WIA WU-ZƆMƆ-LA
MAAK
SI ŊMUŊSA
1Jɔɔŋ Wia lii-foori-la bul Wia wiaa pipi niaa
Mat. 3.1-12; Luuk 3.1-18; Jɔɔŋ 1.19-28
1Wia wu-zɔŋŋɔɔ di-suomuŋ nɛ ŋla. Wiaa deeŋba ŋaa Wia Bie Yesu Kirisito wu-zɔŋŋɔɔ wiaa nɛ.
2Nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ba síi yirɛ Azaaya fa ŋmuŋsa ari Wia si,
“Bee na, mi jaŋ tiŋ mi tiŋdaara duu laa ŋ sipaaŋ mu
a wasɛ woŋbiiŋ biliŋ lɛ di ŋ kɔ.”
3U bira si,
“Nuu nɛ chiŋ giri-bine tuɔŋ a heele bul,
‘Má kɔ a wasɛ woŋbiiŋ bil di ma Tiina kɔ a tuto.
Ma ŋaa ŋii, duu nɛ kɔ, u di-vɛniŋ jaŋ piŋ woruŋ.’ ”
4Ŋii nɛ baala deeŋ sii. Baa yiru Jɔɔŋ, Wia lii-fooro. U sii ku lii giri-bine tuɔŋ a heele bul, “Má birimɛ a lii ma haachɛba lɛ, ka di mi foma Wii-chuɔlɛ liiŋ. Di ma nɛ ŋaa ŋii, Wia jaŋ joŋ ma haachɛba a chɛma.” 5U si bul ŋii, Judiya tiŋŋaa ari Jerusalɛm tiŋŋaa kala lii a mu u teeŋ a dagɛ ba haachɛba aŋ tuu Jɔɔdaŋ fuo-la u foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. 6Buŋtaŋŋa puna gɛnniŋ nɛ Jɔɔŋ fa laalɛ a kɛŋ teŋbiiŋ vɔɔ u tiŋa. Nyaŋgirikɛba ari tuuŋ nɛ fa ŋaa u kudiilee. 7U yie bul Wia wiaa pipi niaa a bul, “Nuu dɔŋ jaŋ to mi hariŋ kɔ. U nɛ jaŋ kiimi. Mi paala bi maga di mi kpagu a kɛŋ u nɛŋtɛŋŋɛɛ ŋmɛsiŋ ma kaa puri. 8Liiŋ duŋduŋa nɛ mi-na kaa fufoma, ama u-na jaŋ joŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛma lɛ.”
Jɔɔŋ fo Yesu Wii-chuɔlɛ liiŋ
Mat. 3.13–4.11; Luuk 3.21-22; 4.1-13
9Bua-la lɛ Yesu sii a lii taŋ-la ba síi yirɛ Nazarɛt a hɛ Galilii tiŋteeŋ lɛ a kɔ lee-la Jɔɔŋ fa si hɛ. U ku juu fuo-la. Jɔɔŋ fou Wii-chuɔlɛ liiŋ. 10U miira lii fuo-la tuɔŋ ku lii a wula beŋ, di wia nyuŋ guu kpaa balia. Ŋii nɛ ka Wia Diŋ-zɔŋ-la ku tuu hɛu lɛ a nagɛ kokomo. 11Ka u nii nuu yiikoro duu lii wia nyuŋ a bula pu a bul, “Mi Bii-chooluŋ nɛ ŋla. Mi tuɔŋ tɔrɛ ŋ nyuŋ.”
Sitaani ku magisɛ Yesu
12U bi diene ka Wia Diŋ-zɔŋ-la kɛnu juu giriŋ. 13U hɛ dimɛ ŋii halii tapulaa mahiŋ balia, ba di giriŋ tuɔŋ kiaa duŋduŋa. Sitaani yie kɔ a magisu. Yesu bi sɛyɛ. Ŋii nɛ Wia tiŋdaaraa ku tuu tima pu.
Yesu yirɛ cheŋfili-kpuuraa banɛsɛ
Mat. 4.12-22; Luuk 4.14-15; 5.1-11
14U bi diene, ka ba kɛŋ Jɔɔŋ tɔ dia. Ŋii nɛ Yesu sii a mu Galilii tiŋteeŋ a bubul Wia wu-zɔmɔ-la aa pi niaa 15a bul, “Bua-la yie nɛ. Wia kuorii-la kɔ nɛ. Má birima lii ma haachɛba lɛ a laa Wia wu-zɔmɔ-la dii.”
16Ŋii nɛ u yi Galilii muga a mu to muga-la niiŋ a na Saamɔŋ ari u ŋaana Aŋduru. Ba ŋaa cheŋfili-kpuuraa nɛ. Uu mu, di ba kɛŋ ba joŋba a kaa kikɛsɛ cheŋfilee. 17U yirɛba a bul, “Má sii to mi hariŋ. Mi jaŋ ŋaa di ma kɛsɛ niaa pɛ ma titia lɛ ari ma síi kɛsɛ cheŋfilee ŋii.” 18Ba sii a joŋ ba joŋba ta aŋ guu to u hariŋ. 19U joŋ ŋii baa mu, di baalaa balia nɛ ŋii. Baa yirɛ Jeems ari Jɔɔŋ. Ba fa ŋaa Zɛbidii biiriŋ nɛ. Ba hɔŋ ba liiŋ daboro lɛ a tutɔ ba joŋba buasuŋ. 20U si naba, u yirɛba. Ba leŋ ba nyimma ari nialiŋ kala ba fa si ŋaa ba tima pipiba aŋ lii liiŋ daboro-la tuɔŋ aŋ mu to u hariŋ.
Yesu vaarɛ baal kubala fa si kɛŋ jiŋ-bɔmuŋ
21Ba joŋ ŋii aa mu a ku yi Kapɛnam. Ŋii nɛ chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, Yesu sii a mu juu Wii-chuɔlɛ dia a didagɛ niaa. 22U síi dagɛba ŋii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. U bi baa daga ari Wia teniŋ kerichiba si yie didagɛba ŋii. U bul wiaa ari u nɛ kɛŋ wii-la doluŋ.
23Ŋii nɛ di baal nɛ ŋii. Jiŋ-bɔmuŋ kɛnu. U ku juu aa chiirɛ, 24“Yesu, ŋ si lii Nazarɛt, bɛɛ nɛ ŋ chichɛ ŋ ŋaala? Ŋ kɔ di ŋ kpula nɛɛ? Mi jimiŋ nɛ, ŋ nɛ ŋaa Wia Tuɔ-pul Tiina.” 25Yesu si nii wialiŋ baal-la si bula, u kpia jiŋ-bɔŋ-la lɛ a bul, “Kɛŋ goŋ aŋ ku lii baal-la lɛ.” 26Jiŋ-bɔŋ-la kɛŋ baal-la teriki aŋ faasa chiirɛ kiŋkɛŋ a lii baal-la lɛ. 27Nialiŋ kala miira hiriki a pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Bɛɛ nɛ ŋlaa? Wu-falii nɛ uu dagɛ. U paala kɛŋ doluŋ a wuo jiŋ-bɔŋŋɔɔ a bul wiaa piba, ba tuto u niiŋ.”
28A lii ŋii lɛ nɛ, u yiriŋ guu teeli Galilii tiŋteeŋ kala.
Yesu vaarɛ niaa yugɛ
29Ŋii nɛ Yesu guu sii a lii Wii-chuɔlɛ dia-la lɛ, ba di Jeems ari Jɔɔŋ, a mu juu Saamɔŋ ari Aŋduru dia. 30Ba mua di Saamɔŋ hiili-haala pina wiwiilɛ. U yaraa kala liŋ. Yesu si kɔ ŋii, ba bula pu. 31Ŋii nɛ u ku juu a kɛŋ haal-la nisiŋ lɛ a kaa chuulɛ. U yaraa fa si lima ŋii, u fiɛlɛ. U sii ŋaa kudiilee piba ba dii.
32U didaaniŋ si yie, ba kɛŋ nialiŋ kala síi wiilu ari jiŋsiŋ si kɛŋ nialiŋ kala a kaa kɔ Yesu teeŋ. 33Taŋ tiŋŋaa kala gire kɔ a hilimi Saamɔŋ dia boiŋniiŋ. 34Yesu vaarɛ nialiŋ yugɛ síi wiilu a kiri jiŋ-bɔmɔ-la ma a yugɛ a ta niaa lɛ. Jiŋsi-la jiŋ Yesu. Ŋii nɛ tii u biba woŋbiiŋ pa di ba bul wiaa.
Yesu bul wiaa Galilii tiŋteeŋ lɛ
35Siipuuraa Yesu sii lii dia-la lɛ a mu lee-la niaa si tuo a chuchuɔlɛ Wia. 36Ka Saamɔŋ ari u naŋdɔŋsuŋ ma sii kɔ a chichɛu. 37Ba si nau, ba bula pu ari nuu-kala nɛ kɔ a chichɛu. 38Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má leŋ la mu tasiŋ dɔŋsuŋ di mi bul Wia wiaa dimɛ maa. Ŋii wiaa nɛ mi kɔ.”
39U saa sii a mu duurɛ Galilii tiŋteeŋ kala a juu Wii-chuɔlɛ diisiŋ aa bul Wia wiaa aŋ pɛ kiri jiŋsiŋ ma niaa lɛ a ta.
Yesu vaarɛ gbege
40Ŋii nɛ gbege kubala ma sii kɔ Yesu teeŋ a tuu kpirimi a sulu a bul, “Di ŋ nɛ cho, ŋ jaŋ wuo ŋaa di mi duori.” 41Nisusuŋ kɛŋ Yesu. U liisɛ u nisiŋ a digu aŋ bul, “Mi cho nɛ, duori.” 42Ŋii nɛ yawiil-la guu leŋ baal-la. U duori. 43Ŋii nɛ Yesu bula pu ari siifiɛsiŋ a bul, 44“Viiri aŋ sí wii bula pi nuu-kala. Ama kɛŋ ŋ titia kaa mu dagɛ nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia duu kpu pusuŋ pi Wia a piisɛ ŋ disinniŋ ta ari Moosis fa si dagɛma ŋii. Di ŋ nɛ ŋaa ŋii, niaa jaŋ na ari ŋ bira bi disinniŋ kɛnɛ.”
45Ama baal-la kɛŋ wii-la kaa lii a bula gaarɛ leriŋ kala. Ŋii nɛ Yesu bira bi wuo chaasa juu taŋ kala tuɔŋ, ama u yie hɔŋ giriŋ tuɔŋ nɛ, ka niaa lii lee-na kala a kukɔ u teeŋ.
2Yesu vaarɛ gbɛrikɛ
1Tapulaa baŋmɛnɛ, Yesu miira mu Kapɛnam. Niaa nii duu miira kɔ a hɛ dia lɛ. 2Ŋii nɛ ba yugɛ a gire kɔ a tɔ lee-la kala a tɔ boiŋniiŋ maa. Ka u bul Wia wiaa pipiba. 3Ŋii nɛ di niaa dɔŋsuŋ nɛ ŋii. Ba banɛsɛ joŋ gbɛriku kubala kaa kɔ. U piŋ u bɔsɔ lɛ. 4Niaa si tɔ leriŋ kala ŋii, ba bi jiŋ lee-la ba si jaŋ to a juu. Ŋii nɛ ba jil lusuŋ nyuŋ a ta luri a joŋ bɔsɔ-la ari gbɛriku-la kala a to bua-la ta u tuu Yesu sipaaŋ. 5Ŋii nɛ Yesu jiŋ ari ba ŋaau yarida nɛ woruŋ a bul gbɛriku-la lɛ a bul, “Mi bii, mi joŋ ŋ haachɛba a chɛŋ nɛ.”
6Di Wia teniŋ kerichiba dɔŋsuŋ ma hɔŋ dimɛ a kɛŋ ba tuɔsaa pipiɛsɛ ba titia, 7“Bɛɛ nɛ tii baala deeŋ bubul ŋii? Uu tuusɛ Wia joŋŋoo ŋla. Kubɛɛ nɛ jaŋ wuo joŋ haachɛba chɛ nuu, di Wia duŋduŋa dee?” 8Yesu wuo jiŋ ba tuɔbiinaa a pipiɛsɛba, “Bɛɛ nɛ tii ma bibiinɛ wiaa deeŋba? 9Mi si jaŋ bul gbɛriku-la lɛ di mi joŋ u haachɛba chɛu nɛ, koo mi si jaŋ bul duu sii chuoli u bɔsɔ a viiri, ba tuɔŋ kubɛɛ nɛ ŋaa mɔli? 10Mi jaŋ dagɛma ari mi-na, Nuhuobiine Bie, kɛŋ doluŋ dunia lɛ di mi joŋ haachɛba chɛ niaa.” 11Ŋii nɛ u bula pi gbɛriku-la a bul, “Sii a joŋ ŋ bɔsɔ a mu dia.” 12Baal-la guu sii a joŋ u bɔsɔ a vɛnɛ lii ba sipaaŋ. Ba kala hiriki a dɛnnɛ Wia yiriŋ a bul, “La ha bi wiiŋ deeŋ dɔŋɔ naa.”
Yesu yirɛ Liivai
13Ŋii nɛ Yesu sii dimɛ a miira tuu muga niiŋ. Niaa yugɛ a ku hilimi, u didagɛba. 14U si kiele mu sipaaŋ, u na baal kubala baa yirɛ Liivai. U nyimma yiriŋ nɛ Alifiyas. U fa ŋaa laŋpoo lilaaru nɛ a hɔŋ u tiŋtiŋŋaa dia lɛ. Ŋii nɛ u yiru a bula pu duu sii a tuto u hariŋ. U sii to.
15Ŋii nɛ Yesu mu juu Liivai dia, ba di u haritooroo kala, a hɔnɔ didii kiaa. Laŋpoo laara-la dɔŋsuŋ ari haachɛ diiree ma kɔ, ba kala didii kialiŋ. Ba fa yuga woruŋ a tuto Yesu hariŋ. 16Wia teniŋ kerichiba ari Farisii tiŋŋaa naba a ku piɛsɛ Yesu haritooroo a bul, “Bɛɛ nɛ tii Yesu ari haachɛ diiree ari laŋpoo laaraa, ba kala hɔnɔ didii kiaa?” 17Yesu si nii wii-la ba síi bul, u bula piba a bul, “Nialiŋ si kɛŋ yarifiɛlaa, ba bi daaluŋ ŋiŋaaru ka chɛ, see nialiŋ síi wiilu. Mi kɔ di mi yirɛ haachɛ diiree nɛ di ba leŋ ba haachɛba. Nialiŋ si kɛŋ tuɔ-pula mi sipaaŋ dee mi kɔ di mi yirɛ.”
Ba bul ni̱i-vɔbuŋ wiaa
18Chɛɛ dɔŋ Jɔɔŋ, Wia lii-foori-la haritooroo ari Farisii tiŋŋaa haritooroo, baa vɔɔ niiŋ. Ŋii nɛ niaa sii ku piɛsɛ Yesu, “Bɛɛ nɛ tii Jɔɔŋ haritooroo ari Farisii tiŋŋaa haritooro-naa vɔɔ niiŋ, aŋ ka ŋ haritooro-na bi niiŋ vɔɔ?” 19Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Di nuu mu jaa haal kaa kɔ, ka ba duu naŋdɔŋsuŋ hɔŋ, u naŋdɔŋsu-la jaŋ vɔɔ niiŋ? Ai, di baal-la ari u naŋdɔŋsuŋ nɛ hɔnɔ, ba bi niiŋ ka vɔɔ. 20Ama chɛɛ dɔŋ nɛ hɛ dimɛ, ba jaŋ kɛŋ baal-la kaa mu lee, aŋ ka di u naŋdɔŋsu-la vɔɔ niiŋ.” 21Ŋii nɛ u bira bula piba a bul, “Di ŋ nɛ kɛŋ gɛri-biniŋ duu luri, ŋ jaŋ joŋ gɛripɛ-faliŋ a tɔɔ? Ai, ŋ ŋaa ŋii, ku-falii-la jaŋ kuurɛ di gɛri-la wasa kiɛsɛ kii ŋii. 22Di ŋ nɛ kɛŋ pupoi-kpaaŋ, ŋ jaŋ ŋaa si-huoŋ a hɛ duu yel? Ai, ŋ nɛ ŋaa ŋii, pupoi-la jaŋ yɛrɛ, di siŋ-la kala ta. Ŋ yie joŋ si-huoŋ a hɛ pupoi-zɔmuŋ lɛ nɛ.”
Ba bul chɛ-wiesii-la wiaa
23Chɛ-wiesiŋ chɛɛ kubala Yesu ari u haritooroo sii a mu nyoŋso tuɔŋ. Baa mu ŋii, u haritooro-la kiilɛ nyoŋso-la a chichaŋ. 24Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa piɛsu a bul, “Ŋ bi naa? Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ kisiŋ nɛ ba chichei ŋii. Bɛɛ nɛ tii?” 25Ŋii nɛ Yesu miira piɛsɛba a bul, “Ma ha bi wii-la Devit fa si ŋaa karimaa? Losuŋ fa si kɛnu ba di u hariŋ niaa, u mu juu Wia-dia a joŋ boroboroba-la ba fa si kaa ku bil Wia sipaaŋ a chɔgɔ dii aŋ joŋo pi u niaa maa, ba ma dii. 26U fa ŋaa kisiŋ nɛ ari ni-wogo si jaŋ joŋ boroboro-la dii, see nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia duŋduŋa. Ka u joŋo dii ŋii. Bua-la lɛ Abiata nɛ fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ.” 27Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Wia liisɛ chɛ-wiesii-la pi niaa nɛ di ba tiiu. U bi si di chɛ-wiesii-la nɛ tii niaa. 28Mi-na Nuhuobiine Bie nɛ saa ŋaa chɛ-wiesii-la tiina ŋii.”
3Yesu vaarɛ baala u nisiŋ si suba
1Yesu sii a miira mu juu Wii-chuɔlɛ dia, di baal kubala nɛ ŋii. U nisiŋ suu. 2Ba si na Yesu duu jua, ba kala chaarɛ siaa bibenu di ba na ari u jaŋ vaarɛ baal-la chɛ-wiesii-la chɛɛŋ. Baa chɛ di ba na wii nɛ a to ŋii lɛ a kɛŋ Yesu a bul u teeŋ duu chei ba kisiŋ lɛ nɛ. 3Ŋii nɛ Yesu bul na-suu-la tiina lɛ duu sii kɔ ba tutuɔbaaniŋ. U sii mu. 4Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ nialiŋ a bul, “Ɛɛ nɛ la naabalimaba kisinniŋ bul di la ŋiŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ? Di la pipɛ niaa lɛ koo di la dudɔgisɛba? Di la laa niaa miisiŋ koo di la kpukpuba?” U si piɛsɛ ŋii, ba ŋaa fuii. 5Ŋii nɛ Yesu na baaniŋ ba nyuŋ. U tuɔŋ chei a tiŋ ba digilaa si bi nii wiaa. Ŋii nɛ u bula pi na-suu-la tiina a bul, “Kɛŋ ŋ nisiŋ tiɛnɛ.” U kaa tiɛnɛ. U nisi-la fiɛlɛ a nagɛ u nagiŋ.
6Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa sii lii. Ba di Hɛrɔd niaa mu vuurɛ ŋii ba si jaŋ wuo ŋaa a kɛŋ Yesu a kpu.
Yesu bul wiaa a pi niaa aŋ pɛ vaarɛ niaa mugi-baliŋ niiŋ
7Yesu ari u haritooroo sii a mu mugi-baliŋ niiŋ. Niaa yugɛ a lii Galilii tiŋteeŋ a tuto ba hariŋ. Dɔŋsuŋ ma lii Judiya tiŋteeŋ, 8dɔŋsuŋ ma lii Jerusalɛm ari Idumiya tiŋteeŋ. Dɔŋsuŋ ma lii Jɔɔdaŋ fuo-la cholo. Dɔŋsuŋ ma lii Taya ari Saadɔŋ tiŋteeŋ. Niaa deeŋba kala fa nii Yesu wiaa a lii ba tasiŋ a kukɔ u teeŋ. 9Ŋii nɛ u bula pi u haritooro-la di ba mu joŋ liiŋ daboro a kaa ku kii liiŋ niiŋ duu juu, di nialiŋ síu kaa yigi. 10Yesu fa vaarɛ niaa a yugɛ. Ŋii wiaa nyanyal tiŋŋaa kala ku kɛŋ u baŋŋa lɛ aa chɛ di ba digu. 11Di jiŋ-bɔŋŋɔɔ kɛŋ niaa dɔŋsuŋ nialiŋ tuɔŋ. Di ba nɛ na Yesu kala, ba yie ku tel u naasiŋ lɛ nɛ a chichiirɛ ari u nɛ ŋaa Wia Bie. 12U bula piba ari siifiɛsiŋ di ba sí leŋe di wiiŋ deeŋ teeli leriŋ kala.
Yesu tuɔsɛ u haritooroo fii ari balia
13Yesu sii a mu lee-la si kɛŋ peelee a yirɛ u si cho nialiŋ kala, ba mu u teeŋ. 14U bira liisɛ ba tuɔŋ niaa fii ari balia di ba nɛ hɛ u teeŋ. U liisɛba ŋii di ba ma mu bul Wia wiaa. 15U piba doluŋ maa di ba wuo kikiri jiŋsiŋ niaa lɛ. 16Nialiŋ fii ari balia yiraa nɛ ŋla: Saamɔŋ, Yesu nɛ hɛ Piita pu, 17Zɛbidii bie Jeems ari Jɔɔŋ. Jɔɔŋ fa ŋaa Jeems ŋaana nɛ. Yesu kɛŋba kaa yirɛ Buanaajis. Yiri-la bubuɔŋ nɛ baaniŋ tiŋŋaa. 18Ba ku-kaanaa ma nɛ ŋla: Aŋduru ari Filip ari Batolomi ari Matiu ari Tɔmas ari Jeems Alifiyas bie, ari Tadiyas ari Saamɔŋ Zɛlɔt 19ari Judas Isikarɔt, nii-la si ku ŋaa zɛŋbɛ tiina a yallɛ Yesu. U liisɛ nialiŋ dɛrɛ aŋ miira mu dia.
Yesu magɛ namaga a mu tigɛ Sitaani lɛ
Mat. 12.22-32; Luuk 11.14-23; 12.10
20Ŋii nɛ niaa bira ku hilimi. U di u haritooroo paala bi chiniŋ na di ba dii kudiilee. 21Ŋii nɛ u taŋ niaa nii a sii lii di ba kɛnu aŋ bul, “Uu chɛ u nyaasɛ nɛ.” 22Wia teniŋ kerichiba dɔŋsuŋ ma hɛ dimɛ. Ba lii Jerusalɛm nɛ a kɔ. Ba ma bul di jiŋ-bɔŋŋɔɔ kala kuoro ba síi yirɛ Bɛlizibul nɛ kɛnu. U nɛ pu doluŋ u kikiri jiŋsiŋ niaa lɛ ŋii. 23Ŋii nɛ Yesu yirɛba a magɛ namagaba a pipiba a bul, “Ɛɛ nɛ Sitaani jaŋ wuo ŋaa a kiri u titia? 24Di taŋ niaa nɛ hɛ dimɛ aŋ bi nii-bala kɛnɛ, ba taŋ jaŋ tel. 25Di niaa nɛ bira bi nii-bala kɛnɛ, ba dia jaŋ tel. 26Di Sitaani niaa saa bi nii-bala kɛnɛ, ba taŋ bi jaŋ chiŋ. U jaŋ tele dɛrɛ. 27Nuu tuo si jaŋ juu ni-duoŋ dia a gaa u kiaa see duu kɛŋ ni-duo-la vɔɔ bil aŋ-na juu paa u kiaa.”
28Ŋii nɛ Yesu bira bula pi niaa a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, di niaa nɛ ŋaa haachɛba kala aŋ pɛ tuusɛ Wia joŋŋoo maa, Wia jaŋ wuo joŋba kala chɛba. 29Ama di nuu nɛ tuusɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la joŋŋoo, Wia bi jaŋ joŋo chɛu da. U tiina ŋaa haachɛ-la si maga di u suu nɛ. Wia jaŋ laa wii-la hɛ u tuɔŋ lɛ.” 30Nialiŋ dɔŋsuŋ fa bula ari jiŋ-bɔmuŋ nɛ kɛŋ Yesu. Ŋii nɛ tii u bul ŋii.
Yesu naaŋ ari u ŋaanaa kɔ u teeŋ.
31Muapilii Yesu naaŋ ari u ŋaanaa kɔ a chiŋ di-jaliŋ aŋ tiŋ niaa di ba yiru. 32Di ni-daŋ hɔnɔ gollu chu. Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Ŋ naaŋ ari ŋ ŋaanaa nɛ chiŋ jeeŋ hariŋ aa chɛŋ.”
33Ŋii nɛ Yesu miira piɛsɛba, “Kubɛɛ nɛ ŋaa mi naaŋ ari mi naaŋbiiriŋ?” 34U miira beŋ nialiŋ si hɔnɔ gollu chu aŋ bula piba a bul, “Mi naaŋ ari mi naaŋbiiriŋ nɛ ŋla. 35Nii-la kala síi ŋaa wialiŋ Wia si cho, u nɛ ŋaa mi ŋaana ari mi dihaala ari mi naaŋ.”
4Yesu magɛ namaga a mu tigɛ baal-la si du̱u kiaa lɛ
1Ŋii nɛ Yesu miira mu hɔŋ Galilii muga-la niiŋ a didagɛ niaa. Niaa yugɛ a ku gollu chu. Ba si yuga ŋii nɛ, u sii mu juu liiŋ daboro tuɔŋ a hɔŋ liiŋ tuɔŋ. Ka nialiŋ hɔŋ muga niiŋ. 2Ŋii nɛ u magɛ namagaba a dagɛba wiaa yugɛ. U namagaba-la dɔŋɔ nɛ ŋla: U si, 3“Má jegile nii mi teeŋ. Baal kubala nɛ sie a kɛŋ u ku-doho kaa lii duu misɛ. 4U síi misɛ ŋii, ku-doho-la dɔŋsuŋ tel woŋbiiŋ tuɔŋ. Diibiisiŋ ku tuɔsa dii. 5-6Dɔŋsuŋ ma tuu tel kpaginyiliŋ nyuŋ. Hagila bi yuga, ka ba guu nyu. Ba naapoloo bi tiŋteeŋ jua. Wia pɔsɛ a ŋmooba ba suu, a tiŋ bɛɛ wiaa ba naapoloo bi tiŋteeŋ jua. 7Ku-doho-la dɔŋsuŋ ma tuu tel sɔsuŋ tuɔŋ a nyu. Sɔsu-la ma nyu a nyagɛba kpu. Ba bi wasa. 8Ku-doho-la dɔŋsuŋ ma lii tel tiŋtee-zɔmuŋ lɛ a nyu a waa a wasɛ woruŋ. Dɔŋsuŋ hɛ biee mara ari fii fii, dɔŋsuŋ ma mahiŋ batori batori, dɔŋsuŋ ma zɔlɔ zɔlɔ.” 9Yesu magɛ namaga-la dɛrɛ, ŋii nɛ u bul, “Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wiaa deeŋba.”
Yesu dagɛ namaga-la bubuɔŋ
10Ŋii nɛ nialiŋ viiri. Aŋ ka Yesu duŋduŋa hɔŋ. U haritooroo ari nialiŋ si kpagɛ dimɛ, ba ku piɛsɛ namagaba-la bubuɔsaa. 11Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Ma niaa deeŋba nɛ Wia dagɛ u kuorii-la bubuɔŋ pa. Ama ni-kaanaa-na kala, namagaba nɛ u yie kaa didagɛba. 12Ŋii nɛ ba yie jegili jegili aŋ bi ba bubuɔsaa wuo jiŋ, a bira nyilimi nyilimi aŋ bi kuŋ-kala ma wuo na. Di ba nɛ fa jiŋ ba bubuɔsaa, ba fa jaŋ birima to Wia, di u joŋ ba haachɛba chɛba.”
Yesu dagɛ namaga-la bubuɔŋ
13Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Ma bi namaga deeŋ bubuɔŋ jiŋ? Ɛɛ nɛ saa ma jaŋ ŋaa a jiŋ namagaba kala bubuɔsaa?” aŋ dagɛ namaga-la bubuɔŋ. U si, 14“Baal-la síi du̱u kiaa, u nagɛ Wia niiŋ wiaa nɛ u kaa lii di u du̱u ŋii. 15Kialiŋ si tel woŋbiiŋ lɛ nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ. Di ba nii wialiŋ dɛrɛ, Sitaani yie guu kɔ a kɛŋ wii-la a liiri ba tuɔsaa lɛ. 16Kialiŋ ma si tel kpaginyiliŋ nyuŋ nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ a guu laa wialiŋ dii ari tuɔtɔruŋ. 17Ama ba bi bɔyɛ kɛnɛ a nagɛ kialiŋ naapoloo si bi tiŋteeŋ jua. Ba jaŋ sɛi wii-la a tou mu magɛ ŋii. Di hɛɛŋ nɛ juuba, koo di ba to naasiŋ dudɔgisɛba a tiŋ wii-la wiaa, ba tuɔŋ lii wii-la lɛ. Ba joŋo ta. 18-19Kialiŋ ma si tel sɔsuŋ tuɔŋ ma nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ, ama dunia kiaa wiaa wiwalimɛba, ba cho di ba jigi aa chɛ kuŋ-kala. A tiŋ kiaa deeŋba wiaa ba bi sɛi di ba to wialiŋ. Wialiŋ bi doho kɛnɛ ba teeŋ. 20Kialiŋ ma si tel tiŋtee-zɔmuŋ lɛ ma nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ. Ba nii wialiŋ a laa hɛ ba tuɔsaa lɛ a kɛŋ doho, dɔŋsuŋ mara ari fii fii, dɔŋsuŋ mahiŋ batori batori, dɔŋsuŋ zɔlɔ zɔlɔ.”
Yesu magɛ namaga a mu tigɛ chaaniŋ lɛ
21Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Ŋ níi chɛ pulumuŋ a chol chaaniŋ ku juu dia, ŋ jaŋ kɛŋ gbaŋa a chu tɔɔ? Koo ŋ jaŋ joŋo kii godo bubuɔŋ? Ai, ŋ jaŋ joŋo kii kua nyuŋ duu chaanɛ. 22Wu-faali tuo, see duu ku lii di-jaliŋ. Wii-kala si hɛ birimiŋ tuɔŋ ma jaŋ ku lii pulumuŋ. 23Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii.” 24U bira bula piba a bul, “Má fiɛlɛ ma siaa woruŋ ari wialiŋ ma síi nii. Ŋii titia ma si to ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa lɛ, ŋii titia nɛ Wia ma jaŋ joŋo toma lɛ. 25Nii-la kala síi to Wia niiŋ wiaa, Wia jaŋ faasa pɛu lɛ duu to woruŋ. Nii-la ma si bi Wia niiŋ wiaa ka to, Wia bi jaŋ pɛu lɛ. U si pɛu lɛ mua-la maa, u jaŋ laa u kua.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ kiaa du̱unuŋ lɛ
26U bira bula piba a bul, “Wia kuorii-la nagɛ ari nia si sie a mu di u du̱u kiaa baga lɛ nɛ. 27Taŋ biri u miira mu piŋ. Taŋ pul u bira sii. Tapulaa baŋmɛnɛ u sie di kialiŋ nyua a waa, ka u bi jiŋ ba si ŋaa ŋii a nyu. 28Ba yie nyu ba titia lɛ a waa a hɛ nyuŋ a bii ba titia lɛ. 29Ba bia, u ŋaa ba joŋ sia a kaa mu kuŋ.”
Yesu magɛ namaga a mu tigɛ ku-doho kubala ba síi yirɛ Masitad lɛ
Mat. 13.31-32, 34; Luuk 13.18-19
30Ŋii nɛ Yesu bira piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ la jaŋ joŋ Wia kuorii-la a magisɛ? Wu-bɛɛ nɛ la jaŋ kaa dagɛ u bubuɔŋ? 31U nagɛ ku-doho kubala ba síi yirɛ masitad nɛ, ba yie joŋ a du̱u. Baa du̱u, di u bi wii maga. U nɛ muuro kii ku-doho-na kala si hɛ dimɛ. 32Ba nɛ du̱u dɛrɛ, u nyu. U yie sii waa a ŋaa tia a kii baga ku-duuloo kala kala. U naakelee yugɛ. Diibiisiŋ yie ku sagɛu lɛ a saa ba dɛlliŋ dimɛ.”
33Yesu magɛ namagaba a yugɛ a didagɛ niaa. U yie didagɛba a magɛ ŋii ba si jaŋ wuo laa a hɛ ba nyuŋ lɛ nɛ. 34U yie bi sɛi duu bul wii-kala polli see u magɛ namaga. Ama ba di u haritooroo duŋduŋa nɛ hɔnɔ, u yie dagɛ namagaba-la bubuɔŋ a piba nɛ.
Yesu ŋaa lii-peliŋ kɛrɛ
35Chɛɛ-la titia didaaniŋ u bula pi u haritooro-la a bul, “Má leŋ di la chol muga cholo.” 36Ba ta ni-daŋ-la kala ba viiri, aŋ ku juu liiŋ daboro-la u fa si hɔnɔ a kɛnu baa mu. Liiŋ daborusuŋ dɔŋsuŋ ma nɛ hɛ dimɛ a mumu. 37Ŋii nɛ di pel-duo kubala suomo ŋiŋaa a ku ŋmoo liiŋ hɛ liiŋ daboro-la lɛ u chichɛ duu su̱. 38Ama Yesu fa piŋ doŋ nɛ daboro-la hariŋ a yelli nyu-yelle. Ba ku chisu a bula pu a bul, “La kuhiaŋ, ŋ bi jiŋ di laa chɛ la suu nɛɛ?” 39Ŋii nɛ u sii doŋ lɛ a kpia pel-la lɛ a bula pi muga-la maa duu fiɛla piŋ. Pel-la kɛrɛ, ka leriŋ kala ŋaa fuii. 40Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ u haritooro-la a bul, “Bɛɛ nɛ tii fawulluŋ kɛŋma? Ma ha bi yarida ŋaa?” 41Ŋii nɛ fawulluŋ kɛŋba woruŋ, ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Kubɛɛ nɛ saa paala ŋaa nia deeŋ? Peliŋ ari mugisuŋ kala tuto u niiŋ.”
5Yesu vaarɛ baal-la jiŋ-bɔmuŋ si kɛnɛ
1Ŋii nɛ ba sii chol muga cholo a ku yi Gɛrasa tiŋŋaa tiŋteeŋ a lii liiŋ daboro lɛ. 2Ba lia di ba chiŋ, di baal nɛ ŋii, jiŋ-bɔmuŋ kɛnu. 3U lii vaamaa tuɔŋ a kɔ. 4Ba fa yie kɛŋ chɔrumɔɔ vɔbu a lɔl. Ba vɔbu u kaa kɛrɛ. Ba yie kɛnu hɛ kuruŋ maa, u ta kuru-la yɛrɛ aŋ sii mu hɔŋ vaamaa tuɔŋ. Nuu-kala bi doluŋ kɛnɛ duu wuo kɛnu. 5Wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala u yie hɛ vaamaa tuɔŋ ari peelee nyuŋ a yie sii a duduurɛ. U duurɛ vaama-la tuɔŋ a chichiirɛ a kɛŋ tabiaa pipaasɛ u titia. 6U si na Yesu duu hɛ di-bolii, u fá mu a chemu a kpirimi a chuɔlu. 7-8Ŋii nɛ Yesu bula pi jiŋ-bɔŋ-la duu lii baal-la lɛ. Baal-la chiirɛ a bul, “Yesu, Wii-baliŋ Bie, bɛɛ nɛ ŋ chɛ di ŋ ŋaami lɛ? Mi joŋ Wia chuŋuŋ di ŋ sími dɔgisu!” 9Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Ŋ yiriŋ nɛ bɛɛ?” U si, “Mi yiriŋ nɛ ku-kɛnɛ, bɛɛ wiaa la yuga nɛ.” 10Ŋii nɛ u sulu kiŋkɛŋ a bul duu sí leŋe di jiŋsi-la lii tiŋtee-la lɛ. 11Di toonuŋ ma hɛ lee-la a yugɛ a didii kiaa peel-la nyuŋ. 12Jiŋsi-la sul Yesu duu leŋ di ba mu juu toonu-la. 13U sɛi. Ŋii nɛ ba lii baal-la lɛ a mu juu toonu-la. Toonu-la kala sii a fá lii peel-la nyuŋ tuu. Ba tuu tel muga tuɔŋ a nyua liiŋ a suu. Toonu-la fa yi bui balia.
14Ŋii nɛ too-daara-la fá mu a kɛŋ doworo mu bula pi bagi-daaraa ari taŋ-la niaa kala. Ba sii ku lii Yesu teeŋ. 15Baa kɔ, di baal-la jiŋ-bɔmuŋ fa si kɛnɛ, duu hɔnɔ a laalɛ gɛriŋ a kɛŋ yarifiɛlaa. Ba si na ŋii, fawulluŋ kɛŋba. 16Nialiŋ fa si hɛ dimɛ a na wii-la si ŋaa baal-la ari toonu-la lɛ, ba bul wii-la pi nialiŋ. 17Ba si nii ŋii, ba ku sul Yesu a bul duu lii ba tiŋteeŋ lɛ. 18Ŋii nɛ Yesu mu duu juu liiŋ daboro. Baal-la jiŋsiŋ fa si kɛnɛ sulu a bul duu leŋ duu kɔ di ba mu. 19Yesu bi sɛyɛ aŋ bula pu duu miira mu dia a bula pi u dia niaa wii-la kala la Tiina Wia si ŋaau lɛ, ari u si fáu nennige ŋii. 20Baal-la miira mu Dɛkapɔlis tiŋteeŋ a bul wii-la kala Yesu si ŋaau lɛ. Niaa nii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere.
Yesu chisɛ Jaaris tolo suuŋ lɛ aŋ pɛ vaarɛ haal kubala
21Ŋii nɛ Yesu miira mu juu liiŋ daboro a chol muga cholo a mu hɔŋ muga niiŋ. Niaa gire ku chu.
22Ŋii nɛ baal kubala hɛ dimɛ. Baa yirɛ Jaaris. U fa ŋaa Wii-chuɔlɛ dia kuhiaŋ nɛ. Ŋii nɛ u na Yesu a tuu tel u naasiŋ lɛ 23a sulu a bul, “Mi tolo níi wiilu a pina kikiiki duu suu. Mii chɛ di ŋ kɔ a joŋ ŋ nisiŋ daŋu lɛ, duu duori nɛ.”
24Yesu sii to u hariŋ, ba mumu. Niaa ma sii tuto u hariŋ a gollu chu. 25Baa mu di haal nɛ ŋii. Nyanyalii kubala nɛ kɛnu. U fa kɛŋ tiŋa nɛ deeŋ deeŋ jisiŋ fii ari balia. 26U fa gɔllɔ ŋaa daalusuŋ kiŋkɛŋ a na hɛɛŋ woruŋ a paala chei u moribiee kala pɛi. Ka u nyanyalii-la wasa juu-u lɛ. 27-28U si nii Yesu wiaa nɛ, u ku to niaa tuɔŋ a biina u tuɔŋ lɛ, “Di mi digi u gɛriŋ maa, mi jaŋ duori.” Ŋii nɛ u piɛgɛ nialiŋ a mu chiŋ Yesu hariŋ a kɛŋ nisiŋ a digi u gɛriŋ lɛ. 29U si digi u gɛriŋ lɛ ŋii, u tiŋa-la guu dɛrɛ. Ŋii nɛ u titia jiŋ ari u tiŋa-la dɛrɛ nɛ. 30Ka Yesu ma jiŋ u tuɔŋ lɛ ari dol kubala nɛ liiu lɛ. U birimɛ nialiŋ teeŋ a piɛsɛba a bul, “Kubɛɛ nɛ digi mi gɛriŋ lɛ ŋii?” 31Ŋii nɛ u haritooroo bul, “Ŋ bi na niaa si yuga ŋii a golluŋ chuu? Ka ŋ pipiɛsɛ di kubɛɛ nɛ digi ŋ gɛriŋ lɛ.” 32-33Aŋ ka Yesu ha bibeŋ duu na nii-la si digu. Ama haal-la jiŋ wii-la si ŋaau lɛ nɛ. Ŋii nɛ u kɔ a chichel a tuu tel Yesu naasiŋ lɛ a bul wii-la kala pu. 34Ŋii nɛ Yesu miira bula pu a bul, “Mi tolo, ŋ yarida nɛ ŋaa ŋ duori. Mu ari yarifiɛlaa. Nyanyalii-la bira bi jaŋ kɛniŋ.”
35Yesu haa bul wiaa ŋii haal-la teeŋ di tiŋdaaraa lii kuhiaŋ Jaaris dia kɔ a bula pi Jaaris a bul, “Ŋ tolo-la suba nɛ, bira sí la kuhiaŋ-la walimu.” 36Yesu nii ba si bul ŋii a bula pi Wii-chuɔlɛ dia kuhiaŋ Jaaris a bul, “Sí leŋe di ŋ bɔyɛ joŋ. Ŋaa mi yarida.” 37Ŋii nɛ Yesu sii a bi leŋe nuu-kala to u hariŋ see Piita ari Jeems ari u ŋaana Jɔɔŋ. Ba duŋduŋa nɛ to u hariŋ. 38Ŋii nɛ ba ku yi Wii-chuɔlɛ dia kuhiaŋ-la dia. Baa kɔ di baa ŋaa goŋ aa ŋmoo niiŋ bagɛ bagɛ a yiyel. 39U mu juu a piɛsɛba, “Bɛɛ nɛ tii maa ŋaa goŋ deeŋ kala? Bile bi suba. U piŋ doŋ nɛ.” 40Ba kala miira china mumɔmu. Ŋii nɛ u kiriba ta ba lii, aŋ ka u kɛŋ bile nyimma ari u naaŋ ari u hariŋ niaa ba juu dia-la bile si pina. 41Ba si juu dia-la ŋii, Yesu mu kɛŋ bile nisiŋ lɛ aŋ bul, “Talita kumi.” U bubuɔŋ nɛ: Haŋtolibie, mi si di ŋ sii! 42Bile guu sii aa vɛŋ. Bile fa ŋaa jisiŋ fii ari balia nɛ. U ŋaa wu-kpuŋkpere ba lɛ. 43Ŋii nɛ Yesu bul ari siifiɛsiŋ di ba sí leŋe di nuu-kala nii wii-la, aŋ bul di ba ŋaa kudiilee pi bile duu dii.
6Nazarɛt niaa via Yesu
1Ŋii nɛ u lii dimɛ a mu u tiŋteeŋ. U haritooroo ma to mu. 2Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ u mu juu Wii-chuɔlɛ dia a didagɛ niaa. Ba si nii, ba jesiŋ kala hiriki a bul, “Ɛɛ nɛ u ŋaa a jiŋ wiaa deeŋba? Kubɛɛ nɛ pu wu-jimiŋ deeŋ? Ɛɛ nɛ u wuo ŋiŋaa wu-duoruŋ deeŋba? 3La jimu, kapiŋta dee ŋii? Mɛɛri nɛ u naaŋ. Jeems ari Joozis ari Judas ari Saamɔŋ, ba ŋaa u ŋaanaa nɛ. U dihaalaa ma nɛ hɛ daha ŋla.” Ŋii nɛ ba na baaniŋ u nyuŋ. 4Yesu bula piba a bul, “Nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, u yie mu lee-kala, ba zizilu nɛ, aŋ ka u jaŋ-niaa ari u dia-niaa siiŋ buu ka su̱.” 5A tiŋ ba sí bi yarida kɛnɛ wiaa, u bi wu-duo kala wuo ŋaa lee-la, u ta joŋ u nisiŋ nɛ daŋ nyanyal tiŋŋaa baŋmɛnɛ lɛ nɛ ba duori.
Yesu tiŋ u haritooroo fii ari balia
6U kperi Yesu ari ba si buu yarida ŋaa. Ŋii nɛ u sii a mu gɔllɛ tasiŋ a didagɛ niaa. 7U yirɛ u haritooroo fii ari balia a hilimi a tiŋba balia balia a piba doluŋ di ba wuo jiŋ-bɔŋŋɔɔ. Ŋii nɛ u bula piba a bul, 8“Ma sí kuŋ-kala kaa pɛ vɛŋ woŋbii-la, see ma daaŋtigisiŋ duŋduŋa. Ma sí kudiilee kaa mu. Ma bira sí sulli-gbaŋa ma koru. Ma sí moribiee ma joŋo hɛ ma gɛri-fesiniŋ lɛ. Ma sí gɛnniŋ tuŋ bulia ma laalu. 9Ama má paa ma nɛŋtɛŋŋɛɛ hɛ a laalɛ gɛri-bala-bala aa vɛŋ.” 10U bira bula piba a bul, “Di ma nɛ mua a juu taŋ kala, má juu dia-la niaa si cho ma wiaa a hɛ dii-bala lɛ halii di bua-la lɛ ma si jaŋ lii taŋ-la lɛ yi. 11Di ma mu taŋ kala, di ba pɔ di ma sí juu a bi ma wialiŋ jegile nii, má kiele mu. Di ma lia, má kpesi ma naasiŋ hagila ta. Ba jaŋ jiŋ ari ba ŋaa wii nɛ a cheima.” 12U tiŋba ŋii, ba lii a mu bul niaa lɛ di ba birimɛ a lii ba haachɛba lɛ. 13Ba kiri jiŋsiŋ ma a yugɛ niaa lɛ, ba lii. Ba joŋ nuuŋ mua ma a bisa hɛ nyanyal tiŋŋaa lɛ ba duori.
Jɔɔŋ Wia lii-foori-la suba
14Ŋii nɛ Yesu yiriŋ teeli lee-na kala. Kuoro Hɛrɔd ma nii u wiaa. Niaa dɔŋsuŋ si, “U nɛ ŋaa Jɔɔŋ, Wia lii-foori-la. Wia chisu suuŋ lɛ nɛ. Ŋii nɛ tii u kɛŋ doluŋ a ŋiŋaa wu-magilaa deeŋba.” 15Ka dɔŋsuŋ ma si u nagɛ Ilaaja nɛ. Dɔŋsuŋ ma si, “U ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ ari faafaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ŋii.”
16Kuoro Hɛrɔd si nii u wiaa u bul, “Jɔɔŋ nɛ ŋii. U nɛ nii-la mi si ŋaa ba keri u nyuŋ. U nɛ sii suuŋ lɛ ŋii.” Wii-la si tii u ŋaa ba keri u nyuŋ nɛ ŋla: 17Hɛrɔd fa sie a mu jaa haal kubala. U yiriŋ nɛ Hɛrɔdias. U fa ŋaa u ŋaana Filip haala nɛ. U laa jaa. 18Ŋii nɛ Jɔɔŋ fa bula pi Hɛrɔd, “Ŋ si kɛŋ ŋ ŋaana haala laa jaa ŋii, u bi woŋbiiŋ ŋaa.” 19U si bul ŋii, Hɛrɔdias na baaniŋ u nyuŋ a chichɛ di ba kpu Jɔɔŋ. 20Ŋii nɛ Hɛrɔd ŋaa ba kɛnu tɔ dia. Ama u na Jɔɔŋ duu ŋaa tuɔ-pul tiina a ŋiŋaa wialiŋ síi to woŋbiiŋ. Ŋii nɛ tii u fifáu a bibenu woruŋ a bi chɛ di ba kpuu. Wialiŋ kala Jɔɔŋ si bula kperu nɛ, ari ŋii kala u ha cho duu jegile nii wialiŋ u síi bul. 21Kuoro Hɛrɔd chɛ-lulluŋ tapuluŋ nɛ bira yie. Ŋii nɛ u sii a ŋaa kudiilee yugɛ a kɛŋ u kuori-biisiŋ ari u laali-yuoro-hiasiŋ ari Galilii kuhiasiŋ kala, ba kala kɔ a hɔnɔ didii kiaa. 22Ba hɔnɔ di Hɛrɔdias tolo nɛ ŋii. U ku juu gugua. Hɛrɔd ari nialiŋ kala bibeŋ a chou. Ŋii nɛ Hɛrɔd bula pu di ku-la-na kala u síi chɛ, u jaŋ pu. 23U paala ŋmiɛsɛ a bul, “Ŋ síi chɛ ku-la-na kala, mi jaŋ piŋ. Ŋ níi chɛ mi tiŋteeŋ sɛŋpɛɛŋ dɔŋɔ a yi lebi maa, mi jaŋ pɔi a piŋ.” 24Haŋtolibie-la sii lii a piɛsɛ u naaŋ, “Mi bul mii chɛ bɛɛ kuŋ?” Ŋii nɛ Hɛrɔdias si, “Bula pu a bul ŋŋ chɛ Jɔɔŋ Wia lii-foori-la nyuŋ nɛ.”
25Tolo-la miirɛ lima lima a mu kuoru-la teeŋ a bula pu a bul, “Mii chɛ di ŋ keri Jɔɔŋ Wia lii-foori-la nyuŋ a hɛ pirata lɛ a kaa ku pimi.” 26Kuoro si nii wii-la, u tuɔŋ kala chei. Ama u si ŋmiɛsa ŋii, niaa kala nii. U bira bi u niiŋ wuo birimɛ. 27-28Ŋii nɛ di laali-yuoroo china a pɔ ba kuoro. U yirɛ ba dɔŋɔ duu mu keri Jɔɔŋ nyuŋ kaa kɔ. Laali-yuori-la sii a mu lee-la ba si kɛnu mu tɔ a keri u nyuŋ a hɛ pirata lɛ a kaa kɔ pi tolo-la. U laa a kaa mu pi u naaŋ. 29Jɔɔŋ haritooro-la si nii wii-la, ba sii kɔ a laa u ku-suuŋ a kaa mu hugi.
Yesu pi niaa bui banɔŋ kudiilee
Mat. 14.13-21; Luuk 9.10-17; Jɔɔŋ 6.1-14
30Yesu naŋzɔɔba saa sii a miira kɔ Yesu teeŋ a bula pu wialiŋ kala ba si ŋaa ari wialiŋ kala ba si daga. 31Niaa dɔŋsuŋ yie lilii, ka dɔŋsuŋ ku jujuu. Yesu ari u haritooroo paala bi chiniŋ na di ba dii kiaa. Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Má leŋ di la mu lee-la niaa si tuo di ma wiesi mua.” 32Ba sii a juu liiŋ daboro a mumu niaa si tuo lee-la. 33Niaa yugɛ a naba a wuo jiŋ di ba nɛ. Ŋii nɛ niaa lii tasiŋ yugɛ a fá mu lee-la Yesu fa síi mu a laa sipaaŋ yi dimɛ. 34Ba ma kɔ a lii liiŋ daboro lɛ. Yesu si mu lii liiŋ daboro-la lɛ, u na ni-daŋ di ba hɔnɔ gbɛru. Nennige kala kɛnu. Nialiŋ nagɛ piesee si bi pie-daara kɛnɛ nɛ. U sii a dagɛba wiaa yugɛ.
35-36Didaaniŋ ku yi, u haritooroo kɔ u teeŋ a bula pu a bul, “Leriŋ deeŋ ŋaa giriŋ nɛ. Ka wia fiɛla ŋla. Ta nialiŋ di ba mu tasiŋ ari bagisiŋ si kpagɛ daha a mu yɔɔ kudiilee a dii.” 37Di u si, “Má mu chɛ kudiilee piba ba dii.” Ba piɛsu a bul, “Ŋŋ chɛ di la kɛŋ siidi bui balia a kaa mu yɔɔ kudiilee a kaa kɔ piba di ba dii?” 38U piɛsɛba a bul, “Boroboro baŋmɛɛ nɛ hɛ dimɛ? Má mu na.” Ba mu aŋ miira ku bul, “Banɔŋ nɛ ari cheŋfilee balia.” 39Ŋii nɛ u bul di nialiŋ kala tuu gulimo hɔŋ hɔŋ ya-fiɛliŋ nyuŋ. 40Dɔŋsuŋ hɔŋ zɔlɔ zɔlɔ, dɔŋsuŋ ma mahiŋ balia ari fii fii. 41Ŋii nɛ u joŋ boroboro-la banɔŋ ari cheŋfilee balia-la a wula beŋ wia nyuŋ aŋ lɔllɛ Wia aŋ kaa chɔgɛ a pi u haritooroo. Ba laa a kaa mu kpaa nialiŋ. U saa joŋ cheŋfilee balia-la maa a kaa chɔgɛ ŋii, ba kala dii. 42-43Nuu-kala dii a vɔgɛ. Ka ba mu paa ku-kaanaa, boroboroba ari cheŋfilie-la si ka, a paa su̱ siŋsiŋ fii ari balia. 44Nialiŋ si dii kialiŋ, ba tuɔŋ baalaa fa ŋaa bui banɔŋ nɛ.
Yesu vɛŋ liiŋ nyuŋ
45Ŋii nɛ u leŋ u haritooroo mu juu daboro a laa sipaaŋ duoro chol muga cholo a mu Bɛtisaada. Ka u ta ni-daŋ-la ba viiri. 46U haritooroo mua, u mu jil peel kubala nyuŋ duu chuɔlɛ Wia dimɛ. 47Wia tuu juu di liiŋ daboro-la hɛ liiŋ tutuɔbaaniŋ. Aŋ ka u duŋduŋa ha hɛ muga niiŋ. 48Ŋii nɛ Yesu bee na di peliŋ ka lu a pɔ di liiŋ daboro-la sí mu. Ba duori duori liiŋ daboro-la lɔl. Siipuuraa u sii a vɛŋ liiŋ nyuŋ a mumu a ku kpagɛba a chichɛ duu kieliba. 49Ba nau duu vɛŋ liiŋ nyuŋ. Ba si nau, ba biina di ni-dima nɛ. Fawulluŋ kɛŋba, ba ŋmoo niiŋ. 50Ŋii nɛ u guu bula piba a bul, “Má nyirɛ ma bɔyɛ. Mi-na nɛ. Ma sí leŋe di fawulluŋ kɛŋma.” 51U saa ku juu ba teeŋ liiŋ daboro-la lɛ. Pel-la kɛrɛ. U ŋaaba wu-kpuŋkpere. 52Ba fa na Yesu duu kɛŋ boroboro banɔŋ a kpaa niaa bui banɔŋ, ka ba ha bi u doluŋ jiŋ. Ba siaa ha bi suro.
Yesu vaarɛ nyanyal tiŋŋaa Gɛnɛzarɛt lɛ
53Ŋii nɛ ba chol a ku yi taŋ kubala baa yirɛ Gɛnɛzarɛt a lii liiŋ daboro-la lɛ aŋ kaa vɔɔ liiŋ niiŋ. 54Ba lii didɛrɛ, di niaa jima ari Yesu nɛ. 55Ba mu duurɛ ba tiŋteeŋ kala a paa nyanyal tiŋŋaa ari ba bɔsunuŋ a kaa mu lee-na kala ba si nia di Yesu hɛ. 56Lee-na kala Yesu si mua, ta-balaa koo ta-biisiŋ koo bagisiŋ, niaa yie paa ba nyanyal tiŋŋaa kaa juu yɔsuŋ tuɔŋ a sulu duu leŋ ba digi u gɛriŋ niipiniŋ lɛ. Di ba nɛ dige, ba yie duori nɛ.
7Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba bul ba nyimmaba woŋbiiŋ tonuŋ wiaa
1Ŋii nɛ chɛɛ kubala nialiŋ ba síi yirɛ Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba dɔŋsuŋ si lii Jerusalɛm kɔ, ba kala sii gire kɔ Yesu teeŋ. 2Ba kɔ di Yesu haritooroo dɔŋsuŋ hɔnɔ didii kiaa aŋ bi liiŋ sɔmɔ. Ba si u ŋii ŋaa disiŋ nɛ. 3Farisii tiŋŋaa ari Ju̱u tiŋŋaa kala, ba bi kuŋ-kala ka dii, see di ba sɔŋ liiŋ, ari ba naabalimaba si dagɛba ŋii. 4Di ba nɛ yɔɔ kiaa lii yɔbɔ ma kaa kɔ, ba bi dii, see di ba sɔŋ liiŋ. Ba kisinniŋ yuga. Ba kɛŋ woŋbii dɔŋ nɛ ba síi tiisi ba nyunyualusuŋ ari ba gbaŋsiŋ ari ba hɔɔŋ pupoyee kala maa.
5Ŋii nɛ ba ku piɛsɛ Yesu a bul, “Bɛɛ nɛ tii ŋ haritooroo chichei la naabalimaba kisinniŋ lɛ? Bɛɛ nɛ tii ba bi liiŋ sɔmɔ aŋ didii kiaa?” 6Ŋii nɛ u miira bula piba a bul, “Ma ŋaa kaŋfugi timma nɛ. Wialiŋ kala Azaaya fa síi bul, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a tigɛma lɛ ŋaa wutitii nɛ. Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari u bul di Wia si,
‘Niaa deeŋba kɛŋ niiŋ nɛ a pipimi zile,
ka ba tuɔŋ liimi.
7Ba yie chuɔlɛmi pɛi nɛ
aa dagɛ nuhuobiine wɛniŋ
aŋ bul di Wia nɛ bula.’
8Nuhuobiine wɛniŋ nɛ maa to aŋ via Wia niiŋ wiaa.”
9U bira si, “Ma kɛŋ wu-jimiŋ a via Wia wɛniŋ aŋ tuto ma naabalimaba woŋbiiŋ. Ma síi ŋaa ŋii, ma kiaa simaa? 10Moosis fa ŋmuŋsa a bul ari Wia si di ŋ fá ŋ nyimma ari ŋ naaŋ, a bira ŋmuŋsɛ di nuu nɛ sii a bul wu-bɔmuŋ a tigɛ u nyimma koo u naaŋ lɛ, di ba kpu tiina. 11Moosis fa ŋmuŋsɛ ŋii nɛ. Ama ma-na si di nuu nɛ kɛŋ kuŋ a magɛ duu joŋo pɛ u nyimma koo u naaŋ lɛ, tiina mu a bula piba, ku-la u fa si jaŋ joŋo pɛba lɛ ŋaa kuŋ nɛ baa yirɛ ‘Koobaŋ’. U bubuɔŋ nɛ: Wia nɛ tiiu. Ŋii wiaa u bi jaŋ joŋo piba.” 12Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Ma bira bi sɛi di nuu ŋaa wii-kala pɛ u nyimma ari u naaŋ lɛ. 13Ma yie ŋaa ŋii a via Wia niiŋ wiaa aŋ tuto ma naabalimaba woŋbiiŋ a bira joŋoo dagɛ ma haŋbiisiŋ maa. Wu-yiriba-la yuga nɛ ma síi ŋaa.”
Kialiŋ si kɛŋ disinniŋ
14Ŋii nɛ Yesu bira yirɛ niaa ba kɔ. Ba si kɔ, u bula piba a bul, “Má kala jegili a nii woruŋ. 15Kuŋ-kala síi tuu ŋ tuɔŋ bi disinniŋ kɛnɛ. Ama wialiŋ si hɛ ŋ tuɔŋ a kuu lii, ba nɛ kɛŋ disinniŋ. [ 16Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii.”]
17U si bul ŋii dɛrɛ, u mu juu dia aŋ leŋ nialiŋ. Ŋii nɛ u haritooroo ku piɛsu namaga-la bubuɔŋ. 18Ŋii nɛ u piɛsɛba, “Ma ha bi wu-jimiŋ kɛnɛɛ? Ma bi jiŋ ari nuu nɛ dii kuŋ, u bi jaŋ wuo ŋaa u kɛŋ disinniŋ? 19Ŋ nɛ dii kuŋ ŋii, u bi ŋ tuɔŋ ka tuu see ŋ luoruŋ, a bira to ŋ yaraa lii.” (U dagɛba ŋii ari kudiilee kisiŋ bira tuo.) 20Ŋii nɛ u bul, “Wialiŋ kala si hɛ ŋ tuɔŋ a kuu lii, ba nɛ kɛŋ disinniŋ. 21Ŋ tuɔŋ lɛ nɛ ŋ yie biinɛ wu-bɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ a ŋiŋaa ba-chɔruŋ ari ha-chɔruŋ wu-ŋaalaa, a gigaa niaa kiaa, a bira kpukpu niaa, a chichɛ niaa haalaa, 22a bira cho ŋ kɛŋ niaa kiaa lilaa, a ŋiŋaa wu-bɔŋ-na kala, a ŋmuŋmoo niaa puo, a ŋaa wialiŋ kala si bi maga di ŋ ŋaa. Ŋ yaraa ma bibieri niaa lɛ. Ŋ yie chichei niaa yiriŋ maa, a bibigisi ŋ titia lɛ, a ŋaa ni-yaari. 23Wu-bɔŋŋɔɔ deeŋba kala yie lii ŋ tuɔŋ nɛ a kɛŋ disinniŋ.”
24Ŋii nɛ Yesu sii a lii dimɛ a mu Taya ari Saadɔŋ tiŋteeŋ a mu juu faa dia kubala lɛ a bi chɛ di nuu-kala jiŋ u wiaa, ka ba via aŋ jiŋ.
Siiria tiŋŋaa haala ŋaa yarida
25-26Haal kubala nɛ hɛ dimɛ. U ŋaa nuhuɔru nɛ a lii Fɔniisia taŋ-la si hɛ Siiria tiŋteeŋ lɛ. U yiikoro ŋaa Giriik. Jiŋ-bɔŋ nɛ fa kɛŋ u tolo. Ŋii nɛ u nii Yesu wiaa a sii kɔ a tuu tel u naasiŋ lɛ a sulu duu kiri jiŋ-bɔŋ-la u bie lɛ. 27Yesu piɛsu, “Ŋ nɛ kɛŋ haŋbiisiŋ, ŋ jaŋ joŋ ba kudiilee a pi va-biisiŋ? Ai, ŋ laa sipaaŋ ŋaa kudiilee pi ŋ haŋbiisiŋ nɛ di ba dii. Ba nɛ die aŋ ka, ŋ saa joŋo pi vahiŋ.” 28Haal-la si, “Wutitii nɛ, mi Tiina. Ŋ bi jaŋ joŋ haŋbiisiŋ kudiilee a pi vahiŋ. Ama haŋbiisi-la síi dii kialiŋ, kialiŋ si tel tiŋteeŋ nɛ, vahi-la ma jaŋ paa dii.” 29Ŋii nɛ Yesu bula pi haal-la a bul, “A tiŋ ŋ si bul wiiŋ deeŋ wiaa, jiŋ-bɔŋ-la lii ŋ tolo lɛ nɛ. Mu dia.” 30Haal-la viiri. U mua di u bile pina. Jiŋ-bɔŋ-la liiu lɛ.
Yesu vaarɛ taŋiŋ
31Ŋii nɛ Yesu miira lii Taya tiŋteeŋ lɛ a mu to Saadɔŋ ari tasiŋ fii tiŋteeŋ a mu yi Galilii muga. 32Ŋii nɛ di taŋiŋ hɛ dimɛ. Ba kɛnu kaa kɔ a sul Yesu duu joŋ u nisiŋ daŋu lɛ. 33Yesu kɛnu kaa lii niaa tuɔŋ. Ba duŋduŋa balia hɔŋ. Ŋii nɛ u joŋ u neniee a kaa mu tuu u digilaa lɛ a tu naŋtuɔruŋ hɛ u neŋdelimiŋ lɛ, 34aŋ beŋ wia nyuŋ aŋ faasa wiesi fir aŋ bul baal-la lɛ, “Ɛfata.” Ɛfata bubuɔŋ nɛ: Kaa suri. 35Baal-la digilaa suri. U neŋdelimiŋ ma birimɛ. U bubul wiaa woruŋ. 36Ŋii nɛ Yesu bula pi nialiŋ ari siifiɛsiŋ di ba sí wiiŋ deeŋ bula pi nuu-kala. Ŋii titia u sisi di ba sí wii-la bula pi niaa, ŋii titia nɛ ba ma fiɛsɛ sii a bul wii-la gaara bal. 37Nialiŋ kala si nii wii-la, ba hiriki a bul, “Wii-na kala nɛ u ŋiŋaa woruŋ. U paala ŋaa taŋiŋ digilaa suri nɛ u ninii wiaa a bubul wiaa.”
8Yesu pi niaa bui banɛsɛ kudiilee
1Ni-daŋ bira ku hilimi bua kubala lɛ. Tapulii kubala, ba bira bi kudiilee kɛnɛ di ba dii. Ŋii nɛ Yesu yirɛ u haritooroo a bula piba, 2“Mi beŋ niaa deeŋba, nennige kɛŋmi nɛ. Ba hɛ mi teeŋ tapulaa batori nɛ ŋla, ba bi kudiilee na di ba dii. 3Di ba nɛ bi kuŋ-kala die, ka di mi bul di ba viiri, ba jaŋ mu yiegi woŋbiiŋ lɛ. Ba dɔŋsuŋ ma lii di-bolii nɛ.” 4Ŋii nɛ u haritooroo piɛsu, “Ɛɛ nɛ ŋ jaŋ ŋaa a na kudiilee di niaa deeŋba kala dii giriŋ deeŋ tuɔŋ?” 5U piɛsɛba, “Boroboroba baŋmɛɛ nɛ hɛ dimɛ?” Ba si, “Kiaa balipɛ nɛ.” 6Ŋii nɛ u ŋaa nialiŋ tuu hɔŋ tiŋteeŋ. Ka u joŋ boroboroba-la balipɛ a lɔllɛ Wia, aŋ kaa chɔgɛ chɔgɛ, a pi u haritooroo di ba laa kpaa nialiŋ. Ba laa kpaaba. 7Di ba kɛŋ cheŋfili-biisiŋ ma mua. U joŋba maa a chuɔlɛ Wia aŋ ŋaa u haritooroo laa kpaa nialiŋ. 8Nuu-kala dii a vɔgɛ. Ka ba paa ku-kaaŋ-biisiŋ a su̱ siŋsiŋ balipɛ. 9Nialiŋ fa si dii kialiŋ, ba yi bui banɛsɛ. 10Ŋii nɛ u taba aŋ kɛŋ u haritooroo ba mu juu liiŋ daboro a mu Dalimanuuta tiŋteeŋ.
Farisii tiŋŋaa ka chɛ di Yesu dagɛ u doluŋ
11Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ sii kɔ aa chɛ di ba magisɛ Yesu a ku kɛŋ wiaa lilɛrɛ a bul, “Ŋ si kɛŋ doluŋ, ŋaa wu-magil di la na a jiŋ ari ŋ dol-la lii Wia nɛ.” 12Yesu tuɔŋ chei. U faasa wiesi. Ŋii nɛ u piɛsɛba, “Ma lɛɛlɛ niaa deeŋba, bɛɛ nɛ tii ma yie chichɛ di mi dagɛ mi doluŋ? Wutitii, mi bulaa pima, mi bi jaŋ ŋaa wu-magil kala di ma lɛɛlɛ niaa deeŋba na.” 13Ŋii nɛ u leŋba aŋ miira juu liiŋ daboro a duoro chol muga cholo.
Yesu bul wiaa a mu tigɛ Farisii tiŋŋaa ari Hɛrɔd lɛ.
14Yesu ari u haritooroo si duoro chol muga cholo ŋii, u haritooroo liisi ari ba yu ba kudiilee ta, aŋ ka boroboro kubala, u hɛ liiŋ daboro lɛ. 15Ŋii nɛ Yesu bul ari siifiɛsiŋ di ba pɔ ba titia lɛ ari Farisii tiŋŋaa ari Hɛrɔd lɛ. U di ba nagɛ si-buruŋ nɛ. Di ŋ joŋo hɛ kuŋ-kala lɛ, u yie puɔrɛ nɛ. 16U si bul ŋii, ba hɔnɔ vuvuurɛ a bul, “La bi boroboro kɛnɛ, ŋii nɛ tii u bul ŋii.” 17Yesu jiŋ ba síi vuurɛ wii-la a piɛsɛba, “Bɛɛ nɛ tii ma hɔnɔ vuurɛ a bul, ‘La bi boroboro kɛnɛ?’ Ma ha bi wu-jimiŋ kɛnɛɛ? Ɛɛ nɛ ma tuɔŋ dol ŋii? 18Ma kɛŋ siaa nɛ, ba bi naa? Ma kɛŋ digilaa nɛ, ba bi nii? Ma bi wii-la liisee? 19Mi joŋ boroboroba banɔŋ a chɔgɔ kpaa baalaa bui banɔŋ. Ma si paa ku-kaanaa, siŋsiŋ baŋmɛɛ nɛ ma paa su̱?” Ba si, “Siŋsiŋ fii ari balia.” 20U bira piɛsɛba, “Mi si joŋ boroboroba balipɛ a chɔgɔ kpaa niaa bui banɛsɛ, ma si paa ku-kaanaa, siŋsiŋ baŋmɛɛ nɛ ma paa su̱?” Ba si siŋsiŋ balipɛ nɛ. 21Ŋii nɛ u piɛsɛba, “Ma saa ha bi wu-jimiŋ kɛnɛɛ?”
Yesu vaarɛ nyulima Bɛtisaada lɛ
22Yesu ari u haritooroo bira ku yi taŋ kubala baa yirɛ Bɛtisaada. Ŋii nɛ niaa dɔŋsuŋ sii a kɛŋ nyuluŋ kubala a kaa kɔ a sul Yesu duu joŋ u nisiŋ a digu. 23U kɛŋ nyuluŋ-la nisiŋ lɛ a lɛru lii taŋ-la tuɔŋ a tu naŋtuɔruŋ hɛ u siaa lɛ a joŋ u nisaa daŋu lɛ aŋ piɛsu di uu na leriŋ nɛɛ? 24U beŋ leriŋ aŋ bul, “Mii na niaa nɛ, ama ba nagɛ tiisiŋ nɛ aa gɔllɛ.” 25Ŋii nɛ Yesu miira kɛŋ u nisaa daŋ u siaa lɛ. Baal-la faasa chaarɛ siaa woruŋ a na kuŋ-kuŋ-kala woruŋ. U siaa bira nina. 26Ŋii nɛ Yesu bula pu duu bira sí taŋ-la tuɔŋ juu, duu mu u jaŋ.
Piita si di Yesu nɛ ŋaa Kirisito
27Yesu ari u haritooroo bira sii lee-la a mumu Sizariya Filipa tiŋteeŋ. Ba síi mu ŋii, Yesu piɛsɛ u haritooroo a bul, “Kubɛɛ nɛ niaa si di mi ŋaa?” 28Ba si, “Dɔŋsuŋ si di ŋ ŋaa Jɔɔŋ nɛ, Wia lii-foori-la. Dɔŋsuŋ ma si di ŋ nɛ ŋaa Ilaaja, nii-la fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Dɔŋsuŋ ma si di ŋ nɛ ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ dɔŋɔ nɛ.” 29Ŋii nɛ Yesu bira piɛsɛ u haritooroo maa a bul, “Ka ma maa, ma si mi ŋaa kubɛɛ nɛ?” Piita si, “Ŋ nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa.” 30Piita si bul ŋii, Yesu bula piba ari siifiɛsiŋ di ba pɔ di ba sí wii-la bula pi nuu-kala.
Yesu bul ŋii u si jaŋ na hɛɛŋ aŋ pɛ suu
31Ŋii nɛ Yesu didagɛ u haritooro-la a bul, “Mi-na, Nuhuobiine Bie, mi jaŋ na hɛɛŋ woruŋ. Kuhiasiŋ ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba, ba kala jaŋ viami aŋ ŋaa di ba kpumi. Di ba nɛ kpumi, mi jaŋ ŋaa tapulaa batori aŋ bira sii suuŋ lɛ.” 32U chaasa bul wiiŋ deeŋ nɛ piba. Ŋii nɛ Piita kɛnu kaa suusa lii, a kpiau lɛ, a bul u teeŋ ari u sí ŋii bul, u bi woruŋ bula. 33Ŋii nɛ Yesu birimɛ u haritooroo teeŋ aŋ kpia Piita lɛ a bul, “Sitaani, mu dimɛ. Wialiŋ ŋ síi bul, nuhuobiine woŋbiiŋ nɛ, Wia woŋbiiŋ dee.”
34Ŋii nɛ u yirɛ u haritooroo ari nialiŋ kala di ba kɔ a bula piba a bul, “Di nuu-kala níi chɛ duu tomi, see duu via u titia woŋbiiŋ aŋ joŋ u daa-gɛsɛɛ baasɛ a tomi. 35Nii-la kala síi chɛ duu laa u miisiŋ, u jaŋ via u miisiŋ ta. Ama nii-la si via u miisiŋ ta a tiŋ mi wiaa ari Wia wu-zɔmɔ-la wiaa, u jaŋ sɛnɛ laa u miisiŋ. 36Di ŋ nɛ dii dunia kala aŋ bi miisiŋ kɛnɛ, bɛɛ kuŋ nyuurii nɛ ŋ na? 37Dunia deeŋ lɛ, bɛɛ kuŋ nɛ saa ŋ jaŋ wuo kaa yɔɔ laa ŋ miisiŋ? 38Ma lɛɛlɛ ni-bɔŋŋɔɔ deeŋba, ma yie fifá hiisiŋ a tiŋ mi wiaa ari mi wu-bulaa lɛ. Ama chɛɛ kubala mi-na Nuhuobiine Bie, mi jaŋ kɔ a chaanɛ, ari mi Nyimma si chaanɛ ŋii. Mi jaŋ kɛŋ Wia tiŋdaaraa di la kala kɔ. Bua-la lɛ nɛ, nii-la si fá mi hiisiŋ, mi ma jaŋ fáu hiisiŋ.”
91Ŋii nɛ Yesu bira bula pi u haritooro-la a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, niaa dɔŋsuŋ hɛ dimɛ, ba bi jaŋ suu, see di ba na Wia kuorii-la china dɛrɛ ari doluŋ, ka di ba-na suu.”
Yesu birima
2Tapulaa balidu si ku bal, Yesu kɛŋ Piita ari Jeems ari Jɔɔŋ, ba duŋduŋa, a kaa mu jil peel-bal kubala nyuŋ. Ba beŋ ba sipaaŋ a na Yesu duu birima. 3U gɛnniŋ kala pullɛ kiŋkɛŋ a tutul. Gɛri-chɛsɛru kala bi jaŋ wuo chɛsɛ gɛnniŋ di ba pulla nagɛ ŋii. 4Ilaaja ari Moosis ku lii ba sipaaŋ a china bubul wiaa Yesu teeŋ. 5Ŋii nɛ Piita bula pi Yesu a bul, “La kuhiaŋ, u ŋaa wu-zɔŋ nɛ ari la si hɛ daha. Leŋ di la hɛ lɛŋŋɛɛ batori, di ŋ kɛŋ dɔŋɔ, di Moosis ma kɛŋ dɔŋɔ, di Ilaaja ma kɛŋ dɔŋɔ.” 6Fawulluŋ fa kɛŋba nɛ woruŋ. Ŋii nɛ tii u bul ŋii. U bi jiŋ wii-la kala u si jaŋ bul.
7Ŋii nɛ duoŋbiliŋbaaniŋ ku tɔba. Ka yiikoro kubala lii duoŋbiliŋbaaŋ-la tuɔŋ a bubul, “Mi Bii-chooluŋ nɛ ŋla. Má jegile nii u teeŋ.” 8Ba nii yiikoro deeŋ a miira daasɛ. Ba bi nuu-kala na see Yesu duŋduŋa.
9Ba si lii peel-la nyuŋ kuu tuu, ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi bí chɛ di ma bul wii-la ma si na, see di mi-na, Nuhuobiine Bie sii suuŋ lɛ.” 10Ŋii nɛ ba sɛi a kɛŋ wii-la ba tuɔŋ aŋ pipiɛsɛ dɔŋɔ, “U si jaŋ sii suuŋ lɛ, u bubuɔŋ nɛ bɛɛ?” 11Ŋii nɛ ba piɛsɛ Yesu, “Bɛɛ nɛ tii Wia teniŋ kerichiba bul ari Ilaaja nɛ jaŋ laa sipaaŋ kɔ, aŋ ka di Wia Bie-na kɔ?” 12U bula piba a bul, “Wutitii, Ilaaja jaŋ sɛnɛ laa sipaaŋ kɔ a kɛŋ kuŋ-kala wasa bil. Ba saa ŋmuŋsa bil Wia teniŋ tuɔŋ a mu tigɛ Nuhuobiine Bie lɛ duu jaŋ na hɛɛŋ kiŋkɛŋ, di ba jaŋ benu a nagɛ ni-pɛi. Bɛɛ nɛ tii ba ŋmuŋsɛ ŋii? 13Lɛɛlɛ mi jaŋ bula pima ari Ilaaja paala kɔ nɛ. Ba ŋaau ŋii kala ba síi chɛ. Ba fa ŋmuŋsɛ ŋii nɛ a tigɛu lɛ Wia teniŋ tuɔŋ.”
Yesu kiri jiŋ-bɔmuŋ bie lɛ
14Ba si ku yi haritooroo ku-kaana-la di niaa yuga a hilimi dimɛ. Ba di Wia teniŋ kerichiba kɛŋ wiaa lilɛrɛ. 15Nialiŋ si na Yesu duu kɔ, ba guu hiriki a sii fá a mu chemu a chuɔlu. 16Ŋii nɛ u piɛsɛba, “Wu-bɛɛ nɛ ma hilimi ŋii a kaa lilɛrɛ?” 17Nialiŋ dɔŋɔ bul, “La kuhiaŋ, mi bie nɛ mi kaa kɔ ŋ teeŋ. Jiŋ-bɔŋ nɛ kɛnu. U birimɛ taŋi. 18U yie ku kɛnu u tuu tel tiŋteeŋ, naŋtuɔ-fuŋfuga tɔ u niiŋ, u chichaŋ u nyilaa a teriki. La saa sul ŋ haritooroo di ba kiri jiŋ-bɔŋ-la u lɛ, ama ba bi wuo kiri.” 19Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma lɛɛlɛ niaa, ma bi yarida kɛnɛ. Ɛɛ nɛ mi jaŋ nyalimɛ a dieni ma teeŋ? Má kɛŋ bile kaa kɔ mi teeŋ.” 20Ŋii nɛ ba kɛŋ bile kaa kɔ u teeŋ. Jiŋ-bɔŋ-la si ku na Yesu, u kɛŋ bile teriki, u tuu tel tiŋteeŋ a bibilimi, naŋtuɔ-fuŋfuga-la ku tɔ u niiŋ. 21Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ u nyimma, “Chɛ bɛɛ nɛ u suomiu lɛ?” U si, “U haŋbiiriŋ kala lɛ nɛ u suomi. 22Bua dɔŋɔ u yie joŋu a lulo nyiniŋ lɛ ari liiŋ lɛ a chichɛ duu kpuu. Ŋ-na si wuo wii-na kala ŋiŋaa, fála nennige aŋ pɛla lɛ.” 23Ŋii nɛ Yesu si di nii-la kala si ŋaa yarida, u jaŋ wuo ŋaa wii-na kala. 24Ŋii nɛ bile nyimma sii chiŋ a faasa bubuŋsi, “Mi ŋaa yarida, ama u bi yugɛ. Pɛmi lɛ di mi yarida yugɛ.” 25Ba si china bubul ŋii, niaa yuga a fá ku hilimi. Yesu ku na a bula pi jiŋ-bɔŋ-la ari siifiɛsiŋ a bul, “Jiŋ-taŋi, mi nɛ bula di ŋ leŋ bile. Pupɔ di ŋ maachie bira suu kɛŋ.” 26Jiŋ-bɔŋ-la chiirɛ aŋ kɛnu teriki a ku leŋu, ka bile nagɛ duu suba. Nialiŋ jesiŋ kala bul di bile suba nɛ. 27Ama Yesu mu kɛŋ u nisiŋ lɛ u sii chiŋ. 28Ŋii nɛ Yesu ari u haritooroo juu dia. Ba luɔra piɛsu, “Bɛɛ nɛ tii la-na bi jiŋ-bɔŋ-la wuo kiri?” 29U bula piba, “Nuu-kala bi jiŋ-bɔŋ-la si nagɛ ŋii wuo kire tita, see u chuɔlɛ Wia woruŋ.”
Yesu bira bul u suuŋ wiaa.
30Ŋii nɛ ba sii lii lee-la a mu to Galilii tiŋteeŋ. Yesu bi cho di nuu-kala jiŋ lee-la u si hɛ, 31bɛɛ wiaa uu dagɛ u haritooroo nɛ ari ba jaŋ kɛŋ u-na, Nuhuobiine Bie a hɛ niaa nisiŋ lɛ di ba kpuu, ka duu sii suuŋ lɛ tapulaa batori chɛɛŋ a kɛŋ miisiŋ. 32Ama ba fa bi jiŋ wii-la u si bula bubuɔŋ aŋ fifá fawulluŋ di ba piɛsu.
Yesu haritooroo chɛ di ba jiŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ
33Ŋii nɛ ba sii kɔ Kapɛnam. Ba si juu dia, Yesu piɛsɛ u haritooro-la a bul, “Bɛɛ kuŋ nɛ ma fa kaa lilɛrɛ woŋbiiŋ lɛ ŋii?” 34Ŋii nɛ ba tɔrɛ ba niiŋ, bɛɛ wiaa ba fa kɛŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ wiaa nɛ lilɛrɛ woŋbiiŋ lɛ. 35Ŋii nɛ Yesu hɔŋ aŋ yirɛ u haritooro-la fii ari balia a bula piba, “Nii-la síi chɛ duu ŋaa ma tuɔŋ kuhiaŋ, see duu ku ŋaa ma tuɔŋ haŋbie a timaa pi ma kala!” 36Ŋii nɛ u kɛŋ bii-bie a kaa ku bil ba tutuɔbaaniŋ a guoru aŋ bula piba a bul, 37“Di nuu nɛ kɛŋ bii-bie deeŋ dɔŋɔ woruŋ a tiŋ mi wiaa, mi nɛ u kɛŋ woruŋ ŋii. Nii-la ma kala si kɛŋmi woruŋ, mi duŋduŋa dee u kɛŋ woruŋ ŋii. Nii-la si tiŋmi ma nɛ u kɛŋ woruŋ ŋii.”
Baala kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ Yesu doluŋ lɛ
38Ŋii nɛ Jɔɔŋ bula pi Yesu a bul, “La kuhiaŋ, la na baal kubala duu kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ ŋ doluŋ lɛ. La kiru duu sí ŋii ŋaa, bɛɛ wiaa u bi la dɔŋɔ ŋaa.” 39Ama Yesu bula piba a bul, “Duu níi ŋaa ŋii, má bira síu kiru. Di nuu nɛ ŋaa wu-kpuŋkpere kala mi doluŋ lɛ, u chie bira bi jaŋ chei mi yiriŋ. 40Nii-la kala si bi la hariŋ lia, u ŋaa la dɔŋɔ nɛ. 41Wutitii mi bulaa pima, nii-la kala si joŋ gbaŋa ari liiŋ a pima a tiŋ ma síi tomi wiaa, u jaŋ laa u time.
Wialiŋ si jaŋ kɛniŋ hɛ haachɛ lɛ
42Nii-la kala si na haŋbiisi-la síi tomi dɔŋɔ a nyisu duu ŋaa wu-bɔmuŋ, u maga di ba joŋ nɔmuŋ a vɔɔ laalɛ u baŋŋa lɛ a joŋu yuo hɛ muga tuɔŋ. Di ba nɛ ŋaa ŋii, u nɛ jaŋ kpia u si weye. 43Di ŋ nisiŋ níi chɛ duu kɛniŋ hɛ haachɛ lɛ, kere ta. Ŋ si jaŋ juu Wia kuorii-la tuɔŋ ari na-kuuŋ, u nɛ kpia ŋ si kɛŋ na-pilimee aŋ juu Wia nyiniŋ. Lee-la nyiŋ-la bi jaŋ disɛ. [ 44Lee-la naŋchuɔlaa jaŋ dii ŋ yaraa deeŋ deeŋ a bi jaŋ suu, ka nyiŋ-la ma bi jaŋ disɛ.] 45Di ŋ naaŋ níi chɛ u kɛniŋ hɛ haachɛ lɛ, kere ta. Ŋ si jaŋ juu Wia kuorii-la tuɔŋ ari naa-kuuŋ, u nɛ kpia ba si jaŋ joŋuŋ yuo hɛ Wia nyiniŋ lɛ ari naa-pilimee. [ 46Lee-la naŋchuɔlaa jaŋ dii ŋ yaraa deeŋ deeŋ a bi jaŋ suu, ka nyiŋ-la ma bi jaŋ disɛ.] 47Di ŋ siiŋ níi chɛ duu kɛniŋ hɛ haachɛ lɛ, liisa ta. Ŋ si jaŋ juu Wia kuorii-la tuɔŋ ari sii-togo, u nɛ kpia ba si joŋuŋ yuo hɛ Wia nyiniŋ lɛ ari siaa balia. 48Lee-la naŋchuɔlaa jaŋ dii ŋ yaraa deeŋ deeŋ a bi jaŋ suu, ka nyiŋ-la ma bi jaŋ disɛ. 49Wia jaŋ leŋ di ŋ na hɛɛŋ aŋ-na na wu-zɔmuŋ. 50Yisiŋ sima, ama di u nɛ sɛbisɛ, ŋ bira bi jaŋ wuo ŋaa duu siŋ. Má leŋ di ma tuɔsaa siŋ, ari yisiŋ si sima ŋii, aŋ leŋ di ma kala kɛŋ nii-bala.”
10Yesu dagɛ niaa di ba sí ba haalaa via
1Ŋii nɛ Yesu sii a lii dimɛ a mu Judiya tiŋteeŋ a chol Jɔɔdaŋ fuo-la. Ni-daŋ bira hilimi u teeŋ. U bira dagɛba ari u si yie dagɛba ŋii.
2Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ma sii kɔ u teeŋ a chichɛ di ba magisu a piɛsu a bul, “Ŋ si via ŋ haala, u kɛŋ woŋbiiŋ nɛɛ?” 3Yesu miira piɛsɛba, “Ɛɛ nɛ Moosis dagɛma di ma tuto?” 4Ba bul, “Moosis si di baala níi chɛ u via u haala, duu laa sipaaŋ a ŋmuŋsɛ teniŋ a pi haal-la aŋ-na viau.” 5Yesu bula piba a bul, “Ma tuɔŋ dolie, ŋii nɛ tii Moosis ŋmuŋsɛ ŋii pima. 6Ama Wia si bugumo ŋaa dunia, nialiŋ u si ŋaa, ba ŋaa baal ari haal nɛ. 7Ŋii nɛ baal-la jaŋ leŋ u nyimma ari u naaŋ dia [aŋ ka ba di u haala mɛrɛ dɔŋɔ lɛ]. 8Niaa deeŋba balia jaŋ kɛŋ chal-bala. Ba bira bi jaŋ ŋaa niaa balia, see kubala. 9Nialiŋ saa Wia si kaa mɛrɛ dɔŋɔ lɛ, u bi maga di nuhuobiine kaa pɔrɛ.”
10Yesu ari u haritooroo miira sii juu dia. Ŋii nɛ ba bira piɛsu wiiŋ deeŋ. 11U bula piba, “Baal-la-na kala si via u haala aŋ bira jaa dɔŋɔ, u tiina ŋaa haal-la juu Wia haachɛ lɛ nɛ. 12Di haala ma nɛ via u bala aŋ ma bira mu jaa baal dɔŋ, u ma ŋaa baal-la juu Wia haachɛ lɛ nɛ.”
Yesu joŋ nisiŋ daŋ haŋbiisiŋ lɛ
13Niaa sii kɔ Yesu teeŋ a kɛŋ ba haŋbiisiŋ kaa kɔ, duu joŋ u nisiŋ daŋba lɛ di Wia pɛba lɛ. Ŋii nɛ u haritooro-la kpiaba lɛ. 14Yesu si na ŋii, u na baaniŋ u haritooro-la nyuŋ a bula piba a bul, “Má leŋ di haŋbiisi-la kɔ mi teeŋ. Ma síba kiru. Niaa deeŋba yiri nɛ hɛ Wia kuorii-la tuɔŋ. 15Wutitii nɛ, mi bulaa pima, di ŋ bi Wia to a nagɛ haŋbie si yie to u nyimma ari u naaŋ ŋii, ŋ bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ.” 16Ŋii nɛ u joŋ haŋbiisi-la a nɔgɛ, a joŋ u nisiŋ daŋba lɛ, a chuɔlɛ Wia pipiba di Wia pɛba lɛ.
Baal-la si kɛŋ kiaa kɔ Yesu teeŋ
17Yesu bira sie duu vɛŋ woŋbiiŋ. Baal kubala fá ku kpirimi u sipaaŋ a piɛsu, “Mi kuhia-zɔmuŋ, ɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa a kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ?” 18Yesu piɛsu, “Bɛɛ nɛ tii ŋ yirɛmi kuhia-zɔmuŋ? Nuu-kala bi zɔŋ see Wia duŋduŋa. 19Na ŋ jiŋ wialiŋ Wia si leŋe ba ŋmuŋsa bil di niaa tuto. Ba nɛ ŋla: Sí niaa kpu, sí ŋ dɔŋɔ tiina haala chɛ, sí gaa, di ŋ ŋaa daŋsia wii lɛ, sí wiaa nyia. Sí nuu-kala kuŋ girima laa. Fifá ŋ nyimma ari ŋ naaŋ.” 20Ŋii nɛ baal-la bula pi Yesu, “Mi kuhiaŋ, mi to wiaa deeŋba kala mi haŋbiiriŋ lɛ nɛ.” 21Ŋii nɛ Yesu nyilimi u siaa lɛ a chou aŋ bula pu, “Wu-bala nɛ ka, ŋ ha bi ŋaa. Joŋ ŋ kiaa kala yallɛ a joŋ moribie-la a pi summoo aŋ ku tomi. Ŋ nɛ ŋaa ŋii, ŋ jaŋ kɛŋ kiaa Wia-jaŋ lɛ.” 22Yesu si bul ŋii, u ŋaa baal-la siaa biri, bɛɛ wiaa u kɛŋ kiaa nɛ woruŋ. U tuɔŋ chei, u sii viiri. 23Ŋii nɛ Yesu beŋ niaa aŋ miira bula pi u haritooro-la a bul, “U ŋaa wu-duo nɛ ari nialiŋ si kɛŋ kiaa si jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ.” 24U bul ŋii, u haritooro-la hiriki. U saa miira bula piba a bul, “Mi naŋdɔŋsuŋ, u ŋaa wu-duo nɛ ari nialiŋ si kɛŋ kiaa si jaŋ juu Wia kuorii-la tuɔŋ. 25U bi hɛi ari buŋtaŋŋa si jaŋ wuo to gɛri-hɛmiŋ buɔŋ lii ari u si hɛyɛ ŋii nii-la si kɛŋ kiaa si jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ.”
26Yesu si bul ŋii, u haritooro-la faasa hiriki a pipiɛsɛ dɔŋɔ, “U nɛ nagɛ ŋii, kubɛɛ nɛ saa Wia jaŋ laa ta?” 27Yesu miira beŋba aŋ bul, “Wii-la si jaŋ kperi nuhuobiine, u bi Wia wuo kperi. Wia wuo wii-kala ŋaa nɛ.” 28Ŋii nɛ Piita bula pu a bul, “Na, la-na leŋ la kuŋ-kala nɛ aŋ tuto ŋ hariŋ.” 29Yesu bula pu a bul, “Wutitii nɛ, ma leŋ ma kiaa kala nɛ aŋ tutomi. Mi saa jaŋ bula pima, nii-la kala si jaŋ wuo leŋ u dia koo u naaŋbiiriŋ koo u naaŋ koo u nyimma koo u biiriŋ koo u bagisiŋ mi wiaa ari Wia wu-zɔmɔ-la wiaa, 30u tiina jaŋ bira na diisiŋ ari naaŋbiiriŋ ari naaŋba ari biiriŋ ari bagisiŋ naaŋsiiŋ zɔlɔ dunia deeŋ lɛ. Ba ma jaŋ to u naasiŋ dudɔgisu. Di u nɛ ku suu, u ma jaŋ na miisi-la si bi dɛrɛ. 31Ama kuhiasiŋ yuga si jaŋ birimɛ haŋbiisiŋ. Haŋbiisiŋ ma yuga si jaŋ birimɛ kuhiasiŋ.”
Yesu bira bul u suuŋ wiaa.
32Yesu si bul ŋii di ba hɛ woŋbiiŋ lɛ nɛ aa mu Jerusalɛm. Yesu laa ba sipaaŋ. U haritooroo hiriki, fawulluŋ ma kɛŋ nialiŋ dɔŋsuŋ síi to ba hariŋ. Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u haritooroo duŋduŋa a suusa lii, a bula piba wii-la kala niaa si jaŋ ŋaau lɛ a bul, 33“Má jegili mi teeŋ. Laa mu Jerusalɛm nɛ. Di la nɛ yi dimɛ, ba jaŋ kɛŋ mi-na Nuhuobiine Bie kaa mu pi nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba. Ba jaŋ dii mi sariya a bul di u maga di mi suu nɛ, aŋ kɛŋmi kaa mu hɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa nisiŋ lɛ di ba kpumi. 34Ba jaŋ mɔŋmi a jaŋ tu naŋtuɔruŋ ma hɛmi lɛ. Ba jaŋ viirɛmi aŋ kpumi maa, ka di mi sii suuŋ lɛ tapulaa batori chɛɛŋ.”
Jeems ari Jɔɔŋ sul Yesu aa chɛ di-hɔnuŋ Wia teeŋ
35Ŋii nɛ Jeems ari Jɔɔŋ sii. Ba fa ŋaa Zɛbidii biiriŋ nɛ a mu Yesu teeŋ a bula pu a bul, “La kuhiaŋ, laa suluŋ di ŋ ŋaa wii nɛ a pila.” 36Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Wu-bɛɛ nɛ maa chɛ di mi ŋaa pima?” 37Ba bul, “Ŋ si jaŋ dii Wia kuorii-la a kɛŋ yiriŋ a hɔŋ ŋ kuori-kpasa nyuŋ, leŋ la ŋaa ŋ bubuɔŋ huhɔnnɔɔ, di dɔŋɔ hɔŋ ŋ na-diiŋ, di dɔŋɔ ma hɔŋ ŋ na-gua.”
38Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma bi jiŋ ku-la ma síi chɛ. Ma jaŋ wuo nyalima na hɛɛ-la mi si jaŋ naa? Ma jaŋ wuo fo Wii-chuɔlɛ liiŋ ari ba si jaŋ fomi ŋii koo?” 39Ba si, “Oo, la jaŋ wuo.” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ ma bul. Hɛɛ-la mi si jaŋ na, u-na ma ma jaŋ na. Ba si jaŋ fomi Wii-chuɔlɛ liiŋ ŋii, ba jaŋ foma ma ŋii. 40Ama mi na-diiŋ ari mi na-gua huhɔnnɔ-la, mi dee bi jaŋ tuɔsɛba. Wia nɛ jaŋ liisɛba di ba hɔŋ dimɛ.”
41Yesu haritooroo fii-la si ka nii Jeems ari Jɔɔŋ si bul wii-la, ba na baaniŋ ba nyuŋ. 42Ŋii nɛ Yesu yirɛ u haritooroo kala. Ba mu u teeŋ. U bula piba a bul, “Ma jiŋ nialiŋ si ŋaa nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa kuoroo, a fa magɛ di ba beŋ niaa woruŋ, aŋ ka ba via aŋ hɔŋ ba nyuŋ. Ba kuhiasiŋ ma kɛŋba doluŋ. 43Ama u bi maga di ma ŋiŋaa ŋii. Ma tuɔŋ nii-la síi chɛ u ŋaa ma kuhiaŋ, u maga duu nɛ tiŋ tiŋtiŋŋaa pipima. 44Ma tuɔŋ nii-la síi chɛ u ŋaa ma tuɔŋ kuoro, u maga duu nɛ ŋaa ma tuɔŋ yomo. 45Mi-na Nuhuobiine Bie, mi bi kɔ di mi chɛ niaa di ba tima pimi, mi kɔ di mi-na tima piba, a suu, a laa niaa miisaa yugɛ ta a piba nɛ.”
Yesu vaarɛ nyulima
46Ŋii nɛ ba ku yi taŋ kubala baa yirɛ Jɛrikɔ. Ni-daŋ ku hilimi a toba. Ba kala kuu lii dimɛ di nyulima hɔŋ woŋbiiŋ niiŋ. U ŋaa sullu nɛ. U yiriŋ nɛ Batimeyas a ŋaa Timeyas bie. 47U nia di Yesu si lii Nazarɛt níi kɔ. U si nii ŋii, u faasa yirɛ a bula pu a bul, “Yesu, Devit nihiŋ, fámi nennige.” 48Niaa yuga a kpiau lɛ duu kɛŋ goŋ, ama u faasa yirɛ a kii ŋii a bul, “Yesu, Devit nihiŋ, fámi nennige.” 49Ŋii nɛ Yesu chiŋ aŋ bul di ba yiru duu kɔ. Ŋii nɛ ba yirɛ nyuluŋ-la a bula pu a bul, “Nyirɛ ŋ bɔyɛ aŋ sii kɔ. Uu yiriŋ nɛ.” 50U si nii ŋii, u wuri u gɛri-baliŋ ta aŋ sii fula mu yi Yesu. 51Ŋii nɛ Yesu piɛsu, “Bɛɛ kuŋ nɛ ŋ chɛ mi ŋaa a piŋ?” Ŋii nɛ u bula pu, “Mi kuhiaŋ, leŋ di mi siaa suri di mi nina.” 52Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Ŋ yarida nɛ ŋaa ŋ duori. Mumu.”
Ŋii nɛ u siaa guu suri, u tuto Yesu hariŋ.
11Yesu juu Jerusalɛm
Mat. 21.1-11; Luuk 19.28-40; Jɔɔŋ 12.12-19
1Ŋii nɛ Yesu ari u haritooro-la sii mumu Jerusalɛm. Ba ku yi Bɛtifagi ari Bɛtani diiriŋ, a ku yi peel kubala baa yirɛ Oliv. 2Ŋii nɛ Yesu liisɛ u haritooroo balia a tiŋba a bula piba a bul, “Má mu taŋ-la si hɛ ma sipaaŋ. Di ma nɛ mua, ma jaŋ na kaku-bie di ba vɔɔ bil. Nuu-kala ha buu jila. Má puri a kaa kɔ. 3Di ma níi puru, di ba piɛsɛma a bul di bɛɛ nɛ tii maa puri, má bul di ‘la Tiina níi chɛ. U nɛ si la puro kaa kɔ. La jaŋ miira kɛnu kaa kɔ lɛɛlɛ.’ ”
4Ba to woŋbiiŋ bibal di ba vɔɔ kaku-bie a kii dia kubala boiŋniiŋ. Ba mu di ba puri. 5Ba síi puri kaku-bie-la, di niaa dɔŋsuŋ chiŋ dimɛ a piɛsɛba, “Bɛɛ nɛ tii maa puri kaku-bie-la?” 6Ŋii nɛ ba bul wialiŋ kala Yesu si si di ba bul. Ba si bul ŋii, ba leŋ ba puro mu. 7Ba kɛŋ kaku-bie-la kaa mu pi Yesu a wuri ba gɛnniŋ a daŋ kaku-bie-la nyuŋ. Yesu jila hɔŋ. 8Dɔŋsuŋ ma joŋ ba gɛnniŋ a jɛrɛ woŋbiiŋ lɛ. Dɔŋsuŋ ma keri pipaariŋ a ma kaa lii jɛrɛ woŋbiiŋ lɛ duu vivɛŋ. 9Niaa dɔŋsuŋ hɛ u sipaaŋ. Dɔŋsuŋ maa to u hariŋ. Ba kala faasaa ŋaa goŋ a bubul, “Tabarikala! Wia jaŋ pɛ baala deeŋ síi kɔ la Tiina Wia doluŋ lɛ. 10La naabalima Devit kuorii-la sii kɔ. Wia jaŋ pɛu lɛ duu kɔ. Má leŋ di la dɛnnɛ Wia.”
11Ŋii nɛ Yesu mu Jerusalɛm a mu juu Wia-dia a beŋ kialiŋ kala si hɛ dimɛ. U bene dɛrɛ di taŋ bire. Ŋii nɛ ba di u haritooro-la fii ari balia miira mu Bɛtani a mu chua dimɛ.
Yesu kaliba hɛ tutogo lɛ
12Taŋ si pula, ba sii lii Bɛtani a joŋ woŋbiiŋ mumu. Losuŋ kɛŋ Yesu. 13U na tutogo duu mu chiŋ sipaaŋ a kɛŋ pipaariŋ. U mu yi u bubuɔŋ a biinɛ ari nɛnɛɛ hɛ dimɛ nɛ. U mu wula beŋ, di nɛnɛɛ tuo see pipaariŋ, bɛɛ wiaa ba nɛniŋ ha bi yie. 14Ŋii nɛ Yesu bul tia-la lɛ a bul, “A lii jiniŋ a kaa mumu, nuu-kala bira bi jaŋ dii ŋ nɛnɛɛ.” U haritooroo nii Yesu si bul ŋii.
Yesu kiri nialiŋ síi yallɛ kiaa Wia-dia lɛ
Mat. 21.12-17; Luuk 19.45-48; Jɔɔŋ 2.13-22
15Ŋii nɛ ba mu yi Jerusalɛm. Ba si yie, Yesu juu Wia-dia. Nialiŋ dɔŋsuŋ hɛ dimɛ a yiyallɛ kiaa, dɔŋsuŋ ma yuyɔɔ kiaa. Yesu kiriba kala ta ba lii. Baalaa ma hɛ dimɛ a yiyɛrɛ moribiee. Yesu ŋmoo ba teebulba lo. Baalaa dɔŋsuŋ ma yallɛ kokosuŋ. U ŋmoo ba ma kpasinniŋ a lo. 16U bi sɛyɛ di nuu-kala kɛŋ kiaa kaa ku to Wia-dia-la tuɔŋ. 17Ŋii nɛ Yesu dagɛba a bula piba a bul, “Ma bi liisɛ wialiŋ ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ lɛɛ? Ba ŋmuŋsa di Wia si, u dia jaŋ ŋaa lee-la niaa si jaŋ chuchuɔlɛ Wia, aŋ ka ma-na miira kaa birimɛ gaari-dia.” 18Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba, ba kala nii wii-la u si bula. Ŋii nɛ baa chɛ woŋbiiŋ di ba to kpuu.
Wialiŋ Yesu si daga, niaa yuga a jegile nii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ tii fawulluŋ kɛŋ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba. Ba chichɛ di ba kpuu. 19Didaaniŋ si yie, Yesu ari u haritooroo lii taŋ-la lɛ di ba mu piŋ.
Yesu dagɛ tutogo-la suuŋ bubuɔŋ
20Chichuɔ-fiɛla ba joŋ woŋbiiŋ aa vɛŋ, a bira na tutogo-la duu kala suba a tuu kɛŋ u naapoloo pɛ. 21Ŋii nɛ Piita liisi wii-la Yesu si bul tia-la lɛ a bula pi Yesu a bul, “La kuhiaŋ, bee na tia-la lɛ ŋ si kaliba hɛ, u suba nɛ.” 22Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má ŋaa yarida ari Wia. 23Wutitii nɛ mi bulaa pima, di ma nɛ ŋaa Wia yarida a bi tuɔsaa balia kɛnɛ, ma jaŋ bul di peeliŋ sii mu tel muga tuɔŋ. U jaŋ ŋaa a pima. 24Ŋii wiaa kialiŋ-na kala ma si chuɔlɛ Wia a susul, di ma nɛ kɛŋ yarida, ma jaŋ naba. 25Bua-na kala di ŋ nɛ sii chiŋ a chuchuɔlɛ Wia, biina na di ma di nuu kɛŋ wii. Di u cho duu nagɛ ŋii ma kala, ŋ́ joŋo chɛu. Ŋ nɛ ŋaa ŋii, Wia si hɛ Wia-jaŋ lɛ, u ma jaŋ joŋ ŋ haachɛba chɛŋ. [ 26Ama di ŋ nɛ bi wiaa joŋo chɛ ŋ dɔŋsuŋ tiŋŋaa, ŋ Nyimma Wia si hɛ Wia-jaŋ lɛ, u ma bi jaŋ joŋ ŋ haachɛba chɛŋ.”]
Niaa piɛsɛ Yesu u doluŋ wiaa
27Ba bira kɔ Jerusalɛm a mu juu Wia-dia. Yesu síi vɛŋ Wia-dia tuɔŋ ŋii, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ, ba kala sii kɔ u teeŋ 28a piɛsu a bul, “Dol bɛɛ nɛ ŋ kɛŋ a ŋiŋaa wiaa deeŋba? Kubɛɛ nɛ piŋ doluŋ ŋ ŋiŋaa ŋii?” 29Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi ma jaŋ piɛsɛma wu-bala. Di ma nɛ dagɛmi u bubuɔŋ, mi ma jaŋ dagɛma dol-la mi si kɛnɛ bubuɔŋ.” 30Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Jɔɔŋ, Wia lii-foori-la doluŋ, u lii Wia teeŋ nɛɛ koo u lii nuhuobiine teeŋ nɛɛ? Má dagɛmi.”
31Ba suomo kɛŋ wii-la lilɛrɛ dɔŋɔ lɛ aa bul, “Wu-bɛɛ nɛ laa chɛ di la bul? Di la nɛ bula pu a bul di Wia teeŋ nɛ u lii, u jaŋ piɛsɛla a bul, ‘Bɛɛ nɛ saa tii ma bi wialiŋ u si bula laa dii?’ 32La saa jaŋ wuo bul u lii nuhuobiinee teeŋ nɛɛ? Ai.” Fawulluŋ kɛŋba a tiŋ nialiŋ si chiŋ dimɛ wiaa. Niaa bula ari Jɔɔŋ fa sɛnɛ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. 33Ŋii nɛ ba bula pi Yesu a bul, “La bi jiŋ.” Yesu ma bula piba a bul, “Tɔɔ, mi ma bi jaŋ dagɛma dol-la mi si kɛnɛ bubuɔŋ.”
12Yesu magɛ namaga a tigɛ nialiŋ síi tiŋ tiŋtiŋŋaa baga lɛ
1Yesu bira magɛ namaga a piba a bul, “Baal kubala nɛ bil baga a chɔŋsɛ kiaa si kɛŋ nɛnɛɛ yugɛ a nagɛ chichuɛŋ. Ba yiyirɛ gireps. U saa ligɛ baga-la golli nɛ. U lu bua baga-la tuɔŋ di ba chagɛ tii-nɛnɛ-la liiŋ hihɛ, a saa lusuŋ nyuŋ dia ma a hɔnɔ pɔ. U paa niaa a hɛ u baga-la tuɔŋ di ba titiŋ. Ka u mu taŋ dɔŋ. 2Tii-nɛnɛ-la bii, u tiŋ u dia tiŋtinnaa dɔŋɔ duu mu tiŋtinna-la teeŋ a laa tii-nɛnɛɛ kaa kɔ. U mu. 3Ba kɛnu a ŋmobu aŋ leŋ u kɛŋ na-hilliŋ miira mu baga tiina teeŋ. 4U bira miira tiŋ tiŋtinna-la dɔŋɔ. U ma bira mu. Ba kɛnu a ŋmobu a yagɛ u nyuŋ luri a jolimu. 5U bira tiŋ tori, u bira mu. Ba kpuu. U tiŋ niaa yugɛ. Ba ŋaa ŋii titia nialiŋ ma lɛ. Ba ŋmoo dɔŋsuŋ aŋ kpu dɔŋsuŋ maa. 6Nii-la si ka, u bii-chooluŋ nɛ ŋii. Ŋii hariŋ lɛ nɛ u timu. U biina u bie nɛ mua, ba jaŋ zilu. U ma bira mu. 7Tiŋtinna-la si na bile, ba bula pi dɔŋɔ a bul, ‘Di baga-la tiina nɛ suba, bie deeŋ nɛ jaŋ dii u kiaa. Má kɔ di la kpuu. Di la nɛ kpuu, la nɛ jaŋ miira tii u kialiŋ.’ 8Ba kɛŋ bile a kpuu a joŋu yuo ta baga-la hariŋ.”
9Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba, “Ɛɛ nɛ baga-la tiina jaŋ ŋaa? U jaŋ kɔ a kpu tiŋtinna-la kala, aŋ joŋ baga-la a pi ni-tania.” 10Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ nialiŋ si nii namaga-la, “Ma bi Wia teŋ-la karimaa a mu yi lee-la ba si bul ŋlaa?
‘Tiebii-la dii-saaraa si via,
u nɛ miira ku ŋaa tiebii-duoŋ ba si joŋo bil dia geŋtine.
11La Tiina Wia tiŋtiŋŋaa nɛ ŋii.
U ŋaala wu-kpuŋkpere nɛ.’ ”
12Yesu si bul ŋii, Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ chichɛ di ba kɛnu kaa mu tɔ dia, bɛɛ wiaa ba jima ari u magɛ namaga-la a tigɛba lɛ nɛ. Ama ba fá nialiŋ si hɛ dimɛ. Ŋii nɛ tii ba leŋu aŋ viiri.
Ba piɛsɛ Yesu laŋpoo wiaa
13Ba miira mu aŋ tiŋ Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ari Hɛrɔd haritooroo dɔŋsuŋ di ba bira mu Yesu teeŋ a magisu a bɛrɛ kɛnu. 14Ba kɔ u teeŋ a bula pu a bul, “La kuhiaŋ, la jima di ŋ kɛŋ wutitii nɛ. Ŋ sipaaŋ tuo nuu lɛ. Ŋ bi ni-bal síi ka fá. Ŋŋ dagɛ Wia woŋbii-titii nɛ. U ŋaa woŋbiiŋ nɛ di la tiŋ laŋpoo a pi Rom tiŋteeŋ kuori-baliŋ ba síi yirɛ Siiza koo? Dagɛla. 15La time pu koo la sí pa?” Yesu jima nɛ di ba fugoo bul nɛ, ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii maa magisɛmi? Má kɛŋ moribii-biiŋ kaa kɔ di mi bee na.” 16Ba kɛŋ dɔŋɔ kaa kɔ. Ŋii nɛ u piɛsɛba, “Kubɛɛ nyuŋ nɛ hɛ dimɛ? Kubɛɛ yiriŋ ma nɛ ba tuuro hɛ moribii-la lɛ?” Ŋii nɛ ba bul di Siiza yiriŋ nɛ. 17U bula piba a bul, “Tɔɔ, má joŋ Rom tiŋteeŋ kuori-bal-la kiaa pu aŋ joŋ Wia ma kiaa pu.” Yesu si bul ŋii, ba niiriŋ kala maa. Ba leŋu aŋ viiri.
Ba piɛsɛ Yesu a tigɛ nialiŋ si suba lɛ
18Ŋii nɛ nialiŋ dɔŋsuŋ ba síi yirɛ Sadusii tiŋŋaa, ba kɔ u teeŋ. Sadusii tiŋŋaa yie si di nuu nɛ suba, u bira bi sii. Ba piɛsu wiaa a bul, 19“La kuhiaŋ, Moosis dagɛla Wia teniŋ tuɔŋ ari baala nɛ jaa haala, di haal-la ari baal-la nɛ bi bii lula, aŋ ka di baal-la suu, u maga di u ŋaana joŋ haal-la jaa nɛ. Di u lul biiriŋ pi u maala-la si suba, biiri-la jaŋ chiŋ u nyuŋ lɛ. 20Naaŋbiiriŋ balipɛ nɛ fa hɛ dimɛ. Ba kala ŋaa baalaa nɛ. Ba naaŋ kubala, ba nyimma ma kubala. Ba kuhiaŋ jaa haala. Ba di haal-la bi bii lula, aŋ ka u suu. 21Liamiŋ tiina joŋ haal-la jaa. Ba duu ma bi bii lula. Ka u ma suu. Torimuŋ tiina ma joŋ haal-la jaa. U ma ŋii titia nɛ. 22Naaŋbiiri-la balipɛ kala nɛ jaa haal-la. U bi lula. Ŋii hariŋ lɛ nɛ haal-la ma titia suu. 23Tapulii-la niaa si jaŋ sii suuŋ lɛ, baalaa deeŋba balipɛ tuɔŋ, kubɛɛ nɛ jaŋ tii haal-la? Ba kala balipɛ nɛ jaau.”
24Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma bi Wia teniŋ jiŋ. Ma ma bi Wia doluŋ jiŋ. Ŋii nɛ tii ma yeŋŋi. 25Tapulii-la niaa si jaŋ sii suuŋ lɛ, baalaa bira bi jaŋ jaa haalaa, haalaa ma bira bi jaŋ jaa balaba. Ba kala jaŋ nagɛ Wia tiŋdaaraa si hɛ Wia-jaŋ lɛ.” 26Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Na ma piɛsɛmi nialiŋ si jaŋ sii suuŋ lɛ wiaa. Ma bi karimɛ wialiŋ Moosis si bula Wia teniŋ tuɔŋ, lee-la u fa si bul wiaa a tigɛ tii-bie síi dii nyiniŋ lɛɛ? Wia nɛ bula pu duu nɛ ŋaa Abiraham Wia ari Aizik Wia ari Jekɔb Wia. (Bua-la lɛ u si bul ŋii di Abiraham ari Aizik ari Jekɔb fa suba nɛ.) 27Wiaa deeŋba u si bula, ba bubuɔsaa nɛ di Abiraham ari Aizik ari Jekɔb bira sii suuŋ lɛ nɛ a hɛ Wia kuorii-la tuɔŋ. Wia bi jaŋ wuo ŋaa nialiŋ si suba Wia. U ŋaa ni-weyee Wia nɛ. Ma bi wii-kala jiŋ.”
Yesu dagɛ Wia wiaa tuɔŋ ku-baliŋ
28Wia teniŋ kerichiba dɔŋɔ nia ba si kɛŋ wii-la lilɛrɛ. U kɔ ba teeŋ. U si na di Yesu chaarɛ wiaa siaa woruŋ, u piɛsu a bul, “Wialiŋ Wia si dagɛ niaa baa to, kubɛɛ nɛ ŋaa ba tuɔŋ wu-baliŋ?” 29U bula piba a bul, “Ba bula pi Iziral niaa a bul, ‘Iziral niaa, má jegile nii mi teeŋ. La Tiina Wia duŋduŋa nɛ hɛ dimɛ. 30Ŋ́ kɛŋ ŋ tuɔŋ kala ari ŋ tuɔbiinaa kala ari ŋ wii-wii-kala a cho ŋ Tiina Wia.’ Ba tuɔŋ ku-baliŋ nɛ ŋii. 31Wu-liamiŋ ma nɛ ŋla: ‘Cho ŋ dɔŋɔ tiina ari ŋ si cho ŋ titia ŋii.’ Wialiŋ Wia si bula, wii-kala tuo a kii wiaa deeŋba baliamiŋ.” 32Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichi-la bula pu a bul, “La kuhiaŋ, wutitii nɛ ŋ bul ŋii. Wia duŋduŋa nɛ hɛ dimɛ, kuŋ-kala bira tuo see Wia duŋduŋa. 33Ŋ si jaŋ kɛŋ ŋ tuɔŋ kala ari ŋ tuɔbiinaa kala ari ŋ wii-wii-kala a cho Wia, a cho ŋ dɔŋɔ tiina ari ŋ si cho ŋ titia ŋii, u nɛ kpia ŋ si joŋ pusuŋ kpu a nyiga pi Wia, koo ŋ si joŋ kiaa dɔŋsuŋ a bile pi Wia.” 34Yesu na di baal-la kɛŋ wu-jimiŋ. Ŋii nɛ u bula pu a bul, “Ma di Wia kuorii-la bi bol.” U si bul ŋii dɛrɛ, nuu-kala bira bi nyu-duoŋ kɛnɛ duu piɛsu wii-kala.
Yesu dagɛ niaa a tigɛ Kirisito, nii-la Wia si liisa lɛ
35Yesu bira dagɛ niaa Wia-dia tuɔŋ a piɛsɛba, “Ɛɛ nɛ Wia teniŋ kerichiba jaŋ wuo bul ari Kirisito, nii-la Wia si liisa, jaŋ ŋaa Devit nihi duŋduŋ nɛ? 36Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ fa dagɛ Devit duu bul wiaa a tigɛ Kirisito lɛ. Ŋla nɛ u bul,
‘La Tiina Wia bula pi mi Tiina
duu hɔŋ u sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ,
see duu yuo dii u diŋdɔŋŋɔɔ kala dɛrɛ.’
37Devit titia yirɛ nia deeŋ u Tiina. Ɛɛ nɛ saa u jaŋ wuo ŋaa u nihi duŋduŋ?” Yesu síi bul wiaa, niaa yuga a jegile nii u teeŋ ari tuɔtɔruŋ.
Yesu dagɛ niaa di ba kɛŋ ba titia woruŋ Wia kerichiba lɛ
38Yesu bira dagɛba a bul, “Má kɛŋ ma titia woruŋ Wia teniŋ kerichiba lɛ. Ba yie gugɔllɛ yɔbɔ lɛ ari ba gɛri-duduosuŋ aa chɛ di niaa jujoŋba jirima a chuchuɔlɛba. 39Ba yie chichɛ ni-balaa di-hɔnuŋ Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ. Di ba nɛ yirɛba di ba ku dii kiaa, ba cho di ba hɔŋ ni-balaa di-hɔnɔɔ maa. 40Ba yie fugo chuɔlɛ Wia didieni a kɛŋ yo-haalaa kiaa laa didii. Bua-la lɛ Wia si jaŋ dii ba sariya, ba nɛ jaŋ na hɛɛŋ a kii ba dɔŋsuŋ tiŋŋaa kala.”
Yo-haala joŋ u moribiiŋ kala a pi Wia
41Yesu mu hɔŋ lee-la niaa si joŋ ba moribiee bil a pipi Wia a nina ŋii ba síi hɛ. Nialiŋ si kɛŋ kiaa, ba faasa hihɛ moribiee. 42Ŋii nɛ yo-haal kubala ma kɔ. U ŋaa summu nɛ a mu joŋ amiisiŋba balia a ma hɛ. Kɔbu nɛ ŋii. 43Ŋii nɛ Yesu yirɛ u haritooroo a bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, yo-haala deeŋ moribii-bie-la u si joŋo hɛ, u nɛ kii nialiŋ moribie-la kala. 44Nialiŋ kala si joŋ moribiee a pi Wia, ba liisa aŋ ka nɛ. Aŋ ka u-na joŋ u summu moribiiŋ kala a hɛ, ku-la kala u si kɛnɛ nɛ ŋii.”
13Yesu bul ŋii ba si jaŋ ŋmoo Wia-dia lo.
1Yesu si lii Wia-dia ku lii, ŋii nɛ u haritooroo dɔŋɔ bula pu a bul, “Mi kuhiaŋ, na tiebie-la ba si kaa saa dia-la, ba zɔmɔ kiŋkɛŋ, jaŋ-la ma kala zɔŋ.” 2Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Ŋ na ja-baliŋ deeŋ? Ba jaŋ ŋmoo jaŋ-la kala lo. Ba bi jaŋ leŋ di tiebii-bala ma ka daŋ u dɔŋɔ lɛ.”
Hɛɛ-la si jaŋ kɔ
3Ba mu jil peel kubala baa yirɛ Oliv, a hɔŋ u nyuŋ, a bee nina ja-bal-la. Piita ari Jeems ari Jɔɔŋ ari Aŋduru luɔra piɛsu, 4“Bua bɛɛ lɛ nɛ wiaa deeŋba jaŋ ŋaa? Bɛɛ kiaa nɛ la jaŋ na, ka wiaa deeŋba-na ŋaa?” 5Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má kɛŋ ma titia woruŋ di nuu-kala sí ma nyisu. 6Niaa jaŋ yugɛ a kɔ a joŋ mi yiriŋ hɛ ari ba nɛ ŋaa Kirisito, a nyisɛ niaa yugɛ. 7Ma jaŋ nii ari laaliŋ hɛ daha a hɛ di-boluŋ maa. Di ma nɛ ku nii ŋii, ma sí leŋe di ma bɔyɛ joŋ. Wiaa deeŋba kala jaŋ ŋaa bal, ama dunia didɛriŋ ha dee ŋii. 8Tiŋteeŋ dɔŋɔ niaa jaŋ sii a mu a yuo tiŋteeŋ dɔŋɔ niaa. Taŋ kuoro ari u niaa jaŋ sii giri a mu yuo kuoro dɔŋɔ ari u niaa. Tiŋteeŋ jaŋ zigili leree yugɛ. Losuŋ ma jaŋ juu. Hɛɛŋ di-suomuŋ nɛ ŋla. 9Ama má kɛŋ ma titia woruŋ. Ba jaŋ kɛŋma kaa mu nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa teeŋ di ba dii ma sariya. Ba jaŋ ŋmooma Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ. Ma ma jaŋ chiŋ kuoroo ari taŋ kuhiasiŋ sipaaŋ a tiŋ mi wiaa a dii mi daŋsia. 10Ba jaŋ laa sipaaŋ bul Wia wu-zɔŋŋɔɔ a pi niaa leriŋ kala aŋ ka di wiaa deeŋba-na ŋaa. 11Di ba nɛ kɛŋma kaa mu di ba dii ma sariya, ma sí leŋe di ma bɔisiŋ joŋ wialiŋ ma si jaŋ bul lɛ a laa ma titia. Bua-la lɛ Wia jaŋ joŋ wu-jimiŋ a hɛ ma nyuŋ lɛ. Wii-la kala si kɔ ma nyuŋ, má bul. Ma dee bi jaŋ bul, Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ jaŋ joŋo hɛ ma nyuŋ lɛ.
12Naaŋbiiriŋ jaŋ kɛŋ dɔŋɔ a kaa mu pa di ba kpu. Nyimmaba ma jaŋ ŋaa ŋii ba biiriŋ lɛ. Biiriŋ ma jaŋ ŋaa ŋii a ma kɛsɛ ba nyimmaba ari ba naaŋba, a ma kaa mu pa di ba kpu. 13Nuu-kala jaŋ bɛrɛma a tiŋ mi wiaa. Ama nuu-kala si nyalimɛ a mu dɛrɛ, Wia jaŋ laau ta.
Yesu bul wiaa a tigɛ ku-lɔru-la lɛ si jaŋ hɛ dimɛ
14Ma jaŋ na di ba joŋ ku-lɔruŋ a bil lee-la u si bi maga u hɛ. Kua deeŋ jaŋ ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ. U jaŋ chei Wia yiriŋ. (Ma si jaŋ karimɛ wiaa deeŋba, ma jaŋ jiŋ ba bubuɔsaa.) Di ma na ŋii, má leŋ di nialiŋ si hɛ Judiya lɛ, di ba fá jil peelee nyuŋ a faa. 15Di nuu-kala hɛ lusuŋ nyuŋ a nii wiaa deeŋba, di u nɛ ku tuu, duu sí u dia juu a chichɛ u paa u kiaa. 16Di nuu nɛ hɛ baga lɛ a nii wiaa deeŋba, duu sí miira mu dia a chichɛ duu joŋ u gɛriŋ.
17Nialiŋ si kɛŋ luoroo ari nialiŋ si nɔgɛ biiriŋ, oi, ba jaŋ na hɛɛŋ yugɛ. 18Máa sul Wia di wiiŋ deeŋ sí yibiiniŋ ŋaa. 19Wia si ŋaa dunia a ku lii jiniŋ, nuu-kala ha bi hɛɛŋ deeŋ na a nagɛ ŋii, nuu bira bi jaŋ na hɛɛŋ ŋii a kaa mu wuu. 20Di Wia fa bi tapulia-la kere ta, ni-bala ma fa bi jaŋ ka. Ama nialiŋ Wia si liisa di baa tou, ba wiaa nɛ tii u keri tapulia-la ta.
21Di nuu-kala nɛ bula piŋ di ŋ beŋ daha a na Kirisito-la, koo di ŋ beŋ dimɛ a nau, síu yarida ŋaa. 22Niaa dɔŋsuŋ jaŋ sii fugo bul di ba nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa. Dɔŋsuŋ ma jaŋ sii fugo bul di ba ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Ba jaŋ ŋaa wu-magilaa ari wu-kpuŋkperisiŋ a chichɛ di ba nyisɛ nialiŋ Wia si liisa di baa tou. 23Wiaa deeŋba kala mi laa sipaaŋ bula pima, ka di bua-la-na yi. Má kɛŋ ma titia woruŋ.”
Yesu bula pi niaa duu jaŋ miira kɔ
24Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Tapulia-la hɛɛŋ deeŋ si kiele, taŋ jaŋ biri di taŋ nɛ pula maa. Chɛnɛ ma bira bi jaŋ pɔsɛ. 25Chɛŋwulaa jaŋ lii wia nyuŋ ku tuu a titel. Ba jaŋ kiri wia nyuŋ kialiŋ kala si kɛŋ doluŋ di ba lii ba leree. 26Ŋii lɛ nɛ ma jaŋ na mi-na Nuhuobiine Bie, di mi to duoŋbiliŋbaanaa tuɔŋ ku tuu. Mi jaŋ kɛŋ doluŋ yugɛ a chaanɛ. 27Ŋii lɛ nɛ mi jaŋ tiŋ Wia tiŋdaaraa di ba mu dunia sɛmɛ-na kala a kɛŋ nialiŋ kala Wia si liisa di baa tou a hilimi.
Yesu bul tutogo wiaa
28Di ma na sɔjaamiŋ duu kuu tɔsɛ, ma jima ari liŋbaŋa yie nɛ. 29Namaga deeŋ lɛ ma jaŋ gunnɛ wiaa. Di ma na wiaa deeŋba kala di baa ŋaa, ma jiŋ di mi-na Nuhuobiine Bie kpaga nɛ. 30Wutitii mi bulaa pima, ma lɛɛlɛ niaa deeŋba si hɛ ma miisiŋ deeŋ lɛ bi jaŋ suu, ka wiaa deeŋba ŋaa bal. 31Wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala jaŋ dɛrɛ, ama wialiŋ mi si bula bi jaŋ lɛl.
Nuu-kala bi jaŋ jiŋ chɛɛ-la wiaa deeŋba si jaŋ ŋaa
32Ama nuu-kala bi jaŋ jiŋ chɛɛ-la wiaa deeŋba si jaŋ ŋaa. Wia tiŋdaaraa si hɛ Wia-jaŋ ma paala bi jaŋ jiŋ. Mi-na Wia Bie ma bi jaŋ jiŋ, see mi Nyimma duŋduŋa. 33Má kɛŋ ma titia woruŋ a pɔ, bɛɛ wiaa ma bi wialiŋ si jaŋ ŋaa chɛɛ-la jiŋ. 34U nagɛ baala si sie aa chɛ u vɛŋ woŋbiiŋ nɛ. Di u lii dia lɛ, u jaŋ dagɛ u tiŋtinnaa ba tiŋtiŋŋaa aŋ bula pi nii-la síi beŋ u dia maa duu pɔ woruŋ duu miira kɔ.
35Má saa pɔ woruŋ, bɛɛ wiaa ma bi jiŋ chɛɛ-la dia-la tiina si jaŋ kɔ, di didaaniŋ nɛɛ, di tita-siesee nɛɛ, di siipuuraa nɛɛ, koo chichuɔŋ nɛɛ, ma bi jiŋ. 36Má bibeŋ a pɔ woruŋ, di ŋii dee, u jaŋ guu kɔ di ma piŋ doŋ. 37Wii-la mi si bulaa pima, u nɛ mi bulaa pi nuu-kala, má pɔ woruŋ.”
14Niaa ka chɛ ba kpu Yesu
Mat. 26.1-5; Luuk 22.1-2; Jɔɔŋ 11.45-53
1Tapulaa balia nɛ ka duu yi ba chɛ-bal-la: Diisiŋ kieliŋ gbiele-la. Tapulii-la nɛ ba yie dii boroboro si bi si-buruŋ kɛnɛ. Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia ari Wia teniŋ kerichiba, baa chɛ woŋbiiŋ di ba luɔra kɛŋ Yesu a kpu. 2Ba bula di ba síu kɛŋ ba chɛ-bal-la chɛɛŋ, di ba nɛ ŋaa ŋii, niaa jaŋ ŋaa taawɛi.
Haala joŋ nuuŋ a bisa hɛ Yesu nyuŋ lɛ
3U mu Bɛtani a hɔŋ Saamɔŋ dia lɛ a didii kiaa. Saamɔŋ fa ŋaa gbege nɛ aŋ ku duori. Uu dii kiaa di haal kubala ku juu a kɛŋ tulaali ari loŋ. U suɔra sima, u yalliŋ ma hɛyɛ. U kɛŋ loŋ-la suri a liisɛ nuu-la a bisa hɛ Yesu nyuŋ lɛ. 4Ka nialiŋ dɔŋsuŋ hɔnɔ gugurimɛ a pipiɛsɛ dɔŋɔ a bul, “Bɛɛ nɛ tii haala deeŋ kɛŋ nuu-la a kaa chei ŋla? 5Di ba nɛ fa yaara joŋ nuu-la a yallɛ, u fa jaŋ kii siidi bui balia di ba fa joŋo pi summoo.” Ba sii tutuusɛ haal-la. 6Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má leŋ haal-la. Bɛɛ nɛ tii ma wiwalimu? Wu-zɔŋ nɛ u ŋaami lɛ. 7Ma di summoo jaŋ hɛ dimɛ bua-na kala lɛ. Bua-na kala lɛ nɛ ma chichɛ ma ŋaa wu-zɔmuŋ a pi summo-la, ma jaŋ wuo ŋaa, ama la di ma bi jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ. 8Haal-la ŋaa kukeri nɛ. U ŋaa wii-la kala u si jaŋ wuo ŋaa nɛ. U tisɛ mi yaraa di ba hugi nɛ, ka mi ha bi suba. 9Wutitii nɛ mi bulaa pima, dunia sɛmɛ-na kala ba si jaŋ wuo mu a bul Wia wu-zɔmɔ-la, ba jaŋ liisi haala deeŋ ma wiaa a bul.”
Judas sɛyɛ ari u jaŋ joŋ Yesu yalla piba
10Ŋii nɛ Judas Isikarɔt sii. U ŋaa Yesu haritooro-la fii ari balia dɔŋɔ nɛ. U sii mumu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ teeŋ duu kɛŋ Yesu yalla piba.
11Ba si nii ŋii, ba tuɔŋ tɔrɛ. Ba bul ba jaŋ joŋ moribiee pu. A chiŋ bua-la lɛ u suomo chichɛ woŋbii-la u si jaŋ to a kɛŋ Yesu yalla piba.
Yesu ari u haritooroo dii diisiŋ kieliŋ gbiele kudiilee
Mat. 26.17-25; Luuk 22.7-14, 21-23; Jɔɔŋ 13.21-30
12Ba chɛ-bal-la tapul-buŋbuŋ ba si yie dii boroboro-la si bi si-buruŋ kɛnɛ aŋ kpu piese-la ba si yie kaa ŋaa gbiele-la kudiilee, Yesu haritooro-la sii a piɛsu, “Nii nɛ ŋ cho di la mu ŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la kudiilee di ŋ ku dii?” 13Ŋii nɛ u tiŋ u haritooroo balia a bula piba a bul, “Má mu juu taŋ-la tuɔŋ. Di ma nɛ mua, ma jaŋ cheŋ baal kubala duu chuŋ nyuvie ari liiŋ. Má to u hariŋ. 14Dia-na kala u si jua, má to juu bula pi dia-la tiina a bul, ‘La kuhiaŋ si, la piɛsiŋ di nii lɛ nɛ nuhuɔra dia hɛ di ba di u haritooroo juu a hɔnɔ dii diisiŋ kieliŋ gbiele kudiilee?’ 15U jaŋ dagɛma dii-bal kubala. U ŋaa lusuŋ nyuŋ dia nɛ. Ba wasu kala. Lee-la nɛ ma jaŋ ŋaa kudiile-la.” 16Ŋii nɛ u haritooro-la sii lii a mu taŋ tuɔŋ a na wialiŋ kala Yesu si bula piba di ba ŋaa wutitii a ŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la kudiilee ba dii.
17Wia si jua, Yesu ari u haritooroo ku juu a hɔŋ a didii kialiŋ. 18Ba síi dii kiaa ŋii, ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii, mi bulaa pima, ma niaa deeŋba síi dii kialiŋ, ma dɔŋɔ jaŋ joŋmi yallɛ. La duu nɛ pɛ dɔŋɔ a didii kiaa lɛɛlɛ.” 19Ba si nii wii-la, ba tuɔŋ chei. Ba kala pipiɛsɛ kuŋ kuŋ. Dɔŋɔ yie piɛsɛ, “Mi nɛɛ?” 20Yesu bula piba a bul, “Ma fii ari balia deeŋba tuɔŋ kubala nɛ, la kala nɛ chala kɛŋ boroboro tutuu gbaŋa-la tuɔŋ. 21Mi-na, Nuhuobiine Bie, mi jaŋ suu ari ba si ŋmuŋsɛ ŋii a tigɛmi lɛ. Ama nii-la si joŋ mi-na Nuhuobiine Bie yallɛ, aa, u jaŋ na hɛɛŋ yugɛ. Ba fa si buu lula, u nɛ kpia.”
Kudiile-la Yesu si si di ba dii a liliisi u wiaa
Mat. 26.26-30; Luuk 22.14-20; 1 Kɔr. 11.23-25
22Ba si hɔnɔ didii kiaa, ŋii nɛ Yesu sii a joŋ boroboro a lɔllɛ Wia aŋ kaa chɔgɛ chɔgɛ, a joŋo pi u haritooroo, a bula piba a bul, “Má laa. Mi yaraa namia nɛ ŋii.” 23Ŋii nɛ u bira joŋ nyunyuala maa ari siniŋ a lɔllɛ Wia aŋ joŋo piba. Ba kala nyua nyunyual-bala-la tuɔŋ. 24Ŋii nɛ Yesu bula piba, “Mi chaliŋ nɛ ŋii. Chaliŋ deeŋ wiaa nɛ tii Wia ta niiŋ ma teeŋ. Mi chaliŋ jaŋ jaasɛ ni-kɛnɛ wiaa, di Wia joŋ ba haachɛba chɛba. 25Wutitii nɛ mi bulaa pima, mi bira bi jaŋ kɔ di mi nyua siniŋ deeŋ, see tapulii-la mi si jaŋ kɔ nɛ, mi jaŋ nyua si-faliŋ Wia kuorii-la tuɔŋ.”
Yesu bula pi Piita ari u jaŋ bul u buu jiŋ
Mat. 26.31-35; Luuk 22.31-34; Jɔɔŋ 13.36-38
26Ŋii nɛ ba yii Wii-chuɔlɛ yiiliŋ a dɛrɛ aŋ sii lii a mu peel kubala baa yirɛ Oliv. 27Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma kala jaŋ fá viiri. Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ di Wia jaŋ kpu pie-daara, aŋ ka piesee fá pisɛ. Ba si ŋmuŋsɛ ŋii Wia teŋ-la, wii-la jaŋ ŋaa. Ma kala jaŋ fá mi teeŋ aŋ leŋmi. 28Wia jaŋ chisɛmi suuŋ lɛ. U nɛ chisɛmi, mi jaŋ laa ma sipaaŋ a mu Galilii.” 29Ŋii nɛ Piita bula pi Yesu a bul, “Di ba kala fá maa aŋ leŋiŋ, mi-na bi jaŋ miirɛ ŋ hariŋ.” 30Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Wutitii nɛ, jiniŋ titaŋiŋ deeŋ, ŋ-na Piita, ŋ jaŋ bul naaŋsiiŋ butori ari ŋ bimi jiŋ, ka di ji-bele-na yel naaŋsiiŋ bulia.” 31Ŋii nɛ Piita bul ari siifiɛsiŋ a bul, “La diŋ paala susuu maa, mi bi jaŋ bul ari mi biŋ jiŋ.” Ku-kaanaa ma kala bul ŋii.
Yesu chuɔlɛ Wia Gɛtisɛmani lɛ
32Ŋii nɛ ba mu juu lee kubala baa yirɛ Gɛtisɛmani. Yesu bula pi u haritooroo di ba hɔŋ daha, ka u mu chuɔlɛ Wia aŋ kɔ. 33U kɛŋ Piita ari Jeems ari Jɔɔŋ a kaa mu dimɛ. Yesu tuɔŋ kala chei. U tuɔŋ bi pina. 34U bula pi u haritooroo a bul, “Mi tuɔŋ kala nɛ cheye a magɛ di mi suu. Má hɔnɔ pɔ daha.” 35Ba hɔŋ. Ka u suusa mu sipaaŋ mua a tuu kpirimi tiŋteeŋ a sul Wia a bul duu nɛ kɛŋ woŋbiiŋ, duu sí leŋe di wii-la juu-u lɛ 36a bira bul, “Mi Nyimma, ŋ jaŋ wuo ŋaa wii-kala. Liisɛ hɛɛ-la síi kɔmi lɛ. Ama mi-na ŋla tuɔtɔruŋ lɛ dee, ŋ-na tuɔtɔruŋ lɛ nɛ.”
37U chuɔla dɛrɛ aŋ sii kɔ u haritooroo teeŋ di ba piŋ doŋ. Ŋii nɛ u piɛsɛ Piita a bul, “Ŋ pina nɛɛ? Ŋ bi doŋ muapilii ma wuo bɛrɛɛ a diene yi hawa kubalaa? 38Má chuɔlɛ Wia a pupɔ di Sitaani sí wuo nyisɛma. Ma tuɔŋ lɛ ma cho di ma ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ, aŋ ka ma bi doluŋ kɛnɛ.” 39U bira mu a chuɔlɛ Wia a bira bul ŋii titia. 40U miira kɔ di ba bira piŋ doŋ, bɛɛ wiaa doŋ kɛŋba nɛ woruŋ. Ba bi jiŋ ba si jaŋ bul wii-la kala a pu. 41U miira mu torimuŋ aŋ ku piɛsɛba, “Ma ha pinaa wiesi nɛɛ? Má sii, bua-la yie nɛ. Ba jaŋ kɛŋ mi-na, Nuhuobiine Bie a pi haachɛ diiree. 42Má sii, la mu. Nii-la si jaŋ joŋmi yallɛ ka kɔ nɛ.”
Ba kɛŋ Yesu
Mat. 26.47-56; Luuk 22.47-53; Jɔɔŋ 18.3-12
43Yesu ha bi wiaa bula dɛrɛ, di Judas níi kɔ ŋii. U fa ŋaa Yesu haritooro-la fii ari balia dɔŋɔ nɛ. Niaa yugɛ a tuto u hariŋ. Dɔŋsuŋ kori tokobiee ari taŋguloo. Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba ari ba taŋ kuhiasiŋ nɛ tiŋba, ba kɔ. 44Zɛŋbɛ tiina-la fa pi nialiŋ magil nɛ a bul, “Nii-la mi si mu guori, u nɛ ŋii. Má kɛnu.” 45Judas si yi lee-la Yesu si hɛ, u mu u teeŋ tegi tegi aŋ bul, “La kuhiaŋ!” aŋ guoru. 46Ba kala guriku a kɛnu. 47Ka niaa china bibeŋ. Ba tuɔŋ dɔŋɔ liisɛ u tokobiiŋ, a ta nuu digiliŋ keri. Nii-la fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dia-yoŋ nɛ. 48Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Mi ŋaa gaaru nɛɛ? Ma si kori tokobiee ari taŋguloo a kukɔ di ma kɛŋmii? 49Na, tapulii-na kala la di ma nɛ yie hɛ Wia-dia lɛ, mi dagɛ Wia wiaa a pipima. Aŋ ka ma bi walima di ma kɛŋmi dimɛ. Ama wialiŋ kala ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ a tigɛmi lɛ, ba kala jaŋ ŋaa.” 50Ŋii nɛ u haritooroo kala viau aŋ fá.
51Ka bapuɔsi kubala baagɛ gɛri-bɔsɔ a tuto Yesu hariŋ a mumu. Baa walimɛ di ba kɛnu. 52Ama u wuri gɛri-bɔsɔ-la a ta aŋ kɛŋ yaribiree a fá viiri.
Ba kɛŋ Yesu kaa mu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dia
Mat. 26.57-68; Luuk 22.54-55, 63-71; Jɔɔŋ 18.13-14, 19-24
53Ba saa kɛŋ Yesu a kaa mu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ teeŋ. Ba kɔ dimɛ di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari ba Wii-chuɔlɛ hiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba kala hilime. 54Ba kɛnu mumu ŋii, ka Piita daa tuto ba hariŋ a mu juu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ kaala. U jua di nialiŋ síi pɔ kaala-la hɔnɔ wiwieni nyiniŋ. U mu pɛba lɛ.
55Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasi-la ari nialiŋ kala si yie hilime vuvuurɛ wiaa chichɛ di ba na Yesu si ŋaa wii-la chei di ba kpuu a chɛ chɛ wii ka. 56Niaa yuga a nyia wiaa pu. Ama ba bul nii-liɛriŋ nɛ, ba bi nii-bala bula. 57Ŋii nɛ niaa dɔŋsuŋ sii chiŋ a nyia wiaa pupu a bul, 58“La nia ari Yesu si u jaŋ ŋmoo Wia-dia-la niaa si saa a lo aŋ bira wuo saa u dɔŋɔ tapulaa batori chɛɛŋ, di niaa dee bi jaŋ saa dia-la-na.” 59Ama ba wialiŋ kala bi kubala ŋaa. 60Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ sii lii chiŋ nialiŋ tutuɔbaaniŋ a piɛsɛ Yesu a bul, “Ŋ bi nia niaa deeŋba si bul wialiŋ a tigɛŋ lɛɛ? Ŋ-na bi wii kɛnɛ ŋ jaŋ bul?” 61Ŋii nɛ Yesu tɔrɛ u niiŋ. U bi wii-kala bula. Ŋii nɛ baal-la bira piɛsu, “Ŋ nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa? Ŋ nɛ Wia Biee?” 62Ŋii nɛ Yesu bul, “Mi-na nɛ. Ma jaŋ na mi-na Nuhuobiine Bie di mi hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ, a to duoŋbiliŋbaanaa tuɔŋ a kuu tuu.” 63U bul ŋii, baal-la kɛŋ u gɛnniŋ kaa kiɛsɛ aŋ bul, “U bi maga di la bira chɛ daŋsiaba. 64Ma kala bi nia u si chei Wia yiriŋ ŋii? Bɛɛ nɛ ma biinɛ?” Ŋii nɛ nialiŋ kala bul di u cheye nɛ, u maga di ba kpuu nɛ. 65Dɔŋsuŋ ma sii a tu naŋtuɔruŋ a hɛ u siaa lɛ aŋ vɔɔ u siaa tɔ a ŋmobu aŋ bula pu duu dagɛ nii-la si ŋmobu. Ŋii nɛ ka ba kɛnu kaa mu pi laali-yuoroo. Ba fallɛ u chaŋkpaŋŋaa lɛ.
Piita bula ari u bi Yesu jiŋ
Mat. 26.69-75; Luuk 22.56-62; Jɔɔŋ 18.15-18, 25-27
66Piita si hɔŋ kaala-la lɛ, ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dia tiŋtinni-tolo kubala ku lii 67a na Piita duu hɔnɔ wiwieni nyiniŋ. U benu woruŋ aŋ bula pu a bul, “Ŋ ma faa to Yesu hariŋ nɛ, baal-la si lii Nazarɛt.” 68Ŋii nɛ Piita nyia wiaa a bul, “Mi bi Yesu jiŋ. Mi bi wii-la ŋ si paala bubul jiŋ,” aŋ sii lii chiŋ zawura tuɔŋ. 69Piita si chiŋ dimɛ, ŋii nɛ tiŋtinni-tolo dɔŋɔ bira nau a bula pi nialiŋ si china kpagu a bul, “Baala deeŋ ma ŋaa Yesu haritooro-la dɔŋɔ nɛ.” 70Piita bira nyia wiaa a bul duu dee. Muasuaa nialiŋ si chiŋ dimɛ ma bula pu a bul, “Wutitii nɛ, ŋ ma ŋaa ba dɔŋɔ nɛ, ŋ lii Galilii nɛ.” 71Ŋii nɛ Piita ŋmiɛsɛ a bul, “Mi bi baala deeŋ jiŋ.” 72U si bul ŋii dɛrɛ di ji-bele yele liamiŋ lɛ. Piita liisi wii-la Yesu si bula pu ari u jaŋ nyia wiaa a pu naaŋsiiŋ butori, ka di ji-bele-na yel naaŋsiiŋ bulia. U saa kɛŋ nyuŋ gurɛ a yiyel.
15Ba kɛŋ Yesu kaa mu Paalit teeŋ
Mat. 27.1-2, 11-14; Luuk 23.1-5; Jɔɔŋ 18.28-38
1Ŋii nɛ taŋ-pul. Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari ba taŋ kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba ari nialiŋ kala si yie hilimi aa vuurɛ wiaa, ba kala ku hilimi a vuurɛ. Ba kɛŋ Yesu a vɔbu a kɛnu kaa mu Paalit teeŋ. 2Ŋii nɛ Paalit piɛsɛ Yesu a bul, “Ŋ nɛ ŋaa Ju̱u tiŋŋaa kuoro, koo?” Yesu bula pu a bul, “Oo, mi nɛ.” 3Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ bul wiaa yugɛ Yesu si ŋaa chei, ka u bi wii bula. 4Ŋii nɛ Paalit bira piɛsɛ Yesu a bul, “Ŋ bi wii kɛnɛ ŋ si jaŋ bula pibaa? Bee na wiaa si magɛ ŋii ba bul di ŋ cheye.” 5Yesu bira bi u niiŋ suro. Wii-la kperi Paalit.
Ba sɛyɛ ari ba jaŋ kpu Yesu
Mat. 27.15-26; Luuk 23.13-25; Jɔɔŋ 18.39–19.16
6Ba gbieli-bal-la nɛ yie-na kala Paalit yie liisɛ nialiŋ ba si kaa tɔ dia dɔŋɔ nɛ a ta, nii-la niaa si sula laa ta. 7Di nialiŋ dɔŋsuŋ ma fa hɛ sarika lɛ. Ba fa ŋaa taawɛi nɛ a kpu niaa. Ba kɛŋba kaa mu tɔ dia. Ba dɔŋɔ yiriŋ nɛ Barabas.
8Ŋii nɛ niaa yugɛ a gire mu Paalit teeŋ a bul duu ŋaa ŋii u si vɛnɛɛ ŋaa piba. 9-10Paalit jima ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ yaraa bieri nɛ, ŋii nɛ tii ba kɛŋ Yesu a kɔ u teeŋ. Ŋii nɛ u piɛsɛ nialiŋ a bul, “Ma cho di mi liisɛ Ju̱u tiŋŋaa kuoru-la nɛ a pimaa?” 11Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ nyisɛ niaa hɛ di ba sɛi di ba liisɛ Barabas a ta aŋ leŋ Yesu. 12Ŋii nɛ Paalit bira piɛsɛ nialiŋ a bul, “Aŋ ka baal-la ma síi yirɛ Ju̱u tiŋŋaa kuoro, bɛɛ nɛ ma si mi kɛnu kaa ŋaa?” 13Ŋii nɛ ba kala faasa kpia a bul, “Leŋ di ba kɛnu kaa kpaasa mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ.” 14Ŋii nɛ Paalit piɛsɛba a bul, “Wu-bɔŋ bɛɛ nɛ u ŋaa?” Ŋii nɛ ba faasa kpia a kii buŋbuŋ-la a bul, “Leŋ di ba kɛnu kpaasa mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ.” 15Paalit chɛ duu ŋaa di nialiŋ tuɔŋ tɔrɛ. U liisɛ Barabas aŋ leŋ ba viirɛ Yesu aŋ bul ba kɛnu kaa mu kpaasa mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ.
Laali-yuoroo mɔŋ Yesu
16Ŋii nɛ laali-yuoroo kɛnu kaa lii ba kuori-baliŋ dia kaala tuɔŋ a yirɛ ba laali-yuoroo dɔŋsuŋ kala. Ba kala ku hilimi. 17Ŋii nɛ ba joŋ gɛri-fiaŋ a laalu a chɛ sɔsuŋ a kaa sua nyuŋ-chuulo a nagɛ kuoro nyuŋ-chuulo a joŋo chuu. 18Ba saa tuu kpirimi u sipaaŋ a zilu a bul, “Ju̱u tiŋŋaa kuoro, laa chuɔluŋ.” 19Ba joŋ sekeliŋ a viirɛ u nyuŋ lɛ, a tu naŋtuɔruŋ ma a hɛu lɛ a tuu kpirimi a zilu. 20Ba si mɔmu lɛ a dɛrɛ, ba wuri gɛri-fiaŋ-la aŋ paa u titia gɛnniŋ a laalu, a kɛnu kaa lii woŋbiiŋ di ba kɛnu kaa mu kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ.
Ba kpaasɛ Yesu daa-gɛsɛɛ nyuŋ
Mat. 27.32-44; Luuk 23.26-43; Jɔɔŋ 19.17-27
21Ba si ku lii ŋii di ba cheŋ baal kubala baa yirɛ Saamɔŋ. U jaŋ yiriŋ nɛ Siriini. U nɛ fa ŋaa Alɛkizaŋda ari Rufas nyimma. U lii baga a jujuu taŋ-la tuɔŋ. Uu kɔ ŋii, ba kɛnu a fugu u joŋ daa-gɛsɛ-la a baasɛ. 22Ba kɛŋ Yesu kaa mu lee kubala, baa yirɛ Gɔligɔta. Yiri-la bubuɔŋ nɛ nyu-kuŋkogulo. 23Ba si yi dimɛ, ba joŋ siniŋ a guoli tii-keliŋ kubala baa yirɛ mɛɛ lɛ a joŋo pu duu nyua. U via. 24-25Di wia magɛ ji-looluŋ, ba kɛnu kpaasɛ a mɛrɛ daa-la nyuŋ. Ŋii nɛ ba tɔŋsɛ Yesu gɛnniŋ wiaa di ba kpaa, a jiŋ gɛri bɛɛ nɛ nuu-kala jaŋ laa. 26Ba si si Yesu ŋaa wialiŋ chei, ba ŋmuŋsa mɛrɛ daa-gɛsɛ-la lɛ a bul, “Ju̱u tiŋŋaa kuoro nɛ ŋla.”
27Gaaraa balia ma nɛ ba kpaasɛ a pɛ Yesu lɛ. Dɔŋɔ hɛ Yesu na-diiŋ, dɔŋɔ ma hɛ u na-gua. [ 28Ba fa ŋmuŋsa bil Wia teniŋ tuɔŋ a bul di ba jaŋ kɛnu kaa pɛ haachɛ diiree lɛ. Lɛɛlɛ wiaa deeŋba kala sɛnɛ ŋaa.] 29Ba si kpaasu mɛrɛ daa-gɛsɛ-la nyuŋ ŋii, nialiŋ si to dimɛ bibal, ba tutuusu aŋ kɛŋ ba nyuŋ chuchugisi a bul, “Oi, ŋ nɛ ŋaa nii-la si si ŋ jaŋ ŋmoo la Wia dia lo aŋ bira wuo saau tapulaa batori pɛgɛ. 30Lii daa-la nyuŋ a laa ŋ titia ta.” 31Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasi-la ari Wia teniŋ kerichiba, ba ma sisieri Yesu lɛ a bulaa pi dɔŋɔ, “U wuo niaa laa tita nɛ aŋ bi u titia wuo laa ta. 32U si si u nɛ ŋaa Kirisito, Ju̱u tiŋŋaa kuoro, leŋ duu lii daa-la nyuŋ ku tuu di la na a laa u wiaa dii.” Nialiŋ balia ma ba si kpaasa a pɛ Kirisito lɛ, ba ma tuusu.
Yesu suba
Mat. 27.45-56; Luuk 23.44-49; Jɔɔŋ 19.28-30
33Wia ku magɛ nyu-gbaŋa, leriŋ kala biri lim a mu yi didaaniŋ, ka leriŋ bira pullɛ. 34Ŋii nɛ Yesu faasa yirɛ u yiikoro lɛ a bul, “Eloi, Eloi, lama sabakitani.” U bubuɔŋ nɛ: “Mi Tiina Wia, bɛɛ nɛ tii ŋ joŋmi ta?” 35Di niaa dɔŋsuŋ chiŋ dimɛ a jegile nii wialiŋ u si bula. Ŋii nɛ ba bula pi dɔŋɔ a bul, “Na Ilaaja nɛ u yiyirɛ ŋii.” 36Nialiŋ dɔŋɔ fa si chiŋ dimɛ mu joŋ suosuo a kaa mu yuu siniŋ si nyala a joŋo tuu sekeliŋ lɛ, a kaa mu hɛ u niiŋ lɛ duu nyua. U si ŋaa ŋii, u bul, “Má leŋ la gbɛrɛ a na ari Ilaaja jaŋ ku soru daa-la nyuŋ koo.” 37Ŋii nɛ Yesu faasa yirɛ aŋ wiesi u wiesi kati. 38Patiisa nɛ fa hɛ Wia-dia tuɔŋ. Ba kaa kɛrɛ. U kiɛsɛ balia a chiŋ nyu-gbaŋa a kiɛsa ku tuu. 39Ŋii nɛ di laali-yuoroo zɔlɔ kuhiaŋ kubala fa chiŋ Yesu sipaaŋ a pɔu. U si na Yesu duu wiesi u wiesi kati ŋii, u bul, “Wutitii, baala deeŋ sɛnɛ ŋaa Wia Bii nɛ.”
40Haalaa dɔŋsuŋ ma fa chiŋ di-bolii a bibenu. Ba tuɔŋ Mɛɛri Magidaliŋ ari Saloomi ma fa hɛ dimɛ. Jeems ari Joozis naaŋ ma hɛ dimɛ. Ba fa kɛŋ Jeems kaa yirɛ bapuɔsuŋ nɛ. 41Haalaa deeŋba kala faa to Yesu hariŋ nɛ a pipɛu lɛ Galilii lɛ. Haala-la ma fa si to Yesu hariŋ a kɔ Jerusalɛm, ba jesiŋ ma fa hɛ dimɛ.
Ba hugi Yesu
Mat. 27.57-61; Luuk 23.50-56; Jɔɔŋ 19.38-42
42-43Tapulii-la di ba ŋaa siri didaaniŋ a gbɛrɛ ba chɛ-wiesii-la, baal kubala ma fa hɛ dimɛ. U yiriŋ nɛ Josɛf. U lii Arimatiya nɛ. U fa ŋaa nialiŋ si yie hilimi a vuvuurɛ wiaa dɔŋɔ nɛ. Niaa jujoŋu jirima. U ma fa gbɛrɛ Wia kuorii-la nɛ duu kɔ. Ŋii nɛ didaaniŋ si yie, u kɛŋ nyu-duoŋ a mu Paalit teeŋ a sul Yesu ku-suuŋ. 44Ŋii nɛ Paalit guu hiriki a pipiɛsɛ u titia, “Yesu daŋa suba nɛɛ?” Ŋii nɛ u yirɛ laali-yuoroo zɔlɔ kuhiaŋ-la a piɛsu, “Yesu daŋa suba nɛɛ?” 45U bul, “Oo, u suba nɛ.” U si nii ŋii, u pi Josɛf woŋbiiŋ duu mu sori Yesu ku-suuŋ a kaa ku tuu tiŋteeŋ. 46Ŋii nɛ Josɛf mu yɔɔ gɛripɛ-pula a kaa bɛu a joŋu hugi. U kɛnu kaa mu hugi buŋ ba si lɔsɔ lɛ. U bilimi tabii-baliŋ nɛ a tɔ bua-la niiŋ. 47Mɛɛri Magidaliŋ ari Joozis naaŋ Mɛɛri ma hɛ dimɛ a na lee-la ba si joŋu hugi.
16Yesu sii suuŋ lɛ
Mat. 28.1-8; Luuk 24.1-12; Jɔɔŋ 20.1-10
1Ba chɛ-wiesii-la si dɛrɛ, Lahadi chɛɛŋ siipuuraa, Mɛɛri Magidaliŋ ari Jeems naaŋ Mɛɛri ari Saloomi mu yɔɔ tulaali di ba kaa mu a tisɛ Yesu ku-suuŋ. 2Lahadi chɛɛŋ chichuɔŋ, wia si pɔsɔ, ba sii mu Yesu bua-la leriŋ. 3Ba síi mu ŋii, ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Kubɛɛ nɛ jaŋ wuo bilimi tabii-la ta bua-la niiŋ?” 4Ŋii nɛ ba mu kpagɛ bua-la leriŋ di ba kɛŋ tabii-la suri bua-la niiŋ a bilime ta. Tabii-la fa yuga nɛ woruŋ. 5Ŋii nɛ ba mu juu bua-la a na bapuɔsi-bie duu hɔŋ bua-la tuɔŋ na-diiŋ a laalɛ gɛri-pula. Ba hiriki. 6Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Ma sí fawulluŋ fá. Mi jima ari Yesu si lii Nazarɛt nɛ maa chɛ, nii-la ba si kpaasa mɛrɛ daa-la lɛ. U tuo daha. U sie nɛ. Má ku na lee-la ba si joŋu hugi. 7Má mu a bula pi Piita ari Yesu haritooroo, ari Yesu jaŋ laa ma sipaaŋ a mu Galilii. Di ma nɛ mu dimɛ, ma jaŋ nau dimɛ ari u si bul ŋii pima.” 8Ba hiriki a chichel a sii lii bua-la lɛ a fá. Fawulluŋ kɛŋba, ba bi wii wuo bula pipi nuu-kala.
[ 9Yesu sii suuŋ lɛ Lahadi chɛɛŋ siipuuraa nɛ. U si sie, u leŋe Mɛɛri Magidaliŋ nɛ laa sipaaŋ nau, nii-la lɛ u si kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ balipɛ ta. 10Ŋii nɛ Mɛɛri sii a mu bula pi Yesu haritooroo wii-la si ŋaa. U mua di ba hɔnɔ yiyel. 11Ŋii nɛ u bula piba ari Yesu sii suuŋ lɛ a hɛ u miisiŋ lɛ, di u-na nau. Ba si nii wii-la, ba bi laa dii.
12Ŋii hariŋ baalaa balia sii lii a joŋ woŋbiiŋ aa mu taŋ dɔŋɔ. Ba síi mu ŋii, Yesu bira to woŋbiiŋ dɔŋɔ a kɛŋ u titia ku dagɛba. 13Ŋii nɛ ba miira ku bula pi Yesu haritooro-la ku-kaanaa wii-la si ŋaa. Ba bi laa dii.
14Ŋii hariŋ nɛ Yesu haritooro-la fii ari kubala hɔnɔ didii kiaa. Baa dii di Yesu nɛ ŋii. U kpiaba lɛ a tiŋ ba tuɔŋ si dolie wiaa ari ba si bi laa dii ari nialiŋ si si ba nau duu sii suuŋ lɛ, di ba bul wutitii nɛ. 15Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Má mu dunia sɛmɛ-na kala a bul Wia wu-zɔmɔ-la a pi nuu-na kala. 16Nii-la kala si laa mi wiaa dii a leŋ ba fou Wii-chuɔlɛ liiŋ, Wia jaŋ laau ta, ama nii-la si bi mi wiaa laa dii, Wia jaŋ joŋ cheeriŋ pu chɛɛ-la u si jaŋ dii dunia niaa kala sariya.
17Wu-magilaa deeŋba nɛ ma jaŋ wuo na a jiŋ nialiŋ si laa mi wiaa dii. Ba nɛ ŋla: Ba jaŋ wuo kikiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ mi doluŋ lɛ. Ba jaŋ wuo bubul yiikori-yiriba. 18Ba jaŋ wuo kukori diŋŋaa, a nyua daalusuŋ síi kpu niaa, ka u bi jaŋ ŋaaba wii-kala. Ba jaŋ wuo joŋ ba nisaa a daŋ nyanyal tiŋŋaa lɛ di ba duori.”
19La Tiina Yesu si bul wialiŋ dɛrɛ, Wia joŋu a kaa mu Wia-jaŋ, u hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ.
20Ŋii nɛ u haritooroo sii lii a mu lee-na kala a bubul Wia wiaa. La Tiina Wia pɛba lɛ ba mu a ŋiŋaa wu-magilaa, di nialiŋ jiŋ wialiŋ ba síi bul ŋaa wutitii nɛ. Ami.]