WIALIŊ WIA SI JOŊO DAGƐ JƆƆŊ A MU TIGƐ YESU KIRISITO LƐ
11Wiiŋ deeŋ nɛ Wia joŋo pi Yesu Kirisito duu joŋo dagɛ u tiŋtinnaa, di ba jiŋ wialiŋ si jaŋ ŋaa lɛɛlɛ. Wia tiŋ u tiŋdaara u kɔ u tiŋtinna Jɔɔŋ teeŋ a bul wialiŋ pu. 2Ŋii nɛ Jɔɔŋ sɛi Wia wialiŋ ari wialiŋ kala Yesu Kirisito si bula, ari wialiŋ kala u si na, a ŋaa wiaa deeŋba siada tiina. 3Nialiŋ si karimɛ wiaa deeŋba di niaa nii ari nialiŋ si jegile nii wiaa deeŋba a laa hɛ ba tuɔsaa lɛ a tutoba, Wia jaŋ pɛba ma lɛ, bɛɛ wiaa bua-la wiaa deeŋba si jaŋ ŋaa kpaga nɛ.
Jɔɔŋ chuɔlɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a hɛ Esia lɛ
4Mi-na Jɔɔŋ nɛ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ a pipi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tasiŋ balipɛ-la si hɛ Esia tiŋteeŋ lɛ. Wia lahɔrimɔ lɛ, u jaŋ leŋ di ma hɔŋ ari yarifiɛlaa. U nɛ ŋaa nii-la si hɛ dimɛ, nii-la fa si hɛ dimɛ faa faa kala ari nii-la si jaŋ kɔ. Wiaa deeŋba ma lii Wia Diŋsiŋ balipɛ-la si chiŋ Wia kuori-kpasa-la sipaaŋ nɛ. 5Ba lii Yesu Kirisito teeŋ nɛ. U nɛ ŋaa ba siada tiina a kɛŋ wutitii. U nɛ suba. U nɛ bira ŋaa nii-la si laa sipaaŋ sii suuŋ lɛ. U nɛ kɛŋ dunia kuoroo kala doluŋ. Má leŋ di la dɛnnu u si chola ŋii a joŋ u chaliŋ a jaasɛ, a liisɛla haachɛba lɛ. 6U nɛ leŋe la duu kala dii kuoruŋ a timaa pi Wia, nii-la si ŋaa u Nyimma. U nɛ kɛŋ yiriŋ ari doluŋ a kaa mu wuu. Ami. 7Má bee na, u jaŋ to duoŋbiliŋbaanaa tuɔŋ kukɔ. Nuu-kala jaŋ nau. Nuu-kala si joŋ kua tɔbu jaŋ nau. Ni-yiriba kala si hɛ dunia lɛ jaŋ yel a tiŋ u wiaa. Wiiŋ deeŋ ŋaa wutitii nɛ. Ami.
8La Tiina Wia si, “Mi nɛ ŋaa Alifa ari Omega. Mi-na Wii-jaribakɔ, mi nɛ ŋaa nii-la si hɛ dimɛ ari nii-la fa si hɛ dimɛ faafaa kala ari nii-la si jaŋ kɔ.”
Wialiŋ Jɔɔŋ si na ari duosoo tuɔŋ
9Ma naaŋbie Jɔɔŋ nɛ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ a pipima. A tiŋ Yesu Kirisito wiaa nɛ ba to naasiŋ dɔgisɛla. Ama la nialiŋ si na hɛɛ-la ŋii a tiŋ u wiaa, la ma jaŋ juu Wia kuorii-la tuɔŋ. Hɛɛ-la kala lɛ la kɛŋ kenyiri ari nyalima. Mi fa bul Wia wiaa nɛ aŋ pɛ ŋaa Yesu Kirisito siada tiina. Ŋii wiaa nɛ tii ba kɛŋmi kaa mu tiŋtee kubala baa yirɛ Patimɔs. Liiŋ gollo chu tiŋtee-la kala. 10La Tiina Wia tapulii kubala nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ ku hɛmi lɛ woruŋ. Ŋii nɛ mi nii nuu yiikori-bal mi hariŋ a nagɛ ba síi ŋmuu nyilliŋ ŋii. 11Ŋii nɛ yiikori-la bula pimi a bul, “Ŋmuŋsɛ wialiŋ kala ŋ síi na, a joŋo tiŋ di ba kaa mu pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tasiŋ balipɛ-la si hɛ Esia tiŋteeŋ lɛ. Ba nɛ ŋla: Ɛfɛsis ari Simiina, Pɛgamɔm, Taataya, Saadis, Filadɛlifia ari Laadisiya.”
12Ŋii nɛ mi miira daasɛ hariŋ di mi na nii-la síi bul wiaa mi teeŋ. Mi si daasa, mi na korunuŋ ba si yie joŋ chaanaa a didaŋ ba kiaa balipɛ, a kala ŋaa sɛlimɛ. 13Ka nuu chiŋ ba tutuɔbaaniŋ a nagɛ Nuhuobiine Bie, a laalɛ gɛri-duduoŋ, ka u kɛŋ sɛlimɛ damɛrɛ a kaa vɔɔ u bɔyɛ. 14U nyuŋ ari u nyu-punaa kala pullɛ a nagɛ kuŋkunuŋ. U siaa kala nagɛ nyiŋ-geliŋ. 15U naasiŋ ma nagɛ ba si joŋ hɔɔŋ hɛ nyiniŋ lɛ u fiɛsɛ ŋii. U yiikoro ma nagɛ lii-baliŋ síi pɛllu gbul gbul. 16Ka u kori chɛŋwulaa balipɛ u na-diiŋ nisiŋ lɛ, tokobiiŋ lii u niiŋ lɛ a ku lii. U niiriŋ balia kala didii nyagaga. Ka u siaa kala tutul a nagɛ wii-pɔsuŋ si faasa pɔsɛ ŋii.
17Mi si nau ŋii, mi tuu tel u sipaaŋ a piŋ dimɛ chim a nagɛ di mi suba. Ŋii nɛ u joŋ u na-diiŋ nisiŋ daŋmi lɛ aŋ bula pimi, “Sí fawulluŋ fá, mi nɛ ŋaa nii-la fa si hɛ dimɛ buŋbuŋ ari nii-la si jaŋ hɛ dimɛ dunia didɛriŋ. 18Mi nɛ ŋaa nii-la si weye. Mi fa suba nɛ, ama lɛɛlɛ mi weye nɛ a kaa mu wuu, mi bira bi jaŋ suu. Mi kɛŋ suuŋ ari lɛlɛɛ doluŋ maa. 19Lɛɛlɛ ŋmuŋsɛ wialiŋ ŋ si na, wialiŋ si hɛ dimɛ ari wialiŋ si jaŋ ŋaa hariŋ. 20Wialiŋ ŋ si na ŋaa wu-faalia nɛ. Chɛŋwula-la balipɛ ŋ si na mi na-diiŋ lɛ ari korunu-la ba si yie joŋ chaanaa a didaŋ ba kiaa balipɛ kɛŋ bubuɔŋ nɛ. Chɛŋwulaa balipɛ-la nɛ ŋaa Wia tiŋdaaraa síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi a hɛ tasi-la balipɛ-la si hɛ Esia tiŋteeŋ lɛ. Korunu-la ba si yie joŋ chaanaa a didaŋ ma nɛ ŋaa nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tasiŋ balipɛ-la si hɛ Esia tiŋteeŋ lɛ.
2Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Ɛfɛsis niaa
1Mi-na nii-la si kori chɛŋwula-la balipɛ mi na-diiŋ nisiŋ lɛ aa vɛŋ korunu-la ba si yie joŋ chaanaa a didaŋ balipɛ tuɔŋ, mi nɛ tiŋ tiŋdaariŋ deeŋ di ba kaa mu pi Wia tiŋdaari-la síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Ɛfɛsis lɛ.
2Mi jiŋ ma wu-ŋaalaa nɛ. Mi jiŋ tiŋtimii-la ma síi tiŋ nɛ. Wii-kala lɛ ma dii kenyiri nɛ a nyalimɛ woruŋ. Mi jima ma di ni-bɔŋŋɔɔ bi dɔŋɔ lɛ wuo. Niaa dɔŋsuŋ nyia wiaa ari ba ŋaa Wia naŋzɔɔba nɛ. Ma yie magisɛ niaa deeŋba a na di baa nyia nɛ. 3Mi jima ari ma kɛŋ kenyiri nɛ aa nyalimɛ. Ma na hɛɛŋ a tiŋ mi wiaa aŋ ha bi lɔlɔ. 4Ama wii nɛ mi kɛŋ arima. Ma fa si chomi ŋii buŋbuŋ-la, ma bira bimi ŋii cho. 5Ŋii wiaa, mii chɛ di ma jiŋ wii-la lɛ ma si tele nɛ. Má birimɛ a ŋiŋaa wialiŋ ma fa síi ŋaa buŋbuŋ-la nɛ. Di ŋii dee, mi jaŋ ku paa ma koru-la, see di ma birima lii ma wu-ŋaalaa lɛ aa ŋaa buŋbuŋ wialiŋ. 6Ama ma bɛrɛ Nikɔlaata niaa wu-ŋaalaa nɛ. Mi ma bɛrɛ niaa deeŋba wu-ŋaalaa lɛ. 7Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi lee-kala Esia lɛ. Nii-la kala si wuo yuo dii Sitaani, mi jaŋ leŋ duu dii tia-la nɛnɛɛ síi pi niaa miisiŋ a hɛ Wia-jaŋ lɛ.
Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Simiina niaa
8Mi bira bula piŋ di ŋ ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba a pi Wia tiŋdaari-la síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Simiina lɛ. Wiaa deeŋba lii mi-na nii-la fa si hɛ dimɛ buŋbuŋ nɛ. Mi jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu dunia didɛriŋ. Mi nɛ suba aŋ bira sii suuŋ lɛ.
9Bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Simiina lɛ di mi jiŋ wialiŋ síi walimɛba nɛ, a jiŋ ari ba ŋaa summoo nɛ (ama Wia teeŋ, ba ŋaa kuoroo nɛ). Niaa dɔŋsuŋ hɛ dimɛ aa chei ma yiriŋ. Niaa deeŋba kɛŋ ba titia ari ba ŋaa Ju̱u timma nɛ aŋ bi Ju̱u timma ŋaa. Baa to Sitaani hariŋ nɛ. 10Muasuaa ma nialiŋ si hɛ Simiina lɛ jaŋ na hɛɛŋ woruŋ, ama ma sí fawulluŋ fá a tiŋ hɛɛ-la wiaa. Má bee na, Sitaani ŋaa siri nɛ duu kɛŋ ma dɔŋsuŋ tɔ dia a magisɛma. Hɛɛ-la jaŋ yi tapulaa fii. Di ba níi chɛ di ba kpuma maa, ma-na há chiŋ ma yarida naaŋ lɛ. Di ma nɛ ŋaa ŋii, mi jaŋ joŋ mii-zɔmuŋ pima Wia-jaŋ lɛ. 11Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi lee-na kala Esia lɛ. Nii-la kala si wuo yuo dii Sitaani, duu nɛ suba, u bira bi jaŋ suu liamiŋ.
Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Pɛgamɔm niaa
12Mi bira bula piŋ di ŋ ŋmuŋsɛ wialiŋ pi Wia tiŋdaari-la síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi taŋ-la ba síi yirɛ Pɛgamɔm lɛ. Mi nɛ nii-la si kori tokobiiŋ, u niiriŋ balia kala didii nyagaga. Bula piba di mi nɛ bul wiaa deeŋba.
13Mi jiŋ lee-la ma si hɛ nɛ. Dimɛ nɛ Sitaani dii kuoruŋ. Ma ha kɛŋ mi yiriŋ woruŋ a ŋaa mi yarida. Ma dɔŋɔ tiina Aŋtipas faa bul mi wiaa aa pi niaa. U fa ŋaa mi siada tiina titii nɛ. Ŋii nɛ ba kpuu. Ba kpuu lee-la Sitaani si hɛ nɛ. 14Ma ŋaa kukeri nɛ, ama wiaa baŋmɛnɛ nɛ ma ŋaa chei. Niaa dɔŋsuŋ hɛ ma tuɔŋ a tuto wialiŋ baal-la ba síi yirɛ Beelam fa síi dagu. U nɛ dagɛ kuoru kubala baa yirɛ Balak duu nyisɛ Iziral tiŋŋaa di ba didii vuiaa kiaa aŋ pɛ ŋiŋaa wu-liiliŋ. 15Niaa dɔŋsuŋ hɛ ma tuɔŋ a ma tuto wu-bɔmɔ-la Nikɔlaata timma-la síi dagu. 16Ŋii wiaa, má birima lii wialiŋ lɛ, di ŋii dee mi jaŋ kɔ lɛɛlɛ a kɛŋ mi niiŋ wu-bulaa si nagɛ tokobiiŋ, a kɛŋma yuo laaliŋ. 17Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Esia tiŋteeŋ lɛ. Nii-la kala si yuo dii Sitaani, mi jaŋ joŋ kudiile-la si hɛ Wia-jaŋ a pu, a joŋ tabii-pula ma a pu. Mi jaŋ ŋmuŋsɛ yiri-faliŋ a hɛ tabii-la lɛ. Yiri-la nuu-kala bi jaŋ jimu, see nii-la si laa tabii-la duŋduŋa.”
Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Taataya niaa
18Mi bira bula piŋ di ŋ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ a pi Wia tiŋdaari-la síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi taŋ-la ba síi yirɛ Taataya lɛ. Mi-na Wia Bie nɛ bul wiaa deeŋba. Mi siaa nagɛ nyiŋ-geliŋ nɛ, ka mi naasiŋ ma nagɛ hɔɔŋ ba si chɛsɛ u faasa tutul.
19Bula piba a bul di mi jiŋ ba tiŋtiŋŋaa nɛ. Mi jiŋ ŋii ma nialiŋ si hɛ Taataya lɛ si cho niaa, ari ŋii ma si kɛŋ yarida, ari ŋii ma síi pɛ niaa lɛ. Mi jiŋ ŋii ma si kɛŋ kenyiri aa nyalimɛ wii-kala lɛ. Mi jima ari tiŋtiŋŋa-la ma síi tiŋ hariŋ nɛ kpia buŋbuŋ tiŋtimii-la ma fa si tima. 20Ma ŋaa kukeri, ama wiaa baŋmɛnɛ nɛ ma ŋaa chei. Haal kubala nɛ hɛ ma tuɔŋ aa dagɛ wu-bɔŋŋɔɔ, ka ma buu kire. Haal-la ba síi yirɛ Jɛzɛbɛl nɛ ŋii. Haala deeŋ kɛŋ u titia ari uu bul Wia wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. Uu nyia nɛ. Uu dagɛ mi niaa di ba ŋiŋaa wu-liiliŋ aŋ pɛ didii vuiaa kiaa nɛ. 21Mi pi haala deeŋ woŋbiiŋ duu birima lii u haachɛba lɛ nɛ, ka u via aŋ ŋiŋaa wu-liiliŋ. 22Ŋii wiaa, má bee na, mi jaŋ leŋ duu wiilɛ woruŋ a piŋ. Nialiŋ ma kala síi tou a ŋiŋaa wu-bɔmɔ-la, mi jaŋ leŋ di ba ma faasa na hɛɛŋ, see di ba birima lii ba wu-ŋaala-la lɛ. 23Mi saa jaŋ ŋmoo nialiŋ síi to u hariŋ kpu. Di mi nɛ ŋaa ŋii, nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aa hilimi jaŋ jiŋ ari mi jiŋ nuu-kala tuɔbiinaa nɛ. Nuu-kala si tima magɛ ŋii, ŋii nɛ mi jaŋ ti̱mu. 24Ama niaa dɔŋsuŋ hɛ ma tuɔŋ Taataya lɛ a bi wialiŋ haala deeŋ síi dagu ka to. Niaa dɔŋsuŋ kɛŋba kaa yirɛ Sitaani wu-luɔrɛ bulaa nɛ. Ma biba to. Mi bi jaŋ vɔɔ chugi-yuŋoo chuŋma. Wiiŋ deeŋ duŋduŋ nɛ mii chɛ di mi bula pima: 25Wutitii-la ma si kɛnɛ, má kɛnu woruŋ a mu yi tapulii-la mi si jaŋ kɔ. 26Nii-la kala si wuo yuo dii Sitaani aŋ pɛ kɛŋ mi wu-dagaa, a titiŋ mi tiŋtiŋŋaa a kaa mu yi u miisiŋ didɛriŋ, mi jaŋ pu doluŋ duu bibeŋ dunia niaa kala. 27Tiina jaŋ bibeŋ dunia niaa ari kpaasa. U jaŋ viviirɛba ari ba si yie ŋmoo pupoiŋ ŋii u yɛrɛ muno muno. Dol-la titia mi Nyimma si joŋo pimi, u titia nɛ mi jaŋ joŋo pu. 28Mi jaŋ leŋ di tiina tutul a nagɛ nanyualuŋ síi tul ŋii. 29Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa di aa hilimi Esia tiŋteeŋ lɛ.
3Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Saadis niaa
1Mi bira bula piŋ di ŋ ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba a kaa mu pi Wia tiŋdaari-la sí beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Saadis lɛ. Bula piba a bul di mi-na Tiina si kɛŋ Wia Diŋsiŋ balipɛ-la aŋ pɛ kɛŋ chɛŋwulaa balipɛ-la nɛ bul wiaa deeŋba piba.
Mi jiŋ ma Saadis niaa tiŋtiŋŋaa kala nɛ. Ma laa yiriŋ ari ma weye nɛ, ama ma suba nɛ. 2Má sii doŋ lɛ aŋ pɔ di ni-kaanaa si ka, di ba kɛŋ doluŋ a sí suu. Má ŋaa ŋii, bɛɛ wiaa tiŋtimii-la ma síi tiŋ bi Wia kpaga. 3Má liise yi wialiŋ ma si nia aŋ laa maa. Má kɛŋba woruŋ aŋ birima lii ma haachɛba lɛ. Di ma nɛ bi doŋ lɛ sie, mi jaŋ luɔra kɔ ari gaara. Ma bi jaŋ wuo jiŋ bua-la mi si jaŋ kɔ ma teeŋ. 4Ari ŋii kala ni-titiiba baŋmɛnɛ nɛ ha hɛ Saadis lɛ. Niaa deeŋba bi disinniŋ kɛnɛ. Ba nɛ jaŋ laalɛ gɛri-pulluŋ a to mi hariŋ, bɛɛ wiaa ba magɛ ŋii nɛ. 5Nii-la kala si wuo yuo dii Sitaani, u tiina jaŋ laalɛ gɛri-pulluŋ. Mi bi jaŋ kpu u yiriŋ ta miisiŋ teŋ-la tuɔŋ. Mi jaŋ suri mi niiŋ a yirɛ u yiriŋ mi Nyimma Wia ari u tiŋdaaraa sipaaŋ. 6Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Esia tiŋteeŋ lɛ.
Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Filadɛlifia niaa
7Ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba kaa mu pi Wia tiŋdaari-la síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Filadɛlifia lɛ. Mi nɛ ŋaa Tuɔ-pul Tiina ari Ni-titii ma, mi nɛ kori Devit taŋ-la boribiiŋ. Duu nɛ suro, nuu-kala bi wuo kaa tɔ, duu nɛ bira kaa tɔ ma, nuu-kala bi wuo suri.
8Mi jiŋ ma tiŋtiŋŋaa nɛ. Má bee na, mi kɛŋ boro kaa suri nɛ a pima. Nuu-kala bi wuo kaa tɔ. Mi jima ari ma doluŋ bi yugɛ, ama ma haa to mi niiŋ wiaa a bi mi yiriŋ kaa faa. 9Má bee na, mi jaŋ leŋ di nialiŋ síi to Sitaani a nyia wiaa bul ari ba ŋaa Ju̱u tiŋŋaa aŋ bi Ju̱u timma ŋaa, mi jaŋ leŋ di ba ku tuu kpirimi ma sipaaŋ, di ba jiŋ ari mi choma nɛ. 10Muapilii mi jaŋ leŋ di dunia niaa kala na hɛɛŋ. Ba jaŋ magisɛba woruŋ. Ama mi bi jaŋ leŋ di ma juu hɛɛ-la lɛ, bɛɛ wiaa ma to mi niiŋ wiaa nɛ a kɛŋ kenyiri ari nyalima maa. 11Mii kɔ nɛ lɛɛlɛ. Má faasa kɛŋ ku-la ma si kɛnɛ, di nuu-kala sí ma time kaa laa ma teeŋ. 12Nii-la kala si wuo yuo dii Sitaani, mi jaŋ leŋ duu birimɛ jebiiŋ a hɛ Wia-dia tuɔŋ. U-na bi jaŋ kɔ duu lii Wia-dia-la tuɔŋ. Mi jaŋ ŋmuŋsɛ Wia yiriŋ a hɛu lɛ, a ŋmuŋsɛ Wia-jaŋ yiriŋ ma hɛu lɛ. Jaŋ-la nɛ ŋaa Jerusalɛm falii-la si lii Wia-jaŋ ku tuu. Mi ma jaŋ ŋmuŋsɛ mi titia yiri-faliŋ a hɛu lɛ. 13Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Esia tiŋteeŋ lɛ.
Wialiŋ ba si ŋmuŋsa pi Laadisiya niaa
14Mi bira bula piŋ di ŋ ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba kaa mu pi Wia tiŋdaari-la síi beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Laadisiya taŋ-la lɛ. Mi nɛ ŋaa nii-la ba síi yirɛ “Ami”, a ŋaa siada-titii maa, nii-la lɛ Wia si to a ŋaa dunia, mi níi bul wiaa deeŋba.
15-16Mi jiŋ tiŋtimia-la ma si tiŋ nɛ. Ma ŋaa tɔlɔ tɔlɔ nɛ. Ma bi fiɛla, ma bira bi liŋ maa. Mi fa cho di ma fiɛla koo di ma liŋ. Ama ma ŋaa tɔlɔ tɔlɔ nɛ. Ma bi fiɛla, ma bira bi liŋ maa. Ŋii wiaa mi jaŋ puusɛma ta. 17Ma yie bigisi ma titia lɛ a bul di ma kɛŋ kiaa nɛ, ma bira bi kuŋ-kala chɛ kika. Ama ma bi jiŋ ari ma ŋaa summoo a ŋaa nisusu timma a ŋaa nyulima aŋ kɛŋ yaribiree maa. 18Ŋii wiaa mi bula pima di ma yɔɔ sɛlimɛ-la ba si chɛsɛ di ma wuo kuori a yɔɔ gɛri-pulluŋ maa a laalɛ a tɔ ma yaribiree di hiisiŋ síma kɛŋ niaa tuɔŋ. Má yɔɔ nuuŋ ma a hɛ ma siaa a wuo nina. 19Di nialiŋ mi si cho nɛ ŋaa wii chei, mi yie dagɛba nɛ a kɛŋba bil woŋbiiŋ lɛ. Ŋii wiaa, má fiɛsɛ siiŋ a birima lii ma haachɛba lɛ. 20Má bee-na, mi chiŋ boiŋniiŋ nɛ aa ŋmoo. Nii-la kala si nii mi yiikoro a kɛŋ boro suri, mi jaŋ ku juu u teeŋ, di la duu kala dii kiaa. 21Nii-la si wuo yuo dii Sitaani, mi jaŋ puu woŋbiiŋ duu pɛ hɔŋ mi kuori-kpasa nyuŋ ari mi ma si wuo yuo dii Sitaani ŋii a pɛ hɔŋ mi Nyimma kuori-kpasa nyuŋ ŋii. 22Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi lee-kala Esia tiŋteeŋ lɛ.
4Baa dɛnnɛ Wia Wia-jaŋ lɛ
1Wiaa deeŋba kala si ŋaa hariŋ, mi beŋ wia nyuŋ a na di Wia-jaŋ boro suro. Ŋii nɛ mi nii yiikori-la fa síi bul wiaa mi teeŋ buŋbuŋ-la a nagɛ nyile. U bira bula pimi a bul, “Kɔ daha di mi dagiŋ wialiŋ si jaŋ ŋaa wiaa deeŋba hariŋ.” 2Bua-la lɛ di Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛmi lɛ, ŋii nɛ mi beŋ a na Wia-jaŋ a na Wia kuori-kpasa-la duu chiŋ dimɛ, ka nuu hɔŋ u nyuŋ. 3Nii-la fa si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ tutul a nagɛ tabiiŋ síi tul a nagɛ jinalia, ari tabiiŋ si fiɛsa a nagɛ chaliŋ. Ka duoŋsia golli kuori-kpasa-la chu. Duoŋsia-la fa nagɛ tabiiŋ si nagɛ jɔgɔ-liiŋ nɛ. 4Ŋii nɛ mi na kuori-biisiŋ kpasinniŋ mara ari banɛsɛ di ba golli kuori-kpasa-la. Nihiasiŋ mara ari banɛsɛ hɔŋ ba nyuŋ a laalɛ gɛri-pulluŋ, a chu sɛlimɛ kuori-nyuŋ-chuuluŋ. 5Ŋii nɛ ka kpasa-la leriŋ liligisɛ a nagɛ duonuŋ síi ligisɛ ŋii, ka yiikoro ma dɔŋ, a nagɛ duonuŋ síi kpia a lii kpasa-la leriŋ. Ŋii nɛ ka nyiŋ-daasiŋ balipɛ ma didii nyiniŋ kuori-kpasa-la sipaaŋ. Nyiŋ daasi-la nɛ ŋaa Wia Diŋ-zɔmɔ-la balipɛ. 6Ka kuori-kpasa-la sipaaŋ kuŋ piŋ a nagɛ mugi-baliŋ si tul ŋii pal pal, a pulla nagɛ duoŋ-tabiiŋ.
Ka kiaa banɛsɛ si weye golli kuori-kpasa-la chu a kɛŋ sii-kɛnɛ, sipaaŋ ari hariŋ kala. 7Kialiŋ banɛsɛ-la dɔŋɔ nagɛ naachigiŋ, dɔŋɔ ma nagɛ nɛ-bele, dɔŋɔ ma siaa a nagɛ nuhuobiine, dɔŋɔ ma nagɛ kachuuŋ síi fi̱l. 8Kialiŋ kuŋ-kala kɛŋ kiŋkɛsiŋ balidu balidu nɛ. Ba bira kɛŋ siaa sipaaŋ ari hariŋ kala. Titaŋiŋ ari wiihɛyɛ kala ba yie yiyii yiilaa, ba bi tɔrɛ. Yiila-la ba síi yii nɛ ŋla:
“Wii-jaribakɔ, ŋ ŋaa Tuɔ-pul Tiina nɛ,
ŋ nɛ nii-la fa si hɛ dimɛ faafaa kala, ari nii-la si hɛ dimɛ, ari nii-la si jaŋ kɔ.”
9Kialiŋ si weye yii yiilaa a dɛnnɛ nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ. Ba yie lɔllu a yiyirɛ u yiriŋ maa. Nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu wuu. 10Bua-na kala kialiŋ banɛsɛ-la si weye nɛ yii yiilaa, nihiasiŋ mara ari banɛsɛ-la ma yie tuu kpirimi a chuɔlɛ nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ a hɛ dimɛ a kaa mu wuu. Ba yie suri ba kuori-nyuŋ-chuuluŋ a bil kpasa-la sipaaŋ aŋ yiyii yiilaa a bul,
11“La Tiina Wia, u maga di la chuɔluŋ,
u maga di la dɛnniŋ a yiyirɛ ŋ yiriŋ,
ŋ nɛ Doluŋ Tiina. Ŋ nɛ ta kuŋ-kala,
ŋ tuɔtɔruŋ lɛ nɛ ŋ taba ba hɛ dimɛ.”
5Ba joŋ teŋ-chuoluŋ a pi Pie-bie
1Ŋii nɛ ka mi na di nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ, duu kori teŋ-chuoluŋ u na-diiŋ nisiŋ lɛ. Ba ŋmuŋsɛ teŋ-la tuɔŋ ari hariŋ kala a mɛrɛ, aŋ kɛŋ kiaa balipɛ kaa magilɛ. 2Ŋii nɛ mi na Wia tiŋdaari-duo kubala duu faasa heeli a bul, “Kubɛɛ nɛ jaŋ wuo lɛrɛ kialiŋ ba si kaa mɛrɛ teŋ-la aŋ beŋ teŋ-la?” 3Ama mi bi nuu-kala na si jaŋ wuo lɛrɛ teŋ-la. Nuu-kala tuo Wia-jaŋ lɛ, nuu-kala tuo tiŋteeŋ ma lɛ, nuu-kala tuo lɛlɛɛ-jaŋ ma si wuo lɛrɛ teŋ-la beŋ. 4Mi si bi nuu-kala na si wuo lɛrɛ teŋ-la beŋ, mi faasa yel. 5Ŋii nɛ nihiasi-la mara ari banɛsɛ-la dɔŋɔ bula pimi a bul di mi sí yel, di mi bee na nii-la ba síi yirɛ “Juda niaa tuɔŋ Naachigiŋ”, u lii Devit doho niaa tuɔŋ nɛ, u nɛ wuo yuo dii Sitaani. Ŋii wiaa u jaŋ wuo suri teŋ-la a lɛrɛ kialiŋ balipɛ-la ba si kaa mɛrɛ.
6Ŋii nɛ mi beŋ a na Pie-bie duu chiŋ kuori-kpasa-la ari kialiŋ banɛsɛ-la si weye ari nihiasi-la tutuɔbaaniŋ. U si chiŋ lee-la, u nagɛ di ba fa kpua nɛ. U fa kɛŋ nyilliŋ balipɛ ari siaa ma balipɛ. Sia-la balipɛ nɛ ŋaa Wia Diŋsiŋ balipɛ Wia si ta ba ku tuu dunia sɛmɛ-na kala. 7Ŋii nɛ Pie-bie-la mu laa teŋ-la, nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ na-diiŋ nisiŋ lɛ. 8U si laa teŋ-la, kialiŋ banɛsɛ-la si weye ari nihiasiŋ mara ari banɛsɛ-la, ba kala tuu kpirimi Pie-bie-la sipaaŋ a chuɔlu. Nihiasi-la kala kori chenniŋ ari sɛlimɛ gbaŋsiŋ maa. Gbaŋsi-la su̱ ari suɔru-si-la ba si nyiga pi Wia. Wia niaa Wii-chuɔluŋ nɛ ŋaa suɔru-si-la. 9Ŋii nɛ nihiasi-la ari kialiŋ si weye ta ba yiili-faliŋ aa yii,
“Ŋ nɛ wuo laa teŋ-la ba si mɛrɛ,
a lɛrɛ kialiŋ ba si kaa magilɛ,
bɛɛ wiaa ba kpuŋ nɛ. Ba si kpuŋ ŋii, ŋ joŋ ŋ chaliŋ a yɔɔ nuhuobiine miisiŋ a pi Wia.
Nialiŋ ŋ si yɔbɔ lii ni-yiriba kala tuɔŋ nɛ aa bul yiikori-yiriba, a hɛ ta-yiriba ari tiŋtee-yiriba kala lɛ.
10Ŋ leŋe nialiŋ ŋ si yɔbɔ, dii kuoruŋ nɛ a laa niaa nyuŋ a tima pipi Wia.
Ba jaŋ beŋ tiŋteeŋ kala.”
11Ŋii nɛ mi beŋ a na di Wia tiŋdaaraa bui buiba bui ku golli kuori-kpasa-la ari kialiŋ si weye ari nihiasi-la. Mi nia di ba faa bul wii nɛ. 12Wii-la ba fa síi bul ari yiikori-baliŋ nɛ ŋla:
“Pie-bie-la ba si kpua nɛ maga duu kɛŋ doluŋ a bibeŋ niaa.
U nɛ maga duu kɛŋ kiaa, ari wu-jimiŋ, ari doluŋ kuŋ-kala lɛ.
U nɛ maga duu kɛŋ yiriŋ, di niaa dɛnnu a chuɔlu.”
13Ŋii nɛ ka mi nii kialiŋ kala si hɛ Wia-jaŋ, ari kialiŋ kala si hɛ dunia lɛ, ari kialiŋ si hɛ lɛlɛɛ-jaŋ, ari kialiŋ kala si sagɛ mugi-baliŋ nyuŋ, ari kuŋ-na kala si hɛ dimɛ di baa bul wiaa. Ba si,
“Nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ ari Pie-bie-la,
ba nɛ wuo chuɔlɛba a piba yiriŋ a dɛnnɛba.
Ba nɛ maga di ba kɛŋ doluŋ kuŋ-kala lɛ a kaa mu wuu.”
14Ŋii nɛ kialiŋ banɛsɛ-la si weye bul di Ami. Ŋii nɛ nihiasi-la tuu kpirimi a chuɔlɛ Wia.
6Pie-bie-la kɛŋ kialiŋ ba si kaa magilɛ suri
1Ŋii nɛ mi na di Pie-bie-la suri kialiŋ ba fa síi kaa magilɛ teŋ-la dɔŋɔ. Ŋla nɛ mi nii kialiŋ si weye banɛsɛ-la dɔŋɔ duu bul wiaa. U yiikoro nagɛ duonuŋ síi kpia nɛ. U yirɛmi a bul di mi kɔ. 2Ŋii nɛ mi bee na ja-pula di nuu hɔŋ u nyuŋ a kori toŋ. Ba joŋ kuori-nyuŋ-chuulo pu. U lii a yuo laaliŋ dii lee-na kala.
3Ŋii nɛ Pie-bie-la bira kɛŋ kialiŋ ba si kaa magilɛ teŋ-la ku-liamiŋ kaa suri. Ŋii nɛ mi bira nii di kialiŋ banɛsɛ-la si weye liamiŋ tiina bira yirɛmi a bul di mi kɔ. 4Ŋii nɛ mi bee a na jaaba dɔŋɔ di u ku lii. Jɔɔ-la ŋaa ja-fiaŋ nɛ a faasa fiɛsɛ, ka nuu hɔŋ u nyuŋ. Ŋii nɛ ba pi tiina woŋbiiŋ duu kɛŋ yuosuŋ kaa kɔ dunia, di niaa yuyuo dɔŋɔ a kpukpu dɔŋɔ. Ba joŋ tokobii-bal nɛ a hɛ u nisiŋ lɛ.
5Pie-bie-la bira kɛŋ kialiŋ ba si kaa magilɛ teŋ-la ku-torimuŋ kaa suri. Ŋii nɛ kialiŋ si weye, tori tiina yirɛmi a bul di mi kɔ. Ŋii nɛ mi na ja-bine di nuu hɔŋ u nyuŋ a kori saniya u nisiŋ lɛ. 6Ŋii nɛ mi nii yiikoro si nagɛ nuu yiikoro. Yiikori-la lii kialiŋ banɛsɛ-la si weye tutuɔbaaniŋ nɛ. Ŋii nɛ tiina bul, “Ba jaŋ yallɛ folimiaa gbaŋa kubala, a yi chɛ-bala tiŋtinna si yie laa u time magɛ ŋii, ka di miaa gbaŋsiŋ batori ma yi chɛ-bala tiŋtinna time. Ama nuuŋ ari siniŋ, ba-na wii tuo.”
7Ŋii nɛ Pie-bie-la bira kɛŋ kialiŋ ba si kaa magilɛ teŋ-la nɛsɛmiŋ kaa suri. Ŋii nɛ kialiŋ banɛsɛ-la si weye nɛsɛmiŋ tiina yirɛmi a bul di mi kɔ. 8Ŋii nɛ mi beŋ a na jaaba di nuu hɔŋ u nyuŋ. Jɔɔ-la naginiŋ lii. Nii-la si jila yiriŋ nɛ suuŋ, ka lɛlɛɛ-jaŋ tuto u hariŋ. Ŋii nɛ Wia piba doluŋ di ba kpu nuhuobiinee kala si hɛ dunia sɛsi-la banɛsɛ dɔŋɔ. Ba jaŋ kɛŋ tokobii-la a kpu dɔŋsuŋ, di losuŋ ma kpu dɔŋsuŋ. Nyanyalaa ari baga kiaa ma kpu dɔŋsuŋ.
9Pie-bie-la si kɛŋ kialiŋ ba si kaa magilɛ teŋ-nɔŋ-la kaa suri, ŋii nɛ mi bee na nialiŋ ba si kpua diŋsiŋ di ba hɛ Wia-dia koru-la bubuɔŋ, lee-la ba si yie nyigɛ ku-suɔ-siŋ a pipi Wia. Nialiŋ ba si kpua faa bul Wia wiaa nɛ a fa ŋaa la Tiina Kirisito siada tiŋŋaa maa, ŋii nɛ tii ba kpuba. 10Ŋii nɛ ba ŋmoo niiŋ vil vil aa bul, “La Tiina Wii-jaribakɔ, ŋ ŋaa Tuɔ-pul Tiina nɛ a kɛŋ wutitii maa, bua bɛɛ lɛ nɛ ŋ jaŋ dii nialiŋ si kpula sariya a dɔgisɛ nialiŋ si hɛ dunia lɛ a tiŋ la wiaa?” 11Ŋii nɛ Wia joŋ gɛri-pula a pi ba kuŋ-kala aŋ bula piba di ba gbɛrɛ a wiesi muapilii, see di ba kpu ba tiŋtinni dɔŋsuŋ ari ba naaŋbiiri-la dɔŋsuŋ a magɛ ŋii u síi chɛ.
12Pie-bie-la si kɛŋ kialiŋ ba si kaa magilɛ teŋ-du-la kaa suri, mi bee na di tiŋteeŋ faasa zigili. Ŋii nɛ wii-pɔsuŋ kala biri lim ari chɛŋ-birimiŋ, chɛŋ-pula ma fiɛsɛ a nagɛ chaliŋ. 13Ka chɛŋwulaa lii wia nyuŋ a ku tuu tiŋteeŋ, ari ta-faaŋ peliŋ si yie ŋaa tutogo yuori ŋii. 14Ŋii nɛ wia nyuŋ kala lɛl a nagɛ ba si yie kɛŋ bɔsɔ chuoli ŋii. Peel-na kala ari lee-na kala liiŋ si gollo chu, ba kala sii ba leree. 15Ŋii nɛ dunia kuoroo, ari ni-balaa, ari laali-yuori-hiasiŋ, ari nialiŋ si kɛŋ kiaa, ari nialiŋ si kɛŋ doluŋ, ari nuu-kala, yosuŋ ari nialiŋ kala si tii ba titia, ba kala fá juu faa bu-buɔsuŋ ari peeli-pɛgisiŋ lɛ. 16Ŋii nɛ ba yiyirɛ peele-la ari busu-la a bul di ba tele tɔba lɛ, di Pie-bie-la ari nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ siaa síba na. Baa fá Pie-bie-la si na baaniŋ nɛ. 17Ba bul ŋii, bɛɛ wiaa tapulii-la Wia si jaŋ na baaniŋ dunia niaa nyuŋ yie nɛ. Nuu-kala bi Wia sipaaŋ wuo chiŋ.
7Iziral tiŋŋaa tuɔŋ nialiŋ ba si magila
1Wiaa deeŋba kala hariŋ, mi na Wia tiŋdaaraa banɛsɛ di ba chiŋ tiŋteeŋ laŋgorunuŋ banɛsɛ-la lɛ. Ba fa kɛŋ dunia laŋgorunu-la banɛsɛ kala, di peliŋ sí lu dunia lɛ. Tiŋteeŋ ari mugi-baliŋ ari tiisiŋ kala bi jaŋ na peliŋ. 2Ŋii nɛ ka mi na Wia tiŋdaara dɔŋɔ duu to wii-pɔsuŋ lɛ aa jil wia nyuŋ, a kori ku-la Wia-la si weye si kaa magilɛ u niaa. Ŋii nɛ u faasa yirɛ Wia tiŋdaara-la banɛsɛ Wia fa si piba doluŋ di ba chei tiŋteeŋ ari mugi-baliŋ. 3Ŋii nɛ u bula pi Wia tiŋdaaraa banɛsɛ-la a bul, “Ma sí tiŋteeŋ koo mugi-baliŋ koo tiisiŋ chei, see di la magilɛ la Tiina Wia tiŋtinnaa ba tilliŋ lɛ.” 4Ŋii nɛ ba dagɛ nialiŋ Wia si magilɛ ba niiŋ pimi. Ba ŋaa bui bui zɔlɔ ari mahiŋ balia ari banɛsɛ nɛ. Niaa deeŋba lii Iziral ni-yiriba tuɔŋ nɛ. 5Niaa bui fii ari balia nɛ u magilɛ Juda doho niaa tuɔŋ. Niaa bui fii ari balia ma lii Rubiŋ doho niaa tuɔŋ. Niaa bui fii ari balia ma lii Gad doho niaa tuɔŋ. 6Niaa bui fii ari balia ma lii Asa doho niaa tuɔŋ, Nafitali doho niaa tuɔŋ maa, niaa bui fii ari balia. Niaa bui fii ari balia ma lii Manaasi doho niaa tuɔŋ. 7Niaa bui fii ari balia ma lii Simiaŋ doho niaa tuɔŋ. Niaa bui fii ari balia ma lii Liivai doho niaa tuɔŋ. Niaa bui fii ari balia ma lii Izakai doho niaa tuɔŋ. 8Niaa bui fii ari balia ma lii Zɛbuluŋ doho niaa tuɔŋ. Niaa bui fii ari balia ma lii Josɛf doho niaa tuɔŋ. U magilɛ niaa bui fii ari balia ma Bɛnjamiŋ doho niaa tuɔŋ.
Ni-daŋ-la si dɛnnɛ Wia
9U ŋii hariŋ nɛ mi beŋ a na ni-daŋ-daŋ, nuu bi ba wuo diisɛ. Ba lii dunia sɛmɛ-na kala a lii tiŋtee-yiriba, ari ni-yiriba, ari ta-yiriba, aa bul yiikori-yiriba. Mi na di ba chiŋ kuori-kpasa-la ari Pie-bie-la sipaaŋ a laalɛ gɛri-pul-duduosuŋ, a kori abɛɛ pipaariŋ ba nisiŋ lɛ. 10Ni-daŋ-la faasa ŋaa goŋ aa bul, “La Tiina Wia si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ ari Pie-bie-la, ba nɛ kɛŋ doluŋ di ba wuo laala ta.” 11Ka Wia tiŋdaaraa kala china golli kuori-kpasa-la ari nihiasi-la ari kialiŋ banɛsɛ-la si weye. Ŋii nɛ Wia tiŋdaara-la tuu kpirimi kuori-kpasa-la sipaaŋ a chuɔlɛ Wia 12a bul, “Ami. La jaŋ chuɔlɛ la Tiina Wia a dɛnnu aa lɔllu, bɛɛ wiaa u nɛ kɛŋ doluŋ ari wu-jimiŋ a kaa mu wuu. Ami.”
13Ŋii nɛ nihiasi-la dɔŋɔ piɛsɛmi a bul, “Kubɛɛba nɛ laalɛ gɛri-pul-duduosuŋ ŋii, nii nɛ ba lii?” 14Ŋii nɛ mi bula pu a bul, “Ŋ nɛ jima, mi kuhiaŋ.” Ŋii nɛ u bula pimi a bul, “Niaa deeŋba nɛ Wia liisɛ hɛɛ-bal-la tuɔŋ. Ba chɛsɛ ba gɛnniŋ Pie-bie-la chaliŋ lɛ, ba lii a pullɛ. 15Ŋii nɛ tii ba chiŋ Wia kuori-kpasa-la sipaaŋ a tima pupu wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala Wia-dia lɛ. Nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la lɛ nɛ jaŋ kiese tɔba lɛ. 16Losuŋ bira bi jaŋ kɛŋba, lii-nyuasuŋ ma bi jaŋ kɛŋba, wii-pɔsuŋ bi jaŋ kpuba, wulimiŋ ma bi jaŋ kɛŋba. 17Wii-kala bi jaŋ ŋaaba, bɛɛ wiaa Pie-bie-la si chiŋ Wia kuori-kpasa-la sipaaŋ nɛ jaŋ bibeŋ ba nyuŋ, ari pie-daara si yie beŋ u piesee nyuŋ ŋii. U nɛ jaŋ kɛŋba kaa mu lii-bulo leriŋ, lii-la síi pi niaa miisiŋ. Wia ma jaŋ fiisɛ ba sii-liiriŋ ta.”
8Pie-bie-la kɛŋ teŋ-kaaniŋ suri
1Ŋii nɛ Pie-bie-la suri kialiŋ ba si kaa magilɛ teŋ-la balipɛ-la ku-kaaniŋ. U si suro dɛrɛ, Wia-jaŋ kala ŋaa fuii a yi magina kubala. 2Ŋii nɛ aŋ ka mi na Wia tiŋdaaraa balipɛ-la si yie chiŋ Wia sipaaŋ. Ba piba nyilliŋ balipɛ. 3Wia tiŋdaara dɔŋɔ ma ku chiŋ koru-la sɛmɛ a kori sɛlimɛ gbaŋa-la ba si yie joŋ ku-suɔ-siŋ hɛ, a nyiga pi Wia. Ŋii nɛ ba pu ku-suɔ-zɔŋŋɔɔ yugɛ, duu kaa guoli Wia niaa Wii-chuɔluŋ lɛ a nyigɛ a pi Wia. U jaŋ nyigu sɛlimɛ koru-la nyuŋ, ku-la si chiŋ kuori-kpasa-la sipaaŋ. 4Ŋii nɛ ku-suɔ-si-la nyuɔsuŋ ari Wia niaa Wii-chuɔluŋ lii Wia tiŋdaara-la nisiŋ lɛ a mu Wia teeŋ. 5Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la joŋ sɛlimɛ gbaŋa-la a chaanɛ nyiniŋ koruŋ nyuŋ, a hɛ gbaŋa-la tuɔŋ, a joŋo yuo u ku tuu tiŋteeŋ. Ŋii nɛ duonuŋ kpikpia goŋ aŋ liligisɛ, ka tiŋteeŋ zizigili.
Wia tiŋdaara-la ŋmuu nyilliŋ
6Ŋii nɛ Wia tiŋdaaraa balipɛ-la si kɛŋ nyilliŋ balipɛ-la ŋaa siri di ba ŋmuu.
7Wia tiŋdaari-la buŋbuŋ kua ŋmuu u nyile. Ŋii nɛ duoŋ-tabiaa ari nyiniŋ guoli chaliŋ lɛ ku tuu tel tiŋteeŋ. Ba si tele ŋii, tiŋteeŋ ari tiisiŋ ari yaŋ sɛŋ-tori-la kubala dii nyiniŋ.
8Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la liamiŋ tiina ma ŋmuu u nyile. U si ŋaa ŋii, ba joŋ kuŋ a nagɛ peel-baliŋ síi dii nyiniŋ a yuo ta u tuu mugi-baliŋ tuɔŋ. 9U si ku tuu ŋii, mugi-baliŋ sɛŋ-tori-la kubala fiɛsɛ a nagɛ chaliŋ. Kialiŋ kala si kɛŋ miisiŋ a hɛ lii-la sɛŋ-tori-la kubala tuɔŋ suu. Liiŋ daborusu-la si hɛ lee-la ma chei.
10Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-tori-la ma ŋmuu u nyile. U si ŋmuu ŋii, chɛŋwul-bal kubala lii wia nyuŋ, a chaanɛ a nagɛ nyiŋ-daaŋ, a ku tuu tel fuonuŋ ari lii-bu̱lluŋ sɛŋ-tori-la kubala lɛ. 11Chɛŋwul-la yiriŋ nɛ ku-haaŋ. U si hɛyɛ ŋii, lii-la tuɔŋ u si tele ma hɛi. Lii-la si hɛyɛ ŋii, ni-daŋ-la si nyua lii-haa-la, ba suu.
12Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-nɛsɛ-la ma ŋmuu u nyile. U si ŋmuu ŋii, wii-pɔsuŋ sɛŋ-tori-la kubala cheye, chɛnɛ ma sɛŋ-tori-la kubala chei, chɛŋwulaa sɛŋ-tori-la kubala ma chei. Ba pulumuŋ kala lɛl leriŋ kala biri. Lee-la puluŋ tuo wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala.
13Ŋii nɛ mi beŋ a na kachuuŋ duu fi̱l di-bolii wia nyuŋ lɛ aa ŋmoo niiŋ vil vil. U síi fi̱l ŋii, u yel a bul, “Nialiŋ si hɛ tiŋteeŋ lɛ, ba jaŋ na hɛɛŋ. Bua-la lɛ Wia tiŋdaari-kaana-la batori si jaŋ ŋmuu ba nyilliŋ, nialiŋ jaŋ na hɛɛ-la.”
91Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-nɔŋ-la ma ŋmuu u nyile. U si ŋmuu ŋii, mi na chɛŋwuluŋ duu lii wia nyuŋ a ku tuu tel tiŋteeŋ. Ba joŋ buɔtuo-luŋuŋ boribiiŋ pu. 2Ŋii nɛ u suri buɔtuo-luŋii-la boro. U si suro dɛrɛ, nyuɔsuŋ lii buɔtuo-luŋii-la tuɔŋ a nagɛ nyiŋ-baliŋ nyuɔsuŋ, a tɔ pulumuŋ ari wii-pɔsuŋ kala ba biri. 3Ŋii nɛ hɔbɔsuŋ to nyuɔsu-la tuɔŋ ku lii a tuu tiŋteeŋ. Wia piba doluŋ dunia lɛ ba wuo leŋ niaa na hɛɛŋ, a nagɛ nuɔmaa si yie diŋ niaa ba nina hɛɛŋ ŋii. 4Wia biba woŋbiiŋ pa di ba dii yaŋ koo tiisiŋ koo kialiŋ si nyu tiŋteeŋ lɛ. Ama u piba woŋbiiŋ di ba dɔgisɛ nii-la kala Wia magiliŋ si tuo u tile lɛ. 5Wia bi hɔbɔsu-la woŋbiiŋ pa di ba kpu niaa deeŋba, ama di ba dɔgisɛba chɛŋsiŋ banɔŋ. Ŋii nɛ u dɔgisɛba a nagɛ nuɔmuŋ si yie diŋ niaa u wiwii ŋii. 6Bua-la lɛ niaa jaŋ chichɛ di ba suu, ama ba bi wuo suu.
7Hɔbɔsu-la fa nagɛ janiŋ nɛ ba si kpiɛra di ba kaa mu laaliŋ. Ba chu kiaa si nagɛ sɛlimɛ nyuŋ-chuuluŋ nɛ. Ba siaa ma nagɛ nuhuobiinee siaa. 8Ba kɛŋ nyu-punaa ma nɛ. Ba duomo a nagɛ haala nyu-punaa. Ba nyilaa ma nagɛ naachigee nyilaa nɛ. 9Ba yaraa horuŋ nagɛ hɔɔŋ ba si yie joŋo tɔ bɔyɛ a kaa yuo laaliŋ. Ba kiŋkɛsiŋ ma ŋiŋaa goŋ, ari janiŋ si yuga aa lɛrɛ torukoba a fá mumu laaliŋ. 10Ba bubuɔ-dosuŋ nagɛ nuɔmuŋ fila. Dol-la kala ba fa si kɛnɛ di ba kaa dɔgisɛ niaa chɛŋsiŋ banɔŋ-la kala fa hɛ ba bubuɔ-dosu-la lɛ nɛ. 11Wia tiŋdaari-la fa si kori buɔtuo-luŋii-la boribiiŋ nɛ fa ŋaa ba kuoro. Ju̱u tiŋŋaa yiikoro lɛ baa yiru Abadɔŋ nɛ. Giriik tiŋŋaa ma yiikoro lɛ baa yiru Apɔliyɔŋ nɛ.
12Buŋbuŋ hɛɛ-la ba si jaŋ na nɛ ŋii. Ama kiaa balia nɛ ha ka.
13Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-du-la ŋmuu u nyile. U si ŋmuu ŋii, mi nii nuu yiikoro duu lii koru-la si chiŋ Wia sipaaŋ sɛmɛ. 14Ŋii nɛ yiikori-la bula pi Wia tiŋdaari-du-la si kori nyile-la a bul, “Leŋ di ba puri Wia tiŋdaaraa banɛsɛ-la ba si vɔbɔ Yufiretis fuo-la lɛ a ta.” Wia fa vɔbɔ a bil a gbɛrɛ tapulii-la ari chɛnɛ-la ari jina-la u fa síi chɛ u kpu dunia niaa. 15Ŋii nɛ ba puriba ta di ba kpu dunia niaa sɛsi-la batori dɔŋɔ. 16Ŋii nɛ ba dagɛmi nialiŋ si jil janiŋ niiŋ pimi. Ba fa yi bui bui buiba zɔ-balia. Ba kala fa jil janiŋ nɛ a ŋaa siri di baa mu yuo laaliŋ. 17Mi si naba ari duosoo tuɔŋ, ŋla nɛ ba nagɛ: Nialiŋ si jil jani-la laalɛ hɔɔ-horuŋ ba si yie joŋo tɔ bɔisiŋ a kaa yuo laaliŋ nɛ. Kialiŋ dɔŋsuŋ nagɛ diiwoliŋbine yaraa, dɔŋsuŋ fiɛsɛ a nagɛ nyiniŋ, dɔŋsuŋ ma nagɛ jiribiiŋ. Jani-la nyusuŋ nagɛ naachigee nyusuŋ nɛ. Ŋii nɛ nyiniŋ ari nyuɔsuŋ ari jiribiiŋ lilii ba niiriŋ lɛ. 18Kiaa deeŋba batori nɛ Wia leŋ di ba ku kpu dunia niaa tuɔŋ sɛsi-la batori dɔŋɔ. Nyiniŋ ari nyuɔsuŋ ari jiribiiŋ nɛ ŋii. 19Jani-la doluŋ kala fa hɛ ba niiriŋ ari ba bubuɔ-dosuŋ lɛ nɛ. Ba bubuɔ-dosu-la nagɛ diŋŋaa nɛ a kɛŋ nyusuŋ. Kiaa deeŋba nɛ ba kaa pirɛ niaa.
20Dunia ni-kaana-la nyanyal-bɔŋŋɔɔ deeŋba si bi kpua, ba ma ha bi birima lii ba haachɛ wu-ŋaalaa lɛ. Ba haa to Sitaani nɛ a kpikpaarɛ vuiaa. Sɛlimɛ ari hɔɔŋ ari kɔliiŋ nɛ ba kaa mɛ vuia-la dɔŋsuŋ, dɔŋsuŋ ma ŋaa tabiaa, dɔŋsuŋ ma ŋaa tiisiŋ nɛ. Vuia-la bi wuo na, ba bi wiaa ma nii, ba bira bi wuo vivɛŋ maa. 21Niaa deeŋba faa kpu niaa nɛ. Ba faa ŋaa hil wiaa, aa ŋaa wu-liiliŋ, aŋ gigaa maa, aŋ bi sɛi di ba birima lii wu-bɔŋŋɔɔ deeŋba lɛ.
10Wia tiŋdaari-la si kori teŋ-chuoli-bie-la
1Ŋii nɛ ka mi bira na Wia tiŋdaari-duo kubala duu lii Wia-jaŋ a ku tuu. Duoŋbiliŋbaanaa tɔu kala, ka duoŋsia vɔɔ u nyuŋ lɛ. U siaa tutul a nagɛ wii-pɔsuŋ. U naasiŋ ma nagɛ tii-balaa síi dii nyiniŋ. 2Ka u kori teŋ-chuoli-bie u nisiŋ lɛ. Ba kaa polli. Ŋii nɛ u joŋ u na-diiŋ naaŋ a daŋ mugi-baliŋ nyuŋ, a joŋ u na-gua naaŋ maa a bil tiŋteeŋ. 3Ŋii nɛ u faasa kpia goŋ bogi bogi a nagɛ naachigiŋ síi ŋaa goŋ ŋii. U si kpia goŋ ŋii, duonuŋ kpia. Duonuŋ si kpia ŋii, ba fa ŋaa kiaa balipɛ a kpikpia goŋ. 4Bua-la lɛ duonuŋ si kpia, mi faa chɛ di mi ŋmuŋsɛ wialiŋ bil. Ŋii nɛ nuu yiikoro lii wia nyuŋ a bula pimi a bul, “Leŋ di wialiŋ duonuŋ si kpia bul, di ba hɛ ŋ tuɔŋ. Sí ŋmuŋsa bil.” 5Ŋii nɛ ka mi na Wia tiŋdaari-la, nii-la naaŋ dɔŋɔ si chiŋ mugi-baliŋ nyuŋ, ka dɔŋɔ ma chiŋ tiŋtee-hiliŋ, duu kɛŋ u na-diiŋ nisiŋ kaa yia wia nyuŋ. 6Ŋii nɛ u ŋmiɛsɛ Wia, u-na nii-la si hɛ dimɛ a kaa mu wuu, nii-la si ta wia nyuŋ ari kialiŋ kala si hɛ wia nyuŋ, ari tiŋteeŋ ari kialiŋ kala si hɛ dimɛ, ari mugi-baliŋ, ari kialiŋ kala si hɛ u tuɔŋ. U ŋmiɛsa a bul, “Bua-la lɛ la síi jegilu, u yie nɛ.” 7Ama tapulii-la Wia tiŋdaari-pɛ-la si jaŋ ku ŋmuu u nyile, Wia wu-faalia-la u fa si dagɛ u tiŋtinnaa, nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba kala jaŋ ŋaa.
8Ŋii nɛ mi bira nii yiikori-la titia si lii wia nyuŋ a bul wiaa pimi. U si, “Mu a laa teŋ-bie-la ba si suro, Wia tiŋdaari-la nisiŋ lɛ, nii-la naaŋ dɔŋɔ si chiŋ mugi-baliŋ nyuŋ, ka dɔŋɔ ma chiŋ tiŋteeŋ lɛ.” 9Ŋii nɛ mi mu Wia tiŋdaari-la teeŋ a sulu duu joŋ teŋ-bie-la pimi. Ŋii nɛ u joŋ teŋ-bie-la pimi aŋ bula pimi di mi joŋo chaŋ, di u jaŋ siŋ mi niiŋ lɛ a nagɛ tuuŋ, ama mi luoruŋ lɛ u jaŋ hɛi. 10Ŋii nɛ mi laa teŋ-bie-la Wia tiŋdaari-la nisiŋ lɛ a joŋo chaŋ. U sima a nagɛ tuuŋ nɛ mi niiŋ lɛ, ama u si tuu mi luoruŋ, mi luoruŋ kala hɛyɛ nɛ. 11Ŋii nɛ ba bula pimi a bul, “Ŋ jaŋ bira bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a tigɛ ta-yiriba lɛ, ari tiŋtee-yiriba, ari nialiŋ síi bul yiikori-yiriba, ari kuori-yiriba yugɛ ma lɛ.”
11Wia siada tiŋŋaa balia-la
1Ŋii nɛ ba joŋ daa-magisiŋ a nagɛ daaŋtiga a pimi, aŋ bula pimi di mi sii a magisɛ Wia-dia ari koru-la si hɛ u tuɔŋ, aŋ diisɛ nialiŋ kala síi chuɔlɛ Wia dimɛ, 2ama di mi sí Wia-dia-la kaala-na magisu, bɛɛ wiaa ba joŋ lee-la pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa, di ba ŋmoo u jebii-la lo, a nuɔsɛ Wia lee-la chɛŋsiŋ mahiŋ balia ari balia. 3Ŋii nɛ ka Wia si u jaŋ pi u siada tiŋŋaa balia-la doluŋ di ba wuo bul wiaa u Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, tapulaa bui ari zɔ-balia ari mahiŋ batori, aŋ baagɛ tuɔ-cheri gɛri-bɔsunuŋ.
4Niaa deeŋba balia nagɛ tia-la ba síi yirɛ Oliv nɛ. Ba nɛ bira nagɛ korunuŋ ba si yie joŋ chaanaa a didaŋ balia-la si chiŋ la Tiina Wia sipaaŋ, nii-la si tii tiŋteeŋ. 5Nyiniŋ jaŋ lii ba niiŋ a dii nuu-kala síi chɛ duu dɔgisɛba. Di nuu-kala níi chɛ duu walimɛba, nyiniŋ jaŋ diiu. 6Wia piba doluŋ di ba wuo kiri duonuŋ, duu sí nii tapulia-la ba síi chɛ di ba bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. Wia bira piba doluŋ di ba wuo ŋaa di liiŋ kala birimɛ chaliŋ. Ba jaŋ wuo leŋ di nyanyalaa juu dunia niaa lɛ, magɛ ŋii kala lɛ ba si cho. 7Di ba nɛ dii Wia daŋsia dɛrɛ, baga kuŋ jaŋ lii buɔtuo-luŋii-la tuɔŋ ku lii. Ku-la jaŋ yuo kpuba. 8Ba ku-suunuŋ jaŋ piŋ ta-bal-la woŋbiiŋ lɛ. Ta-bal-la bɔmɔ nagɛ Sɔdɔm koo Ijipiti tiŋteeŋ nɛ. Ta-bal-la lɛ nɛ ba kpaasɛ la Tiina daa-gɛsɛɛ nyuŋ. 9Ni-yiriba a lii ta-yiriba, ari nialiŋ síi bul yiikori-yiriba a lii tiŋtee-yiriba kala jaŋ beŋ ba ku-suunuŋ tapulaa batori ari lebi. Ba bi jaŋ sɛi di ba paaba hugi. 10Dunia niaa, tuɔŋ jaŋ tɔrɛ ari ba si kpu niaa balia-la. Ba jaŋ gbigbieli a sisieri dɔŋɔ lɛ a didii zile dɔŋɔ lɛ, bɛɛ wiaa wialiŋ niaa deeŋba balia fa síi bul, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba fa kɛŋ dunia niaa baŋŋa lɛ nɛ. 11Ama tapulaa batori ari lebi chɛɛŋ Wia pi niaa deeŋba balia miisiŋ, ba sii chiŋ ba naasiŋ lɛ. Nialiŋ kala si naba, fawulluŋ kɛŋba woruŋ. 12Ŋii nɛ ba nii nuu yiikoro duu lii Wia-jaŋ a bula pi niaa balia-la a bul, “Má ku jil daha.” U si bul ŋii dɛrɛ, ba juu duoŋbiliŋbaaniŋ tuɔŋ a jil Wia-jaŋ. Ba diŋdɔŋŋɔɔ bibeŋba, ka ba jijil. 13Bua-la titia lɛ tiŋteeŋ faasa zigili. Taŋ-la sɛmɛ dɔŋɔ kala tel, ba niaa bui balipɛ suu. Leree fii fii sɛsi-la kubala nɛ ŋii. Fawulluŋ kɛŋ ni-kaanaa, ba dɛnnɛ Wia, nii-la si hɛ Wia-jaŋ lɛ.
14Hɛɛ-lia-la didɛriŋ nɛ ŋii, ama torimuŋ jaŋ kɔ lɛɛlɛ.
Wia tiŋdaari-pɛ-la ŋmuu u nyile
15Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-pɛ-la ŋmuu u nyile. U si ŋmuu ŋii, mi nii yiikori-balaa di baa bul wiaa, Wia-jaŋ lɛ. Ba si, “Dunia kuorii-la lɛɛlɛ ŋaa la Tiina Wia ari Kirisito kuorii-la nɛ. La Tiina Wia jaŋ dii kuoruŋ a kaa mu wuu.” 16Ŋii nɛ nihiasiŋ mara ari banɛsɛ-la si hɔŋ ba kuori-kpasinniŋ nyuŋ Wia sipaaŋ, ba kala tuu kpirimi a chuɔlɛ Wia a bul,
17“Laa lɔlluŋ la Tiina Wia, Wii-jaribakɔ,
nii-la fa si hɛ dimɛ faafaa ari nii-la ha si hɛ dimɛ.
Lɛɛlɛ-na ŋ joŋ ŋ dol-bal-la,
a suomi a bibeŋ dunia nɛ.
18Dunia niaa fa hoso nɛ ŋ nyuŋ.
Ama bua-la ŋ baaniŋ si jaŋ sii ba nyuŋ yie nɛ,
ka bua-la titia ŋ si jaŋ dii nialiŋ si suba sariya ma yie nɛ,
bua-la lɛ ŋ si jaŋ joŋ time a ti̱ŋ ŋ tiŋtinnaa ma yie nɛ.
Nialiŋ síi bul wiaa, ŋ Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ari ŋ niaa kala,
nialiŋ síi fá ŋ yiriŋ, nihiasiŋ ari haŋbiisiŋ kala,
ŋ jaŋ time piba.
Lɛɛlɛ ŋ jaŋ dɔgisɛ nialiŋ si chei dunia, di ba mu suu.”
19Ŋii nɛ ba kɛŋ Wia-dia-la si hɛ Wia-jaŋ, boro kaa suri a na dagá kubala u tuɔŋ. Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di Iziral tiŋŋaa tuto, ba hɛ daga deeŋ tuɔŋ nɛ. Ŋii nɛ duonuŋ liligisɛ leriŋ kala, ba ninii yiikorusuŋ, ka duonuŋ kpikpia ŋmana ŋmana. Tiŋteeŋ zigili, ka duoŋ-tabiaa faasa tuu titel.
12Dimiŋ ari haala yuo dɔŋɔ
1Ŋii nɛ ku-kpuŋkpere kubala ku lii wia nyuŋ. Ku-kpuŋkpere-la nagɛ haal nɛ a joŋ wii-pɔsuŋ a laalɛ, ari niaa síi laalɛ gɛnniŋ ŋii. Ka chɛnɛ ma hɛ u naasiŋ bubuɔŋ, aŋ ka u chu kuori-nyuŋ-chuulo. Nyuŋ-chuulo-la, chɛŋwulaa fii ari balia nɛ ba kaa ŋaa. 2Haal-la fa kɛŋ luoruŋ nɛ. U luoruŋ wiwii, u faasa yiyel a wiwalimɛ duu lul. 3Ŋii nɛ ku-kpuŋkpere dɔŋɔ ma ku lii wia nyuŋ. Ku-kpuŋkpere deeŋ fa nagɛ dimiŋ si yuga kieli nɛ a kala fiɛsɛ ari chaliŋ. Diŋ-la fa kɛŋ nyusuŋ balipɛ nɛ ari nyilliŋ fii, a chu nyuŋ-chuuluŋ balipɛ. 4U bubuɔ-doho yigi chɛŋwulaa sɛsi-la batori dɔŋɔ lo ba ku tuu tel tiŋteeŋ. Aŋ ka diŋ-la mu chiŋ haal-la fa síi walimɛ duu lul sipaaŋ a gbɛrɛ, di haal-la nɛ lula, duu joŋ bile liŋ. 5Ŋii nɛ haal-la lul haŋbolibie, nii-la si jaŋ beŋ dunia niaa kala ari kpaasa. Ŋii nɛ Wia joŋ bile kaa mu u teeŋ a leŋ u hɔŋ u kuori-kpasa nyuŋ, 6aŋ ka haal-la fá juu giriŋ, lee-la Wia si wasa bilu lɛ. U si hɛ dimɛ ŋii, Wia pu kudiilee tapulaa bui ari zɔ-balia ari mahiŋ batori.
7Bua deeŋ lɛ laaliŋ sii Wia-jaŋ lɛ. Wia tiŋdaari-hiaŋ baa yirɛ Maakil ari tiŋdaaraa dɔŋsuŋ suomi a yuyuo diŋ-la. Ŋii nɛ diŋ-la ari u haritooroo maa yuo. 8Ama Maakil niaa yuo dii diŋ-la ari u haritooroo. Ŋii nɛ diŋ-la ari u haritooroo bira bi di-hɔnuŋ kala kɛnɛ Wia-jaŋ lɛ. 9Ŋii nɛ ba joŋ diŋ-la ari u haritooroo a yuo ta ba lii Wia-jaŋ a ku tuu tiŋteeŋ. U nɛ baa yirɛ Sitaani, nii-la síi nyisɛ dunia niaa kala. Diŋ-la fa hɛ dimɛ faafaa kala nɛ a lii dunia di-suomuŋ.
10Ŋii nɛ ka mi nii yiikori-bal kubala a lii Wia-jaŋ a bul, “Bua-la Wia si jaŋ laa niaa ta yie nɛ. Bua deeŋ lɛ nɛ Wia laa u doluŋ ari u kuoruŋ. Kirisito, nii-la Wia si liisa, ma laa u doluŋ nɛ, bɛɛ wiaa nii-la si joŋ cheeriŋ pi la naaŋbiiriŋ, ba joŋu yuo ta nɛ. U fa joŋ cheeriŋ piba Wia sipaaŋ wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala. 11Ba yuo dii Sitaani a tiŋ Pie-bie-la chaliŋ wiaa, ari Wia niiŋ wialiŋ ba fa si bula pipi niaa. Ba fa ŋaa siri di ba kpuba a tiŋ Wia wialiŋ lɛ nɛ. 12Ma nialiŋ si hɛ Wia-jaŋ, má leŋ di ma tuɔŋ tɔrɛ. Ama ma nialiŋ si hɛ tiŋteeŋ lɛ ari nialiŋ si hɛ mugi-baliŋ lɛ, ma jaŋ na hɛɛŋ. Sitaani ku tuu ma teeŋ nɛ a faasa kɛŋ baaniŋ, bɛɛ wiaa u jima ari u bira bi dieni, ka di ba laa u doluŋ.”
13Diŋ-la si na di ba joŋu yuo ta, u ku tuu tiŋteeŋ, ŋii nɛ u kire to haal-la si lul haŋbolibie-la hariŋ. 14Ŋii nɛ Wia joŋ kachuuŋ kiŋkɛsiŋ pi haal-la, duu wuo fi̱l a juu giriŋ tuɔŋ a kagɛ diŋ-la lɛ. Ŋii nɛ u mu lee-la Wia si wasa bilu lɛ. Dimɛ nɛ, u joŋ kudiilee pu jisiŋ batori ari lebi. 15Ŋii nɛ liiŋ lii diŋ-la niiŋ lɛ a nagɛ fuoŋ, a kire to haal-la hariŋ duu pɛllɛ joŋu. 16Ama tiŋtee-hiliŋ ku pɛ haal-la lɛ a joŋ fuo-la si lii diŋ-la niiŋ lɛ kala a nyua. 17Ŋii nɛ diŋ-la na baaniŋ haal-la nyuŋ a mu duu kɛŋ haal-la biiriŋ dɔŋsuŋ a yuo laaliŋ. Haal-la biiriŋ nɛ ŋaa nialiŋ si nii Wia niiŋ wiaa a tutoba, a didii Yesu daŋsia, a bul u wiaa a pipi niaa. Ŋii nɛ diŋ-la mu chiŋ mugi-baliŋ niiŋ.
13Ku-la si nagɛ diŋ-la ari baga kua
1Ŋii nɛ mi na baga kua dɔŋɔ duu lii mugi-baliŋ tuɔŋ a ku lii. U fa kɛŋ nyusuŋ balipɛ nɛ, u nyilliŋ ma fa ŋaa fii. U fa chu kuori-nyuŋ-chuuluŋ fii u nyilliŋ fii-la lɛ. Yiri-la u fa si kɛnɛ u nyusu-la lɛ faa tuusɛ Wia joŋŋoo nɛ. 2Baga ku-la mi si na fa nagɛ kpeye nɛ, aŋ ka u naasiŋ nagɛ lugumuŋ kiaa, u niiŋ ma nagɛ naachigiŋ kua. Ŋii nɛ ku-la si nagɛ diŋ-la joŋ u doluŋ kala ari u kuori-kpasa-la a pi baga ku-la. 3Baga ku-la nyusuŋ balipɛ-la dɔŋɔ fa kɛŋ naawiil-bal nɛ si maga duu suu, ka u bi suba. Ba si na naawiil-la duu fiɛla, u ŋaa dunia niaa kala wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ ba sii to u hariŋ. 4Ŋii nɛ niaa tuu kpirimi diŋ-la sipaaŋ a chuɔlu, bɛɛ wiaa u fa joŋ u doluŋ a pi baga ku-la nɛ. Niaa bira chuɔlɛ baga ku-la. Ŋla nɛ ba piɛsɛ dɔŋɔ a mu tigɛ u lɛ, “Kubɛɛ nɛ kɛŋ doluŋ a nagɛ ŋla? Kubɛɛ nɛ jaŋ wuo kɛnu yuo yuosuŋ?”
5Ŋii nɛ ba pi baga ku-la woŋbiiŋ u bul babii-bal wiaa a tutuusɛ Wia joŋŋoo. Ŋii nɛ ba leŋu u dii doluŋ chɛŋsiŋ mahiŋ balia ari balia. 6U yie tutuusɛ Wia ari u jaŋ-niaa joŋŋoo. 7Ŋii nɛ ba puu woŋbiiŋ ma u kɛŋ Wia niaa a yuo laaliŋ, a yuo diiba. Ba fa puu doluŋ u wuo ni-yiriba a lii ta-yiriba kala, ari nialiŋ síi bul yiikori-yiriba a lii tiŋtee-yiriba kala. 8Nii-la kala si tuo miisiŋ teŋ-la lɛ a lii dunia di-suomuŋ, u ma jaŋ tuu kpirimi u sipaaŋ a chuɔlu. Pie-bie-la ba si kpua nɛ tii teŋ-la. 9Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a jegile nii wiiŋ deeŋ. 10Di ba nɛ yuo laaliŋ dii nuu a kɛnu kaa mu yosuŋ leriŋ, u maga duu mu ŋaa yoŋ nɛ. Di ba nɛ joŋ tokobii a kpu nuu, ba jaŋ sɛnɛ joŋ tokobii a kpu tiina maa. Nialiŋ si laa Wia wiaa dii maga di ba nyalimɛ nɛ a chiŋ wialiŋ ba si laa dii lɛ.
11Ŋii nɛ mi bira na baga kua dɔŋɔ duu lii tiŋteeŋ a kuu lii. U fa nagɛ piese nɛ aŋ kɛŋ nyilliŋ balia. Uu bul wiaa a nagɛ ku-la si nagɛ diŋ-la nɛ. 12U ma kɛŋ dol-la buŋbuŋ baga ku-la si kɛnɛ nɛ a wuo didii doluŋ u sipaaŋ. U leŋ dunia niaa kala tuu kpirimi a chuɔlɛ buŋbuŋ baga ku-la, ku-la fa si kɛŋ naawiil-bal-la, ka u fiɛlɛ. 13U ŋaa wu-magilaa a yugɛ. U paala leŋ nyiniŋ lii wia nyuŋ ku tuu tiŋteeŋ, nuu-kala na. 14A tiŋ wu-magila-la ba si leŋe u ŋaa buŋbuŋ baga ku-la sipaaŋ, baga ku-la dɔŋɔ nyisɛ dunia niaa a hɛ, di ba joŋ kiaa mɛ, kuŋ si nagɛ buŋbuŋ baga ku-la, ku-la ba si kɛŋ tokobiiŋ keri, ka u wei. 15Ŋii nɛ ba wuo leŋ baga ku-lia-la pi ku-la ba si mɛ wiese duu wuo wiaa bubul. Ŋii nɛ u wuo leŋ ba kpu nialiŋ si bi baga ku-la ba si mɛ ka chuɔlɛ, 16a bira leŋ ba magilɛ nuu-kala, nihiasiŋ ari haŋbiisiŋ, kuoroo ari summoo, nii-la kala si tii u titia ari nii-la kala si ŋaa yoŋ. Ba magilɛ ba na-diiŋ nisaa lɛ koo ba tilliŋ lɛ. 17Nuu-kala bi kuŋ wuo yɔɔ a bi kuŋ-kala ma wuo yallɛ, see di ba joŋ baga ku-la magiliŋ, koo u yiriŋ, koo u yiri-la si magɛ ŋii a hɛ u tiina lɛ. 18Nuu-kala bi jaŋ wuo jiŋ wiiŋ deeŋ bubuɔŋ, see duu kɛŋ wu-jimiŋ. Má leŋ di nii-la si kɛŋ wu-jimiŋ liisi a mu yi baga kuŋ niiŋ si magɛ ŋii. Di ŋ diisɛba, u nagɛ nuhuobiine kialiŋ nɛ. U kiaa niiŋ ŋaa zɔ-balidu ari mahiŋ batori ari balidu nɛ.
14Nialiŋ síi yi yiili-faliŋ
1Ŋii nɛ mi beŋ a na Pie-bie-la duu chiŋ peel kubala nyuŋ. Peel-la yiriŋ nɛ Zaayɔŋ. Ba di niaa buiba zɔlɔ ari mahiŋ balia ari banɛsɛ nɛ fa chiŋ peel-la nyuŋ. Ba ŋmuŋsɛ Pie-bie-la yiriŋ ari u Nyimma yiriŋ nɛ a hɛ niaa deeŋba tilliŋ lɛ. 2Ŋii nɛ ka mi nii nuu yiikoro duu lii Wia-jaŋ. Yiikori-la fa nagɛ fuonuŋ síi pɛllu nɛ gbul gbul, koo duonuŋ síi kpia. Yiikori-la mi si nia ma fa naga ari niaa síi du̱ cheŋ nɛ. 3Niaa deeŋba chiŋ kuori-kpasa-la ari nihiasi-la, ari kialiŋ banɛsɛ-la si weye sipaaŋ nɛ aa yii yiili-falii kubala. Nuu-kala bi yiil-la wuo gunnɛ, see nialiŋ bui buiba zɔlɔ ari mahiŋ balia ari banɛsɛ-la duŋduŋa. Niaa deeŋba nɛ Wia tuɔsɛ dunia lɛ a laaba ta. 4Ba nɛ bi ha-chɔrumuŋ hariŋ to, aŋ bi disinniŋ ma kɛnɛ. Ba níi to Pie-bie-la hariŋ lee-na kala u síi mu. Ba nɛ Wia laa sipaaŋ liisɛ nuhuobiinee tuɔŋ, di ba ŋaa Wia ari Pie-bie-la tuɔ-pul tiŋŋaa 5a bi wiaa ka nyia.
Wia tiŋdaaraa batori bul wiaa
6Ŋii nɛ mi bira na Wia tiŋdaara dɔŋɔ duu fi̱l wia nyuŋ di-bolii. U fa kori Wia Wu-zɔmɔ-la nɛ, Wu-zɔmɔ-la si jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu wuu. U kaa mu bula pi nuu-kala si hɛ dunia lɛ tiŋtee kala lɛ, ari taŋ kala lɛ, ari nialiŋ síi bul yiikori-yiriba kala, ari ni-yiriba kala lɛ. 7Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bul ari yiikori-baliŋ a bul, “Má fá Wia a dɛnnɛ u yiri-baliŋ, bɛɛ wiaa bua-la u si jaŋ dii dunia niaa sariya yie nɛ. Má dɛnnu, u nɛ ta wia nyuŋ ari tiŋteeŋ ari mugi-baliŋ ari lii-bulluŋ kala.”
8Ka Wia tiŋdaari-lia-la ma tuto a bul, “Babilɔŋ tele, Babilɔŋ tele, ta-bal-la ba síi yirɛ Babilɔŋ, u tele. U nɛ joŋ u wu-bɔŋŋɔɔ a dagɛ tiŋtee kala ba ŋiŋaa wu-bɔŋŋɔɔ. Wu-bɔmɔ-la nagɛ siniŋ si kɛŋ huoŋ nɛ.”
9Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-tori-la ma tuto ba hariŋ, a ma bul wiaa ari yiikori-baliŋ. U si, “Di nuu-kala nɛ chuɔlɛ baga ku-la ari u nagisi-la ba si mɛ bil, a laa magil-la u tile lɛ koo u nisaa lɛ, 10Wia jaŋ na baaniŋ kiŋkɛŋ u tiina nyuŋ. Wia baaniŋ nagɛ siŋ-la si kɛŋ huoŋ nɛ. Di niaa nɛ nyua, ba yie susuu nɛ. Ba jaŋ joŋ nyiniŋ ari jiribiiŋ a dɔgisɛ tiina. Ba jaŋ ŋaa ŋii Wia tiŋdaara-la si bi disinniŋ kɛnɛ ari Pie-bie-la sipaaŋ. 11Nyiniŋ ari jiribiiŋ jaŋ diiba deeŋ deeŋ, nyiŋ-la bi jaŋ kɔ duu disa. Niaa deeŋba bi jaŋ kɔ di ba na wiese wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala. Niaa deeŋba si chuɔlɛ baga ku-la ari u nagisi-la ba si mɛ bil a laa u yiriŋ magil-la, ba bi jaŋ na wiese.”
12Bua deeŋ lɛ nɛ Wia nialiŋ síi to Wia niiŋ a laa Yesu Kirisito wiaa dii, u maga di ba nyalimɛ nɛ. 13Ka mi nii yiikoro kubala duu lii Wia-jaŋ aa bul, “Ŋmuŋsɛ wiiŋ deeŋ: Nialiŋ si laa la Tiina Yesu wiaa dii aŋ suu, Wia jaŋ pɛba lɛ.” Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ma bul, “Wia sɛnɛ jaŋ pɛ niaa deeŋba lɛ di ba wuo na wiese woruŋ. Ba bira bi jaŋ tiŋ, bɛɛ wiaa tiŋtimii-la ba si tima ka to ba hariŋ nɛ.”
Ba kɛŋ siikɔrɔ a kaa kuŋ kiaa
14Ŋii nɛ mi bira beŋ a na duoŋbiliŋbaaŋ-pula, di nuu nagɛ nuhuobiine bie a hɔŋ duoŋbiliŋbaaŋ-la nyuŋ. U tiina chu sɛlimɛ kuori-nyuŋ-chuulo nɛ aŋ kori siikɔrɔ si kɛŋ niiŋ woruŋ. 15Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la dɔŋɔ ma lii Wia-dia tuɔŋ ku lii, a faasa yirɛ ari yiikori-baliŋ nii-la si hɔŋ duoŋbiliŋbaaŋ-la nyuŋ a bul, “Kɛŋ ŋ siikɔrɔ-la a kaa kuŋ kiaa. Bua-la si maga di la kuŋ kiaa yie nɛ. Kialiŋ kala si hɛ dunia lɛ si maga di ba kuŋ, ba kala bia nɛ.” 16Ŋii nɛ nii-la si hɔŋ duoŋbiliŋbaaŋ-la nyuŋ kɛŋ u siikɔrɔ-la viisi tiŋteeŋ a kuŋ tiŋteeŋ kuŋ-kala.
17Ŋii nɛ Wia tiŋdaara dɔŋɔ ma lii Wia-dia si hɛ Wia-jaŋ a ku lii, a ma kori siikɔrɔ. Siikɔrɔ-la ma kɛŋ niiŋ nɛ woruŋ. 18Ŋii nɛ Wia tiŋdaara dɔŋɔ ma lii Wia-dia koru-la sɛmɛ a ku lii. U nɛ ŋaa Wia tiŋdaari-la si kɛŋ nyiniŋ doluŋ. Ŋii nɛ u yirɛ nii-la si kori siikɔrɔ-la a bul ari yiikori-baliŋ, “Kɛŋ ŋ siikɔrɔ-la a kaa keri tia-la ba síi yirɛ vaiŋ-la jagisiŋ, bɛɛ wiaa u nɛnɛ-la bia nɛ.” 19-20Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la kɛŋ u siikɔrɔ-la kaa viisi tiŋteeŋ a keri vaiŋ jagisi-la kala. Ŋii nɛ ba paa ba kala kaa mu hɛ bua-la ba si luo, aa chagɛ tii-nɛnɛ-la liiŋ ba si kaa ŋaa siniŋ. Ta-bal-la jeeŋ hariŋ nɛ ba chagɛ tii-nɛnɛ-la. Ba si chagɛba, lii-la kala lii a birimɛ chaliŋ, a tuu pipɛllɛ tiŋteeŋ a nagɛ fuoŋ. Namaga deeŋ dagɛ ŋii Wia si na baaniŋ tiŋteeŋ niaa nyuŋ. Ŋii nɛ chal-la pɛllɛ a magɛ meel-daasiŋ zɔ-balia, aŋ pɛ jila yi a magɛ nuhuobiine bɔyɛ.
15Wia tiŋdaara-la kori nyanyal-bɔŋŋɔɔ balipɛ
1Ŋii nɛ mi bira na ku-kpuŋkpere dɔŋɔ wia nyuŋ. U kɛŋmi fawulluŋ. Mi na Wia tiŋdaaraa balipɛ di ba kori nyanyal-bɔŋ-yiriba balipɛ. Di ba nɛ yuoba hɛ tiŋteeŋ lɛ dɛrɛ, Wia baaniŋ jaŋ fiɛlɛ.
2Ŋii nɛ mi na kuŋ, u yuga a nagɛ mugi-baliŋ síi tul ŋii pal pal a chuchol nyiniŋ. Ka nialiŋ si yuo dii baga ku-la ari u nagisi-la ba si mɛ bil, ari u yiriŋ magiliŋ, mi naba di ba chiŋ mugi-bal-la síi tul pal pal sɛmɛ a kori chenniŋ Wia si joŋo piba. 3Ŋii nɛ ba yiyii yiilaa. Yiil-la dɔŋɔ, Moosis Wia tiŋtinni-la nɛ laa sipaaŋ yii, ka yiil-la dɔŋɔ ba yiyii a didɛnnɛ Pie-bie-la. Yiila-la ba si yii nɛ ŋla:
“La Tiina Wia Wii-jaribakɔ,
wu-kpuŋkperisiŋ ari tiŋtiŋ-balaa nɛ ŋ titiŋ.
Ŋ kɛŋ wutitii nɛ aa ŋaa wutitiiba.
Ŋ nɛ jaŋ dii kuoruŋ a kaa mu wuu.
4La Tiina Wia, kubɛɛ nɛ bi jaŋ fáŋ?
Nuu-kala jaŋ fáŋ aŋ didɛnnɛ ŋ yiri-baliŋ.
Ŋ duŋduŋa nɛ kɛŋ tuɔ-pula.
Dunia niaa kala jaŋ ku chuɔluŋ,
bɛɛ wiaa nuu-kala na ari ŋ dii dunia niaa sariya ari wutitii nɛ.”
5Mi si nii yiila-la dɛrɛ, mi na Wia-dia-la tutuɔbaaniŋ ba síi yirɛ lee-la si bi disinniŋ kɛnɛ, di ba suro. 6Ŋii nɛ Wia tiŋdaaraa balipɛ-la si kori nyanyal-bɔŋŋɔɔ balipɛ-la lii dimɛ ku lii. Ba laalɛ gɛri-yuoli-zɔŋŋɔɔ síi tul nɛ, kuŋ-kala tuo u lɛ, a joŋ sɛlimɛ damɛrisiŋ a vɔɔ ba bɔisiŋ lɛ. 7Ŋii nɛ kialiŋ banɛsɛ-la si weye dɔŋɔ joŋ sɛlimɛ gbaŋsiŋ balipɛ a pi Wia tiŋdaaraa balipɛ-la. Wia baaniŋ fa su̱ sɛlimɛ gbaŋsi-la nɛ. U nɛ jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu wuu. 8Ŋii nɛ nyuɔsuŋ tɔ Wia-dia-la kala. Wia tula ari u doluŋ nɛ ŋaa nyuɔsu-la hɛ dimɛ ŋii. Nuu-kala bi Wia-dia-la wuo juu, see Wia tiŋdaaraa balipɛ-la si joŋ nyanyal-bɔŋŋɔɔ balipɛ-la kala yuo hɛ tiŋteeŋ lɛ a dɛrɛ.
16Gbaŋsiŋ balipɛ-la si kɛŋ Wia baaniŋ
1Ŋii nɛ mi nii nuu yiikoro duu lii Wia-dia-la tuɔŋ. U bula pi Wia tiŋdaara-la balipɛ ari yiikori-baliŋ a bul, “Má kɛŋ gbaŋsiŋ balipɛ-la si kɛŋ Wia baaniŋ kaa mu bisa hɛ dunia lɛ.”
2Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la buŋbuŋ tiina joŋ u gbaŋa-la Wia baaniŋ si hɛ u tuɔŋ, a kaa mu bisa hɛ dunia lɛ. U si bisa hɛ dɛrɛ, ŋii nɛ naawiil-bɔŋŋɔɔ síi suɔra kɛŋ nialiŋ kala si kɛŋ baga ku-la magiliŋ, aŋ pɛ chuɔlɛ u nagisiŋ ba si mɛ a bil.
3Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-liamiŋ joŋ u gbaŋa ari Wia baaniŋ a kaa mu bisa hɛ mugi-baliŋ lɛ. Ŋii nɛ mugi-bal-la birimɛ a nagɛ nuhuobiine si suba chaliŋ. U si ŋaa ŋii, kialiŋ kala si kɛŋ miisiŋ a hɛ mugi-bal-la tuɔŋ suu.
4Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-tori-la ma kɛŋ u gbaŋa kaa mu a bisa hɛ fuo-biisiŋ ari fuo-buloo lɛ. Ba kala birimɛ chaliŋ. 5Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la si kɛŋ liiŋ doluŋ ma bul wiaa. U si, “La Tiina Wia, ŋ kiaa sima nɛ di ŋ dɔgisɛ dunia niaa. Ŋ nɛ Tuɔ-pul Tiina, ŋ nɛ nii-la fa si hɛ dimɛ faafaa kala ari nii-la si hɛ dimɛ lɛɛlɛ.
6Dunia niaa kpu ŋ niaa ari nialiŋ fa síi bul wiaa, ŋ Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. Ba si ŋaa ŋii nɛ tii ŋ ŋaa chaliŋ piba di ba nyua. U maga di ba nyua nɛ.”
7Ŋii nɛ mi nii nuu yiikoro duu bul wiaa. Yiikori-la lii koru-la nyuŋ ba fa si yie kpu pusuŋ a nyigɛ a pi Wia nɛ. U tiina si, “Wutitii, la Tiina Wia Wii-jaribakɔ, ŋ kɛŋ wutitii, wutitii woŋbiiŋ nɛ ŋ to a didii niaa sariya ŋii.”
8Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-nɛsɛ-la joŋ u gbaŋa a bisa hɛ wii-pɔsuŋ lɛ. Ŋii nɛ wia faasa pɔsɛ a nagɛ nyiniŋ, a nyinyigɛ niaa. 9Wii-pɔsuŋ si faasa pɔsɛ a nyigɛ niaa ŋii, ba na baaniŋ Wia nyuŋ a tutuusɛ u joŋŋoo, bɛɛ wiaa ba jima u nɛ kɛŋ doluŋ nyanyal-yiri deeŋba kala lɛ. Ama ba bi birima lii ba haachɛba lɛ di ba chuɔlɛ Wia.
10Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-nɔŋ-la joŋ u gbaŋa a bisa u tuɔŋ kiaa a hɛ baga ku-la lɛ, lee-la u fa síi dii kuoruŋ. Ŋii nɛ birimiŋ tɔ lee-la kala, ka nialiŋ kala si hɛ dimɛ ma yaraa bibieri, ba didiŋ ba neŋdelimee. 11A tiŋ ba yara-la síi wii, ari ba naawiila-la wiaa, ba tutuusɛ Wia joŋŋoo, nii-la si hɛ Wia-jaŋ. Ama ba bi birima lii ba haachɛba lɛ di ba chuɔlɛ Wia.
12Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-du-la joŋ u gbaŋa ari Wia baaniŋ a bisa hɛ fuo-bal kubala baa yirɛ Yufiretis lɛ. Ŋii nɛ fuo-la kala hu. Fuo-la si hua, kuoro-la si lii taŋ sɛmɛ wuo na woŋbiiŋ a to fuo-naa-la tuɔŋ a kukɔ. 13Ŋii nɛ mi na jiŋ-bɔŋŋɔɔ batori di ba nagɛ yiŋŋaa. Dɔŋɔ lii diŋ-la lɛ, dɔŋɔ ma lii baga ku-la lɛ, dɔŋɔ ma lii nii-la si nyia wiaa duu bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. Ba lii ba niiriŋ lɛ a ku lii. 14Jiŋ-bɔŋŋɔɔ deeŋba batori lii Sitaani lɛ nɛ a yie ŋiŋaa wu-kpuŋkperisiŋ. Ba nɛ gɔllɛ dunia kuoroo kala teeŋ, a kɛŋba hɛ dɔŋɔ lɛ baa ŋaa siri di ba yuo laaliŋ. Tapul-bal-la Wii-jaribakɔ si liisa di wiaa deeŋba kala ŋaa, ba jaŋ yuo laal-la. 15(Má bee na, mi jaŋ kɔ ari gaara si yie kɔ ŋii. Wia jaŋ pɛ nii-la kala si bi doŋ pina aŋ pɔ lɛ, nii-la kala si laalɛ u gɛriŋ, di niaa si u yaribiree na.) 16Ŋii nɛ Wia kɛŋ dunia kuoro-la a kaa mu hilimi lee kubala di ba yuo laaliŋ. Hiiburu tiŋŋaa yiikoro lɛ baa yirɛ lee-la Amagɛdɔŋ.
17Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-pɛ-la joŋ u gbaŋa, a joŋ u tuɔŋ kiaa bisa hɛ peliŋ lɛ. Ŋii nɛ yiikori-bal kubala lii lee-la kuori-kpasa-la si china Wia-dia-la tuɔŋ a bul, “Wialiŋ didɛriŋ yie nɛ.” 18Ŋii nɛ duonuŋ liligisɛ a kpikpia. Leriŋ kala ŋiŋaa goŋ, ka tiŋteeŋ ma faasa zigili. Dunia si suomo, u ha bi ŋii zigile aŋ ka. 19Tiŋteeŋ si zigili ŋii, u kɛŋ ta-bal-la kaa kpaa leree batori, ka tiŋtee kala ta-balaa ma titel. Ŋii nɛ Wia liise mu yi Babilɔŋ lɛ. U dɔgisu nɛ woruŋ a mu yi ŋii u si na baaniŋ u nyuŋ lɛ. 20Ŋii nɛ tiŋteye-la liiŋ fa si gollo chu, ba kala lɛl. Peelee ma kala lɛl. 21Ka duoŋ-tabii-balaa si faasa yuŋ kiŋkɛŋ a nagɛ nɔmuŋ-tabiaa, ba lii wia nyuŋ ku tuu tel niaa nyuŋ ba susuu. Wii-la fa ŋaa wu-lɔru nɛ. Ŋii nɛ ni-kaana-la tuusɛ Wia joŋŋoo a tiŋ duoŋ-tabia-la wiaa.
17Haala si hɔŋ baga kuŋ nyuŋ
1Ŋii nɛ Wia tiŋdaaraa balipɛ-la si kori gbaŋsiŋ balipɛ-la, ba tuɔŋ kubala yirɛmi a bul, “Kɔ di mi dagiŋ ŋii Wia si jaŋ dii ha-chɔrumuŋ deeŋ si ŋaa wu-liiliŋ woruŋ sariya. U nɛ hɔŋ lee-la liiŋ si hɛ a yugɛ. 2Dunia kuoroo ari dunia niaa kala kɛnu ŋaa wu-liiliŋ a kala bugi, a nagɛ ba si nyua siniŋ.”
3Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛmi lɛ, ka Wia tiŋdaari-la joŋmi kaa juu giri kubala tuɔŋ. Ŋii nɛ mi na haal kubala dimɛ duu hɔŋ baga kuŋ kubala nyuŋ. Baga ku-la kala fiɛsa nɛ. U yiraa fa yuga nɛ, yira-la tutuusɛ la Tiina Wia. U fa kɛŋ nyusuŋ balipɛ nɛ, ka u nyilliŋ ma fa ŋaa fii nɛ. 4Haal-la laalɛ gɛri-fiaŋ ari muɔluŋ, a hɛ sɛlimɛ ari tabii-tulaa. U fa kori sɛlimɛ nyunyuala nɛ. Wu-bɔŋŋɔɔ ari wu-liili-la u síi ŋaa su̱ nyunyuala-la, 5ka ba ŋmuŋsɛ yiri-kpuŋkpere a hɛ u tile lɛ. Yiri-la ba si ŋmuŋsa hɛ u tile lɛ nɛ ŋla, “Babilɔŋ ŋaa ta-bal nɛ. Nialiŋ kala si hɛ dunia lɛ aa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, ari ha-chɔrumɔɔ kala, u nɛ ŋaa ba naaŋ.” 6Ŋii nɛ ka mi na haal-la duu nyua Wia niaa ari nialiŋ ba si kpua a tiŋ Yesu wiaa ba chaliŋ. Haal-la si nyua chal-la yuga ŋii, u bugi. Mi si nau ŋii, u ŋaami wu-kpuŋkpere kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ.
7Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la piɛsɛmi a bul, “Bɛɛ kuŋ nɛ tii wiiŋ deeŋ ŋaa wu-kpuŋkpere ŋ lɛ? Haal-la si jil baga ku-la si kɛŋ nyusuŋ balipɛ ari nyilliŋ fii-la ŋaa ha-kpuŋkpere nɛ. Mi jaŋ dagiŋ u bubuɔŋ. 8Baga ku-la ŋ si na nɛ fa hɛ dimɛ buŋbuŋ aŋ bira tuo. U jaŋ lii buɔtuo-luŋii-la tuɔŋ ku lii a mu suu. Di dunia niaa dɔŋsuŋ nɛ na baga ku-la, u jaŋ ŋaaba wu-kpuŋkpere, bɛɛ wiaa u fa hɛ dimɛ buŋbuŋ aŋ bira tuo, aŋ saa jaŋ bira kɔ. Wiiŋ deeŋ jaŋ ŋaa nialiŋ si hɛ dunia lɛ, ka ba yiraa tuo miisiŋ teŋ-la Wia si ŋmuŋsa a chiŋ dunia di-suomuŋ lɛ. 9Nii-la si kɛŋ wu-jimiŋ nɛ jaŋ wuo jiŋ wiiŋ deeŋ bubuɔŋ. Nyusuŋ balipɛ-la ŋaa peelee balipɛ nɛ. Ba nyuŋ nɛ haal-la hɔŋ. Nyusuŋ balipɛ-la ma ŋaa kuoroo balipɛ nɛ. 10Kuoroo balipɛ-la tuɔŋ banɔŋ nɛ suba, dɔŋɔ nɛ dii kuoruŋ lɛɛlɛ, aŋ ka dɔŋɔ-la-na ha bi kuoruŋ die. Di u ma nɛ ku dii kuoruŋ, u bi jaŋ hɛ dimɛ a dieni. 11Baga ku-la-na fa si hɛ dimɛ aŋ bira ku tuo, u ma ŋaa kuoro nɛ. U pɛ balipɛ-la lɛ ba ŋaa chori, ama u fa hɛ kuorie-la balipɛ tuɔŋ nɛ. U ma jaŋ suu. 12Nyilli-la fii ŋ si na ŋaa kuoroo fii nɛ, ama ba-na ha bi kuoruŋ die. Ba di baga ku-la jaŋ dii kuoruŋ, ama ba bi jaŋ dii kuoruŋ a dieni. 13Kuoroo deeŋba kala kɛŋ nii-bala nɛ, a joŋ dol-la ba si kaa bibeŋ niaa a pi baga ku-la. 14Ba di Pie-bie-la jaŋ yuo dɔŋɔ, ama Pie-bie-la jaŋ yuo diiba, bɛɛ wiaa u nɛ ŋaa nialiŋ kala si beŋ niaa kuhiaŋ, a kɛŋ kuoroo kala ma doluŋ. Ba di u haritooroo nɛ jaŋ yuo diiba. Niaa deeŋba nɛ ŋaa nialiŋ Wia si yira aŋ liisɛ, ba ŋaa ni-titiiba.”
15Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bira dagɛmi lii-la ha-chɔruŋ-la fa si hɔŋ u nyuŋ bubuɔŋ. U bula di lii-la mi si na ŋaa nuhuobiinee ari ni-daŋ si lii ta-yiriba ari tiŋtee-yiriba kala aa bul yiikori-yiriba kala. 16Nyilli-la fii ma mi si na, ba di baga ku-la jaŋ bɛrɛ ha-chɔruŋ-la. Ba jaŋ wuri ha-chɔruŋ-la kiaa ta duu kɛŋ yaribiree. Ba jaŋ chaŋ u namia aŋ leŋ di nyiniŋ dii u haŋgbelee. 17Wia ŋaa ba kɛŋ nii-bala nɛ a ŋiŋaa wii-la u si cho. Ŋii nɛ tii ba ŋaa ŋii. Ba joŋ dol-la ba si kɛnɛ a bibeŋ niaa a pipi baga ku-la. Ba jaŋ bibeŋ ku-la, see di wialiŋ kala Wia si bula ŋaa dɛrɛ. 18Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bira bul di haal-la mi si na ŋaa ta-bal nɛ. Ta-baliŋ deeŋ kɛŋ doluŋ a bibeŋ kuoro-la si hɛ dunia lɛ.
18Babilɔŋ tele
1Wiaa deeŋba kala si ŋaa bal, mi bira na Wia tiŋdaara dɔŋɔ duu lii Wia-jaŋ a ku tuu tiŋteeŋ. U faasa kɛŋ doluŋ, ka u pulumuŋ leŋ dunia kala pullɛ. 2Ŋii nɛ u faasa yirɛ a bul, “Babilɔŋ tele, ta-bal-la tele. Dimɛ nɛ jiŋ-bɔŋŋɔɔ ari diibiisiŋ ba si kisɛ kala hɛ. 3Babilɔŋ niaa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ a yugɛ nɛ. Ba dagɛ dunia niaa, ba ma ŋiŋaa wu-bɔŋŋɔɔ. Dunia kuoroo ma kɛŋba ŋiŋaa wu-liiliŋ. Dunia bayalaa ma to ba hariŋ a ŋiŋaa wu-bɔŋŋɔɔ a nina moribiee woruŋ.” 4Wia tiŋdaari-la si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, mi bira nii nuu yiikoro duu lii Wia-jaŋ aa bul,
“Mi niaa, má sii Babilɔŋ lɛ,
di ŋii dee ma jaŋ pɛ ŋiŋaa wu-bɔmɔ-la ba síi ŋaa.
Di ma nɛ ŋaa ŋii, mi jaŋ pɛ dɔgisɛma ari mi síi chɛ di mi dɔgisɛ Babilɔŋ niaa ŋii.
5Ba wu-bɔŋŋɔɔ yuga nɛ Wia sipaaŋ,
ŋii nɛ tii Wia ha bi ba wiaa yua.
6Wialiŋ ba si ŋaama lɛ, má ma joŋo ŋaaba lɛ,
a ti̱ŋ ma chimiŋ naaŋsiiŋ bulia.
Gbaŋa-la ba si kaa ŋaa siniŋ pima ma nyua,
má ma kɛŋ u titia a ŋaa siniŋ naaŋsiiŋ bulia piba di ba nyua.
7Ba yie kɛŋ ba titia yugɛ nɛ, a nii sima, a bibɛsɛ ba titia lɛ,
ŋii wiaa má dɔgisɛba woruŋ, di ba na hɛɛŋ a yiyel,
di hɛɛ-la magɛ ŋii ba fa síi nii sima.
Ba yie biinɛ di ba nagɛ kuoroo nɛ,
tuɔ-cheeŋ bi jaŋ kɛŋba a nagɛ yo-haala.
Ba bul ba bi jaŋ kɔ di ba yele da.
8Ŋii wiaa nɛ tii nyanyal-bɔŋŋɔɔ jaŋ kɛŋba chɛ-bala leŋ leŋ.
Ba jaŋ yel ba niaa yoho, di losuŋ ma kɛŋba, ka nyiniŋ ma diiba.
Wiaa deeŋba kala jaŋ ŋaa,
bɛɛ wiaa la Tiina Wia kɛŋ doluŋ.
U jaŋ dii ba sariya.”
9Ŋii nɛ dunia kuoro-la si to ba hariŋ a ŋiŋaa ba-chɔruŋ ari ha-chɔruŋ wuŋaalaa a pɛ ninii sima, ba tuɔŋ jaŋ chei. Di ba nɛ na di nyiniŋ ka diiba, ba jaŋ ŋmoo niiŋ vil vil. 10Di ba nɛ beŋ hɛɛ-la taŋ-la niaa síi na, fawulluŋ jaŋ kɛŋba. Ba jaŋ chiŋ di-bolii a bibenu a bul, “Ou, ou ta-baliŋ deeŋ, ta-bal-la ba síi yirɛ Babilɔŋ, u bi diene ka ba dɔgisɛ u niaa ba suu.”
11Dunia bayalaa yiyel Babilɔŋ niaa wiaa, bɛɛ wiaa nuu-kala tuo a biraa yɔɔ ba kiaa. 12Kialiŋ ba síi yallɛ nɛ ŋla: Sɛlimɛ, hɔɔŋ, tabii-tulaa, gɛri-yuoli-zɔŋŋɔɔ, muɔlaa, gɛripɛ-fula-fula biisiŋ, gɛripɛ-fiɛsiŋ, ari daasi-la kala yalliŋ si hɛyɛ, ari kialiŋ kala ba si kɛŋ batuŋ nyilaa ŋaa, ari kialiŋ kala ba si kɛŋ daa-la yalliŋ si hɛyɛ saa, ari kɔliiŋ, ari kialiŋ ba si kɛŋ hɔɔŋ ŋaa, ari lokuŋbuiaa. 13Ku-suɔ-siŋ ba si joŋo guoli kudiilee tuɔŋ u siŋ, tulaaliba, tii-keliŋ suɔra si sima, si-duoruŋ, nuuŋ, muŋ-zɔmuŋ, folimiaa, nɛsiŋ, ari piesee, ari janiŋ, ari janiŋ torukoba, ari yosuŋ. 14Ŋii nɛ ba bira bul a tigɛ taŋ-la niaa lɛ, “Ku-zɔmɔ-la kala ma fa síi hiɛnu, ma telba kala lɛ, ma ku-zɔŋ-zɔŋ-na kala ari ma sima-la kala ma fa síi nii, ba bira tuo. Ma bira bi jaŋ kɔ di ma naba.” 15Bayalia-la kala fa si yallɛ kiaa pi Babilɔŋ niaa a na moribiee, ba jaŋ fá fawulluŋ a tiŋ hɛɛ-la wiaa Babilɔŋ niaa síi na. Ba kala jaŋ chiŋ di-bolii a faasa ŋmoo niiŋ a yele bubul, 16“Ou, ou, ta-baliŋ deeŋ fa zɔmɔ a kɛŋ ku-zɔŋŋɔɔ maa. U niaa fa lilaalɛ gɛri-yuoli-zɔŋŋɔɔ, ari muɔlaa, ari gɛri-fiɛsiŋ, a lilaalɛ sɛlimɛ ari tabii-tulaa. 17U bi diene ka kiaa deeŋba kala chei ŋ teeŋ.” Ŋii nɛ nialiŋ síi duori liiŋ dabori-bala-la síi vɛŋ mugi-baliŋ tuɔŋ kuhiasiŋ, ari nialiŋ síi tiŋ daboro-la tuɔŋ, ari nialiŋ síi juu liiŋ daborusuŋ aa mu leree, ari nialiŋ kala si chɛ kiaa mugi-baliŋ tuɔŋ di ba na moribiee, 18niaa deeŋba kala chiŋ di-bolii nɛ a bibeŋ. Ba na Babilɔŋ duu dii nyiniŋ. Ŋii nɛ ba ŋmoo niiŋ a yel a bul, “Ta bɛɛ nɛ fa nagɛ ta-baliŋ deeŋ?” 19Ŋii nɛ ba yel a ŋaa hagila hihɛ ba nyusuŋ lɛ a bul, “Ou, ou, ta-baliŋ deeŋ lɛ nɛ nialiŋ kala fa si kɛŋ liiŋ daborusuŋ to a jigi. Má bee na, u bi diene ka kialiŋ kala u fa si kɛnɛ chei. 20Ma nialiŋ si hɛ Wia-jaŋ lɛ, má jujuɔsɛ Babilɔŋ wiaa. Ma Wia niaa ari Wia naŋzɔɔba ari nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, má jujuɔsɛ. Wia joŋ ma chimiŋ a joŋo ti̱ŋ Babilɔŋ nɛ.”
21Ŋii nɛ Wia tiŋdaara dɔŋɔ, u dolie nɛ woruŋ, u joŋ tabii-bal a joŋo yuo hɛ mugi-baliŋ lɛ. Tabii-la fa yuga a nagɛ nɔmuŋ nɛ. U si joŋ tabii-bal-la a yuo ŋii, u bul, “Ŋii titia nɛ ba jaŋ ŋaa Babilɔŋ. Ba jaŋ joŋ Babilɔŋ, ta-bal-la a yuo ta ari doluŋ. U jaŋ lɛl dunia lɛ. 22Ba bira bi jaŋ nii cheŋ-duduuroo di baa du̱, ŋmuluŋ ŋmiiraa ma bira bi jaŋ ŋmuŋmuu. Saaraa ari gɛripɛ-yuoroo ma jaŋ bira tuo u lɛ. Niaa bira bi jaŋ nunɔŋ munuŋ u lɛ. 23Chaanaa ma bira bi jaŋ chaanɛ u tuɔŋ. Baalaa ari haalaa bira bi jaŋ jaa dɔŋɔ. Babilɔŋ bayalaa nɛ fa ŋaa ni-balaa dunia deeŋ lɛ, aŋ ka ba kɛŋ daalusuŋ aa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ aa nyisɛ dunia niaa kala. 24Babilɔŋ lɛ nɛ ba kpu nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, a kpu Wia niaa maa, a bira kpu nialiŋ dɔŋsuŋ si hɛ dunia lɛ.”
19Pie-bie-la ha-jaari gbiele
1Wiaa deeŋba kala si ŋaa hariŋ, ŋii nɛ mi nii goŋ Wia-jaŋ lɛ. Goŋ-la nagɛ ni-daŋ yiikoroo nɛ aa bul wiaa. Ba si, “Haleluya, la Tiina Wia kɛŋ doluŋ duu laala ta. U nɛ kɛŋ yiriŋ ari doluŋ. 2Má leŋ di la dɛnnu, bɛɛ wiaa u kɛŋ wutitii nɛ a kaa dii niaa sariya. U dii ha-chɔruŋ-bal-la sariya. Ha-chɔruŋ-bal-la nɛ faa ŋaa wu-liiliŋ, a chei dunia niaa kala. U si kpu Wia tiŋtinnaa ŋii, ŋii titia nɛ Wia ma dɔgisu.”
3Ŋii nɛ ba bira heele bul, “Haleluya, nyiŋ-la síi dii haal-la, u nyuɔsuŋ nɛ jil wia nyuŋ a kaa mu wuu.” 4Ŋii nɛ nihiasiŋ mara ari banɛsɛ-la ari kialiŋ banɛsɛ si weye tuu kpirimi a chuɔlɛ Wia. U fa hɔŋ u kuori-kpasa nyuŋ nɛ. Ŋii nɛ ba bul, “Ami, Haleluya!” 5Ŋii nɛ nuu yiikoro lii Wia kuori-kpasa-la sɛmɛ a heele bul, “Ma Wia tiŋtinnaa kala ari ma nialiŋ kala síi fáu, nihiasiŋ ari haŋbiisiŋ kala, má leŋ di la dɛnnɛ Wia. U nɛ tiila.” 6Ŋii nɛ mi bira nii ni-daŋ yiikoro. Yiikori-la fa nagɛ fuo-balaa síi pɛllu nɛ gbul gbul. U bira nagɛ duonuŋ síi kpia ŋmana ŋmana aŋ pɛ liligisɛ. Ŋii nɛ yiikori-la heele bul, “Haleluya, la Tiina Wia Wii-jaribakɔ dii u kuoruŋ nɛ. 7Má leŋ di la jujuɔsɛ a yirɛ u yiri-baliŋ a dɛnnu woruŋ. Bua-la Pie-bie-la si jaŋ jaa haala yie nɛ. Haal-la ma si jaŋ jaau ŋaa siri nɛ. 8Ba joŋ gɛri-yuoli-zɔŋ a laalɛ haal-la. Gɛri-la tula zɔmɔ. Kuŋ-kala tuo u lɛ. Gɛri-yuoli-zɔŋ-la haal-la si laala ŋaa Wia niaa tuɔ-pul wu-ŋaalaa nɛ.”
9Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pimi a bul, “Ŋmuŋsɛ wiiŋ deeŋ, ari Wia jaŋ pɛ nialiŋ ba si yira di ba ku gbieli Pie-bie-la ha-jaari gbiele a dii kudiilee dimɛ.” Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pimi a bul di Wia niiŋ wu-tɛŋŋɛ nɛ ŋii. 10Ŋii nɛ mi tuu kpirimi di mi chuɔlu, ama u bula pimi di mi sí ŋii ŋaa, di la kala ŋaa tiŋtinnaa a tima pipi Wia, la di nialiŋ kala síi to wialiŋ Yesu si bula. Ŋii nɛ u bula pimi di mi chuɔlɛ Wia. Di nialiŋ kala síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, wialiŋ titia nɛ Yesu dagɛ.
Ja-pula jijilli-la
11Ŋii nɛ mi na Wia-jaŋ duu suro. Mi beŋ a na ja-pula di nuu jila. Nii-la si jila yiriŋ nɛ Ni-tɛŋŋɛ ari Wutitii Tiina. U dii niaa sariya ari wutitii, a kɛŋ wutitii ma yuo laaliŋ. 12U siaa kala chuchol a nagɛ nyiŋ-geliŋ, aŋ ka u chu kuori-nyuŋ-chuuluŋ a yugɛ. Ba ŋmuŋsɛ u yiriŋ hɛ nyuŋ-chuulu-la lɛ. Nuu-kala bi yiri-la jiŋ see u titia. 13U laalɛ gɛri-la chaliŋ si misa nɛ. Ba kɛŋ nii-la kaa yirɛ Wia Niiŋ Wiaa. 14Wia-jaŋ laali-yuoroo ma laalɛ gɛri-fula-fula biisiŋ nɛ. Ba ma jil ja-pulluŋ a tuto u hariŋ nɛ. 15Ŋii nɛ tokobiiŋ lii nii-la si jil jaaba niiŋ lɛ a ku lii, a kɛŋ niiŋ woruŋ nyagaga. Tokobii-la nɛ u jaŋ kaa ta dunia niaa kala kpu. U jaŋ kɛŋ kpaasa a kaa beŋ dunia niaa. La Tiina Wia Wii-jaribakɔ kɛŋ baaniŋ nɛ dunia niaa nyuŋ. U baaniŋ jaŋ sii ba nyuŋ woruŋ. Niaa chaliŋ jaŋ lii ari ba si yie chagɛ tii-nɛnɛɛ liiŋ ŋii. 16Ba ŋmuŋsɛ u yiriŋ nɛ a hɛ gɛri-duduoŋ-la u si laala lɛ ari u naapuiŋ lɛ. U yiriŋ nɛ ŋla: “Kuoroo kala Kuoro ari la tiinaba kala Tiina.”
17Ŋii nɛ aŋ ka mi na Wia tiŋdaaru kubala duu chiŋ wii-pɔsuŋ lɛ. Ŋii nɛ u faasa yirɛ diibiisi-la kala síi fi̱l wia nyuŋ di-bolii di ba ku pɛ dɔŋɔ lɛ a dii kudiile-la Wia si jaŋ joŋo piba. Kudiile-la jaŋ yugɛ lee-la. 18U yirɛba di ba ku dii kuoroo namia, ari laali-yuori-hiasiŋ namia, ari ni-duoruŋ namia, ari janiŋ namia, ari nialiŋ si jila namia, ari nuhuobiine namia, nialiŋ si tii ba titia ari nialiŋ si ŋaa yosuŋ, ari nihiasiŋ ari haŋbiisiŋ kala. 19Ŋii nɛ mi na baga ku-la ari dunia kuoroo ari ba laali-yuoroo di ba hilime di ba yuo nii-la si jil jɔɔ-la ari u laali-yuoroo. 20Nii-la si jil jɔɔ-la ari u laali-yuoroo yuo dii baga ku-la a kɛnu. Ba bira kɛŋ nii-la si nyia wiaa ari uu bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. U nɛ fa ŋaa wu-magilaa baga ku-la sipaaŋ a wuo nyisɛ nialiŋ ba si kɛŋ baga ku-la yiriŋ magilɛba, ari nialiŋ síi chuɔlɛ baga ku-la nagisiŋ ba si mɛ bil. Ba joŋ niaa deeŋba baliamiŋ a yuo ta ba ku tuu juu Wia nyiniŋ, nyiŋ-la síi dii a nagɛ jiribiiŋ. 21Ka nii-la si jil jɔɔ-la kɛŋ tokobii-la si lii u niiŋ lɛ kaa kpu ni-kaanaa. Diibiisiŋ loriki ba naŋpiliŋ kala.
20Nialiŋ si beŋ dunia niaa jisiŋ bui
1Ŋii nɛ mi na Wia tiŋdaara duu lii Wia-jaŋ a ku tuu tiŋteeŋ, a kori buɔtuo-luŋii-la boribiiŋ ari chɔruŋ-bal kubala. 2Ŋii nɛ u kɛŋ diŋ-la, diŋ-la fa si hɛ dimɛ buŋbuŋ, a vɔbu bil jisiŋ bui. Diŋ-la nɛ ŋaa Sitaani. 3Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la joŋ diŋ-la a yuo hɛ buɔtuo-la lɛ a kaa tɔ, a magilɛ buɔtuo-la niiŋ, di nuu sí wuo kaa suri. Ba kɛŋ diŋ-la kaa tɔ duu bira sí dunia niaa nyisu, see di jisiŋ bui-la bala. Di jisiŋ bui-la nɛ bala, ba jaŋ kɛnu puri muapilii.
4Ŋii nɛ mi na kuori-kpasinniŋ di niaa hɔŋ ba nyuŋ. Niaa deeŋba nɛ Wia piba doluŋ di ba dii dunia niaa sariya. Ŋii nɛ aŋ ka mi na niaa diŋsiŋ. Niaa deeŋba nɛ faa bul wutitii-la Yesu fa si daga a pi niaa, aŋ pɛɛ bul Wia niiŋ wiaa. Ŋii nɛ ba kpuba a keri ba nyusuŋ. Niaa deeŋba-na fa bi baga ku-la ka chuɔlɛ nɛ. Ba bi ku-la ba si mɛ u nagu maa chuɔlɛ. Ba bi baga ku-la magiliŋ kɛnɛ ba tilliŋ lɛ koo ba nisaa lɛ. Niaa deeŋba suba, ama ba sii suuŋ lɛ di ba di Kirisito dii kuoruŋ a beŋ dunia niaa jisiŋ bui. 5Nialiŋ si laa sipaaŋ sii suuŋ lɛ nɛ ŋla. Nialiŋ si suba, ni-kaanaa bi jaŋ sii suuŋ lɛ, see di jisiŋ bui-la yie. 6Nialiŋ si laa sipaaŋ sii suuŋ lɛ, ba bi disinniŋ kɛnɛ. Wia jaŋ pɛba lɛ. Niaa deeŋba suu bala nɛ. Ba bira bi jaŋ suu. Suu-lia-la ma bi jaŋ wuoba. Ba jaŋ chiŋ Wia ari Kirisito sipaaŋ a laa niaa nyuŋ a tima piba. Ba di Kirisito jaŋ beŋ dunia niaa jisiŋ bui.
Ba joŋ Sitaani hɛ nyiniŋ lɛ
7Di jisiŋ bui-la nɛ kiele, ba jaŋ liisɛ Sitaani sarika-la lɛ. 8U jaŋ ku lii a nyisɛ dunia niaa si hɛ tiŋteeŋ sɛmɛ-na kala lɛ di ba yuo laaliŋ. Gɔg ari Magɔg niaa nɛ ŋii. Ba yuga a magɛ fuoŋ niiŋ hagili-buŋbuguloo nɛ mɛmɛ. 9Gɔg ari Magɔg niaa jaŋ duurɛ dunia kala a mu golli lee-la Wia niaa si hɛ, ari taŋ-la Wia si cho. Ŋii nɛ nyiniŋ lii wia nyuŋ a ku tuu dii ba kala. 10Sitaani nɛ nyisɛ Gɔg ari Magɔg niaa hɛ di ba yuo Wia niaa. Ŋii nɛ ba joŋu a yuo hɛ nyiniŋ síi dii a nagɛ jiribiiŋ lɛ. Baga ku-la ari nii-la si nyia wiaa ari uu bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ma hɛ dimɛ. Ba jaŋ na hɛɛŋ wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala a kaa mu wuu.
Ba dii dunia niaa sariya
11Ŋii nɛ ka mi na kuori-kpasi-bal ku-pula duu china. Nuu nɛ hɔŋ u nyuŋ. Ŋii nɛ mi na di tiŋteeŋ ari wia nyuŋ kala lɛlɛ nii-la siiŋ lɛ. Ba bira bi lee kɛnɛ. 12Ŋii nɛ ka mi na nialiŋ si suba, nihiasiŋ ari haŋbiisiŋ kala, di ba chiŋ kuori-kpasa-la sipaaŋ. Ŋii nɛ ba suri tenniŋ yugɛ, a bira suri teniŋ dɔŋɔ. Miisiŋ teniŋ nɛ ŋii. Nialiŋ si kɛŋ miisiŋ Wia teeŋ yiraa nɛ hɛ u tuɔŋ. Tenni-la dɔŋsuŋ lɛ nɛ ba ŋmuŋsɛ nuu-kala si hɛ dunia lɛ wu-ŋaalaa hɛ. Nuu-kala si ŋaa wiaa magɛ ŋii nɛ, ba jaŋ beŋ a ti̱mu. 13Ŋii nɛ mugi-baliŋ kɛŋ nialiŋ kala si suu u tuɔŋ ku lii. Nialiŋ kala ma si hɛ lɛlɛɛ-jaŋ ari Wia nyiniŋ tuɔŋ, ba kala ku lii. Ŋii nɛ ba beŋ tenni-la tuɔŋ a na wialiŋ kala ba si ŋaa dunia lɛ a dii ba sariya. 14Ŋii nɛ ba joŋ suuŋ ari lɛlɛɛ-jaŋ a yuo hɛ nyiŋ-bal-la lɛ. Nii-la kala si jaŋ juu nyiŋ-bal-la tuɔŋ, u suu-liamiŋ nɛ ŋii. 15Di nuu-kala yiriŋ nɛ tuo miisiŋ teŋ-la tuɔŋ, ba yie joŋu yuo hɛ nyiŋ-bal-la tuɔŋ nɛ.
21Wia-jaŋ falii-la ari tiŋtee-falii-la
1Ŋii nɛ mi na Wia-jaŋ ku-falii ari tiŋtee-falii. Buŋbuŋ kialaa kala dɛrɛ nɛ. Mugi-baliŋ kala tuo tiŋtee-falii-la lɛ. 2Ŋii nɛ mi na ta-falii-la Wia si ŋaa di u lii Wia-jaŋ a ku tuu tiŋteeŋ. Taŋ-la baa yiru Jerusalɛm nɛ. U bi disinniŋ kɛnɛ. Wia kpiɛru ari ba si yie kpiɛrɛ haala ŋii a kaa mu pi u bala. 3Ŋii nɛ aŋ ka mi nii nuu yiikoro duu lii kuori-kpasa-la sɛmɛ a faasa bul di má bee na, lɛɛlɛ Wia kɔ nuhuobiine teeŋ nɛ. U jaŋ hɔŋ ba tuɔŋ. Ba nɛ jaŋ ŋaa u niaa. U titia jaŋ hɔŋ ba teeŋ a ŋiŋaa ba Wia. 4U jaŋ fiisɛ ba sii-liiriŋ kala ta. Ba bira bi jaŋ suu, ba tuɔŋ bira bi jaŋ chei. Ba bira bi jaŋ yel a bira bi jaŋ na hɛɛŋ, bɛɛ wiaa wu-binia-la kala bala nɛ.
5Ŋii nɛ nii-la si hɔŋ kuori-kpasa-la nyuŋ bul di má bee na, mi ŋaa kuŋ-kala birimɛ ku-falii nɛ. Ŋii nɛ u bira bula pimi di mi ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba u si bula, bɛɛ wiaa ba kala ŋaa wutitii nɛ. Niaa jaŋ wuo laaba dii. 6Ŋii nɛ u bula pimi a bul, “Wii-kala dɛrɛ nɛ. Mi nɛ ŋaa Alifa ari Omega. Mi nɛ ŋaa nii-la fa si hɛ dimɛ buŋbuŋ ari nii-la si jaŋ hɛ dimɛ dunia didɛriŋ. Nii-la kala lii-nyuasuŋ si kɛnɛ, mi jaŋ ŋaa lii-la si pi niaa miisiŋ pu pɛi. 7Nii-la kala si wuo yuo dii Sitaani jaŋ na kiaa deeŋba kala. Mi jaŋ ŋaa u Wia, u ma jaŋ ŋaa mi bii. 8Ama nialiŋ si ŋaa fawuluba, ari nialiŋ si bi yarida kɛnɛ, ari disiŋ ŋaaraa, ari ni-kpuuraa, ari nialiŋ síi ŋaa wu-liiliŋ, ari nialiŋ si kɛŋ daalusuŋ aa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, ari vui-kpaaraa, ari nialiŋ kala síi nyia wiaa, ba jaŋ joŋba hɛ nyiniŋ síi dii a nagɛ jiribiiŋ. Ba jaŋ suu suu-liamiŋ nyiŋ-la tuɔŋ.”
Jerusalɛm falii-la
9Ŋii nɛ Wia tiŋdaaraa balipɛ-la si kori gbaŋsiŋ balipɛ-la si suo ari nyanyal-bɔmɔ-la balipɛ ku bula pimi di mi kɔ, duu dagɛmi haal-la Pie-bie-la si jaŋ jaa. 10Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛmi lɛ, ka u joŋmi kaa jil peel-bal kubala nyuŋ. U leŋie nɛ woruŋ. Ŋii nɛ u dagɛmi taŋ-la si bi disinniŋ kɛnɛ baa yirɛ Jerusalɛm. Wia leŋ u lii Wia-jaŋ kuu tuu tiŋteeŋ. 11Taŋ-la pullɛ ari Wia si pullɛ ŋii, a tutul ari naŋkpachil-zɔŋŋɔɔ ŋ si bi na tɛtɛ, a bira tutul ari tabiiŋ si nagɛ beenaŋtirɛ. 12Taŋ-la kɛŋ kɛrɛ-bal kubala. U leŋie nɛ woruŋ a kɛŋ boiŋniiriŋ fii ari balia a golli. Wia tiŋdaaraa fii ari balia chiŋ boye-la lɛ, ka ba ŋmuŋsɛ Iziral naabalimaba fii ari balia-la yiraa hɛ boye-la lɛ. 13Taŋ-bubuɔŋ ari taŋ-nyuŋ kɛŋ boyee batori batori, ta-sɛsiŋ ma kɛŋ batori batori. 14Kɛrɛ-la geŋtine ba bil tabiaa fii ari balia nɛ. Tabia-la lɛ ba ŋmuŋsɛ Pie-bie-la naŋzɔɔba fii ari balia-la yiraa nɛ hɛba lɛ.
15Wia tiŋdaari-la si bul wiaa mi teeŋ kori sɛlimɛ daaŋ nɛ duu kaa magisɛ ta-bal-la ari u boiŋniiri-la ari u kɛrɛsiŋ. 16Taŋ-la jaliŋ ari u duomuŋ kala magɛ dɔŋɔ nɛ. Ŋii nɛ u magisɛ taŋ-la ari sɛlimɛ daa-la duu ŋaa meel-daasiŋ bui ari zɔ-banɔŋ. U duomuŋ ari u jaliŋ ari u leŋiŋ kala magɛ dɔŋɔ nɛ. 17Wia tiŋdaari-la magisɛ taŋ-la kɛrɛ-la ma nɛ. U leŋiŋ ŋaa naakieliŋ mahiŋ batori ari fii ari balia nɛ. Nuhuobiine síi magisɛ kiaa, ŋii titia nɛ Wia tiŋdaari-la ma magisɛ. 18Ba kɛŋ tabii-pulluŋ nɛ saa kɛrɛ-la, aŋ ka taŋ-la kala ŋaa sɛlimɛ, a kala chaanɛ a nagɛ beenaŋtirɛ. Kuŋ-kala tuo u lɛ. 19Taŋ-la kɛrɛ-la geŋtine-la tabiaa kala ŋaa tabii-zɔmɔ nɛ a tutul. Buŋbuŋ kua yiriŋ nɛ jasipa, liamiŋ kua ma yiriŋ nɛ saafaya, torimuŋ kua ma yiriŋ nɛ agɛt, nɛsɛmiŋ kua ma yiriŋ nɛ ɛmɛralidi, 20nɔŋ kua yiriŋ nɛ ɔnis, dumuŋ kua yiriŋ nɛ kaanɛliaŋ, pɛmiŋ kua yiriŋ nɛ kirasɔlati, chorimuŋ kua ma ŋaa bɛril, nibimiŋ kua ma yiriŋ nɛ topas, fiimiŋ kua yiriŋ nɛ kirasɔpilis, fii ari kuŋ kua yiriŋ nɛ jasinis, ka fii ari baliamiŋ kua nɛ yiriŋ nɛ amɛtis. 21Boye-la fii ari balia kala ŋaa tabii-tulaa nɛ. Boi-kala ŋaa tabii-tulii kubala nɛ. Taŋ-la woŋbiiŋ ŋaa sɛlimɛ nɛ, kuŋ-kala tuo u lɛ a kala tutul ari beenaŋtirɛ.
22Ŋii nɛ mi beŋ taŋ-la tuɔŋ a bi Wia-dia kala na dimɛ. Taŋ-la niaa níi chuɔlɛ la Tiina Wia Wii-jaribakɔ ari Pie-bie-la lee-kala. Ba Wia-dia nɛ ŋii. 23Taŋ-la bira bi wii-pɔsuŋ ari chɛnɛ ka chɛ, bɛɛ wiaa Wia tula nɛ ŋaa ba pulumuŋ. Pie-bie-la nɛ ŋaa ba chaaniŋ. 24U pulumuŋ lɛ nɛ dunia niaa kala jaŋ vɛŋ. Ka dunia kuoroo kala jaŋ kɛŋ ba ku-zɔŋŋɔɔ kaa juu dimɛ. 25Ba bi jaŋ kɛŋ taŋ-la boyee kaa tɔ wiihɛyɛ. Titaŋiŋ paala tuo dimɛ. 26Tiŋteyee niaa kala jaŋ kɛŋ ba ku-zɔŋŋɔɔ ari ba kuori kiaa kaa juu dimɛ, 27ama kuŋ-kala si kɛŋ disinniŋ, koo nii-la kala si ŋaa ni-bɔŋ, koo wu-nyiaru kala bi jaŋ juu taŋ-la, see nialiŋ Pie-bie-la si ŋmuŋsɛ ba yiraa hɛ miisiŋ teŋ-la lɛ nɛ jaŋ juu dimɛ.
221Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bira dagɛmi fuo kubala. Fuo-la liiŋ níi pi niaa miisiŋ. Lii-la kala pulla chila chila a nagɛ beenaŋtirɛ. Lii-la pɛllɛ lii Wia ari Pie-bie-la kuori-kpasa-la teeŋ nɛ, 2a pɛllɛ to ta-bal-la tutuɔbaaniŋ, ka tiisi-la si kɛŋ nɛnɛɛ síi pi niaa miisiŋ chiŋ fuo-la cholluŋ balia-la kala. Tiisi-la yie nɛŋ nɛŋ-yiriba, baa tɔrɛ chɛnɛ kala. Tiisi-la pipaariŋ nɛ ba kaa vivaarɛ tiŋteye-la niaa. 3Kuŋ-na kala Wia síi ŋmiɛsa hɛu lɛ tuo ta-bal-la tuɔŋ. Ama Wia kuori-kpasa ari Pie-bie-la kpasa jaŋ hɛ lee-la, ka u tiŋtinnaa chuɔlu. 4Ba jaŋ na u siaa, ka u yiriŋ hɛ ba tilliŋ lɛ. 5Taŋ bi jaŋ biri dimɛ. Ba bi chaaniŋ koo wii-pɔsuŋ pulumuŋ chɛ dimɛ. La Tiina Wia nɛ jaŋ ŋaa ba pulumuŋ. Ba nɛ jaŋ beŋ dunia a kaa mu wuu.
Yesu si duu jaŋ kɔ lɛɛlɛ
6Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bira bula pimi di wiaa deeŋba ŋaa wutitii nɛ, di niaa jaŋ wuo laaba dii. Di la Tiina Wia, nii-la si joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a pi nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ timu duu ku bul wialiŋ si jaŋ ŋaa lɛɛlɛ a pi u tiŋtinnaa. 7Yesu si, “Má bee na, mi jaŋ kɔ lɛɛlɛ.” Nialiŋ síi to wialiŋ ba si bula Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a hɛ teniŋ deeŋ tuɔŋ, Wia jaŋ pɛba lɛ.
8Mi-na Jɔɔŋ, mi nɛ nii-la si nia aŋ pɛ na wiaa deeŋba kala. Mi si nia aŋ naba ŋii, mi tuu kpirimi Wia tiŋdaari-la sipaaŋ, nii-la si dagɛmi wiaa deeŋba kala, a chuɔlu. 9Ŋii nɛ u bula pimi di mi sí ŋii ŋaa, di la kala ŋaa tiŋtinnaa a tima pipi Wia, la di nialaa kala síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ari nialiŋ kala síi to wialiŋ si hɛ teniŋ deeŋ tuɔŋ. U bula pimi di mi chuɔlɛ Wia.
10Ŋii nɛ u bira bula pimi di mi sí wiaa deeŋba ba si bula Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a hɛ teniŋ deeŋ lɛ kaa faa. U bi jaŋ dieni, ka wialiŋ ba si bula ŋaa. 11Ŋii wiaa má leŋ di ni-bɔŋŋɔɔ kɛŋ ŋii naaŋ lɛ a ŋiŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, di nialiŋ si kɛŋ disinniŋ ma kɛŋ ŋii naaŋ lɛ a ŋiŋaa disinniŋ, di ni-zɔŋŋɔɔ ma kɛŋ ŋii naaŋ lɛ a ŋiŋaa wu-zɔŋŋɔɔ, di tuɔ-pul tiŋŋaa ma kɛŋ ŋii naaŋ lɛ a ŋiŋaa tuɔ-pul wiaa.
12Yesu si, “Má bee na, mi jaŋ kɔ lɛɛlɛ, mi jaŋ ku ti̱ŋ nuu-kala. Nuu-kala si tima magɛ ŋii, ŋii titia nɛ u jaŋ laa u time. 13Mi nɛ ŋaa Alifa ari Omega, mi nɛ ŋaa nii-la fa si hɛ dimɛ buŋbuŋ ari nii-la si jaŋ hɛ dimɛ dunia didɛriŋ. Mi nɛ ŋaa di-suomuŋ, mi nɛ ŋaa di-dɛriŋ maa.”
14Nialiŋ síi to Wia wiaa, Wia jaŋ pɛba lɛ di ba wuo na woŋbiiŋ a to ta-bal-la boiŋniiree juu, a wuo dii tia-la síi pi niaa miisiŋ nɛnɛɛ. 15Ama ni-bɔŋŋɔɔ jaŋ chiŋ taŋ-la jeeŋ hariŋ. Nialiŋ wu-ŋaalaa si nagɛ vahiŋ, ari nialiŋ si kɛŋ daalusuŋ a ŋiŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, ari nialiŋ síi ŋaa wu-liiliŋ, ari nialiŋ síi kpu niaa, ari vui-kpaaraa, ari nialiŋ kala si cho wu-nyiariŋ aa nyia wiaa, ba kala jaŋ chiŋ taŋ-la jeeŋ hariŋ.
16Ŋii nɛ Yesu si, “Mi nɛ tiŋ mi tiŋdaara duu kɔ ma teeŋ a bul wiaa deeŋba pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a hihilimi lee-na kala. Mi ŋaa Devit dia niaa geŋtine nɛ aŋ pɛ ŋaa Devit doho nuu. Mi nɛ ŋaa nanyualuŋ.”
17Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ari haal-la Pie-bie-la síi chɛ duu jaa bula pi niaa a bul, “Má kɔ. Nuu-kala si nia, má leŋ duu kɔ. Nuu-na kala lii-nyuasuŋ si kɛnɛ, uu kɔ. Nii-la kala si cho duu nyua lii-la síi pi niaa miisiŋ aŋ sí kuŋ-kala ti̱ŋ, uu kɔ a nyua lii-la.”
Wu-kaanaa
18Mi-na Jɔɔŋ chɛ di nuu-kala si nii wiaa deeŋba ba si bula hɛ teniŋ deeŋ tuɔŋ, di ba kɛŋ ba titia woruŋ ari wiaa deeŋba lɛ. Di nuu-kala nɛ kɛŋ wii pɛ wiaa deeŋba lɛ, Wia ma jaŋ joŋ nyanyal-bɔmɔ-la ba si daga teniŋ deeŋ tuɔŋ a dɔgisɛ u tiina. 19Di nuu-kala ma nɛ liisɛ wiaa deeŋba kuŋ ta, Wia ma jaŋ liisɛ u tiina ta. U bi jaŋ puu woŋbiiŋ duu na kialiŋ ba si ŋmuŋsa hɛ teniŋ deeŋ tuɔŋ. U tiina bi jaŋ wuo dii tia-la síi pi niaa miisiŋ nɛnɛɛ. U bira bi jaŋ juu taŋ-la Wia si liisa tuɔŋ maa.
20Nii-la síi dagɛ wiaa deeŋba Wia si dagu bul duu kɔ nɛ lɛɛlɛ. La Tiina Yesu, kɔ. Ami.
21La Tiina Yesu lahɔrimɔ lɛ, Wia niaa kala jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa. Ami.