kbworan ma telakkwe lan, 15itomolu ma kuboran bonyo, ila byetik ti bya, ode wasi rabitke ne kidur ne.”

16Lemade Potifar sawa-na syosan rabit desy nini lai-na mya. 17Lai-na ima ma inait bonyo, isalik tun ti i ma byohe, “Iry a Ibrani munor mai neke syukar ei wen taenah tike ma yala ma yala atyat ma yaw. 18Keskye kuboran bonyo, ila byetik ma bya ode wasi rabitke ne kidur ne.”

19Kyoat Potifar itomolu sawa-na tun itanukare bonyo, kyeyer o lan a ksyalik. 20Lemade yal haretke ma adoko rkumak Yusuf ma rluk i ei sey metmetke kralake (neke ti wen a kyalamo iry makarya ti Raja Mesirke rasal mo ral sir ti desy), ode Yusuf imin ti sel desy bo. 21Keskye Hulasokwe yor i ode yal eraske ti i. Lemade uskwe khatu mahareta ti wen kyalamo raluk iry masalare ti desike dyakin a Yusuf. 22Dendye syusu Yusuf ma syeak ti iry a mamin wen desy mumu, ode karya ribun mamin desike syumuk ti hyar. 23Uskwe khatu ti wen raluk iry ti desike lema ryekan ti karya ribun lan inal ti Yusuf desikre, kali syeak o Hulasokwe lyobak Yusuf mane wasi karya ribun lan nekre eras mumu.

40

Yusuf a tyanuk meire kbuanare

1Seure kheinare mlol. Desikeo iry lan makarya ti Raja Mesirke enaru: iry deru nekre wait karyaare ita ika usu khatu ma syeak ti Rajake wasi wer ienkwe ode ita ika usu khatu ma syeak ti Rajake hina roty o kukis. Iry deru neke rasal ti Rajake. 2Lemade Rajake kyeyer a sir, 3dendye yal haretke ma rluk sir ti sey metmetke kralake. Sey metmet neke ti Potifar seike, neke Yusuf wen a raluk i tike dakun. 4Ode iry maka uskwe khatu ti iry malaka Rajake seike (Potifar neke) yal haretke ti Yusuf ma ilaka sir.

Ramin sey metmet desike hul o sew 5nini metdyetke it bonyo, iry maseak ti Rajake wasi wer ienkwe ode iry maseak ti Rajake hina roty o kukis desike deruke rmey. Meit a kbuan desikre lema mais. 6Bolbolke bonyo Yusuf mya ma syeak sir, yatos sir o ralatare kitol. 7Lemade yena sir de byohe, “Kyanmwane miru ralamire kitol ne de?”

8Lemade deruke rhalas i de rbohe, “Detke aramiru mmyey, keskye lema aramy mhye kbuanare.”

Dendye Yusuf a tyanuk ti sir de byohe, “Hulasokwe myesan a syusu iry a mahe mey kbuanare. Mlyosu meimy desikre ma yaw.”

9Iry maseak ti Rajake wasi wer ienw desike lyosu meike ti i de byohe, “Kmwey o katos a aw anggurke it a ktyufw ti wen kumdiry tike. 10Anggur desike ksansananke enatelw. Desikeo katos o kyala ma kika ktafran. Katos huruk o khunanare kyala ma klyean, ode asamlurw o kisinare kyala ma wahar. 11Desikeo kkwumak a Rajake wasi enwenukke, ode kal a anggurke ti kralake ma kal ti Rajake ma yenw.”

12Itanuk maktei bonyo Yusuf byu de byohe, “Meimw desike kbuanke kolsyan: ksasanan detelw desike kbuanke sekwe enatelw. 13Mane ana sekwe enatelw bonyo Rajake yal eraske ti o, ode yaso o ma mbwetik toha sey metmet ne, ode yal wasimw a kmatake ti o huruk, kola heitlulswo: ma muka usu khatu ma msweak ti wasi wer ienkwe. 14Kolnye eras ti o de, desikemo mnwenas yaw, ode mlwobak yaw ma mlwosu wasikw a ktela neke ti Rajake ma adoko kbwetik toha sey metmet ne. 15Kali yaw neke kola ral yaw toha Ibrani-nare hnuatke, ode ti Mesir neke dakun o lenla kuka salakw nini rluk yaw ti sel ne bo.”

16Ode iry manoha Rajake hina roty desike ihe ma iry maseak ti Rajake wasi wer ienkwe meike kbuanke eras bonyo, tyanuk ti Yusuf de byohe, “Kmwey dakun ohe ksulw a rotire airke enatelw. 17Air kusulw mamin sra lahukke kbyenw ti roty o kukis neke Rajake hina, keskyede manunare rma ma ra roty o kukis desikre.”

18Bonyo Yusuf byohe, “Meimkwe kbuanke ne: air detelw desikre kbuanke sekwe enatelw dakun. 19Ode sekwe krala detelw desikre Rajake yaso irire ma rma ma rteta telamkwe ode rtola tbunamkwe ti akwe it, ode manunare rma ma ra o renw isnyo laramw.”

20Sekwe enatelw huruk neke kdi ti Rajake wasi sew radur ti ike, ode ika kalkalke ti iry a maka kmatanare mumu ma ramukmuka ramarmara sir. Lemade Rajake yal haretke ma iry a manoha hina roty ode iry a maseak ti wasi wer ienw desikre rbetik toha sey metmetke, ma rma ma rait a i ti iry a maka kmata desikre mumu lulutke. 21Desikeo iry a maseak ti wasi wer ienw desike Rajake yal i ma idurak wasi kmatake huruk, 22klala iry a manoha hina roty desike Rajake yal haretke ma rtabahunw a i ode rtola tbunanke ti akwe. Ktela desikre mumu kdi ti ma kola tun Yusuf itanukke.

23Keskye iry a maseak ti Rajake wasi wer ienw desike lema nyenas Yusuf de imluak lahuk i bo.

41

Yusuf yaklol a Raja Mesirke wasi mei kbuanare

1Ainke enaru kyelak eta bonyo Raja Mesirke myey ohe imdiry ti sah Nilke khihike. 2Malmata imdidiry desy, desikeo kelersoru saby a mamsunke itw ma rbetik rosy a sah desy ma ra tnyeinare. 3Desike bonyo kelersoru saby makilatke itw huruk, desyo iblutare khyul eta luritare bo. Saby makilat desikre ramdiry ror saby mamsun desikre. 4Lemade saby makilat desikre rulak sir ma ra mwat-lelea saby mamsun desikre mumu. Desike bonyo Raja desike imsel toha meike ma byatar.

5Maktei o yenah ode myey huruk. Ma ti mei desike, yatos a gandumke kisike itw kimin a ktenanke sasam, desyo eras a ksyalik. 6Ti ktei bonyo, gandumke kisike itw kbyetik huruk, desyo kmyalas ode bakbak keskes khyali eskwe ksiri kyosy a nus bakbak a krala kseri timurke (neke esw desike manas a ksyalik). 7Ode gandum a kisi atyat desikre ktyel huhuk a gandum a kisi eras desikre! Desike bonyo Rajake kelersumuk mait i toha meike ma byatar. Desyo nenmo hye ohe myey.

8Bolbol desike Rajake lema tyeman a hye, dendye yaso ma rabuk a iry mahe telare ode iry mahe namare ti Mesir a ktem ne ma rma. Iry desikre rawahuk sir bonyo, Rajake lyosu mei desikre ti sir, keskyede lema kika iry mahe ma raklol a mei-na kbuan desikre elik.

9Keskye iry maseak ti Rajake wasi wer ienw desike lyosu ti Rajake de byohe, “Sew neke nenmo ana kou salakkwe. 10Heitlulswoke muka keyer a iry manoha hinamw rotkye yor yaw mane maso ma rluk aramiru ti selke kralake ti Potifar seike. 11Desikeo metdyetke it bonyo aramiru mmyey, ode ara meimire kbuanare lema mais. 12Ti sel desike aramy myor lyalaw Ibranike it, ma kyalamo syaluk Potifar, iry lan malaka seimkwe. Aramy mlyosu ara meimire ti i, ode yaklol a kbuanare o 13mlay mumu, knyosi itanukke: desyo mal yaw ma kolik yaw ma kudurak wasikw kmatake huruk, klala maso ma rtabahunw iry a maka usu khatu ti iry a manoha roty ti o desy.”

14Lemadendye Rajake yaso ma ral Yusuf toha sey metmetke kralake ma adoko byetik ei mloskye. Desikeo Yusuf a yatkyory nununa khusinare maktei o iris ode yaly a i, maktei bonyo bya ti hyalas Rajake.

15Lemadendye Rajake byu ti i de byohe, “Yaw kmwey, ode lema kika iry maklol a kyal meiku kbuanare. Keskye ktwomolu iry dum a rlosu ma yaw ohe kyalamo oa maklol a irire meita kbuanare dakun.”

16Bonyo Yusuf a hyalas i de byohe, “Lalan o, lema yakwo, de Hulasokwe I ne isusu sal a mlakye, ode iaklol ma mlay ne.”

17Yusuf itanuk maktei bonyo, Rajake byu ti i de byohe, “Yaw kmwey ohe kundidiry ti sah Nilke khihike. 18Ode katos ti mo saby a mamsunke itw rbetik toha sahke kralake, desyo iblutare khithitik, ode ra tnyei mamin sahke khihi desy. 19Lema soso bonyo, katos huruk saby makilat makohilke itw ma rbetik toha sah desy dakun, desyo iblutare khyul luritare bo. Ode yaw neke lenla ksweak heal maoly nekre ti Mesir elik, de ana nenmo ksweak sir mane. 20Saby desikre ra o rtel huhuk saby mamsun deitw desikre ma teit bakbakar. 21Keskyede saby makilat makohil desikre mumu rana maktei o lema ramsun, de rakilkilat sir bo. Dai kumey kolnye bonyo, kelersumuk mait yaw ma kbwatar. 22Lemade kuenah huruk bonyo kmwey huruk o, katos a gandumke kisike itw desyo eras ma kbyetik toha ktenanke sasam. 23Maktei bonyo, kisike itw kbyetik huruk, desikeo kmyalas ode bakbak keskes, kali eskwe mety ode ksiri manas. 24Gandum a kisi atyat desikre ktyel huhuk gandum a kisi eras desikre mumu. Keskyede dai ktwanuk mey desikre ti iry mahe telare ode mahe namare mo, lema kika iry manait ma yaklol a hye meiku kbuan desikre elik.”

25Lemadendye Yusuf tyanuk ti Rajake de byohe, “Lalan o, mey deru desikre kbuanare mais, kali Hulasokwe tyanuk a nam ana inoha ti oare. 26Saby mamsunw deitw desikre ksyusu ainke itw, ode gandum kisi deitw eras desikre kbuanke ksyusu ainke itw dakun. 27Klala saby makilat deitw desikre ode gandum a ksara manggusal deitw desikre kbuanke ksyusu ana laarke ainke itw huruk.”

28“Neke knyosi nam dai kutanuk ti oke ohe Hulasokwe tyanuk nam ana inoha ti oare. 29Kbuanke o ana ainke itw ti nus Mesir ne, desyo ain a krala erasare. Neke kersanke ohe nam ribun nekre mausw mumu. 30-31Maktei bonyo ana kyeluk i huruk ma ainke kralake itw, desyo lu o lar ana lan a ksyalik, ode nam ribun nekre ktyol mumu. Ode nuske ktem ne bakbak keskes, ana lema mnyenas myal ain a krala eras maba sokre, de mimluak bo. 32Meimkwe kdi a kla-ru desike klyosu bain-bain o Hulasokwe tyenuk maktei de, ode nam ana inoha ti oare samlurkwe o kdi ti.”

33“Lemamo mobak iry mahe tel ode mahe tunke it ma mswusu i ma tyenuk ode hyareta nus Mesir ne mumu. 34Ti ktei bonyo mal iry dum huruk ma mswusu sir ma kyalamo rily nus a kai ti ain a krala mausw desikre. Kola dene kolnye ratot kolakye enasim desyo ral sasam toha ma ral ti nus a kai. 35Ode Raja o, mal haretke ma rawahuk gandum ti hnu desikre ode ralaka. 36Gandum desikre rsosan mumu ma kikita laar ain deitw ana mama nekre ma kete irire rmatik laarke.”

Rsusu Yusuf ma ika gubernur ti Mesir

37Yusuf itanuk maktei bonyo Rajake yor wasi maka kmatanare mumu rou toha Yusuf rekryeki desikre. 38Lemadendye Rajake tyanuk ti sir de byohe, “Krwekan mo ana lema tatot a iry salik maola Yusuf ne de, kali Yusuf neke Hulasokwe Memeanke (Rohke) kimin a i.”

39Lemade Rajake tyanuk ti i de byohe, “Hulasokwe tyanuk nekre ti o mumu. Ode oi neke mhwe telke ma kryesik iry dum dakun. 4041:40 Kis. 7:10Dendye kswusu o ma muka iry lan, ma mhwareta iry a mamin a seikkwe krala ne rtabal iry a mamin a Mesirke ktem ne mumu. Ode rtomolu toha o. Klala mnwenas ohe yaw neke lan yaw ma krwesik a o, mane oa mtwomolu toha yaw.”

41-42Ode tyanuk ti i maktei bonyo yaditi wasi soltyake toha tanake ma yonuk ti Yusuf tanake. Soltya neke rkanya Rajake wasi capke ti ma klyosu wasi lanke. Ti ktei bonyo Rajake tyanuk ti i huruk de byohe, “Soltya kuonuk ti o neke klyosu ohe kswusu o ma muka lalan (gubernur) ma mhwareta nus Mesirke ktem ne mumu.”

Maktei bonyo yal rabit lan eraske ti i ode kyasu blyawanke ti telake, 43ode Rajake yal blilily kyalamo isai tike ti Yusuf, ma klyosu ohe Yusuf neke lan i ma tyoha Rajake, ode iry malaka Rajanare rlakut ti blililkye lulkwe ode reik toha de rbohe, “Myou ti i! Myou ti i!” Mane kolnye, Rajake syusu Yusuf ma ika gubernur ti nus Mesirke ktem ne.

44Desike bonyo Rajake tyanuk ti i de byohe, “Yaw neke Raja yaw. Ode kal haretke ma kolnye lenla mlwura sir, desikemo kete irkye ita yala namit-namit ti Mesirke ktem ne elik.”

45Maktei bonyo Rajake yaki Yusuf anike ma ktyoha tel Mesirke ma ani Zafnat-Paaneah, ode yal wamfwetke it ti Yusuf ma isaa yor i. Wamfwet ne ani Asnat, Potifera ananke. Potifera neke iry kyalamo masob ti Onke.41:45 Onneke tel Mesirke kbuanke o sekwe.

46Kyoat a Raja Mesirke yabuk i, desyo Yusuf wasi ainke hean-telw de (30). Maktei bonyo Yusuf byetik toha Rajake sei desy ma bya lyola nus Mesir ne ktemke ma byihy.

47Ainke itw krala nus Mesir ne mausw ti kotkwe o lan a ksyalik. 48Yusuf iwahuk gandum desikre ode syosan ti a hnu desikre iba-iba. 49Gandum iwahuk desikre ribun a ksyalik ma Yusuf lema ryekan a yal karyarike de iwahuk bo, kali ribun lanidik kola dene: laranke ti namwatake.

50Kyoat laarke lenla kima bonyo, Yusuf sawa Asnat ne idur hah a kla-ru, desikeo anatke enaru ma wamwany a sir. 51Anan auskwe Yusuf yaki i ti ani Manasye41:51 Any a Manasye neke kbuanke o Imluak. de byohe, “Hulasokwe yala yaw ma kumluak toha kalkal atyat ribun madan yaw nekre, ode kumluak toha amaku seike ode waikw o rahyetakw.” 52Ode anan matohake Yusuf yaki i ti Efraim41:52 Any a Efraim neke kbuanke o Kutot a kla-ru. de byohe, “Hulasokwe yal naman nekre ma yaw ti nus a atyatke kidan yaw tike.”

53Ainke itw krala mausw desikre kisakut bonyo, 5441:54 Kis. 7:11ainke itw huruk neke laarke kimesmesan ma ktyoha Yusuf tun itanukare. Ti nuske ktem ne laarke lan a ksyalik, keskye ti Mesir neke kotkwe kimin a nggora. 55Ode kyoat lema kika kotw ti nus Mesir dakun bonyo, Mesir-are rma ma raten kotw toha Rajake. Lemadendye Rajake byu ti sir ma rba ti rait Yusuf ma rtoha nam Yusuf itanuk ti sirare. 56Ode kyoat a laarke lan a ksyalik ma ti ksyorw a nus Mesirke ktem ne mumu, nenmo Yusuf yaso ma rlakat wasi likatare dum ma kyeta gandumare ti iry a Mesir-are. 57Ode iry ribun lan manosy nus salik nekre rma ma rliw gandum toha Yusuf ti Mesir dakun, kali laarke lan a ksyalik ti kabei ta kabei bo.

42

Yusuf wainare rbai Mesir ma rliw a gandum

1Kyoat Yakub a tyomolu ohe gandumke kimin o Mesir, desike bonyo tyanuk ti ananare de byohe, “Kyanmwane mamwaw e bony ne de? 242:2 Kis. 7:12Kali ktwomolu o gandumke kimin o Mesir, mbyai so ti mlyiw a gandumke ma kete tmatik laarke.”

3Dendye Yusuf wai dehean desikre rbai Mesir ti rliw gandumke, 4keskye Yakub lema lyura Benyamin, Yusuf a wai amury a lahukke, ma bya, kali imtaut ana kyal nini nam dum ti i.

5Lemadendye Yakub ananare rbai Mesir ti rliw a gandum, kola dene iry ribun lan ne raba ti raliw ne, kali laarke lan ti nus Kanaanke dakun.

6Yusuf ika gubernur ti nus Mesirke ma i ne iketa gandumare ti iry mamin nus Mesirke ktem ne. Mane Yusuf wainare rma ma ranait i bonyo rsakitil ma rou ti i. 7Ode Yusuf iatos sir bonyo, hye sir de, keskye yala tenanke kola dene iry salik ma kele lema hye sir bo, ode yena sir malkyakaw ma byohe, “Iry a kabekar e de?”

Bonyo rhalas i ma rbohe, “Aramy myosy nus Kanaanke ma aramy mmya ma mlyiw a gandum.”

8Yusuf neke hye sir bain, keskye wainare lema rhe i elik. 942:9 Kej. 37:5-10Ode nyenas mait meike toha sir bonyo, byu ti sir de byohe, “Ei ne mmya ma minau wasikw a hnuke ma myatos o kika iry malaka ta lema de.”

10Bonyo rhalas i ma rbohe, “Ebukw o, lema! De atamw aramy ne mmya ma mlyiw a gandumke toha o ne. 11Aramy ne away sasam aramy, ode iry a eras aramy. Ode bain-bain o lema iry a manau nam aramy.”

12Bonyo Yusuf byu ti sir de byohe, “Mikakmet! Mmya ma mbyihy a ara hnuamkye kamalkyauke.”

13Bonyo rhalas i de rbohe, “Aramy neke irkye hean a kresi enaru (12) aramy, ara amamy sasamke iso nus Kanaanke. Irkye sasam toha aramy neke lema imin de, ode amury lahukke idesi yor ara amamkye.”

14Yusuf byu huruk de byohe, “Lema. Tun kutanuk desike mlay o iry manau nam e! 15Kal ma klwau e kolnye: kal a Rajake ma kswob ohe lema mbyetik toha hnu ne, kolnye waimy amury lahukke lema myai ne. 16Lemamo myaso irkye it toha e ma bya ti yal i, ode idanare rkumak eta e ma tbihy a tun mitanukare mlay ta sal. Kolnye tunamire lema mlay, desikemo ei ne iry manau nam e!” 17Lemadendye Yusuf yaso ma rkumak sir raktemtem ma rluk sir ti sey metmetke kralake sekwe enatelw.

18Sekwe enatelw bonyo Yusuf tyanuk ti sir de byohe, “Yaw neke iry mamtaut Hulasokwe, mane ana myorif ode lenla ktwabahunw a e, de ma klyosu ohe ei neke iry a mlay e mo myala kolnye: 19mlyura irkye it ma idur ti sey metmetke, klala kteranare mbya ma myety a gandumke ma myety ba ti ksyoy eta laaramire ti wasimy sekye kralake. 20Maktei bonyo myor waimy amury lahuk desike ma yait yaw ma klyosu ohe tun mitanuk desike mlay mo, ana lema ktwabahunw a e.”

Desike bonyo rou toha gubernurke tun itanuk desy. 21(Desike bonyo ral wait telke ma ratunak) ode it de byu ti it de byohe, “Kalkal neke kdyan ity tenatare ma kisalsyalik i, kali heitlulswoke tala atyat ti ity wait amurkye, ode kyoat a tatos i ma iten morifke toha ity bonyo, lema tlabir o thaduli i, lemadendye ana thar atyatke huruk mane.” 2242:22 Kej. 37:21-22Bonyo Ruben tyanuk ti sir de byohe, “Msyeak, heitlulswo kbwu eta e ma kete myala atyat ti i, keskyede lema mtyomolu yaw. De selsel neke atyat desike kyoil a i ma ity mane nde!”

23Ode lema rhe ohe Yusuf hye nam ratanukare, kali kyalamo Yusuf yal irkye it ma yaklol a tunat a krelanare ti i. 24Mane itomolu nam ratanukke bonyo Yusuf yaditi i toha sir ode syuka i ti syer. Maktei bonyo yolik i huruk ma tyanuk ti sir, ode yal haretke ma wasi irire rkumak Simeon toha wainare ma rbutwa i, ma wainare raktemtem a ratos.

25Yusuf yaso wasi makaryaare ma ral kadut wainare ranety desikre ma rluk gandumare ti, ode ral wainare wait kubanare huruk ma rluk ti kadut a krala desikre dakun. Ode Yusuf yaso ma raka res ti wainare wait babake. 26Maktei bonyo, byuma ral kadut desikre ti wainare ma rlean wait keledainare maktei o rba.

27Rba-rba nini metdyet a kyal sir ti sal a klen, lemade ramres ma renaf desy. Desike bonyo waitke it lyakat wasi kadutke it ma yal kotw ti keledainare ma ra, desikeo itot wasi kubanare ti kadutke krala desy. 28Lemade kelersumuk mait i ma byohe, “Edo, sai ne de? Wasikw kubanare rala rolik ma yaw e?” Dendye byu ti wainare de byohe, “Myatos! Kuban nekre kimin a wasikw kadutke kralake!”

Desike bonyo raktemtem a ralatare kakan ode ramtaut ma it de yena it, “Nam atyat sai ne Hulasokwe yala ma ity ne de?”

29Kyoat a ranait nus Kanaanke bonyo, rahes nam ribun lan nekre ti amatke de rbohe, 30“Gubernur Mesir desike itun malkyakau ksyalik i a kyor aramy. Ode tyuky aramy ohe minau wasi hnuke. 31Keskye aramy byohe, ‘Lema iry manau nam aramy, de iry eras o mlay aramy. 32Ma irkye hean a kresi enaru (12) aramy, ode ara amamkye sasam, klala irkye it toha aramy neke myaty de, ode ara waimy amury lahukke idesi yor ara amamkye o nus Kanaanke.’ 33Desikeo gubernur desike tyanuk de byohe, ‘Kal ma klwau e ohe iry a eras e ta lema de. Lemamo irkye sasam toha e ne idur, klala kteranare myety gandum nekre bai seimire, kali sir desi ramlar. 34Ode ana kolnye myor waimy amury lahukke mai ne, desikeo nenmo khwe ohe iry eras e, desyo nenmo klwura waimy a kukumak eta i ti ne ma yolik i ti yait e, ode yaw dakun o klwura miktemtem a miketa nam ode myala sai ta sai ti nus ne bo.’” (Tun rahes nekre ktei ma desy de.)

35Ode kyoat ralaly a wait kadutare mumu bonyo, ratot wait kubanare ti kadut desikre kralanare. Ratos bonyo ror amatke de ramtaut. 36Lemadendye amatke tyanuk ti sir de byohe, “Ei ne mhyury ma anakure dum lema ramin de! Yusuf yor Simeon lema ramin de, ode ana mbyu ma myal Benyamin toha yaw huruk e? De yaw khwar atyat ribun lan ne mane.”

37Desike bonyo Ruben tyanuk ti ama de byohe, “Amo, ana mtwabahunw anakw wamwany deru desy, kolnye lema kor Benyamin ma yolik i. Lemamo mlwura i ma kor i bai Mesir, ode ana aramy miolik aramy bonyo, kor i ma o.”

38Keskye ama-na hyalas i de byohe, “Lema klwura anakkwe ma yor o ma mbya, kali wai auskwe myaty de ode myesan bo. Ana kyalnini nam dum a ktyabahunw a i ti sal a klen, desikemo mhyury ma ralakkwe kitol nini kmwati khyali i bo.”

43

Yusuf wainare ror Benyamin bai Mesir

1Laarke o nus Kanaanke lan a ksyalik. 2Gandum ranety toha Mesir desikre ktei de. Dendye lema soso bonyo Yakub byu ti ananare de byohe, “Mbyai Mesir huruk ti mlyiw a gandum ma ity.” 3-4Desike bonyo Yehuda hyalas i de byohe, “Amo, sew desike gubernurke yal haretke ma kete aramy mbya ti myait a i, kolnye lema aramy myor ara waimy amurkye. Desikemo mlwura Benyamin ma yor aramy mbya ti mlyiw a gandumke o so. 5Keskye kolnye lema mlwura Benyamin ma tyoha aramy, desyo aramy mibrai mbya kali gubernur desike sew desike tyanuk ma aramy ma kete aramy mbya ti msyeak i kolnye lema aramy myor ara waimy amurkye.”

6Keskye Yakub tyanuk de byohe, “Kyanmwane mihury atyatke ma yaw ne ode milosu a waimy amurkye ti iry desike ne de?”

7Desike bonyo rhalas amatke de rbohe, “Amo, iry desike ienena aramy toha ity wait sekye kralake ma byohe, ‘Amamkye myorif a nggora e? Ode waimkye it desy i dakun e?’ Dendye aramy mhyalas nam iena desikre bo. De kolkyabei mane aramy mhye o ana yaso ma aramy myor ara waimkye ti i de?”

8Lemadendye Yehuda byu ti ama huruk de byohe, “Amo, mlwura naman desy ma yor yaw ma aramy mbya ti myal kotw ma kyaorif ity mumu ma kete tmaty. 9Ode yaw neke khwatetak ma kor o ksweak mamak a i. De kolnye kmwa o lema kor i, desikemo ana khwar salke nini kmwaty bo. 10Keskyede dai lema tatun ma narnarw ode takita ma soso mo, kolnye aramy mbya ode mmya kdi a kla-ru ta nam mane.”

11Lemade amatke byohe, “Edo, ralakkwe kitol! Keskye ana kala kolkya? De koldyesy mo, myal nam eras-eras toha nus ne ti wasimy kadutare ma ti o mkyumak gubernur desike simake. Desikemo myety a balsem o madu o rampa o kmury o knarkye anana. 12Ode mbya mo myety a kuban ma kryesy kdi a kla-ru, ma msyuka kuban kola mitot toha wasimy kadut a krala desikre. Kali anakyai kyoat desy rluk sal ti wasimw kadutare. (Ode kuban a ktera desikre myal ma mlyiw a gandum harharw ma ity.) 13Lemamo adoko myor waimkye ma mbya mirin ti myait gubernur desy. 14Kuten toha Hulasokwe ma yala iry desike ralake ma lyobak a e ode lyura Benyamin yor waimy idake ma mmya. Kolnye bain o ana anakure ratayar toha yaw mo mbwu ma kala kolkya? Lemamo koldyesy bo.”

15Lemadendye Yusuf wai desikre ror Benyamin ma rbai Mesir ti adoko rait Yusuf. Desyo rety a nyaluka kita i, ktyabal kuban ma kryesik kdi a kla-ru desy ma rliw a kotw.

16Ranait so bonyo Yusuf myatakit a Benyamin yor wainare dendye, byu ti wasi iry makarya ti i desike de byohe, “Mor iry desikre bai wasikw sekye. Ana kor sir de aramy miknam sew dutw ne. Lemamo mtwabahunw a healke it ma mnwoha i.”

17Lemadendye Yusuf wasi iry a makarya desike tyoha tun itanukare ma yor Yusuf wainare bai Yusuf wasi sekye. 18Kyoat rabai Yusuf a seike, desikeo ramtaut a ksyalik, ode rrekan ma rbohe, “Rbuma tmai ne kali khyali kuban kola tatot toha it wait kadut a kralanare ne. Mane ne rkumak eta ity ma ral ity ti at ode ral ity wait keledainare dakun.”

19Ranait sekye salahke kmatake bonyo rtanuk ti gubernurke wasi iry maseak ti sey desike ma rbohe, 20“Amo, kete mkweyer kali kola aramy mmyai ne ma mlyiw a gandumke, 21-22ode kyoat aramy myolik aramy mbyai ara hnuamy, desike bonyo aramy mimres ti sal a klen kali metdyet a kyal aramy, ode aramy mlyakat kadut desikre bonyo aramy mitot huruk kuban aramy minal ma miliku gandum desikre. Ode lema aramy mhye o esei ne iluk kuban nekre ne de. Lemadendye aramy myety de myolik huruk mane. Ode aramy myety kuban dakun ma ana aramy mlyiw a gandumke huruk.”

23Desike bonyo iry desike byu ti sir de byohe, “Kete mimtaut ode ralamire kakan, kali Hulasow a amamkye isob tike i ne inal kuban desikre ti wasimy kadut a kralanare ne. Khwe kali sew desike yaw ne kal kuban gandum a khesi desikre toha e.” Itanuk maktei bonyo ti yal Simeon ti wainare.

24Lemadendye iry desike yor raktemtem rsukar bai sekye kralake. Ode yal wer ti rut lwautare ode yal kotw ti wait keledai desikre ma ra. 25Maktei bonyo raditi wait a nyalukanare toha kadutare ma ana ral ti gubernurke, kali rlosu ti sir ohe ana gubernurke yosy kantorke ma myai sekye sekwe idutw ne ma yor sir ma raktemtem a raknam.

26Ode kyoat Yusuf ima ma inait sekye bonyo, wainare ral nyaluka desikre ti i ode rsakitil ma rou ti i. 27Lemade Yusuf yena sir de byohe, “Eras-eras e, e?” Maktei o yena huruk de byohe, “Kyalake mtyanuk ma yaw ohe amamkye imtu lahuk de. De i desi a nggora e? Ode eras-eras i, e?”

28Rhalas i de rbohe, “Ebukw o, ara amamkye idesi eras-eras ia nggora.” Lemade rsakitil ma rou ti i huruk.

29Ode Yusuf iatos Benyamin, wai amury elik enat sasamke bonyo, tyanuk ma byohe, “Waimy amury lahuk mitanuk-mitanuk neke i ne e?” Dendye byu ti i de byohe, “Anakw o, lemamo Hulasokwe yor mamak a o, ode yal eraske ti o.” 30Yusuf ralake kisalsal ma lema tyeman a hye kali nenmo yatos wai amurkye, lemade syukar ei wasi kamarke kralake ode syer ma kisalsal. 31Maktei bonyo ilarif uno mata ma byetik ei mloskye, ode yakor ralake maktei o yaso wasi irire ma rtenuk kotw.

32Kyoat desike, Yusuf tyaklulw ma iknam ti meja salik, ode wainare rmesan ti mejake it, klala iry Mesir desikre rsalik sir ti mejake it dakun, kali iry Mesir-are lema rdakin ma raknam a ror Ibrani-nare kali ramyeku sir. 33Yusuf wainare wait mejake ksyorw mamak Yusuf wasi mejake ode iry makarya ti sey desike tyenuk sir mamwamwaw ma rtaklulw kyala kyosy auskwe ma ti kyait amury lahukke. Ode kyoat a it de yatos it ma ratoha sir ti rataklulw ne bonyo, ramsela sir mait. 34Iry manoha kotw desikre ral kotw toha Yusuf wasi mejake ma ral ti Yusuf wainare, klala Benyamin yosy watke kdi a kla-sim toha wai ausure. Ma raktemtem a ra o renw, ode ramukmuka sir a ror Yusuf.

44

Yusuf wasi enwenukke kitayar

1Raknam maktei bonyo, Yusuf yal haretke ti iry maseak ti Yusuf seike de byohe, “Mal gandumare ma mlwuk ei wait kadut a krala desikre ma kyoat karyari ranetire bo. Maktei bonyo mswosan a wait kubanare ti kadut desikre it o ita krala. 2Maktei o nenmo mlwuk a wasikw enwenuk a raala toha blyawan bokbok desy ti wait amury lahukke wasi kadutke kralake, ktyabal wasi kubanare dakun.” Lemadendye iry desike tyoha Yusuf tun itanukare.

3Ode nyamo ne bonyo, Yusuf tyunik sir ma rbai nusat ror wait keledainare. 4Raba ma lenla soso sir toha hnu desike bonyo, Yusuf yaso iry maseak ti seike ma ila tyoha sir ma byu ti i de byohe, “Mlwahamety ma mtwoha iry desikre. Ode ti munait sir bonyo, mtwanuk ti sir de mbwohe, ‘Kyanmwane minal atyatke ma mioil eraske ne de, 5neke minamety ebukkwe wasi enwenukke. Enwenuk desike ebukkwe yal ma yenuk wer ode yal kindika nam a iob. Ei ne miala tot atyatare ne!’ ”

6Dendye iry a iaso desike kyoat iba ti inait sir bonyo, tyanuk ti sir tun Yusuf itanukare mumu.

7Bonyo rhalas i de rbohe, “Ara ebumy o, kyanmwane mutanuk kolnye de? Bain-bain ohe lema aramy myala koldyesy! 8Ebo, mmwesan a mhwe ma kuban kola aramy mitot toha kadut a kralanare desikeo aramy myety de myolik. Ode kyanmwane aramy minamety blyawan kunkuny o bokbokke toha gubernurke seike ne de? 9Ebo, ana kolnye, nam desike tatot toha aramy ne it a wasi kadutke kralake mo, andeka mtyabahunw a i ode kteranare aramy mika at ti o.”

10Iry nyaso desy tyanuk de byohe, “Desikemo eras. Ana kolnye, tatot enwenuk desy toha esei ne inal ne, desikemo ana ika at ma yaw, ode kteranare lema kika namit-namit ti e.”

11Lemadendye rnauk lanatare asamlurw ei hahke ode it o ita lyakat wasi kadut. 12Maktei o iry nyaso desike lyakut ma ilili kadut desikre yala yosy a auskwe wasike ti yait amury lahukke wasike, bonyo itot enwenuk desy ti amury lahuk Benyamin wasi kadutke kralake.

13Lemade wainare rser ma kiseseman sir ode rasu-raahi wait rabitare ti tenatare. Desike ode rsalak lanatare ti wait keledainare ma rolik sir bai hnu lan desy huruk.

14Yehuda yor wainare rba ti ranait bonyo, rsukar ei Yusuf wasi sekye kralake, desyo Yusuf idesi nggora. Bonyo, rou ti i ma rabobob lasmyerke ti a luluke. 15Dendye Yusuf tyanuk ti sir de byohe, “Sai ne miala ma yaw ne de? Lema mhye ohe dene iry maola yaw neke kuobak a khwe namit-namit e?”

16Desike bonyo Yehuda tyanuk ti Yusuf de byohe, “Ebukw o, tun sai aramy mtyanuk ti o de? Ode aramy myala kolkyabei ma aramy mhyalas o ma myobak ara lolamy ti o de? Hulasokwe syusu ara salamkye. Lemade aramy mika at ti o mane; de aramy miktemtem mhyar salke mumu, ode kete iry rakeni ohe manal nam desike myesan.”

17Keskye Yusuf tyanuk ti sir de byohe, “Lema! Lema kbwu ma myala koly desy. Kubuke ohe esei ne ratot enwenukkkwe toha i ne mo ika at ma yaw, ode kteranare lemamo myolik e ti myait amamkye bo.”

Yehuda yobak a mlakye ti Benyamin

18Lemade Yehuda bya ti yarasik gubernurke (Yusuf) ode iten alanke ti i de byohe, “Ebukw o, mlwura yaw ma ktwanuk tebikan ti o aduk. Oi ne mmwesan meluk iry lan kola Raja Mesirke, lemamo kete muka keyer a yaw. 19Ebukw o, kyalake mena aramy ohe: ‘Amamkye idesi nggora, ode waimy amurkye it idesi dakun e?’ 20Desyo aramy mhyalas o ma mbyohe, ‘Ara amamkye imtu de, ode ara waimy amurkye radur ti i kyoat ara amamkye kinohnoh ti imtu ne. Wai auskwe myaty de, ode lenla kamuri lahuk enat sasamke i ne. Lemadendye ara amamkye lyobak ia ksyalik.’ 21Desike bonyo maso aramy de mbwohe, ‘Mbya ode myolik e mo myor waimy amurkye ma katos a i.’ 22Desyo aramy mbyohe, ‘Naman desike lema soso i toha ama kali ana kolnye, soso i toha ama desikeo ama-na byuma myaty bo.’ 23Keskyede mbwu eta aramy ma ete aramy mmya ma myait o, kolnye lema aramy myor ara waimy amury desy. 24Desike bonyo aramy mbya ti myait ara amamkye, ode aramy mlyosu tunamure ti i. 25Lema klenke soso bonyo ara amamkye yaso ma aramy mmya ma mlyiw kotw. 26Keskye aramy byohe, ‘Gubernur o Mesir soke byu eta aramy ma lema aramy mbyai so huruk ti myait i, kolnye lema aramy myor ara waimy amurkye. Lemamo kete aramy mbya.’ 27Desikeo ara amamkye byohe, ‘Dene mhye ohe sawakw Rahel neke ananke enaru bo. 28Auskwe bya toha yaw ode krwekan ma anakyai heal o ail rtabahunw a i de, kali kimama kitudak senweke, lema katos a i. 29Ode kolnye ana myal anakw amurkye toha yaw ode namit-namit ti tenanke bonyo, mhyury ma ralakw matolke kyalnini ktyabahunw a yaw bo.’ ”

30Lemadendye Yehuda tyanuk ti gubernurke (Yusuf) huruk ma byohe, “Kolnye aramy myolik aramy ti myait ara amamkye ode lema aramy myor a ara waimy amurkye, desikeo khyury ma ara amamkye kyalnini myaty. 31Ara amamkye mormyorhyanke kimin a naman ne dakun. Kyalnini aramy mhyury rala matolke ma ktyabahunw a i kali imtu lahuk de. 32Ode it ne dakun kali kola ktwanuk ma kal yaw ma kuliku, kolnye lema kor waikw amury desy, ana khwar atyatke nini nam bo. 33Lemamo kuten toha o ma mlwura yaw ma kumin ne ma kuka at ti o, ma kyeluk ara waimy amury desy. Ode ia yor wainare raktemtem a rolik sir ma rba. 34Ana kala kolkyabei ti kait amakw de, kolnye lema kor naman amury ne? Lema! Lema kbwu ma katos atyat ne kdi ti kdyan amakw elik-elik.”

45

Yusuf lyosu tenanke ti wainare

145:1 Kis. 7:13Lemadendye Yusuf lema tyeman a hye ti iry makarya ti iare dendye, byu ti sir de byohe, “Mbyetik ei mloskye mumu!” Lemade iry makarya ti i desikre rbetik ma lenla Yusuf yor wainare. 2Lemade Yusuf syer ma yeik de yeik nini iry Mesir mamin a mlosy desikre rtomolu i; dendye ktela neke rlosu bai Raja Mesirke wasi sekye kralake dakun. 3Klala Yusuf lyosu ti wainare de byohe, “Yau ne waimy a Yusuf yaw! De bain-bain o ity amatke idesi myorif a nggora e?” Keskye wainare lema rhalas a i kali ramtaut a ksyalik.

4Lemade Yusuf yabuk sir ma byohe, “Mmyai san.” Ode rarasik i bonyo byu huruk de byohe, “Yau ne waimy a Yusuf yaw, mane kyoat desy mkyeta yaw bai Mesir! 5Kete mimtaut ode kete mmyay mlyobak tenamire ti miketa yaw ne. Kali Hulasokwe yor yaw mai ne kmuna e ma kaorif ribun lan ne. 6Nenmo laarke ainke enaru bo, ode ana kiba ti ainke enasim huruk bonyo, ana irire lema kika nam ma rtan ode lema kika bo a kisi ma ra o renw dakun. 7Lemade Hulasokwe yor yau kmuna e mai ne ma kaorif e, ode kulaka mamak a e ti lasmyerke khaha ne ma tesnwo natumy a ratot eraske ti kiba knaru ne. 8Mane ei ne lema mihury ma kumai nus ne ne, keskye Hulasokwe I ne tyenuk kolnye. Ode I ne syusu yaw ma kola amam ti Raja Mesirke ma khwareta o ksweak ti Raja Mesirke wasi nam ribun lan ne mumu. 945:9 Kis. 7:14Lemamo adoko myolik e ti myait ity amatke ma mlyosu ti i de mbyohe, ‘Anamw Yusuf tyanuk kolnye: “Hulasokwe syumuk yaw ma kuka amosw lan ti nus Mesirke ktem ne mumu. Lemamo adoko mmwa mirin ma mait yaw, ode kete munggonw. 10Amo, ana mumin ti nus Gosyenke ma lema soso o toha yaw. Ode mumin desy mor a ebnwo anamw mtyabal biby o domba o heal o ail minalare. 11Ana ksweak mamak a o ti desy, kali laar neke lenla ainke enasim huruk. Dete kolnye lema, desikeo ana amaku mor a ebnwo anamw mtyabal iry a makarya ti oare miktemtem lema kika namit-namit ti e elik-elik.”’”

12Maktei o Yusuf tyanuk ti wainare huruk de byohe, “Nenmo myatos yaw bain mane, ode waikw Benyamin dakun o hye o yau ne kutun a kor e ne. 13Mbya ti mlyosu ti ity amatke ohe yau ne kuka iry lan ma khwareta nus Mesir ne, ode mihes nam miatosare ode mihenare mumu. Lemamo ado myor i ma mirin.”

14Yusuf itun maktei bonyo yak ba ti yor wai amury Benyamin de it de kyora it ode rasera sir. 15Maktei bonyo, bya ti yoy a wainare mumu ode syera sir. Maktei o ramres ma rahestun.

16Kyoat iry mamin Rajake seike ratomolu ma Yusuf wainare rama bonyo, Rajake yor wasi melare ramukmuka sir. 17Dendye Rajake byu ti Yusuf de byohe, “Yusuf, maso waimure ma rlean gandumke ti wait keledainare, ma rolik sir bai Kanaan 18ti ral amamkye yor wait sekye kralake ma rma mumu ma rait yaw. Ana kal nusakkwe anana ti sir ma rnoha bo ti. Lasmyer desike eras ode ana ral koture ribun toha. 19Mbwu ti sir ma rety a blililire toha ne ma rbai Kanaan ti ral sawat o anat kakan ma rsai ti, ode ror amatke dakun ma rma. 20Kete rrekan ma rety nam ribun-ribun toha so ei ne, kali nam eras-eras mamin ti Mesir neke ana rosy dakun.”

21Lemadendye Yakub ananare rtoha Rajake nam itanukare. Yusuf yal blililire karyari Rajake itanukare ti wainare ode ika resat dakun. 22Ode yal rabit harharure ratsam ti kyakar wainare raktemtem, klala wai Benyamin yosy a rabit harharkwe enasim ktyabal kubanke atkwe enatelw (300). 23Ode yosa ti ama keledai wamwankye hean (10) ma klyean nam eras ribun-ribun toha Mesir, ktyabal keledai wamfwetke hean (10) ma klyean gandum o roty ode kotw o abw dakun ma ana ror amatke ra ti sal a klen kolnye rosy a Kanaan ma rmai Mesir. 24Maktei bonyo yor wainare ma ti tyunik sir ma rba ode byohe, “Kete mililir ti sal a klen!”

25Lemadendye rbetik toha Mesir ma rbai Kanaan ti rait amatke. 26Ode rlosu ti amatke de rbohe, “Amo, Yusuf a myorif a nggora. Ode idesi ika gubernur ma hyareta ti nus Mesirke ktemke mumu.” Keskye amat Yakub tyomolu brit desike bonyo, mamwaw i ode lema tyohak tun desike. 27Keskye ralosu tun Yusuf itanuk ti sirare mumu ti amatke, ode amatke iatos blilily Yusuf iosa ma ana ama-na isai tike ma byai Mesir bonyo, nenmo amatke ralake kimukmukai. 28Lemade Yakub byu de byohe, “Eras de! Khwe ohe anakw Yusuf myorif a nggora. Kubuke ne ma lemamo adoko kbwa ti kait Yusuf elyelik lenla kumaty ne.”

46

Yakub a rbai Mesir

1Yakub isosan lan o hnutat mumu ma rbai Mesir. Rba nini ranait hnu Bersyebake bonyo yotno yabar heal ma syalak eraske ba ti Hulasow a kyalamo ama Ishak isob ti Ike.

2Metdyet desike myey ma yatos ohe Hulasokwe tyanuk ti i de byohe, “Yakub! Yakub!” Bonyo Yakub hyalas I de byohe, “Ebukw o, yaw san.” 3Desike bonyo Hulasokwe tyanuk ti i de byohe, “Yaw ne Hulasow a amamu isob ma Yaw ne. Lemade kete mumtaut ma mbwai Mesir, kali ana kala o ma tesnwo natumw nekre ribun sir o Mesir, 4ode kor mamak o o so. Ana kala ma myolik e ei nus ne. Ode Yusuf a yor o nini mmwaty bo.”

5Desike bonyo Yakub byetik toha Bersyeba. Yakub ananare rsalak a i yor ebu o sobainare ti blilily a Raja Mesirke iosa ma ranal sirare. 646:6 Kis. 7:15Rba desyo ror wait biby o domba o lan o hnutat mumu ma rbai Mesir, 7neke Yakub yor ebnwo anan wamfwet wamwany mumu.

8Yakub ebu o anan mabai Mesir-are sir ne:

Ruben naman auskwe. Ruben ananare sir ne:

9Henokh, Palu, Hezron, ode Karmi.

10Simeon ananare sir ne:

Yemuel, Yamin, Ohad, Yakhin ode Zohar ror Saul neke ena-na yosy a nus Kanaanke.

11Lewi ananare sir ne:

Gerson, Kehat, ode Merari.

12Yehuda ananare sir ne:

Syela, Peres, ode Zerah. Klala Yehuda anan idanare sir ne: Er ode Onan, keskye rmaty o Kanaan.

Peres ananare sir ne: Hezron yor Hamul.

13Isakhar ananare sir ne:

Tola, Pua, Ayub, ode Simron.

14Zebulon ananare sir ne:

Sered, Elon ode Yahleel.

15Ebnwo anan nekre mumu rosy a Yakub yor Lea. Ode Lea idur hah ti anan desikre oa Mesopotamia ktyabal anan wamfwetke ani Dina. Dendye Yakub yor sawa Lea neke tesnwo natut nekre aryaritke irkye hean-telw kresi enatelw sir (33).

16Klala Gad ananare sir ne:

Zifyon, Hagi, Syuni, Ezbon, Eri, Arodi ode Areli.

17Ayer ananare sir ne:

Yimna, Yiswa, Yiswi, ode Beria, rtabal Serah neke rahyetat i.

Beria neke ananare sir ne: Heber yor Malkiel.

18Iry de hean a kresi nem (16) desikre Yakub yor sawa hah Zilpa tesnwo natut sir. Zilpa neke at Laban inal i ti anan Leake.46:18 Zilpa neke Lea yal i ti Yakub ma ika anan a yor i.

19Ode Yakub a sawa Rahel neke ananke enaru sir, neke Yusuf yor Benyamin.

2046:20 Kej. 41:50-52Oa Mesir, Yusuf neke ananke enaru sir ne: Manasye yor Efraim. Anan deru neke yor sawa Asnat anatare. Asnat neke Potifera anan wamfwetke. Potifera neke iry kyalamo masob ti a Onke.

21Benyamin ananare sir ne: Bela, Bekher, Asybel, Gera, Naaman, Ehi, Rosh, Mupim, Hupim, ode Ared.

22Irya de hean a kresi enaat desikre (14) Yakub yor sawa Rahel tesnwo natut sir.

23Klala Dan neke ananke sasam ani Husim.

24Naftali ananare sir ne: Yahzeel, Guni, Yezer, ode Syilem.

25Irkye itwa sir (7) neke Yakub yor sawa hah Bilha tesnwo natut sir. Bilha neke at Laban inal i ti anan Rahelke.46:25 Bilha neke Rahel yal i ti Yakub ma ika anan a yor i.

26Yakub tesnwo natut nekre aryaritke hean-nem a kresi nem (66), desyo lema raki sobainare ma rtabal sir. 2746:27 Kis. 7:14Mane kyoat a Yakub wasi sekye kralake ranait Mesir bonyo, Yakub yor wasi klolan wamwanire rtabal Yusuf yor anan deruke, desyo aryaritke irkye hean-itw a sir (70).

28Lea ranait bonyo, Yakub yaso Yehuda ma myuna sir ma bya ti yabuk Yusuf ma mya ma syeak ama o Gosyen. Kyoat a rama ma ranait Gosyen bonyo, 29Yusuf syai wasi blililkye ma bya ti yait ama ti desy. Yusuf inait ama bonyo, kyora i ode syer nini nam.

30Dendye Yakub byu ti Yusuf de byohe, “Kolnye selsel neke kmwaty mo lema nam, kali ksweak o oi ne mmworif a nggora.”

31Desike bonyo Yusuf tyanuk ti wainare ror amatke rtabal hatnimatare de byohe, “Kolnye, ana kbwa ti klwosu ti Rajake ohe waikure ror amaku rtabal hatnimatare rosy a Kanaan ma rma de. 32Ode ana klwosu dakun ohe ei neke iry a malaka domba e, mane myety wasimy a saby o domba o wasimy nam ribun lan ne dakun. 33Kolnye ana Rajake yabuk e ma yena o karyaamy sakar de. 34Desikemo ana mlyosu ti i de mbyohe, ‘Ara karyaamkye iry a malaka domba o biby a myala myosy kakan aramkye de, kola ara ebnwo matrumamy.’ Ana milosu koly desike bonyo, Rajake lyura e ma mimin ti Gosyen, kali iry Mesir-are kyalamo ramyeku iry malaka dombanare.”

47

Yusuf yor Raja Mesirke

1-2Kyoat desike, Yusuf yal irkye enasim toha wainare ma rma ma rait Raja Mesirke. Ti ranait bonyo Yusuf byu ti Rajake de byohe, “Wasikw Lalan o, amaku yor waikure rosy a nus Kanaanke ma rma de, desyo ror wait a biby o saby o domba rtabal wait wer o nam ribun nekre. Mane sir so Gosyen.” Ilosu wai desikre ti Rajake ma ihe sir 3bonyo, Rajake yena sir de byohe, “Kariamy sai de?”

Lemade rhalas i ma rbohe, “Iry Lan o, aramy neke milaka dombanare kola ara ebnwo matrumamy dakun. 4Aramy mmyai ne ma mimin nus ne kali laarke lan o nus Kanaanke. Ma lema kika tnyei ma ara wasimy dombanare kyalamo ra. Lemamo mlwura aramy mmya ma myon ti Gosyen so.”

5Desike bonyo Rajake tyanuk ti Yusuf de byohe, “Dai amamu yor waimure rma ma sir ne. 6Lemade kal Mesir neke myal kindika wasimy bo. Lemamo mtwenuk amamu yor waimure ma ramin ti Gosyen, kali Gosyen ne lasmyer eras-eras lan mamin nus Mesir ne. Ode kolnye hatnimamw desikre kika iry a makarya khyeare dum desikemo mswusu sir ma rseak ti wasikw biby o domba.”

7Rajake itanuk maktei bonyo, Yusuf yor Ama Yakub ba ti Rajake hye i dakun. Dendye Yakub byu de byohe, “O Hulasow O, kuten ma mal eraske ti Raja ne!”

8Desike bonyo Rajake yena i de byohe, “Wasimw ainke enai dendye?”

9Bonyo Yakub hyalas i ma byohe, “Iry Lan o, kumorif ne wasikw ainke atw ksala hean-telw de (130), keskyede lema kika wen ma kmworif o ktwenas ti. Ode kumorif ne dakun o kosy atyat nekre mumu ma kbyenw ti ral matolke kimesmesan bo, ode anyakkwe kdusa kolnye kal ma ktwain toha ebnwo matrumakw. Ebnwo matrumakw ne dakun o lema kika wen ma rmorif o rtenas ti.” 10Itun maktei bonyo, Yakub tyuly a Rajake ma bya ode iten eraske ti i ma byetik.

11Lemade Yusuf syaluk ama yor wainare ma rmon ti Mesir, ode yal lasmyer eraske ti wainare rosy, desyo knyei hnu Rameseske ma ktyoha Rajake itanukke. 12Ode Yusuf isosan mamak kotw o abw ti ama-na yor wainare hatnimatare, kyala kyosy lanare ma ti ktyudak kakanare, knyosi aryaritare.

Kyoat laarke lan

13Ti nuske ktem desike lema kika kotw o abw elik-elik, de laarke lan a ksyalik. Ma iry Mesir nekre ror Kanaan-are rakilat rakohil ma lublub lalyai sir. 14Sew khyaki nekre rba ti rliw a gandum toha Yusuf, desyo Yusuf syosan wait kuban ranal ma raliw a gandum desikre ti Rajake wasi sekye. 15Ode kyoat Mesir-are ror Kanaan-are wait kubanare ktei bonyo, rba ti rseak Yusuf, ode raten toha i ma rbohe, “Gubernur o, mal gandumke ma aramy mnyoha ma mi. Kete mtwutuk aramy ma myatik laarke, kali ara wasimy kubanare ktei de!”

16Desike bonyo Yusuf hyalas sir ma byohe, “Kolnye wasimw kubanare ktei de, desikemo myal wasimy biby o domba ma kyeluk kuban, desikeo nenmo kal gandumke ti e.”

17Lemadendye iry desikre ral wait biby o domba ti Yusuf, ode Yusuf yal gandumke ti sir ma kyeluk wait heal kola dene: kuda o, domba o, biby o, saby o, keledai nekre mumu. Mane ti ainke krala desikre Yusuf yal gandumke ma kyeluk heal ranal ti iare.

18Ode ain malikuike huruk bonyo, rma ma rait Yusuf ode rtanuk hela ti i ma rbohe, “Ebo, lema kika kuban o sten o kwar ma aramy! Ode ara wasimy biby o domba mosy a sir mumu de. Ode lema kika namit-namit ma aramy de, de lenla ara tenamy watan ne ode ara wasimy boare bo. 19Kyanmwane muatos aramy ma mimaty bony ne de? Lemamo mlwiw aramy mtyabal ara wasimy boare ma kyeluk kotw, ode aramy myeluk at ti wasimw Rajake. De mal gandumke ma aramy mi ma kete aramy mmyati khyali laarke, ode ktyabal hinkye anana ma aramy mtyan ti bo desikre ma kete knani.”

20Lemadendye Yusuf lyiw a Mesir-are wait boluhu-boel desikre mumu, kali laarke lan ti sir a ksyalik. Lemade Mesir-are wait boluhu-boel desikre Rajake yosy mumu. 21Ode iry mamin Mesir desikre raktemtem mumu Yusuf yal sir ma raka at ti Rajake. 22Klala Yusuf lema lyiw boare toha iry masobare. Iry masob desikre lema rketa wait boluhu-boel ti Yusuf, kali Rajake kyalamo syeak o yal kotw o abw ti sir ma kyaorif sir.

23Dendye Yusuf tyanuk ti hnuke kutu desy de byohe, “Mtyomolu! Sew neke klwiw a miktemtem mtyabal wasimy boluhu-boel ti Rajake de. Ode kal hinkye anana ma ana mtyan ti boluhu-boel desikre. 24Ode ana kyait ma minal kisinare bonyo, mikay a nuske ti Rajake neke kolnye: mitot kolakye enasim, desikemo yosy a sasam toha desim desy. Klala ktera deat desike myosy ma myal ti hiny, ode mi dakun.”

25Bonyo rhalas ma rbohe, “Ebo, maorif aramy de! Ode aramy miten eraske ti o, ode aramy mbyu ma mika at ti Rajake.”

26Lemade Yusuf yal haretke ma ktela rakaya nus Mesir ne kola dene: Mesir-are hinat koture kyal kolakye hean, desikemo kolakye enaru Rajake yosy. Haret desike klyakut nini kyait sew ne, klala iry masobare wait boluhu-boel Rajake lema yosy.

Yakub nam iten kinoh ti imaty ne

27Lemadendye Israel-are ramin Mesir ma rmon ti desy, neke ti Gosyen. Ramin desike mausw ti sir ode tesnwo natut o ebnwo anat ribun-ribun ti desy. 28Kyoat desike Yakub myorif ma imin Mesir ainke hean a kresi itw (17), ma ti kyait wasi ainke atw ksala hean-at a kresi itw (147), 2947:29 Kej. 49:29-32; 50:6desyo knyoh ma ana Yakub yala ma imaty bonyo, yabuk anan Yusuf ode byu ti i de byohe, “Kolnye mlwobak yaw, desikemo mtwoha ity wait ktelake, neke mtweka simamkwe ti lakbiakkwe ksuke ma muhwab, ma kolnye ana kmwaty, desikemo kete mkwali yaw ti Mesir ne. 30De mety tbunakkwe bai ebnwo matrumakw wait bobke ma mtwutuk tbunakkwe ti desy, ma kor sir de asa sasam aramy.”

Bonyo Yusuf hyalas i ma byohe, “Amo, ana ktwoha tun mutanukare.”

31Keskye Yakub byohe, “Muhwab bain-bain o ana mtwoha tun kutanukke.” Lemade Yusuf ihwab, dendye Yakub syalak eraske ba ti Hulasokwe ti sehleke kralake.

48

Yakub yal eraske ti Manasye yor Efraim

1Kyoat desike lema klenke soso bonyo irire rabrita ti Yusuf de rbohe, “Amamu isike ksunw.” Lemade Yusuf yor anan deruke ma rba ti rseak Yakub. Anan deru nekre Manasye yor Efraim. 2Ti ranait bonyo Yakub tyomolu ohe Yusuf mya de, desike bonyo yalkyaw i ma byatar ma tyaklulw ti sehleke. 348:3 Kej. 28:13-14Ode Ama Yakub byu ti Yusuf de byohe, “Sew maba mamuna sokre, Hulasokwe syusu tenanke ma yaw ti Lus, neke o nus Kanaanke, ode yal eraske ma yaw, 4ode lyosu ma yaw de byohe, ‘Ana kal eraske ti o ma tesnwo natumw ode ebnwo anamw rresy a nus ne, ode kal nus ne ti ebnwo anamw ma radurak ti nini nam.’ ”

5Ode Yakub tyanuk huruk ma byohe, “Kyoat a lenla kmwai Mesir ne, desyo anamw deru Manasye yor Efraim neke radur sir ti Mesir ne de. Lemade ana kala sir kola anakw elik, kola dene Ruben yor Simeon dakun. 6Kolnye muka anamw huruk, ana lema kal sir kindi anakw, de anamw sir bo. Ode ana rosy a watke toha Manasye yor Efraim wait lasmyer a radurakare.”

748:7 Kej. 35:16-19Yakub tyanuk huruk de byohe, “Kyoat kolik yaw toha Mesopotamia (Padan), desyo kmwa ma ti sal a klen bonyo, enamw Rahel ne myaty ti Kanaan, neke lema soso toha hnu Efratke, ode ralakw ne kitol a ksyalik. Lemade kkwali i o so ti salke kseri ma bai hnu Efrat so.” (Hnu Efrat neke ne kani Betlehem ne.)

8Lemade kyoat Yakub iatos Yusuf anan deru desike bonyo yena de byohe, “Naman kabei kar ne de?”

9Bonyo Yusuf hyalas ma byu de byohe, “Amo, anakure sir ne nde. Hulasokwe yal sir ma yaw ti Mesir ne.”

Dendye Yakub byohe, “Mor sir ma yaw ma kuten eraske ti sir.” 10(Kyoat desike Yakub a amosw i lahuk deny ma matanare bobo ode lema myatakit ei lulw o lyaw.)

Lemadendye Yusuf yor anan deru desy ma Yakub kyora deruke ode yoy a sir. 11Ode tyanuk ti Yusuf de byohe, “Lema khwe elik-elik o dene ana kait o, keskye senweke Hulasokwe lyura yaw ma kait oa mor anamure dakun.”

12Maktei bonyo Yusuf yal naman deru desikre toha ama-na rihake ode ia syakitil ti ama-na luluke. 13Lemade yal Efraim amury ne ti ama Yakub seri wisalke, ode Manasye auskwe ti Yakub seri wanke. 14The ohe Manasye ausw i, keskye Yakub ikoik sima deruke ma yal sima wanke ti Efraim usuke, klala wisalke kyei Manasye usuke. 15Maktei bonyo syambayan ma iten eraske ti Yusuf kolnye,

O Hulasow O! Oi neke ebukw Abraham yor amakw Ishak rsob ti O,

ode ralela o rbitil animkwe.

Oi ne mulaka yaw ode mutenuk mormyorhyakkwe nini kait sew ne.

16Ode klatsam a klatsam o Hulasow O mala tenamkwe kola malaikat ne ma mmwa ma maditi yaw toha atyat nekre mumu.

Lemamo o Hulasow O mal eraske ti naman deru ne dakun,

ma anikkwe kmyorif; ode ebukw Abraham yor amakw Ishak de anitare kmyorif dakun khyali naman deru ne.

Ode naman deru ne rmorif ma tesnwo natut nekre rbes ti nuske ktem ne.

17Keskyede Yusuf iatos ma ama-na ikoik simanare koldyesy bonyo lema dyakin. Lemadendye kyumak ama-na simake ma yala ma yaditi toha Efraim ma yal ei Manasye usuke, 18ode byohe, “Amo, kete mala koldyesy. Manasye neke naman ausw i; lemade mal simamw a wanke ti i.”

19Keskye Ama Yakub ibrai yaditi simake ode byohe, “Anakw o, khwe dakun. Manasye neke ana iry lan a i ode byes ma tesnwo natu ribun sir, keskye wai amurkye ana ika iry lan ma ryesik a i, ode tesnwo natu nekre iry lan sir ma raka nusatare ma lan-lan.” 2048:20 Ibr. 11:21Lemadendye sew desike syambayan ma iten eraske ti sir de byohe,

“Ana Israel-are rabuk animkye ma raten eraske ti irire ma rbu kolnye,

‘Lemamo Hulasokwe yal eraske ti o kola dene inal ti Efraim yor Manasye!’ ”

Lemade Yakub syusu Efraim ma ika ausw ti Manasye.

21Desike bonyo Yakub (Israel) tyanuk ti Yusuf ma byohe, “Khwe ohe lema soso bonyo kmwaty de, keskye Hulasokwe lyobak a e ode yor e ma myolik e bai ity ebnwo matrumat a hnuat. 22Lemade kal hnu Sikhemke ti e, neke hnu heitlulswo kumdiriat ma kusoruk toha iry a Amori-nare, klala lema kal nus desy ti waimire.”

49

Yakub syurat ananare

1Lemadendye Yakub yabuk ananare ode byu ti sir de byohe, “Miwahuk e ti ne ma myarasik yaw ma kala ma ktwanuk ti e nam ana mitot ti sew mama nekre. 2Anakw e, miwahuk e ode mtyomolu amamy Israel yaw.

3Ruben anakw ausw o. Oi ne anakw ausw lermatmata o.

Oi ne amalkyaukkwe kidurak o;

Amalkyaukw mamunake kimin o.

Ode oi neke malkyakau o ti anakkwe ne mumu ma rtomolu o rsumuk animkwe.

4Keskyede oi neke mola tasike ma eskwe kyohw mo kiway ti de kiway ma ode lema mtwenas, ma khyury ma oi neke lema mbwa lulu irire de,

kali menah mor sawakw hahke, ma mala wasikw sehleke ma kiray.

5Simeon mor Lewi ausw amury e. Wasimy husw o rama kyeluk amalkyaumy.

6Lemade lema ktwoha tun miohutke, ode lema kuahuk yaw kor e,

kali ti keyeramy kralanare neke mtyabahunw o myaha iry, ode mkyeyer mo mhyet wait biby o domba-na tikat a kurtan lanare ma kyaluka ralamire.

7Lemamo Hulasokwe tyuhar keyeramy desikre lakhidik ba, kali mkyeyer mo atyat a ksyalik!

Lemade lema kal lasmyerke ti e ktyabal tesnwo natumy ma midurak, de ana kuhe a kusakar e ma mimin ti waimire wait lasmyer kunal ti sirare o nus Kanaan so.

8Yehuda o, waimure ana rdakin o ma rbitil animkwe ma ne sra ne,

ode iry a mamnisik oare mal sir ma raka at ti o, ode tesnwo natumw nekre mumu ana rsakitil ma rou ti o.

949:9 Bil. 24:9; Why. 5:5Yehuda neke mola singa murke ma idoha ma syok heal maktei bonyo yolik i ei wenake huruk, ma byob ma yenah,

ode lema irkye it a ires ma yoha i elik.

10Yehuda o, ebnwo anamw ana raka Raja ma rkumak haretke nini irkye it a mya, desyo iry neke Raja lan lahuk i,

ma ana nuske ktem neke mumu rma ma rsakitil o rou ti i.

11Ode ana wasimw a boluhu-boel nekre kisinare mausw-mausw ma kyety kunwo-katway ti o ma ana wasimw keledaike ananke mdwalun i ti tasy maiskye kusu eraske bo,

ode ana mal tasy maiskye kwen mermer desy ma kyeluk werke ma mhwas wasimw rabitke ti.

12Ode matamure mermer kali menw tasy maiskye kwenke ma kindika wer bokbokke bo, ode nisimure bokbok kali menw suskwe sew kyaki nekre bo.

13Zebulon o, oi neke mumin ti namwatake ode kabalare kbyaly ti wasimw namwata desy, ode nusamkwe kika aktah a kyor hnu Sidonke.

14Isakhar o, oi neke mola dene keledai malkyakaw ne ma yulik a i ti yenah a wasi aryarkye ksakake. 15Desikeo kyoat a muatos wen mumin ti desike eras a ksyalik, lemade mlwura tenamkwe ma muka at ti iry salik ti wen desy bo.

16Dan o, oi neke ana mswon eras o atyat ode mohut irire wait tun sal o mlay,

kali oi neke Israel-are wait iry a o dakun.

17Ode oi ne mola manunkwe ti salke kserike.

Manunw neke tyutu kudake tikake ma iry masai tike kelerbisak i ba.

18(O Hulasow O, mormyorif munal ma aramy neke malmata kukitkita bo.)

19Gad o, oi neke ana iry manametare robak ma radoha o ma rtabahunw o, keskye mulak o ma malmahalala sir huruk.

20Asyer o, oi neke kotw o abw mausw ti o a ksyalik, ode ana mtwutuk kita Rajanare.

21Naftali o, oi neke mola dene rusa wamfwet madohut wasi daldalun ne,

ode anamure matatare eras a ksyalik.

22Yusuf o, oi neke mola keledai mata mnaske ma nyei werke, ode ila ti kususwanare.

23Iry mamnisik oare rawahuk sir ma rrama o,

24keskyede Yusuf malkyakau o ma wasimw husw o rama ktye ma nenen, ode lenamkwe malkyakaw,

kali Hulasow a Yakub neke syusu a malkyauke ti o,

ode Hulasokwe ilaka o kola iry a malaka dombanare,

ode Hulasokwe I ne yola Hatw matery eta Israel-are ne.

25Hulasow a kusob ti neke iloblobak o,

ode Hulasow a manal eraske ti o ne, I ne malkyakau I ma ryesik nam ribun lan ne mumu.

Yal eraske ti o toha laitke sra ne, ode toha lasmyerke hah lahuk ne dakun ti o.

Yal a ktyabal eraske ti sobaimure ma tesnwo natumw ribun sir.

26Eras manosy amamw neke kbyilak manosy a kususwan o huar heitlulswokre.

Lemamo eras-eras nekre mumu kidurak Yusuf, kali i neke eraske kimin i ma byilak wainare mumu.

27Benyamin o, oi neke mola asw a utan mamlar ne, ma

bolbol nekre ode sekwe bya bonyo ti syok heal o ail, ma yasu yahi sir ma inat sir.”

28Mane Yakub yal eraske ti anan de hean a kresi enaru (12) desikre mumu ode anan desikre rosy a watatare it o it ma khyalak totatare.

Yakub a myaty

29Maktei bonyo Yakub tyanuk ti ananare ma byohe, “Kolnye ana kmwaty. Desikemo myety tbunakkwe ba ti knyei ebnwo matrumakw ti 3049:30 Kej. 23:3-20bob mamin a bo soke, oa Makhpela, kseri timur Mamre ti nus Kanaanke. Bob desike Abraham lyiw ktyabal bo desy toha Efron, iry a Hetke, ma Abraham myaty mo rtutuk tbunanke ti wen desy. 3149:31 Kej. 25:9-10; 35:29Wen desike rtutuk Abraham yor sawa Sara tbunatare, ktyabal anat Ishak yor sawa Ribka tbunatare, ode wen desike dakun o ktwutuk sawakw Lea tbunanke ti. 32Mane bo desike ktyabal bob mamin tike Ebukw Abraham heitlulswo lyiw toha iry a Het-are.”

3349:33 Kis. 7:15Yakub itanuk ti ananare maktei bonyo, yulik i ti yerak i ti sehleke ma myaty elik.

50

1Dendye Yusuf syai ei sehle desy ma kyora ama ma yoy uno mata ode syera i ma kisalsal ti desy. 2Maktei bonyo Yusuf yaso iry a kyalamo matasa iare ma ratasa ama-na tbunanke ma kete khyon. Lemade iry matasa desikre rtoha ma ratasa Yakub a tbunanke, 3desikeo kyal sekwe hean-at (40) elik ma ktyoha kyalamo ranoha iry a mamatire ma kete rhon, ode iry a Mesir-are rsera Yakub sekwe hean-itw krala (70) elik.

4Sew a rasera Yusuf amatke maktei bonyo, Yusuf tyanuk ti Raja Mesirke wasi melare, ma byu de byohe, “Mel e, kolnye mlyobak yaw mo mlyosu tun ti Rajake ohe, 550:5 Kej. 47:29-31kyoat amaku iala ma imaty bonyo, byuma kuhwab ma kolnye myaty desikemo ana kal i ti wasi bob mamin oa nus Kanaan so. Lemamo mlwura yaw ma kbwa ti kamlin amaku tbunanke o so aduk, maktei o ana kolik yaw huruk.”

6Dendye Rajake byu ti Yusuf de byohe, “Desikemo adoko mbwa ti mamlin amamu tbunanke ma mtwoha nam muhwab ti ike.”

7Lemade Yusuf bya ti yamlin ama-na tbunanke ma kola itanuk ti ike. Ode Rajake wasi melare raktemtem ror iry lan makarya ti Rajake rtabal iry a lan mamin a Mesir-are raktemtem a ror Yusuf ma rba. 8Ode Yusuf wainare ror sawatare rtabal Yakub a hatnimanare rba dakun, klala namanare ror wait biby o domba radur ti nus Gosyenke bo. 9Iry a manety blilily o masai kuda o nam nekre ribun a rba ror Yusuf ma wait lolke narnarw ksyalik.

10Kyoat a ranait Goren-Haatad, neke Sah Yordanke seridake bonyo, iry desikre serser nanyay a sir ti desy, ode Yusuf yala kalkal matmyatkye sekwe itw elik khyali ama. 11Ode kyoat iry mamin nus Kanaan desikre ratos ma, iry Mesir-are rser ma ti kisalsal a ksyalik ti Goren-Haatad bonyo rbohe, “Edo, Mesir nekre wait sersera mamaty neke kyety ral masal a ksyalik.” Lemadendye wen desike raki ti Abel-Mizraim, neke wen mamin a Sah Yordanke kserike. (Abel-Mizraim neke kbuanke o Mesir-are rserser nanyay a sir.)

12Lemadendye Yakub ananare rtoha nam itanuk ti sirare 1350:13 Kis. 7:16ma ror i bai nus Kanaanke ti ramlin tbunanke ti bob mamin a bo a Makhpela so, neke bo a Abraham iliw toha Efron, iry a Hetke. Bo neke knyei hnu Mamreke. 14Ode Yusuf iamlin ama-na tbunanke maktei bonyo, yulak ia yor wainare ror sawatare, ode hatnimatare rtabal iry ribun dai ranor desikre mumu ei Mesir huruk.

Yusuf yaluka wainare ralatare

15Kyoat Yusuf amatke imaty bonyo, Yusuf wainare it de byu ti it de byohe, “Edo, kyal nini Yusuf kete yatil ity nggora de, kali yal ma nyenas heitlulswo tala atyat ti ike!” 16Lemadendye rano tun ne kita Yusuf ma rbohe, “Kyoat ity amatke lenla imaty bonyo yaso aramy ma ana aramy mtyanuk ti o kolnye: 17Ete moil a o ti waimure khyali salatare, ode ete mnwenas a heitlulswo rala atyat ti oke. Lemamo mala eras sir, ode mumluak lakhidik salatare kali Hulasow a amamu isob ti desike wasi at a sir dakun.” Lemadendye Yusuf itomolu nyano desike bonyo syer.

18Desike bonyo Yusuf wai desikre rma ma rou ode rsakitil ti a luluke ma rbohe, “Aramy mmya ma mika at ti o mane.”

19Keskyede Yusuf a tyanuk ti sir ma byohe, “Kete mimtaut. De yaw ne, Hulasow a yaw e? Ma kyosy yaw ma ana kala sai ta sai ti e, e? 20Heitlulswoke miktemtem a myal tun sasamke ma mbyu ma myala atyat yaw, keskyede Hulasokwe yeluk atyat heit miala ma yaw desikre kyor eraske, kbuanke o syusu yaw ma ksweak mamak e, ktyabal ribun lan mamin a Mesir ode Kanaan ne mumu ma kaorif sir ma kete rmaty. 21Lemade kete ralamire kakan, kali ana ksweak mormyorhyamire ktyabal anamire dakun.” Lemade tun itanuk desikre kyaluka ode tyenauk wainare ralatare.

Yusuf a myaty

22Yusuf neke imin ti Mesir ma yor hatnima desikre ma yal nini wasi ainke atw ksala hean (110). 23Ode imin desy nini syoru yait ebnwo anan, ma ti kyait anan Efraim ebnwo anan ror Makhir ananare, neke Manasye ebunare dakun. 24Lemade byu ti wainare de byohe, “Ana kyarasik ma kmwaty mane. Keskye Hulasokwe ana hyarak mamak e ode yor mamak e ma mbyetik ma mlyoin toha nus ne, ma mbyai nus kola heitlulswo Hulasokwe ihatetak ti Abraham, Ishak ode Yakubke.”

2550:25 Kel. 13:19; Yos. 24:32; Ibr. 11:22Lemadendye Yusuf a yaso wainare ma rsob ode byu ti sir de byohe, “Kolnye Hulasokwe yor miktemtem ei nus desy, desikemo myety a tbunakkwe dakun.”

26Ode ramin desy ma lema soso bonyo Yusuf myaty ti Mesir, desyo wasi ainke atw ksala hean de. Ma kyoat imaty bonyo iry a Mesir matasa iry tbunat desikre ratasa Yusuf tbunanke, maktei o rluk i ti loarke ti Mesir.