Rom

Suwat si Pol pa mman Baanan Sukuꞌ si Isa ndooy ni

Rom

Pahati

Rom ilay yana daira numbul satu ndooy ni Itali. Maka ndooy na silay man Sultan Sisal maglahat jaman si Pol nuwat ituu. Sultan Sisal ilay pinakalangkaw man mimon sultan jaman looy. Lay ya bay marintahan jinisan kalahat-lahatan bay inagaw meꞌ na. Disu lahat bay inagaw meꞌ Sultan Sisal yana Israil, lahat bangsa Yahudi.

Maksud si Pol nuwat kitab tuu man na nampunan pangahati ni siga sukuꞌ si Isa ndooy ni Rom pasal kasalamatan da mari sila yaꞌ takoleꞌ pinagsian. Ni baanan sukuꞌ si Isa ndooy, luu bangsa Yahudi ka siga bangsa sarī. Sila siꞌ tu yaꞌ gi bay sitammu ka si Pol.

Si Pol ilay mahati njawom suwat tuu, inaa, mimon manusiyaꞌ dusahan pa Tuhan. Maka māꞌ du ya bong jama mista initung sila intong meꞌ Tuhan sabap meꞌ da bay mogbogan saraꞌ agama, magsāꞌ sila. Batan yaꞌ luu san disu kabogbog labbasakayi (ndaun Rom 3.27-28; 4.15). Dari bāꞌ na ilooy ya man jama initung intong, bong sila nawbat ka pitsayaꞌ si Isa bay muwasan dusa da. Lagiꞌ na, luu na kaallum da bahau maka sampulnaꞌ na nyawa da saumu-umu sabap mahap na sila pa Tuhan (ndaun Rom 3.22,25,30; 4.24-25; 6.4; 8.3).

Ituu bay sinuwatan meꞌ si Pol luu na ga duwampuꞌ-wawun taun paddus si Isa Almasi bay inangkat pa sulgaꞌ.

ROM

Si Pol magpakila iya disu rasul si Isa Almasi

¹Suwat tuu itu lakka man aku, yana si Pol, disu ata si Isa Almasi. Aku itu bay lliyun meꞌ Tuhan binuwat rasul nohoꞌ masaplag umanat mahap pasal kasalamatan. ²Kasalamatan ina, ndang bay njanjiꞌ meꞌ Tuhan man maruhuꞌ-ruhuꞌ lagi. Boꞌ lay sohoꞌ Tuhan sinuwatan ni siga kanabi-nabihan njawom kitab. ^3-4Umanat mahap ina yana pasal Anak Tuhan, Papuꞌ tabi si Isa Almasi. Ni kapasal pagkamanusiyaꞌ na, panubuꞌ Sultan Daud ya. Ni kapasal pagkaTuhan na, sutsiꞌ gi ya man sutsiꞌ, boꞌ tumatandaꞌ na Anak Tuhan ya Sangat Kawasa sabap meꞌ na bay llum pabalik. ⁵Boꞌ iya na silay bay nguwakilan kami binuwat siga rasul na. Lay kami buwanan na kapatut masaplagan kabangsa-bangsahan nohoꞌ pitsayaꞌ sampay ngasip niiya, pamaehe bantug ni awon na. ⁶Na kaam nnaa ni Rom, tabeꞌ na du sina ni siga jama ma bay lliyun meꞌ Tuhan tinibuuk ka si Isa Almasi.

⁷Meꞌ kaam siga kakasi Tuhan nnaa ni Rom ma bay lliyun binuwat sukuꞌ na, kamura-murahan binuwanan na pin kam kasannangan ka barakat meꞌ Mmaꞌ tabi Tuhan ka Papuꞌ tabi si Isa Almasi.

Doman si Pol ngandaꞌ-ngandaꞌ sukuꞌ si Isa ndooy ni Rom

⁸Duhuꞌ-duhuꞌ bitsala ku, ni awon si Isa Almasi, magsuku ku pa Tuhan sabapan bi sikamimon. Magsuku ku sabap aka pasal pangando bi ni si Isa tanyag na ni sikaliput junyaꞌ. ⁹Wā situ kam pakuhan ku duwaa, ilu na Tuhan pakale-kale, yana Tuhan ma inisbat meꞌ ku ni kahilas atay ku jawom ku masaplag umanat mahap pasal Anak na. ¹⁰Maka tuktuk ku maku duwaa, wā patabeꞌ ku hāl kainagon ku pilu pa lahat bi. Kamura-murahan tinugutan du ku meꞌ Tuhan. ¹¹Kainagon ku sitammu na kitabi supaya kam tahampitan ku tōꞌ man Rū Sutsiꞌ mari magsasōng gi basag pangando bi ni si Isa. ¹²Maka kainagon ku sikagāk-kagāk kitabi pag ndaꞌ tabi saliꞌ-saliꞌ takkoꞌ pangando tabi.

¹³Siga danganakan, daa kam mista siga noy batnaa na bohoꞌ ku bay kapiki pilu pa mman bi. Min meka na ku situ bay maru pilu. Sugaꞌ ngabut sampay batnaa, yaꞌ gi ku bay tabawus batan luu na pin jinisan kasanggalang niyaku. Kainagon ku bong ku mintu takka pilu, luu gi nnaa jama taboo ku mmeꞌ ni si Isa meꞌ karuha ni kalahat-lahatan kasohean. ¹⁴Aku itu, pangissahan ku talpaksaꞌ ku ngalataan lahat masaplag umanat mahap pasal si Isa ni sikamimon. Yaꞌ ku minig jama, san gi oy bangsa da, ma iskulan atawa niyaꞌ, ma halul-akka atawa niyaꞌ. ¹⁵Sangkon na, bong mintu luu dapat ku, tud doman ku pilu masaplag umanat mahap ni siga jama nnaa ni Rom. ¹⁶Tud manganna situ ku ni kawasa Tuhan njawom umanat mahap tuktuk na pinasaplag. Sangkon yaꞌ ku loman masaplag. Batan katoonan ku mimon jama ma pitsayaꞌ ni umanat mahap tattap jaꞌ nammu kasalamatan, nagnaꞌ man bangsa Yahudi sampay pa kabangsa-bangsahan ma saꞌ Yahudi. ¹⁷Ni umanat mahap ina, tatammu jama jalan man da taitung meꞌ Tuhan intong. Jalan ma awnan ku ilay siꞌ yana pangando tabi ni si Isa. Boꞌ sikatuwaꞌ du ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Sagannap ma initung meꞌ Tuhan intong sabapan pangando da niiya, mastiꞌ koleꞌ kasampulnaan nyawa saumu-umu.”(1.17) Kitab Nabi Habakuk 2.4; Galatiya 3.11.

¹⁸Sugaꞌ njawom umanat mahap, luu du sina tabeꞌ hāl mulkaꞌ Tuhan llabuꞌ man sulgaꞌ pa jataꞌ sagannap ma buwat kalaatan, yana sagannap ma yaꞌ tawu pa Tuhan. Batan sabapan kalaatan da, tumallob na kabanahan pasal Tuhan. ¹⁹Sila ina, yaꞌ tahasi daawa da san sila māꞌ yaꞌ tasayu da ga luu Tuhan. Batan Tuhan mismu bay makitahan sipat pagkaTuhan na ni mimon manusiyaꞌ. ²⁰Bana na, Tuhan yaꞌ takita, sugaꞌ lay baw ya mōꞌ buktiꞌ ni pagkaTuhan na ka ehe kawasa na ma yaꞌ luu katapusan na. Buktiꞌ na ilay, yana mimon-mimon ma bay papayak na. Sangkon yaꞌ luu daawa man manusiyaꞌ yaꞌ ngisbat iya. ²¹Sila ina, tahadjaꞌ da yaꞌ ngisbat Tuhan. Ndang katoonan da du luu Tuhan, sugaꞌ tud ndang yaꞌ sila doman maehe iya atawa muwan pagsukuhan niiya. Pamiki da ina yaꞌ luu pūs na. Subay ga sila jama bagagap njawom lindom sabap yaꞌ tahati da kabanahan. ²²Ni bistahan da, lawom akka da, boꞌ ko, akka da ilay ilooy na man da magkadupang. ²³Batan subay siꞌ Tuhan Sangat Kawasa ma llum saumu-umu sumba da. Boꞌ sila, ilooy ya sumba da siga tuhan-tuhan ma bay jaꞌ pinabuwat meꞌ dagbos manusiyaꞌ, atawa meꞌ dagbos ga manuk-manuk ka ga hayop sampay ga mananap.

²⁴Dari sabapan karupangan da, lay na sila pinabiya meꞌ Tuhan binoo-boo meꞌ napsu da. Pag toklas na, buwat jaꞌ sila jinisan kasabuhan ma kadiyoꞌ ninsila. ²⁵Kon ilay meꞌ looy sabap yaꞌ sila kuhi pitsayaꞌ ni kabanahan pasal Tuhan. Iya kapitsayaan da yana dustaꞌ. Batan tatammu da ga ngisbat sampay numba kajinisan ma bay jaꞌ pinapayak. Boꞌ Tuhan ma bay mapayak mimon-mimon, niyaꞌ san isbat da. Mingkan, isu-isu iya pataꞌ pinudji meꞌ mimon manusiyaꞌ saumu-umu. Amin.

²⁶Dari sabapan kadarihan da, pinabiya na sila meꞌ Tuhan nganduwan napsu da buwat jinisan kalaatan ma kadiyoꞌ ninsila. Sangkon meka na karandahan yaꞌ na mogbogan pagkadanda da. Yaꞌ na ga sila doman sitampu ka lalla. Gam pin iya pinaabak meꞌ da sikameek-kameek ka pagkahi da danda. ²⁷Damikiyan, meka na du kalallahan lay na du ngalabbahan tabiat ma bay sinukuꞌ ni kalallahan domanan danda. Sampay yaꞌ na du ga tasaggaꞌ da napsu da sikameek-kameek ka pagkahi da lalla. Sugaꞌ luu du sina mintu hisab takissa da magtūk ka kalaatan da.

²⁸Pagka bistahan da yaꞌ luu pūs na bong kita ngisbat Tuhan, pinabiya na sina sila meꞌ Tuhan pinagmundaan meꞌ pamiki bingkok buwat kajinisan ma yaꞌ pataꞌ pinabuwat. ²⁹Pannoꞌ atay da leꞌ jinisan kalaatan ka kabingkokan ka napsu mulakab. Dahulakaꞌ sila maka dangkiꞌ sila. Inaa jaꞌ jawom atay da, doman sila mapatoy jama, sasaꞌ, ngalilu, ka makaat jama. Pangalimut sila maka ³⁰pamitna sila. Yaꞌ luu guna Tuhan ninsila maka yaꞌ sila magmaltabat ni jama. Langkaw atay da maka pangabbu sila. Tigiꞌ sila nulun-nulun kalaatan maka yaꞌ ngasip ni induꞌ-mmaꞌ da. ³¹Pamiki da tud yaꞌ luu pūs na. Yaꞌ sila mmeꞌ ni lapa da, yaꞌ sila maaseꞌ, maka yaꞌ sila manimbang. ³²San katoonan da na njawom siga panohoan Tuhan ga jama ma buwat meꞌ looy tawop pinapatoy, amu-amu gi du sila maabak kalaatan. Boꞌ ilooy gi kagakan da bong sila ngita siga pagkahi da ngakig sila.

Intong hukuman Tuhan

^1-2Na ga jama meꞌ looy ilay, ndang katoonan tabi du, mastiꞌ kalabuan jaꞌ hukuman Tuhan, batan Tuhan yana huwis intong. Na bong luu kam ngawnan jama dusahan meꞌ looy maat, ituu bāꞌ ku ningkaam: Kaam ina sibuꞌ du ka sila batan saꞌ ba, luu du kalaatan bi meꞌ ninsila? Dari bila kam ngawnan sila maat, sibuꞌ du kam ka bay matabeꞌ dī bi batan luu du kalaatan bi. Sangkon yaꞌ sina luu kapatut bi os-os manding jama meꞌ looy pa kalaatan. ³Sangkon kaam ma ngawnan jama ma buwat kalaatan maat, boꞌ sibuꞌ du kam ka sila buwat maat, ongoy kanna bi, tatangkis bi kina hukuman Tuhan ma llabuꞌ ni jataꞌ siga baldusa bbos-bbos? ⁴Sangka bi mareꞌ sukat mehe aseꞌ Tuhan maka tahaꞌ pasensiya na ningkaam, ga yaꞌ dari oy na niiya san kam amu-amu buwat kalaatan. Maka yaꞌ gi mareꞌ tabista bi ngkon na amu-amu manimbang ningkaam, kawu-kawu tawbatan bi na dusa bi. ⁵Sabana na, sagannap ma amu-amu tohas kōk da yaꞌ kuhi nawbat, sibuꞌ du sina sila ka sigi-sigi ngumpohan dī da pidjalaꞌ. Pinidjalaꞌ du sina mintu sila pag taabut llaw man huwis looy ma intong, yana Tuhan, ngalabuꞌ hukuman na. ⁶Ndaun bi sa, mastiꞌ tinungbasan jaꞌ sina mintu meꞌ Tuhan mimon manusiyaꞌ saliꞌ-saliꞌ magtūk ka bay pabuwatan da.

⁷Na kasohean ina sigi-sigi buwat mahap sabap doman sila koleꞌ sanglit ka kabantugan man Tuhan. Maka doman sila llum saumu ni okoman na. Jama meꞌ looy ilay binuwanan meꞌ Tuhan kasampulnaan nyawa saumu-umu. ⁸Sugaꞌ luu baw sina kasohean ngulihal pa kaayaran ni dī da sadjaꞌ. Boꞌ nuwak gi sila kabanahan. Pagka doman jaꞌ sila pabingkok, mastiꞌ kalabuan jaꞌ sina sila mulkaꞌ Tuhan ni kaehe duga na ninsila.

⁹Ndaun bi sa, sikamimon manusiyaꞌ ma buwat maat, basta nammu jaꞌ sina kalingogan sampay kasusahan, nagnaꞌ man bangsa Yahudi sampay pa kabangsa-bangsahan saꞌ Yahudi. ¹⁰Sugaꞌ soysoy ina buwat mahap, mastiꞌ koleꞌ jaꞌ sina sanglit, kabantugan sampay kasannangan, nagnaꞌ man bangsa Yahudi sampay pa kabangsa-bangsahan saꞌ Yahudi. ¹¹Batan Tuhan ina yaꞌ magsitingka manusiyaꞌ.

^12-13Mimon manusiyaꞌ ma buwat maat mastiꞌ kalabuan jaꞌ sina hukuman nalkaꞌ. Kuwan siga Yahudi ina, ngkon da kalabuan hukuman batan san katoonan da na saraꞌ Tuhan, amu-amu llangga meꞌ da. Boꞌ ndang katoonan tabi na du, bong jama doman initung meꞌ Tuhan intong, yaꞌ sukup sat sila toon saraꞌ, mastiꞌ subay du bogbogan da labbasakayi. Kuwan siga bangsa sarī ma awam ni saraꞌ Tuhan, kon da ina mintu kalabuan hukuman sabap yaꞌ sila mmeꞌ ni honaꞌ-honaꞌ da buwat mahap. Dari ilooy na man da koleꞌ dusa. ¹⁴Sugaꞌ bong siꞌ ina sila buwat kaintongan meꞌ karuha kaintongan ma tinaat ni saraꞌ Tuhan, tumatandaꞌ katoonan da mahap-maat san sila awam ni saraꞌ. Batan honaꞌ-honaꞌ da ina sibuꞌ du ka saraꞌ mahati ninsila mahap-maat. ¹⁵Dari ni kawul-piil da, tumatandaꞌ meꞌ sapantun lay du sinuwatan saraꞌ njawom honaꞌ-honaꞌ da man da mindoga mahap-maat. Batan bong ina sila buwat kalaatan ma nguntra ni honaꞌ-honaꞌ da, magti lingog kōk da. Sugaꞌ bong baw sila buwat mahap, sannang pamiki da. ¹⁶Dari oy-oy jaꞌ ina bay pabuwat manusiyaꞌ, yaꞌ sina takupan ngabut sampay llaw bay ginantaꞌ meꞌ Tuhan man si Isa Almasi ngahukum. Ni llaw looy ilay mintu, sampay mimon ma bay tinapuk njawom atay manusiyaꞌ pinōꞌ na meꞌ Tuhan, boꞌ da hinukum na. Na mimon ilay ma bay sabbut ku siꞌ, tabeꞌ du sina ni umanat mahap ma pasaplag ku.

Bangsa Yahudi ka saraꞌ Tuhan

¹⁷Kuwan kaam baw siga pagkahi ku Yahudi, katoonan ku du mangasa kam ni sangsāꞌ bi mogbogan saraꞌ Nabi Musa bilang kaintongan bi pa Tuhan. Maka pinag-abbu meꞌ bi kaam bangsa ma lungbid ka Tuhan. ¹⁸Katoonan bi kahandak Tuhan maka lān mahap banahan tinūs sabap bay adjian bi saraꞌ. ¹⁹Meꞌ bi mista, tawop kam magmundaan jama ma meꞌ sapantun buta ni kaawam da ni hāl Tuhan. Ni bistahan bi, kaam na meꞌ sapantun sūꞌ ni sagannap ma njawom lindom. ²⁰Ni bistahan bi, tawop kam noan sagannap ma yaꞌ luu pangahati da, ma meꞌ sapantun anak-anak. Batan bangsa tabi ngantanan kitab ka saraꞌ man bay nuwatan kabanahan ka ilmuꞌ langkap.

²¹Na pagka meꞌ naa kadari bi, tilaw ta teꞌ kam. Kaam ma pandoy maadjiꞌ jama, ongoy yaꞌ bogbogan bi pangadjiꞌ bi? Bbuwatan bi noan jama yaꞌ nohoꞌ nangkaw, boꞌ ko, batiꞌ ta, kaam pun nangkaw du. ²²Baꞌ-bāꞌ bi, yaꞌ dari magjina, boꞌ ko, batiꞌ ta, kaam pun magjina du. Baꞌ-bāꞌ bi, sinukang meꞌ bi tuhan-tuhan siga kapil, boꞌ ko, batiꞌ ta, nangkaw du kam kalangkapan ni panumbahan da. ²³Kaam ina tigiꞌ ngabbu ni hāl bangsa tabi bay pina-ntanan saraꞌ Tuhan. Sugaꞌ oy sōng na bong kam kadiyoꞌ ni awon Tuhan hangat kam ngalangga saraꞌ na? ²⁴Lay na silay tuwaꞌ pa baran bi suwat njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Sabapan ehe laat bi bangsa Yahudi, kuwan siga bangsa kapil malaat awon Tuhan.”(2.24) Kitab Nabi Isaya 52.5.

²⁵Kitabi itu bangsa Yahudi manganna hagaan hāl meꞌ tabi ngislam. Boꞌ bana du baw lay, basta bogbogan tabi jaꞌ mimon saraꞌ Tuhan ilooy kasohean. Bong niyaꞌ, malaingkan sibuꞌ du karuha tabi ka yaꞌ bay inislam. ²⁶Gam gi ina siga jama looy ma saꞌ bangsa Yahudi, minsan sila yaꞌ bay inislam, bong sila buwat kaintongan meꞌ ilooy ma tinaat njawom saraꞌ, ni bandingan Tuhan, sibuꞌ du sila ka lay na inislam. ²⁷Dari sila ma yaꞌ bay inislam pataꞌ nahawi kaam ma turunan bangsa Yahudi. Batan san ina kam bay pingkaꞌ inislam sampay kaam lagi ngantanan saraꞌ Nabi Musa, yaꞌ du kam pandoy buwat kaintongan. Boꞌ sila ina pandoy. Dari sabapan da, tumatandaꞌ pataꞌ bangsa Yahudi kalabuan hukuman Tuhan. ²⁸Sangkon na, minsan jama turunan bangsa Yahudi sampay bay gi inislam, saꞌ du inaa man da initung meꞌ Tuhan Yahudi sabanna atawa siga sukuꞌ na sabanna. ²⁹Arapun ilooy ya initung siga Yahudi sabanna, yana jama ma luu na pangatayan da bahau, ma muhung sanglit man Tuhan, saꞌ ga sanglit manusiyaꞌ. Batan inislam sabanna ina yana pabuwatan Rū Tuhan njawom atay tabi nutsiꞌ, saꞌ ga pasal kuwit baran kinehet man mogbogan saraꞌ Nabi Musa.

Tuhan kanaalla

¹Na adakala yuk kasohean na baw mintu, “Bong meꞌ looy, san kita turunan bangsa Yahudi, yaꞌ du luu hagaꞌ na maka san kita bay inislam, yaꞌ na du luu pūs na.” ²Sugaꞌ daa kitabi mamiki meꞌ looy. Basta mehe baw sina kaayaran ningkitabi bong kitabi turunan bangsa Yahudi. Numbul satu, kitabi bangsa bay tahalapan leꞌ Tuhan ngantanan palman na njawom kitab. ³Bana na, luu siga Yahudi yaꞌ kanaalla mmeꞌ ni Tuhan, sugaꞌ bong Tuhan, mastiꞌ kanaalla jaꞌ ya numan ilooy ma bay janjiꞌ na ni kabboꞌ-bboan tabi. ⁴Minsan mimon manusiyaꞌ ngandustaꞌ, bong Tuhan, mastiꞌ bonto jaꞌ. Meꞌ bay sinuwatan njawom kitab, yuk Nabi Daud,

“Tuhan, bila kau magpalman, song hallom, tumatandaꞌ du bana sadjaꞌ bay palman nu. Bong sinahawi hukuman nu, song hallom, tumatandaꞌ du katuwaꞌ jaꞌ ko.”(3.4) Kitab Jabul 51.4.

⁵Na adakala yuk kasohean na baw mintu, “Mangkin kita buwat kalaatan, mangkin tumampak na kaintongan Tuhan sampay man na na sinanglitan. Dari bong kalaatan ta poonan man Tuhan sinanglitan, ongoy taggahaꞌ subay na pin kita minulkaan?” Sugaꞌ baan ta kam banahan, bitsala meꞌ looy ilay, karupangan jaꞌ lakka man akka manusiyaꞌ. ⁶Yaꞌ silay dari binean pamiki meꞌ looy, batan bong niyaꞌ katuwaꞌ Tuhan ngamulkaan jama ma buwat kalaatan, pooy meꞌ na taasahan huwis intong taabut na ngahukum mimon manusiyaꞌ? ⁷Boꞌ ilooy gi laat na, luu gi habal kasohean ngaminan karupangan da sampay yuk da, “Bana du baw kung bilay. Subay silay kita yaꞌ kalabuan hukuman Tuhan bong kita ngandustaꞌ. Ndang-ndang, sabapan siga dustaꞌ ta, tarang-tarang na bana jaꞌ palman Tuhan sampay man na na pinudji.”

⁸Na bong ilay akka da binean, sat da saꞌ māꞌ subay kita buwat kalaatan supaya paantup kaayaran. Ilooy gi laat na, luu gi kasohean nawakka mitnahan kami, bahasa tud ilooy na du tōꞌ kami. Sugaꞌ daa kam hidjab. Jama ma halling meꞌ looy ilay pataꞌ kalabuan hukuman Tuhan.

Dusahan mimon manusiyaꞌ

⁹Na pasal bangsa kami Yahudi, adakala pangahati kasohean ni bay bitsala ku nsiniꞌ, patingkat kami man siga bangsa kasohean ni pangandaan Tuhan. Sugaꞌ saꞌ silay meꞌ looy. Saꞌ ba, ndang bay na kam pahatiyan ku, mimon manusiyaꞌ baldusa san gi oy bangsa da? ¹⁰Boꞌ sikatuwaꞌ du ka halling njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Yaꞌ luu san disu manusiyaꞌ intong pa Tuhan.

¹¹Yaꞌ luu ngantanan pangahati tuwaꞌ pasal Tuhan. Damikiyan, yaꞌ du luu miha bong pooy meꞌ da tapit ka Tuhan.

¹²Sikamimon manusiyaꞌ bay nikutan Tuhan sampay lay na lungay kapansahaliyan da. Yaꞌ luu buwat kaintongan, san disu.(3.10-12) Kitab Jabul 14.1-3; 53.1-3.

¹³Behe da wā mōꞌ bitsala lakaꞌ-lakaꞌ, subay ga kubu yaꞌ bay llambunan man bawu sumpatoy pōꞌ. Dallaꞌ da pannoꞌ leꞌ dustaꞌ. Bitsala da subay ga latsun sō ma makaat jama.(3.13) Kitab Jabul 5.9.

¹⁴Sigi-sigi pōꞌ sumpaꞌ ka bitsala gigit man jawom behe da.(3.14) Kitab Jabul 10.7.

¹⁵Dangkitiꞌ-dangkitiꞌ du sāꞌ pagkahi da, yaꞌ luu og-og da numpahan lahaꞌ na.

¹⁶Maka paninggai-paninggai jaꞌ sila, buwatan da makaat ka muwan kamalasahiyan ni jama.

¹⁷Yaꞌ sila pandoy miha kasalassayan.(3.15-17) Kitab Nabi Isaya 59.7-8.

¹⁸Maka yaꞌ luu tawu da pa Tuhan.”(3.18) Kitab Jabul 36.1.

¹⁹Na hantak bitsala looy ilay siꞌ njawom kitab, tumatandaꞌ na mimon manusiyaꞌ dusahan pa Tuhan. Tud yaꞌ luu san disu nammu daawa man da nangkisan hukuman Tuhan, awla na bangsa Yahudi ma bay pina-ntanan saraꞌ, boꞌ langga da lagi. Sangkon mimon manusiyaꞌ pataꞌ kalabuan hukuman. ²⁰Tud yaꞌ sina luu san disu initung meꞌ Tuhan intong sabap meꞌ na mogbogan saraꞌ.(3.20) Ngkon jama yaꞌ nammu kaintongan pa Tuhan meꞌ da mogbogan saraꞌ batan yaꞌ luu san disu kabogbog saraꞌ labbasakayi. Gam pin, sabapan saraꞌ, tasayu jama na dusahan sila pa Tuhan.

Jalan man manusiyaꞌ initung meꞌ Tuhan intong

²¹Lipara, batnaa luu na pinalahil jalan man manusiyaꞌ initung meꞌ Tuhan intong. Sugaꞌ saꞌ baw tu ga hāl meꞌ mogbogan saraꞌ man da initung intong. Kaintongan ma awnan ku ilay siꞌ ndang luu bay tinunaꞌ meꞌ Nabi Musa ka ga pagkahi na kanabi-nabihan njawom kitab. ²²Dari man gantaan Tuhan, initung na manusiyaꞌ intong basta sila pitsayaꞌ jaꞌ ka mangando ni si Isa Almasi. Tuhan ina yaꞌ magsibiddaꞌ san gi oy bangsa jama.

²³Na mimon ina manusiyaꞌ lay jaꞌ bay buwat dusa. Sangkon saliꞌ-saliꞌ sila yaꞌ luu pangabut-ngabut da ni kaayaran Tuhan. ²⁴Lipara ni kaehe aseꞌ Tuhan, lay na kitabi kaladjikian initung meꞌ na intong man sabapan pabuwatan si Isa Almasi bay muwasan dusa tabi. ²⁵Si Isa ilay bay pinapitu meꞌ Tuhan nongan umu na supaya tatanggung na dusa tabi. Dari sabapan lahaꞌ na bay tinumpahan kalnaꞌ kitabi, inaa na man tabi bay koleꞌ kaampunan basta kitabi pitsayaꞌ sadjaꞌ. Njataꞌ kapatoy si Isa, ndooy na man Tuhan bay makitahan manusiyaꞌ kaintongan hukuman na. Batan bong ilay Tuhan bay mabiya manusiyaꞌ madara dusa da, boꞌ yaꞌ san luu pidjalaꞌ ni bay dusa da, malaingkan yaꞌ intong hukuman na.

Maruhuꞌ, ni katahaꞌ pasensiya Tuhan, bantuk lay jaꞌ ya mabiya manusiyaꞌ sigi-sigi buwat dusa. ²⁶Sugaꞌ batnaa supaya tumatandaꞌ na Tuhan hukum intong, bohoꞌ na bay ngalabuꞌ hisab para ni dusa manusiyaꞌ. Sugaꞌ lay tiniggan meꞌ na njataꞌ si Isa. Sangkon sagannap ma pitsayaꞌ ni si Isa, initung na meꞌ Tuhan intong.

^27-28Dari yaꞌ luu tapag-abbu meꞌ tabi saula-ula puwas na dusa tabi sabapan kaayaran bay pabuwat tabi atawa sabapan hulas-sangsāꞌ tabi mogbogan saraꞌ. Batan saꞌ silay poonan pabuwatan tabi man dusa tabi bay pinuwasan. Ilooy ya man dusa tabi bay puwas sabap meꞌ tabi pitsayaꞌ ni si Isa. ²⁹Boꞌ timbang Tuhan ina, saꞌ sat para ni bangsa Yahudi, arapun sampay ni mimon bangsa. Batan bangsa Yahudi atawa ssaꞌ, basta iya du Tuhan tabi saliꞌ-saliꞌ. ³⁰Disu du sina Tuhan, maka disu du jalan man na ngitung manusiyaꞌ intong, yana meꞌ da pitsayaꞌ ni si Isa, bangsa Yahudi atawa ssaꞌ. ³¹Sugaꞌ minsan itu lay na kitabi initung intong sabap meꞌ tabi pitsayaꞌ ni si Isa, saꞌ baw ina ga subay takupan tabi na saraꞌ Nabi Musa, gam pin tanggehan tabi lagi.(3.31) Siga saraꞌ Nabi Musa ma tanggehan tabi batnaa lay na tinikmod pa duwa panohoan. Disu, subay kitabi maaseꞌ ni Tuhan. Kaduwa na, subay kitabi maaseꞌ ni pagkahi tabi manusiyaꞌ (ndaun Matiyu 22.36-40 Rom 13.9-10).

Nabi Ibrahim bay initung intong sabap meꞌ na pitsayaꞌ ni palman Tuhan

¹Na pasal jama initung meꞌ Tuhan intong, mamintang jaꞌ kam ni bay jaman bboꞌ kami Nabi Ibrahim, yana poonan bangsa kami Yahudi. ²Iya ilay bay initung intong, saꞌ ga man sabapan siga pabuwatan na. Bong siꞌ ilay bay man sabapan siga pabuwatan na, malaingkan luu na pinag-abbu meꞌ na. Sugaꞌ bong pa Tuhan, tud yaꞌ luu tapag-abbu leꞌ Nabi Ibrahim. ³Boꞌ magbēꞌ du ka ilooy ma bay sinuwatan njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Lay pitsayaꞌ si Ibrahim ni palman Tuhan sampay ilooy na man na bay initung meꞌ Tuhan intong.”(4.3) Panagnaan ni Awwal Jaman 15.6.

⁴Dari mandooy siꞌ, katoonan tabi na bay jaman Nabi Ibrahim bay initung intong, yana ladjikiꞌ man Tuhan sabap meꞌ na bay pitsayaꞌ, saꞌ ga tungbas ni bay pabuwatan na. Ladjikiꞌ man Tuhan ina tadalil pa sīn ndean jama. Bong jama bay binuwanan sīn, boꞌ yaꞌ san bay luu pabuwat na oy maka oy na, ilooy inawnan ladjikiꞌ. Boꞌ jama ma bay magtuyuꞌ buwat ni tawki, taabut na binuwanan sīn, yaꞌ taawnan ladjikiꞌ, arapun gadji. ⁵Dari bong ina jama buwat mahap sabap kanna da ilooy na man dusa da pinuwasan, magsāꞌ sila. Batan man Tuhan ngitung siga baldusa intong, saꞌ ga sabap pabuwatan da, arapun sabap meꞌ da pitsayaꞌ ni si Isa. ⁶Bitsala ku itu siꞌ sikatuwaꞌ du ka bitsala Nabi Daud njawom kitab pasal kagakan sagannap ma initung meꞌ Tuhan intong san yaꞌ luu bay pabuwat da. ⁷Yuk na,

“Njawom supaat sagannap ma bay inampun, yana sagannap ma bay pinuwasan dusa da.

⁸Njawom supaat sagannap ma yaꞌ na kinira meꞌ Tuhan dusa da.”(4.7-8) Kitab Jabul 32.1-2.

⁹Na ni hāl supaat njataꞌ jama ma lay pinuwasan dusa da, tilaw ta teꞌ kam, tuwaꞌ pa bangsa ma bay inislam sadjaꞌ kilay, atawa sampay pa siga bangsa ma yaꞌ bay inislam? Bong yaꞌ katoonan bi, supaat looy ilay para ni bangsa sikamimon. Mindoga jaꞌ kam ni salsila Nabi Ibrahim. Meꞌ bay halling sambat ku na siꞌ, kon na bay initung intong sabap meꞌ na bay pitsayaꞌ, ¹⁰saꞌ ga sabap meꞌ na bay pingkaꞌ inislam. Batan saꞌ ba, ndang lai na ya initung intong yaꞌ gi san ya bay inislam? ^11-12Na danan na ilay bay sinohoꞌ ngislam mari luu sipat ni baran na ndang lai na ya initung intong sabap meꞌ na bay pitsayaꞌ ni palman Tuhan. Dari poonan man salsila Nabi Ibrahim, tahati tabi na kon jama initung intong, sabap meꞌ da pitsayaꞌ, saꞌ ga sabap meꞌ da bay inislam. Sangkon binilang na Nabi Ibrahim mmaꞌ mimon ma pitsayaꞌ ni Almasi, bay inislam atawa niyaꞌ. Batan saliꞌ-saliꞌ na du sila ngikut Nabi Ibrahim pitsayaꞌ.

Sagannap ma pitsayaꞌ koleꞌ ilooy ma bay njanjiꞌ meꞌ Tuhan

¹³Na ni awwal jaman, ndang bay nganjanjiꞌ Tuhan ni Nabi Ibrahim ngandean junyaꞌ niiya sampay ni ga panubuꞌ na bbos-bbos. Na Tuhan ilay bay nganjanjiꞌ meꞌ looy, saꞌ ga sabap meꞌ Nabi Ibrahim bay mogbogan saraꞌ, arapun sabap meꞌ na pitsayaꞌ pa Tuhan. Sampay ilooy na man na bay initung intong. Sangkon, bong inawnan mogbogan saraꞌ, yaꞌ luu kabigiꞌ-bigian na ni bay janjiꞌ Tuhan ni Nabi Ibrahim. ¹⁴Dari bong itu kitabi subay na pin mogbogan saraꞌ boꞌ tabi koleꞌ ilooy ma bay njanjiꞌ meꞌ Tuhan, malaingkan yaꞌ luu pūs pitsayaꞌ tabi ni janjiꞌ Tuhan. Maka yaꞌ du luu guna janjiꞌ Tuhan. ¹⁵Batan sabana na, bong ina jama mangasa ni hulas-sangsāꞌ da mogbogan saraꞌ man da koleꞌ siga supaat Tuhan, ilooy ya takoleꞌ da yana mulkaꞌ. Batan sikamimon manusiyaꞌ ngalangga saraꞌ. Disu du jalan man jama kailag meꞌ ngalangga saraꞌ, bong tud samasakali yaꞌ luu saraꞌ.

¹⁶Sangkon, man gantaan Tuhan, isu-isu sila ma pitsayaꞌ niiya koleꞌ siga supaat ma bay njanjiꞌ meꞌ na. Siga supaat looy ilay ndean meꞌ Tuhan ni kaehe aseꞌ na ni sikamimon ma binilang meꞌ na siga anak Nabi Ibrahim. Na siga anak ma awnan ku ilay siꞌ, saꞌ silay sat siga Yahudi ma pitsayaꞌ, arapun sampay mimon bangsa ma pitsayaꞌ ni janjiꞌ Tuhan meꞌ bay jaman Nabi Ibrahim. Sangkon Nabi Ibrahim ilay binilang na mmaꞌ sikamimon manusiyaꞌ ma pitsayaꞌ. ^17-19Boꞌ sikatuwaꞌ bana ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk Tuhan ni Nabi Ibrahim,

“Lai na ko bay peneꞌ ku binuwat mmaꞌ jinisan bangsa.”(4.17-19) Panagnaan ni Awwal Jaman 17.5.

Na palman looy ilay siꞌ, lay na silay bana binakbul. Batan bong pa Tuhan, basta jama ngikut Nabi Ibrahim pitsayaꞌ, binilang na sila panubuꞌ Nabi Ibrahim san gi oy bangsa da.

Na Nabi Ibrahim ilay, halloman yaꞌ gi ya bay anakan, amu-amu ya pitsayaꞌ ni janjiꞌ Tuhan binuwanan anak san ndaꞌ mata tunmanūn meꞌ na tinuman. Bistahun bi doꞌ, mag-umu na ya ga dahatus taun. Inaa ko ngawon, mas mehe gi dapat jama lay na matoy hanak man iya. Sitti Sara pun, bantuk yaꞌ na du luu dapat na battong sabap tupa na. Sugaꞌ san meꞌ looy, yaꞌ du bay maglumba meꞌ Nabi Ibrahim pitsayaꞌ. Batan bistahan na, Tuhan ma asahan na, yaꞌ luu saꞌ yaꞌ tapabuwat na. San jama lay na matoy, tapakallum na du. Damikiyan, bbuwatan ma yaꞌ gi bay luu, mastiꞌ tapaluu na du.

²⁰Sangkon yaꞌ bay pingkaꞌ hawal-hawalan Nabi Ibrahim ni bay janjiꞌ Tuhan niiya. Gam pin lay gi pabasag pangando na, pamaehe bantug pa Tuhan. ²¹Tatantu na bong Tuhan bay nganjanjiꞌ, mastiꞌ tinuman jaꞌ. ²²Dari meꞌ bay sinuwatan njawom kitab, pagka Nabi Ibrahim lay pitsayaꞌ, lay ya initung intong. ²³Na suwat looy ilay njawom kitab, saꞌ silay sat tuwaꞌ pa Nabi Ibrahim, ²⁴arapun sampay kitabi pun, lay na du tabeꞌ. Batan soysoy ina pitsayaꞌ ni Tuhan ma bay makallum Papuꞌ tabi si Isa Almasi, initung na du intong. ²⁵Si Isa ilay bay pinaglillaꞌ meꞌ Tuhan pinapatoy sabapan dusa tabi, boꞌ na pinakallum pabalik supaya kitabi taitung intong.

Mahap na kitabi pa Tuhan sabapan Papuꞌ Isa

¹Na kitabi itu, lay na kitabi initung intong sabap meꞌ tabi pitsayaꞌ ni si Isa Almasi. Dari sabapan Papuꞌ tabi si Isa, mahap na kitabi pa Tuhan. ²Lagiꞌ na, sabapan si Isa Almasi maka pangando tabi niiya, tattap na sina kitabi koleꞌ aseꞌ ka tabang man Tuhan. Boꞌ tud gāk sina kitabi batan luu na holat tabi tumabeꞌ ni ehe kabantugan Tuhan. ³Dari bila kitabi lumangga ni kasusahan, magsuku jaꞌ kitabi. Batan tabista tabi sabapan siga kasusahan tabi, magsasōng na pin meꞌ tabi pandoy natas. ⁴Bong ina kitabi pandoy natas, kasulutan sina Tuhan ningkitabi. Boꞌ bila ina Tuhan kasulutan ningkitabi, mastiꞌ luu na holat tabi tumabeꞌ ni ehe kabantugan na. ⁵Maka tiyap-tiyap ina tattap holat tabi ni siga janjiꞌ Tuhan, mastiꞌ yaꞌ kitabi kaap-apan. Batan tinuman du sina meꞌ Tuhan mimon janjiꞌ na ningkitabi. Man tabi katantu sabap takissa tabi na aseꞌ Tuhan njawom atay tabi sabapan Rū Sutsiꞌ lay na pinaasok meꞌ na ningkitabi.

⁶Bistahun bi doꞌ aseꞌ Tuhan ningkitabi. Bay jaman yaꞌ gi luu gaos tabi nulut kahandak na, lay na ga ya mapitu Almasi nohoꞌ nongan umu na kalnaꞌ kitabi baldusa. ⁷Jalangan sina jama nongan umu na kalnaꞌ pagkahi na manusiyaꞌ, san gi kalnaꞌ jama intong. Marean ta luu baw disu-disu kuhi nongan umu da kalnaꞌ jama ma bay buwat mahap banahan ninsila. Sugaꞌ bong kalnaꞌ jama maat, yaꞌ sina luu kuhi. ⁸Boꞌ Tuhan ina, tandaꞌ ehe aseꞌ na ningkitabi, lay na ga bay pinaglillaꞌ meꞌ na Almasi pinapatoy kalnaꞌ kitabi jaman tabi masi gi baldusa. ⁹Dari pagka lay na kitabi initung intong sabapan lahaꞌ Almasi bay tumpa, labi na kitabi saꞌ sinalamat meꞌ na man mulkaꞌ Tuhan ni sinōng pagka sukuꞌ na na kitabi. ¹⁰Dan jinis meꞌ halling, bong jaman tabi masi lagi banta Tuhan, lay na kitabi mahap niiya sabapan kapatoy Anak na, labi na saꞌ kitabi sinalamat pagka llum na Anak na pabalik sampay tibuuk na kitabi ka iya. ¹¹Dari gāk na situ kitabi banahan batan lungbid na kitabi ka Tuhan sabapan pabuwatan Papuꞌ tabi si Isa Almasi. Isu-isu iya poonan man tabi mahap na pa Tuhan.

Palsilangan ni antaraꞌ Boꞌ Adam ka si Isa Almasi

¹²Batnaa paintoman ta doꞌ kam toklas ni bay pabuwatan Boꞌ Adam ka bay pabuwatan Almasi. Sabapan dusa Boꞌ Adam bay ngalangga panohoan Tuhan, ilooy na poonan mimon manusiyaꞌ ngikut iya buwat dusa. Maka sabapan dusa Boꞌ Adam, lay na ya kalabuan hukuman kapatoy. Boꞌ lay lagi talapay mimon manusiyaꞌ batan labbasakayi sila lay kalihiyan meꞌ Boꞌ Adam buwat dusa. ¹³Na hāl dusa ina, halloman yaꞌ gi luu saraꞌ bay ndean Nabi Musa, yaꞌ gi bay tumampak bong oy inawnan dusa. Sangkon, hallang-hallangan looy, san mimon jama bay buwat dusa, yaꞌ gi baw sila taitung dusahan batan yaꞌ gi luu saraꞌ man mindoga. ¹⁴Sugaꞌ pagka dusa manusiyaꞌ poonan kapatoy, labba man jaman Boꞌ Adam ngabut sampay jaman Nabi Musa, tattap jaꞌ du manusiyaꞌ matoy san yaꞌ sibuꞌ dusa da ka Boꞌ Adam bay ngalangga panohoan Tuhan.

Na Boꞌ Adam ilay ka si Isa Almasi ma bay pinapitu meꞌ Tuhan, luu pagkasibuꞌ da batan toklas pabuwatan da saliꞌ-saliꞌ lay labuꞌ pa jataꞌ mimon manusiyaꞌ. ^15-16Sugaꞌ luu du baw pagbiddaan da mehe. Batan ni Boꞌ Adam, sabapan dusa na, mimon manusiyaꞌ lay kalabuan hukuman kapatoy ka mulkaꞌ. Boꞌ ni si Isa Almasi, sabapan pabuwatan na, mimon manusiyaꞌ lay kaladjikian aseꞌ-tabang Tuhan. Batan san meka kalaatan bay pabuwat da, luu na dapat man dusa da puwas na labbasakayi. ¹⁷Sangkon, sabasag-basag hukuman kapatoy ni manusiyaꞌ sabapan dusa Boꞌ Adam, mas basag gi ehe aseꞌ-tabang ka kaintongan ma pamuwan Tuhan sabapan pabuwatan si Isa Almasi. Boꞌ aseꞌ-tabang na ina, inaa na poonan sagannap ma tibuuk ka si Isa ngantanan kawasa man da tumanjataꞌ ni oy-oy katuwaꞌ ninsila.

¹⁸Dari meꞌ halling sambat ku na siꞌ, sabapan disu dusa, mimon manusiyaꞌ lay talapay binotangan hukuman mulkaꞌ. Sugaꞌ sabapan disu pabuwatan intong, mimon manusiyaꞌ binuwanan na lawang man da initung intong sampay man da na koleꞌ kaallum bahau. ¹⁹Bong pasiglaꞌ ta bitsala, poonan disu jama yaꞌ bay ngasip, sikamimon manusiyaꞌ bay dari baldusa. Sugaꞌ poonan disu jama bay ngasip ni panohoan Tuhan, meka na manusiyaꞌ bay initung intong.

²⁰Balik ta pa saraꞌ Nabi Musa, ngkon na ilay bay pinamuwan meꞌ Tuhan niiya supaya tasayu na meꞌ manusiyaꞌ meka na dusa da. Sugaꞌ saehe-ehe dusa manusiyaꞌ, mas mehe gi ampun ka aseꞌ Tuhan. ²¹Sibuwa ilay, mimon manusiyaꞌ takawum meꞌ napsu da buwat dusa. Dari pag toklas na, matoy sila maka tiksaꞌ nyawa da. Sugaꞌ batnaa, sabapan aseꞌ Tuhan, lay na kitabi initung intong. Maka sabapan pabuwatan Papuꞌ tabi si Isa Almasi, luu na kasampulnaan nyawa tabi saumu-umu.

Sagannap ma pitsayaꞌ koleꞌ kaallum bahau

¹Na adakala yuk kasohean na baw mintu, “Bong baw bilay saehe-ehe dusa ta mas mehe gi aseꞌ Tuhan, marean ta subay kita sigi-sigi buwat dusa supaya pasampun gi aseꞌ pakitahan Tuhan ningkita.” ²Sugaꞌ yaꞌ baw lay sikatuwaꞌ! Saꞌ ba, meꞌ tabi ngingat lay na kitabi tabeꞌ ni si Isa matoy? Dari pagka meꞌ looy, pooy gi baw meꞌ tabi sigi-sigi buwat dusa? ³Ongoy, yaꞌ gi kina katoonan bi lay na kitabi tabeꞌ ni kapatoy si Isa Almasi takdang tabi bay pinandi tandaꞌ tabi tibuuk na ka iya? ⁴Sangkon meꞌ tabi ngingat, lay na du kitabi kinubu tabeꞌ ni Almasi waktu tabi bay pinandi. Dari yana meꞌ Almasi bay pinakallum pabalik man kawasa Mmaꞌ na, kitabi pun lay na du binuwanan kaallum bahau mari kitabi kapōꞌ kawul-piil bahau. ⁵Batan tiyap-tiyap ina lay na kitabi tabeꞌ niiya ni kapatoy na, mastiꞌ luu na kaallum tabi bahau batan lay na du kitabi tabeꞌ niiya pinakallum pabalik.

⁶Dari tahati tabi na, pagkajama tabi maruhuꞌ ma maabak dusa, lay na tabeꞌ ni kapatoy si Isa nilansang taꞌ tehang. Sangkon batnaa, kawul-piil tabi yaꞌ na sibuꞌ ka maruhuꞌ. Sibuwa napsu tabi buwat dusa subay ga papuꞌ tabi magbayaan kitabi. Pag batnaa lay na lungay kawasa na njataꞌ tabi. ⁷Batan tiyap-tiyap ina jama lay na matoy, paddus na ya man kawasa napsu na ma bay kaboo-boo iya buwat dusa. ⁸Sangkon batnaa, pagka lay na kitabi tabeꞌ ni si Isa matoy, malaingkan pitsayaꞌ na kitabi tabeꞌ na du ni kaallum na. ⁹Katoonan tabi na, pagka lay na pinakallum Almasi pabalik, yaꞌ na luu kawasa kapatoy ni jataꞌ na maka yaꞌ na ya matoy pabalik. ¹⁰Iya ilay bay matoy supaya tatanggung na dusa mimon manusiyaꞌ sakayi labba du. Sugaꞌ batnaa llum na ya pabalik maka kaallum na wā moo kabantugan pa Tuhan. ¹¹Kuwan kitabi, pagka kitabi tibuuk na ka si Isa Almasi, subay ingat tabi pagkajama tabi maruhuꞌ lay na matoy mari kitabi yaꞌ na buwat dusa. Pag batnaa, luu na kaallum tabi bahau ma moo kabantugan pa Tuhan.

¹²Sangkon, daa na kitabi kuhi pinagbayaan meꞌ napsu tabi ma moo-moo kitabi buwat dusa. ¹³Amay-amay daa na pakoy tabi baran tabi buwat dusa. Gam pin paglillaꞌ tabi na baran tabi labbasakayi pa Tuhan supaya tapakoy man buwat kaintongan. Batan pagkajama tabi maruhuꞌ ma baldusa lay na matoy, pag batnaa, luu na kaallum tabi bahau. ¹⁴Dari yaꞌ na kitabi pinagbayaan meꞌ napsu tabi buwat dusa sabap njawman sakup aseꞌ Tuhan na kitabi. Saꞌ na kitabi njawman sakup saraꞌ Nabi Musa.

Soy papuꞌ tabi?

¹⁵Na adakala yuk kasohean na baw mintu, “Bong kitabi salamat sabapan aseꞌ Tuhan, boꞌ saꞌ sabap meꞌ tabi mogbogan saraꞌ, saꞌ ba, sumunsayaꞌ na kitabi buwat dusa?” Na pamiki meꞌ looy ilay yaꞌ luu katuwaꞌ-tuwaan na. ¹⁶Bong yaꞌ katoonan bi, soysoy ina duwan ta, inaa na sina papuꞌ ta. Sangkon bong ina kita nganduwan napsu ta buwat dusa, malaingkan dusa yana papuꞌ ta mahata kita. Pag toklas na, tiksaꞌ nyawa ta. Sugaꞌ bong ina inaa ya duwan ta kahandak Tuhan, malaingkan Tuhan yana Papuꞌ ta. Kuwan kita yana ata na. Pag toklas na, intong na jaꞌ kawul-piil ta.

¹⁷Na jaman bi ilay yaꞌ gi bay mmeꞌ ni si Isa, masi gi silay kam pinahata meꞌ napsu bi buwat dusa. Magsuku pa Tuhan, pag batnaa niyaꞌ na. Batan ni kahilas atay bi, lay na bean bi kabanahan ma bay tinōꞌ ningkaam. ¹⁸Batnaa lay na kam pinaddusan man sakup dusa maka lay na kam maglillaꞌ pa Tuhan buwat kaintongan.

¹⁹Na aku ilay siꞌ bay makoy bitsala “ata” ka “papuꞌ” man ku jaꞌ bay ngandalil mari kam yaꞌ kaawran ngahati. Maruhuꞌ, bay jaꞌ kitabi makoy baran tabi buwat kasabuhan ka jinisan kalaatan. Sangkon sibuꞌ du karuha tabi ka bay pinahata meꞌ napsu tabi. Pag toklas na, magsasōng na pin meꞌ tabi bay buwat kalaatan. Sugaꞌ batnaa, paglillaꞌ tabi na baran tabi pa Tuhan bilang siga ata na buwat kaintongan. Pag toklas na, magsasōng na pin kasutsian tabi.

²⁰Bay jaman tabi masi pinahata meꞌ napsu tabi buwat dusa, kanna tabi dari na san kitabi yaꞌ buwat kaintongan. ²¹Sugaꞌ yaꞌ silay luu paluntungan bay takoleꞌ tabi ni pamiki meꞌ looy. Gam pin lay gi kitabi koleꞌ katiksaan nyawa. Sarī gi, iyaꞌ na kitabi tuktuk taintom tabi bay kadarihan tabi. ²²Kahapan, lay na kitabi pinaddusan man kawasa napsu tabi ma bay kaboo-boo ningkitabi buwat dusa. Pag batnaa, lay na kitabi dari ata Tuhan. Dari sutsiꞌ na arat-tabiat tabi maka luu na kasampulnaan nyawa tabi saumu-umu. ²³Dan jinis meꞌ halling, bong ina jama buwat dusa, mastiꞌ luu jaꞌ ka hisab na, yana katiksaan nyawa labba man junyaꞌ sampay pa ahirat. Boꞌ sagannap ma tibuuk ka Papuꞌ tabi si Isa Almasi, mastiꞌ binuwanan jaꞌ sina meꞌ Tuhan ladjikiꞌ, yana kasampulnaan nyawa saumu-umu.

Siga sukuꞌ si Isa lay pinaddusan man jawman sakup saraꞌ

¹Na siga danganakan, yaꞌ du sina kam awam pasal saraꞌ. Katoonan bi du njawman sakup saraꞌ sadjaꞌ kitabi halloman tabi llum. Sugaꞌ bong itu kitabi lay na matoy, yaꞌ na luu kawasa-kapatut saraꞌ njataꞌ tabi. ²Nnaꞌ ta na pa disu danda llahan. Pamāꞌ saraꞌ, njawman sakup lla na ya halloman lla na masi llum. Sugaꞌ bong ina lla na lay na matoy, paddus na ya man jawman sakup na. ³Sugaꞌ bong sasang lla na masi llum, boꞌ lay na baw ya halla pa sarī, malaingkan pamāꞌ saraꞌ jina ya. Sugaꞌ bong lla na lay na matoy, yaꞌ tinagga meꞌ saraꞌ bong ya halla pa sarī, maka yaꞌ na ya taawnan jina.

⁴Na siga danganakan, meꞌ naa du sina karuha tabi batnaa. Sibuwa, njawman sakup saraꞌ kitabi. Sugaꞌ batnaa, paddus na kitabi, batan meꞌ tabi ngingat, lay na kitabi tabeꞌ ni kapatoy Almasi taꞌ tehang. Dari pagka lay na kitabi tabeꞌ ni kapatoy na, sibuꞌ na du karuha tabi ka danda ma sumunsayaꞌ halin pa sakup sarī. Pag batnaa, luu na kitabi njawman sakup Papuꞌ tabi ma bay pinakallum pabalik. Kon meꞌ looy supaya kitabi kaboo kabantugan pa Tuhan. Kitabi itu sibuwa, yaꞌ luu kapansahaliyan tabi pa Tuhan. Ibaratan poon kayu, sibuwa yaꞌ kitabi bay buwaꞌ, pag batnaa bohoꞌ kitabi buwaan.

⁵Maruhuꞌ, jaman tabi yaꞌ gi mmeꞌ ni si Isa, bay jaꞌ kitabi nganduwan napsu tabi buwat jinisan ma tagga ni saraꞌ. Batan mangkin na luu pabuwatan ma tasayu tabi tinagga meꞌ saraꞌ, mangkin na tomoꞌ dawom tabi ngalangga. Boꞌ ilooy du bay takoleꞌ tabi bay ngalangga saraꞌ, yana katiksaan nyawa. ⁶Kahapan batnaa, pagka lay na kitabi tabeꞌ ni kapatoy Almasi, paddus na kitabi man jawman sakup saraꞌ. Dari pagka luu na kaallum tabi bahau, yaꞌ na kitabi makutuꞌ meꞌ mogbogan saraꞌ man tabi maehe Tuhan. Ilooy ya man tabi maehe Tuhan batnaa, yana meꞌ tabi ngasip ni Rū Sutsiꞌ ma patannaꞌ njawom atay tabi.

Saraꞌ maka dusa

⁷Na adakala luu na baw mintu mista hatiyan bitsala ku siꞌ ga maat saraꞌ. Sugaꞌ daa kam hidjab. Mahap sina saraꞌ batan inaa na man tabi bay kasayu bong oy pabuwatan tagga pa Tuhan. Bistahun bi doꞌ, bong yaꞌ bay halling njawom saraꞌ, “Daa ko magnapsu ni altaꞌ pagkahi nu,” pooy meꞌ tabi toon ga kalaatan ningkitabi buwat meꞌ looy? ⁸Salla na, takdil pa baran ku, pag tasayu ku jaꞌ luu saraꞌ meꞌ looy siꞌ, mangkin llum na dawom ku ngalangga sampay magnapsu na ga ku ni jinisan altaꞌ jama. Sangkon, bong yaꞌ bay luu saraꞌ, yaꞌ du tomoꞌ napsu ku buwat dusa.

⁹Jaman yaꞌ gi bay katoonan ku saraꞌ, sangka ku jama mahap na ku. Sugaꞌ pag katoonan ku jaꞌ saraꞌ, mangkin takka na dawom ku ngalangga. Dari man sabapan bay dusa ku ngalangga saraꞌ, sibuꞌ du karuha ku ka jama matoy pa Tuhan. ¹⁰Bong binista, subay siꞌ pangahati ku ni saraꞌ bay nampulnaꞌ kaallum ku, boꞌ ko, ilooy ya bay katiksaꞌ ni nyawa ku. ¹¹Batan pag lay jaꞌ ku kale saraꞌ, mangkin lay na llum dawom ku ngalangga. Dari lay na ku takoleꞌ ndupang meꞌ napsu ku buwat dusa, boꞌ ilooy na poonan ku bay koleꞌ katiksaan nyawa. ¹²Kamasaꞌ bong inawnan saraꞌ, mastiꞌ yaꞌ luu laat na samasakali. Mimon panohoan njawom saraꞌ intong sadjaꞌ maka mahap sabap lakka man Tuhan.

¹³Na adakala yuk kasohean na baw mintu, “Bong meꞌ naa, sat nu saꞌ māꞌ pakaradjaan mahap bay moo kitabi pa jawom katiksaan nyawa.” Sugaꞌ daa kam hidjab, batan ilooy ya ilay poonan katiksaan nyawa tabi, yana napsu tabi buwat dusa. Sangkon tabista tabi na maksud Tuhan bay ngandean saraꞌ na supaya tumatandaꞌ na ningkitabi ehe kalaatan tabi.

Kahalan si Pol bay jaman na njawman sakup saraꞌ

¹⁴Na kitabi itu, ndang katoonan tabi saraꞌ mahap sabap lakka man Tuhan. Sangkon, bong ni dī ku, doman ku mean saraꞌ. Salla na, wā ku kalangga sabap sibuꞌ du ku ka pinahata meꞌ napsu ku ma wā kaboo-boo niyaku buwat dusa. ¹⁵Yaꞌ tahati ku dī ku sabap san ku doman buwat kaintongan, yaꞌ baw pabuwat ku. Boꞌ na, gam pin pabuwat ku lagi kalaatan ma sinukang meꞌ ku.(7.15) Bay bitsala si Pol ilay siꞌ tuwaꞌ pa bay jaman na baldusa njawman sakup saraꞌ. Pag batnaa, pagka tibuuk na ya ka si Isa Almasi, yaꞌ na ya pinahata meꞌ napsu na buwat dusa. Ndaun Rom 6.18,22, 8.2 ka 1 Tesaloneka 2.10.¹⁶Na pagka ku gigitan ni dī ku sabap meꞌ ku bay ngalangga saraꞌ, tumatandaꞌ na manganna ku mahap saraꞌ. ¹⁷Maka tabista ku na bila ku buwat kalaatan, yaꞌ luu niyat atay ku buwat meꞌ looy, arapun lay jaꞌ ku taboo-boo meꞌ napsu ku buwat dusa ma ndang luu na pin ni baran ku. ¹⁸Sangkon, katoonan ku bong kinawnan tabiat pagkajama ku, yaꞌ luu kaayaran ku samasakali. Batan san ku doman buwat kaintongan, yaꞌ luu gaos ku ni dī ku buwat mahap. ¹⁹Dari meꞌ halling sambat ku na siꞌ, kaintongan ma karomanan ku pinabuwat, yaꞌ baw pabuwat ku. Boꞌ na, kalaatan ma sinukang meꞌ ku, ilooy ya pabuwat ku. ²⁰Kamasaꞌ bong ku ilay buwat ilooy ma sinukang meꞌ ku, tumatandaꞌ na yaꞌ luu niyat atay ku buwat meꞌ looy, arapun lay jaꞌ ku taboo-boo meꞌ napsu baran ku buwat dusa. ²¹Pangissahan ku, san luu dawom ku wā buwat kaintongan, luu na pin napsu ni baran ku kaboo-boo niyaku buwat jinisan dusa. ²²San njawom atay ku tud doman ku mean saraꞌ Tuhan, ²³luu na pin napsu ku naggaꞌ. Dari sibuꞌ du ku ka ata pinagbayaan meꞌ napsu ku buwat dusa sabap nabiat ku nganduwan iya.

^24-25Sangkon, tud kaluuy-luuy situ ku, batan minsan njawom pikilan ku magkainagon mean saraꞌ Tuhan, gam pin sigi-sigi ku nganduwan napsu ku.(7.24-25) Bay bitsala si Pol ilay siꞌ ni siga ayat 14-24 tuwaꞌ pa tabiat pagkajama na bay jaman na yaꞌ gi mmeꞌ ni si Isa. Ndaun futnot ni 7.14. Dari njawom atay ku, “Soy sa tu katabang niyaku mari ku kapaddus man komkoman napsu baran ku ma wā niksaꞌ nyawa ku?”

Kahapan, magsuku pa Tuhan, lay na ya maddusan aku. Batan lay na ya muwanan aku kasalamatan njataꞌ Papuꞌ tabi si Isa Almasi.

Kaallum bahau njawman sakup Rū Sutsiꞌ

¹Sangkon, pagka tibuuk na kitabi ka si Isa Almasi, yaꞌ na luu hukuman mulkaꞌ njataꞌ tabi. ²Lagiꞌ na, pag lay jaꞌ kitabi tibuuk ka si Isa Almasi, lay na kitabi binuwanan meꞌ Rū Sutsiꞌ kaallum bahau. Batan lay na kitabi paddusan Rū Sutsiꞌ man kawasa napsu tabi buwat dusa. Sangkon yaꞌ na tiksaꞌ nyawa tabi.

³Maruhuꞌ, holat tabi saraꞌ Tuhan katabang ningkitabi buwat kaintongan mari kitabi salamat. Salla na, yaꞌ luu manusiyaꞌ kabogbog batan landuꞌ basag napsu da moo-moo sila buwat dusa. Kahapan, magsuku pa Tuhan, luu na bay sohoꞌ na pitu Anak na pa junyaꞌ nalamat kitabi. Iya ilay bay dari manusiyaꞌ meꞌ kitabi du. Pagbiddaan na, kuwan iya, yaꞌ luu dusa na samasakali. Kon na bay dari manusiyaꞌ meꞌ kitabi supaya tasongan na umu na man nanggung mulkaꞌ ni mimon dusa tabi. Dari njataꞌ kapatoy na, lay na llangkat meꞌ Tuhan kawasa napsu tabi ma bay moo-moo kitabi buwat dusa. ⁴Maksud Tuhan buwat meꞌ looy supaya takaya tabi na buwat kaintongan meꞌ ilooy ma tinōꞌ njawom saraꞌ. Dari batnaa, saꞌ na napsu tabi pakutuꞌ tabi nduwan, arapun kahandak Rū Sutsiꞌ na.

⁵Na soysoy ina pinagbayaan meꞌ napsu na, numbul satu njawom pamiki na meꞌ na nulut dī na. Sugaꞌ sagannap ma pinagbayaan meꞌ Rū Sutsiꞌ, numbul satu njawom pamiki da meꞌ da nganduwan kahandak Rū Sutsiꞌ. ⁶Na bong ina kita maabak meꞌ ta nganduwan napsu ta, ilooy du takoleꞌ ta katiksaan nyawa. Sugaꞌ bong ina kita makutuꞌ meꞌ ta nganduwan kahandak Rū Sutsiꞌ, ilooy ya takoleꞌ ta kasampulnaan nyawa ka kasannangan njawom atay ta. ⁷Boꞌ sagannap ma maabak meꞌ da nganduwan napsu da ina, manta Tuhan sabap yaꞌ sila kuhi ngasip ni siga panohoan na. Boꞌ ni sabana na, jama meꞌ sila ina, yaꞌ takaya da ngasip Tuhan. ⁸Sangkon tunmanūn meꞌ jama ma pinagbayaan meꞌ napsu da kasulut ni kahandak Tuhan.

⁹Boꞌ kaam ina, yaꞌ na kam pinagbayaan meꞌ napsu bi. Ilooy sa bean bi kahandak Rū Tuhan pagka luu na ya patannaꞌ njawom atay bi. Sugaꞌ bong baw ina luu gi kam nnaa yaꞌ gi luu Rū Tuhan bay pinaasok pa jawom atay bi, malaingkan saꞌ du sina kam sukuꞌ Almasi. ¹⁰Sugaꞌ bong ina luu na Almasi patannaꞌ njawom atay bi, malaingkan baran bi ma bay pakoy bi man buwat dusa, meꞌ bi ngingat, lay na matoy. Maka luu na Rū Sutsiꞌ nampulnaꞌ nyawa bi sabap lay na kam initung meꞌ Tuhan intong. ¹¹Dan jinis meꞌ halling, pagka Tuhan bay makallum si Isa, mastiꞌ muwan du ya kasampulnaan nyawa ningkitabi man kawasa Rū na ma patannaꞌ na njawom baran tabi.

¹²Siga danganakan, kabuddihan situ kitabi meꞌ Tuhan. Sangkon, subay kahandak na bean tabi, saꞌ na napsu tabi ma moo-moo kitabi buwat dusa. ¹³Batan bong ina bean tabi napsu tabi, ilooy du takoleꞌ tabi katiksaan nyawa. Sugaꞌ bong ina timanan tabi na kalaatan tabi man tabang Rū Tuhan, malaingkan koleꞌ na kitabi kasampulnaan nyawa. ¹⁴Batan sagannap ma pinagmundaan meꞌ Rū Tuhan, sila na sina anak Tuhan.

^15-16Na jaman tabi ilay njawman saraꞌ, pagka daran kitabi ngalangga, sibuꞌ du karuha tabi ka ata ma tawu pinidjalaꞌ meꞌ papuꞌ na. Pag batnaa, lay na lungay tawu tabi sabap lay na kitabi pinatannaan Rū Tuhan ma nabangan kitabi buwat kaintongan. Boꞌ na, makitau gi ya njawom atay tabi tud bana-bana du anak Tuhan na kitabi. Dari inaa sina kon tabi ngawnan Tuhan “Maꞌ.” ¹⁷Maka pagka anak Tuhan na kitabi, mastiꞌ mimon supaat ma dean Tuhan ni Almasi, dean na du sina ningkitabi. Maka hampit na du sina mintu tabi ni kabantugan Almasi basta kitabi mangatas jaꞌ natasan jinisan kabinsanaan meꞌ niiya.

Kaayaran ka kabantugan man Tuhan ni sinōng

¹⁸Sugaꞌ kumpas ku, siga kamalasahiyan ma lingkaan tabi ni batnaa, sibuꞌ du ka yaꞌ luu bong binista ka kaayaran ka kabantugan takoleꞌ tabi bbos-bbos. ¹⁹Llaw looy ilay mintu pag palahil Tuhan na kaayaran ka kabantugan ma bay hinalliꞌ ni siga anak na, tud mahap na saꞌ alang-alang. Minsan mimon-mimon ma bay pinapayak ni junyaꞌ, balnyawa maka saꞌ balnyawa, dari ko ngawon, pinagdautan du meꞌ da llaw looy mintu. ²⁰Kon na ilay meꞌ looy sabap mimon-mimon ma bay pinapayak lay du talapay ni sumpaꞌ Tuhan ni jaman Boꞌ Adam. Dari yaꞌ gi bay magjatu kaayaran ma bay minaksud meꞌ Tuhan ni mimon-mimon. Sugaꞌ luu gi du baw sina holat tabi ²¹batan ndang bay silay ginantaꞌ meꞌ Tuhan mimon-mimon ma bay pinapayak, bbos-bbos pinaddusan du man jawom katiksaan ka kapatoy. Pag-anu, boꞌ pinahampitan na mimon-mimon ni kaayaran ma hinalliꞌ ni siga anak na.

²²Kitabi itu, ndang katoonan tabi na labba man awwal jaman lagi ngabut sampay batnaa kajinisan kamalasahiyan njawom junyaꞌ. Sangkon mimon-mimon ma bay pinapayak njawom junyaꞌ magdautan masa Tuhan mabahauwan labbasakayi. Dari ko ngawon, sibuꞌ du karuha mimon-mimon ka danda ngandahing magkamaddi-maddi. ²³Kitabi pun itu, meꞌ sapantun ngandahing na du, batan landuꞌ na meꞌ tabi magdautan llaw man baran tabi pinabahauwan. Bana na, lay na kitabi pinaasokan Rū Tuhan, yana sabahagiꞌ ni mimon supaat ma bay duhuꞌ pinamuwan meꞌ Tuhan ningkitabi. Sugaꞌ masi du kitabi magdautan llaw man Tuhan malahil kajatuhan mimon supaat ma ndang bay hinallian siga anak na. ²⁴Boꞌ ndang ilooy na silay inagad meꞌ tabi labba man jaman tabi bohoꞌ bay salamat ngabut sampay batnaa. Na inawnan llaw looy ilay mintu ma agad tabi, ndang yaꞌ gi sina luu takka. Bong siꞌ ina ndang luu na, oy gi tud tabi ngagad na pin. ²⁵Sugaꞌ halloman yaꞌ gi luu takka, tatasan tabi na pin situ ngagad.

Rū Tuhan nabangan kitabi maku duwaa

²⁶Na tamūd ina luu pabuwatan yaꞌ takaya tabi. Kahapan, luu na pin sina Rū Sutsiꞌ nabangan kitabi. Nnaꞌ ta na pa maku duwaa pa Tuhan. Tamūd yaꞌ san katoonan tabi bong oy pataꞌ subay paku tabi mman Tuhan. Lipara, luu du Rū Sutsiꞌ makuhan kitabi duwaa pasal pakaradjaan njawom atay tabi ma yaꞌ luu bitsala tatammu bong pooy meꞌ halling. ²⁷Boꞌ Tuhan ina, ndang katoonan na du mimon njawom atay manusiyaꞌ maka tahati na du pamiki Rū Sutsiꞌ. Boꞌ na, mimon ina ma pinaku meꞌ Rū Sutsiꞌ kalnaꞌ sukuꞌ si Isa sikatuwaꞌ jaꞌ ka kahandak Tuhan.

²⁸Na kitabi itu, katoonan tabi du, bong kitabi maaseꞌ ni Tuhan, san gi oy katuwaꞌ ningkitabi, pinakoy jaꞌ du sina meꞌ Tuhan pa kaayaran ningkitabi. Batan lay na kitabi lliyun meꞌ na binuwat limbang na majatu garaꞌ na. ²⁹Labba man sibuwa, ndang katoonan Tuhan na bong soy tumabeꞌ ni sukuꞌ na. Boꞌ ndang luu na silay garaꞌ na ngahalin arat-tabiat da supaya sumibuꞌ na du ka arat-tabiat Anak na, yana si Isa. Kon na ilay buwat meꞌ looy supaya sila pataꞌ inawnan siyali si Isa ma ginalla Anak Siyaka. ³⁰Na sagannap ma bay pineneꞌ meꞌ Tuhan binuwat sukuꞌ na, lay doꞌ silay sila duhuꞌ lliyun meꞌ Tuhan. Lay jaꞌ sila takoleꞌ lliyun, lay na pinuwasan dusa da. Puwas jaꞌ siꞌ dusa da, lay na baw sila pinatabeꞌ meꞌ Tuhan ni kabantugan na labba man junyaꞌ sampay pa ahirat.

Tud mehe banahan aseꞌ Tuhan ningkitabi

³¹Na pagka meꞌ looy na ehe aseꞌ Tuhan ni sukuꞌ na, tumatandaꞌ na luu na pin ya nanggehan kitabi. Dari pagka iya soheꞌ tabi, yaꞌ na sina luu kalappiꞌ ningkitabi. ³²Maka pagka Tuhan bay mangatas nongan umu Anak na kalnaꞌ kitabi sikamimon, mastiꞌ dean na du sina mintu ningkitabi mimon supaat ma bay njanjiꞌ meꞌ na. ³³Dari pagka Tuhan bay meneꞌ kitabi binuwat sukuꞌ na sampay bay ngitung kitabi intong, ongoy subay na pin paruli tabi bong luu ngawnan kitabi baldusa? ³⁴Maka bong luu halling mastiꞌ pinidjalaꞌ jaꞌ kitabi bbos-bbos sabapan dusa tabi, magsāꞌ sila, batan lay na bay tinanggung meꞌ si Isa dusa tabi jaman na bay nongan umu na kalnaꞌ kitabi. Kahapan, lay na du ya pinakallum pabalik sampay lay na pinatingkōꞌ ni bihing Tuhan huwin pa kawnan. Boꞌ ndooy na ya wā makuhan kitabi tabang pa Tuhan.

³⁵Sangkon, basta yaꞌ sina luu kalakkahan aseꞌ si Isa Almasi njataꞌ tabi. Minsan kitabi njawom katiksaan atawa kasusahan, basta yaꞌ du sina kuhi lakka aseꞌ na. Minsan tabi nilaugan, lingantu, kulang pamakoy, njawom bahaya atawa binonoꞌ, basta yaꞌ du sina kuhi lakka aseꞌ Almasi ningkitabi. ³⁶Na bong luu kasusahan tuwaꞌ ningkitabi meꞌ looy, daa sa kitabi jayip, batan ndang bay silay sinuwatan jawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Papuꞌ, llaw pa dangallaw njawom bahaya jaꞌ kami, adak-adak na kami pinapatoy kalnaꞌ kau. Pangandaan jama subay ga kami bili-bili jaꞌ pataꞌ san sinumbaliꞌ.”(8.36) Kitab Jabul 44.22.

³⁷Sugaꞌ san gi oy katuwaꞌ ningkitabi, mastiꞌ tumanjataꞌ jaꞌ kitabi, batan luu na pin tabang ilooy ma maasean kitabi, yana si Isa Almasi. ^38-39Sangkon tatantu ku, kaallum-kapatoy tabi, mastiꞌ yaꞌ du luu kalakkahan aseꞌ Tuhan ningkitabi. San gi malaikat atawa seytan, maka san gi oy katuwaꞌ ningkitabi labba man batnaa sampay ni sinōng, basta yaꞌ sina luu kalakkahan aseꞌ na ningkitabi. San gi soy ngantanan kawasa, labba man taꞌ gumi sampay taꞌ langit, basta tud yaꞌ sina luu bay pinapayak kalakkahan aseꞌ Tuhan ningkitabi. Boꞌ lay na du bana tumatandaꞌ sabapan ilooy ma bay pabuwat Papuꞌ tabi si Isa Almasi ningkitabi.

Si Pol susahan pagkahi na bangsa Yahudi

^1-3Na pasal pagkahi ku bangsa Israil ma nuwak Almasi, yana tukang nalamat man Tuhan, biddaꞌ na situ susa ku ninsila. Sila ilay sibuꞌ du ka danganakan ku. Tud yaꞌ kuhi maglumba karukkaan njawom atay ku batan yaꞌ sila pitsayaꞌ ni Almasi. Bong siꞌ bay dari, atas ku na pinagantiꞌ ninsila minulkaan sampay man ku na sakkat man Almasi bong pin sila tasalamat jaꞌ. Tud bana situ bitsala ku. Meꞌ aku itu njawman Almasi, yaꞌ ku nawakka ngandustaꞌ. Luu du situ Rū Sutsiꞌ māꞌ njawom honaꞌ-honaꞌ ku tud hilas bay halling ku siꞌ. ⁴Tud senseng ehe kabantugan njataꞌ da. Bistahun bi doꞌ, sila ilay bangsa ku Israil, yana bangsa bay pineneꞌ meꞌ Tuhan binuwat anak na. Maka sila du man Tuhan bay makitahan ehe kawasa na. Boꞌ ninsila lagi man Tuhan bay mōꞌ siga pagsulutan sampay man na bay ngandean saraꞌ na ka siga aturan pasal lanan meꞌ numba iya. Damikiyan, ninsila du man Tuhan bay muwan jinisan janjiꞌ. ⁵Maka kabboꞌ-bboan kami ilay yana Nabi Ibrahim, Nabi Isahak ka Nabi Yaꞌkub. Boꞌ na, pōꞌ man bangsa kami lagi Almasi bong inikut usuwan pagkamanusiyaꞌ na. Iya ilay yana Tuhan, ilooy ma magbayaꞌ ni sikamimon. Pudji mehe niiya saumu-umu. Amin.

⁶Siga pagkahi ku ilay bangsa Israil ma bay nuwak si Isa, sibuꞌ du sila ka bay nimanan mimon kabantugan looy siꞌ. Sugaꞌ san meꞌ looy, saꞌ ga hatiyan na yaꞌ na bay tinuman meꞌ Tuhan janjiꞌ na ni bangsa Israil. Sat na jaꞌ, saꞌ na mimon panubuꞌ si Israil taawnan bangsa Israil sabanna. ⁷Intong na, san mimon bangsa Israil panubuꞌ Nabi Ibrahim, yaꞌ baw sila sikamimon taawnan panubuꞌ na sabanna. Batan yuk Tuhan ni Nabi Ibrahim,

“Si Isahak yana pindoga man siga panubuꞌ nu initung bbos-bbos.”(9.7) Panagnaan ni Awwal Jaman 21.12.

^8-9Na si Isahak ilay man na bay dari anak Nabi Ibrahim poonan janjiꞌ Tuhan. Bay halling Tuhan ni Nabi Ibrahim,

“Taun tuu ma sinōng, magkulang-labi ni buwan tuu, pabeleng du ku pitu. Pag taabut waktu looy ilay mintu, ndang anakan na sina si Sara lalla.”(9.8-9) Panagnaan ni Awwal Jaman 18.10.

Na yana meꞌ si Isahak bay dari anak Nabi Ibrahim poonan janjiꞌ Tuhan, damikiyan sagannap ma initung anak Tuhan, meꞌ da bay dari anak na, sabapan janjiꞌ Tuhan du. Sangkon tahati tabi na saꞌ usuwan jama poonan man da initung anak Tuhan.

¹⁰Maka saꞌ sat Nabi Ibrahim man Tuhan bay malahil jalan man na majatu garaꞌ na. Mamintang jaꞌ kam ni salsila si Ribeka, nda bboꞌ kami si Isahak. Pag maddi na, kamba anak da, boꞌ lalla sikaduwa, yana si Esaw ka si Yaꞌkub. ¹¹Sugaꞌ yaꞌ gi san sila bay pinamaddihan, ndang bay ginantaꞌ meꞌ Tuhan bong oy sukuꞌ da man majatu garaꞌ na. Dari sasang da masi njawom kūn induꞌ da lagi, jaman yaꞌ gi san luu dapat da buwat mahap atawa maat, ¹²yuk Tuhan ni si Ribeka,

“Ilooy ma siyaka maglillaꞌ sina mintu ni ilooy ma siyali.”(9.12) Panagnaan ni Awwal Jaman 25.23.

Na kon ilay Tuhan bay buwat meꞌ looy mari luu pamintangan bong Tuhan meneꞌ jama, saꞌ man sabapan pabuwatan da, arapun sabap ndang inaa garaꞌ na. ¹³Maka luu gi njawom kitab pasal ga kamba looy siꞌ, yuk Tuhan,

“Si Yaꞌkub ndang kaasean ku, boꞌ si Esaw ndang kalammisan ku.”(9.13) Kitab Nabi Malakay 1.2-3.

¹⁴Na adakala luu na baw mintu halling, “Saꞌ ga bina oy, bbuwatan Tuhan minig jama bong meꞌ looy.” Sugaꞌ magsāꞌ sila. ¹⁵Ongoy, yaꞌ kina luu kapatut Tuhan buwat ilooy ma ndang bay ginantaꞌ meꞌ na? Mindoga jaꞌ kam ni bay palman Tuhan ni Nabi Musa, ilooy ma yuk na,

“Aku ina magbayaꞌ bong soy panimbangan ku atawa soy tabang ku.”(9.15) Kalakka 33.19.

¹⁶Dari mandooy tahati tabi san gi oy karomanan manusiyaꞌ atawa san gi pooy meꞌ da magtuyuꞌ, isu-isu Tuhan, Sukup Timbang, magbayaꞌ bong soy peneꞌ na man majatu garaꞌ na. ¹⁷Mamintang kam ni suwat njawom kitab pasal Pir-awun, sultan bangsa Ejip mattoꞌ. Yuk Tuhan niiya, “Aku bay nganggantaꞌ buwat kau sultan mehe supaya man sabapan nu nulang aku, tapōꞌ ku ehe kawasa ku mari tanyag awon ku ni sikaliput junyaꞌ.” ¹⁸Dari tahati tabi na bong Tuhan doman mabiya jama supaya patohas kōk da, pabiya na jaꞌ sina. Damikiyan, manimbang du ya ni sagannap ma karomanan na tinimbangan.

¹⁹Na adakala luu na baw kam mintu halling, “Bong bilay meꞌ looy, ongoy subay na pin baw Tuhan nusunan jama bong sila buwat maat? Mingkan ilooy pabuwat da bay du ginantaꞌ meꞌ Tuhan ninsila.” ²⁰Sugaꞌ soy doꞌ baw kam ina subay na pin ngusiat Tuhan? Kaam bina, dangoy na, lay jaꞌ kam pinapayak. Yaꞌ kam pataꞌ ngusiat ilooy ma bay mapayak kaam atawa nilaw, “Ongoy ku bay pabuwat nu meꞌ tuu?” ²¹Mamintang kam ni tukang buwat kibut. Saꞌ ba, luu kapatut na magbayaꞌ bong oy karomanan na pinabuwat? Bong ina karomanan na subay tongaꞌ addunan na binuwat kibut lingkatan para siga llaw mulliya, boꞌ tongaꞌ binuwat kibut basaanan sadjaꞌ, iya du magbayaꞌ.

²²Damikiyan, meꞌ naa du sina Tuhan. Bong ya doman makitahan ehe duga na ni kalaatan jama sampay ehe kawasa na midjalaꞌ sagannap ma pataꞌ minulkaan, mastiꞌ iya du magbayaꞌ. Sugaꞌ bong ina bistahan na mas mahap tatasan na lagi pahallom kalaatan sagannap ma pataꞌ minulkaan, magbayaꞌ na jaꞌ du sina. ²³Bong hati ya natasan kalaatan jama, maksud na makitahan sila bong pooy ehe kaayaran na ni sagannap ma tinimbangan meꞌ na, yana sagannap ma bay peneꞌ na hampit ni kabantugan na. ²⁴Awnan ku ilay siꞌ yana kitabi ma bay lliyun meꞌ Tuhan binuwat sukuꞌ na. Boꞌ sukuꞌ na ina saꞌ sat lakka man bangsa Yahudi, arapun sampay lakka man mimon bangsa. ²⁵Boꞌ magbēꞌ du ka palman Tuhan njawom kitab Nabi Hoseya, ilooy ma yuk na,

“Siga jama ma saꞌ bay sukuꞌ ku, bbos-bbos aku ku na du sila sukuꞌ ku. Sila ma saꞌ bay kakasi ku, bbos-bbos awnan ku na du sila kakasi ku.”(9.25) Kitab Nabi Hoseya 2.23.

²⁶Maka luu gi palman Tuhan, ilooy ma yuk na,

“Ni sinōng, ndooy ni paglahat siga jama ma bay awnan ku saꞌ sukuꞌ ku, meka na du sina mintu taawnan anak Tuhan sabanna ma llum saumu-umu.”(9.26) Kitab Nabi Hoseya 1.10.

²⁷Sugaꞌ pasal bangsa Israil, luu du bay tinunaꞌ meꞌ Nabi Isaya njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“San bangsa Israil meꞌ eka ungus ni tapiyan, dangkitiꞌ du sina mintu salamat.

²⁸Basta biglaꞌ jaꞌ sina mintu Tuhan ngalabuꞌ hukuman na ni dusa manusiyaꞌ sakayi labba du.”(9.27-28) Kitab Nabi Isaya 10.22-23.

²⁹Maka bay gi halling Nabi Isaya njawom kitab pasal bangsa na Israil, yuk na,

“Bong siꞌ saꞌ man sabapan timbang Tuhan Sangat Kawasa bay ngapinan panubuꞌ tabi dangkitiꞌ, mimon bangsa tabi lay na katis meꞌ karuha siga jama ndooy ni Sodom ka Gomora mattoꞌ.”(9.29) Ndaun Panagnaan ni Awwal Jaman juran 19.

Kaekahan bangsa Yahudi yaꞌ pitsayaꞌ ni Almasi

³⁰Dari hantak bitsala ku ilay siꞌ, kuwan siga jama ma saꞌ Yahudi, san sila yaꞌ bay miha jalan man da initung meꞌ Tuhan intong, lay na du nammu kaintongan sabap meꞌ da pitsayaꞌ ni si Isa. ³¹Boꞌ bangsa Israil ilay ma bay magtuyuꞌ-tuyuꞌ mogbogan saraꞌ bong pin sila initung intong, yaꞌ du bay nduwan. ³²Kon meꞌ looy batan yaꞌ sila kuhi pitsayaꞌ ni si Isa man da initung intong. Gam pin lay jaꞌ sila mangasa ni bay hulas-sangsāꞌ da mogbogan saraꞌ. Sangkon na ilay si Isa tadalil pa batu man siga Yahudi bay sumantuk. ³³Boꞌ magbēꞌ du bana ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk Tuhan,

“Ndaun bi sa. Luu sina mintu nnaꞌ ku ni Zayon batu man jama sumantuk. Sampay ilooy na poonan man mandung imukka da. Sugaꞌ soysoy baw ina mintu pitsayaꞌ ni batu looy, yaꞌ kaap-apan saumu-umu.”(9.33) Kitab Nabi Isaya 8.14; 28.16. Zayon yana gallahan ni daira Jerusalem.

Isu-isu pitsayaꞌ ni si Isa lān man manusiyaꞌ initung intong

¹Siga danganakan, ituu na pin pagdautan ku banahan: kainagon ku, takita ku na ga sibuꞌ pagkahi ku Yahudi salamat man mulkaꞌ Tuhan. Boꞌ inaa na pin sina paku ku pa Tuhan. ²Sila ina, katoonan ku du baw magtuyuꞌ sila matangge awon Tuhan, sugaꞌ pangahati da pasal meꞌ nulut kahandak Tuhan yaꞌ tuwaꞌ. ³Ni kaawam da, yaꞌ sila kuhi mmeꞌ ni jalan bahau man manusiyaꞌ initung meꞌ Tuhan intong. Ninsila, ilooy ya patangge da jalan sibuwa, yana hāl meꞌ da magtuyuꞌ mogbogan saraꞌ Nabi Musa. ⁴Yaꞌ tahati da lay na ginantian meꞌ Tuhan jalan sibuwa ka jalan bahau. Batnaa tu, Almasi na yana jalan bahau man manusiyaꞌ initung intong, basta sila pitsayaꞌ jaꞌ niiya.

Kaintongan ka kasalamatan ni soysoy pitsayaꞌ

⁵Na ni kapasal jama mogbogan saraꞌ man da initung intong, luu bay sinuwatan meꞌ Nabi Musa, ilooy ma yuk na,

“Bong jama mogbogan panohoan labbasakayi njawom saraꞌ, koleꞌ sila kasampulnaan nyawa.”(10.5) Kitab Tawrat, Libitikus 18.5.

Salla na, bong inawnan manusiyaꞌ, yaꞌ luu san disu kabogbog saraꞌ labbasakayi. ⁶Tandaꞌ jama mista saraꞌ Tuhan kalanduꞌ awod binogbogan, kasohean magsambatan na ga subay jama bay doꞌ duhuꞌ dutai pa sulgaꞌ boꞌ na nammu kasalamatan. Sugaꞌ daa na sila susa. Luu na du Almasi bay duwai man sulgaꞌ nalamat manusiyaꞌ. Boꞌ inaa na sina umanat ma sohoꞌ kami kinapitsayaan ni manusiyaꞌ. ⁷Damikiyan, kasohean magsambatan na ga subay jama bay doꞌ duhuꞌ duwai pa jawom tahanan jama matoy boꞌ na nammu kasalamatan. Sugaꞌ meꞌ halling sambat ku na siꞌ, daa na sila susa. Lai na du Almasi bay pingkaꞌ pilay. Pag-anu, lay na ya lakka mandooy pag taabut na bay pinakallum pabalik tandaꞌ luu na kasalamatan ni soysoy pitsayaꞌ niiya. ⁸Dari pagka umanat mahap pasal pitsayaꞌ ka pangando ni Almasi pinasaplag na pin, yaꞌ na sina kaawran manusiyaꞌ nammu kasalamatan. Boꞌ magtuntun du ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Umanat Tuhan ina luu na pin mman bi. Luu na njawom behe bi sampay njawom atay bi.”(10.8) Kitab Tawrat, Duteronomi 30.12-14.

Na mimon ma bay sabbut ku ilay siꞌ tabeꞌ du silay ni umanat ma pinasaplag meꞌ kami pasal pangando ni si Isa. Dari tuktuk kami masaplag, yuk kami, ⁹“Bong kam māꞌ ni pagkahi bi manusiyaꞌ si Isa yana Papuꞌ sampay bana-bana kam pitsayaꞌ lay ya pinakallum meꞌ Tuhan pabalik, salamat na sina kam. ¹⁰Batan bong ina jama bana-bana pitsayaꞌ ni si Isa, malaingkan initung ya intong. Damikiyan, bong ya mangaku mmeꞌ ni si Isa, salamat na du ya. ¹¹Batan yuk njawom kitab, ‘Soysoy pitsayaꞌ niiya yaꞌ kaap-apan.’ ”(10.11) Kitab Nabi Isaya 28.16.

¹²Na kasalamatan tuu itu para ni mimon bangsa, saꞌ biddaꞌ bong sila Yahudi atawa ssaꞌ, batan Tuhan yaꞌ magsitingka manusiyaꞌ. Mimon kitabi manusiyaꞌ, disu du Papuꞌ tabi. Boꞌ meka sina kaayaran ndean meꞌ na ni sikamimon ma maku tabang niiya. ¹³Boꞌ magbēꞌ du baw ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Soysoy maku kasalamatan ni Papuꞌ, nduwan jaꞌ sina.”(10.13) Kitab Nabi Joel 2.32.

¹⁴Sugaꞌ yaꞌ baw sina luu jama nohoꞌ sinalamat ni Papuꞌ bong yaꞌ doꞌ sila bay duhuꞌ pitsayaꞌ niiya. Damikiyan, yaꞌ du luu pitsayaꞌ niiya bong sila yaꞌ bay duhuꞌ kale umanat mahap pasal iya. Maka yaꞌ du luu bay kale bong yaꞌ doꞌ luu bay duhuꞌ masaplagan sila. ¹⁵Maka yaꞌ du sina luu masaplag bong yaꞌ bay sinohoꞌ meꞌ Tuhan. Ni kapasal sila ma bay sinohoꞌ, yuk njawom kitab,

“Tud kagak-gāk katakka sagannap ma moo umanat mahap pasal kasalamatan.”(10.15) Kitab Nabi Isaya 52.7.

¹⁶Salla na, dangkitiꞌ du jama pitsayaꞌ ni umanat mahap. Meꞌ bay halling Nabi Isaya njawom kitab, yuk na,

“Ū Papuꞌ, adak yaꞌ bitu luu pitsayaꞌ ni umanat kami.”(10.16) Kitab Nabi Isaya 53.1.

¹⁷Sugaꞌ san baw meꞌ looy, luu gi du baw tu pitsayaꞌ. Danan da pitsayaꞌ sabap lay sila kale umanat mahap pasal Almasi. Maka kon da bay kale sabap luu bay masaplagan sila.

¹⁸Na adakala luu na baw mintu māꞌ ngkon meka Yahudi yaꞌ pitsayaꞌ ni umanat mahap sabap yaꞌ sila bay kabaan. Sugaꞌ daa kam hidjab, batan yuk njawom kitab,

“Umanat pasal Tuhan pinamahalayak ni mimon kalahat-lahatan. Tanyag na umanat looy ni sikaliput junyaꞌ.”(10.18) Kitab Jabul 19.4.

¹⁹Na adakala luu na baw māꞌ ngkon siga Yahudi yaꞌ pitsayaꞌ sabap yaꞌ tahati da umanat mahap. Sugaꞌ daa kam hidjab, batan minsan ina siga bangsa kasohean lay du kahati sampay pitsayaꞌ. Sangkon luu bay sinuwatan meꞌ Nabi Musa njawom kitab ma tuwaꞌ pa bangsa Yahudi, ilooy ma yuk Tuhan,

“Padangkiꞌ ta kam sina sampay man bi na lasu sabap patabeꞌ ku na du sina mintu ni sukuꞌ ku kabangsa-bangsahan ma tanyag ningkaam awam pasal aku.”(10.19) Kitab Tawrat, Duteronomi 32.21.

²⁰Nabi Isaya pun, lay du bay nuwat njawom kitab pasal siga bangsa ma saꞌ Yahudi, ilooy ma yuk Tuhan,

“Lay ku tatammu meꞌ jama ma yaꞌ bay miha aku. Maka san sila yaꞌ bay pakiyaka pasal aku, aku mismu bay magpakila ninsila.”(10.20) Kitab Nabi Isaya 65.1.

²¹Boꞌ ni kapasal bangsa Israil, yuk Tuhan,

“Hallom na silay ku bay nganjunjung nohoꞌ sila patapit niyaku. Sugaꞌ ni katohas kōk da, doman jaꞌ sila nguntra aku sampay yaꞌ ngasip.”(10.21) Kitab Nabi Isaya 65.2.

¹Na adakala kanna kasohean hantak bitsala ku siꞌ tud lay na tinikutan meꞌ Tuhan sukuꞌ na bangsa Israil. Sugaꞌ saꞌ silay meꞌ looy. Ndaun bi jaꞌ aku. Jama Israil du situ ku. Aku itu panubuꞌ Nabi Ibrahim ka Boꞌ Benjamin. ²Sangkon tumatandaꞌ na Tuhan yaꞌ bay nikutan bangsa ma bay peneꞌ na sukuꞌ na maruhuꞌ. Intomun bi doꞌ ilooy ma bay sinuwatan njawom kitab meꞌ bay jaman Nabi Eliyas. Lay ya masamba pa Tuhan kalaatan siga pagkahi na bangsa Israil, yuk na, ³“Ndaun doꞌ ba Papuꞌ. Bbuwatan da lay mapatoy siga nabi nu, sampay lay gi langkat da siga pangulbanan man kami magtaat ningkau. Aku sa bitu takapin ngisbat kau, boꞌ pinagdautan lagi meꞌ da nyawa ku.”(11.3) Salsila Sibuwa pasal siga Sultan 19.10,14.

⁴Sugaꞌ tampung Tuhan niiya, “Luu gi baw bilay pituꞌ libu ma masi itung ku sukuꞌ ku, batan yaꞌ sila bay mmeꞌ sujud numba Baal.”(11.4) Baal ilay disu tuhan-tuhan sinumba meꞌ kapil mattoꞌ (ndaun Salsila Sibuwa pasal siga Sultan 19.18).

⁵Batnaa pun ina, luu gi du kasohean Yahudi, san lasa dangkitiꞌ, bay pineneꞌ meꞌ Tuhan sukuꞌ na ni kaehe timbang na ninsila. ⁶Dari pagka aseꞌ Tuhan man da bay dari sukuꞌ na, tumatandaꞌ saꞌ du sangsāꞌ da buwat jinisan taat kon da bay pineneꞌ. Bong siꞌ ilay sila bay tapeneꞌ sabapan sangsāꞌ da, yaꞌ silay taawnan aseꞌ ninsila arapun yana tungbas atawa hasil ni bay sangsāꞌ da.

⁷Dari batnaa, meꞌ tuu na situ kaadaan bangsa Israil: kaintongan ma bay pinagdautan meꞌ da, yaꞌ bay tinimaꞌ meꞌ kaekahan pag taabut na bay ndean ninsila. Ilooy du bay nimaꞌ, yana sagannap ma bay pineneꞌ meꞌ Tuhan. Boꞌ ilooy kasohean, gam pin lay gi patohas kōk da. ⁸Boꞌ sikatuwaꞌ du ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Pamiki da meꞌ bay na pinatuli meꞌ Tuhan. Dari ngabut sampay batnaa, san luu tinga da, yaꞌ du sila kale. San luu mata da, yaꞌ du sila ngita.”(11.8) Kitab Tawrat, Duteronomi 29.4 maka Kitab Nabi Isaya 29.10.

⁹Dari sumpaꞌ njawom kitab Nabi Daud lay na labuꞌ pa sila, ilooy ma yuk na,

“Ū Tuhan, kamura-murahan mimon supaat ma bay dean nu sila gam pin ilooy na poonan da binasa. Batan inaa hisab pataꞌ ninsila. ¹⁰Kamura-murahan tinambunan na mata da supaya sila yaꞌ ngita kabanahan. Kamura-murahan paya na sila leꞌ jinisan kamalasahiyan.”(11.10) Kitab Jabul 69.22-23.

¹¹Na san ku ilay siꞌ bay nabbut si Isa meꞌ karuha batu man bangsa Yahudi sumantuk, saꞌ baw lay ga yaꞌ na luu dapat da sinalamat. Sugaꞌ sabapan dusa da nuwak umanat kasalamatan, lay na takka kasalamatan pa mman siga kabangsa-bangsahan ma saꞌ Yahudi. Maksud Tuhan ilay meꞌ looy, kawu-kawu ilohan na siga Yahudi ni kasalamatan ma bay tinuwak meꞌ da pag takita da na eka jama ma saꞌ Yahudi salamat. ¹²Dari bong kabangsa-bangsahan ma saꞌ Yahudi bay koleꞌ supaat mehe sabapan dusa siga Yahudi yaꞌ pitsayaꞌ ni Almasi, labi na saꞌ mehe supaat taꞌ junyaꞌ bong mintu lay na siga Yahudi pitsayaꞌ.

Palbiatan si Pol ni siga bangsa ma saꞌ Yahudi

¹³Na kaam ina ma saꞌ bangsa Yahudi, katoonan bi du sina, lay ku pineneꞌ meꞌ Tuhan binuwat disu rasul si Isa nohoꞌ masaplag umanat mahap ningkaam. Dari man sabapan sangsāꞌ ku, meka na supaat man Tuhan lay na takoleꞌ bi. Boꞌ wā situ ku nuntutan siga pagkahi ku Yahudi pasal pabuwatan ku ningkaam. ¹⁴Kainagon ku ilohan na sila ningkaam sampay man da na pitsayaꞌ, boꞌ da sinalamat.

¹⁵Balik ta pa bay halling ku siꞌ, sabapan siga pagkahi ku Yahudi bay nuwak kasalamatan, meka na sina jama ma saꞌ Yahudi mahap na pa Tuhan. Sugaꞌ bong ina mehe supaat njawom junyaꞌ man sabapan siga Yahudi bay nuwak umanat mahap, labi na saꞌ mehe supaat njawom junyaꞌ bong mintu sila bay pitsayaꞌ. Bong ina mintu sila pitsayaꞌ na, sibuꞌ du sina karuha da ka jama lay na matoy llum na pabalik.

¹⁶Siga Yahudi ina, meꞌ da mista, pagka sila panubuꞌ Nabi Ibrahim, sukuꞌ Tuhan sila labbasakayi. Sangkon luu sambatan da, ilooy ma yuk da, “Bong ina sabahagiꞌ addunan bay sinongan pa Tuhan, malaingkan labbasakayi addunan sukuꞌ Tuhan na du.” Maka yuk da, “Tiyap-tiyap poon kayu sukuꞌ Tuhan, malaingkan mimon engas na pun sukuꞌ Tuhan du.”

¹⁷Bana du baw silay bangsa Yahudi meꞌ sapantun disu kayu jaytun bay tinanom meꞌ Tuhan sampay inipat paayad. Salla na, meka na Yahudi meꞌ kadari engas lay na sinappean sabap yaꞌ sila kuhi pitsayaꞌ ni Almasi. Boꞌ kaam ma saꞌ bangsa Yahudi, meꞌ sapantun siga engas poon jaytun ma bay jaꞌ tomoꞌ di-dī na jawom tawun. Sugaꞌ song hallom lay na kam kinaddoꞌ man jawom tawun boꞌ pinatunggu meꞌ Tuhan ni poon jaytun looy siꞌ ma inipat paayad. Dari pag batnaa, hampit na du kam ni mimon ayad sambuhan poon jaytun looy ma inipat meꞌ Tuhan. ¹⁸Sugaꞌ daa na baw kam ngabbu saula-ula hagaan gi kam man siga Yahudi ma yaꞌ pitsayaꞌ. Intomun bi, saꞌ ga silay siga engas poonan kaallum poon kayu, arapun poon kayu ya poonan kaallum siga engas.

¹⁹Sugaꞌ adakala pag tampung bi, “Bana silay, sugaꞌ kasohean engas lay na bay sinappean supaya kami na baw tapatunggu.” ²⁰Bana du baw bilay, sugaꞌ intomun bi, danan da bay sinappean sabap yaꞌ sila pitsayaꞌ ni si Isa. Boꞌ kaam ina, danan bi bay pinatunggu isu-isu sabap pitsayaꞌ kam. Sangkon, daa kam malangkaw dī bi. Gam pin subay kam tawu taggahaꞌ binasa kam meꞌ abbu bi. ²¹Batan bong ina Tuhan bay nappean siga engas pulnaꞌ man poon jaytun na, kaam pun ina, sappean na du bong kam mmeꞌ meꞌ uwahan da.

²²Dari tapamintangan tabi na bong pooy timbang Tuhan ka tohas na. Sila ina ma yaꞌ pitsayaꞌ, tohasan na. Boꞌ kaam ina, panimbangan na, basta yaꞌ jaꞌ labbahan bi meꞌ bi mangasa ni aseꞌ na. Sugaꞌ bong ina labbahan bi, malaingkan kaam pun, meꞌ karuha engas tinotoan du sina kam.

²³Kuwan siga Yahudi ina ma yaꞌ pitsayaꞌ ni si Isa, san sila meꞌ karuha engas sinappean, bong mintu sila lay na pitsayaꞌ, tapatunggu du sina sila pabalik batan yaꞌ sina luu yaꞌ takaya Tuhan. ²⁴Batan bong ina siga engas lakka man jawom tawun sadjaꞌ lay takoleꞌ pinatunggu pa poon jaytun looy siꞌ ma inipat paayad, labi na saꞌ takoleꞌ pinatunggu siga engas pulnaꞌ ma ndang bay pingkaꞌ langkit ka poon jaytun looy.

²⁵Na siga danganakan, supaya kam yaꞌ ngabbu saula-ula patingkat kam man siga Yahudi, bakkasan ta na kam disu kabanahan ma yaꞌ gi bay tahati maruhuꞌ. Minsan kaekahan Yahudi tohas kōk da yaꞌ kuhi pitsayaꞌ, ndang ilooy silay gantaan ninsila ngkod-ngkoran yaꞌ gi tatuman garaꞌ Tuhan matabeꞌ kabangsa-bangsahan saꞌ Yahudi ni sukuꞌ na. ²⁶Meꞌ looy ilay, sikamimon ma ginalla Israil salamat na. Boꞌ magbēꞌ du ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk Tuhan mattoꞌ,

“Takka sina mintu disu tukang nalamat pōꞌ man Zayon. Iya sina mintu poonan man panubuꞌ Nabi Yaꞌkub ngalabbahan kalaatan da.(11.26) Meꞌ kasohean mista, panubuꞌ Nabi Yaꞌkub ni ayat tuu yana mimon ma pitsayaꞌ ni si Isa, san gi oy bangsa da. Meꞌ kasohean mista, tud panubuꞌ Nabi Yaꞌkub sila mismu, yana bangsa Yahudi.

²⁷Janjiꞌ ku ninsila, ni waktu looy ilay mintu, puwasan ku na mimon dusa da.”(11.27) Kitab Nabi Isaya 59.21 maka Kitab Nabi Jeremaya 31.31-34.

²⁸Bana na batnaa tu, meka gi Yahudi manta Tuhan sabap yaꞌ sila kuhi pitsayaꞌ ni umanat mahap pasal si Isa. Dari sabap kadarihan da, lay na labuꞌ pa kaam siga saꞌ Yahudi supaat kasalamatan. Sugaꞌ sabap Tuhan bay duhuꞌ meneꞌ bangsa Yahudi, masi gi du baw sina sila kinaasean meꞌ na sabapan kabboꞌ-bboan da. ²⁹Sangkon masi luu dapat siga Yahudi salamat batan Tuhan ina, bong lay na muwan ladjikiꞌ, yaꞌ na mawiꞌ. Damikiyan, bong ya ngaliyun jama pa mman na, yaꞌ du ya nambo lawang.

³⁰Kaam ina, siga bangsa saꞌ Yahudi, sibuwa yaꞌ kam bay pitsayaꞌ pa Tuhan. Pag batnaa, pitsayaꞌ na kam. Kon na ilay meꞌ looy sabap timbang ma bay tinuwak meꞌ bangsa Yahudi lay na takka pa mman bi. ³¹Damikiyan siga Yahudi, san sila yaꞌ pitsayaꞌ ni si Isa, luu du sina mintu lawang man da pinanimbangan meꞌ bay jaman ningkaam du. ³²Batan man gantaan Tuhan, mimon manusiyaꞌ subay doꞌ bay pingkaꞌ duhuꞌ yaꞌ ngasip niiya sampay tawop minulkaan supaya tapakitahan na timbang na ni manusiyaꞌ labbasakayi.

Si Pol nanglitan Tuhan

³³Tuhan ina, tud kahaylan-haylan kaayaran na. Yaꞌ tabista tabi ehe lawom akka na ka kapandoyan na. Tunmanūn meꞌ jama kahati siga garaꞌ na ka pabuwatan na. ³⁴Meꞌ bay sinuwatan njawom kitab, yuk na,

“Yaꞌ luu pangabut-ngabut manusiyaꞌ ni ehe lawom akka Tuhan. Yaꞌ luu san disu kapagpandoyan iya.(11.34) Kitab Nabi Isaya 40.13.

³⁵Yaꞌ ya kabuddihan leꞌ manusiyaꞌ saula-ula luu bay tadean tabi niiya.”(11.35) Job 41.11.

³⁶Kon na ilay meꞌ looy batan mimon-mimon lakka man Tuhan. Maka iya magbayaan labbasakayi. Maksud mimon-mimon bay pinapayak supaya labbasakayi kaboo kabantugan niiya. Sangkon, subay ya pinudji saumu-umu. Amin.

Jalan meꞌ tabi numba Tuhan

¹Sangkon siga danganakan, sabapan ehe aseꞌ Tuhan ningkitabi, junjung ku na ningkaam, suhuran bi na dī bi pa Tuhan. Ingatun bi na Tuhan dapu baran bi halloman bi llum. Labbahan bi na oy-oy arat-tabiat ma yaꞌ nulut ni kahandak Tuhan mari kam sutsiꞌ. Batan subay silay meꞌ looy meꞌ bi makitahan iya bana-bana kam ngisbat iya. ²Daa na kam mmeꞌ meꞌ uwahan jama ma yaꞌ pitsayaꞌ ni Almasi. Halinun bi na pamiki bi mari sikatuwaꞌ na ka pamiki Almasi. Meꞌ looy ilay, tapabahauwan na leꞌ Tuhan pangatayan bi supaya katoonan bi na kahandak na sampay tapabuwat bi na. Boꞌ inawnan kahandak Tuhan ina, mastiꞌ mahap jaꞌ, boꞌ kagak-gāk lagi maka yaꞌ luu salla na.

³Na meꞌ aku tu bay pineneꞌ binuwat disu rasul si Isa man aseꞌ Tuhan, junjung ku na ningkaam, daa kam mista dī bi langkaw man pagkahi bi. Subay kam papatong mamiki pasal dī bi batan saꞌ sina sat kaam bay sinukuan kapandoyan meꞌ Tuhan, arapun sampay mimon pagkahi bi ma pitsayaꞌ ni si Isa. ⁴Mamintang kam ni baran ta, san ina disu du, meka baw kalangkapan na, maka kaniya-kaniya ka sukuꞌ da. ⁵Damikiyan, meꞌ kitabi itu binilang baran Almasi, san kitabi meka, tibuuk du kitabi. Maka siguna-guna sina kitabi saliꞌ-saliꞌ. ⁶Man sabapan aseꞌ Tuhan njataꞌ tabi, lay na kitabi binuwanan jinisan kapandoyan bilang ladjikiꞌ ningkitabi. Dari subay situ tabi saliꞌ-saliꞌ makoy ladjikiꞌ ma bay sinukuꞌ ningkitabi para kaayaran ni pagkahi tabi sukuꞌ si Isa. Bong disu bay kaladjikian masampay siga umanat ma bay pinalahil meꞌ Tuhan niiya, subay du pasampay na umanat ma kinapitsayaan meꞌ na bay pinalahil niiya. ⁷Bong disu bay kaladjikian nabangan jama, subay du ya tinagi nabang. Ma kaladjikian alistu noan jama kitab, subay du ya nōꞌ. ⁸Damikiyan, ma kaladjikian magamgaman atay jama, subay du pakutuꞌ na. Ma bay kaladjikian sīnan, subay yaꞌ tingot nulung siga pagkahi na ma sigpit. Bong luu bay kaladjikian alistu magpa-mmean, subay du ya tiggo magtakōk. Ma kaladjikian manimbang, subay du ya manimbang ni kagāk atay na nabangan jama.

Aseꞌ sukuꞌ si Isa

⁹Na meꞌ kitabi itu sikaaseꞌ-kaaseꞌ, subay hilas aseꞌ tabi. Subay kitabi wā lammis ni kalaatan. Maka subay kitabi wā makutuꞌ kaayaran. ¹⁰Subay kitabi sikaaseꞌ-kaaseꞌ meꞌ kadari jama danganakan. Maka subay kitabi tinagi magmaltabat ni mimon pagkahi tabi sukuꞌ si Isa.

¹¹Ni kapasal meꞌ tabi maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ Papuꞌ Isa, daa kitabi hūk. Gam pin pupusan tabi lagi basag tabi. ¹²Maka pagka luu holat tabi ayad man Tuhan, subay kitabi gāk. Bila luu kasusahan tabi, tatasan tabi na sadjaꞌ. Maka bila luu paku tabi pa Tuhan, daa kitabi jamu maku. ¹³Maka bong pagkahi tabi sukuꞌ Tuhan kabus, subay tulung tabi. Maka daa kitabi paalang ngahulmat jama bong sila pa lumaꞌ tabi.

¹⁴Na bila luu ngalaugan kaam, daa sumpaan bi, gam pin pakuhan bi gi sila supaat man Tuhan. ¹⁵Bong takita bi pagkahi bi gāk, mmeꞌ du kam gāk. Bong takita bi susa, mmeꞌ du kam susa. ¹⁶Maka ingatun bi dī bi pantay-pantay ka siga pagkahi bi. Daa kam maglangkaw atay, gam pin subay kam mangatas panun ka jama miskin. Maka daa kam mista halul-akka gi kam man kasohean. ¹⁷Bong jama buwat maat ningkaam, daa tungbasan bi ka maat. Maka mōꞌ kam kawul-piil ma yaꞌ tasahawi leꞌ jama. ¹⁸Pagbuli-bulihan bi mogbogan kasalassayan ka mimon jama.

¹⁹Siga kakasi ku, bong luu buwat maat ningkaam, daa na kam mawos, arapun suhuran bi jaꞌ pa Tuhan. Batan yuk Tuhan njawom kitab,

“Aku sa mawos; aku sa nungbasan sagannap ma buwat maat ningkaam.”(12.19) Kitab Tawrat, Duteronomi 32.35.

²⁰Na meꞌ kaam ina sukuꞌ Tuhan, sapatut na, ikutun bi jaꞌ halling njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Bong kam ngita banta bi lingantu, pakanun bi. Bong tohoꞌ kallong na, painumun bi. Meꞌ naa ina, tud iyaꞌ sina ya ni dī na.”(12.20) Sambatan Jama Halul-akka 25.21-22.

²¹Daa kam kuhi takoleꞌ kinawum meꞌ kalaatan, arapun buwat jaꞌ kam kaayaran man bi nalloban kalaatan.

Subay kitabi ngasip ni sagannap ma marinta

¹Kitabi itu sikamimon subay lillaꞌ ni siga pa-mmean parinta sabap yaꞌ luu pa-mmean ngantanan kapatut bong saꞌ man gantaan Tuhan. Mimon ina sila bay pinatangge man kahandak Tuhan. ²Sangkon, soysoy ina naggaꞌ pa-mmean parinta, sibuꞌ du ya ka bay naggaꞌ Tuhan. Boꞌ soysoy ina naggaꞌ meꞌ looy, mastiꞌ pinidjalaꞌ jaꞌ. ³Kamasaꞌ, bong ina kita buwat kaintongan, yaꞌ sina luu katawuhan ta ni siga pa-mmean parinta. Boꞌ sagannap ma buwat maat, mastiꞌ subay sila tawu. Sangkon, bong kam yaꞌ doman luu katawuhan bi, buwat jaꞌ kam kaintongan. Bong ina asip bi jaꞌ palbiatan tuu, malaingkan kasulutan sina jama ningkaam.

⁴Siga pa-mmean parinta ina bilang siga tindog Tuhan para kaayaran ningkitabi. Sangkon bong kam buwat maat, subay kam tawu ninsila. Batan sila ina lay binuwanan meꞌ Tuhan kapatut midjalaꞌ sagannap ma buwat maat. ⁵Sangkon, subay kita ngasip ni parinta. Sugaꞌ bila kita ngasip, daa sat sabap tawu kita pinidjalaꞌ, arapun sampay sabap katoonan ta pataꞌ subay kita ngasip. ⁶Lagiꞌ na, subay kita mayaran sukay parinta supaya luu hasil pa-mmean ta sasang da marinta bilang siga tindog Tuhan. ⁷Sangkon, oy-oy tinaat ningkitabi subay kitabi ngasip. Oy-oy jaꞌ sukay tinaat meꞌ parinta, subay bayaran tabi. Damikiyan, subay du kitabi muwan maltabat ni sagannap ma pataꞌ pinagmaltabatan sampay maehe sagannap ma pataꞌ pinaehe.

Subay yaꞌ maglumba aseꞌ tabi ni pagkahi tabi manusiyaꞌ

⁸Siga danganakan, yaꞌ sina mahap bong kita utangan ni jama. Sugaꞌ bong ni hāl aseꞌ, subay kita ngingat dī ta wā utangan ni jama. Intong na, subay kitabi wā maaseꞌ. Soysoy ina maaseꞌ, sibuꞌ du ya ka bay mogbogan mimon saraꞌ Tuhan. ⁹Batan mimon saraꞌ Tuhan meꞌ sapantun ilooy ma yuk na, “Daa kam magjina, daa kam mapatoy jama, daa kam nangkaw, daa kam magnapsu ni altaꞌ jama,” meꞌ naa, meꞌ naa, lay na tinikmod labbasakayi ni disu saraꞌ Tuhan, yana ilooy ma yuk na, “Kaasean bi pagkahi bi manusiyaꞌ sibuꞌ ka aseꞌ bi ni dī bi.”(13.9) Kitab Tawrat, Libitikus 19.18.¹⁰Sagannap ma maaseꞌ, yaꞌ sina buwat maat ni pagkahi da manusiyaꞌ. Sangkon bong jama maaseꞌ, san yaꞌ na luu saraꞌ. Batan mimon saraꞌ lay na tinikmod njataꞌ aseꞌ.

¹¹Sangkon, darahan bi na meꞌ bi maasean jama, labi na pagka katoonan bi na ituu na masa man jama nammu kasalamatan. Ddong na kam tuli-tuli. Matiꞌ na teꞌ kam batan mas tapit na sina kajatuhan kasalamatan tabi man sibuwa tabi bay pitsayaꞌ ni Papuꞌ Isa. ¹²Waktu itu batnaa, ibaratan sangom, agon katis na dambahangi, maka tapit na pakallat mataallaw. Sangkon, mimon pabuwatan maat, ibaratan badjuꞌ, urusan tabi na. Boꞌ saynan tabi na ka kaintongan. Batan kaintongan tabi ina, yana pakakas man tabi nalloban kalaatan. ¹³Sangkon, subay mahap jaꞌ kawul-piil tabi. Daa na kitabi mmeꞌ meꞌ uwahan kasohean baanan danda ka lalla buwat kasabuhan. Maka daa na kitabi maglangohan, magjina atawa buwat oy-oy kalalamaan. Maka ilagan tabi na sasaꞌ ka dangkiꞌ. ¹⁴Akig tabi arat-tabiat Papuꞌ tabi si Isa Almasi. Maka paayad-ayad kitabi mari yaꞌ taduwan tabi oy-oy pamiki magnapsu ni kalaatan.

Hasiyun bi pagkahi bi ma yaꞌ basag pangando da

¹Na kasohean pagkahi tabi yaꞌ gi sina basag pangando da ni si Isa.(14.1) Siga jama ma awnan si Pol yaꞌ basag pangando da ni si Isa, tuwaꞌ pa jama ma bosbos mangasa ni si Isa man da initung intong, bosbos mangasa ni sangsāꞌ da mogbogan jinisan saraꞌ. Sugaꞌ san meꞌ looy, subay sila hasiyun bi bong sila luu palamud pa jawom baanan bi. Maka san luu pamiki da ma yaꞌ numan ningkaam, san daa na kam magjawap. ²Sawpama ni hāl mangan lawuk, kuwan jama ma basag pangando da, mangan sila oy-oy karomanan da, yaꞌ luu hinaram. Boꞌ sila ma yaꞌ basag pangando da, isu-isu utan-utanan kakan da. ³Na sagannap ma mangan oy-oy lawuk, subay yaꞌ diyoꞌ meꞌ da ngandaꞌ siga pagkahi da ma niyaꞌ mangan. Damikiyan, kuwan sila ma mangan utan-utanan sadjaꞌ, daa du baw sila manding pagkahi da pa kalaatan ma mangan oy-oy lawuk. Ndang-ndang saliꞌ-saliꞌ du sila tinimaꞌ meꞌ Tuhan.

⁴Ddong na kitabi nahawi siga pagkahi tabi ata Tuhan batan saꞌ kitabi Papuꞌ da. Papuꞌ da sa si Isa manding bong tuwaꞌ pabuwatan da atawa niyaꞌ. Maka iya sa nabangan sila supaya tuwaꞌ pabuwatan da.

⁵Na kasohean ina mista luu siga llaw mas mehe pa Tuhan man ga llaw kasohean. Boꞌ kasohean baw, meꞌ da mista, mimon llaw sibuꞌ du pa Tuhan. Na ni hāl meꞌ naa ina, subay bean ta mamooy numan ni pamiki ta saltaꞌ na yaꞌ nulang ni honaꞌ-honaꞌ ta. ⁶San ina siga pagkahi ta magsitingka llaw atawa niyaꞌ, saliꞌ-saliꞌ du maksud da maehe Tuhan. Damikiyan, sagannap ma yaꞌ ngaharam kasohean lawuk sampay ma ngaharam, saliꞌ-saliꞌ du maksud da maehe Tuhan. Maka saliꞌ-saliꞌ du sila muwan pagsukuhan pa Tuhan ni lawuk da. ⁷Kitabi itu saliꞌ-saliꞌ du sukuꞌ Papuꞌ. Sangkon kaallum-kapatoy tabi, kahandak Papuꞌ jaꞌ sulut tabi, saꞌ ga dī tabi. ⁸Batan maksud tabi itu llum atawa matoy supaya Papuꞌ koleꞌ kabantugan njataꞌ tabi. Sangkon, kaallum-kapatoy tabi, basta sukuꞌ Papuꞌ du kitabi. ⁹Batan kon ilay Almasi bay matoy sampay pinakallum pabalik supaya ya dari Papuꞌ sikamimon ma pitsayaꞌ niiya, sagannap ma lay na matoy sampay na sagannap ma masi llum. ¹⁰Sangkon ddong na kitabi nahawi mbuwaꞌ danganakan tabi sukuꞌ si Isa. Yaꞌ sikatuwaꞌ bong diyoꞌ meꞌ tabi ngandaꞌ sila. Indanan bi. Luu sina mintu masa tabi sikamimon siawop ka Tuhan hinukum. ¹¹Boꞌ magbēꞌ du silay ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk Tuhan,

“Meꞌ aku Papuꞌ llum saumu-umu, basta luu jaꞌ sina mintu masa manusiyaꞌ labbasakayi nujud aku sampay mangaku bana-bana aku Tuhan.”(14.11) Kitab Nabi Isaya 45.23 maka Pilipi 2.10-11.

¹²Na ni waktu looy ilay mintu, saliꞌ-saliꞌ na kitabi siawop ka Tuhan magsabanna pasal mimon ma bay pabuwat tabi.

¹³Sangkon, pagka luu du Tuhan manding sikamimon, ddong na kita manding pagkahi ta pa kalaatan. Arapun inaa ya bintusan ta njawom atay ta meꞌ ta ngilagan siga pabuwatan ma kanna pagkahi ta tagga pa Tuhan. Yaꞌ kita doman siga danganakan ta taboo-boo buwat ilooy ma dusa ninsila. ¹⁴Kamasaꞌ meꞌ aku itu disu jama tibuuk ka Papuꞌ Isa, basta katoonan ku baw tu, yaꞌ luu lawuk hinaram meꞌ Tuhan. Sugaꞌ bong baw luu pagkahi tabi mista luu lawuk haram niiya, malaingkan subay yaꞌ kakan na. Bong ilay ya bay mangan, dari dusa niiya batan nulang ni honaꞌ-honaꞌ na. ¹⁵Sarī gi, bong ina mbuwaꞌ danganakan ta bay ngita kita mangan lawuk ma kanna na haram, mastiꞌ lingog jaꞌ kōk na. Dari bong ya mangan sabapan ta san nulang ni honaꞌ-honaꞌ na, tumatandaꞌ yaꞌ luu aseꞌ ta niiya. Intomun bi, iya ina hagaan ni Almasi, batan atas Almasi bay nongan umu na bong pin salamat jaꞌ ya. Sangkon, yaꞌ sikatuwaꞌ bong mintu pangando danganakan ta binasa sabap meꞌ ta bay mangan lawuk yaꞌ biddaꞌ ni awpan na. ¹⁶Sangkon oy-oy pabuwatan ma kanna danganakan tabi maat, daa na pabuwat tabi, san katoonan tabi yaꞌ luu kalaatan na. Ilooy ilagan tabi taggahaꞌ binitsala na baw pabuwatan tabi pa kalaatan. ¹⁷Kamasaꞌ ni sabana na, bong hāl meꞌ nginum-mangan, yaꞌ du sina luu kabigiꞌ-bigian na ni pamarinta Tuhan. Ilooy ya hagaan ni pamarinta na yana kaintongan, kasalassayan ka kagakan njawom atay tabi lakka man Rū Sutsiꞌ. ¹⁸Na sagannap ma makutuꞌ hāl meꞌ looy sambayan da ngisbat Almasi, mastiꞌ kinahopan jaꞌ sina meꞌ manusiyaꞌ awla na Tuhan.

¹⁹Sangkon, pagbuli-bulihan bi meꞌ bi wā njawom kasalassayan ka siga pagkahi bi. Maka sipaintom-paintom kam supaya pataggu na pin iman bi dambaanan. ²⁰Daa langkat tabi kaayaran ma pabuwat Tuhan njawom atay pagkahi tabi sat ga sabap lawuk. Bana na, yaꞌ sina luu lawuk haram. Sugaꞌ saꞌ sina aseꞌ bong kitabi mangan yaꞌ biddaꞌ ni pag-awpan siga danganakan tabi ma mista haram lawuk tabi. Ilooy ilagan tabi taggahaꞌ kitabi na baw dari poonan man da ndusa bong sila mmeꞌ na pin mangan ilooy ma kanna da haram. ²¹Sangkon, bong inawnan mangan lawuk, nginum tubaꞌ anggul, atawa buwat oy maka oy na, bong gantaꞌ man danganakan tabi ndusa, gam na yaꞌ pabuwat tabi.

²²Dari oy-oy pamiki bi pasal ilooy ma bay sabbut ku siꞌ, sukup kaam na jaꞌ ka Tuhan tau. Tud gāk sina kitabi bong katoonan tabi na kabanahan maka bong tatantu tabi tuwaꞌ pabuwatan tabi. ²³Sugaꞌ bong jama hawal-hawalan pasal lawuk na, malaingkan dapat dusa ya bong ya mangan. Kon na ilay meꞌ looy sabap oy-oy pabuwatan pangissahan ta yaꞌ tuwaꞌ, boꞌ darahan ta lagi, dari dusa ningkita batan yaꞌ kita bay ngasip ni honaꞌ-honaꞌ ta.

Sukuꞌ si Isa sinohoꞌ magdambuwaꞌ atay mari sila kaboo kabantugan pa Tuhan

¹Na kitabi itu ma basag pangando tabi, sapatut na, subay takissa tabi parasahan siga danganakan tabi ma kulang pangahati, ma yaꞌ gi basag pangando da. Maka subay sila pinasensiya meꞌ tabi ni kasaan pamiki da. Daa subay na pin kahandak tabi jaꞌ duwan tabi. ²Arapun subay tabi ngagak dī tabi mari yaꞌ lingog kōk siga pagkahi tabi sabapan tabi. Meꞌ naa ina, katabang kitabi ninsila supaya pabasag pangando da. ³Minsan Almasi mismu, yaꞌ du bay magpasannang nganduwan dī na, gam pin kalnaꞌ kitabi, lay gi ya bay natasan jinisan kabinsanaan. Boꞌ sikatuwaꞌ du ka suwat njawom kitab, ilooy ma yuk Almasi,

“Ū Tuhan, bitsala pangka man jama madiyoꞌ kau, lay na labuꞌ pa jataꞌ ku.”(15.3) Kitab Jabul 69.9.

⁴Na mimon ina ma bay sinuwatan njawom kitab man noan kitabi kabanahan. Man sabapan tōꞌ njawom kitab, pataggu na pin iman tabi. Maka ilooy na muwansangan kitabi natas njawom katiksaan. Maka sabapan kitab, yaꞌ maglumba holat tabi ni tabang Tuhan.

⁵Tuhan ina yana poonan gaos tabi maka tukang mataggu iman tabi supaya kitabi natas njawom kasusahan. Kamura-murahan tinabangan du kam meꞌ na supaya kam dambuwaꞌ pamiki njawom kasalassayan sasang bi ngikut siga tōꞌ si Isa Almasi. ⁶Meꞌ looy ilay, yaꞌ na kam magsulemaꞌ pamiki. Gam pin dambuwaꞌ na kam atay moo sanglit ka kabantugan pa Tuhan, yana Mmaꞌ Papuꞌ tabi si Isa Almasi.

⁷Sangkon sihasi-hasi kam. Yana meꞌ Almasi bay ngahasi kaam, subay du kam ngahasi mbuwaꞌ danganakan bi sukuꞌ si Isa, pamaehe bantug pa Tuhan. ⁸Na Almasi ilay bay pinapitu pa junyaꞌ nabang bangsa Yahudi sampay makitahan sila mattan du Tuhan mmeꞌ ni lapa na. Batan njataꞌ Almasi na silay man Tuhan bay numan siga janjiꞌ na ni kabboꞌ-bboan kami. ⁹Sugaꞌ saꞌ silay sat kalnaꞌ siga Yahudi kon Almasi bay pitu, arapun sampay kalnaꞌ kabangsa-bangsahan ma saꞌ Yahudi. Sila pun lay na du pinanimbangan mari sila mudji Tuhan na du. Boꞌ ndang meka silay tunaꞌ njawom kitab pasal siga bangsa ma saꞌ Yahudi mudji Tuhan. Yuk disu nabi,

“Ū Tuhan, luu du sina masa ni sinōng haboy-haboy na ku ka siga kabangsa-bangsahan ma saꞌ Yahudi mudji kau. Maka ngalang ku kalangan pudji ningkau.”(15.9) Kitab Jabul 18.49.

¹⁰Maka luu gi bay sinuwatan njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Kaam ma saꞌ bangsa Yahudi, mmeꞌ na kam gāk ni sagannap ma ndang bay peneꞌ Tuhan sukuꞌ na.”(15.10) Kitab Tawrat, Duteronomi 32.43.

¹¹Maka luu gi halling njawom kitab,

“Kaam ma saꞌ bangsa Yahudi, pudjihun bi na Papuꞌ. Mimon manusiyaꞌ subay mudji iya.”(15.11) Kitab Jabul 117.1.

¹²Maka luu gi tunaꞌ bay sinuwatan meꞌ Nabi Isaya, yuk na,

“Bbos-bbos luu du sina pōꞌ panubuꞌ si Jesse.(15.12a) Si Jesse ilay yana mmaꞌ Nabi Daud. Boꞌ si Isa Almasi disu panubuꞌ Nabi Daud. Sangkon si Isa na silay inawnan panubuꞌ si Jesse ni ayat tuu. Inuwakilan ya nohoꞌ magbayaꞌ ni mimon kabangsa-bangsahan. Sampay iya na sina mintu asahan da man da koleꞌ mimon ma bay janjiꞌ Tuhan ni sukuꞌ na.”(15.12b) Kitab Nabi Isaya 11.10.

¹³Na meꞌ Tuhan ina pag-asa tabi, kamura-murahan buwanan na du kam kagakan mehe maka kasannangan njawom atay bi sabap meꞌ bi pitsayaꞌ ni Papuꞌ Isa. Kamura-murahan sabap meꞌ bi pitsayaꞌ, ginaosan du kam meꞌ kawasa Rū Sutsiꞌ supaya pabasag na pin holat bi pa Tuhan.

Maksud si Pol bay nuwat pa mman sukuꞌ si Isa ndooy ni Rom

¹⁴Na siga danganakan, manganna situ ku kaam tud jama mahap maka lawom pangahati bi ni kabanahan pasal Tuhan. Sangkon, bistahan ku pandoy du sina kam sipaintom-paintom. ¹⁵Sugaꞌ lay na pin siꞌ ku nawakka maintoman kaam njawom suwat tuu batan ndang inaa pabuwatan bay hinalap meꞌ Tuhan niyaku. ¹⁶Aku itu bay pineneꞌ binuwat sosohoan si Isa Almasi kalnaꞌ siga bangsa ma saꞌ Yahudi. Pabuwatan ku tu meꞌ karuha imam batan masaplag ku umanat mahap man Tuhan ninsila. Kuwan sagannap ma pitsayaꞌ, sila meꞌ sapantun jakat sinongan meꞌ ku pa Tuhan. Boꞌ tinimaꞌ jaꞌ sina sila meꞌ Tuhan sabap lay na sinutsiꞌ pangatayan da meꞌ Rū Sutsiꞌ.

¹⁷Sangkon mehe meꞌ ku gāk ni mimon tabang si Isa Almasi niyaku sasang ku maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ Tuhan. ¹⁸Sugaꞌ yaꞌ baw tu ku nawakka mag-abbu ni oy maka oy na sarī man Almasi. Isu-isu iya du bay nampulnaꞌ pabuwatan ku sampay bitsala ku supaya pitsayaꞌ na siga bangsa ma saꞌ Yahudi ni umanat mahap pasal iya. ¹⁹Man kawasa Rū Tuhan njataꞌ ku, lay na ku kapōꞌ siga pabuwatan kahaylan-haylan. Maka man gaos Rū Tuhan, lay na du ku ngalataan lahat masaplag umanat mahap pasal Almasi labba man Jerusalem ngabut sampay pa Ilirikum. ²⁰Man maruhuꞌ lagi ndang lay na situ ku paruhuꞌ masaplag pasal Almasi ni kalahat-lahatan ma yaꞌ gi bay pingkaꞌ kale awon na. Bong siꞌ ibaratan matangge lumaꞌ, ndang yaꞌ ku bay doman matangge lumaꞌ ni tanaꞌ ma ndang luu na tehang bay pinatangge meꞌ jama sarī. ²¹Boꞌ magbēꞌ du bana ka tunaꞌ njawom kitab, ilooy ma yuk na,

“Sagannap ma yaꞌ gi bay pingkaꞌ kabaan atawa yaꞌ bay kale pasal iya, bbos-bbos kahati na du.”(15.21) Kitab Nabi Isaya 52.15.

²²Na sabapan pabuwatan ku masaplag, inaa sina kon ku yaꞌ gi bay kapilu ngandaꞌ-ngandaꞌ kaam. ²³Sugaꞌ batnaa, pagka ku lay na lupus masaplag ni kalahat-lahatan ntuu, maru na du situ ku pilu. Boꞌ ndang taunan na situ ku bay doman sitammu ka kaam. ²⁴Balangkali ni lān ku mintu pilay pa lahat Kastilaꞌ, kapahās doꞌ ku duhuꞌ ni lahat bi. Kamura-murahan sikagāk-kagāk du kitabi pag takka ku pilu, boꞌ ku tatabangan bi ni palanan ku.

²⁵Sugaꞌ batnaa, pilay doꞌ baw ku duhuꞌ pa Jerusalem moo patulungan ni siga danganakan tabi sukuꞌ si Isa ndooy. ²⁶Batan ni gasad bayaꞌ sukuꞌ si Isa man Masidunya ka Akaya, lay sila ngumpo sīn man nulung siga pagkahi da sukuꞌ si Isa ma miskin ndooy ni Jerusalem. ²⁷Boꞌ tud basag kainagon da nulung. Pangissahan da, subay ga sila jama utangan ni siga Yahudi ndooy ma pitsayaꞌ ni si Isa. Batan bong saꞌ bay sabapan siga Yahudi ndooy, yaꞌ sila bay kale umanat kasalamatan. Dari pagka siga bangsa saꞌ Yahudi bay koleꞌ balanjaꞌ nyawa man siga Yahudi, pataꞌ du baw sila nungbas san lasa ka balanjaꞌ baran. ²⁸Dari pag mintu lay na tapasampay ku tulung ninsila ndooy ni Jerusalem, boꞌ ku sa pahās man lahat bi san lasa sakāng, boꞌ ku pawus pa lahat Kastilaꞌ. ²⁹Bong ina ku mintu takka na pilu, basta saliꞌ-saliꞌ na sina kitabi koleꞌ kaayaran man sabapan pagkatibuuk tabi ka Almasi.

³⁰Siga danganakan, pagka kitabi njawman sakup Papuꞌ tabi si Isa Almasi, maka pagka kitabi sikaaseꞌ-kaaseꞌ sabapan pabuwatan Rū Sutsiꞌ njawom atay tabi, junjung ku na ningkaam, limbangan bi sa ku maku duwaa pa Tuhan. ³¹Paku tabi na pin pa Tuhan, kamura-murahan yaꞌ du ku kongoy-kongoy meꞌ jama ma yaꞌ pitsayaꞌ ni si Isa ndooy ni Yahudiya. Maka kamura-murahan kasulutan du siga sukuꞌ Tuhan ni Jerusalem nambut patulungan ma song boo ku pa mman da. ³²Na lakka mandooy, bong itu ku mintu tinugutan du meꞌ Tuhan pilu pa mman bi, tud gāk sina ku mintu batan tatantu ku pag taabut tabi sitammu-tammu, sannang na pamiki tabi saliꞌ-saliꞌ. ³³Kamura-murahan inunungan na pin kam meꞌ Tuhan, yana poonan kasannangan. Amin.

Si Pol masampay salam duwaa ni siga bagay na ndooy ni Rom

¹Dambuli man naa, pakila ku doꞌ ningkaam disu danda, yana danganakan tabi inawnan si Pibi. Iya ilay disu tukang nabangan baanan sukuꞌ si Isa ndooy ni Sengkariya. ²Na bong mintu ya takka pa lahat bi, hasiyun bi sa ya paayad sabap tibuuk du sina ya ka Papuꞌ Isa. Bong luu kulang na, daa kam paagak nulung iya. Iya ilay, meka na bay tatabangan na sampay na aku.

³Sarī man naa, pasampayun bi doꞌ salam duwaa ku pa mman ga si Prisila ka si Akila. Sila ina limbang ku maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ si Isa Almasi. ⁴Bay sina sila pingkaꞌ narapan umu da kalnaꞌ aku. Tud mehe meꞌ ku magsuku ninsila. Sampay mimon baanan sukuꞌ si Isa ni kalahat-lahatan siga bangsa ma saꞌ Yahudi magsuku du ninsila.

⁵Maka salam duwaa du ni baanan danganakan tabi ma mmeꞌ numba ni lumaꞌ si Prisila ka si Akila.

Maka salam duwaa du ni disu kakasi ku si Epenetus ma bay duhuꞌ-duhuꞌ pitsayaꞌ ni si Isa ndooy ni Asiya.

⁶Maka salam duwaa du ni si Miriam ma magtuyuꞌ-tuyuꞌ maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ kaam.

⁷Maka salam duwaa du ni siga pagkahi ku Yahudi, yana ga si Andronikas ka si Hunyas ma bay pingkaꞌ dambuwaꞌ ka aku njawom jīl. Sila ina pinagmaltabatan meꞌ mimon rasul si Isa. Maka duhuꞌ gi sila man aku bay mmeꞌ ni si Isa.

⁸Damikiyan, salam duwaa du ni si Ampliatus, kakasi ku njawman Papuꞌ Isa.

⁹Maka salam duwaa du ni si Urbanus yana limbang kami maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ si Isa.

Salam duwaa du ni kakasi ku si Istakis ¹⁰maka ni si Apelles ma tumatandaꞌ magkanaalla mmeꞌ ni si Isa.

Maka salam duwaa du ni siga jama lumaꞌ si Aristobol ¹¹sampay pa mman si Herodiyon, disu pagkahi ku Yahudi.

Maka salam duwaa ni sagannap sukuꞌ si Isa ni lumaꞌ si Narsisus.

¹²Salam duwaa du ni si Tripina ka si Triposa. Sila ina hutu maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ Papuꞌ Isa.

Maka salam duwaa du ni kakasi ku si Persis. Iya pun ina basag du maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ Papuꞌ.

¹³Salam duwaa du ni si Rupus ma bay pineneꞌ meꞌ Papuꞌ sampay pa mman nneꞌ na ma iningat meꞌ ku nneꞌ ku na du.

¹⁴Maka salam duwaa ni ga si Asinkritus, si Plegon, si Hermes, si Patrobas, si Hermas sampay na mimon danganakan tabi ma samod ka sila.

¹⁵Maka salam duwaa du ni si Pilologus, si Juliya, si Nereyus ka danganakan na saltaꞌ na ni si Olimpas ka mimon danganakan tabi sukuꞌ Tuhan ma samod ka sila.

¹⁶Sarī man naa, bila kam sitammu-tammu, jara-jara kam meꞌ ndang tabiat jama sikaaseꞌ-kaaseꞌ. Doꞌ kam beꞌ, mimon baanan sukuꞌ si Isa ni sikaliput lahat tuu, lay du nohoꞌ masampay salam duwaa da pa mman bi.

Katapusan palbiatan si Pol ni sukuꞌ si Isa ndooy ni Rom

¹⁷Siga danganakan, junjung ku na ningkaam, iyakin kam ni siga jama ma moo pagsaggaan ni baanan bi sabap meꞌ da nulang kabanahan ma bay tinōꞌ ningkaam. Ilagan bi sila ¹⁸batan sila ina, saꞌ Papuꞌ tabi si Isa Almasi pakutuꞌ da. Iya paabak da meꞌ da nganduwan napsu da. Alistu sila mitsala sampay malambu tinga jama man da ngandupang jama awam. ¹⁹Boꞌ kaam ina, kinatoonan na meꞌ sikamimon kanaalla kam mmeꞌ ni kahandak Papuꞌ Isa. Sangkon tud gāk ku ningkaam. Sugaꞌ doman na pin baw ku maintoman kaam supaya tiggo kam buwat kaayaran maka supaya yaꞌ luu kabigiꞌ-bigian bi ni kalaatan. ²⁰Luu du sina Tuhan, yana poonan kasannangan, tattap nabangan kaam nalloban Ibilis.

Dambuli man inaa, kamura-murahan luu na pin aseꞌ-tabang Papuꞌ tabi si Isa Almasi njataꞌ bi.

²¹Doꞌ kam beꞌ, si Timuti pun, yana limbang ku maghulas-sangsāꞌ kalnaꞌ Papuꞌ Isa, lay du nohoꞌ masampay salam duwaa na pa mman bi. Maka siga pagkahi ku Yahudi, yana ga si Lusiyus, si Jeson ka si Sosipatel, lay du nohoꞌ masampay salam duwaa da.

²²Damikiyan aku pun, yana si Teltiyus ma bay sohoꞌ si Pol nuwatan iya suwat tuu, masampay du ku salam duwaa ku pa mman bi batan saliꞌ-saliꞌ du kitabi tibuuk ka Papuꞌ Isa.

²³Ituu batnaa, aku na baw situ, yana si Pol, pasīng mitsala pabalik. Si Gayus pun, lay du nohoꞌ masampay salam duwaa na pa mman bi. Iya situ dapu lumaꞌ man ku pahantiꞌ sampay man baanan sukuꞌ si Isa ntuu kumpo-kumpo. Maka si Erastus ma tukang ngantanan sīn parinta ni daira tuu ka danganakan tabi si Kuwaltus, lay du nohoꞌ masampay salam duwaa da pa mman bi.

²⁴Kamura-murahan luu na pin aseꞌ-tabang Papuꞌ tabi si Isa Almasi njataꞌ bi sikamimon. Amin.

²⁵Na katapusan bitsala ku, pudji tabi Tuhan. Iya ina nganggaosan kaam mari kam yaꞌ usik man umanat ma bay tinōꞌ ningkaam. Umanat ma awnan ku yana umanat mahap pasal si Isa Almasi ma pinasaplag meꞌ ku. Umanat mahap itu, ndang luu na njawom siga suwat kanabi-nabihan, sat na jaꞌ yaꞌ gi bay tumampak kamaatunan na. ²⁶Pag batnaa, man kahandak Tuhan sabanna ma llum saumu-umu, lay na pinatallak umanat mahap ni mimon bangsa mari sila pitsayaꞌ ni si Isa sampay ngasip niiya. ²⁷Dambuli man naa, pudji tabi Tuhan ma toon mimon-mimon. Pudji tabi ya saumu-umu sabapan si Isa Almasi.

Wassalam