WIA WU-ZƆMƆ-LA
LUUK
SI ŊMUŊSA
11-2Mi-na Luuk nɛ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ a pipi ŋ-na mi naŋdɔŋɔ Tiafilas. Niaa yuga a hɛ ba doluŋ a ŋmuŋsɛ wialiŋ kala si ŋaala lɛ. Ba ŋmuŋsɛ wialiŋ kala niaa si bula pila. Ba nɛ na wiaa deeŋba kala a suomi buŋbuŋ kala, a ma bul Wia niiŋ wiaa a pipi niaa.
3Mi kuhiaŋ, mi jegile nii wiaa deeŋba woruŋ a gunnɛ ba kala ma woruŋ. U ŋaa wu-zɔŋ nɛ di mi ŋmuŋsɛ wialiŋ kala a piŋ. 4Mi ŋmuŋsaa piŋ di ŋ wuo jiŋ ari wialiŋ kala ba si dagiŋ ŋaa wutitiiba nɛ.
Ba bul Jɔɔŋ Wia lii-foori-la lulluŋ wiaa
5Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. Baa yirɛ Zakaraya. U fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia dɔŋɔ nɛ. Bua-la lɛ di ba kɛŋ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kala kaa kpaa leree mara ari banɛsɛ nɛ. Baal kubala ma fa hɛ dimɛ. U fa ŋaa kuhiaŋ lee-la Zakaraya fa si hɛ nɛ. U yiriŋ nɛ Abija. Zakaraya haala ma yiriŋ nɛ Ɛlizabɛt. U ma fa lii nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia doho niaa tuɔŋ nɛ. Aarɔŋ fa ŋaa u nihiliɛrɛ. Bua-la lɛ di Hɛrɔd nɛ fa ŋaa Judiya tiŋteeŋ kuoro. 6Zakaraya ari u haala kala fa ŋaa tuɔ-pul timma nɛ. Ba kala balia fa to Wia niiŋ wialiŋ kala nɛ woruŋ. 7Ɛlizabɛt fa ŋaa ha-piri nɛ, ba bi bii kala lula, aŋ ka ba di u bala Zakaraya ma kala hiɛsɛ.
8-9Ŋii nɛ Zakaraya ari u niaa tapuluŋ yi di ba tiŋ tiŋtiŋŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia si vɛnɛɛ ŋaa. Ba síi tiŋ ba tiŋtiŋŋaa ŋii, ba yie tɔŋsɛ di ba jiŋ nii-la ba si jaŋ liisɛ duu juu Wia-dia. Ba si ŋaa ŋii, Zakaraya dii a juu Wia-dia. Ŋii nɛ u hɛ nyiniŋ a nyigɛ tii-keliŋ tulaali a pi Wia, Wia koruŋ lɛ. 10U si jua ŋii, nialiŋ si ka, ba hɛ kaala lɛ a chuchuɔlɛ Wia.
11Zakaraya si nyigɛ nyiniŋ ŋii, di Wia tiŋdaara kubala kɔ u teeŋ a chiŋ koru-la sɛmɛ na-diiŋ. 12Zakaraya nau a chichel. Fawulluŋ kɛnu. 13Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pu a bul, “Zakaraya, sí leŋe di fawulluŋ kɛniŋ. Wialiŋ ŋ si sul Wia teeŋ, u joŋo piŋ nɛ. Ŋ haala Ɛlizabɛt jaŋ lul baal. Ŋ jaŋ hɛ u yiriŋ Jɔɔŋ. 14Ŋ tuɔŋ jaŋ faasa tɔrɛ. Ni-daŋ ma tuɔŋ jaŋ tɔrɛ u lulluŋ wiaa. 15U jaŋ ŋaa ni-bal Wia teeŋ. U bi jaŋ nyunyua si-duoruŋ. Ba si lulu bua-la lɛ, Wia Diŋ-zɔŋ-la jaŋ hɛu lɛ woruŋ a kaa mu deeŋ deeŋ. 16U jaŋ wuo ŋaa di Iziral tiŋŋaa yugɛ a birima to ba Tiina Wia. 17U jaŋ ŋaa Wia tiŋtinnu a kɛŋ doluŋ ari Ilaaja fa si kɛŋ doluŋ ŋii. (Ilaaja fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ.) U jaŋ wuo ŋaa di biiriŋ ari ba nyimmaba kala miira siŋ. U ma jaŋ wuo ŋaa di nialiŋ si bi Wia niiŋ wiaa ka to, di ba birimɛ a to tuɔ-pul tiŋŋaa woŋbiiŋ a leŋ di niaa ŋaa siri di ba Tiina kɔ di ba tou.”
18Ŋii nɛ Zakaraya piɛsɛ Wia tiŋdaari-la a bul, “Ɛɛ nɛ mi jaŋ wuo ŋaa, a jiŋ di wialiŋ ŋ si bula ŋaa wutitii? Mi ŋaa ba-nihiaŋ nɛ, mi haala ma ŋaa ha-nihiaŋ.”
19Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pu a bul, “Mi yiriŋ nɛ Gebiral a hɔŋ Wia sɛmɛ. U nɛ tiŋmi di mi ku bul wu-zɔmuŋ deeŋ a piŋ. 20Wialiŋ mi si bula piŋ jaŋ ku ŋaa, aŋ ka ŋ bi laa dii. Ŋii wiaa ŋ bira bi wiaa jaŋ wuo bul, see tapulii-la si yie di wiaa deeŋba mi si bula piŋ ŋaa.”
21Wia tiŋdaari-la síi bul wiaa Zakaraya teeŋ ŋii, nialiŋ si gbɛrɛ Zakaraya kaala tuɔŋ bi jiŋ wii-la si tii u didieni ŋii Wia dia-la tuɔŋ. U kperiba. 22Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la viiri, aŋ ka Zakaraya ku lii kaala nialiŋ teeŋ. U bi wiaa wuo bula piba. Ŋii nɛ u kɛŋ u nisaa a bul wiaa ba teeŋ. U si bi wiaa wuo bubul ŋii, ba jiŋ ari u na wiaa ari duosoo tuɔŋ Wia-dia-la tuɔŋ nɛ. 23Ŋii nɛ Zakaraya tiŋtiŋŋaa tapulaa dɛrɛ Wia-dia-la lɛ. U miira mu u dia.
24U bi diene, ka u haala Ɛlizabɛt kɛŋ luoruŋ. U si kɛŋ luoruŋ ŋii, u bi dia lɛ lia chɛŋsiŋ banɔŋ 25a bul, “Wia diene aŋ lɛɛlɛ pɛmi lɛ ŋla. U tɔ mi hiisiŋ nɛ dunia lɛ.”
Ba bul Yesu lulluŋ wiaa.
26Ɛlizabɛt si kɛŋ luoruŋ u chɛŋsiŋ balidu lɛ, Wia bira tiŋ u tiŋdaara Gebiral duu mu Galilii tiŋteeŋ taŋ kubala baa yirɛ Nazarɛt. 27U timu duu kɛŋ tiŋdaariŋ a kaa mu pi tolo kubala ha si bi baal jiŋ baa yirɛ Mɛɛri. U faa chɛ duu jaa baal kubala nɛ baa yirɛ Josɛf. Josɛf fa ŋaa kuoro Devit doho nuu nɛ.
28Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la kɔ u teeŋ a chuɔlu aŋ bula pu a bul, “Wia cho ŋ wiaa a pɛŋ lɛ woruŋ.” 29Mɛɛri si nii wialiŋ Wia tiŋdaari-la si bula pu, fawulluŋ kɛnu. U kɛŋ wialiŋ u si bula bubuɔŋ bibiinɛ. 30Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pu a bul, “Mɛɛri, Wia cho ŋ wiaa, sí leŋe di fawulluŋ kɛniŋ. 31Ŋ jaŋ kɛŋ luoruŋ a lul baal. Ŋ jaŋ hɛ u yiriŋ Yesu. 32U jaŋ ŋaa ni-bal. Ba jaŋ kɛnu yirɛ Wii-baliŋ Bie. Wia jaŋ ŋaa duu dii kuoruŋ ari u naabalima Devit fa si dii kuoruŋ ŋii. 33U jaŋ dii kuoruŋ Jekɔb doho niaa tuɔŋ a kaa mu wuu. U bi jaŋ dɛrɛ da.” 34Ŋii nɛ Mɛɛri bula pi Wia tiŋdaari-la a bul, “Mi ha bi baal jiŋ. Ɛɛ nɛ saa wiiŋ deeŋ jaŋ wuo ŋaa?” 35Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pu a bul, “Wia Diŋ-zɔŋ-la jaŋ hɛŋ lɛ. Ŋ jaŋ kɛŋ luoruŋ Wia doluŋ lɛ. Ŋii wiaa bile jaŋ ŋaa Tuɔ-pul Tiina. Ba kɛnu yiyirɛ Wia Bie. 36Na ŋ naaŋbie Ɛlizabɛt si hiɛsa ŋii. Ba si u bi bii wuo lul, aŋ ka u kɛŋ luoruŋ u chɛŋsiŋ balidu nɛ ŋla. 37Wia kɛŋ doluŋ. U jaŋ wuo ŋaa wii-kala.” 38Ŋii nɛ Mɛɛri bula pu a bul, “Mi ŋaa Wia tiŋtinnu nɛ. Leŋ di wialiŋ ŋ si bula pimi, di ba ŋaa.” Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la tau aŋ viiri.
Mɛɛri mu chuɔlɛ Ɛlizabɛt
39Ŋii nɛ Mɛɛri sii lima lima a mu duu chuɔlɛ Ɛlizabɛt u jaŋ lɛ. U fa hɛ Judiya tiŋteeŋ lɛ nɛ. Peelee nɛ golli lee-la chu. 40U si yi dimɛ, u mu juu Zakaraya dia a mu chuɔlɛ u haala Ɛlizabɛt. 41U laa Mɛɛri chuɔlaa. U si laa ŋii, bile si hɛ u luoruŋ lɛ sii birimɛ. Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛ Ɛlizabɛt lɛ woruŋ. 42U faasa bula pi Mɛɛri a bul, “Wia pɛŋ lɛ a kii haalaa kala. Wia ma jaŋ pɛ bile ŋ si jaŋ lul lɛ. 43Mi ma ŋaa kubɛɛ nɛ, Wia Bie naaŋ kɔ duu chuɔlɛmi? 44Mi si laa ŋ chuɔlaa ŋii, bile si hɛ mi luoruŋ lɛ tuɔŋ ma tɔrɛ. U sii fuful. 45Ŋ ma laa dii ari wialiŋ Wia si bula piŋ jaŋ ŋaa wutitiiba. Ŋii wiaa ŋ tuɔŋ jaŋ tɔrɛ.”
Mɛɛri dɛnnɛ Wia
46Ŋii nɛ Mɛɛri bula pu a bul,
“Mi tuɔŋ tɔrɔ nɛ. Mi didɛnnɛ Wia.
47Wia nɛ ŋaa mi Laataara. Ŋii nɛ tii mi jujuɔsɛ.
48Mi ŋaa u tiŋtinni-bii nɛ, u liisi mi wiaa.
A lii lɛɛlɛ a kaa mu, nuu-kala jaŋ kɛŋmi yiyirɛ tuɔtɔrɛ tiina.
49Wia ŋaa Wii-bal nɛ a ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ mi lɛ.
U ŋaa Tuɔ-pul Tiina nɛ.
50Uu fá nialiŋ kala síi fáu, nennige,
doho-na kala lɛ nɛ.
51U kɛŋ u na-duo-la kaa tiɛnɛ
a ŋmoo babii-balaa a ŋaa ba wu-ŋaala-la kala pugi.
52U kiri ni-balaa ba kuori-kpasinniŋ nyuŋ
aŋ ka ni-biisiŋ hɔŋ.
53U joŋ ku-zɔŋŋɔɔ a pi summoo
aŋ kiri nialiŋ si kɛŋ kiaa ba kɛŋ na-hilliŋ miirɛ.
54U fa bil niiŋ nɛ a pi la naabalimaba
duu jaŋ pɛ u tiŋtinnaa Iziral tiŋŋaa lɛ. Wii-la u fa si bula ku ŋaa wutitii. U pɛba lɛ.
55U fa fá Abiraham nennige.
U saa jaŋ fá u doho niaa kala ma nennige a kaa mu wuu.”
56Mɛɛri si bul wialiŋ dɛrɛ, u hɔŋ Ɛlizabɛt teeŋ a yi chɛŋsiŋ batori nɛ, aŋ-na miira mu dia.
Ba lul Jɔɔŋ Wia lii-foori-la
57Ŋii nɛ Ɛlizabɛt lulluŋ yi. U lul baal. 58U si lul ŋii, u dɔŋsuŋ tiŋŋaa ari u naaŋbiiriŋ nii ŋii Wia si fáu nennige. Ba tuɔŋ kala tɔrɛ, ba jujuɔsɛ.
59Bile si yi tapulaa chori di ba keri u peniŋ aŋ hɛ u yiriŋ. Ba faa chɛ di ba joŋ u nyimma Zakaraya yiriŋ nɛ hɛ pu. 60Ŋii nɛ u naaŋ via aŋ bul di ba hɛ Jɔɔŋ pu.
61Nihiasi-la bula pu ari ba bi naaŋbii kala kɛnɛ u yiriŋ dii Jɔɔŋ. 62Ŋii nɛ ba kɛŋ nisaa bul wiaa pi u nyimma a piɛsu di yiri bɛɛ nɛ uu chɛ duu hɛ pu.
63Zakaraya ŋaa ba kɛŋ daa-bori-bie kaa kɔ duu ŋmuŋsɛ bile yiriŋ a piba. Ba joŋo pu. U ŋmuŋsɛ daa-boro-la lɛ di bile yiriŋ nɛ Jɔɔŋ. Ba karimɛ. Ba si karimɛ a na bile yiriŋ, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. 64Zakaraya si ŋaa ŋii dɛrɛ, u bira suomi a bubul wiaa a didɛnnɛ Wia.
65Nialiŋ fa si hɛ dimɛ a na wii-la si ŋaa, fawulluŋ kɛŋba. Ba kɛŋ wii-la lii a bula gaarɛ Judiya tiŋteeŋ sɛmɛ-na kala, lee-la peelee si gollo chu. 66Nialiŋ kala si nii ŋii, ba kɛŋ wii-la bibiinɛ ba tuɔsaa lɛ aa bul, “Bie deeŋ saa jaŋ ŋaa kubɛɛ nɛ?” Ba na ari Wia doluŋ hɛu lɛ nɛ. Ŋii nɛ tii ba bul ŋii.
Zakaraya bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ
67Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛ Zakaraya lɛ, u bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a bul,
68“Má leŋ di la dɛnnɛ Wia, Wia-la Iziral tiŋŋaa síi to.
U kɔ duu pɛ u niaa lɛ nɛ a laaba ta.
69U liisɛ ni-duoŋ nɛ pila duu kɔ laala ta.
U lii Devit doho niaa tuɔŋ nɛ.
70Faafaa kala nɛ Wia to u nialiŋ fa síi bul wiaa u Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, a bula pila
71ari u jaŋ laala ta la diŋdɔŋŋɔɔ
ari nialiŋ kala si bɛrɛla nisiŋ lɛ.
72U ma bula ari u jaŋ fá la doho niaa nennige, a liise yi wii-la u fa si bula pi la naabalimaba.
73-74U fa bula pi la naabalima Abiraham a ŋmiɛsɛ
ari u jaŋ laala ta la diŋdɔŋŋɔɔ nisiŋ lɛ
a pila woŋbiiŋ di la kɛŋ nyu-duoŋ a tima pu.
75Ŋii lɛ nɛ la jaŋ wuo to a kɛŋ tuɔ-pula u teeŋ,
la miisiŋ kala lɛ.”
76Zakaraya si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u bul wiaa a pi u bie ma a bul,
“Ŋ-na mi bii, ŋ jaŋ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wii-baliŋ Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ.
Ŋ jaŋ laa la Tiina-la si jaŋ kɔ sipaaŋ
a wasɛ woŋbiiŋ bilu lɛ.
77Ŋ ma jaŋ bula pi nialiŋ si ŋaa siri di ba tou, di Wia joŋ ba haachɛba chɛba aŋ laaba ta.
78Wia kɛŋ zile aŋ fifá niaa nennige.
U jaŋ laala ta a leŋ di la hɔŋ pulumuŋ tuɔŋ.
79Puluŋ-la jaŋ lii Wia-jaŋ a pɔsɛ hɛ nialiŋ kala si hɔŋ birimiŋ tuɔŋ a faa chɛ di ba suu.
U jaŋ dagɛla woŋbii-la si kɛŋ yarifiɛlaa di la to.”
80Ŋii nɛ bile sii waa a hɛ yaraa a kɛŋ doluŋ ari wu-jimiŋ. U mu hɛ giri-bine tuɔŋ a mu yi tapulii-la u si kɛŋ u titia kaa ku lii dagɛ Iziral tiŋŋaa.
2Ba lul Yesu
1Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ, baa yirɛ Ɔgasitas. U nɛ fa ŋaa Rom tiŋŋaa kuori-baliŋ. Bua-la lɛ u bul di ba diisɛ u tiŋteeŋ niaa. Ba ha bi ŋii ŋaa, see lɛɛlɛ nɛ ba ŋaa ŋii. 2Ba si bugumo diisɛ niaa ŋii, baal kubala nɛ fa chiŋ kuori-baliŋ nyuŋ Siiria tiŋteeŋ lɛ. Baa yirɛ Kiriinias.
3Ŋii nɛ nuu-kala mu u jaŋ di ba diisu dimɛ. 4Josɛf ma sii Nazarɛt Galilii tiŋteeŋ lɛ a mu Judiya tiŋteeŋ, a mu juu taŋ kubala baa yirɛ Bɛtilɛhɛm. Lee-la nɛ ba fa lul kuoro Devit. Josɛf fa ŋaa kuoro Devit doho nuu nɛ. Ŋii nɛ tii u mu dimɛ. 5Ba di Mɛɛri kala mu dimɛ. Mɛɛri fa ŋaa nii-la si si u jaŋ jaau nɛ, ka u kɛŋ luoruŋ.
6Ba si yi Bɛtilɛhɛm, ba hɔŋ dimɛ. Ŋii nɛ Mɛɛri lulluŋ yi, 7aŋ ka ba bi leriŋ na nuhuɔraa dia-la lɛ di ba juu. Ŋii nɛ tii ba mu juu ja-dia. Dimɛ nɛ Mɛɛri lul u bii-buŋbuŋ, baal, a kɛŋ gɛriŋ a bɛu a joŋu bil yaŋ nyuŋ.
Pie-daaraa nii bile lulluŋ wiaa.
8Bua-la lɛ pie-daaraa nɛ fa hɛ tiŋtee-la sɛmɛ dɔŋɔ a hɛ yaŋ tuɔŋ a chua dimɛ titaŋiŋ aa beŋ ba piesee.
9Ŋii nɛ Wia tiŋdaara kubala kɔ ba teeŋ. U si kɔ ŋii, Wia pulumuŋ chaana hɛba lɛ. Fawulluŋ kɛŋba. 10Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula piba a bul, “Ma sí leŋe di fawulluŋ kɛŋma. Mi kɛŋ wu-zɔŋŋɔɔ nɛ kɔ di mi bula pima. Nii-la kala si nii wu-zɔmɔ-la, u tuɔŋ jaŋ tɔrɛ. 11Titaŋiŋ deeŋ ba lul ma Laataara nɛ Devit jaŋ lɛ. Baa yiru la Tiina Kirisito, nii-la Wia si liisa. 12Ŋla nɛ ma jaŋ wuo to jiŋ. Di ma mu dimɛ, ma jaŋ na bile di ba kɛŋ gɛnniŋ bɛu a joŋu bil yaŋ nyuŋ.”
13Ŋii nɛ Wia tiŋdaaraa yugɛ a guu lii a pɛ Wia tiŋdaari-la lɛ a yii yiilaa a dɛnnɛ Wia a bul,
14“Má leŋ di la dɛnnɛ Wia si hɛ Wia-jaŋ lɛ.
Wia ma tuɔŋ tɔrɛ nialiŋ si hɛ tiŋteeŋ lɛ nɛ. Ba ma jaŋ na yarifiɛlaa.”
15Ŋii nɛ Wia tiŋdaara-la miira mu Wia-jaŋ. Ka pie-daara-la bula pi dɔŋɔ a bul, “Má leŋ di la mu Bɛtilɛhɛm a na wii-la la Tiina Wia si to u tiŋdaaraa lɛ a bula pila.”
16Ba sii fá lima lima a mu na Mɛɛri ari Josɛf. Ba naba aŋ na bile maa di u piŋ yaŋ nyuŋ. 17Ŋii nɛ pie-daara-la bula pi bile naaŋ ari u nyimma wialiŋ Wia tiŋdaara-la si bula piba a tigɛ bile lɛ. 18Nialiŋ kala si nii ŋii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. 19Mɛɛri laa wiaa deeŋba kala a hɛ u nyuŋ lɛ a kaa bibiinɛ.
20Ŋii nɛ pie-daara-la miira mu ba pie-daaliŋ. Baa mu a yiyii yiilaa a didɛnnɛ Wia. Wialiŋ kala Wia tiŋdaara-la si bula piba, ba naba.
Ba hɛ Yesu yiriŋ
21Bile si yi tapulaa chori, ba keri u peniŋ aŋ hɛ u yiriŋ. Ba hɛ Yesu pu, yiri-la Wia tiŋdaari-la fa si daga bua-la lɛ Mɛɛri fa ha si bi luoruŋ kɛnɛ.
Ba kɛŋ Yesu juu Wia-dia.
22-23Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto dɔŋɔ nɛ ŋla:
“Di baal ari u haal nɛ lul ba bii-buŋbuŋ, duu nɛ ŋaa baal, u maga di ba mu piisɛ ba disinniŋ ta nɛ.”
Moosis fa bira ŋmuŋsa bil Wia teniŋ tuɔŋ di nuu-na kala nɛ lul u bii-buŋbuŋ, di bile nɛ ŋaa baal, duu joŋo pi Wia. Ŋii nɛ Josɛf ari Mɛɛri ŋaa ŋii. Ba sii joŋ bile a kaa mu Jerusalɛm a joŋu pi Wia. 24Ba bira ŋmuŋsa di ba kpu kokosuŋ balia maa a pi Wia. Ŋii nɛ Josɛf ari Mɛɛri sii mu Wia-dia di ba ŋaa ŋii.
25Bua-la lɛ baal kubala nɛ fa hɛ Jerusalɛm lɛ, baa yirɛ Simiaŋ. U fa ŋaa ni-zɔŋ nɛ a fifá Wia a fa gbigbɛrɛ di Wia laa Iziral tiŋŋaa ta. Wia Diŋ-zɔŋ-la ma hɛu lɛ woruŋ. 26Wia Diŋ-zɔŋ-la fa bula pu ari u bi jaŋ suu see duu na Kirisito, nii-la Wia si jaŋ liisɛ duu kɔ. 27Ŋii nɛ Yesu nyimma ari u naaŋ juu Wia-dia a joŋu pi Wia aŋ pɛ ŋaa ŋii Wia niiŋ wiaa si bula ŋii nɛ. Di Wia Diŋ-zɔŋ-la kɛŋ Simiaŋ ma ku juu Wia-dia. 28Simiaŋ na bile a laau a hɛ u nisaa lɛ aŋ dɛnnɛ Wia a bul,
29“Mi Tiina, ŋ leŋ di wialiŋ ŋ si bula pimi sɛnɛ ku ŋaa.
Ŋ si ŋaa ŋii, leŋ di mi-na ŋ tiŋtinna na woŋbiiŋ a suu ari yarifiɛlaa.
30Mi sɛnɛ na nii-la si kɔ duu laa dunia niaa ta nɛ.
31Ŋ timu duu kɔ nuu-kala teeŋ nɛ, di nuu-kala nau.
32Bie deeŋ jaŋ nagɛ pulumuŋ a dagɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa woŋbiiŋ, ka di ŋ niaa Iziral tiŋŋaa ma na.”
33Simiaŋ si bul ŋii dɛrɛ, wialiŋ u fa si bula a tigɛ bile lɛ ŋaa bile nyimma ari u naaŋ wu-kpuŋkpere.
34Ŋii nɛ Simiaŋ chuɔlɛ Wia piba duu pɛba lɛ aŋ bula pi u naaŋ a bul, “Wia liisɛ ŋ bie deeŋ duu ku dɔgisɛ nialiŋ si bi u wiaa laa dii, aŋ ma laa nialiŋ si laa u wiaa dii ta Iziral tiŋŋaa tuɔŋ. Wia ta bie deeŋ duu ŋaa magil nɛ. Niaa yugɛ jaŋ joŋ ba hariŋ yiau. 35Ka ba tuɔbiinaa jaŋ lii di-jaliŋ.” Ŋii nɛ u bira bula pi Mɛɛri a bul, “Ŋ titia tuɔŋ jaŋ chei woruŋ ŋ bile wiaa a nagɛ ba si joŋ sia tɔbuŋ.”
36Haal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ. U yiriŋ nɛ Ana. U fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. U nyimma ma yiriŋ nɛ fa Fanuwɛl a lii Asa doho niaa tuɔŋ. U fa ŋaa ha-nihiaŋ nɛ. U fa jaa bala jisiŋ balipɛ nɛ ka u suu. 37U bala si suba, u hɔnɔ a ŋaa yo-haal nɛ jisiŋ mahiŋ banɛsɛ ari banɛsɛ. Bua-na kala lɛ u yie vɛnɛɛ mu Wia-dia wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala. U yie vɔɔ niiŋ dimɛ aŋ pɛ chuɔlɛ Wia. 38Simiaŋ fa síi bul wiaa pipi Mɛɛri ŋii, di Ana ma ku juu. U na bile a dɛnnɛ Wia aŋ bul wiaa a tigɛ bile lɛ a pi nialiŋ kala fa si gbɛrɛ di Wia laa Jerusalɛm niaa ta.
Ba miira mu Nazarɛt
39Mɛɛri ari Josɛf si ŋaa wialiŋ kala Wia si si di ba ŋaa Jerusalɛm lɛ a dɛrɛ, ba miira mu Galilii tiŋteeŋ a mu ba jaŋ Nazarɛt. 40Bile waa a kɛŋ doluŋ a kala ŋaa wu-jimii. Wia pɛu lɛ.
Yesu mu Wia-dia
41Jina-na kala Yesu nyimma ari u naaŋ yie mu Jerusalɛm di ba gbieli diisiŋ kieliŋ gbiele. 42Yesu si ŋaa jisiŋ fii ari balia, ba di u nyimma ari u naaŋ mu diisiŋ kieliŋ gbiele-la Jerusalɛm lɛ, ari ba si vɛnɛɛ ŋaa ŋii. 43Gbiele-la si dɛrɛ, ba miiraa mu dia, ka Yesu ha hɛ hariŋ. U naaŋ ari u nyimma bi jiŋ. 44Ba fa biina ari u hɛ ba nialiŋ si miira mu ba jaŋ tuɔŋ nɛ. Ba suomo chichɛu ba naaŋbiiriŋ ari ba naŋdɔŋsuŋ tuɔŋ. Ba vɛŋ deeŋ deeŋ wia tuu juu a chɛu ka. 45Ba si chɛu ka, ba miira mu Jerusalɛm a bene chichɛu dimɛ.
46U tapulaa batori chɛɛŋ nɛ ba nau Wia-dia lɛ, di ba di Ju̱u tiŋŋaa kerichiba hɔnɔ. Uu jegili wialiŋ ba síi bul aŋ pɛ pipiɛsɛba wiaa maa. 47Nialiŋ kala si hɛ dimɛ a nii u síi chaarɛ wiaa siaa ari wu-jimiŋ ŋii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. 48U nyimma ari u naaŋ si nau, u ŋaaba ma wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ u naaŋ piɛsu, “Mi bii, bɛɛ nɛ tii ŋ ŋaala ŋla? La di ŋ nyimma gɔllɔ chɛŋ ka nɛ.” 49Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma gɔllɔɔ chɛmi? Ma bi jiŋ ari mi jaŋ hɛ mi Nyimma dia lɛɛ?” 50Ama ba fa bi wii-la u si bula piba bubuɔŋ jiŋ.
51Ŋii nɛ Yesu ari u nyimma ari u naaŋ miira mu Nazarɛt a hɛ dimɛ. Ba si hɛ dimɛ, u to ba niiŋ woruŋ. U naaŋ laa wialiŋ kala si ŋaa a hɛ u tuɔŋ lɛ aa biinɛ.
52Ŋii nɛ Yesu waa, u wu-jimiŋ ma puŋa pɛ. Wia chou, niaa ma zizilu woruŋ.
3Jɔɔŋ Wia lii-foori-la bul Wia wiaa
Mat. 3.1-12; Maak 1.1-8; Jɔɔŋ 1.19-28
1-2Ŋii nɛ Wia ta Zakaraya bie Jɔɔŋ duu mu bul Wia wiaa pi niaa giri-bine tuɔŋ. U si suomo ŋii, Rom tiŋteeŋ kuori-baliŋ Tabiiras dii kuoruŋ u jisiŋ fii ari banɔŋ nɛ ŋii. Pɔŋsɔs Paalit ma fa chiŋ kuori-baliŋ nyuŋ Judiya tiŋteeŋ lɛ. Hɛrɔd ma fa bibeŋ Galilii tiŋteeŋ. U naaŋbie Filip ma fa bibeŋ Ituriya ari Takɔnaatis tiŋteeŋ. Baal-la ba síi yirɛ Lasiinias ma níi beŋ Abiliini tiŋteeŋ. Anas ari Kayafas ma nɛ fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ Jerusalɛm lɛ. 3Ŋii nɛ Jɔɔŋ gɔllɛ Jɔɔdaŋ fuo-la kala nyuŋ a bubul Wia wiaa pi niaa a bul, “Má birima lii ma haachɛba lɛ aŋ leŋ di mi foma Wii-chuɔlɛ liiŋ, di Wia joŋ ma haachɛba chɛma.”
4Azaaya fa ŋmuŋsɛ ŋii Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ. U fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Wialiŋ u fa si ŋmuŋsa nɛ ŋla:
“Nuu níi heeli giriŋ tuɔŋ a bul,
‘Má wasɛ Wia woŋbiiŋ bilu lɛ;
má leŋ di woŋbii-la ŋaa tegi tegi duu to.
5Má tɔ buɔtuonuŋ kala.
Má keri peelee ari duŋdolluŋ ari tiŋteeŋ
a kaa jɛrɛ di ba magɛ dɔŋɔ,
woŋbii-la si golibo, má kaa tuulɛ.
Má tɔ woŋbii-la si kɛŋ buɔtuonuŋ di ba ŋaa mula mula.
6Di ma ŋaa ŋii, dunia niaa kala jaŋ na ŋii Wia si laa niaa tita.’ ”
7Ŋii nɛ niaa yugɛ a kɔ Jɔɔŋ teeŋ duu foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. U bula piba a bul, “Ma nialiŋ wu-ŋaalaa nagɛ diŋŋaa nɛ. Ma biina ma jaŋ wuo fá a lɛl chɛɛ-la Wia si jaŋ dii nuu-kala sariyaa? 8Má leŋ ma wu-ŋaalaa nagɛ ari ma birima lii ma haachɛba lɛ nɛ, aŋ sí bula bul di ma ŋaa Abiraham doho niaa nɛ. Mi jaŋ bula pima ari Wia paala jaŋ wuo ŋaa di tabiaa deeŋba ma si na birimɛ Abiraham doho niaa a pi Abiraham. 9Na ba kɛŋ saaŋ jee nɛ a ŋaa siri di ba keri tiisiŋ lo. Tia-la kala si bi nɛŋ-zɔŋŋɔɔ kɛnɛ, ba jaŋ keru ta a joŋo yuo hɛ nyiniŋ tuɔŋ.”
10Nialiŋ dɔŋsuŋ si nii wialiŋ u si bula piɛsu a bul, “Bɛɛ nɛ la saa jaŋ ŋaa?” 11U bula piba a bul, “Di ŋ kɛŋ gɛnniŋ balia, u maga di ŋ joŋ dɔŋɔ a pi nii-la si bi kuŋ kɛnɛ. Nii-la si kɛŋ kudiilee maa, u maga duu ŋaa kpaa nialiŋ si bi kudiilee kɛnɛ nɛ.”
12Ŋii nɛ laŋpoo lilaaraa dɔŋsuŋ ma kɔ duu foba Wii-chuɔlɛ liiŋ a piɛsu a bul, “La kuhiaŋ, bɛɛ nɛ la ma jaŋ ŋaa?” 13U bula piba a bul, “Ma sí moribiee laa kii ŋii ba si daga di maa laa.” 14Laali-yuoroo dɔŋsuŋ ma piɛsu a bul, “Ka la maa, bɛɛ nɛ la ma jaŋ ŋaa?” U bula piba a bul, “Ma sí nuu-kala moribiee kaa laa ari doluŋ, ma ma sí wu-nyiariŋ nyia a laa moribiee. Má leŋ di ma tuɔŋ tɔrɛ ari time-la ma síi laa.”
15Niaa fa si gbɛrɛ Kirisito duu kɔ, ba biina ari u naga ari u nɛ ŋaa Kirisito. 16Ŋii nɛ Jɔɔŋ bula piba a bul, “Mi dee. Liiŋ duŋduŋa nɛ mi-na kaa foma. Ama nii-la si jaŋ kɔ, u nɛ yuga kiimi. Mi paala bi maga di mi kpagu a kɛŋ u nɛŋtɛŋŋɛɛ ŋmɛniŋ ma kaa puri. U nɛ jaŋ joŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛ ma dɔŋsuŋ lɛ aŋ joŋ nyiniŋ ma hɛ dɔŋsuŋ lɛ. 17U jaŋ kori u mii-chaari-gbaŋa. Duu ŋmoo u miaa kala dɛrɛ, u jaŋ kɛŋ gbaŋa-la a kaa chaarɛ a liisɛ mii-biiŋ a hɛ u vire lɛ aŋ joŋ jɔruŋ a hɛ nyiniŋ lɛ. Nyiŋ-la bi jaŋ disɛ.” 18Jɔɔŋ to woŋbiee yugɛ a bul Wia wu-zɔmɔ-la a pi nialiŋ a didagɛba.
19Ama Jɔɔŋ bul wiaa juu kuori-baliŋ Hɛrɔd lɛ. U fa jaa u naaŋbie Filip haala baa yirɛ Hɛrɔdias. Jɔɔŋ bula pu duu bi maga duu jaa u naaŋbie haala. Wu-bɔŋŋɔɔ dɔŋsuŋ yuga Hɛrɔd fa ŋaa. 20Ŋii nɛ u paala wasa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ a pɛ buŋbuŋ wu-bɔmɔ-la lɛ a kɛŋ Jɔɔŋ tɔ dia.
Jɔɔŋ fo Yesu Wii-chuɔlɛ liiŋ
21Bua-la Jɔɔŋ síi fo niaa kala Wii-chuɔlɛ liiŋ, u fo Yesu Wii-chuɔlɛ liiŋ maa. Ba si fou liiŋ dɛrɛ, u chuɔlɛ Wia, di wia nyuŋ kpaa balia. 22Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku tuu hɛu lɛ a nagɛ kokomo. U nii nuu yiikoro si lii wia nyuŋ a bula pu a bul, “Ŋ nɛ ŋaa mi Bii-chooluŋ. Mi tuɔŋ tɔrɛ ŋ nyuŋ.”
Yesu doho niaa
23Yesu fa si suomo a titiŋ u tiŋtiŋŋaa, u fa yi jisiŋ mara ari fii nɛ. U doho niaa nɛ ŋla: Josɛf fa ŋaa u nyimma. U nɛ niaa fa biinɛ ari u nɛ lul Yesu. Josɛf nyimma yiriŋ nɛ fa Hɛli. 24Hɛli nyimma ma yiriŋ nɛ fa Matat. Matat ma nyimma yiriŋ nɛ fa Liivai. Liivai ma nyimma yiriŋ nɛ fa Mɛliki. Mɛliki nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jana. Jana nyimma ma yiriŋ nɛ fa Josɛf. 25Josɛf nyimma ma yiriŋ nɛ fa Matatayas. Matatayas nyimma ma yiriŋ nɛ fa Emɔs. Emɔs nyimma ma yiriŋ nɛ fa Neham. Neham nyimma ma yiriŋ nɛ fa Ɛzili. Ɛzili nyimma ma yiriŋ nɛ fa Nagai. 26Nagai nyimma ma yiriŋ nɛ fa Maat. Maat nyimma ma yiriŋ nɛ fa Matatayas. Matatayas nyimma ma yiriŋ nɛ fa Sɛmeeŋ. Sɛmeeŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Josɛk. Josɛk nyimma ma yiriŋ nɛ fa Joda. 27Joda nyimma ma yiriŋ nɛ fa Juanaŋ. Juanaŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Riisa. Riisa nyimma ma yiriŋ nɛ fa Zerubabil. Zerubabil nyimma ma yiriŋ nɛ fa Sialitɛl. Sialitɛl nyimma ma yiriŋ nɛ fa Nɛɛri. 28Nɛɛri nyimma ma yiriŋ nɛ fa Mɛliki. Mɛliki nyimma ma yiriŋ nɛ fa Adi. Adi nyimma ma yiriŋ nɛ fa Kosam. Kosam nyimma ma yiriŋ nɛ fa Ɛlimadam. Ɛlimadam nyimma ma yiriŋ nɛ fa Ɛri. 29Ɛri nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jɔsua. Jɔsua nyimma ma yiriŋ nɛ fa Ɛliyiiza. Ɛliyiiza nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jɔrim. Jɔrim nyimma ma yiriŋ nɛ fa Matat. Matat nyimma ma yiriŋ nɛ fa Liivai. 30Liivai nyimma ma yiriŋ nɛ fa Simiaŋ. Simiaŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Juda. Juda nyimma ma yiriŋ nɛ fa Josɛf. Josɛf nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jonam. Jonam nyimma ma yiriŋ nɛ fa Ɛlayakim. 31Ɛlayakim nyimma ma yiriŋ nɛ fa Mɛliya. Mɛliya nyimma ma yiriŋ nɛ fa Mɛna. Mɛna nyimma ma yiriŋ nɛ fa Mataata. Mataata nyimma ma yiriŋ nɛ fa Neetiŋ. Neetiŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Devit. 32Devit nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jɛsi. Jɛsi nyimma ma yiriŋ nɛ fa Obɛd. Obɛd nyimma ma yiriŋ nɛ fa Buas. Buas nyimma ma yiriŋ nɛ fa Salimɔŋ. Salimɔŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Naasuŋ. 33Naasuŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Amiinadab. Amiinadab nyimma ma yiriŋ nɛ fa Adimiŋ. Adimiŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Aani. Aani nyimma ma yiriŋ nɛ fa Hɛzurɔŋ. Hɛzurɔŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Pɛrɛs. Pɛrɛs nyimma ma yiriŋ nɛ fa Juda. 34Juda nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jekɔb. Jekɔb nyimma ma yiriŋ nɛ fa Aizik. Aizik nyimma ma yiriŋ nɛ fa Abiraham. Abiraham nyimma ma yiriŋ nɛ fa Tɛɛra. Tɛɛra nyimma ma yiriŋ nɛ fa Nehɔ. 35Nehɔ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Sɛrug. Sɛrug nyimma ma yiriŋ nɛ fa Riu. Riu nyimma ma yiriŋ nɛ fa Pɛlɛg. Pɛlɛg nyimma ma yiriŋ nɛ fa Iba. Iba nyimma ma yiriŋ nɛ fa Sɛla. 36Sɛla nyimma ma yiriŋ nɛ fa Keenaŋ. Keenaŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Afakizat. Afakizat nyimma ma yiriŋ nɛ fa Sɛm. Sɛm nyimma ma yiriŋ nɛ fa Nowa. Nowa nyimma ma yiriŋ nɛ fa Lamɛki. 37Lamɛki nyimma ma yiriŋ nɛ fa Mɛtuusila. Mɛtuusila nyimma ma yiriŋ nɛ fa Inɔk. Inɔk nyimma ma yiriŋ nɛ fa Jarid. Jarid nyimma ma yiriŋ nɛ fa Mahalalil. Mahalalil nyimma ma yiriŋ nɛ fa Keenaŋ. 38Keenaŋ nyimma ma yiriŋ nɛ fa Inɔs. Inɔs nyimma ma yiriŋ nɛ fa Sɛt. Sɛt nyimma ma yiriŋ nɛ fa Adam. Wia nɛ ta Adam.
4Sitaani ku magisɛ Yesu
1Ŋii nɛ Yesu miira lii Jɔɔdaŋ fuo-la lɛ ku lii di Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛu lɛ woruŋ. Ŋii nɛ u kɛnu kaa juu giri-bine tuɔŋ tapulaa mahiŋ balia. Sitaani yie kɔ a mimagisu. (U bi sɛyɛ.) 2Tapulaa mahiŋ balia deeŋba kala pɛgɛ u bi kuŋ-kala die. Ŋii nɛ losuŋ kpuu. 3Ŋii nɛ Sitaani ku bula pu a bul, “Di ŋ nɛ ŋaa Wia Bie, leŋ di tabiiŋ deeŋ ŋ si na birimɛ boroboro.” 4Ŋii nɛ Yesu miira bula pu a bul, “Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari
‘Kudiilee duŋduŋa dee bi nuhuobiine miisiŋ ka pa.’ ”
5Ŋii hariŋ Sitaani bira kɛnu kaa jila dagɛ dunia kuoruŋ fine 6aŋ bul, “Kuoruŋ deeŋ kala ŋaa mi kua nɛ. Mi jaŋ ŋaa di ŋ kɛŋ ba kala doluŋ a tii ba kala a nii ba sima. Mi-na jaŋ wuo joŋo pi nuu-kala mi síi chɛ. 7Di ŋ nɛ tuu kpirimi mi sipaaŋ a chuɔlɛmi, kiaa deeŋba kala jaŋ ŋaa ŋ kiaa.” 8Ŋii nɛ Yesu bira bula pu a bul, “Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari,
‘U maga di laa chuɔlɛ la Tiina Wia duŋduŋa nɛ
aŋ pɛ timaa pu.’ ”
9Ŋii nɛ Sitaani bira kɛnu kaa mu Jerusalɛm a kɛnu kaa jil Wia-dia nyu-gbaŋa aŋ bula pu a bul, “Di ŋ nɛ ŋaa Wia Bie, joŋ ŋ titia yuo daha a tuu chigisi tiŋteeŋ. 10Na ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari Wia jaŋ leŋ di u tiŋdaaraa ku cheme kɛniŋ. 11Ba bira ŋmuŋsa ari
‘Ba jaŋ kɛrɛ kɛniŋ di ŋ sí ŋ naaŋ joŋo ŋmoo tabiiŋ.’ ”
12Ŋii nɛ Yesu bira bula pu a bul, “Ba ma bul Wia teniŋ tuɔŋ ari u bi maga di ŋ mimagisɛ ŋ Tiina Wia.”
13Sitaani si magisɛ Yesu ŋii a dɛrɛ, u leŋu, ka di tapulii dɔŋ bira yi.
Yesu suomi u tiŋtiŋŋaa Galilii tiŋteeŋ lɛ
14Ŋii nɛ Yesu lii giri-bine-la tuɔŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a mu Galilii tiŋteeŋ. Yesu wiaa teeli Galilii tiŋteeŋ kala. 15Ŋii nɛ u dagɛ niaa Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ. Ba kala bibɛsɛu lɛ.
Ba via Yesu Nazarɛt lɛ
16-17Ŋii nɛ Yesu mu Nazarɛt, lee-la ba si lulu. Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ u mu juu Wii-chuɔlɛ dia ari u si vɛnɛɛ ŋaa ŋii. Ŋii nɛ u sii duu karimɛ Wia teniŋ a pi niaa. Ba joŋ Wia teniŋ tuɔŋ sɛmɛ dɔŋɔ pu, teŋ-la Azaaya si ŋmuŋsa, nii-la fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. U suri a na lee-la ba si ŋmuŋsɛ ŋla a karimɛ a bul,
18“Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛmi lɛ nɛ.
U nɛ liisɛmi di mi bul Wia wu-zɔmɔ-la a pi summoo.
U nɛ tiŋmi di mi bula pi yosuŋ ari Wia jaŋ joŋba ta,
a bira bula pi nyulimaa di ba siaa jaŋ suri.
U bira tiŋmi di mi laa niaa ba si nyaga bil a ta
19a bula piba di jina jaŋ yi
di la Tiina Wia jaŋ laa u niaa ta.”
20Yesu si karimɛ teŋ-la dɛrɛ, u kaa tɔ aŋ joŋo pi nii-la síi bil teŋ-la aŋ tuu hɔŋ. Nialiŋ kala si hɛ Wii-chuɔlɛ dia-la lɛ chaarɛ ba siaa a pɛu lɛ. 21Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Teŋ-la mi si karima pima, jiniŋ u sɛnɛ ku ŋaa wutitii nɛ.” 22Ŋii nɛ niaa kala tuɔŋ tɔrɛ u nyuŋ. Wu-zɔŋŋɔɔ kala u si bula piba ŋaaba wu-kpuŋkpere. Ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Josɛf bile dee ŋlaa?” 23Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Mi laa dii ari ma jaŋ magɛ namaga a pimi. U nɛ ŋla: ‘Daalusuŋ tiina, mu vaarɛ ŋ titia.’ Ma jaŋ bira bula pimi a bul di wialiŋ kala mi si ŋaa Kapɛnam lɛ, di mi ŋaaba mi titia jaŋ lɛ maa.” 24Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Wutitii, mi bulaa pima ari nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ, duu nɛ kɔ u titia jaŋ, u niaa buu cho.” 25Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Má jegili, wutitii mi bulaa pima. Ilaaja fa si hɛ u miisiŋ lɛ, duonuŋ bi nia jisiŋ batori ari lebi. Ilaaja fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Losuŋ juu Iziral tiŋteeŋ woruŋ. Bua-la lɛ yo-haalaa yuga a fa hɛ dimɛ. 26Ama Wia bi leŋe Ilaaja mu pɛ Ju̱u tiŋŋaa yo-haalaa kuŋ-kala lɛ. U timu u mu pɛ yo-haal kubala duŋduŋa lɛ a lii Saadɔŋ tiŋteeŋ lɛ, taŋ kubala baa yirɛ Zarɛfat. 27Bua-la lɛ Ilaasa ma fa si hɛ u miisiŋ lɛ, gbegisiŋ ma yuga nɛ a hɛ Iziral tiŋteeŋ lɛ, ama Wia bi leŋe Ilaasa vaarɛ ba kuŋ-kala see baal kubala baa yirɛ Neyemaŋ. U lii Siiria tiŋteeŋ nɛ.”
28Nialiŋ kala fa si hɛ Wii-chuɔlɛ dia-la lɛ a nii wiiŋ deeŋ, ba baaniŋ sii u nyuŋ. 29Ba sii a kɛŋ Yesu lɛrɛ lii ba taŋ tuɔŋ a kɛnu kaa jil duŋdolo-la nyuŋ ba fa si saa ba jaŋ. Ba kɛnu kaa jil duŋdolo-la nyuŋ di-bolii aa chɛ di ba joŋu yuo ta duu tuu tel tiŋteeŋ. Ba chɛu ka. 30Ka u to nialiŋ tuɔŋ a lii viiri.
Baala si kɛŋ jiŋ-bɔmuŋ
31Ŋii nɛ Yesu lii Nazarɛt lɛ a mu Kapɛnam si hɛ Galilii tiŋteeŋ. Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ u mu juu Wii-chuɔlɛ dia a didagɛba. 32U si dagɛba ŋii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere, bɛɛ wiaa uu bul wiaa ari doluŋ nɛ. 33Di baal kubala nɛ fa hɛ Wii-chuɔlɛ dia-la lɛ. Jiŋ-bɔmuŋ nɛ fa kɛnu. Ŋii nɛ u faasa chiirɛ 34a bul, “Yesu ŋ si lii Nazarɛt, bɛɛ kuŋ nɛ ŋ chɛ ŋ ŋaala lɛ? Ŋ kɔ di ŋ kpula nɛɛ? Mi jimiŋ nɛ. Ŋ ŋaa Wia Tuɔ-pul Tiina nɛ.” 35Yesu si nii wialiŋ baal-la si bula, u kpia jiŋ-bɔŋ-la lɛ a bul, “Kɛŋ goŋ aŋ ku lii baal-la lɛ.” Jiŋ-bɔŋ-la ŋaa baal-la tel ba kala sipaaŋ aŋ lii baal-la lɛ. U bi wu-bɔŋ kala ŋaau lɛ. 36Ba si na ŋii, u ŋaa nuu-kala wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ ba pipiɛsɛ dɔŋɔ a bul, “Ɛɛ nɛ u si wuo bul ŋla? Baal-la deeŋ kɛŋ doluŋ a wuo jiŋ-bɔŋŋɔɔ, a bul wiaa piba ba lii niaa lɛ.” 37Ŋii nɛ Yesu wiaa teeli lee-la kala.
Yesu vaarɛ niaa yugɛ
38Ŋii nɛ Yesu lii Wii-chuɔlɛ dia-la lɛ a mu baal kubala dia baa yirɛ Saamɔŋ. U mua di Saamɔŋ hiili-haala pina aa wiilɛ. U yaraa kala liŋ. Ba si bul u wiaa pu, 39Yesu mu chiŋ u sɛmɛ aŋ kpia nyanyalii-la lɛ duu leŋu. Nyanyalii-la leŋ haal-la, aŋ ka u guu sii a ŋaa kudiilee piba ba dii.
40Di niaa dɔŋsuŋ ma nɛ ŋii, ba naŋdɔŋsuŋ wiwiilɛ. Nyanyal-yiriba kala nɛ kɛŋba. Wia si jua, ba kɛŋba kaa kɔ Yesu teeŋ. U joŋ u nisaa a daŋ ba kuŋ-kala lɛ, ba duori. 41Jiŋ-bɔŋŋɔɔ ma lii niaa lɛ a yugɛ aa chiirɛ, a bula pi Yesu a bul, “Ŋ nɛ ŋaa Wia Bie.” Ŋii nɛ Yesu kpiaba lɛ di ba sí u wiaa bul, bɛɛ wiaa ba jima ari u nɛ ŋaa Kirisito.
Yesu bul Wia wiaa Judiya tiŋteeŋ lɛ
42Siipuuraa Yesu lii taŋ-la lɛ a mu lee-la niaa si tuo dimɛ. Ŋii nɛ nialiŋ suomo chichɛu. Ba si mu nau, ba wiwalimɛ di ba kɛnu bil duu sí viiru. 43Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “U maga di mi mu tasiŋ dɔŋsuŋ maa a bul Wia kuorii-la wiaa dimɛ. Ŋii nɛ Wia tiŋmi di mi ku ŋaa.” 44Ŋii nɛ u bul Wia wiaa Judiya tiŋteeŋ, Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ.
5Yesu yirɛ u buŋbuŋ haritooroo
1Bua kubala Yesu chiŋ muga kubala niiŋ baa yirɛ Gɛnɛzarɛt. Niaa yugɛ a yigi dɔŋɔ a kukɔ u teeŋ di ba nii Wia wiaa. 2Ŋii nɛ Yesu na liiŋ daborusuŋ balia di ba chiŋ liiŋ niiŋ. Ba tiŋŋaa kaa ku bil nɛ aŋ mu di ba chɛsɛ ba joŋba. Saamɔŋ nɛ tii dɔŋɔ. 3Ŋii nɛ Yesu juu Saamɔŋ liiŋ daboro aŋ bul duu yigu duu juu liiŋ tuɔŋ mua. U mu yigu. Ŋii nɛ Yesu hɔŋ liiŋ daboro-la tuɔŋ aŋ didagɛ ni-daŋ-la kala. 4U si bul wiaa pi nialiŋ dɛrɛ, u bula pi Saamɔŋ a bul, “Kuosi liiŋ daboro-la duu mu lee-la liiŋ si luŋie mua, di ma di ŋ naŋdɔŋsuŋ yuo ma joŋba a kɛsɛ cheŋfilee.” 5Ŋii nɛ Saamɔŋ bula pu a bul, “Mi kuhiaŋ, la yuo joŋba titaŋiŋ kala kala nɛ aŋ bi kuŋ-kala kɛnɛ. Ama ŋ-na si bul ŋii pimi, mi jaŋ yuo.” 6Ŋii nɛ ba ŋaa ŋii a kɛsɛ cheŋfilee yugɛ kiŋkɛŋ. Ba si kɛsɛ yugɛ ŋii, ba joŋba chichɛ di ba kiɛsɛ. 7Di ba naŋdɔŋsuŋ hɛ liiŋ daboro dɔŋɔ tuɔŋ. Ŋii nɛ ba yirɛba di ba ku pɛba lɛ. Ba kɔ a chaarɛ cheŋfilie-la a su̱ liiŋ daborusu-la baliamiŋ kala. Ba paala chichɛ di ba tuu liiŋ bubuɔŋ. 8Saamɔŋ yiriŋ dɔŋɔ ma nɛ fa ŋaa Piita. Saamɔŋ Piita si na wii-la si ŋaa, u tuu kpirimi u naadusuŋ nyuŋ Yesu sipaaŋ aŋ bul, “Mi Tiina, sii lii mi teeŋ. Mi ŋaa haachɛ tiina nɛ.” 9Ba si kɛsɛ cheŋfilie-la yugɛ ŋii, u ŋaa Piita ari nialiŋ kala wu-kpuŋkpere. 10Saamɔŋ naŋdɔŋsuŋ Jeems ari Jɔɔŋ ma fa hɛ dimɛ. Ba fa ŋaa Zɛbidii biiriŋ nɛ. Wialiŋ ba si na ma ŋaaba wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ Yesu bula pi Saamɔŋ a bul, “Sí fawulluŋ fá. A suomi jiniŋ, ŋ jaŋ chɛ kikɛsɛ niaa ari ŋ síi kɛsɛ cheŋfilee ŋii.”
11Ŋii hariŋ ba sii a kɛŋ liiŋ dabori-biisi-la kaa ku lii liiŋ niiŋ. Ba leŋ kuŋ-kala ta dimɛ aŋ sii to Yesu hariŋ.
Yesu vaarɛ gbege
12Ŋii nɛ Yesu mu taŋ kubala di baal kubala nɛ ŋii. U ŋaa gbege nɛ. U na Yesu a tuu kpirimi u sipaaŋ aŋ sulu a bul, “Mi kuhiaŋ, di ŋ nɛ cho, ŋ jaŋ wuo ŋaa di mi duori.” 13Ŋii nɛ Yesu liisɛ u nisiŋ a digu aŋ bul, “Mi cho nɛ. Duori.” Yawiil-la guu leŋ baal-la. 14Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Sí wiiŋ deeŋ bula pi nuu-kala. Ama kɛŋ ŋ titia mu dagɛ nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia duu kpu pusuŋ pipi Wia, a piisɛ ŋ disinniŋ ta ari Moosis fa si dagɛma ŋii. Di ŋ nɛ ŋaa ŋii, niaa jaŋ na ari ŋ bira bi disinniŋ kɛnɛ.” 15Aŋ ka wii-la ha faasa teeli leriŋ kala a mu. Niaa yuga a kɔ u teeŋ di ba nii u wiaa, aŋ ka duu pɛ vaarɛ ba nyanyalaa maa. 16Ka Yesu yie sii mu giriŋ duu chuɔlɛ Wia.
Yesu vaarɛ gbɛrikɛ
17Tapulii kubala Yesu didagɛ niaa, di Wia doluŋ hɛu lɛ u kaa vivaarɛ nyanyal tiŋŋaa. Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba si lii Galilii tiŋteeŋ ari Judiya tiŋteeŋ ari Jerusalɛm kala ma fa hɔŋ dimɛ.
18Ŋii nɛ niaa chuŋ gbɛriku kubala ari u bɔsɔ kala a kaa kɔ a wiwalimɛ di ba kɛnu kaa juu dia-la lɛ Yesu si hɛ a bil u sipaaŋ. 19Ama niaa fa si yuga ŋii, ba bi woŋbiiŋ na di ba kɛnu juu. Ŋii nɛ ba kɛnu kaa jil lusuŋ nyuŋ a ta luri a joŋu ta. U to dimɛ a tuu nialiŋ tutuɔbaaniŋ Yesu sipaaŋ. 20Yesu si na ari niaa deeŋba ŋaau yarida woruŋ, u bula pi gbɛriku-la a bul, “Mi naŋdɔŋ, mi joŋ ŋ haachɛba chɛŋ nɛ.” 21Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba-la suomo pipiɛsɛ dɔŋɔ a bul, “Kubɛɛ nɛ nia deeŋ síi tuusɛ Wia joŋŋoo ŋla? Nuu-kala bi jaŋ wuo joŋ haachɛba chɛ nuu see Wia duŋduŋa.” 22Ŋii nɛ Yesu wuo jiŋ ba tuɔbiinaa a piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma biinɛ wiaa deeŋba ma tuɔŋ lɛ? 23Mi si jaŋ bul di mi joŋ u haachɛba chɛu nɛ koo mi si jaŋ bul duu sii a chuoli u bɔsɔ a viviiri, ba tuɔŋ kubɛɛ nɛ ŋaa mɔli? 24Mi jaŋ dagɛma ari mi-na Nuhuobiine Bie kɛŋ doluŋ dunia lɛ di mi joŋ haachɛba chɛ niaa.” Ŋii nɛ u bula pi gbɛriku-la a bul, “Sii a joŋ ŋ bɔsɔ a mu dia.” 25U guu duori a sii a joŋ u bɔsɔ-la u fa si piŋ u nyuŋ a mu dia aŋ didɛnnɛ Wia. 26U ŋaa nialiŋ kala fa si hɛ dimɛ wu-kpuŋkpere. Fawulluŋ kɛŋba. Ba dɛnnɛ Wia a bul, “La na wu-kpuŋkpere jiniŋ.”
Yesu yirɛ Liivai
27Ŋii hariŋ Yesu bira sii a lii a na laŋpoo lilaara kubala baa yirɛ Liivai duu hɔŋ u tiŋtinni dia lɛ. Ŋii nɛ Yesu yiru a bula pu duu sii a tuto u hariŋ. 28Ŋii nɛ Liivai sii aŋ leŋ u kuŋ-kala ta aŋ to u hariŋ.
29Ŋii nɛ Liivai ŋaa di ba gbieli gbiele u dia lɛ. Yesu ari u haritooroo ari laŋpoo lilaaraa dɔŋsuŋ yugɛ, ari niaa dɔŋsuŋ ma fa hɛ dimɛ.
30Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ari Wia teniŋ kerichiba ari ba naŋdɔŋsuŋ sii a pipiɛsɛ Yesu haritooroo a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma di laŋpoo lilaaraa ari haachɛ diiree kala hɔnɔ didii kudiilee?” 31Yesu nii ba síi bul ŋii. Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Nialiŋ si kɛŋ yarifiɛlaa bi daaluŋ ŋiŋaara ka chɛ, see nialiŋ síi wiilu. 32Mi kɔ di mi yirɛ haachɛ diiree nɛ di ba leŋ ba haachɛba. Nialiŋ si kɛŋ tuɔ-pula mi sipaaŋ dee mi kɔ mi yirɛ.”
Ba piɛsɛ Yesu nii-vɔbuŋ wiaa
33Ŋii nɛ niaa dɔŋsuŋ ku piɛsɛ Yesu a bul, “Jɔɔŋ Wia lii-foori-la haritooroo yie vuvɔɔ niiŋ nɛ aŋ pɛ chuchuɔlɛ Wia bua-na kala lɛ. Farisii tiŋŋaa haritooroo ma ŋiŋaa ŋii titia. Ama ŋ-na haritooroo bi niiŋ ka vɔɔ.” 34Ŋii nɛ Yesu ma piɛsɛba a bul, “Di nuu nɛ mu jaa haala kaa kɔ, di ba duu naŋdɔŋsuŋ gbigbieli ha-jaari gbiele, u naŋdɔŋsuŋ jaŋ vɔɔ niiŋ koo? Ai, ba bi niiŋ ka vɔɔ. 35Ama chɛɛ dɔŋ nɛ hɛ dimɛ, ba jaŋ kɛŋ baal-la kaa mu lee, aŋ ka di u naŋdɔŋsu-la vɔɔ niiŋ.”
36Ŋii nɛ u bira magɛ namaga a piba a bul, “Nuu-kala bi jaŋ keri gɛripɛ-faliŋ a kaa tɔ gɛri-biniŋ. Ŋ nɛ ŋaa ŋii, ŋ jaŋ chei gɛri-falii-la. Gɛripɛ-falii-la ma ŋ si kere tɔ gɛri-kɔsu-la ma bi jaŋ challɛ. 37Ŋii titia nɛ nuu ma bi jaŋ joŋ si-huoŋ a hɛ pupoi-kpaaŋ lɛ. Ŋ nɛ ŋaa ŋii, pupoi-la jaŋ yɛrɛ, di siŋ-la kala bisa ta. 38Si-huoŋ maga di ŋ joŋu hɛ pupoi-zɔmuŋ lɛ nɛ. 39Di nuu nɛ nyua si-yele, u bira bi chɛ duu nyua si-huoŋ, bɛɛ wiaa nuu-kala jima ari si-yele nɛ zɔmɔ kii si-huoŋ.”
6Ba piɛsɛ Yesu chɛ-wiesii-la chɛɛŋ wiaa
1Bua kubala, chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, Yesu ari u haritooroo to nyoŋso baga tuɔŋ bibal. Ŋii nɛ u haritooro-la bori nyoŋso-la a chichaŋ.
2Di Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ma hɛ dimɛ a naba. Ba si naba ŋii, ba piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma ŋaa ŋla? Maa chei la chɛ-wiesii-la chɛɛŋ kisiŋ nɛ ŋii.” 3Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Ma bi wii-la Devit fa si ŋaa karimaa? Losuŋ fa si kɛnu ba di u hariŋ niaa, 4u mu juu Wia-dia a joŋ boroboroba-la ba fa si kaa ku bil Wia sipaaŋ a chɔgɔ dii aŋ joŋo pi u hariŋ niaa maa, ba ma laa dii. U fa ŋaa kisiŋ nɛ ari ni-wogo si jaŋ joŋo dii, see nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia duŋduŋa, ka Devit ari u niaa dii.” 5Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Mi-na Nuhuobiine Bie nɛ ŋaa chɛ-wiesii-la tiina ŋii.”
Yesu vaarɛ baala u nisiŋ si suba
6Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ dɔŋɔ Yesu bira juu Wii-chuɔlɛ dia a didagɛ niaa, di baal kubala ma fa hɛ dimɛ. U na-diiŋ nisiŋ suba nɛ. 7Wia teniŋ kerichiba ari Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ma fa hɛ dimɛ. Baa chɛ di ba na wii nɛ a to ŋii lɛ a kɛŋ Yesu, a bul duu chei ba kisiŋ lɛ nɛ. Ba kala chaarɛ siaa bibenu di ba na ari u jaŋ vaarɛ baal-la chɛ-wiesii-la chɛɛŋ. 8Ama Yesu fa jiŋ ba tuɔbiinaa kala nɛ. Ŋii nɛ u bula pi na-suu-la tiina a bul duu sii a ku chiŋ ba tutuɔbaaniŋ. Ŋii nɛ baal-la sii a mu chiŋ dimɛ. 9Ŋii nɛ Yesu bira piɛsɛba a bul, “Ɛɛ nɛ la naabalimaba kisiŋ bul di la ŋiŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ? Di la pipɛ niaa lɛ koo di la dudɔgisɛba? Di la lilaa niaa miisiŋ koo di la kpukpuba?” 10Yesu si bul ŋii, u beŋ nialiŋ kala fa si hɔŋ dimɛ golli aŋ bula pi na-suu-la tiina duu kɛŋ u nisiŋ tiɛnɛ. U kaa tiɛnɛ. U nisiŋ bira nagɛ u nagiŋ. 11Yesu fa si ŋaa ŋii, baaniŋ faasa kɛŋ Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba-la. Ba vuvuurɛ ŋii ba si jaŋ ŋaau lɛ.
Yesu liisɛ u haritooroo fii ari balia
12Tapulii kubala Yesu jil peeliŋ nyuŋ duu chuɔlɛ Wia. U chuɔlɛ Wia ŋii deeŋ deeŋ taŋ-pul. 13Taŋ si pula, u yirɛ u haritooroo ba kɔ u teeŋ. Ŋii nɛ u liisɛ ba tuɔŋ niaa fii ari balia a kɛŋba kaa yirɛ u naŋzɔɔba maa. 14Nialiŋ u si liisa nɛ ŋla: Saamɔŋ (Yesu fa kɛnu yiyirɛ Piita nɛ) ari u naaŋbie Aŋduru, ari Jeems ari Jɔɔŋ ari Filip ari Batolomi 15ari Matiu ari Tɔmas ari Alifiyas bie Jeems, ari Saamɔŋ Zɛlɔt, 16ari Jeems bie Judas, ari Judas Isikarɔt, nii-la si ku ŋaa zɛŋbɛ tiina.
Yesu dagɛ niaa aŋ pɛ vaarɛ ba dɔŋsuŋ maa
17Ŋii nɛ Yesu ari u naŋzɔɔba-la lii peel-la nyuŋ ku tuu a chiŋ tiŋteeŋ, di u haritooroo dɔŋsuŋ ma hɛ dimɛ a yugɛ. Niaa dɔŋsuŋ ma yuga a hɛ dimɛ a lii Judiya tiŋteeŋ, dɔŋsuŋ lii Jerusalɛm, dɔŋsuŋ ma lii Taya ari Saadɔŋ tiŋteeŋ a kpagɛ mugi-baliŋ niiŋ. 18Niaa deeŋba kala kɔ di ba jegile nii wialiŋ Yesu síi bul nɛ aŋ ka duu vaarɛba. Nialiŋ dɔŋsuŋ ma hɛ dimɛ, jiŋ-bɔŋŋɔɔ kɛŋba. Yesu ŋaa ba duori. 19Wia doluŋ nɛ hɛu lɛ u vivaarɛ niaa. Ŋii wiaa nɛ nialiŋ kala ninɛrikɛ di ba digu. Di ba nɛ digu, dol-la liiu lɛ, u ŋaa ba duori.
Ŋii la si jaŋ ŋaa a kɛŋ tuɔtɔruŋ
20Yesu si vaarɛ nialiŋ dɛrɛ, u miira beŋ u haritooroo aŋ bul,
“Ma nialiŋ si ŋaa summoo, Wia jaŋ pɛma lɛ.
Ma nɛ jaŋ dii Wia kuorii-la.
21Ma ma nialiŋ losuŋ síi kpu lɛɛlɛ, Wia jaŋ pɛma lɛ.
U jaŋ pima kudiilee di ma dii a vɔgɛ.
Ma nialiŋ síi yel lɛɛlɛ, Wia ma jaŋ pɛma lɛ,
bɛɛ wiaa Wia jaŋ ŋaa ma mɔŋ.
22Di niaa nɛ bɛrɛma a liisɛma ta ba tuɔŋ a tutuusɛma a chichei ma yiriŋ a bul di ma ŋaa ni-bɔmɔ nɛ, di ba nɛ bul ŋii a tiŋ ma síi to mi-na Nuhuobiine Bie hariŋ wiaa, Wia ma jaŋ pɛma lɛ. 23Di ŋii nɛ ku chiŋma lɛ, má leŋ di ma gugua ari tuɔtɔruŋ, bɛɛ wiaa ma time jaŋ yugɛ Wia-jaŋ lɛ. La naabalimaba ma dɔgisɛ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ŋii nɛ.
24Ama ma nialiŋ si kɛŋ kiaa lɛɛlɛ, ma jaŋ na hɛɛŋ,
bɛɛ wiaa ma laa sipaaŋ dii ma sima dɛrɛ nɛ.
25Ma nialiŋ si vɔgɔ lɛɛlɛ, ma ma jaŋ na hɛɛŋ.
Losuŋ jaŋ kɛŋma.
Ma nialiŋ síi mɔŋ lɛɛlɛ, ma jaŋ na hɛɛŋ.
Ma tuɔŋ jaŋ chei, di ma yel.
26Di niaa kala yie bɛsɛma lɛ, ma ma jaŋ na hɛɛŋ, bɛɛ wiaa la naabalimaba Ju̱u tiŋŋaa ma bɛsɛ nialiŋ fa si nyia wiaa a bul di baa bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ.”
Yesu dagɛ niaa di ba cho ba diŋdɔŋŋɔɔ
27Ŋii nɛ Yesu bira dagɛ niaa a bula piba a bul, “Ma nialiŋ síi jegili mi teeŋ, mi bulaa pima di ma cho ma diŋdɔŋŋɔɔ aa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ nialiŋ si bɛrɛma lɛ. 28U maga di maa sul Wia duu pɛ nialiŋ síi bul wu-bɔŋŋɔɔ ma lɛ a chuɔlɛ Wia pi nialiŋ síi dɔgisɛma. 29Di nuu nɛ fallɛ ŋ na-gua chaŋkpaŋiŋ lɛ, kɛŋ ŋ na-diiŋ chaŋkpaŋiŋ ma birima pu duu fallɛ. Di nuu nɛ kɛŋ ŋ gɛri-baliŋ laa, wuri ŋ gɛri-bie ma pɛ pu. 30Di ŋ nɛ kɛŋ kuŋ, di nuu piɛsɛ chichɛ, joŋo pu. Di nuu nɛ joŋ ŋ kuŋ maa, bira sí piɛsa laa. 31Ma síi chɛ di niaa ŋiŋaa ŋii ma lɛ, má ma joŋ ŋii ŋiŋaaba lɛ.
32Di ma nɛ cho nialiŋ si choma duŋduŋ, u bi maga di ma kɛŋ time, bɛɛ wiaa haachɛ diiree ma cho dɔŋɔ nɛ. 33Di maa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ nialiŋ síi ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ ma lɛ, ma bi time kɛnɛ, bɛɛ wiaa haachɛ diiree ma ŋaa ŋii nɛ. 34Di ma nɛ joŋ kiaa a chiŋ nialiŋ ma si biina ba jaŋ wuo time pima aŋ vɔŋ niaa dɔŋsuŋ, ma bira bi time kɛnɛ, bɛɛ wiaa haachɛ diiree ma joŋ kiaa chichiŋ haachɛ diiree dɔŋsuŋ nɛ aŋ gbɛrɛ di ba bira ti̱ŋba ŋii titia. 35Ama wialiŋ mi síi chɛ di ma ŋaa nɛ ŋla: Má cho ma diŋdɔŋŋɔɔ aa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ ba lɛ, a joŋ kiaa chiŋba aŋ sí gbɛrɛ di ba ti̱ŋma. Di ma nɛ ŋaa ŋii, Wia jaŋ leŋ di ma ŋaa u-na Wii-baliŋ biiriŋ, duu joŋ ku-bal-bal ti̱ŋma. Wia yie pɛ ni-bɔŋŋɔɔ ari nialiŋ ma kala si kɛŋ siiŋ lɛ nɛ. 36Má fifá niaa nennige ari ma Nyimma Wia síi fá niaa nennige ŋii.
Ma sí ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa wiaa laa jijiŋ
37Ma sí ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa wiaa laa jijiŋ a ma sí cheeriŋ joŋo piba. Di ma nɛ ŋaa ŋii, Wia ma bi jaŋ joŋ cheeriŋ pima. Má joŋ wiaa chɛ ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa. Di ma nɛ ŋaa ŋii, Wia ma jaŋ joŋ ma wiaa chɛma. 38Má ŋaa kiaa pipi ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa. Di ma ŋaa ŋii, Wia ma jaŋ ŋaa kiaa a pima a ma jaŋ kɛŋ zile ma teeŋ. U jaŋ magisɛ kiaa chuɔrɛ a pima. Ku-la ŋ si kaa magisa pi ŋ dɔŋsuŋ tiŋŋaa, u titia nɛ Wia ma jaŋ kaa magisa piŋ.”
39Ŋii nɛ Yesu bira magɛ namaga piba a bul, “Nyulima bi jaŋ wuo a kɛŋ nyulima dɔŋɔ daaŋ lɛ. Di u nɛ ŋaa ŋii, ba kala balia jaŋ tel buɔtuoŋ lɛ. 40Sukuuri-bie bi u kerichi ka kii, ama di kerichi-la dagɛ bile dɛrɛ, u jaŋ wuo magɛ u kerichi-la. 41Ɛɛ nɛ ŋ jaŋ wuo na daa-bie si tel ŋ naaŋbie siiŋ lɛ aŋ bi daa-bal-la si tel ŋ titia siiŋ lɛ ka na? 42Ŋ bi jaŋ wuo bula pi ŋ naaŋbie a bul duu leŋ di ŋ liisɛ daa-bie-la si hɛ u siiŋ lɛ, aŋ paala bi daa-bal-la si hɛ ŋ titia siiŋ lɛ ka na. Ŋ-na kaŋfugi tiina, laa sipaaŋ liisɛ daa-bal-la si hɛ ŋ titia siiŋ lɛ, ka ŋ siaa wuo na, ŋii nɛ ŋ ma jaŋ wuo pɛ ŋ naaŋbie lɛ a liisɛ daa-bie-la si hɛ u siiŋ lɛ a pu.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ tia ari u nɛnɛɛ lɛ
43Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a pi niaa a bul, “Tia-la si kɛŋ yarifiɛlaa bi jaŋ nɛŋ nɛŋ-lɔrunuŋ, aŋ ka tia-la si bi yarifiɛlaa kɛnɛ ma bi jaŋ nɛŋ nɛŋ-zɔŋŋɔɔ. 44Tia-la nɛnɛɛ nɛ yie dagɛ tia-la yiri. Sɔjaamiŋ bi tutogo naŋbilaa ka nɛŋ, sɔguŋ-gbeŋe ma bi chichuɛŋ ka nɛŋ. 45Ni-zɔmuŋ kɛŋ tuɔbiiŋ-zɔŋŋɔɔ nɛ u tuɔŋ lɛ aa ŋaa wu-zɔmɔ-la u síi biinu. Ni-bɔmuŋ ma kɛŋ tuɔbiiŋ-bɔŋŋɔɔ nɛ u tuɔŋ lɛ a maa ŋaa wu-bɔmɔ-la u síi biinu u tuɔŋ lɛ. Ŋ tuɔbiinaa si kɛŋ wii-la nɛ, u nɛ ŋ niiŋ bubul.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ di-saaraa balia lɛ
46Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Bɛɛ nɛ tii ma kɛŋmi yiyirɛ ‘La Tiina, la Tiina,’ aŋ bi wialiŋ mi síi bula pima ka ŋaa? 47Nii-la kala si kɔ mi teeŋ a jegile nii mi niiŋ wiaa a tutoba, mi jaŋ dagɛma ŋii u si naga. 48U nagɛ baala si saa dia nɛ a lu dia-la geŋtine, u faasa tuu kpaginyiliŋ nyuŋ. Ŋii nɛ duonuŋ nii, fuoŋ su̱ a pɛllɛ yagɛ dia-la, ka dia-la bi jigise maa, bɛɛ wiaa u saau woruŋ nɛ. 49Ama nii-la si jegile nii wialiŋ mi si bula aŋ biba to, u nagɛ baal-la si saa u dia tiŋteeŋ aŋ bi geŋtine luo u tuu nɛ. Ŋii nɛ duonuŋ nii, fuoŋ su̱, liiŋ pɛllɛ yagɛ dia-la, dia-la kala tel wuru.”
7Yesu vaarɛ laali-yuoroo kuhiaŋ yomo
1Yesu si bul wiaa deeŋba kala a pi nialiŋ dɛrɛ, u sii mu taŋ kubala baa yirɛ Kapɛnam.
2Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U fa ŋaa Rom laali-yuoroo kuhiaŋ nɛ a fa kɛŋ u yomo nɛ a chou woruŋ. Yomo-la wiwiilɛ a pina kikiiki. 3Ŋii nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la nii Yesu wiaa. U si nii ŋii, u liisɛ Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ di ba mu sulu duu ku vaarɛ u yomo-la. 4Ba sii a mu Yesu teeŋ a sulu kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ a bul, “Baala deeŋ ŋaa ni-zɔŋ nɛ. U maga di ŋ pɛu lɛ. 5U cho la niaa woruŋ. U titia nɛ saa Wii-chuɔlɛ dia a pila.”
6Ŋii nɛ Yesu to ba hariŋ mu. Ba si mu kpagɛ laali-yuoroo kuhiaŋ dia, baal-la tiŋ u naŋdɔŋsuŋ di ba ku lii bula pi Yesu a bul, “Mi Tiina, sí ŋ titia walimu a kɔ mi dia. Mi bi maga di ŋ ku juu mi dia. 7Ŋii nɛ tii mi paala bi ŋ teeŋ kɔ. Ŋ-na yaa suri ŋ niiŋ a bul di mi yomo-la duori, u jaŋ duori. 8Mi ma paala to mi laali-yuoroo nihiasiŋ niiŋ nɛ. Laali-yuoroo dɔŋsuŋ tuto mi niiŋ maa. Di mi nɛ bul di niaa deeŋba mu daha, ba yie mu nɛ. Di mi bira si di nia deeŋ kɔ daha, u yie kɔ nɛ. Di mi nɛ bula pi mi yomo duu ŋaa deeŋ, u yie ŋaa nɛ.” 9Yesu si nii wiaa deeŋba, u ŋaau wu-kpuŋkpere. U miira daasɛ hariŋ a bula pi ni-daŋ-la fa síi to u hariŋ a bul, “Mi ha bi yarida deeŋ doho na Iziral tiŋteeŋ niaa tuɔŋ.”
10Ŋii nɛ nialiŋ laali-yuoroo kuhiaŋ-la fa si tima, ba miira mu u dia, di u yomo-la duoro.
Yesu chisɛ yo-haala bie
11Yesu si vaarɛ Rom laali-yuoroo kuhiaŋ yomo-la, u bi diene ka u mu taŋ kubala baa yirɛ Neeŋ. Ni-daŋ ari u haritooroo nɛ to u hariŋ mu. 12U si mu kpagɛ taŋ-la niiŋ di baa yel yoho. Baal kubala nɛ suba. U nɛ fa ŋaa u naaŋ bie kala. U naaŋ ma fa ŋaa yo-haal nɛ. Niaa yuga a lii taŋ-la a ku chigi haal-la. 13Yesu si na haal-la, nennige kala kɛnu. U bula pu a bul duu sí yel. 14Ŋii nɛ u mu a digi daga-la ba fa si joŋ suu-la hɛ. Nialiŋ fa si chuŋ daga-la a kaa mu di ba hugi, ba chiŋ. Ŋii nɛ Yesu bula pi suu-la a bul, “Bapuɔsi-bie, mi bula piŋ di ŋ sii suuŋ lɛ.” 15Baal-la sii suuŋ lɛ a suomo bubul wiaa. Ŋii nɛ Yesu joŋu pi u naaŋ. 16Fawulluŋ kɛŋ nuu-kala. Ba dɛnnɛ Wia a bul, “Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba tuɔŋ ku-bal nɛ ku tuu la tuɔŋ. Wia kɔ duu laa u niaa ta nɛ.”
17Ŋii nɛ wiiŋ deeŋ Yesu si ŋaa, teeli Judiya tiŋteeŋ kala ari ta-biisi-la si golli Judiya tiŋteeŋ.
Jɔɔŋ, Wia lii-foori-la tiŋ tiŋdaaraa
18Jɔɔŋ haritooroo bul wiaa deeŋba kala Yesu si ŋaa a pu. 19Ŋii nɛ Jɔɔŋ, Wia lii-foori-la yirɛ ba tuɔŋ niaa balia, a tiŋba di ba mu Yesu teeŋ a piɛsu a bul, “Ŋ nɛ nii-la Jɔɔŋ si si u jaŋ kɔ, koo la gbɛrɛ nuu ma dɔŋ nɛɛ?” Ŋii nɛ ba mu Yesu teeŋ. 20Ba si mu u teeŋ, ba piɛsu a bul, “Jɔɔŋ, Wia lii-foori-la nɛ tiŋla di la ku piɛsiŋ ari ŋ nɛ nii-la u si si u jaŋ kɔ koo la gbigbɛrɛ nuu dɔŋ nɛɛ?” 21Bua-la titia lɛ Yesu vaarɛ nyanyal tiŋŋaa a yugɛ, a kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ, aŋ suri nyulimaa ma siaa. 22Ŋii nɛ u bula pi Jɔɔŋ haritooro-la a bul, “Má miira mu a bula pi Jɔɔŋ wialiŋ kala ma si nia aŋ na maa. Nyulimaa siaa susuri, gbɛrikɛɛ vivɛŋ, gbegisiŋ duduori. Taŋŋaa ninii wiaa. Nialiŋ si suba sisii suuŋ lɛ. Summoo ma wuo ninii Wia wu-zɔŋŋɔɔ. 23Nialiŋ si bi kaa lɛrɛ ari mi nɛ ŋaa nii-la Wia si tima, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ.”
24Ŋii nɛ Jɔɔŋ haritooro-la viiri. Ka Yesu suomo bul Jɔɔŋ wiaa a pipi ni-daŋ-la. U piɛsɛba, “Ma si mu Jɔɔŋ teeŋ giri-bine lɛ, bɛɛ nɛ ma fa gbɛrɛ di ma na? Ma mu di ma na yaŋ peliŋ si kaa viviisi nɛɛ? Ai. 25Bɛɛ nɛ saa ma lii di ma na? Ma lia di ma na nuu si laalɛ gɛri-zɔŋŋɔɔ nɛɛ? Ai. Bee na nialiŋ si yie laalɛ gɛnniŋ deeŋba, ba yie juu kuori-diisiŋ nɛ aa nii sima. 26Má saa dagɛmi ku-la ma si mua di ma na. Ma mu di ma na nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛɛ? Oo, mi jaŋ bula pima ari ma na nuu duu kii nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. 27U-na Jɔɔŋ wiaa nɛ ba ŋmuŋsa bil Wia teniŋ tuɔŋ, a bul di Wia si,
‘Má jegile nii mi teeŋ, mi jaŋ tiŋ mi tiŋdaara
duu laa ŋ sipaaŋ a mu a wasɛ woŋbiiŋ biliŋ lɛ.’ ”
28Ŋii nɛ Yesu bira bula pi niaa a bul, “Jɔɔŋ nɛ kii nuu-kala ba si lula. Ama nii-la si ŋaa ni-bie Wia kuorii-la tuɔŋ, u nɛ yuga kii Jɔɔŋ.”
29(Nialiŋ ari ba tuɔŋ laŋpoo lilaaraa fa si nii wialiŋ Jɔɔŋ si bula, ba laa dii a to Wia. Ba nɛ ku ŋaa tuɔ-pul timma. Jɔɔŋ foba Wii-chuɔlɛ liiŋ maa. 30Ama Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba via Wia niiŋ wialiŋ Jɔɔŋ si bula. Ba nɛ bi sɛyɛ di Jɔɔŋ foba Wii-chuɔlɛ liiŋ.)
31Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Bɛɛ nɛ mi jaŋ kɛŋ jiniŋ niaa kaa magisɛ? Ɛɛ nɛ ba nagɛ? 32Ba nagɛ haŋbiisiŋ síi gbieli yɔbɔ tuɔŋ nɛ. Dɔŋsuŋ yie kpia dɔŋɔ lɛ, a bula piba a bul, ‘La yii yiilaa nɛ pima, aŋ ka ma bi gua, la yel yoho pima, aŋ ka ma bi yel.’ 33Bua-la lɛ Jɔɔŋ Wia lii-foori-la si kɔ ma teeŋ, uu vɔɔ niiŋ nɛ a bi siniŋ ma nyua. Ŋii nɛ ma si di jiŋ-bɔŋ nɛ kɛnu. 34Aŋ ka mi-na Nuhuobiine Bie kɔ ma teeŋ a didii kiaa aŋ pɛ nyunyua siniŋ maa. Ŋii nɛ ma bula pi dɔŋɔ a bul baala deeŋ ŋaa luobii tiina nɛ a ŋaa si-nyuaru maa, aŋ pɛ kɛŋ laŋpoo lilaaraa ari haachɛ diiree kala kaa dii naŋdɔŋsuŋ. 35Nialiŋ si sɛi wu-jimii-la si lii Wia teeŋ, ba wu-ŋaalaa daga ari ba sɛnɛ lii Wia teeŋ nɛ.”
Yesu juu Farisii kubala dia baa yirɛ Saamɔŋ
36Tapulii kubala Farisii tiŋŋaa tuɔŋ dɔŋɔ yirɛ Yesu duu kɔ u dia di ba dii kudiilee. Yesu mu a hɔŋ di ba dii kiaa. 37Di haal kubala hɛ taŋ-la lɛ a ŋaa haachɛ diiru. Haal-la nii Yesu wiaa ari u hɛ Farisii tiina-la dia lɛ aa dii kiaa. Ŋii nɛ u sii joŋ tulaali loŋ a kaa mu juu dia-la. 38U si juu dia-la, u chiŋ Yesu naasiŋ sɛmɛ a yiyel sii-liiriŋ a hihɛ Yesu naasiŋ lɛ. Sii-liiriŋ si hɛ Yesu naasiŋ lɛ ŋii, u kɛŋ u nyu-punaa kaa tiikɛ aŋ guori Yesu naasiŋ, a bisɛ tulaalii-la hɛ u naasiŋ lɛ. 39Farisii tiina-la si yirɛ Yesu duu ku dii kiaa na wiiŋ deeŋ a bibiinɛ u tuɔŋ lɛ, “Di baala deeŋ sɛnɛ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ, u fa jaŋ jiŋ ari haala deeŋ si digu ŋaa haachɛ diiru nɛ.” 40Ŋii nɛ Yesu bula pi Saamɔŋ a bul, “Saamɔŋ, mi kɛŋ wii nɛ di mi bula piŋ.” Ŋii nɛ Saamɔŋ bula pu a bul, “Mi kuhiaŋ, bula pimi.” Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, 41“Baalaa balia nɛ hɛ dimɛ a sii mu chiŋ moribiee kiaa tiina teeŋ. Dɔŋɔ chiŋ siidi bui banɛsɛ, dɔŋɔ ma chiŋ siidi zɔ-banɛsɛ. 42Niaa deeŋba balia tuɔŋ, kuŋ-kala bi u chimiŋ wuo ti̱ŋ. Ŋii nɛ kiaa tiina-la joŋ chiŋ-la a chɛ ba kala. Niaa deeŋba baliamiŋ tuɔŋ, kubɛɛ nɛ jaŋ cho baal-la woruŋ?” 43Ŋii nɛ Saamɔŋ bula pu duu biina ari nii-la chimiŋ si yuga nɛ. Ŋii nɛ Yesu bula pu di wutitii nɛ.
44Ŋii nɛ u miira beŋ haal-la aŋ piɛsɛ Saamɔŋ a bul, “Ŋ na haal-la deeŋ nɛɛ? Mi kɔ ŋ dia, aŋ ka ŋ bi liiŋ ŋaa pimi di mi sɔŋ mi naasiŋ, aŋ ka u-na kɛŋ u sii-liiriŋ kaa sɔŋ mi naasiŋ aŋ kɛŋ u nyu-punaa ma tiikɛ. 45Mi síi kɔ ŋ dia, ŋ bimi guoro, ka u-na guori mi naasiŋ. 46Ŋ bi nuuŋ ŋaa tisɛ mi nyuŋ, ka u-na ŋaa tulaali tisɛ mi naasiŋ. 47Mi bula piŋ ari mi joŋ u haachɛba yugɛ nɛ a chɛu, ŋii nɛ tii u chomi woruŋ ŋii. Ama nii-la ma mi si joŋ u haachɛba muapilii chɛu, u tiina ma chomi muapilii nɛ.” 48Ŋii nɛ Yesu bula pi haal-la niaa tuɔŋ ari u joŋ u haachɛba a chɛu nɛ. 49Ŋii nɛ nialiŋ ku-kaanaa fa si hɔnɔ didii kudiile-la bibiinɛ ba tuɔŋ lɛ a bul, “Kubɛɛ nɛ nia deeŋ si paala joŋ haachɛba chɛ niaa?” 50Ama Yesu bula pi haal-la a bul, “Ŋ yarida nɛ laaŋ ta. Mu ari yarifiɛlaa.”
8Haala-la síi to Yesu hariŋ
1Ŋii hariŋ Yesu gɔllɔ to ta-balaa ari ta-biisiŋ a bubul Wia wu-zɔmɔ-la a tigɛ Wia kuorii-la lɛ. U haritooro-la fii ari balia to u hariŋ mu, 2ari haalaa dɔŋsuŋ maa. Ba tuɔŋ dɔŋsuŋ faa wiilɛ nɛ, jiŋ-bɔŋŋɔɔ ma fa kɛŋ dɔŋsuŋ. Yesu vaarɛ ba kala. Ba tuɔŋ dɔŋɔ yiriŋ nɛ Mɛɛri Magidaliŋ. Yesu fa kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ balipɛ nɛ u lɛ. 3Dɔŋɔ ma yiriŋ nɛ Juana. U bala ma yiriŋ nɛ Kusa. Kusa fa ŋaa nihiaŋ nɛ kuoro Hɛrɔd dia lɛ. Haal-la ba síi yirɛ Suzana ma hɛ dimɛ a pɛ haalaa dɔŋsuŋ yugɛ ma lɛ. Ba pɛba lɛ ari kialiŋ kala Yesu ari u haritooroo síi chɛ.
Yesu magɛ namaga a tigɛ baal-la síi du̱u kiaa lɛ
4Ŋii nɛ niaa lii tasiŋ a kukɔ Yesu teeŋ. Ni-daŋ-la si ku hilime dɛrɛ, Yesu magɛ namaga a piba a bul, 5“Baal kubala nɛ sie a mu u du̱u u kiaa. U joŋ u ku-doho aa misɛ nɛ. U síi misɛ ŋii, dɔŋsuŋ tel woŋbiiŋ tuɔŋ. Niaa vɛnɛ nuɔsɛ, ka diibiisiŋ tuɔsa dii. 6Dɔŋsuŋ ma tel kpaginyiliŋ nyuŋ a nyu aŋ suu, bɛɛ wiaa liiŋ tuo dimɛ. 7Dɔŋsuŋ ma tuu tel sɔsuŋ tuɔŋ a nyu, ba di sɔsuŋ kala waa hɛ dɔŋɔ lɛ. Sɔsu-la wulimiŋ kɛŋ kialiŋ, ba suu. 8Ku-doho-la dɔŋsuŋ ma tel tiŋtee-zɔmuŋ lɛ. Ba nyu a waa a wasɛ kiŋkɛŋ a hɛ biee zɔlɔ zɔlɔ.” Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga-la dɛrɛ aŋ bul, “Digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa nii.”
Yesu dagɛ namaga-la bubuɔŋ
9Ŋii nɛ Yesu haritooroo piɛsɛ namaga-la bubuɔŋ. 10Yesu bula piba a bul, “Ma niaa deeŋba nɛ Wia dagɛ u kuorii-la bubuɔŋ pa. Ama ni-daŋ kala, namagaba nɛ u yie kaa didagɛba. Ba yie jegili jegili aŋ bi ba bubuɔŋ jiŋ a bira nyilimi nyilimi aŋ bi kuŋ-kala ma wuo na.
11Namaga-la bubuɔŋ nɛ ŋla: Wia niiŋ wiaa nɛ ŋaa ku-doho-la. 12Kialiŋ si tel woŋbiiŋ tuɔŋ nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ, ka Sitaani ku liiri wialiŋ ba tuɔŋ, di ba sí wialiŋ laa dii di Wia laaba ta. 13Kialiŋ si tel kpaginyiliŋ nyuŋ ma nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ a sɛi ari tuɔtɔruŋ. Ama u bi ba tuɔŋ tibe. Ba yie sɛi wii-la a mu magɛ ŋii aŋ via. Di wiaa nɛ juuba, ba joŋo ta. 14Kialiŋ si tel sɔsuŋ tuɔŋ ma nɛ ŋaa nialiŋ si yie nii Wia niiŋ wialiŋ, ama dunia kiaa wiaa wiwalimɛba, ba cho di ba jigi a chichɛ dunia tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa. A tiŋ kiaa deeŋba wiaa ba yie to mu magɛ ŋii aŋ bira via wialiŋ. Wialiŋ lɛl ba tuɔŋ. 15Kialiŋ si tel tiŋtee-zɔmuŋ tuɔŋ ma nɛ ŋaa nialiŋ si nii Wia niiŋ wialiŋ a laaba hɛ ba tuɔsaa lɛ a tutoba, a pɛsɛ wialiŋ lɛ halii, ba kɛŋ doho.”
Yesu magɛ namaga a mu tigɛ chaaniŋ lɛ
16Ŋii nɛ Yesu bira dagɛ niaa a bul, “Nuu-kala síi chɛ pulumuŋ u dia lɛ, u bi jaŋ nyigɛ chaaniŋ bil u dia lɛ a kɛŋ gbaŋa a chu tɔ, u bira bi jaŋ joŋ chaaŋ-la hɛ godo bubuɔŋ maa. U yie joŋo bil kua nyuŋ nɛ di niaa nɛ kuu juu u dia, di ba na pulumuŋ. 17Wu-faali tuo see duu ku lii di-jaliŋ. Wii-kala si hɛ birimiŋ tuɔŋ ma jaŋ ku lii pulumuŋ. 18Má fiɛlɛ ma siaa woruŋ ari wialiŋ ma síi nii lɛ. Nii-la kala síi to Wia niiŋ wiaa, Wia jaŋ faasa pɛu lɛ duu to woruŋ. Nii-la ma si bi Wia niiŋ wiaa ka to, Wia bi jaŋ pɛu lɛ. U si pɛu lɛ mua-la maa, u jaŋ laau kaa viiri.”
Yesu naaŋ ari u naaŋbiiriŋ kɔ Yesu teeŋ
19Ŋii nɛ Yesu naaŋ ari u ŋaanaa kɔ lee-la Yesu si hɛ di ba nau. Niaa si yuga ŋii, ba buu wuo na. 20Ŋii nɛ nuu bula pi Yesu a bul, “Ŋ naaŋ ari ŋ ŋaanaa nɛ chiŋ jeeŋ hariŋ a chichɛ di ba naŋ.” 21Ŋii nɛ Yesu bula pi ba kala a bul, “Nialiŋ si nii Wia niiŋ wiaa a tutoba, ba nɛ ŋaa mi naaŋ ari mi naaŋbiiriŋ.”
Yesu ŋaa peliŋ chiŋ
22Tapulii kubala Yesu ari u haritooroo sii juu liiŋ daboro. Ŋii nɛ Yesu bul di ba chol muga cholo dɔŋɔ. Ŋii nɛ ba juu liiŋ daboro-la a duoro mu. 23Ba fa si duoro mu ŋii, Yesu piŋ doŋ. Ŋii nɛ pel-duo kubala suomo ŋiŋaa, a ku ŋmoo liiŋ a hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ u chichɛ u su̱. U fa ka mua di ba tuu liiŋ bubuɔŋ.
24Ŋii nɛ Yesu haritooro-la mu lee-la u fa si pina, a chisu a bula pu a bul, “La kuhiaŋ, laa chɛ di la suu nɛ.” Ŋii nɛ Yesu sii doŋ lɛ a kpia pel-la lɛ aŋ bul lii-pel-la ma lɛ duu fiɛla piŋ. Pel-la kɛrɛ, ka leriŋ kala ŋaa fuii. 25Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ u haritooroo a bul, “Ma bi yarida ŋaa?” U ŋaa nuu-kala wu-kpuŋkpere. Fawulluŋ ma kɛŋba.
Ŋii nɛ ba pipiɛsɛ dɔŋɔ a bul, “Kubɛɛ nɛ saa paala ŋaa nia deeŋ? U bul wiaa a pi peliŋ ari lii-peliŋ, ba kala to u niiŋ.”
Yesu vaarɛ baal kubala, jiŋ-bɔŋŋɔɔ fa si kɛnɛ
26Ŋii nɛ ba duoro kɔ Gɛrasiŋ tiŋteeŋ. Gɛrasiŋ ari Galilii tiŋteeŋ kpagɛ dɔŋɔ nɛ. 27Ba si mu yi lee-la, Yesu lii liiŋ niiŋ. U si lia, di baal kubala ma lii taŋ-la a ku chemu. Jiŋ-bɔŋŋɔɔ kɛnu. U kɛŋ yaribiree nɛ aa gɔllɛ a dieni. U bi dia maa juu. Vaamaa leriŋ nɛ u yie hɛ. 28U si na Yesu, u ŋmoo niiŋ aŋ tuu tel u sipaaŋ, aŋ bula pu a bul, “Yesu, Wii-baliŋ Bie, bɛɛ nɛ ŋ chɛ ŋ ŋaami lɛ? Mii suluŋ, sí mi dɔgisu.” 29Yesu fa bula pi jiŋ-bɔŋ-la duu lii baal-la lɛ, ŋii nɛ tii u bul ŋii. Jiŋsi-la fa vɛnɛ kɛnu a yugɛ nɛ. Niaa kɛnu kaa tɔ dia a hɛu kuruŋ a kɛŋ chɔrumɔɔ vɔbu aŋ hɛ niaa ba bibenu. U yie kɛŋ chɔrumɔ-la kaa kɛrɛ, ka jiŋsi-la kɛnu kaa lii juu giriŋ. 30Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Ŋ yiriŋ nɛ bɛɛ?” Ŋii nɛ baal-la bul duu yiriŋ nɛ ku-kɛnɛ, bɛɛ wiaa jiŋsiŋ fa yuga nɛ a kɛnu. 31Ŋii nɛ jiŋsi-la sul Yesu di ba nɛ leŋ baal-la, duu sí leŋe di ba tuu buɔtuo-luŋuŋ.
32Di toonuŋ ma hɛ lee-la a yugɛ a didii kiaa peeliŋ nyuŋ. Ŋii nɛ jiŋsi-la sul Yesu duu leŋ di ba mu juu toonu-la. U sɛi. 33Ba lii baal-la lɛ a mu juu toonu-la. Ŋii nɛ toonu-la kala sii a fá lii peel-la nyuŋ a tuu tel muga tuɔŋ a nyua liiŋ a suu.
34Too-daara-la si na wii-la si ŋaa, ba fá mu a kɛŋ doworo mu bula pi bagi-daaraa ari taŋ-la niaa kala. 35Niaa sii lii mu di ba na wii-la si ŋaa a kɔ Yesu teeŋ. Baa kɔ di baal-la Yesu si kiri jiŋsiŋ u lɛ, duu hɔŋ Yesu sɛmɛ a laalɛ gɛriŋ a kɛŋ yarifiɛlaa. Ba si na ŋii, fawulluŋ kɛŋba. 36Nialiŋ si hɛ dimɛ aa beŋ, ka Yesu vaarɛ baal-la, ba bula pi ba dɔŋsuŋ tiŋŋaa ŋii u si ŋaa a vaarɛ baal-la. 37Ba si nii wialiŋ, fawulluŋ kɛŋba woruŋ. Ŋii nɛ taŋ-la niaa kala ku bula pi Yesu duu lii ba jaŋ lɛ. Ŋii nɛ Yesu sii juu liiŋ daboro. Ba di u haritooroo duoro viiri. 38Ŋii nɛ baal-la Yesu si kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ u lɛ ma sulu duu leŋ duu kɔ di ba mu. U bi sɛyɛ aŋ bula pu a bul, 39“Mu dia a bula pi ŋ dia niaa, Wia si ŋaa wii-la ŋ lɛ.” Ŋii nɛ baal-la gɔllɛ jaŋ tuɔŋ kala a bul wii-la Yesu si ŋaau lɛ.
Yesu vaarɛ Jaaris tolo
40Ŋii nɛ Yesu miira mu juu liiŋ daboro a duoro chol muga. Ba cholo ŋii di ni-daŋ hilime a hɔnɔ gbɛru.
41-42Di baal kubala ma kɔ dimɛ. Baa yirɛ Jaaris. U fa ŋaa Wii-chuɔlɛ dia kuhiaŋ nɛ. U fa kɛŋ toli-bala nɛ. Tolo-la fa yi jisiŋ fii ari balia nɛ. Ŋii nɛ baal-la kɔ Yesu teeŋ a tuu tel u naasiŋ lɛ a sulu duu kɔ u dia. U bula pu ari u tolo nɛ pina kikiiki. Ŋii nɛ Yesu sii duu mu baal-la dia. U síi mu ŋii, di niaa gollu chu sɛmɛ-na kala.
43Haal kubala ma fa hɛ ba tuɔŋ. U fa kɛŋ tiŋa nɛ jisiŋ fii ari balia, u pɔ u bi dɛrɛ. [U gɔllɔ ŋaa daalusuŋ kiŋkɛŋ a chei u moribiee kala, ka daalusu-la buu laa.] 44Ŋii nɛ u lugisi nialiŋ tuɔŋ a ku chiŋ Yesu hariŋ a digi u gɛriŋ niipiniŋ lɛ. U tiŋa-la guu dɛrɛ. 45Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ a bul di kubɛɛ nɛ digu. Nuu-kala bul duu-na dee. Ŋii nɛ Piita bula pi Yesu a bul, “Kuhiaŋ, ka ŋ na niaa si yuga ŋii nɛ a golluŋ chu a yiyigi dɔŋɔ.” 46Ama Yesu ha bul di nuu nɛ digu. U jima ari doluŋ nɛ liiu lɛ. 47Haal-la si na ari wii-la u si ŋaa bi wu-faali ŋaa, u ku kpirimi Yesu sipaaŋ a chichel, a bul nialiŋ tuɔŋ wii-la si tii u digu, a dagɛ ŋii u si digu a duori lima. 48Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Mi tolo, ŋ yarida nɛ tii ŋ duori, mu ari yarifiɛlaa.”
49Yesu fa síi bul wiaa ŋii, di tiŋdaara kɔ. U lii Jaaris dia nɛ a kɔ. U si kɔ, u bula pi Jaaris a bul, “Ŋ tolo-la suba nɛ, bira sí la kuhiaŋ-la walimu.” 50Yesu síi nii ŋii, u bula pi Jaaris a bul, “Sí leŋe di fawulluŋ kɛniŋ. Di ŋ ŋaa yarida, u jaŋ sii.”
51Yesu si mu yi baal-la dia, u bi leŋe di nuu-kala to u hariŋ juu dia-la, see Piita ari Jɔɔŋ ari Jeems, a pɛ bile nyimma ari u naaŋ lɛ. 52Ba ku juu dia-la di nialiŋ kala si hɛ dimɛ china yel bile yoho. Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma sí yel, bile bi suba, doŋ nɛ u piŋ.” 53Ŋii nɛ ba kala mɔmu, bɛɛ wiaa ba jima ari u suba nɛ. 54Ŋii nɛ Yesu guu mu kɛŋ bile nisiŋ lɛ aŋ yiru a bul, “Sii mi bii.” 55Ŋii nɛ u dima miira ku juu. U sii lima lima. Ŋii nɛ u bul di ba ŋaa kudiilee pu duu dii. 56Wii-la ŋaa bile nyimma ari u naaŋ wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ Yesu bula piba di ba sí wiiŋ deeŋ si ŋaa bula pi nuu-kala.
9Yesu tiŋ u haritooroo fii ari balia
1Ŋii nɛ Yesu yirɛ u haritooroo fii ari balia a hɛ dɔŋɔ lɛ, a piba doluŋ di ba wuo jiŋ-bɔŋŋɔɔ aŋ vivaarɛ nyanyal tiŋŋaa maa. 2Ŋii nɛ u tiŋba di ba lii a bul Wia kuorii-la wiaa aŋ pɛ vaarɛ nyanyal tiŋŋaa. 3U bula piba di ba sí kuŋ-kala kaa pɛ vɛŋ woŋbii-la, di ba sí daaŋtigisiŋ koru, di ba sí luɔgaba ma koru, di ba sí kudiilee ma koru, di ba sí moribiee ma koru, a sí gɛnniŋ balia ma paa. 4U bira bula piba a bul, “Di ma nɛ mu a juu taŋ kala, má juu dia-la niaa si cho ma wiaa, a hɛ dii-bala lɛ halii a mu lii taŋ-la lɛ. 5Di ma mu taŋ kala, di ba pɔ di ma sí juu, má kiele mu. Di ma mua, má kpesi ma naasiŋ hagila ta. Ŋii jaŋ ŋaa di ba jiŋ ari ba ŋaa wii nɛ a cheima.”
6Ŋii nɛ Yesu haritooro-la sii a gɔllɔ to tasiŋ aa bul Wia wu-zɔmɔ-la wiaa aŋ pɛ vaarɛ niaa lee-na kala ba si mua.
Hɛrɔd tuɔbiinaa vugima
7Galilii tiŋŋaa kuoro Hɛrɔd si nii wialiŋ Yesu haritooro-la fa si gɔllɔ ŋaa, u tuɔŋ kala vugima, bɛɛ wiaa niaa dɔŋsuŋ bula ari Jɔɔŋ Wia lii-foori-la nɛ sii suuŋ lɛ. 8Niaa dɔŋsuŋ ma si Ilaaja nɛ sii suuŋ lɛ, dɔŋsuŋ ma si nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ faafaa dɔŋɔ nɛ sii suuŋ lɛ. 9Ŋii nɛ Hɛrɔd bul, “Mi ŋaa ba kpu Jɔɔŋ a keri u nyuŋ nɛ, ka kubɛɛ wiaa nɛ saa mi biraa nii ŋla?” Ŋii nɛ u ninɛrikɛ duu na Yesu.
Yesu pi niaa bui banɔŋ kudiilee
Mat. 14.13-21; Maak 6.30-44; Jɔɔŋ 6.1-14
10Ŋii nɛ Yesu naŋzɔɔba-la miira kɔ u teeŋ a bul wialiŋ kala ba si ŋaa pu. Ŋii nɛ u kɛŋ ba duŋduŋa mu taŋ kubala baa yirɛ Bɛtisaada. 11Nialiŋ si nii Yesu wiaa duu mu Bɛtisaada, ba to u hariŋ mu. U kɛŋba woruŋ a bul Wia kuorii-la wiaa piba, aŋ vaarɛ nialiŋ síi wiilu.
12Wia si suomo duu juu, u haritooro-la fii ari balia-la kɔ u teeŋ a bula pu a bul, “Leŋ di niaa deeŋba viiri a mu taŋ tuɔŋ ari bagisiŋ si kpaga daha a chɛ kudiilee ari di-piniŋ, bɛɛ wiaa kuŋ-kala tuo daha.” 13Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má mu chɛ kudiilee a piba di ba dii.” Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Ku-la la si kɛnɛ nɛ boroboroba banɔŋ ari cheŋfilee balia. Ŋŋ chɛ di la mu yɔɔ kudiilee kaa kɔ pi ni-daŋ deeŋ kala nɛɛ?” 14Baalaa fa si hɛ nialiŋ tuɔŋ yi bui banɔŋ nɛ. Ŋii nɛ Yesu bula pi u haritooroo a bul, “Má leŋ di nialiŋ gulimo hɔŋ hɔŋ mahiŋ balia ari fii fii leree.” 15Ŋii nɛ u haritooro-la ŋaa nialiŋ kala tuu hɔŋ. 16Yesu laa boroboroba banɔŋ-la ari cheŋfilee balia-la a wula beŋ wia nyuŋ aŋ chuɔlɛ Wia, aŋ kaa chɔgɛ chɔgɛ a pi u haritooroo. Ba laa kaa mu kpaa nialiŋ. 17Ba kala dii a vɔgɛ aŋ ka. U haritooro-la paa ku-kaaŋ-biisiŋ a su̱ siŋsiŋ fii ari balia.
Piita dagɛ Yesu si ŋaa nii-la
18Tapulii kubala Yesu duŋduŋa chuchuɔlɛ Wia. U haritooroo ma hɛ u teeŋ. Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Kubɛɛ nɛ niaa si mi ŋaa?” 19Ŋii nɛ u haritooro-la bul, “Dɔŋsuŋ si ŋ ŋaa Jɔɔŋ nɛ, Wia lii-foori-la. Dɔŋsuŋ ma si di ŋ ŋaa Ilaaja nɛ. Dɔŋsuŋ ma si ŋ ŋaa nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ faafaa dɔŋɔ nɛ si sii suuŋ lɛ.” 20Ŋii nɛ Yesu miira piɛsɛ u haritooroo maa a bul, “Ka ma maa, ma si mi ŋaa kubɛɛ nɛ?” Piita si, “Ŋ nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa.”
Yesu bul ŋii u si jaŋ na hɛɛŋ aŋ pɛ suu
21Ŋii nɛ Yesu bula piba ari siifiɛsiŋ di ba pɔ di ba sí wii-la bula pi nuu-kala. 22U bira bula piba a bul, “Mi-na Nuhuobiine Bie jaŋ na hɛɛŋ kiŋkɛŋ. Ju̱u tiŋŋaa nihiasiŋ ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba kala jaŋ viami. Ba jaŋ kpumi, ka di mi sii suuŋ lɛ tapul-torimuŋ chɛɛŋ.”
23Ŋii nɛ u bula pi nialiŋ kala a bul, “Di nuu-kala níi chɛ duu tomi, see duu via u titia woŋbiiŋ aŋ joŋ u daa-gɛsɛɛ baasɛ tapulii-na kala a to mi hariŋ. 24Nii-la kala síi chɛ duu laa u miisiŋ, u jaŋ joŋ u miisiŋ ta, ama nii-la si via u miisiŋ ta a tiŋ mi wiaa, u jaŋ sɛnɛ laa u miisiŋ. 25Di ŋ nɛ tii dunia kala aŋ bi miisiŋ kɛnɛ, bɛɛ kuŋ nyuurii nɛ ŋ na? 26Mi-na Nuhuobiine Bie jaŋ mu Wia-jaŋ aŋ miira kɔ, a chaanɛ ari mi Nyimma si chaanɛ ŋii. Wia tiŋdaaraa ma jaŋ to mi hariŋ kɔ a ma chaanɛ. Ba-na bi disiŋ kɛnɛ. Nialiŋ hiisiŋ si kɛnɛ a tiŋ mi wiaa ari wialiŋ mi si bula wiaa, mi ma jaŋ fába hiisiŋ bua-la lɛ mi si jaŋ miira kɔ. 27Wutitii nɛ mi bulaa pima, niaa dɔŋsuŋ hɛ daha, ba bi jaŋ suu see di Wia kuorii-la kɔ.”
Yesu birima
28Yesu si bul wiaa deeŋba kala dɛrɛ, u tapulaa chori chɛɛŋ nɛ u sii jil peeliŋ nyuŋ duu chuɔlɛ Wia. U kɛŋ Piita ari Jɔɔŋ ari Jeems ba jil. 29U fa síi chuɔlɛ Wia ŋii, u siaa birimɛ. U gɛriŋ ma pullɛ a tutul. 30Niaa balia guu kɔ u teeŋ a kalaa tul. Moosis ari Ilaaja nɛ. 31Ba chiŋ aa bul wiaa. Baa bul ŋii Yesu si jaŋ suu Jerusalɛm lɛ. U tiŋtiŋŋaa didɛriŋ nɛ ŋii.
32Piita ari u naŋdɔŋsuŋ fa piŋ doŋ nɛ, ama ba hirike sii a na Yesu síi tul ŋii, a na nialiŋ balia ma si chiŋ u teeŋ. 33Ŋii nɛ nialiŋ ta Yesu aŋ viviiri. Ba si viire ŋii, Piita bula pu, “Kuhiaŋ, u ŋaa wu-zɔŋ nɛ la si hɛ daha. La jaŋ hɛ lɛŋŋɛɛ batori, di ŋ kɛŋ dɔŋɔ, di Moosis ma kɛŋ dɔŋɔ, di Ilaaja ma kɛŋ dɔŋɔ.” U síi bul wiaa deeŋba kala, u fa paala bi jiŋ wii-la kala u síi bul.
34Piita ha síi bul wiaa ŋii, duoŋbiliŋbaaniŋ ku tuu tɔba. U si tɔba ŋii, fawulluŋ kɛŋ Yesu haritooro-la. 35Ka nuu yiikoro lii duoŋbiliŋbaaŋ-la tuɔŋ aa bul, “Mi Bie nɛ ŋla. U nɛ ŋaa nii-la mi si liisa. Má jegile nii u teeŋ.” 36Yiikori-la si bul wiaa dɛrɛ, u-na Yesu duŋduŋa nɛ hɛ dimɛ. Ŋii nɛ u haritooro-la tɔrɛ ba niiŋ. Ba bi wii-la ba si na bula pi nuu-kala.
Yesu kiri jiŋ-bɔmuŋ bie lɛ
37U taŋ si pula, ba lii peel-la nyuŋ tuu, ŋii nɛ ni-daŋ ku cheŋ Yesu. 38Di baal kubala lii ni-daŋ-la tuɔŋ a faasa yirɛ, “La kuhiaŋ, bee na mii suluŋ di ŋ pɛ mi bie lɛ. U nɛ mi bie kala. 39Jiŋ-bɔmuŋ nɛ kɛnu, u chichiirɛ a teriki. Naŋtuɔ-fuŋfuga yie tɔ u niiŋ. Uu walimu a pɔ u buu ka leŋ. 40Mi mu sul ŋ haritooroo di ba kiri jiŋ-bɔŋ-la u lɛ, ama ba bi wuo kiri.” 41Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma lɛɛlɛ niaa deeŋba, ma bi yarida kɛnɛ. Ma ŋaa ni-bɔmɔ nɛ. Ɛɛ nɛ mi jaŋ nyalimɛ a dieni ma teeŋ?” Ŋii nɛ u bula pi baal-la a bul, “Kɛŋ ŋ bile kaa kɔ mi teeŋ.” 42Ŋii nɛ bile sii mu. Bile síi mu ŋii, ŋii nɛ jiŋ-bɔŋ-la ŋmobu lo tiŋteeŋ u teriki. Ŋii nɛ Yesu bul jiŋ-bɔŋ-la lɛ duu lii bile lɛ. U lii, ka bile duori, aŋ ka Yesu joŋu pi u nyimma.
43U ŋaa nialiŋ kala wu-kpuŋkpere. Ba si di Wia kɛŋ doluŋ woruŋ.
Yesu bira bul u suuŋ wiaa
Nialiŋ kala haa biinɛ wu-kpuŋkperisi-la Yesu si ŋaa lɛ. Ŋii nɛ u bula pi u haritooro-la a bul, 44“Ma sí wii-la mi si jaŋ bula pima yu. U nɛ ŋla: Ba jaŋ joŋ mi-na, Nuhuobiine Bie a hɛ niaa nisiŋ lɛ.” 45Ama u haritooro-la bi wii-la u si bula bubuɔŋ jiŋ. U ŋaa wu-faali nɛ ba teeŋ. Ŋii nɛ tii ba bi u bubuɔŋ wuo jiŋ. Ama ba fifá fawulluŋ di ba piɛsɛ wii-la bubuɔŋ.
Yesu haritooroo kɛŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ wiaa lilɛrɛ
46Ŋii nɛ Yesu haritooroo kɛŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ wiaa lilɛrɛ. 47Yesu fa jiŋ wii-la ba síi biinu a kɛŋ bii-bie kaa kɔ kii u sɛmɛ, 48aŋ bula piba a bul, “Di nuu-kala nɛ kɛŋ bii-bie dɔŋɔ woruŋ a tiŋ mi wiaa, mi nɛ u kɛŋ woruŋ ŋii. Nii-la ma kala si kɛŋmi woruŋ, mi duŋduŋa dee u kɛŋ woruŋ ŋii. Nii-la si tiŋmi ma nɛ u kɛŋ woruŋ ŋii. Nii-la si ŋaa ni-bie ma tuɔŋ, u nɛ ŋaa ma tuɔŋ kuhiaŋ.”
Nii-la kala si biŋ bɛrɛ, u choŋ nɛ
49Ŋii nɛ Jɔɔŋ bula pi Yesu a bul, “Kuhiaŋ, la na baal kubala duu yirɛ ŋ yiriŋ aa kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ. La kiru duu sí ŋii ŋaa, bɛɛ wiaa u bi la dɔŋɔ ŋaa.” 50Ŋii nɛ Yesu bula pi Jɔɔŋ ari u haritooroo ku-kaanaa a bul, “Ma síu kiru, bɛɛ wiaa nii-la kala si bi ma hariŋ lia, u ŋaa ma dɔŋɔ nɛ.”
Samaria tiŋteeŋ sɛmɛ dɔŋɔ niaa via Yesu
51Ŋii nɛ tapulii-la kpagɛ di ba joŋ Yesu a kaa jil Wia-jaŋ. U ŋaa siri a sii, a joŋ woŋbiiŋ a mumu Jerusalɛm. 52U tiŋ tiŋdaaraa di ba laa u sipaaŋ a mu Samaria tiŋteeŋ ta-bie kubala, a chɛ leriŋ a bilu lɛ. 53Ka nialiŋ bi siri ŋaa di ba laau, bɛɛ wiaa ba jima duu mu Jerusalɛm nɛ.
54U haritooroo Jeems ari Jɔɔŋ si na ŋii, ba piɛsɛ Yesu a bul, “La Tiina, ŋ jaŋ leŋ di la sul nyiniŋ duu lii wia nyuŋ ku tuu a diiba koo?” 55Ŋii nɛ Yesu daasɛ hariŋ aŋ kpiaba lɛ [a bul, “Ma bi jiŋ dima-la yiri Wia si joŋo pima. Mi-na Nuhuobiine Bie bi kɔ di mi kpu niaa, ama di mi laa niaa ta nɛ.”] 56Ŋii nɛ ka ba kiele mu taŋ dɔŋɔ.
Nialiŋ si maga di ba to Yesu hariŋ
57Ba si lii joŋ ba woŋbiiŋ, baal kubala bula pi Yesu a bul, “Mi ŋaa siri di mi to ŋ hariŋ a mu lee-na kala ŋ síi mu.” 58Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Jolluŋ kɛŋ buasuŋ nɛ a jujuu, diibiisiŋ ma kɛŋ dɛlliŋ nɛ a jujuu, ama mi-na Nuhuobiine Bie bi di-piniŋ kɛnɛ di mi pina wiesi.” 59Ŋii nɛ u bula pi nuu dɔŋ maa a bul, “To mi hariŋ.” U bula pu a bul, “Mi Tiina, leŋ di mi laa sipaaŋ mu hugi mi nyimma.” 60Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Leŋ di suunuŋ tiŋŋaa mu hugi ba suunuŋ, aŋ ka di ŋ ma mu bul Wia kuorii-la wiaa a pi niaa.”
61Nuu ma dɔŋ bira bula pu a bul, “Mi Tiina, mi jaŋ to ŋ hariŋ, ama leŋ di mi mu ta mi dia niaa aŋ kɔ.” 62Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Nuu-na kala si suomo duu pɛrɛ aŋ didaasɛ u hariŋ, u bi tiŋtimii kala kɛnɛ Wia kuorii-la lɛ.”
10Yesu tiŋ u naŋzɔɔba mahiŋ batori ari fii
1Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u liisɛ niaa mahiŋ batori ari fii a kɛŋba kaa kpaa balia balia, a tiŋba di ba laa sipaaŋ mu lee-kala u titia si jaŋ mu. 2U bula piba a bul, “Kiaa yuga baga lɛ di ba ŋaa, ama tiŋtinnaa bi yugɛ di ba tiŋ. Má sul baga-la tiina duu hɛ niaa di ba tiŋ tiŋtimii-la. 3Má sii mu. Ma nagɛ pie-biisiŋ nɛ. Mii tiŋma di ma guoli guŋgurusuŋ tuɔŋ. 4Ma sí moribiee koru, ma sí sulli-gbaŋsiŋ koru a sí nɛŋtɛŋŋɛɛ tuŋ bulia bulia ma koru a sí china chuɔlɛ niaa ma dieni woŋbiiŋ lɛ. 5Di ma nɛ mu juu dia kala, má laa sipaaŋ bula pi dia-la niaa a bul, ‘Dia deeŋ niaa jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa.’ 6Di nuu nɛ hɛ dimɛ si cho yarifiɛla-la, má leŋ duu hɔŋ ari yarifiɛlaa ari ma si sul ŋii. Di nuu tuo dia-la lɛ a cho yarifiɛla-la, yarifiɛla-la ma si sula jaŋ miira kɔ ma teeŋ. 7Di ba nɛ pima di-piniŋ, má hɛ dii-bala lɛ halii aa dii kudiile-la ba si ŋaa pima aa nyua liiŋ ma dimɛ. Di tiŋtinna nɛ tima, u maga di ba ti̱mu nɛ. Ma sí gɔllɔ pipiŋ niaa diisiŋ lɛ. 8Di ma nɛ mu taŋ kala, di ba nɛ pima di-piniŋ, máa dii kialiŋ kala ba si ŋaa pima lee-la. 9Má vaarɛ nyanyal tiŋŋaa ma kala si hɛ taŋ-la lɛ aŋ bula piba a bul, ‘Wia kuorii-la ku kpagɛma nɛ.’ 10Ama di ma nɛ mu taŋ kala, di ba nɛ bima di-piniŋ pa, má lii chiŋ woŋbiiŋ lɛ aŋ bula piba a bul, 11‘Ma taŋ-la hagila si mɛrɛ la naasiŋ lɛ, ba nɛ la kpesee hɛma lɛ ŋla. Ama u maga di ma jiŋ ari Wia kuorii-la ku kpagɛma nɛ.’ 12Mi bulaa pima ari sariya chɛ-diiliŋ, Wia jaŋ dɔgisɛ taŋ-la niaa a kii bua-la lɛ u si dɔgisɛ Sɔdɔm niaa ŋii.”
Tasi-la niaa si bi Yesu wiaa laa dii
13Ŋii nɛ Yesu bula pi taŋ-la niaa si bi u wiaa laa dii a bul, “Ma Kɔraziŋ tiŋŋaa, ma jaŋ na hɛɛŋ. Bɛtisaada tiŋŋaa maa, ma ma jaŋ na hɛɛŋ. Wu-magila-la ba si ŋaa ma teeŋ, di ba nɛ fa ŋaaba Taya ari Saadɔŋ niaa teeŋ ŋla, ba fa bi jaŋ dieni aŋ hɔnɔ tɛllɛ tɛllɛ naasiŋ a ŋaa tuɔruŋ bubugɛ ba titia, a didagɛ ŋii ari ba birima lii ba haachɛba lɛ nɛ. 14Sariya chɛ-diiliŋ, Wia jaŋ dɔgisɛ Kɔraziŋ ari Bɛtisaada tiŋŋaa a kii Taya ari Saadɔŋ tiŋŋaa. 15Ma-na Kapɛnam tiŋŋaa, ma nɛ paala chichɛ di ma kɛŋ ma titia a kaa jil Wia-jaŋ. Ama Wia jaŋ joŋma yuo ta di ma tuu juu Wia nyiniŋ.”
16Ŋii nɛ aŋ ka u bira bula pi u haritooro-la a bul, “Nii-la kala si jegile nii ma teeŋ, u jegile nii mi ma teeŋ nɛ. Nuu-kala si viama, u viami ma nɛ. Nii-la kala ma si viami, u ma via nii-la si tiŋmi nɛ.”
Yesu naŋzɔɔba-la mahiŋ batori ari fii miira kɔ Yesu teeŋ
17Ŋii nɛ Yesu naŋzɔɔba-la mahiŋ batori ari fii-la miira kɔ Yesu teeŋ. Ba tuɔŋ tɔrɛ kiŋkɛŋ a bula pi Yesu a bul, “La Tiina, di la nɛ yirɛ ŋ yiriŋ, jiŋ-bɔŋŋɔɔ ma yie paala to la niiŋ nɛ.” 18Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi na Sitaani duu lii wia nyuŋ ku tuu tel a nagɛ duonuŋ síi ligisɛ ŋii.” 19Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Má jegile nii mi teeŋ. Mi pima doluŋ di ma wuo vivɛŋ diŋŋaa ari nuɔmaa tuɔŋ, ka ba bima wuo diŋ. Mi pima doluŋ di ma wuo Sitaani maa. U bi jaŋ wuo kɛŋma walimɛ. 20Ama ma sí leŋe di ma tuɔŋ tɔrɛ ari jiŋ-bɔŋŋɔɔ síi to ma niiŋ lɛ, má miira leŋ di ma tuɔŋ tɔrɛ a tiŋ ba si ŋmuŋsɛ ma yiraa hɛ Wia-jaŋ lɛ.”
Yesu tuɔŋ tɔrɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ
21Bua-la titia lɛ Yesu tuɔŋ tɔrɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a bul, “Mi Nyimma, ŋ nɛ ŋaa wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala Tiina. Mii lɔlluŋ ari ŋ si kɛŋ wialiŋ ŋ si joŋo faa a dagɛ nialiŋ si bi wiaa jiŋ, aŋ bi joŋo dagɛ nialiŋ si kɛŋ wu-jimiŋ. Mi Nyimma, mii lɔlluŋ. Ŋ titia tuɔtɔruŋ lɛ nɛ ŋ ŋaa ŋii.” 22Ŋii nɛ u bira bul, “Mi Nyimma joŋ kuŋ-kala doluŋ nɛ pimi. Mi Nyimma duŋduŋa nɛ jiŋ ŋii mi si naga. Mi ma duŋduŋa nɛ jiŋ ŋii mi Nyimma ma si naga. Nuu-kala bira buu jiŋ, see nialiŋ duŋduŋa mi síi cho di mi dagɛ.”
23Ŋii nɛ Yesu miira daasɛ u haritooro-la aŋ bula piba ba duŋduŋa a bul, “Ma tuɔŋ tɔrɔ ari ma wuo nina wialiŋ kala ma síi na. 24Mi jaŋ bula pima ari buŋbuŋ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ari faafaa kuoroo paala yuga a faa cho di ba na wialiŋ ma síi na aŋ bi wuo na, a ma faa cho di ba nii wialiŋ maa ma síi nii, aŋ ka ba bi wuo nii.”
Yesu dagɛ niaa ba si jaŋ ŋaa ŋii a cho ba dɔŋsuŋ tiŋŋaa
25Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichi kubala kɔ a wiwalimɛ duu magisɛ Yesu a piɛsu a bul, “Kuhiaŋ, bɛɛ kuŋ nɛ mi jaŋ ŋaa a kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ?” 26Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Bɛɛ nɛ ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ? Ɛɛ nɛ ŋ yie karimɛ?” 27Ŋii nɛ baal-la bula pu a bul, “Ba si di ŋ kɛŋ ŋ tuɔŋ kala ari ŋ kuŋ-kala ari ŋ tuɔbiinaa ma kala a cho ŋ Tiina Wia, a cho ŋ dɔŋɔ tiina maa ari ŋ si cho ŋ titia ŋii.” 28Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Wialiŋ kala ŋ si bula ŋaa wutitii nɛ. Ŋ nɛ ŋaa ŋii, ŋ jaŋ kɛŋ miisiŋ.”
29Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichi-la chichɛ duu dagɛ ari u kɛŋ wutitii. Ŋii nɛ u piɛsɛ Yesu a bul, “Kubɛɛ nɛ ŋaa mi dɔŋɔ tiina?” 30Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a bul, “Baal kubala nɛ sie a lii taŋ kubala baa yirɛ Jerusalɛm a mumu Jɛrikɔ. U fa ŋaa Ju̱u tiina nɛ. U si mu ŋii, u mu juu gaaraa tuɔŋ. Ba wuri u gɛnniŋ kala aŋ ŋmobu a bolimu aŋ fá lɛl, ka u piŋ dimɛ a chichɛ duu suu. 31Ŋii nɛ di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia, ba tuɔŋ kubala ma joŋ woŋbii-la aa vɛŋ. U si ku a nau, u to sɛmɛ dɔŋ nɛ a kpɛrɛ bal. 32Ŋii nɛ Wia-dia naŋzɔɔ kubala ma kɔ lee-la a ma kpɛrɛ bal. 33Ka Samaria tiŋŋaa baal kubala ma fa joŋ woŋbii-la a vɛnɛɛ kɔ. U si nau, nennige kɛnu. 34U mu u teeŋ a chɛsɛ u naawiilaa a vɔɔ, aŋ joŋu hɛ u titia kakumo lɛ a kɛnu kaa mu nuhuɔraa dia kubala aa benu. 35Taŋ-pul u joŋ siidi zɔlɔ a pi dia tiina aŋ bula pu duu bibeŋ u nyuŋ woruŋ. Duu nɛ miira kɔ, u jaŋ ti̱ŋ u si ŋmoo chimiŋ magɛ ŋii kala.” 36Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ Wia teniŋ kerichi-la a bul, “Niaa deeŋba batorimuŋ tuɔŋ, kubɛɛ nɛ ŋaa baal-la si juu gaaraa tuɔŋ dɔŋɔ tiina? Bɛɛ nɛ ŋ biinɛ ŋ tuɔŋ lɛ?” 37Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichi-la bul, “Baal-la si fáu nisusuŋ.” Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Tɔɔ, ŋ ma mu ŋaa ŋii titia.”
Yesu mu Maata ari Mɛɛri dia
38Yesu ari u haritooroo si joŋ woŋbiiŋ mumu ŋii, ba kɔ taŋ kubala, di haal kubala ma hɛ dimɛ. Baa yirɛ Maata. U kɛŋ Yesu kaa juu u dia. 39U ŋaana ma fa hɛ dimɛ. Baa yiru Mɛɛri. Yesu si hɔŋ dia-la tuɔŋ, u ku hɔŋ Yesu sɛmɛ a jegilee nii wialiŋ u síi bul, 40ka Maata fiɛsɛ sii a ŋiŋaa kudiilee duu pi Yesu a kala lɔl. Ŋii nɛ u na baaniŋ Mɛɛri nyuŋ a ku lii, a bula pi Yesu a bul, “Mi Tiina, ŋ biina u zɔmɔ nɛ mi ŋaana si leŋ tiŋtiŋŋaa kala pimi mi titiŋ? Leŋ duu ku pɛmi lɛ.” 41Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Maata, wiaa yuga nɛ hɛ dimɛ a wiwalimiŋ. 42U maga di ŋ chɛ wu-bala duŋduŋ nɛ. Wii-la titia nɛ Mɛɛri liisɛ ŋii. Wii-la ba bi jaŋ wuo kaa laa u teeŋ.”
11Yesu dagɛ niaa ba si ŋaa ŋii aa chuɔlɛ Wia
1Tapulii kubala Yesu sii a mu chuɔlɛ Wia lee kubala. U si chuɔlɛ Wia dɛrɛ, u haritooroo tuɔŋ kubala kɔ u teeŋ a bula pu a bul, “La Tiina, dagɛla ŋii la si jaŋ ŋaa a chuɔlɛ Wia, ari Jɔɔŋ fa si dagɛ u haritooroo ba si ŋaa ŋii aa chuɔlɛ Wia.” 2Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ŋla nɛ ma jaŋ chuchuɔlɛ Wia: Má bul,
‘La Nyimma Wia,
leŋ di ŋ yiriŋ yirɛ,
leŋ di ŋ kuorii-la kɔ.
3Pila la niiŋ kudiiliŋ tapulii-na kala.
4Joŋ la haachɛba chɛla ari la ma si joŋ la dɔŋsuŋ tiŋŋaa haachɛba chɛba ŋii,
a liisɛla wii-la si jaŋ kɛŋla hɛ haachɛ tuɔŋ lɛ.’ ”
5Ŋii nɛ Yesu bula pi u haritooroo a bul, “Má leŋ di la joŋ ari ma kuŋ nɛ mu u naŋdɔŋɔ dia tita-siesee, a bula pu a bul, ‘Mi naŋdɔŋɔ, chiŋmi boroboro batori. 6Mi naŋdɔŋɔ nɛ lii woŋbiiŋ a kɔ mi teeŋ titaŋiŋ deeŋ, ka mi bi kuŋ kɛnɛ di mi ŋaa pu duu dii.’ 7Ŋ biina ari ŋ naŋdɔŋ-la nɛ hɛ dia tuɔŋ aŋ bula piŋ a bul, ‘Sí mi walimu, boiŋ yaga nɛ. Ka la di mi biiriŋ piŋ doŋ. Mi bi jaŋ wuo sii a piŋ kuŋ-kala.’ Ai, u bi jaŋ bul ŋii. 8Bɛɛ nɛ u jaŋ ŋaa? Mi jaŋ bula pima, di ŋ nɛ china pɛsɛ, ma naŋdɔŋsuŋ wiaa dee u jaŋ sii doŋ lɛ a piŋ kudiile-la. Ama ŋ si pɛsɛ ŋii aŋ bi hiisiŋ fá nɛ tii u jaŋ sii a piŋ ku-la kala ŋ síi chɛ. 9Ŋii wiaa mi jaŋ bula pima, Má sul kiaa, ma jaŋ laa, má chɛ kiaa, ma ma jaŋ na. Má du̱ boro, ba jaŋ kaa suro pima. 10Nii-la kala si sul kiaa Wia teeŋ, u yie laa nɛ. Nii-la kala síi chɛ kiaa, u yie na nɛ. Nii-la ma kala si du̱ boro, ba yie kaa suro pu nɛ. 11Nyiŋ bɛɛ nɛ ma tuɔŋ si jaŋ joŋ dimiŋ a pi u bie duu nɛ piɛsa chichɛ cheŋfiliŋ? 12Koo duu ka chɛ ji-haliŋ, ma tuɔŋ nyiŋ bɛɛ nɛ jaŋ joŋ nuɔmuŋ pi u bie? Ma tuɔŋ nuu-kala bi jaŋ ŋaa ŋii. 13Ma nialiŋ ŋaa ni-bɔŋŋɔɔ nɛ, ka ma wuo joŋ ku-zɔŋŋɔɔ a pi ma biiriŋ. Ama mi Nyimma si hɛ Wia-jaŋ, u kɛŋ wu-zɔŋŋɔɔ a kiima, ŋii nɛ tii u bi jaŋ via duu joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a pi nii-la si sulu chichɛ.”
Yesu ari Bɛlizibul
Mat. 12.22-30, 43-45; Maak 3.20-27
14Baal kubala ma nɛ fa kɔ Yesu teeŋ. Jiŋ-bɔmuŋ kɛnu a ŋaa u taŋ. Ŋii nɛ Yesu ŋaa jiŋ-bɔŋ-la lii baal-la lɛ, ka baal-la wuo bubul wiaa. Ni-daŋ-la si hɛ dimɛ a na wii-la, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. 15Ŋii nɛ niaa dɔŋsuŋ ma si di jiŋ-bɔŋŋɔɔ kuoro ba síi yirɛ Bɛlizibul nɛ pu doluŋ duu kikiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ ŋii. 16Niaa dɔŋsuŋ ma chichɛ di ba magisu. Ŋii nɛ ba si duu ŋaa wu-magiliŋ di ba na a jiŋ ari Wia doluŋ nɛ u kaa ŋiŋaa ŋii. 17Yesu wuo jiŋ ba tuɔbiinaa a bula piba a bul, “Di taŋ niaa nɛ hɛ dimɛ a bi nii-bala kɛnɛ, ba taŋ jaŋ tel. Di naaŋbiiriŋ ma nɛ bi nii-bala kɛnɛ, ba dia jaŋ tel. 18Di Sitaani niaa nɛ bi nii-bala kɛnɛ, ba taŋ bi jaŋ wuo chiŋ.” 19Ŋii nɛ Yesu bira bula piba, “Ma bula ari Bɛlizibul nɛ pimi doluŋ mi kaa kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ. Kubɛɛ nɛ saa joŋ doluŋ pi niaa deeŋba síi to ma hariŋ ba ma kikiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ? Niaa deeŋba titia daga ari maa nyia nɛ. Ba jima ari Sitaani bi u titia wuo guraa yuo. 20Wia doluŋ nɛ mi kaa kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ. Wiiŋ deeŋ nɛ daga ari Wia kuorii-la paala kɔ ma teeŋ nɛ. 21Di ni-duoŋ nɛ vɔɔ u tuɔnuŋ a hɔnɔ pɔ u dia, nuu-kala bi u dia kuŋ-kala wuo juu joŋ. 22Ama nii-la ma si kɛŋ doluŋ a kiiu duu wuo ku kɛŋ baal-la, aŋ kɛŋ u tuɔnuŋ kala u si kaa pɔ u kiaa a kaa laa u teeŋ, u jaŋ wuo paa u kialiŋ kala kaa viiri. 23Nuu-kala si bi mi nuu ŋaa, u lii mi hariŋ nɛ. Nii-la ma kala si bi mi lɛ pɛ di la kiri kiaa hihɛ dɔŋɔ lɛ, u kaa pisa tita nɛ.”
24Ŋii nɛ Yesu bira bula pi niaa a bul, “Di jiŋ-bɔŋ nɛ lii nuu lɛ, u yie gɔllɛ tiŋtee-hiliŋ lɛ a chichɛ di-wiesiŋ. Di u nɛ bi lee na, u yie bul u titia lɛ a bul, ‘Mi jaŋ miira mu lee-la mi si lia.’ 25U jaŋ miira mumu, di disinniŋ tuo dia-la lɛ, ba wasa u kala zɔŋ. 26Ŋii nɛ u jaŋ miira lii, a kɛŋ jiŋ-bɔŋŋɔɔ balipɛ, kialiŋ si bɔmɔ kiiu, ba ma ku juu a pɛu lɛ. Ŋii hariŋ lɛ nɛ baal-la yie kperi a kii buŋbuŋ-la.”
Ŋii la si jaŋ ŋaa a kɛŋ tuɔtɔruŋ kiŋkɛŋ
27Yesu si bul ŋii dɛrɛ, di haal kubala hɛ ni-daŋ-la tuɔŋ a faasa bula pu a bul, “Wia jaŋ pɛ haal-la si luluŋ lɛ a diɛsiŋ ari yiliŋ. U jaŋ leŋ duu tuɔŋ tɔrɛ.” 28Ŋii nɛ Yesu miira bula pu a bul, “Nii-la si nii Wia niiŋ wiaa a tutoba, u-na tiina tuɔŋ nɛ jaŋ tɔrɛ.”
Nialiŋ chɛ di Yesu ŋaa wu-magilaa
29Nialiŋ si golli Yesu ŋii, u bula piba a bul, “Bee na, jiniŋ niaa deeŋba bɔmɔ nɛ. Ba si di mi ŋaa wu-magiliŋ di ba na a jiŋ ari mi dol-la lii Wia teeŋ nɛ. Ai, mi bi ŋaa. Wu-magiliŋ ma síi chɛ, ma bi jaŋ wuo na, see wu-magil-la Wia fa si ŋaa a tigɛ Jona lɛ. 30Wia joŋ Jona a kɛnu ŋaa wu-magiliŋ Ninivɛ niaa teeŋ. Ŋii titia nɛ u jaŋ joŋ mi-na Nuhuobiine Bie ma a kɛŋmi ŋaa wu-magiliŋ jiniŋ niaa teeŋ.”
31Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Haal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U dii kuoruŋ tiŋtee kubala lɛ baa yirɛ Siiba. U sii lii u jaŋ lɛ a mu di-bolii duu jegile nii kuoru kubala wu-jimiŋ. U yiriŋ nɛ fa Solomɔŋ. U fa kɛŋ wu-jimiŋ kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ. Sariya chɛ-diiliŋ, haal-la jaŋ sii a joŋ cheeriŋ a pi jiniŋ niaa woruŋ. Mi jaŋ bula pima ari nuu nɛ hɛ dimɛ, u yuga a kii Solomɔŋ, ka ma bi sɛi di ma jegile nii u wiaa. 32Sariya chɛ-diiliŋ, Ninivɛ niaa ma jaŋ sii a joŋ cheeriŋ a pima woruŋ. Bua-la lɛ Jona ma fa si mu bul Wia wiaa pi Ninivɛ niaa, ba birima lii ba haachɛba lɛ nɛ aŋ to Wia. Mi jaŋ bula pima ari nuu nɛ hɛ ma tuɔŋ a yuga kii Jona, ka ma bi sɛi di ma jegile nii u wiaa.”
Yesu dagɛ niaa a tigɛ puluŋ-la lɛ
33Ŋii nɛ Yesu bira dagɛ niaa a bul, “Di ŋ nɛ nyigɛ chaaniŋ aa chɛ di pulumuŋ hɛ dia tuɔŋ, ŋ bi jaŋ kɛŋ kua kɛrɛ. Ŋ bira bi jaŋ joŋ gbaŋa ma a chu tɔ. Ŋ yie joŋo daŋ kuŋ nyuŋ nɛ, di nuu-kala nɛ ku juu ŋ dia, duu wuo na pulumuŋ a ku juu dia-la. 34Ŋ siaa nɛ ŋaa ŋ yaraa pulumuŋ. Di ŋ siaa nɛ zɔmɔ, ŋ yaraa kala kɛŋ pulumuŋ nɛ, ama di ŋ siaa nɛ bi zɔŋ, ŋ yaraa kala hɛ birimiŋ tuɔŋ nɛ. 35Má pɔ di puluŋ-la ma si kɛnɛ sí birimiŋ birimu. 36Di ŋ yaraa kala nɛ kɛŋ pulumuŋ aŋ ka ŋ lee-kala bi birimiŋ kɛnɛ, u jaŋ chaanɛ lee-kala, ari chaaniŋ si yie chaanɛ ŋii.”
Yesu bul Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba teeŋ woruŋ
37Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, Farisii tiina kubala yiru duu kɔ u dia a dii kudiilee. Ŋii nɛ Yesu mu hɔŋ duu dii kudiile-la. U bi liiŋ sɔmɔ aŋ didii kudiile-la. 38Farisii tiina-la si na ŋii, u ŋaau wu-kpuŋkpere. 39Ŋii nɛ la Tiina Yesu bula pu a bul, “Ma-na Farisii tiŋŋaa, ma yie chɛsɛ ma gbaŋsiŋ ari ma nyunyualuŋ hariŋ woruŋ di ba zɔŋ aŋ bi ba tuɔŋ ka tiisi, ka ba tuɔŋ kala birisi. Ma nagɛ nyunyualuŋ ari gbaŋsiŋ deeŋba nɛ. Ma yaraa nɛ zɔmɔ, ama ma tuɔŋ lɛ ma kɛŋ yaribieriŋ ari tuɔ-bɔmuŋ. 40Ma ŋaa ni-yaaraa nɛ. Wia-la si ŋaa ma hariŋ, u nɛ ŋaa ma tuɔŋ maa. 41Di ma níi chɛ di ma tuɔŋ pullɛ, má kɛŋ ma tuɔŋ a cho summoo a fifába nennige.
42Ma Farisii tiŋŋaa, ma jaŋ na hɛɛŋ. Ku-biisiŋ, ma yie kaa kpaa leree fii fii, a joŋ leriŋ kubala a pi Wia. Di ma nɛ jaa pipaari-la suɔra si sima ari pipaari-la suɔra si bi siŋ ari pipaa-diilee maa, ma yie kɛŋba kaa kpaa leree fii fii, a joŋ ba kuŋ-kala leriŋ dɔŋɔ a pi Wia, ama ma via wutitii woŋbiiŋ a bi Wia cho. U maga di ma kpaa ma kialiŋ leree fii fii, a joŋ leriŋ kubala a pi Wia, ama u bi maga di ma via wutitii woŋbiiŋ. 43Ma Farisii tiŋŋaa, ma jaŋ na hɛɛŋ. Di ma nɛ juu Wii-chuɔlɛ diisiŋ, ma yie cho ni-balaa di-hɔnuŋ nɛ. Di ma níi gɔllɛ yɔbɔ lɛ maa, ma yie cho di nuu-kala nɛ pima jirima a chuchuɔlɛma. 44Ma jaŋ na hɛɛŋ kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ. Ma nagɛ vaamaa ba si kaa jɛrɛ, di ba di tiŋteeŋ kala magɛ dɔŋɔ nɛ, ka niaa bi jiŋ aŋ vivɛŋ ba nyuŋ.”
45Yesu si bul ŋii dɛrɛ, di Wia teniŋ kerichi dɔŋɔ bula pu a bul, “Kuhiaŋ, ŋ si bul ŋla, ŋ tuusɛla ma nɛ.” 46Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Ma-na Wia teniŋ kerichiba, ma jaŋ na hɛɛŋ. Ma yie joŋ chuga a daŋ niaa hariŋ lɛ, ka ba bi wuo chuŋ. Aŋ ka ma titia bi jaŋ pɛba lɛ a laa chuga-la. 47Ma jaŋ na hɛɛŋ kiŋkɛŋ. Ma naabalimaba bi woruŋ ŋaa a kpu nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. Ma nɛ paala saa ba vaama-la. 48Ma nɛ sɛi wialiŋ ma naabalimaba si ŋaa a bul di ba ŋaa wutitii nɛ. Ba kpu nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ma ma nɛ saa ba vaamaa. 49A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa, ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ba síi yirɛ Wia wu-jimiŋ a bul, ‘Mi jaŋ ta nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ari mi tiŋdaaraa di ba mu ba teeŋ. Ba jaŋ kpu dɔŋsuŋ aŋ to dɔŋsuŋ naasiŋ a dɔgisɛba.’ 50Wia jaŋ dɔgisɛ jiniŋ niaa a tiŋ ba si kpu nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a lii dunia di-suomuŋ, 51a chiŋ bua-la lɛ ba si kpu Ebil a kaa mu yi bua-la lɛ ba si kpu Zakaraya. Ba kpuu Wia-dia tuɔŋ nɛ a kpagɛ koru-la nyuŋ ba si yie nyigɛ pusuŋ pipi Wia nɛ. Wutitii, mi jaŋ bula pima, Wia jaŋ dɔgisɛ jiniŋ niaa kala kiŋkɛŋ a tiŋ wiaa deeŋba kala lɛ. 52Ma Wia teniŋ kerichiba, ma ma jaŋ na hɛɛŋ kiŋkɛŋ. Ma tɔ woŋbii-la nialiŋ síi to a yi lee-la ba si jaŋ na wu-jimiŋ nɛ. Ma titia bi chɛ di ma to woŋbiiŋ deeŋ, aŋ pɔ di nialiŋ ma síi walimɛ di ba to, di ba sí to.”
53Yesu si lii lee-la, Wia teniŋ kerichiba-la ari Farisii tiŋŋa-la suomo bul wiaa a lilii u hariŋ a piɛsu wiaa yugɛ. 54Baa walimɛ di ba bɛrɛ kɛnu di u nɛ bul wii chei.
12Yesu bula pi niaa di ba sí kaŋfugi tiŋŋaa nagu
1Nialiŋ fa si kɔ Yesu teeŋ, ba yi niaa bui bui bui a yiyigi dɔŋɔ. Ŋii nɛ Yesu laa sipaaŋ a bula pi u haritooroo a bul, “Má pɔ ma titia lɛ ari Farisii tiŋŋaa. Ba ŋaa kaŋfugi timma nɛ. Ba nagɛ si-buruŋ nɛ. Di ŋ nɛ joŋo hɛ kuŋ-kala lɛ, u yie puɔrɛ nɛ. 2Wii-kala si faa, u jaŋ ku lii pulumuŋ, niaa ma jaŋ nii wii-la si ŋaa wu-faali. 3Wii-kala maa ŋ si bul birimiŋ tuɔŋ, ba jaŋ niiu pulumuŋ lɛ. Wii-kala bira ŋ si muŋso bul a hɛ nuu duŋduŋ digiliŋ lɛ dia tuɔŋ, ba jaŋ faasa heele bulu lusuŋ nyuŋ.”
Nii-la si maga di ŋ fá
Mat. 10.28-33; 12.32; 10.19-20
4Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Mi naŋdɔŋsuŋ, mi jaŋ bula pima, ma sí nialiŋ si jaŋ wuo kpu ma yaraa lɛ fá. Ba bira bi jaŋ wuo ŋaa wu-bɔŋ kala ma lɛ. 5Mi jaŋ dagɛma nii-la si maga di ma fá. Má fá Wia. U nɛ jaŋ wuo kpuma aŋ bira kɛŋ doluŋ duu wuo joŋma hɛ Wia nyiniŋ tuɔŋ. Mi bulaa pima, ma fifáu. 6Zaarikokobiisiŋ banɔŋ dee ba yie joŋo yallɛ kɔbu balia koo? Ama Wia bi ba tuɔŋ kubala ma wiaa yua. 7Wia paala jiŋ ma nyu-punaa kala ma niiŋ nɛ. Ŋii wiaa, ma sí leŋe di fawulluŋ kɛŋma. Ma nɛ paala kii zaarikokobiisiŋ a yugɛ.
8Mi bulaa pima, nii-la kala si jaŋ wuo bul niaa tuɔŋ ari u ŋaa mi nuu nɛ, mi-na Nuhuobiine Bie ma jaŋ bul ŋii a tigɛu lɛ Wia tiŋdaaraa sipaaŋ. 9Ama nii-la kala si viami niaa tuɔŋ, mi-na Nuhuobiine Bie ma jaŋ viau Wia tiŋdaaraa sipaaŋ. 10Nii-la kala si bul wu-bɔŋŋɔɔ a mu tigɛ mi-na Nuhuobiine Bie lɛ, Wia jaŋ joŋo chɛu, ama nii-la kala si tuusɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la joŋŋoo, Wia bi jaŋ joŋo chɛ u tiina.
11Di ba nɛ kɛŋma kaa juu Wii-chuɔlɛ diisiŋ koo kuoroo ari kuhiasiŋ teeŋ di ba dii ma sariya, ma sí leŋe di ma bɔisiŋ joŋ ŋii ma si jaŋ ŋaa a laa ma titia, koo wii-na kala ma si jaŋ bul. 12Bua-la titia lɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la jaŋ dagɛma wii-la ma si jaŋ bul.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ bagi-daari tuɔluŋ tiina lɛ
13Yesu fa si bul wiaa pipi ni-daŋ-la ŋii, baal kubala lii ba tuɔŋ a bula pu a bul, “Mi kuhiaŋ, la nyimma suba aŋ ka kiaa. Mii suluŋ di ŋ bula pi mi naaŋbie duu kaa kpaa pimi.” 14Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Mi naŋdɔŋ, mi tiŋtimii dee di mi laa ma sariya dii pima koo di mi kɛŋ ma kiaa kaa kpaama.” 15Ŋii nɛ u bira bula pi niaa a bul, “Má fiɛlɛ ma siaa a sí tuɔ-luŋuŋ kɛŋ. Di nuhuobiine nɛ kɛŋ kiaa kiŋkɛŋ, kialiŋ bi jaŋ wuo leŋ duu kɛŋ miisiŋ.”
16Ŋii nɛ Yesu bira magɛ namaga a bul, “Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ a kɛŋ kiaa woruŋ a bil u baga. U baga-la kiaa wasɛ woruŋ. 17Ŋii nɛ u bibiinɛ u tuɔŋ lɛ a bul, ‘Ɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa? Mi bira bi leriŋ kɛnɛ di mi tuɔlɛ mi kiaa.’ 18Ŋii nɛ u bul, ‘Mi jaŋ ŋmoo mi virisiŋ deeŋba mi si kɛnɛ a ta aŋ wasa saa ku-balaa. Mi jaŋ joŋ mi kuorimiaa ari mi kiaa kala a tuɔlɛ dimɛ 19aŋ bula pi mi titia a bul, Mi tuɔlɛ kiaa yugɛ nɛ. Mi jaŋ dii jisi ari jisi. Mi-na jaŋ ta jia a dii kiaa ari tuɔtɔruŋ.’ 20Ŋii nɛ Wia bula pu, ‘Ni-yaari, titaŋiŋ deeŋ mi jaŋ leŋ di ŋ suu. Kialiŋ saa ŋ si chɛ bil, kubɛɛ nɛ jaŋ dii?’ ” 21Ŋii nɛ Yesu bula pi niaa a bul, “Nii-la kala si yie chɛ kiaa bil u titia lɛ aŋ bi kuoru ŋaa Wia teeŋ, u nagɛ baala deeŋ nɛ.”
Yesu dagɛ niaa di ba sí ba titia walimu a tigɛ kudiilee ari gɛnniŋ wiaa lɛ
22Ŋii wiaa Yesu bula pi u haritooroo a bul, “Mi bulaa pima, ma sí ma titia walimu a tigɛ kudiile-la ma si jaŋ dii a kɛŋ doluŋ, koo ma sí ma titia ma walimu a tigɛ gɛnni-la lɛ ma síi chɛ di ma lilaalɛ. 23Ma miisiŋ nɛ kii kudiilee, ma yaraa ma kii gɛnniŋ. 24Má bee na diibiisiŋ, ba bi pɛrɛ, ba bi kiaa ka tuɔlɛ virisiŋ lɛ, ka Wia pipiba kudiilee. Ma nɛ paala kɛŋ nyuuruŋ a kii diibiisiŋ. 25Di ma níi walimɛ ma titia kiaa deeŋba wiaa, bua-la lɛ ma miisiŋ si jaŋ dɛrɛ, u bi jaŋ kɛŋ tapul-bala ma pɛ pima. 26Di ma nɛ saa bi tapul-bala ma wuo kaa pɛ ma miisiŋ lɛ tapulii-la ma ma si jaŋ suu, bɛɛ nɛ saa tii kiaa deeŋba wiaa wiwalimɛma? 27Má bee na tii-fiilaa. Ba bi tiŋ, ba bi gɛnniŋ ma yɛrɛ a lilaalɛ, ama ba zɔmɔ woruŋ. Kuoru kubala nɛ fa hɛ dimɛ. Baa yirɛ Solomɔŋ. U fa si hɛ u miisiŋ lɛ, u kɛŋ kiaa nɛ woruŋ. Ama u gɛnniŋ fa bi zɔmɔ magɛ tii-fiilaa deeŋba. 28Wia nɛ yie ŋaa yaŋ nyu a waa a zɔŋ, ka u bi dieni aŋ hil. Di u nɛ hila, ba yie nyigɛ nyiniŋ. Di Wia nɛ wuo ŋaa yaŋ zɔŋ ŋii, bɛɛ nɛ tii ma bibiinɛ ari u bi jaŋ wuo pima kudiilee ari gɛnniŋ? Ma yarida bi yugɛ. 29Ma sí leŋe di ma walimɛ ma titia kudiile-la ma si jaŋ dii ari ku-la ma si jaŋ nyua wiaa. 30Nialiŋ si bi Wia jiŋ dunia deeŋ lɛ, ba nɛ yie walima chichɛ kiaa deeŋba. Ma Nyimma jima ari ma chɛ kiaa deeŋba nɛ. 31Ŋii wiaa, má laa sipaaŋ a chɛ kialiŋ si hɛ Wia kuorii-la tuɔŋ. U jaŋ joŋ kuŋ-kala si ka a pɛ pima.”
Ŋii la si jaŋ ŋaa a kɛŋ kiaa Wia-jaŋ lɛ
32Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Ma nialiŋ síi tomi, ma bi yugɛ. Ma sí leŋe di fawulluŋ kɛŋma. Ma Nyimma tuɔŋ tɔrɛ nɛ duu joŋ kuorii-la pima. 33Má joŋ ma kiaa kala yallɛ a joŋ moribie-la a pi summoo. Má chɛ kialiŋ si bi chei a bil ma titia lɛ, a joŋ ma kiaa bil Wia-jaŋ lɛ. Dimɛ ba bi jaŋ dɛrɛ, gaaru kala bi jaŋ wuo paaba dimɛ, pugumaa ma bi jaŋ diiba. 34Ma tuɔbiinaa jaŋ piŋ lee-la ma kiaa si hɛ.
35Má vɔɔ ma damɛrisiŋ woruŋ ma tiŋsiŋ lɛ a nyigɛ ma chaanaa di ba chaanɛ, di ma ŋaa siri ari wii-na kala si jaŋ ŋaama lɛ. 36Má leŋ di ma nagɛ dia tiŋtinni-zɔŋŋɔɔ. Di ba kuhiaŋ mu ha-jaari gbiele aŋ kɔ, ba hɔnɔ gbɛru. Ba ŋaa siri di bua-la lɛ u si miira kɔ a du̱ boro, ba jaŋ suro pu lima lima. 37Di ba kuhiaŋ nɛ miira kɔ a na di ba weye a ŋaa siri, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ. Wutitii, mi jaŋ bula pima, u jaŋ vɔɔ u damɛrɛ woruŋ aŋ ŋaa di u tiŋtinna-la hɔŋ, a joŋ kudiilee piba di ba dii. 38Duu nɛ miira kɔ tita-siesee maa, koo duu nɛ paala kieli ŋii maa, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ woruŋ. 39Di nuu nɛ fa jima bua-la lɛ gaara si jaŋ ku gaa u kiaa u dia lɛ, u fa jaŋ hɔnɔ pɔ u dia. Di u nɛ weye, u bi jaŋ sɛi di gaara juu gaa u kiaa. Má liisi wiiŋ deeŋ. 40Má ma saa ŋaa siri, bɛɛ wiaa, mi-na Nuhuobiine Bie jaŋ kɔ bua-la lɛ ma si buu yiɛlɛ.”
Nii-la si ŋaa tiŋtinni-titii ari nii-la si bi tiŋtinni-titii ŋaa
41Ŋii nɛ Piita piɛsɛ Yesu a bul, “La Tiina, ŋ magɛ namaga deeŋ pipila nɛ koo ŋ bula pi nuu-kala nɛɛ?” 42Ŋii nɛ la Tiina Yesu miira piɛsɛba a bul, “Kubɛɛ nɛ saa ŋaa tiŋtinni-titii-la si jiŋ wiaa? U nɛ nii-la u kuhiaŋ si yie liisɛ duu bibeŋ u dia, aŋ pɛ pipi u tiŋtinni-dɔŋsuŋ ma kudiilee. 43Di tiŋtinna-la ŋaa wialiŋ u kuhiaŋ si dagu duu ŋaa, u tuɔŋ jaŋ tɔrɛ bua-la lɛ u kuhiaŋ-la si jaŋ miira kɔ. 44Wutitii mi bulaa pima, u kuhiaŋ-la jaŋ joŋ u kiaa kala hɛ tiŋtinna deeŋ nisiŋ lɛ duu bibeŋ. 45Ama di tiŋtinni-la nɛ bula pi u titia ari u kuhiaŋ-la jaŋ dieni nɛ aŋ suomo ŋmuŋmoo u tiŋtinni-dɔŋsu-la, baalaa ari haalaa kala, a hɛ dɔŋɔ lɛ, aŋ faasa didii kudiilee a nyunyua siniŋ bubugi, 46duu ŋaa ŋii, u bi siri ŋaa gbɛrɛ u kuhiaŋ-la. U kuhiaŋ-la jaŋ kɔ tapulii-la lɛ u si bi yiɛla. U jaŋ dɔgisu woruŋ aŋ kɛnu kaa mu hɛ lee-la nialiŋ si bi u niiŋ wiaa nii si hɛ. 47Tiŋtinni-la si jiŋ tiŋtimii-la u kuhiaŋ síi chɛ duu tiŋ aŋ bi siri ŋaa duu tiŋ tiŋtimii-la, u kuhiaŋ jaŋ chaasa viiru kiŋkɛŋ. 48Ama tiŋtinni-la si bi tiŋtimii-la u kuhiaŋ síi chɛ duu tiŋ jiŋ aŋ ŋaa wii-la si maga di ba viiru, ba jaŋ viiru mua. Di ba joŋ kiaa yugɛ a pi nuu, u maga di ba piɛsɛ laa kiaa yugɛ nii-la teeŋ. Di ba joŋ kiaa yugɛ kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ a pi nuu duu beŋ, u ma maga di ba piɛsɛ laa kiaa kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ u teeŋ.”
A tiŋ Yesu wiaa, niaa jaŋ pɔrɛ dɔŋɔ lɛ
49Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Mi kɔ di mi ŋaa di dunia dii nyiniŋ nɛ. Mi saa fa cho duu suomo a didii nɛ lɛɛlɛ. 50Mi jaŋ juu hɛɛŋ lɛ ari niaa si yie juu liiŋ ŋii, bua-la lɛ ba síi foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. Mi tuɔŋ bi jaŋ piŋ di-bala see di mi na hɛɛ-la dɛrɛ. 51Ma biina di mi kɛŋ yarifiɛlaa nɛ kaa kɔ di mi pi dunia? Ai. Mi paala kɔ di mi ŋaa di niaa pɔrɛ dɔŋɔ lɛ nɛ. 52A chiŋ lɛɛlɛ a kaa mu, dia niaa jaŋ pɔrɛ dɔŋɔ lɛ. Di ba nɛ ŋaa banɔŋ a jujuu dia, ba jaŋ pɔrɛ dɔŋɔ lɛ. Niaa batori jaŋ kɛŋ nii-bala, di niaa balia ma kɛŋ nii-bala. Niaa batori-la jaŋ pɛ dɔŋɔ lɛ a yuyuo niaa balia-la. Niaa balia-la ma jaŋ pɛ dɔŋɔ lɛ a yuo niaa batori-la. 53Biiriŋ nyimmaba ari ba biiriŋ jaŋ guraa yuo dɔŋɔ. Biiriŋ ma kɛŋ ba nyimmaba di ba yuyuo dɔŋɔ. Biiriŋ naaŋba ma jaŋ kɛŋ ba biiriŋ yuyuo dɔŋɔ, biiriŋ ma jaŋ kɛŋ ba naaŋba di ba yuyuo dɔŋɔ. Bala naaŋba ma jaŋ kɛŋ ba bii-haalaa yuyuo dɔŋɔ. Bii-haalaa ma jaŋ kɛŋ ba bala naaŋba yuyuo dɔŋɔ.”
U maga di ma jiŋ wialiŋ si ŋaa dunia lɛ bubuɔŋ
54Ŋii nɛ Yesu bula pi nialiŋ a bul, “Di ma nɛ na duoŋbiliŋbaanaa di ba nɛ lii wii-juuluŋ a kuu jil, ma yie bul di duonuŋ níi chɛ duu nii. Ŋii nɛ duonuŋ sɛnɛ yie nii. 55Di ma nɛ bira na peliŋ duu nɛ lu a lii taŋ-bubuɔŋ, ma yie bul di leriŋ jaŋ liŋ. U sɛnɛ liŋ. 56Ma kaŋfugi tiŋŋaa deeŋba. Ma yie wuo beŋ tiŋteeŋ a beŋ wia nyuŋ maa a wuo dagɛ wii-la si jaŋ ŋaa. Bɛɛ nɛ saa tii ma bi jaŋ wuo jiŋ wialiŋ síi ŋaa dunia deeŋ lɛ ba bubuɔŋ?”
Wii-la si maga di ma ŋaa
57Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Ma si jiŋ wii-la si maga di ma ŋaa, bɛɛ nɛ tii ma buu ŋaa? 58Di nuu nɛ samiŋ a kɛniŋ kaa mu sariya di-diiliŋ, ŋ ŋaa kukeri a bul wii-la wasɛ woŋbiiŋ lɛ aŋ-na mu. Di ŋii dee, u jaŋ kɛniŋ kaa lɛrɛ sariya didiire teeŋ. Sariya didiire bira jaŋ kɛniŋ kaa hɛ porisiba nisiŋ lɛ. Ba jaŋ kɛniŋ mu tɔ dia. 59Di ba nɛ kɛniŋ mu tɔ dia, ŋ bi jaŋ wuo lii, see di ŋ ti̱ŋ chiŋ-la kala ba si kere piŋ.”
13Yesu bula pi niaa di ba birima lii ba haachɛba lɛ
1Bua-la lɛ Yesu fa si bul wiaa pipi niaa, nialiŋ dɔŋsuŋ fa si hɛ dimɛ bul wiaa pu a mu tigɛ Paalit lɛ, u fa si kpu Galilii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ŋii. U kpuba bua-la lɛ ba síi kpu pusuŋ pipi Wia nɛ. 2Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Ma biina ari Galilii tiŋŋaa deeŋba Paalit si kpua nɛ ŋaa haachɛ a kii Galilii tiŋŋaa dɔŋsuŋ kalaa? 3Ai, ŋii dee. Di ma nɛ bi birima lii ma haachɛba lɛ, ma kala jaŋ suu ari niaa deeŋba si suu ŋii. 4Nialiŋ fii ari chori ma fa si hɛ dimɛ, dii-duduoŋ tele ŋmooba kpu Siloom lɛ. Ma biina ari ba nɛ ŋaa haachɛ a kii nialiŋ dɔŋsuŋ kala fa si hɛ Jerusalɛm lɛ koo? 5Ai, ŋii dee. Mi bulaa pima, di ma kala bi birima lii ma haachɛba lɛ, ma kala jaŋ suu niaa deeŋba fa si suu ŋii.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ tia-la si bi nɛŋ lɛ
6Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a pi niaa a bul, “Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U fa kɛŋ tutogo nɛ u baga lɛ. Tutogo-la nɛniŋ yi, u mu a chichɛ nɛnɛɛ tutogo-la lɛ. U bi nɛŋ kala na. 7Ŋii nɛ u bula pi u bagi-paara a bul, ‘Jisiŋ batori nɛ ŋla tia-la si bi nɛnɛ, u maga di ŋ kere ta nɛ. U china tɔ leriŋ nɛ.’ 8Ŋii nɛ bagi-paari-la bula pu a bul, ‘Mi kuhiaŋ, leŋ duu chiŋ jina deeŋ ma lɛ di la na. Mi jaŋ huro golli u bubuɔŋ a hɛ na-biniŋ. 9Di u nɛ nɛnɛ hariŋ jina-la lɛ, u jaŋ zɔŋ. Di u nɛ bi nɛnɛ, kere ta.’ ”
Yesu vaarɛ guma tiina
10Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ kubala Yesu juu Wii-chuɔlɛ dia a didagɛ niaa Wia wiaa. 11Di haal kubala hɛ dimɛ. Jiŋ-bɔŋ kubala nɛ kɛnu a ŋaa uu wiilɛ. U wiilɛ ŋii a yi jisiŋ fii ari chori. U fa kɛnu bori nɛ. U bi wuo tiɛnaa chiŋ. 12Yesu si na haal-la, u yiru a bul, “Haal, ŋ duoro nɛ. Ŋ nyanyalii-la lii-ŋ lɛ nɛ.” 13Ŋii nɛ u joŋ u nisaa a daŋ haal-la lɛ. Haal-la guu tiɛnɛ u titia a dɛnnɛ Wia. 14Ŋii nɛ Wii-chuɔlɛ dia-la kuhiaŋ na baaniŋ ari Yesu si vaarɛ niaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ. U bula pi nialiŋ a bul, “Tapulaa balidu nɛ hɛ dimɛ. U maga di la tiŋ tiŋtiŋŋaa tapulaa deeŋba pɛgɛ di ba vaarɛma, ama chɛ-wiesii-la chɛɛŋ dee.” 15Ŋii nɛ la Tiina Yesu bula piba a bul, “Ma kaŋfugi tiŋŋaa deeŋba, ma tuɔŋ kubɛɛ nɛ bi nɛɛŋ koo u kakumo puro kaa lii u nyunyua liiŋ chɛ-wiesii-la chɛɛŋ? 16Haala deeŋ ŋaa Abiraham doho nuu nɛ. Sitaani kɛnu vɔɔ bil jisiŋ fii ari chori. U saa bi maga di la laau ta chɛ-wiesii-la chɛɛŋ koo?” 17U si bul ŋii, hiisiŋ kɛŋ u diŋdɔmɔ-la kala, aŋ ka nialiŋ ku-kaanaa tuɔŋ tɔrɛ ari Yesu si ŋaa wu-kpuŋkpere-la.
Yesu magɛ namaga a mu tigɛ ku-doho kubala lɛ baa yirɛ masitad
18Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ nialiŋ a bul, “Bɛɛ kuŋ nɛ mi jaŋ kɛŋ Wia kuorii-la kaa magisɛ? Ɛɛ nɛ Wia kuorii-la nagɛ? 19U nagɛ ku-doho kubala ba kaa yirɛ masitad nɛ. Baal kubala joŋo du̱u u baga lɛ. U nyu a waa a birimɛ tia. Ŋii nɛ diibiisiŋ ku sua ba dɛlliŋ u naakelee lɛ.”
Yesu magɛ namaga a mu tigɛ si-buruŋ lɛ
20Ŋii nɛ Yesu bira piɛsɛba a bul, “Bɛɛ kuŋ nɛ mi bira jaŋ kɛŋ Wia kuorii-la a kaa magisɛ? 21Wia kuorii-la nagɛ si-buruŋ ba si kaa hɛ munuŋ lɛ, u sii a puɔrɛ nɛ. Haala joŋ munuŋ a hɛ tasi-gbaŋa tuɔŋ, a joŋ si-buruŋ a kaa kuosi. U dieni mua, ka muŋ-la sii su̱ tasi-gbaŋa-la kala.”
Yesu bula pi niaa di ba to boi-la si bi jal
22Ŋii nɛ Yesu mu Jerusalɛm diiriŋ. U síi mu ŋii, u gɔllɛ ta-balaa ari ta-biisiŋ a didagɛ niaa. 23Ŋii nɛ nuu kubala ku piɛsu a bul, “La Tiina, nialiŋ Wia si laa ta, ba jaŋ ŋaa niaa muapilii duŋduŋ koo?” 24Ŋii nɛ Yesu bula pi niaa a bul, “Di ma níi chɛ di ma juu Wia kuorii-la tuɔŋ, u maga ari ma to boi-la si bi jal nɛ. Má hɛ doluŋ a to boi-la a juu. Mi jaŋ bula pima, niaa jaŋ yugɛ a wiwalimɛ di ba to lee-la juu aŋ walima lɔl. 25Tapulii kubala dia-la tiina jaŋ sii a kɛŋ u boiŋ tɔ. Ka ŋ-na jaŋ hɛ hariŋ a suomo du̱ boro-la a bul, ‘La Tiina, kɛŋ boi-la suri a pila.’ Ŋii nɛ u jaŋ bula pima a bul, ‘Mi bi lee-la ma si lia jiŋ.’ 26Ma ma jaŋ bula pu a bul, ‘La di ma kala nɛ fa hɔŋ di-bala a dii kiaa. Ŋ dagɛla ŋ wiaa la jaŋ ma lɛ.’ 27Ŋii nɛ u jaŋ bira bula pima a bul, ‘Mi bi lee-la ma si lia jiŋ. Má suusa lii mi teeŋ. Ma kala ŋaa ni-bɔŋŋɔɔ nɛ.’ 28Tapulii kubala ma jaŋ na Abiraham ari Aizik ari Jekɔb, ari nialiŋ kala síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ di ba hɔŋ Wia kuorii-la tuɔŋ, ka ma-na jaŋ hɛ jeeŋ hariŋ a na baaniŋ a yiyel aŋ didiŋ ma nyilaa, aŋ bi wuo juu. 29Niaa jaŋ lii dunia sɛmɛ-na kala a hɔŋ Wia kuorii-la tuɔŋ aa gbieli. 30Ama kuhiasiŋ yuga a jaŋ ku birimɛ haŋbiisiŋ. Haŋbiisiŋ yuga a ma jaŋ ku birimɛ kuhiasiŋ.”
Yesu cho Jerusalɛm niaa
31Bua-la titia lɛ nɛ Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ kɔ Yesu teeŋ a bula pu a bul, “Lii daha, bɛɛ wiaa Hɛrɔd ka chɛ duu kpuŋ nɛ.” 32Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má mu bula pi nyinyisɛri-la, mi jaŋ kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ aŋ vaarɛ niaa jiniŋ ari chie. Chieto mi jaŋ tiŋ mi tiŋtiŋŋaa dɛrɛ. 33Ari ŋii kala, u maga di mi ha hɛ mi woŋbiiŋ lɛ jiniŋ ari chie ari chieto kala. U bi woŋbii kɛnɛ di ba kpu nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ lee-kala see Jerusalɛm lɛ. 34Ma Jerusalɛm niaa, ma yie kpu nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, a joŋ tabiaa a yagɛ tiŋdaara-la Wia si tima di ba kɔ ma teeŋ. Naaŋsiiŋ yuga nɛ mi fa cho di mi chu tɔ ma niaa kala, ari ji̱miŋ si yie chu tɔ u biiriŋ ŋii, ka ma bi sɛyɛ. 35Bee na, Wia jaŋ leŋ ma jáŋ pima. Ma bira bi jaŋ nami, see bua-la lɛ ma si jaŋ chuɔlɛmi a bul, ‘Wia jaŋ pɛ nii-la síi kɔ la Tiina Wia doluŋ lɛ.’ ”
14Yesu vaarɛ baala síi wiilu
1Chɛ-wiesii-la chɛɛ kubala, Yesu mu duu dii kudiilee Farisii tiŋŋaa kuhiaŋ kubala dia lɛ. Ŋii nɛ niaa faasa bibenu woruŋ. 2Di baal kubala nɛ hɛ dimɛ a kɔ Yesu teeŋ. U yaraa kala fa ŋmɛrɛ nɛ. 3Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ Wia teniŋ kerichiba ari Farisii tiŋŋaa a bul, “U kɛŋ woŋbiiŋ nɛɛ di la vaarɛ nyanyal tiŋŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ koo?” 4Ba bi wii-kala bula. Ŋii nɛ Yesu kɛŋ baal-la a vaaru aŋ tau u mu dia. 5Ŋii nɛ u bira piɛsɛba a bul, “Di ŋ bie koo ŋ nɛɛŋ nɛ tel viliŋ lɛ chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, ma tuɔŋ kubɛɛ nɛ bi jaŋ lɛrɛ liisu?” 6Ba bi wii-kala wuo bula pu.
Yesu bula pi niaa di ba kɛŋ ba titia muuri, a kɛŋ zile, a huhuɔrɛ niaa
7Yesu si beŋ nialiŋ ba si yira baa juu dia ŋii, u na di ba juu chichɛ ba hɔŋ ni-balaa di-hɔnɔɔ. Ŋii nɛ u magɛ namaga a piba a bul, 8“Di nuu nɛ yiriŋ di ŋ kɔ u ha-jaari gbiele a dii kudiilee, sí mu bagisa joŋ ni-balaa di-hɔnuŋ a hɔŋ. Dia tiina jaŋ wuo yirɛ nuu ma si kiiŋ bira duu hɔŋ dimɛ. 9Nii-la si yirɛma jaŋ wuo ku bula piŋ a bul, ‘Suusa mu, ka di ŋ dɔŋɔ tiina hɔŋ ŋ di-hɔnuŋ.’ Ŋii nɛ ŋ jaŋ sii a mu hɔŋ ni-biisiŋ di-hɔnuŋ. Hiisiŋ jaŋ kɛniŋ woruŋ. 10Ŋii nɛ saa di ba nɛ yiriŋ di ŋ ku dii kudiilee, di ŋ nɛ mua, hɔŋ ni-biisiŋ di-hɔnuŋ. Di nii-la si yiriŋ nɛ kɔ naŋ, u jaŋ bula piŋ a bul, ‘Mi naŋdɔŋ, sii hɔŋ di-hɔŋ-zɔmuŋ.’ U nɛ ŋaa ŋii, u jaŋ piŋ jirima nialiŋ kala si hɛ dimɛ teeŋ. 11Nii-la kala síi bigisi u titia lɛ, Wia jaŋ kɛnu muuri. Ka nii-la ma si kɛŋ u titia muuri, Wia jaŋ ŋaa duu yugɛ.”
12Ŋii nɛ Yesu bula pi nii-la si yiru duu ku dii kudiilee a bul, “Di ŋ nɛ ŋaa kudiilee, sí ŋ naŋdɔŋsuŋ koo ŋ naaŋbiiriŋ yiru, sí ŋ dia niaa koo ŋ dɔŋsuŋ tiŋŋaa si kɛŋ kiaa ma yiru. Ba ma jaŋ wuo yiriŋ maachie di ŋ ku dii kudiilee ba teeŋ a ti̱ŋ ŋ chimiŋ. 13Di ŋ níi yirɛ niaa di ba ku gbieli gbiele a dii kudiilee, yirɛ summoo ari nialiŋ naasiŋ koo nisaa si suba ari nyulimaa kala. 14Di ŋ nɛ ŋaa ŋii, Wia ma jaŋ pɛŋ lɛ, bɛɛ wiaa ba-na bi jaŋ wuo ti̱ŋ ŋ chimiŋ. Wia jaŋ ti̱ŋ ŋ chimiŋ tapulii-la tuɔ-pul tiŋŋaa si jaŋ sii suuŋ lɛ.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ baal-la si ŋaa ba gbieli gbiele lɛ
15Yesu si bul wiiŋ deeŋ, ŋii nɛ nialiŋ si hɔnɔɔ dii kialiŋ dɔŋɔ bula pi Yesu a bul, “Nialiŋ si jaŋ dii kiaa Wia kuorii-la tuɔŋ, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ.”
16Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a bul, “Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U ŋaa ba gbieli gbieli-bal. Ŋii nɛ u yirɛ niaa yugɛ di ba kɔ di ba gbieli. 17Gbiele-la si ŋaa siri, u tiŋ u tiŋtinna duu mu bula pi nialiŋ u si yira ari ba ŋaa siri nɛ di ba gbieli gbiele-la. 18U si mu yirɛba, ba kala via. Ni-buŋbuŋ si duu yɔɔ baga nɛ a chichɛ duu mu na, ŋii wiaa u bi jaŋ wuo kɔ. 19Dɔŋɔ ma si duu ma yɔɔ nɛ-belliŋ fii nɛ a ma kaa lii duu kaa mu pɛrɛ na. Ŋii wiaa u ma bi jaŋ wuo kɔ. 20Dɔŋɔ tiina ma si di lɛɛlɛ nɛ u jaa haala. A tiŋ ŋii wiaa u ma bi jaŋ wuo kɔ. 21Ŋii nɛ tiŋtinni-la miira mu bula pi u kuhiaŋ-la. U si nii ŋii, u baaniŋ sii kiŋkɛŋ. Ŋii nɛ u bira bula pu a bul, ‘Lii mu woŋbiiŋ niiŋ lima ari jaŋ tuɔŋ woŋbii-biisiŋ a yirɛ summoo ari gbɛrikɛɛ ari nyulimaa, ari nialiŋ naasiŋ ari nisaa si suba.’ 22Lima lima di baal-la u si tima lia a yirɛ nialiŋ ba ku juu, ka u juu bula pi u kuhiaŋ-la ari nialiŋ kɔ nɛ, ama ba ha bi yugɛ. 23Ŋii nɛ baal-la bira bula pi u tiŋtinni-la a bul, ‘Bira lii bagisiŋ woŋbiee ari woŋbii-biisiŋ kala a yirɛ niaa di ba ku juu di mi dia su̱.’ 24Mi jaŋ bula pima ari nialiŋ mi si yira, ba kuŋ-kala bi jaŋ dii kudiilee deeŋba.”
Wii-la ŋ si jaŋ ŋaa aŋ-na ku ŋaa Yesu haritooro
25Yesu fa síi mu woŋbiiŋ ŋii, ni-daŋ to u hariŋ. Ŋii nɛ u daasɛ hariŋ a bula piba a bul, 26“Di nuu-kala nɛ kɔ mi teeŋ, u bi jaŋ wuo ŋaa mi haritooro, see u bɛrɛ u nyimma ari u naaŋ ari u haala ari u biiriŋ ari u naaŋbiiriŋ ari u titia wu-ŋaalaa kala. 27Nii-la kala si bi u titia daa-gɛsɛɛ baasɛ aŋ to mi hariŋ, u bi maga duu ŋaa mi haritooro. 28Di ma kuŋ níi chɛ di ŋ saa dii-duduoŋ, ŋ jaŋ laa sipaaŋ hɔŋ a biinɛ a na di moribiee maga di ŋ kaa saa dia-la dɛrɛ. 29Di ŋ nɛ bi ŋii ŋaa aŋ suomo bil dia-la geŋtine aŋ bira bi moribiee kɛnɛ di ŋ saa dia-la dɛrɛ, niaa jaŋ na wii-la ŋ si ŋaa. Ba jaŋ mumɔmuŋ. 30Ba jaŋ bul, ‘Baala deeŋ suomo duu saa dia nɛ aŋ bi wuo saa dɛrɛ.’ ”
31Ŋii nɛ Yesu bira magɛ namaga dɔŋɔ a bul, “Kuoro nɛ sie a kɛŋ niaa bui fii a kaa mu duu yuo u kuoru dɔŋɔ. Ka kuoru-la ma kɛŋ niaa bui mara nɛ. U jaŋ laa sipaaŋ hɔŋ a biina na duu nɛ jaŋ wuo yuo dii kuoru-la aŋ-na mu yuou. 32Di u nɛ bi jaŋ wuo dii kuoru-la, u jaŋ tiŋ tiŋdaaraa di ba mu cheŋ kuoru-la dɔŋɔ di ba hɛ di-bolii, a leŋ di ba sulu di ba siŋ.” 33Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Ŋii titia nɛ ma kuŋ-kala bi jaŋ wuo ŋaa mi haritooro, see ŋ via kuŋ-kala ŋ si kɛnɛ ta.
Yesu bul wiaa a tigɛ yisiŋ lɛ
34Yisiŋ sima, ama di u nɛ sɛbisɛ, ŋ bira bi jaŋ wuo ŋaa duu siŋ. 35Ŋ bira bi jaŋ wuo joŋo hɛ baga lɛ duu leŋ di kiaa wasɛ. U bira bi nyuuruŋ kala kɛnɛ. Ba yie joŋo yuo ta nɛ. Ma digilaa tiŋŋaa, má wuoli ma digilaa a nii wiaa deeŋba.”
15Yesu magɛ namaga a tigɛ piesi-la si lɛlɛ lɛ
1Tapulii kubala laŋpoo lilaaraa ari haachɛ diiree yuga kɔ Yesu teeŋ di ba jegile nii u wiaa. 2Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa ari Wia teniŋ kerichiba suomo gugurimɛ wiaa a bul, “Baala deeŋ leŋe haachɛ diiree kukɔ u teeŋ nɛ aŋ pɛ leŋ ba di ba kala didii kiaa.”
3Yesu si nii ŋii, u magɛ namaga piba a bul, 4“Baal kubala nɛ hɛ dimɛ a kɛŋ piesee zɔlɔ. Ŋii nɛ ba tuɔŋ dɔŋɔ lɛl. U leŋ piesee mahiŋ banɛsɛ ari fii ari nibi-la ta giriŋ tuɔŋ aŋ gɔllɔ chichɛ pie-lɛlii-la a bul di see duu chɛ nau. 5U si nau, u joŋo baasɛ a kaa mu dia. 6U si kaa mu dia, u yirɛ u naŋdɔŋsuŋ ari u naaŋbiiriŋ a bula piba, ‘Má leŋ di la kala tuɔŋ tɔrɛ. Mi na mi piesi-la si lɛlɛ nɛ.’ Ma tuɔŋ kubɛɛ nɛ bi jaŋ ŋaa wii-la baal-la si ŋaa?”
7Yesu dagɛ namaga-la bubuɔŋ a bul, “Di haachɛ diire kubala ma nɛ birima lii u haachɛba lɛ, nialiŋ si hɛ Wia-jaŋ lɛ, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ. Ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ nia deeŋ nyuŋ a kii niaa mahiŋ banɛsɛ ari fii ari nibi-la si kɛŋ tuɔ-pula a biinɛ u bi maga di ba birima lii ba haachɛba lɛ.
Haal-la moribiee si lɛlɛ
8Leŋ la joŋ ari haal kubala nɛ hɛ dimɛ a kɛŋ sɛlimɛ moribii-biiŋ fii. Di dɔŋɔ nɛ lɛlɛ, ɛɛ nɛ u jaŋ ŋaa? U jaŋ nyigɛ nyiniŋ a tii u dia kala a beŋ woruŋ see duu nau. 9U si nau, u yirɛ u taŋlɔŋsuŋ ari u naaŋbiiriŋ kala a hɛ dɔŋɔ a bula piba a bul, ‘Má leŋ di la kala tuɔŋ tɔrɛ. Mi moribii-la si lɛlɛ, mi nau nɛ.’ ” 10Ŋii nɛ Yesu bul, “Mi jaŋ bula pima ari ŋii titia nɛ, di haachɛ diire kubala nɛ birima lii u haachɛba lɛ, Wia tiŋdaaraa tuɔŋ yie tɔrɛ nɛ.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ bile si lɛlɛ lɛ
11Yesu bira magɛ namaga dɔŋɔ a bul, “Baal kubala nɛ hɛ dimɛ a kɛŋ u haŋbiisiŋ balia. Ba fa ŋaa baalaa nɛ. 12Ŋii nɛ ba tuɔŋ ku-bie sii mu bula pi ba nyimma a bul, ‘Mi nyimma, kialiŋ ŋ si jaŋ suu aŋ ka pila, joŋ mi toruŋ pimi.’ Ŋii nɛ u kɛŋ kialiŋ kaa kpaa. 13U bi diene, ka ba tuɔŋ ku-bie sii paa u toruŋ kala u si laa a hɛ dɔŋɔ lɛ, a sii mu ta-bolii kubala. Dimɛ u kɛŋ kialiŋ kala kaa mu ŋaa wu-tɔɔnuŋ, ba kala dɛrɛ. 14U si dii kialiŋ kala dɛrɛ ŋii, di losuŋ juu taŋ-la woruŋ. U chɛ kudiilee ka. 15Ŋii nɛ u mu chɛ tiŋtiŋŋaa. Taŋ-la nuu sɛi duu bibeŋ u toonuŋ. U kɛŋ u titia kaa mu mɛrɛ nii-la lɛ a didaa u toonu-la. 16U síi daa toonu-la, nuu-kala buu kudiilee ka pa. U fa chichɛ duu dii toonu-la kudiilee. 17Ŋii nɛ u biinɛ u tuɔŋ lɛ a mu yi u nyimma lɛ a bul, ‘Mi nyimma ma kɛŋ tiŋtinnaa yugɛ nɛ. Ba kala nina kudiilee didii aŋ kika, aŋ ka mi-na hɛ daha a susuu losuŋ. 18Mi jaŋ sii a miira mu mi nyimma teeŋ. Di mi nɛ mua, mi jaŋ bula pu, Mi nyimma, mi ŋaa haachɛ ari Wia ariŋ kala. 19U bira bi maga di mi ŋaa ŋ bii. Joŋmi di mi pɛ ŋ tiŋtinnaa lɛ di la titiŋ.’ Ŋii nɛ u sii a kukɔ u nyimma teeŋ. 20U si kɔ u nyimma teeŋ, u fa ha hɛ di-bolii nɛ, ka u nyimma nau. Nennige kɛnu woruŋ. U fá mu a guoru. 21Ŋii nɛ bile bula pi u nyimma a bul, ‘Mi ŋaa haachɛ ari Wia ariŋ kala. U bira bi maga di mi ŋaa ŋ bii.’ 22Ama u nyimma ha bula pi u tiŋtinnaa a bul, ‘Má mu lima a joŋ gɛri-zɔmuŋ a kaa kɔ laalu. Má joŋ nenii-piriŋ maa a hɛ u nisiŋ aŋ joŋ nɛŋtɛŋŋɛɛ ma a hɛu. 23Má mu kɛŋ nɛɛŋ-la ma si nɛrɛ a kaa ku kpu di la kala dii, di la tuɔŋ tɔrɛ. 24U naga mi bie deeŋ fa suba nɛ aŋ sisɛlɛ sii. U fa lɛlɛ nɛ, ka la lɛɛlɛ nau. Ŋii nɛ ba dii kiaa ari tuɔtɔruŋ.’
25Bua-la lɛ di bile malima hɛ baga lɛ. Ŋii nɛ u kɔ dia. U si ku kpagɛ u dia, u nia di baa du̱ kiaa a gugua. 26Ŋii nɛ u yirɛ u nyimma tiŋtinna-la dɔŋɔ a piɛsu a bul, ‘Bɛɛ nɛ baa ŋaa ŋii?’ 27Ŋii nɛ u bula pu a bul, ‘Ŋ ŋaana nɛ miira kɔ. Ŋii nɛ ŋ nyimma kɛŋ nɛ-fere a kpu a pu, bɛɛ wiaa u miira kɔ dia ari yarifiɛlaa nɛ.’ 28Ŋii nɛ bile malima-la na baaniŋ kiŋkɛŋ. U bi dia jua. U nyimma ku lii a sulu duu ku juu dia. 29Bile bula pi u nyimma a bul, ‘Jisiŋ deeŋba kala lɛ mi faasa tiŋ tiŋtiŋŋaa woruŋ a piŋ. Mi ha bi ŋ niiŋ wiaa via chɛ-bala maa. Bɛɛ kuŋ nɛ ŋ saa pimi? Ŋ ha bi buu-bie ma kaa pimi di mi kpu la di ma naŋdɔŋsuŋ gbieli gbiele aŋ chaŋ. 30Ka ŋ bie deeŋ-na kɛŋ ŋ kiaa kala chei ha-chɔrumuŋ lɛ. Ka u si miira kɔ dia ŋii, ŋ kpu nɛ-fere a pu.’ 31Ŋii nɛ bile nyimma bula pu a bul, ‘Mi bii, ŋ yie hɛ dia lɛ bua-na kala lɛ nɛ. Kuŋ-kala mi si kɛnɛ, ŋ ma nɛ tiiu. 32Ama u maga di la gbieli gbiele a leŋ di la tuɔŋ tɔrɛ nɛ, bɛɛ wiaa u nagɛ ŋ ŋaana deeŋ fa suba nɛ aŋ sii. U fa lɛlɛ nɛ, ka la lɛɛlɛ nau.’ ”
16Yesu magɛ namaga a tigɛ tiŋtinni-la si kɛŋ wu-jimiŋ lɛ
1Yesu magɛ namaga dɔŋɔ a pi u haritooroo a bul, “Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U fa ŋaa kiaa tiina nɛ. U fa kɛŋ tiŋtinnu. U nɛ faa beŋ u kialiŋ. Ŋii nɛ niaa ku bula pi kiaa tiina-la, ari u tiŋtinni-la kɛŋ u kialiŋ chichei nɛ. 2U si nii ŋii, u mu yiru a piɛsu, ‘Bee na wialiŋ mi síi nii a tigɛŋ lɛ. Leŋ di mi jiŋ nialiŋ ŋ si yallɛ mi kialiŋ ba yɔɔ. Ŋ bira bi jaŋ wuo ŋaa mi tiŋtinnu.’ 3Ŋii nɛ baal-la bul u titia lɛ a bul, ‘Mi kuhiaŋ ka chɛ duu kirimi nɛ mi tiŋtiŋŋaa lɛ. Bɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa? Mi bi doluŋ kɛnɛ di mi pɛrɛ. Mi bira bi jaŋ wuo gɔllɔ susul kiaa ma. Mi jaŋ fifá hiisiŋ. 4Di mi tiŋtiŋŋaa nɛ cheye, mi jiŋ ŋii mi si jaŋ ŋaa a wuo kɛŋ naŋdɔŋsuŋ, a ŋaa di ba kɛŋmi woruŋ ba diisiŋ lɛ.’ 5Ŋii nɛ u yirɛ nialiŋ kala si dii u kuhiaŋ chimiŋ. U yirɛba kubala kubala nɛ. Ŋii nɛ u yirɛ buŋbuŋ nia a piɛsu, ‘Chimiŋ ŋ si dii mi kuhiaŋ teeŋ ŋaa baŋmɛɛ nɛ?’ 6Ŋii nɛ u si di nuuŋ nɛ u chimu aŋkura zɔlɔ. Ŋii nɛ tiŋtinni-la joŋ teŋ-la si dagɛ chiŋ-la a pu aŋ bul, ‘Teŋ-la si dagɛ ŋ chimiŋ nɛ ŋla. Ŋ chimiŋ ŋaa aŋkuraba ari nuuŋ zɔlɔ nɛ. Birima ŋmuŋsɛ aŋkuraba mahiŋ balia ari fii.’ 7Ŋii nɛ u yirɛ dɔŋɔ tiina ma a piɛsu, ‘Ka ŋ maa?’ U ma si di chimiŋ u si die ŋaa miaa bɔtɔba bui nɛ. Ŋii nɛ tiŋtinni-la bula pu a bul, ‘Teniŋ tuɔŋ ba ŋmuŋsa hɛ ari ŋ chimiŋ magɛ ŋla nɛ, ama birima ŋmuŋsɛ bɔtɔ zɔlɔ chori.’ 8Ŋii nɛ kiaa tiina-la bɛsɛ siŋgiriŋ tiina-la lɛ a bul duu ŋaa kukeri aŋ kɛŋ wu-jimiŋ u si ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ ŋii.” Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Bee na nialiŋ si cho dunia kiaa kiŋkɛŋ kɛŋ wu-jimiŋ a pipɛ dɔŋɔ lɛ a kii nialiŋ síi to Wia.” 9Ŋii nɛ Yesu bira bula pi u haritooro-la a bul, “Mi bulaa pima, má joŋ moribiee a kaa dii naŋdɔŋsuŋ. Di moribie-la dɛrɛ, Wia jaŋ kɛŋma kaa mu u jaŋ a joŋ miisi-la si bi dɛrɛ a pima.
10Di ŋ joŋ kiaa mua a pi nuu duu beŋ, ŋii nɛ u beŋ ba nyuŋ woruŋ, u tiina ma jaŋ wuo beŋ kiaa si yuga nyuŋ woruŋ. Di nuu ma nɛ kɛŋ kiaa mua aŋ bi ba nyuŋ woruŋ ka beŋ, duu nɛ kɛŋ kiaa woruŋ, u biba ma nyuŋ wuo beŋ woruŋ. 11Di ŋ nɛ bi dunia kiaa wuo beŋ ari wutitii, nuu-kala bi jaŋ wuo joŋ kialiŋ si faasa kɛŋ nyuuruŋ a hɛ ŋ nisiŋ lɛ di ŋ bibeŋ. 12Di ŋ nɛ bi niaa kiaa wuo beŋ ari wutitii, ba jaŋ wuo joŋ ŋ titia kiaa piŋ di ŋ beŋŋ? Ai. 13Yoŋ-bala bi jaŋ wuo tiŋ tiŋtiŋŋaa a pi kuhiasiŋ balia. U jaŋ cho dɔŋɔ aŋ bɛrɛ dɔŋɔ. U jaŋ tuto dɔŋɔ niiŋ wiaa woruŋ aŋ via dɔŋɔ niiŋ wiaa. Ŋ ma saa bi jaŋ wuo to Wia aŋ bira cho dunia kiaa maa.”
Yesu bul wiaa a pi Farisii tiŋŋaa
Mat. 11.12-13; 5.31-32; Maak 10.11-12
14Farisii tiŋŋaa nii wiiŋ deeŋ Yesu si bula. Ba fa cho dunia kiaa kiŋkɛŋ nɛ. Ŋii nɛ tii ba sisieru lɛ. 15Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma nialiŋ, ma yie chɛ di niaa biinɛ ma kɛŋ wutitii, ama Wia jiŋ ma tuɔsaa. Kialiŋ si ŋaa ku-zɔŋŋɔɔ nuhuobiinee teeŋ, ba nɛ ŋaa ku-lɔrunuŋ Wia teeŋ.”
16Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Nialiŋ faa to wialiŋ Moosis fa si bile. Ba ma to tenni-la lɛ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, fa si ŋmuŋsa a kaa mu bua-la lɛ Jɔɔŋ si kɔ, nii-la fa síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ. Jɔɔŋ si kɔ ŋii, ba suomo bubul Wia wu-zɔmɔ-la a tigɛ Wia kuorii-la lɛ aa pi niaa. Ŋii nɛ nuu-kala fiɛsɛ siiŋ a wiwalimɛ duu juu Wia kuorii-la tuɔŋ. 17Di wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala nɛ fa dɛrɛ, u fa bi jaŋ hɛi. U fa bi jaŋ hɛi ari Moosis niiŋ wialiŋ tuɔŋ ku-bie bira si bi bubuɔŋ kɛnɛ.
18Baal-na kala si via u haala aŋ bira mu jaa dɔŋɔ, u tiina juu Wia haachɛ lɛ nɛ. Baal-la ma si jaa haala si via u bala, u ma juu Wia haachɛ lɛ nɛ.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ kiaa tiina ari Lazɔrɔs lɛ
19Ŋii nɛ Yesu bira magɛ namaga a bul, “Kiaa tiina kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U yie lilaalɛ gɛri-zɔmɔ-la yalliŋ si hɛyɛ, a piŋ sima nyuŋ woruŋ tapulii-na kala. 20Ka summu ma fa hɛ dimɛ. Baa yiru Lazɔrɔs. U yaraa kala ŋaa naawiilaa nɛ. 21Vahiŋ yie kɔ a lilenni u naawiila-la. U yie mu hɔŋ kiaa tiina-la boiŋniiŋ a chichɛ di kiaa tiina-la si dii kudiile-la aŋ ka, duu ma paa dii. 22Ŋii nɛ summo-la sii suu. Wia tiŋdaara ku joŋu a kaa mu Abiraham teeŋ. U hɔŋ u sɛmɛ Wia-jaŋ lɛ aa nii sima. 23Ka kiaa tiina-la ma suu. Ba joŋu hugi. U mu juu Wia nyiniŋ a nina hɛɛŋ woruŋ. Ŋii nɛ u bee mu na Abiraham duu hɔŋ di-bolii, ka Lazɔrɔs ma hɔŋ u sɛmɛ. 24Ŋii nɛ u yiru a bul, ‘Mi nyimma Abiraham, fámi nennige aŋ tiŋ Lazɔrɔs duu kɛŋ u neniiŋ yuu liiŋ a kaa kɔ a fiɛlɛ mi neŋdelimiŋ. Mii na hɛɛŋ nɛ woruŋ nyiniŋ deeŋ tuɔŋ.’ 25Ŋii nɛ Abiraham bula pu a bul, ‘Mi bii, liise mu yi ŋ fa si hɛ ŋ miisiŋ lɛ, ŋ faa nii sima nɛ woruŋ, aŋ ka Lazɔrɔs fa nina hɛɛŋ. Ama lɛɛlɛ Lazɔrɔs ma nii sima daha, aŋ ka ŋ ma hɛ hɛɛŋ tuɔŋ. 26Ŋii ma duŋduŋa dee, buɔtuo-luŋi nɛ piŋ la pɛgɛ. Di nialiŋ si hɛ la teeŋ níi chɛ di ba lii kiele mu ma teeŋ, ba bi jaŋ wuo. Nuu ma bi jaŋ wuo lii ma teeŋ a ku kieli a kɔ la teeŋ.’ 27Ŋii nɛ kiaa tiina-la bira bula pu a bul, ‘Mi nyimma Abiraham, ŋii nɛ saa mii suluŋ di ŋ tiŋ Lazɔrɔs duu mu mi nyimma dia. 28Mi kɛŋ naaŋbiiriŋ banɔŋ nɛ dimɛ. Leŋ duu kpurisɛ ba digilaa di ba ma sí hɛɛŋ deeŋ leriŋ kɔ bua-la lɛ ba si jaŋ suu.’ 29Ŋii nɛ Abiraham bula pu a bul, ‘Wialiŋ Moosis ari nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ fa si ŋmuŋsa, ba hɛ ŋ naaŋbiiriŋ teeŋ. Leŋ di ba jegile nii wialiŋ ba síi bul.’ 30Ŋii nɛ kiaa tiina-la bira bul, ‘Ŋii ha bi maga, mi nyimma. Ama di nuu nɛ fa sii suuŋ lɛ a mu ba teeŋ, ba fa jaŋ wuo birima lii ba haachɛba lɛ.’ 31Ŋii nɛ Abiraham bira bula pu a bul, ‘Di ba nɛ bi jaŋ jegile nii wialiŋ Moosis ari nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ fa si ŋmuŋsa, ba ma fa bi jaŋ sɛi wialiŋ di nuu nɛ paala sii suuŋ lɛ a mu ba teeŋ a dagɛba.’ ”
17Yesu bul wiaa a tigɛ haachɛ lɛ
1Yesu bula pi u haritooroo a bul, “Wialiŋ si jaŋ ŋaa di niaa juu haachɛ lɛ jaŋ hɛ dimɛ. Ama nii-la si jaŋ ŋaa di ba juu haachɛ lɛ jaŋ na hɛɛŋ woruŋ. 2U maga di ba joŋ nɔmuŋ nɛ a vɔɔ laalɛ u baŋŋa lɛ, a joŋu yuo hɛ muga tuɔŋ duu suu. Di ba nɛ ŋaa ŋii, u nɛ jaŋ kpia u si jaŋ ŋaa di haŋbiisiŋ deeŋba tuɔŋ kubala ŋaa wu-bɔmuŋ. 3Má pɔ ma titia lɛ. Di ŋ naaŋbie nɛ ŋaa haachɛ, kpiau lɛ. Di u nɛ si duu cheye nɛ, joŋo chɛu. 4Di u nɛ ŋaa wii cheiŋ lɛ aŋ ku bula piŋ ari u cheye nɛ, a ŋaa ŋii a yi naaŋsiiŋ bulipɛ chɛ-bala, joŋo chɛu.”
Yesu bul wiaa a tigɛ yarida lɛ
5Ŋii nɛ Yesu naŋzɔɔba-la bula pu a bul, “La Tiina, ŋaa di la yarida yugɛ kiŋkɛŋ.” 6Ŋii nɛ la Tiina Yesu bula piba a bul, “Di ma yarida nɛ fa magɛ kuŋ biiŋ ba síi yirɛ masitad, ma fa jaŋ wuo bula pi tia duu kɛŋ u naakelee kala churi a jila chɔŋsɛ muga lɛ. U fa jaŋ to ma niiŋ lɛ a ŋaa ŋii.”
Yesu bul tiŋtinnaa tiŋtimiŋ wiaa
7Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Di ma kuŋ nɛ kɛŋ tiŋtinnu u pipɛrɛ ŋ baga lɛ koo u didaa ŋ piesee, duu nɛ lii baga koo pie-daaliŋ kɔ, ŋ jaŋ bula pu a bul duu ŋaa lima a dii kudiilee koo? 8Ai, ŋ ma jaŋ bula pu duu ŋaa siri a laalɛ u gɛnniŋ a ŋaa kudiilee piŋ di ŋ dii. Di ŋ nɛ dii dɛrɛ, u ma jaŋ wuo dii u kudiilee. 9Ŋ jaŋ lɔllɛ ŋ tiŋtinni-la a tiŋ u si ŋaa wialiŋ ŋ si dagu wiaa? Ai. 10Ma ma saa nagɛ ŋii nɛ. Di ma nɛ ŋaa wialiŋ kala ba si si di ma ŋaa, u maga di ma bul, ‘La ŋaa tiŋtinnaa nɛ. U bi maga di ba lɔllɛla. Tiŋtimii-la si maga di la tiŋ duŋduŋa nɛ la titiŋ.’ ”
Yesu vaarɛ gbegisiŋ fii
11Ŋii nɛ Yesu bira sii mu Jerusalɛm diiriŋ. U to Samaria tiŋteeŋ ari Galilii tiŋteeŋ nɛ a mu. 12Ŋii nɛ u mu juu taŋ kubala, di gbegisiŋ fii ku chemu. Ba fa chiŋ di-bolii nɛ 13aŋ faasa yirɛ a bul, “Yesu, la kuhiaŋ, fála nennige.” 14Ŋii nɛ Yesu naba a bul, “Má kɛŋ ma titia mu a dagɛ nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia.” Ŋii nɛ ba mu. Ba síi mu ŋii, ba duori. 15Ba tuɔŋ dɔŋɔ si na duu duoro, u miirɛ a faasa didɛnnɛ Wia. 16U mu Yesu teeŋ a tuu kpirimi tiŋteeŋ u naasiŋ lɛ a lɔllu. Baal-la fa ŋaa Samaria tiina nɛ. 17Ŋii nɛ Yesu piɛsu, “Niaa fii dee mi vaarɛɛ? Nii nɛ nibi-la hɛ? 18Bɛɛ nɛ tii nuhuɔra deeŋ duŋduŋa nɛ miira kɔ duu lɔllɛ Wia?” 19Ŋii nɛ Yesu bula pi baal-la a bul, “Sii a viiri, ŋ yarida nɛ ŋaa ŋ duori.”
Yesu bul wiaa a tigɛ bua-la lɛ Wia kuorii-la si jaŋ kɔ
20Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa piɛsɛ Yesu di bua bɛɛ lɛ nɛ Wia kuorii-la jaŋ kɔ? Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Di Wia kuorii-la nɛ jaŋ kɔ, wu-magil dee bi jaŋ ŋaa di niaa jiŋ. 21Nuu-kala ma bi jaŋ wuo bul, ‘Bee na, u hɛ daha koo u hɛ dimɛ.’ Má bee na, Wia kuorii-la hɛ ma tuɔŋ nɛ.”
22Ŋii nɛ u bula pi u haritooro-la a bul, “Tapulii jaŋ yi di ma cho di ma na mi-na Nuhuobiine Bie tapulaa tuɔŋ chɛ-bala duŋduŋa maa. Ama ma bi jaŋ wuo nami. 23Niaa dɔŋsuŋ jaŋ bula pima a bul, ‘Nau, u nɛ ŋla, koo, na u nɛ hɛ daha.’ Di ba nɛ bul ŋii, ma sí lii gɔllɔ chichɛu. 24Mi-na Nuhuobiine Bie si jaŋ miira kɔ tapulii-la, u jaŋ nagɛ duonuŋ si ligisa a lii wia nyuŋ sɛmɛ dɔŋɔ a ku tuu sɛmɛ dɔŋɔ. 25Ama mi jaŋ laa sipaaŋ na hɛɛŋ. Ma lɛɛlɛ niaa, ma jaŋ viami. 26Bua-la lɛ mi-na Nuhuobiine Bie si jaŋ miira kɔ, u jaŋ nagɛ bua-la lɛ Nowa fa si hɛ u miisiŋ lɛ nɛ. 27Bua-la lɛ nialiŋ fa dii kudiilee, haalaa ari baalaa ma jijaa dɔŋɔ a mu yi tapulii-la Nowa fa si juu liiŋ daboro-la tuɔŋ. Liiŋ ku pɛllɛ paa nialiŋ dɔŋsuŋ kala, ba suu. 28U ma jaŋ nagɛ bua-la lɛ Lɔt fa si hɛ u miisiŋ lɛ. Nuu-kala fa hɛ dimɛ a didii kudiilee a yiyallɛ kiaa a yuyɔɔ kiaa a dudu̱u kiaa a sisaa diisiŋ. 29Ka tapulii-la Lɔt si lii taŋ kubala ba síi yirɛ Sɔdɔm lɛ, nyiniŋ ari jiribiiŋ lii wia nyuŋ, a ku tuu kpu nialiŋ dɔŋsuŋ kala. 30Ŋii nɛ u jaŋ nagɛ tapulii-la mi-na Nuhuobiine Bie ma si jaŋ miira kɔ. 31Di nuu nɛ hɛ u lusuŋ nyuŋ tapulii-la lɛ aŋ kɛŋ kiaa u dia tuɔŋ, ma sí leŋe duu tuu a juu u dia a paa u kiaa. Nii-la ma si hɛ u baga lɛ, duu ma sí miira mu dia. 32Má liise yi wii-la si ŋaa Lɔt haala lɛ. 33Nii-la kala síi walimɛ duu laa u miisiŋ, u jaŋ joŋo ta. Nii-la kala ma si joŋ u miisiŋ ta, u jaŋ laa u miisiŋ. 34Mi jaŋ bula pima, tapulii-la niaa balia jaŋ piŋ doŋ godo bala nyuŋ titaŋiŋ, Wia jaŋ joŋ dɔŋɔ aŋ leŋ dɔŋɔ ta. 35Haalaa balia ma jaŋ nunɔŋ munuŋ. Wia jaŋ joŋ dɔŋɔ aŋ leŋ dɔŋɔ ta. 36Baalaa balia ma jaŋ hɛ baga lɛ a pipɛrɛ, Wia jaŋ joŋ dɔŋɔ aŋ leŋ dɔŋɔ ta.” 37Ŋii nɛ Yesu haritooro-la piɛsu a bul, “Nii lɛ nɛ ŋii, la Tiina?” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Lee-la ku-pua si pina nɛ, du̱unuŋ ma hihilimi.”
18Yo-haala mu na sariya diire
1Ŋii nɛ Yesu bira magɛ namaga piba a dagɛba di ba chuchuɔlɛ Wia bua-na kala lɛ a sí leŋ. 2U si, di sariya diiru nɛ fa hɛ dimɛ taŋ kubala lɛ. U fa bi Wia ka fá. U bi nuhuobiinee ma jirima ka joŋ. 3Yo-haal kubala ma nɛ fa hɛ taŋ-la lɛ. U yie vɛnɛɛ mu sariya diiri-la teeŋ a susulu duu pɛu lɛ di u wuo dii sariya a lo u diŋdɔmɔ. 4Buŋbuŋ kala baal-la via duu pɛu lɛ. Ama u si yie vɛnɛɛ kɔ u teeŋ ŋii, ŋii nɛ baal-la bula pi u titia a bul, “Mi paala bi Wia ka fá, mi bi nuhuobiinee ma jirima ka joŋ. 5Ama yo-haala deeŋ si vɛnɛɛ walimɛmi ŋii, mi jaŋ pɛu lɛ duu dii u sariya. Ŋii dee u ha jaŋ vɛnɛ wiwalimɛmi di mi lɔl.” 6Ŋii nɛ la Tiina Yesu bira bula pi niaa a bul, “Má jegile nii wialiŋ sariya diiri-la si bi wutitii kɛnɛ si bula. 7Ma saa biina Wia saa bi jaŋ wuo pɛ nialiŋ u si liisa lɛ di ba níi laa ku-siŋŋaa? Di ba níi yel u teeŋ wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala, u bi jaŋ dieni aŋ pɛba lɛ. 8Mi jaŋ bula pima, u jaŋ pɛba lɛ di ba laa ku-siŋŋaa. U jaŋ ŋaa ŋii lima lima. Ama bua-la lɛ mi-na Nuhuobiine Bie si jaŋ miira kɔ, mi jaŋ na nialiŋ si ŋaa mi yarida, koo?”
9Yesu bira magɛ namaga a pi nialiŋ si biina ba tuɔŋ lɛ di ba kɛŋ tuɔ-pula aŋ lilieni ba dɔŋsuŋ tiŋŋaa kala. U bula piba a bul, 10“Baalaa balia nɛ sii mu Wia-dia di ba chuɔlɛ Wia. Dɔŋɔ lii nialiŋ ba síi yirɛ Farisii tiŋŋaa tuɔŋ nɛ. Dɔŋɔ-la ma ŋaa laŋpoo lilaaru nɛ. 11Farisii tiina-la sii chiŋ a chuɔlɛ Wia ŋla u tuɔŋ lɛ a bul, ‘La Tiina Wia, mii lɔlluŋ ari mi si bi niaa dɔŋsuŋ naga, nialiŋ si gɔllɔ kɛŋ niaa kiaa lilaa, koo nialiŋ si bi wutitii kɛnɛ, koo nialiŋ si gɔllɔ chɛ niaa haalaa. Mi bi laŋpoo lilaara deeŋ ma si hɛ daha naga. 12Mi yie vɔɔ niiŋ bulia nɛ yɔbɔ-na kala lɛ. Ku-la kala mi si na, mi yie kaa kpaa leree fii nɛ a joŋ dɔŋɔ piŋ.’ 13Ka laŋpoo lilaari-la chiŋ di-bolii. U paala bi u siaa ma kaa wul wia nyuŋ aŋ paa u nisaa chuŋ u nyuŋ lɛ aŋ bul, ‘Wia, fámi nisusuŋ. Mi ŋaa haachɛ diiru nɛ.’ ” 14Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Mi jaŋ bula pima ari Wia joŋ laŋpoo lilaari-la haachɛba chɛu, u mu dia. Ama u bi ŋii ŋaa Farisii tiina-la lɛ. Nii-la kala síi bigisi u titia lɛ, Wia jaŋ kɛnu muuri. Ama nii-la si kɛŋ u titia muuri, Wia jaŋ ŋaa duu yugɛ.”
Yesu chuɔlɛ Wia duu pɛ haŋbiisiŋ lɛ
15Niaa dɔŋsuŋ kɛŋ ba haŋbiisiŋ ma kɔ Yesu teeŋ duu joŋ u nisiŋ daŋba lɛ di Wia pɛba lɛ. Yesu haritooroo naba a kpiaba lɛ. 16Ba si kɔ ŋii, u bula pi u haritooro-la a bul, “Má leŋ di haŋbiisi-la kɔ mi teeŋ. Ma síba kiru. Nialiŋ si jaŋ juu Wia kuorii-la tuɔŋ nagɛ haŋbiisiŋ deeŋba nɛ.” 17U bira bula pi niaa a bul, “Wutitii, mi bulaa pima, nii-la kala si bi Wia to a nagɛ haŋbie si yie to u nyimma ari u naaŋ ŋii, u bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ.”
Kiaa tiina kɔ Yesu teeŋ
18Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa kuhiaŋ kubala kɔ Yesu teeŋ a piɛsu, “Mi kuhia-zɔmuŋ, ɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa a kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ?” 19Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Bɛɛ nɛ tii ŋ yirɛmi kuhia-zɔmuŋ? Nuu-kala bi zɔŋ see Wia. 20Ŋ jiŋ wialiŋ ba si ŋmuŋsa bil di ma tuto nɛɛ? Ba nɛ ŋla: Sí ŋ dɔŋɔ tiina haala chɛ. Sí niaa kpu. Sí gaa. Di ŋ ŋaa daŋsia wii lɛ, sí wiaa nyia, fifá ŋ nyimma ari ŋ naaŋ.” 21Ŋii nɛ baal-la bul, “Mi to wiaa deeŋba kala mi haŋbiiriŋ lɛ.” 22U si bul ŋii, Yesu bula pu a bul, “Wu-bala nɛ ka ŋ ha jaŋ ŋaa. Joŋ ŋ kiaa kala a yallɛ, a joŋ moribie-la a pi summoo, aŋ ku tomi. Ŋ nɛ ŋaa ŋii, ŋ jaŋ kɛŋ kiaa Wia-jaŋ lɛ.” 23Baal-la si nii wiiŋ deeŋ, u tuɔŋ kala chei, bɛɛ wiaa u fa kɛŋ kiaa nɛ woruŋ. 24Yesu si na di u tuɔŋ cheye, u bul, “U ŋaa wu-duo nɛ ari nialiŋ si kɛŋ kiaa si jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ. 25U bi hɛi ari buŋtaŋŋa si jaŋ wuo to gɛri-hɛmiŋ buɔŋ lii ari u si hɛyɛ ŋii nii-la si kɛŋ kiaa si jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ.”
26Nialiŋ si nii Yesu si bul ŋii, ba piɛsu a bul, “Kubɛɛ nɛ saa Wia jaŋ laa ta?” 27Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wii-la si jaŋ kperi nuhuobiine, u bi Wia wuo kperi. Wia wuo wii-kala ŋaa nɛ.” 28Ŋii nɛ Piita bula pu a bul, “Bee na, la leŋ la diisiŋ nɛ aŋ tuto ŋ hariŋ.” 29Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala si jaŋ wuo leŋ u dia ari u haala koo u naaŋbiiriŋ koo u nyimma ari u naaŋ koo u biiriŋ a tiŋ Wia kuorii-la wiaa, 30u jaŋ bira na kiaa yugɛ a kii kialiŋ u si leŋe ta. Di u nɛ ku suu, u ma jaŋ na miisi-la si bi dɛrɛ.”
Yesu bira bul u suuŋ wiaa pi u haritooroo
31Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u haritooroo fii ari balia-la a kaa suusa lii a bula piba, “Má jegile nii mi teeŋ. Laa mu Jerusalɛm nɛ. Dimɛ wialiŋ nialiŋ si bula, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a tigɛ mi-na Nuhuobiine Bie lɛ a ŋmuŋsa bil, ba jaŋ ŋaa dɛrɛ. 32Ba jaŋ joŋmi hɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa nisiŋ lɛ di ba mɔŋmi. Ba jaŋ tuusɛmi aŋ pɛ tu naŋtuɔruŋ hɛmi lɛ. 33Ba jaŋ viirɛmi aŋ pɛ kpumi, ka di mi sii suuŋ lɛ tapulaa batori chɛɛŋ.” 34Ama Yesu haritooro-la bi wii-la u si bula bubuɔŋ jiŋ. (Wii-la u fa si bula bubuɔŋ fa faa nɛ.)
Yesu vaarɛ sullu-la si nyulima
35Ŋii nɛ Yesu ari u haritooroo sii di ba mu Jerusalɛm. Ba mu kpagɛ taŋ kubala baa yirɛ Jɛrikɔ, di nyuluŋ kubala fa hɔŋ woŋbiiŋ niiŋ a susul kiaa. [ 36U si nii ni-daŋ-la síi bal dɔmɔ, u piɛsɛ, “Bɛɛ kuŋ nɛ?”] 37Ŋii nɛ ba bula pu ari Yesu si lii Nazarɛt níi bal. 38Ŋii nɛ u yirɛ Yesu a bul, “Yesu, Devit nihiliɛrɛ, fámi nennige.” 39Nialiŋ si laa u sipaaŋ kpiau lɛ duu kɛŋ goŋ. Ama u faasa yirɛ a kii ŋii a bul, “Yesu, Devit nihiliɛrɛ, fámi nennige.” 40Ŋii nɛ Yesu chiŋ aŋ bul di ba kɛŋ nyuluŋ-la kaa kɔ u teeŋ. Nyuluŋ-la kɔ. 41Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Bɛɛ kuŋ nɛ ŋŋ chɛ di mi ŋaa piŋ?” U bula pu a bul, “Mi kuhiaŋ, leŋ di mi siaa suri di mi nina.” 42Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Ŋ siaa jaŋ suri, ŋ yarida nɛ ŋaa ŋ duori.” 43U siaa guu suri. Ŋii nɛ u to Yesu hariŋ a didɛnnɛ Wia. Ni-daŋ-la ma kala si na ŋii, ba ma kala dɛnnɛ Wia.
19Zakiyas
1Yesu mu to taŋ kubala baa yirɛ Jɛrikɔ. 2Di baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U fa ŋaa laŋpoo lilaaraa kuhiaŋ nɛ. U yiriŋ nɛ fa Zakiyas. U fa kɛŋ kiaa nɛ woruŋ. 3U faa chɛ duu na Yesu, ama u fa ŋaa ni-kuu nɛ. A tiŋ ni-daŋ-la fa si hɛ dimɛ ŋii, u fa buu wuo na. 4Ŋii nɛ u kieli ni-daŋ-la, a fá mu jil tia, duu wuo na Yesu. U jima duu jaŋ ku to tia-la bubuɔŋ bal. 5Yesu si ku to tia-la bubuɔŋ bibal, u wula beŋ tia-la nyuŋ a nau a bula pi Zakiyas a bul, “Zakiyas, ku tuu lima. U maga di mi chua ŋ dia lɛ nɛ jiniŋ.” 6Zakiyas si nii ŋii, u tuɔŋ tɔrɛ. U tuu lima lima a kɛŋ Yesu mu u dia. 7Nialiŋ kala si hɛ dimɛ a na ŋii, ba suomo gugurimɛ wiaa a bul, “Baala deeŋ mu duu chua haachɛ diiri-la dia lɛ nɛ.” 8Yesu si hɛ Zakiyas dia lɛ ŋii, Zakiyas sii chiŋ a bula pi la Tiina Yesu a bul, “Mi kuhiaŋ, jegile nii mi teeŋ. Mi jaŋ joŋ mi kiaa lebi a pi summoo. Di mi nɛ girimɛ nuu maa, mi jaŋ ti̱ŋ u tiina ari moribiee naaŋsiiŋ bunɛsɛ.” 9Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Wia laaŋ di ŋ dia niaa kala ta nɛ jiniŋ. Baala deeŋ ma ŋaa Abiraham doho nuu nɛ, 10bɛɛ wiaa mi-na Nuhuobiine Bie kɔ di mi chɛ a laa nialiŋ si lɛlɛ nɛ a ta.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ moribiiŋ lɛ
11Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a pi nialiŋ si nii wialiŋ u si bula. Bua deeŋ lɛ u ka mua ka duu yi Jerusalɛm. Ŋii nɛ tii nialiŋ biinɛ ari bua-la lɛ Wia kuorii-la si jaŋ kɔ kpaga nɛ. 12Ŋii nɛ u bul, “Ni-bal kubala nɛ sie a mu ta-bolii kubala di ba bil u kuoruŋ, ka di u miira kɔ u jaŋ a ŋaa kuoro. 13Ka duu-na mu, u yirɛ u dia tiŋtinnaa fii, a joŋ siidi bui a pi kuŋ-kala, a bul di ba kaa bibirimɛ duu mu aŋ kɔ. 14Ama u taŋ-la niaa bɛrɛ ni-bal-la nɛ. Ŋii nɛ ba tiŋ tiŋdaaraa ba kiri u hariŋ mu a bula pi taŋ-la dɔŋɔ kuoro ari ba bi cho duu ŋaa ba taŋ kuoro. 15Ka baal-la mu dii kuoruŋ aŋ miira kɔ. U si miira kɔ, u yirɛ u tiŋtinna-la u fa si joŋ moribii-la pa duu na ba si na nyuuruŋ magɛ ŋii. 16Ŋii nɛ tiŋtinni-buŋbuŋ kɔ u teeŋ a bula pi u kuhiaŋ a bul, ‘Mi kuhiaŋ, ŋ siidi bui-la ŋ si joŋo pimi birimɛ siidi bui fii nɛ.’ 17Ŋii nɛ u kuhiaŋ-la bula pu a bul, ‘Ŋ ŋaa woruŋ. Ŋ ŋaa tiŋtinni-titii nɛ. Ŋ si ŋaa ŋii a beŋ kubii-bie nyuŋ woruŋ, mi jaŋ leŋ di ŋ bibeŋ tasiŋ fii.’ 18Ŋii nɛ tiŋtinni-liamiŋ ma kɔ u teeŋ a bul, ‘Mi kuhiaŋ, ŋ siidi bui-la ŋ si joŋo pimi, u birimɛ siidi bui banɔŋ nɛ.’ 19Ŋii nɛ u kuhiaŋ-la bula pu duu jaŋ bibeŋ tasiŋ banɔŋ. 20Ŋii nɛ tiŋtinni dɔŋ-la ma kɔ a bula pu a bul, ‘Mi kuhiaŋ, na ŋ siidi bui-la ŋ si joŋo pimi, mi joŋo gul gɛri-kɔsuŋ lɛ nɛ a joŋo faa. 21Mii fáŋ nɛ. Ŋ ŋaa ni-tɛrɛ nɛ. Ŋ yie kɛŋ niaa kiaa lilaa nɛ aŋ yie kukuŋ kialiŋ ŋ si bi duo.’ 22Ŋii nɛ u kuhiaŋ-la bula pu a bul, ‘Ŋ ŋaa tiŋtinni-bɔŋ nɛ. Wialiŋ titia ŋ si bula nɛ jaŋ dii ŋ sariya a joŋ cheeriŋ piŋ. Ŋ jima ari mi ŋaa ni-tɛrɛ nɛ a kɛŋ niaa kiaa lilaa aŋ pɛ kukuŋ kialiŋ mi si bi duo. 23Bɛɛ nɛ saa tii ŋ bi mi moribiiŋ joŋo bil lee-la ba síi bil moribiee? Mi fa si miira kɔ ŋla, mi fa jaŋ laa moribie-la ari mi nyuurii kala.’ 24Ŋii nɛ u bula pi u tiŋtinni dɔŋsu-la fa si chiŋ dimɛ a bul, ‘Má laa siidi bui-la u teeŋ a joŋo pi nii-la si kɛŋ siidi bui fii-la.’ 25Ŋii nɛ ba bula pu a bul, ‘La Tiina, bee na, u paala kɛŋ siidi bui fii nɛ, aŋ ka ŋ chɛ di ŋ joŋ siidi bui-la a pɛ pu ŋii.’ 26Ŋii nɛ u bula piba a bul, ‘Nii-la si paala kɛŋ kiaa yugɛ nɛ, Wia jaŋ wasa chɛ a pɛ a pu, ama nii-la si bi faasa kɛŋ kiaa yugɛ, muapilii-la ma u si kɛnɛ, Wia jaŋ kaa laa u teeŋ. 27Mi diŋdɔŋŋɔɔ deeŋba saa si bi cho di mi ŋaa ba kuoro, má kɛŋba kaa kɔ daha di mi ŋaa ba kpuba mi sipaaŋ.’ ”
Yesu juu Jerusalɛm
Mat. 21.1-11; Maak 11.1-11; Jɔɔŋ 12.12-19
28Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u joŋ u woŋbiiŋ a laa u haritooroo sipaaŋ ba mumu Jerusalɛm. 29Ba ku yi Bɛtifagi ari Bɛtani diiriŋ a ku yi peel kubala baa yirɛ Oliv. Ŋii nɛ Yesu liisɛ u haritooroo balia a tiŋba a bula piba a bul, 30“Má mu taŋ-la si hɛ sipaaŋ. Di ma nɛ mua, ma jaŋ na kaku-bie di ba vɔbɔ a kii. Nuu ha buu jila. Má mu puri a kaa kɔ. 31Di ma níi puru, di ba piɛsɛma a bul di bɛɛ nɛ tii maa puri, má bul di la Tiina Yesu níi chɛ, duu nɛ si di ma puro kaa kɔ.” 32Ŋii nɛ ba mu a na wialiŋ kala Yesu fa si bula piba. 33Ba síi puri kaku-bie-la, u tiina piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii maa puri kaku-bie-la?” 34Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “La Tiina níi chɛ.” 35Ŋii nɛ ba kɛŋ kaku-bie-la a kaa mu pi Yesu, a wuri ba gɛnniŋ a daŋ kaku-bie-la nyuŋ, aŋ kɛŋ Yesu u jila hɔŋ. 36U si jil kaku-bie-la aa vɛŋ ŋii, ba joŋ ba gɛnniŋ jɛrɛ woŋbiiŋ lɛ. 37U si mu kpagɛ Jerusalɛm, lee-la woŋbiiŋ si lii Oliv peel-la nyuŋ tuu, ni-daŋ-la fa si to Yesu hariŋ suomo jujuɔsɛ a faasa didɛnnɛ Wia a tiŋ u wu-magila-la kala ba si na. 38Ba bula, “Wia jaŋ pɛ kuoru-la síi kɔ la Tiina Wia doluŋ lɛ. Ba jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa Wia-jaŋ lɛ. Wia yiriŋ ma jaŋ yirɛ.” 39Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ fa si hɛ ni-daŋ-la tuɔŋ bula pi Yesu a bul, “La kuhiaŋ, ŋaa di ŋ haritooro-la kɛŋ goŋ.” 40Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi jaŋ bula pima, di ba nɛ fa bi goŋ maa ŋaa, tabiaa ma titia jaŋ ŋaa goŋ.”
Yesu yel Jerusalɛm wiaa
41Yesu síi mu ŋii, u ku kpagɛ Jerusalɛm a na taŋ-la. U yel a tiŋ taŋ-la niaa wiaa aŋ bul, 42“Mi fa cho di ma taŋ niaa deeŋba jiŋ ŋii ma si jaŋ ŋaa a hɔŋ ari yarifiɛlaa nɛ jiniŋ, ama ma bi wuo na. 43Tapulii jaŋ yi di ma diŋdɔŋŋɔɔ saa jebiiŋ gollima, di ma sí wuo lii. 44Ba jaŋ kpu ma nialiŋ kala si hɛ taŋ-la tuɔŋ, ma di ma biiriŋ kala. Tabii-bie ma bira bi jaŋ daŋ u dɔŋɔ lɛ lee-la. Ma bi sɛyɛ bua-la lɛ Wia si kɔ duu laama ta. Ŋii nɛ tii ba jaŋ ŋaa ŋii.”
Yesu juu Wia-dia
Mat. 21.12-17; Maak 11.15-19; Jɔɔŋ 2.13-22
45Yesu si mu juu Wia-dia, u suomo kikiri nialiŋ síi yallɛ kiaa dimɛ 46aŋ bula piba a bul, “Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ a bul ari Wia si, u dia jaŋ ŋaa lee-la niaa si jaŋ chuchuɔlɛ Wia, aŋ ka ma miira kaa birimɛ gaari-dia.”
47Tapulii-na kala Yesu yie dagɛ niaa Wia-dia-la tuɔŋ. Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ chichɛ di ba kpuu. 48Ama ba bi jiŋ woŋbii-la ba si jaŋ to, bɛɛ wiaa nialiŋ kala fa si hɛ dimɛ jegile ninii wialiŋ u síi bul nɛ ari siifiɛsiŋ.
20Farisii tiŋŋaa piɛsɛ Yesu u doluŋ wiaa
1Tapulii kubala Yesu didagɛ niaa Wia-dia lɛ aŋ pɛ bubul Wia wu-zɔmɔ-la wiaa. Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ sii kɔ u teeŋ. 2Ba piɛsu a bul, “Dol bɛɛ nɛ ŋ kɛŋ a ŋiŋaa wiaa deeŋba? Kubɛɛ nɛ piŋ doluŋ ŋ ŋiŋaa ŋii?” 3Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi ma jaŋ piɛsɛma wii. Má dagɛmi. 4Jɔɔŋ, nii-la fa síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ, u doluŋ, u lii Wia teeŋ nɛɛ koo nuhuobiine teeŋ nɛɛ?” 5Ŋii nɛ ba suomo kɛŋ wii-la lilɛrɛ dɔŋɔ lɛ aa bul, “Wu-bɛɛ nɛ laa chɛ di la bul? Di la nɛ bula pu a bul di Wia teeŋ nɛ u lii, u jaŋ piɛsɛla a bul, ‘Bɛɛ nɛ saa tii ma bi wialiŋ u si bula laa dii?’ 6Di la nɛ bira si nuhuobiine teeŋ nɛ, ni-daŋ-la kala si hilimi daha, ba jaŋ yagɛla ari tabiaa, bɛɛ wiaa ba sɛyɛ ari Jɔɔŋ fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ.” 7Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “La bi jiŋ u dol-la si lii lee-la.” 8Yesu ma bula piba a bul, “Tɔɔ, mi ma bi jaŋ dagɛma dol-la mi si kɛnɛ bubuɔŋ.”
Yesu magɛ namaga a tigɛ tiŋtinnaa si hɛ baga lɛ
9Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a pi nialiŋ si hɛ dimɛ a bul, “Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ a bil baga a chɔŋsɛ kiaa si kɛŋ nɛnɛɛ yugɛ a nagɛ chichuɛŋ. Ba yiriŋ nɛ gireps. Ŋii nɛ u paa niaa hɛ baga-la lɛ di ba bibeŋ, aŋ sii mu tiŋtee dɔŋ a dieni dimɛ. 10Kialiŋ nɛniŋ si yie, u tiŋ u tiŋtinnaa dɔŋɔ duu mu tiŋtinna-la teeŋ a laa tii-nɛnɛ-la dɔŋsuŋ kaa kɔ. U mu ba kɛnu a ŋmobu aŋ kiru, u miira kɛŋ na-hilliŋ a kaa mu baga tiina teeŋ. 11Ŋii nɛ u bira tiŋ u tiŋtinna-la dɔŋɔ maa. U ma bira mu. Nialiŋ ŋmobu maa aŋ hiisu aŋ bira kiru maa, u miirɛ ari na-hilliŋ. 12Ŋii nɛ u bira tiŋ ni-tori. Nialiŋ piru maa aŋ kiru ta. 13Ŋii nɛ baga-la tiina bul, ‘Wu-bɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa? Mi jaŋ tiŋ mi bii-chooluŋ. Ŋ bi pɔɔ, ba jaŋ zilu.’ Ŋii nɛ u tiŋ bile u mu. 14Tiŋtinna-la si nau duu kɔ, ŋii nɛ ba bula pi dɔŋɔ a bul, ‘Baga-la tiina bie nɛ ŋii. Di baga-la tiina nɛ suba, bie deeŋ nɛ jaŋ dii u kiaa. Má leŋ di la kpuu, ka di baga-la ŋaa la kuŋ.’ 15Ba kɛnu kaa lii baga-la tuɔŋ a kpuu.” Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ nialiŋ a bul, “Ɛɛ nɛ baga-la tiina jaŋ ŋaa? 16U jaŋ kɔ a kpu tiŋtinna-la kala aŋ joŋ baga-la a pi ni-tania.”
Nialiŋ si nii wialiŋ Yesu si bula, ba si di Wia bi jaŋ sɛi di ba ŋaa ŋii. 17Ŋii nɛ Yesu beŋba aŋ piɛsɛba a bul, “Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari tiebii-la dii-saaraa si via ta, u nɛ jaŋ ku ŋaa tiebii-duoŋ ba si joŋo bil dia geŋtine. Wiiŋ deeŋ bubuɔŋ nɛ saa ŋaa bɛɛ? 18Nii-la kala si tel tiebii-la nyuŋ, u tiina jaŋ yɛrɛ muno muno. Di tiebii-la ma nɛ tel nuu-kala nyuŋ, u jaŋ yɛrɛ u tiina muno muno.”
Yesu bul laŋpoo ti̱miŋ wiaa
19Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichiba ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ walimɛ di ba kɛŋ Yesu naa-buasu-la lɛ, bɛɛ wiaa ba jima ari u magɛ namaga-la a tigɛba lɛ nɛ. Ama baa fá nialiŋ si hɛ dimɛ nɛ. 20Ŋii nɛ ba bee chichɛ woŋbii-la ba si jaŋ to a kɛnu. Ba kpal niaa a ŋaa di ba fugi ari ba ŋaa ni-titiiba nɛ. Ba joŋ moribiee piba di ba mu a magisɛ Yesu a piɛsu wiaa a na duu nɛ bul wii chei, di ba wuo to ŋii lɛ a kɛnu a kaa mu hɛ ba kuori-baliŋ nisiŋ lɛ, duu ŋaau ŋii kala u si cho. 21Ŋii nɛ nialiŋ ba si hɛ, ba mu Yesu teeŋ, a piɛsu a bul, “La kuhiaŋ, la jima wialiŋ kala ŋ síi bul aŋ didagɛ maa, ba ŋaa wutitiiba nɛ. La jima ari ŋ joŋ niaa kala ba ŋaa kubala nɛ, ŋŋ dagɛ Wia woŋbii-titii nɛ. 22U ŋaa woŋbii nɛ di la ti̱ŋ laŋpoo a pi Rom tiŋteeŋ kuori-baliŋ ba síi yirɛ Siiza koo? Dagɛla.” 23Ama Yesu jiŋ ba bubuɔŋ. Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, 24“Má kɛŋ moribii-biiŋ kaa kɔ mi bee na. Kubɛɛ nyuŋ nɛ hɛ dimɛ? Kubɛɛ yiriŋ ma nɛ ba tuuro hɛ moribie-la lɛ?” Ŋii nɛ ba si, “Siiza yiriŋ nɛ.” 25Ŋii nɛ Yesu bul, “Tɔɔ, má joŋ Rom tiŋteeŋ kuori-bal-la kiaa a pu, aŋ joŋ Wia ma kiaa pu.” 26U si bul ŋii, ba bi wii-kala na ba si jaŋ wuo to ŋii lɛ kɛnu nialiŋ si hɛ dimɛ sipaaŋ. Wialiŋ u si bula ŋaaba wu-kpuŋkpere, ba niiŋ kala maa.
Yesu bul wiaa a tigɛ nialiŋ si sii suuŋ lɛ
27Ŋii nɛ Sadusii tiŋŋaa dɔŋsuŋ ma kɔ Yesu teeŋ. Niaa deeŋba laa dii ari nialiŋ si suba bira bi jaŋ sii suuŋ lɛ. Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, 28“La kuhiaŋ, Moosis dagɛla Wia teniŋ tuɔŋ ari baal nɛ jaa haala, di haal-la ari baal-la nɛ bi bii lula, aŋ ka di baal-la suu, duu ŋaana jaa yo-haal-la a lul biiriŋ pi u malima si suba, di biiri-la chiŋ u nyuŋ lɛ. 29Naaŋbiiriŋ balipɛ nɛ fa hɛ dimɛ bua kubala lɛ. Ba kuhiaŋ jaa haala. Ba di haal-la bi bii lula, aŋ ka u suu. 30Liamiŋ tiina joŋ haal-la jaa. Ba duu ma bi bii lula, aŋ ka u ma suu. 31Torimuŋ tiina ma joŋ haal-la jaa. U ma ŋii titia nɛ. Ŋii nɛ naaŋbiiri-la balipɛ kala jaa haal-la. Ba kala suu aŋ bi bii lula. 32U ŋii hariŋ haal-la ma suu. 33Tapulii-la niaa si jaŋ sii suuŋ lɛ, baalaa deeŋba balipɛ tuɔŋ kubɛɛ nɛ jaŋ tii haal-la? Ba kala balipɛ nɛ jaau.”
34Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Baala-la ari haala-la si hɛ ba miisiŋ lɛ lɛɛlɛ, ba níi jaa dɔŋɔ. 35Ama bua-la lɛ baala-la ari haala-la si jaŋ sii suuŋ lɛ a kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ, ba bira bi jaŋ jaa dɔŋɔ. 36Ba jaŋ nagɛ Wia tiŋdaaraa a bira bi jaŋ suu. Wia si chisɛba suuŋ lɛ ŋii, ba jaŋ ŋaa Wia biiriŋ. 37Moosis fa paala chaasa dagɛ ari ba jaŋ chisɛ nialiŋ si suba suuŋ lɛ di ba wei. U fa bul Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ari la Tiina Wia nɛ ŋaa Abiraham Wia ari Aizik Wia ari Jekɔb ma Wia. Lee-la u fa si bul wiaa a tigɛ tii-bie-la síi dii nyiniŋ lɛ nɛ, u fa bul ŋii. 38U si bul ŋii daga ari u ŋaa ni-weyee Wia nɛ. U bi jaŋ wuo ŋaa nialiŋ si suba Wia.” 39Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichiba dɔŋsuŋ bula pu a bul, “La kuhiaŋ, ŋ bul woruŋ nɛ.” 40Ba bira bi nyu-duoŋ kɛnɛ di ba piɛsɛ Yesu wii-kala.
Ba piɛsɛ Kirisito, nii-la Wia si liisa, wiaa
41Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba, “Ɛɛ nɛ ba jaŋ wuo bul ari Kirisito, nii-la Wia si liisa, jaŋ ŋaa Devit nihiliɛrɛ duŋduŋa? 42Devit titia bula Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ba síi yirɛ Saams a bul,
‘Mi Tiina Wia bula pi mi Tiina,
duu hɔŋ u sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ,
43see duu yuo dii u diŋdɔŋŋɔɔ kala dɛrɛ.’
44Devit titia yirɛ nia deeŋ u Tiina. Ɛɛ nɛ saa u jaŋ wuo ŋaa Devit nihiliɛrɛ duŋduŋa?”
Yesu bul Wia teniŋ kerichiba wiaa
45Ŋii nɛ Yesu bula pi u haritooroo nialiŋ kala sipaaŋ a bul, 46“Má kɛŋ ma titia woruŋ Wia teniŋ kerichiba lɛ. Ba yie gugɔllɛ yɔbɔ lɛ ari ba gɛri-duduosuŋ, a cho di niaa jujoŋba jirima a chuchuɔlɛba. Ba yie chichɛ di-hɔŋ-zɔŋŋɔɔ Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ. Di ba nɛ yirɛba di ba ku dii kiaa, ba cho di ba hɔŋ ni-balaa di-hɔnɔɔ maa. 47Ba yie fugo chuɔlɛ Wia didieni a kɛŋ yo-haalaa kiaa kaa laa didii. Bua-la lɛ Wia si jaŋ dii ba sariya, ba nɛ jaŋ na hɛɛŋ a kii ba dɔŋsuŋ tiŋŋaa kala.”
21Yo-haala joŋ kiaa pi Wia
1Bua kubala Yesu hɛ Wia-dia lɛ a na nialiŋ si kɛŋ kiaa si joŋ ba moribiee bil a pipi Wia. 2Ŋii nɛ u bira na yo-haal ma si joŋ amiisiŋba balia a ma hɛ. 3Ŋii nɛ u bula pi nialiŋ a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, yo-haala deeŋ moribii-bie-la u si joŋo hɛ, u nɛ kii nialiŋ moribie-la kala. 4Nialiŋ kala si joŋ moribiee a pi Wia, ba liisa aŋ ka nɛ. Aŋ ka u-na joŋ u summu moribiiŋ kala a hɛ, ku-la kala u si kɛnɛ nɛ ŋii.”
Yesu bul ŋii Wia-dia si jaŋ tel
5Ŋii nɛ Yesu haritooroo dɔŋsuŋ bul wiaa a tigɛ Wia-dia-la lɛ a bul duu zɔmɔ, di u tiebie-la ba si kaa saau ma zɔmɔ, a bira bul ŋii niaa si joŋ ku-zɔŋŋɔɔ a pi Wia ba kaa wasɛ dia-la, ba kala nɛ ŋaa dia-la zɔŋ ŋii. 6Ŋii nɛ Yesu bul, “Bua kubala jaŋ yi, ba jaŋ ŋmoo kiaa deeŋba kala ma síi na a lo. Ba bi jaŋ leŋ di tiebii-bala ma daŋ u dɔŋɔ lɛ.”
Yesu bul ŋii ba si jaŋ dɔgisɛ nialiŋ síi tou
7Ŋii nɛ ba piɛsɛ Yesu a bul, “La kuhiaŋ, bua bɛɛ lɛ nɛ wiaa deeŋba jaŋ ŋaa? Bɛɛ kiaa nɛ la jaŋ na, ka di wiaa deeŋba-na ŋaa?” 8Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má kɛŋ ma titia woruŋ di nuu-kala síma nyisu,” a bira bul, “Niaa jaŋ yugɛ a kɔ a joŋ mi yiriŋ hɛ ari ba nɛ ŋaa Kirisito, a bul di bua-la dunia si jaŋ dɛrɛ kpaga nɛ. Ama ma sí ba hariŋ to. 9Ma jaŋ nii ari laaliŋ ari yuosuŋ hɛ daha a hɛ di-boloo maa. Di ma nɛ ku nii ŋii, ma sí leŋe di ma bɔisiŋ joŋ. Wiaa deeŋba kala jaŋ ŋaa bal, ama u ŋii saa bi naga ari dunia didɛriŋ yie nɛ.”
10Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Tiŋteeŋ dɔŋɔ niaa jaŋ sii a mu yuo tiŋteeŋ dɔŋɔ niaa. Taŋ kuoro ari u niaa jaŋ sii giri a mu yuo kuoro dɔŋɔ ari u niaa. 11Tiŋteeŋ jaŋ zigili woruŋ, losuŋ ma jaŋ juu, nyanyalaa jaŋ juu niaa leree yugɛ, wu-bal-lɔrunuŋ ari wu-magilaa kala jaŋ ŋaa wia nyuŋ. 12Ka di wiaa deeŋba kala-na ŋaa, ba jaŋ kɛsɛma a to naasiŋ dɔgisɛma. Ba jaŋ joŋma hɛ niaa nisiŋ lɛ di ba dii ma sariya Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ a kɛŋma tɔ dia. Ba jaŋ kɛŋma kaa mu kuoroo ari ni-balaa sipaaŋ a tiŋ mi wiaa. 13Bua deeŋ lɛ nɛ ma jaŋ wuo na woŋbiiŋ a bul Wia wu-zɔmɔ-la. 14Má kɛŋ ma titia hɛ dɔŋɔ lɛ a sí leŋe duu walimɛma ŋii ma si jaŋ bul wiaa a laa ma titia, 15bɛɛ wiaa mi jaŋ joŋ wu-jimiŋ a hɛ ma nyuŋ lɛ di ma bul wialiŋ ma diŋdɔŋŋɔɔ si bi jaŋ wuo kaa lɛrɛ ari wutitii dee. 16Ma nyimmaba ari ma naaŋbiiriŋ ari ma doho niaa ari ma naŋdɔŋsuŋ paala jaŋ joŋma hɛ ma diŋdɔŋŋɔɔ nisiŋ lɛ. Ba jaŋ kpu ma dɔŋsuŋ. 17Nuu-kala jaŋ bɛrɛma a tiŋ mi wiaa. 18Ama ma kuŋ nyu-puŋ ma bi jaŋ lɛl. 19Di ma nɛ nyalima, ma jaŋ laa ma miisiŋ.”
Yesu bul ari ba jaŋ ŋmoo Jerusalɛm lo
20Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Di ma nɛ na di laali-yuoroo golli Jerusalɛm, ma jaŋ jiŋ ari taŋ-la jaŋ tel lɛɛlɛ. 21Ŋii-na má leŋ di nialiŋ si hɛ Judiya lɛ fá mu jil peelee nyuŋ. Nialiŋ ma si hɛ taŋ-la tuɔŋ, u maga di ba lii taŋ-la tuɔŋ. Nialiŋ ma si hɛ ba bagisiŋ lɛ, ma sí miira juu taŋ-la tuɔŋ. 22Tapulii-la Wia jaŋ dɔgisɛ Iziral niaa, a leŋ di wialiŋ kala ba si bula Wia teniŋ tuɔŋ sɛnɛ ku bal. 23Haala-la si kɛŋ luoroo ari haala-la si kɛŋ bii-mulluŋ baa wasɛ yiliŋ, tapulia-la lɛ ba jaŋ na hɛɛŋ. Tiŋtee-la kala jaŋ na hɛɛŋ woruŋ. Wia jaŋ na baaniŋ tiŋteeŋ deeŋ niaa nyuŋ a dɔgisɛba. 24Ba jaŋ kpu dɔŋsuŋ ari tokobiee, aŋ kɛsɛ dɔŋsuŋ di ba ma ŋaa yosuŋ tiŋtee-dɔŋsuŋ lɛ, ka nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa yigi Jerusalɛm taŋ-la kala lo, see bua-la yie di Wia piba woŋbiiŋ di ba leŋ.”
Yesu bula pi niaa duu jaŋ miira kɔ
25Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Niaa jaŋ na wu-magilaa wii-pɔsuŋ ari chɛnɛ ari chɛŋwulaa lɛ. Dunia kala lɛ, niaa bi jaŋ jiŋ wii-la kala lɛ ba si hɛ. Di mugi-balaa níi huuru, fawulluŋ jaŋ kɛŋba. 26Fawulluŋ jaŋ kɛŋ niaa di ba yeŋŋi a tiŋ ba síi yiɛlɛ wii-la si jaŋ ŋaa dunia kala lɛ. Ba jaŋ kiri wia nyuŋ kialiŋ kala si kɛŋ doluŋ di ba lii ba leree. 27Ŋii lɛ nɛ ma jaŋ na mi-na Nuhuobiine Bie di mi to duoŋbiliŋbaaniŋ tuɔŋ kuu tuu. Mi jaŋ kɛŋ doluŋ a chaanɛ kiŋkɛŋ. 28Di wiaa deeŋba suomo a ŋiŋaa, má sii chiŋ a kɛŋ ma digilaa wuoli, bɛɛ wiaa bua-la lɛ Wia si jaŋ laama ta yie nɛ.”
Yesu bul tutogo wiaa
29Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga piba a bul, “Má bee na tutogo ari tiisiŋ dɔŋsuŋ. 30Di ma nɛ na tiisiŋ di ba suomo tutɔsɛ, ma jima yibiiniŋ jua nɛ. 31Ŋii titia nɛ, di ma nɛ na wiaa deeŋba kala mi síi dagɛma di baa ŋaa, ma jiŋ ari Wia kuorii-la kpaga nɛ. 32Wutitii nɛ, mi bulaa pima, ma lɛɛlɛ niaa deeŋba si hɛ ma miisiŋ lɛ, ma bi jaŋ suu, ka wiaa deeŋba ŋaa bal. 33Wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala jaŋ dɛrɛ, ama wialiŋ mi si bula bi jaŋ lɛl.
34Má kɛŋ ma titia, a sí wu-fuoloo ŋiŋaa, a sí siniŋ nyua bubugi. Ma sí leŋe di dunia kiaa wiaa walimɛma. Di wiaa deeŋba níi walimɛma, tapulii-la mi-na Nuhuobiine Bie si jaŋ kɔ, u jaŋ guu ku di-ma lɛ a nagɛ ba si hɛ bɛrɛ́, kiaa vɛnɛ mu juu-u lɛ aŋ bi jiŋ ŋii. 35Tapulii-la jaŋ kɛŋ dunia nuu-kala lee-kala lɛ. 36Má pɔ a chuchuɔlɛ Wia bua-na kala lɛ. Di ma nɛ ŋaa ŋii, ma jaŋ kɛŋ doluŋ a lii wialiŋ kala si jaŋ ŋaa lɛ ari yarifiɛlaa a wuo chiŋ mi-na Nuhuobiine Bie sipaaŋ.”
37Yesu fa yie hɛ Wia-dia lɛ wiihɛyɛ ari chichuɔŋ kala a didagɛ niaa. Di didaaniŋ nɛ yie-na kala, u yie mu Oliv pel-la nyuŋ nɛ a piŋ. 38Siipuuraa-na kala saa niaa yie mu Wia-dia di ba jegile nii wialiŋ u síi bul.
22Ba vuura di ba kpu Yesu
Mat. 26.1-5; Maak 14.1-2; Jɔɔŋ 11.45-53
1Tapulaa deeŋba, diisiŋ kieliŋ gbiele-la kpaga nɛ, gbiele-la lɛ ba si yie dii boroboro-la si bi si-buruŋ kɛnɛ. 2Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba wiwalimɛ di ba na woŋbii-la ba si jaŋ to a kpu Yesu di nialiŋ bi jiŋ, bɛɛ wiaa baa fá nialiŋ nɛ.
Judas sɛyɛ duu joŋ Yesu yallɛ
Mat. 26.14-16; Maak 14.10-11; Jɔɔŋ 11.45-53
3Ŋii nɛ Sitaani ku juu baal kubala. U fa ŋaa Yesu haritooroo fii ari balia-la dɔŋɔ nɛ. U yiriŋ nɛ Judas. Baa yiru Isikarɔt ma nɛ. 4Ŋii nɛ Judas sii mu bula pi nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia-dia kuhiasiŋ ŋii u si jaŋ to a kɛŋ Yesu yalla piba. 5Ba tuɔŋ tɔrɛ. Ba sɛi ari ba jaŋ pu moribiee. 6Ŋii nɛ Judas sɛi, a suomo chichɛ woŋbii-la u si jaŋ to a kɛŋ Yesu yalla piba di nialiŋ bi jiŋ.
Yesu ari u haritooroo dii diisiŋ kieliŋ gbiele kudiilee
Mat. 26.17-25; Maak 14.12-21; Jɔɔŋ 13.21-30
7Ŋii nɛ gbiele-la lɛ ba si yie dii boroboro-la si bi si-buruŋ kɛnɛ yi, bua-la lɛ u si maga di ba kpu pie-bie-la ba si jaŋ kaa ŋaa gbiele-la kudiilee. 8Ŋii nɛ Yesu tiŋ Piita ari Jɔɔŋ a bul di ba mu ŋaa ba diisiŋ kieliŋ gbiele kudiilee di ba dii. 9Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, “Nii nɛ ŋŋ chɛ di la ŋaa kudiile-la?” 10U bula piba a bul, “Bee na, di ma nɛ juu taŋ tuɔŋ, ma jaŋ cheŋ baal kubala duu kori loŋ ari liiŋ. Má to u hariŋ juu dia-la u síi juu. 11Di ma nɛ mua, má bula pi dia-la tiina a bul, ‘La kuhiaŋ si la piɛsiŋ di nii lɛ nɛ nuhuɔraa dia hɛ, di ba di u haritooroo juu hɔnɔ dii diisiŋ kieliŋ gbiele-la kudiilee?’ 12U jaŋ dagɛma dii-bal kubala. U ŋaa lusuŋ nyuŋ dia nɛ. Ba wasu kala. Lee-la nɛ ma jaŋ ŋaa kudiile-la.” 13Ŋii nɛ ba mu a na wialiŋ kala u si bula piba ari ba jaŋ na, a ŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele kudiile-la ba dii.
Kudiile-la la si jaŋ dii a liliisi Yesu wiaa
Mat. 26.26-30; Maak 14.22-26; 1 Kɔr. 11.23-25
14Bua-la si yie di ba dii kudiile-la, Yesu ari u naŋzɔɔba kala hɔŋ di ba dii kiaa. 15Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi fa paala cho di la di ma dii kiaa deeŋba, aŋ ka di mi-na na hɛɛŋ. 16Mi jaŋ bula pima ari mi bira bi jaŋ kɔ di mi dii kudiilee deeŋba, see bua-la lɛ Wia kuorii-la si jaŋ kɔ. Ŋii lɛ nɛ la jaŋ jiŋ kudiile-la la si die bubuɔŋ.” 17Ŋii nɛ u joŋ nyunyuala ari siniŋ a lɔllɛ Wia aŋ joŋo pi u naŋzɔɔba-la a bul, “Má laa nyunyuala deeŋ ari siniŋ a kaa kpaa ma titia. 18Mi bulaa pima, mi bira bi jaŋ kɔ di mi nyua siniŋ deeŋ, see bua-la lɛ Wia kuorii-la si jaŋ kɔ.” 19Ŋii nɛ Yesu bira joŋ boroboro a lɔllɛ Wia aŋ kaa chɔgɛ chɔgɛ, a joŋo piba aŋ bul, “Mi yaraa nɛ ŋii. [Mi joŋo pi Wia a tiŋ ma wiaa, má laa dii. Má ŋaa ŋii a liliisi mi wiaa.” Ŋii nɛ ba dii. 20Ba si dii kialiŋ dɛrɛ, u bira joŋ nyunyuala ari siŋ-la a piba aŋ bul, “Nyunyuala ari siniŋ deeŋ ŋaa ni̱i-falii nɛ Wia ta. Mi chaliŋ si jaŋ jaasɛ ma wiaa nɛ tii Wia ta ni̱i-la.] 21Má bee na, nii-la si jaŋ kɛŋmi yallɛ hɛ la tuɔŋ nɛ, la kala didii kiaa. 22Mi-na Nuhuobiine Bie, mi jaŋ suu ari Wia si dagɛ ŋii, ama nii-la si jaŋ joŋmi yallɛ, u jaŋ na hɛɛŋ yugɛ.” 23Ŋii nɛ Yesu naŋzɔɔba-la suomo pipiɛsɛ dɔŋɔ ari ba tuɔŋ kubɛɛ nɛ jaŋ ŋaa ŋii?
Yesu haritooroo kɛŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ wiaa kaa lilɛrɛ
24Ŋii nɛ Yesu haritooroo kɛŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ wiaa kaa lilɛrɛ. 25Yesu bula piba a bul, “Nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa kɛŋ ba doluŋ kaa hɔŋ ba niaa nyuŋ nɛ. Kuoroo dɔŋsuŋ síi beŋ niaa, ba cho di nialiŋ ba síi beŋ kɛŋba kaa yiyirɛ ni-zɔmɔ. 26Ama u bi maga di ma ŋiŋaa ŋii. U maga di ma tuɔŋ kuhiaŋ nɛ birimɛ haŋbie, di ma sipaa-laara ma tiŋ tiŋtiŋŋaa pipima. 27Nuu nɛ hɔnɔ, aŋ ka u dɔŋɔ ŋaa kudiilee pupu u didii. Ba di nii-la si ŋaa kudiile-la pupu, ba tuɔŋ kubɛɛ nɛ yuga? Nii-la si hɔnɔ, ka ba ŋaa kudiilee pupu, u nɛ yuga. Ama mi-na hɛ ma tuɔŋ a tiŋ tiŋtiŋŋaa pipima.
28Mi si hɛ ma teeŋ ŋii, mi na hɛɛŋ woruŋ. Aŋ ka ma chiŋ mi sɛmɛ aŋ bimi via ta. 29Mi Nyimma pimi doluŋ nɛ di mi ŋaa kuori-baliŋ. Ŋii titia nɛ mi ma jaŋ pima doluŋ di ma ŋaa kuori-balaa. 30La di ma kala jaŋ dii kudiilee Wia kuorii-la tuɔŋ. Ma jaŋ hɔŋ kuori-kpasinniŋ nyuŋ a dii Iziral tiŋŋaa ta-geŋtisi-la fii ari balia-la sariya.”
Yesu bula pi Piita ari u jaŋ bul duu buu jiŋ
Mat. 26.31-35; Maak 14.27-31; Jɔɔŋ 13.36-38
31Ŋii nɛ Yesu bula pi Saamɔŋ Piita a bul, “Saamɔŋ, Sitaani laa woŋbiiŋ nɛ duu magisɛ ma kala, duu pɔrɛ ni-zɔŋŋɔɔ ni-bɔŋŋɔɔ lɛ, ari paara si yie chaarɛ mii-jɔruŋ ta, aŋ ka mii-biiŋ ŋii. 32Ama mi chuɔlɛ Wia pi ŋ-na Saamɔŋ nɛ di ŋ yarida sí lɛl. Di ŋ nɛ miira kɔ mi teeŋ, pɛ ŋ naaŋbiiriŋ ma lɛ di ba chiŋ ba yarida naaŋ lɛ woruŋ.” 33Ŋii nɛ Piita bula pu a bul, “Mi Tiina, mi síi to ŋ hariŋ ŋii, di ba nɛ tɔŋ dia maa, mi paala ŋaa siri nɛ di ba kɛŋmi ma tɔ. Di ba kpuŋ maa, mi ma ŋaa siri nɛ di mi suu.” 34Ŋii nɛ Yesu bula pi Piita a bul, “Piita, ji-bele bi jaŋ yel, aŋ ka di ŋ bul naaŋsiiŋ butori ari ŋ bimi jiŋ.”
Yesu bula pi u haritooro-la moribiee ari tokobiee wiaa
35Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ u haritooroo a bul, “Bua-la lɛ mi si tiŋma, ma lii aŋ bi moribiee koo sulli-gbaŋsiŋ ma koro, a bi nɛŋtɛŋŋɛɛ tuŋ bulia bulia ma koro. Ma si mu ŋii, ma chɛ kuŋ nɛ kaa?” Ba bul di ba bi kuŋ-kala chɛ ka. 36Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ama lɛɛlɛ ma ku-la kala si kɛŋ moribiee koo sulli-gbaŋa, u maga duu joŋ. Ma ku-la ma kala si bi tokobii kɛnɛ, u maga duu joŋ u gɛri-baliŋ yallɛ nɛ a yɔɔ dɔŋɔ. 37Ŋii nɛ ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ. Ba bula ari ba jaŋ kɛnu pɛ wu-bɔŋ ŋiŋaaraa lɛ. Wiaa deeŋba ba ŋmuŋsa a tigɛmi lɛ nɛ. Ba kala jaŋ ŋaami lɛ nɛ, bɛɛ wiaa wialiŋ kala ba si ŋmuŋsa a tigɛmi lɛ, ba kala jaŋ sɛnɛ ŋaa a dɛrɛ.” 38Ŋii nɛ u haritooroo bula pu a bul, “La Tiina, bee na, tokobiee balia nɛ ŋla.” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má leŋ di wii-la kala bal.”
Yesu chuɔlɛ Wia pel-la nyuŋ ba síi yirɛ Oliv
39Ŋii nɛ Yesu lii Jerusalɛm lɛ a jil peel-la nyuŋ ba síi yirɛ Oliv, ari u si vɛnɛɛ ŋaa ŋii. Ŋii nɛ u haritooroo to u hariŋ mu. 40Ba si yi lee-la, u bula piba a bul, “Má chuɔlɛ Wia, di Sitaani sí wuo nyisɛma.” 41U si bul ŋii dɛrɛ, u kieli u haritooro-la a mu sipaaŋ muapilii, a tuu kpirimi duu chuɔlɛ Wia. 42U chuɔlɛ Wia a bul, “Mi Nyimma, di ŋ tuɔtɔruŋ lɛ nɛ, liisɛ hɛɛ-la síi kɔmi lɛ. Ama mi-na tuɔtɔruŋ lɛ dee ŋ-na tuɔtɔruŋ lɛ nɛ.” [ 43Ŋii nɛ Wia tiŋdaara kubala lii wia nyuŋ a ku tuu u teeŋ a pu doluŋ. 44U tuɔŋ faasa chei kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ. Ŋii nɛ u faasa chuɔlɛ Wia ari siifiɛsiŋ. U suoluŋ paala nagɛ chaliŋ a tutuu tiŋteeŋ.] 45U si chuɔlɛ Wia dɛrɛ, u sii a miira mu u haritooroo teeŋ, di ba piŋ doŋ, bɛɛ wiaa ba tuɔŋ cheye nɛ woruŋ. 46Ŋii nɛ u piɛsɛba, “Ma sɛnɛ piŋ nɛɛ? Má sii chuɔlɛ Wia, di Sitaani sí wuo nyisɛma.”
Ba kɛŋ Yesu
Mat. 26.47-56; Maak 14.43-50; Jɔɔŋ 18.3-11
47Yesu ha síi bul wiaa ŋii, di ni-daŋ kɔ. Yesu haritooro-la fii ari balia-la dɔŋɔ nɛ kɛŋba kaa kɔ lee-la. U yiriŋ nɛ Judas. Ba si kɔ, Judas mu Yesu teeŋ a guoru. 48Ŋii nɛ Yesu bul, “Judas, ŋ sɛnɛ guorimi ŋla nɛ di ŋ joŋ mi-na Nuhuobiine Bie yallɛɛ?” 49Yesu haritooro-la fa si hɛ dimɛ a na wii-la síi ŋaa, ŋii nɛ ba piɛsɛ Yesu a bul, “La Tiina, ŋŋ chɛ di la kɛŋ la tokobie-la taba nɛɛ?” 50Ŋii nɛ Yesu haritooroo dɔŋɔ joŋ tokobii, a ta nialiŋ dɔŋɔ na-diiŋ digiliŋ kiɛsɛ. Baal-la fa ŋaa nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ yomo nɛ. 51Ŋii nɛ Yesu bul di u maga nɛ, di ba leŋ. U si bul ŋii, u digi baal-la digiliŋ lɛ a ŋaa u fiɛlɛ. 52Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia-dia kuhiasiŋ ari ba taŋ kuhiasi-la si kɔ di ba kɛnu, a bul, “Mi ŋaa gaaru nɛɛ? Ma síi kori tokobiee ari taŋguloo a kukɔ di ma kɛŋmii? 53La di ma kala nɛ fa hɛ Wia-dia lɛ tapulii-na kala, aŋ ka ma bi walima di ma kɛŋmi dimɛ. Ama bua deeŋ lɛ nɛ birimiŋ tiina Sitaani pima doluŋ ma wuo kɔ di ma kɛŋmi.”
Piita si u bi Yesu jiŋ
Mat. 26.57-58, 69-75; Maak 14.53-54, 66-72; Jɔɔŋ 18.12-18, 25-27
54Ŋii nɛ ba kɛŋ Yesu. Ba kɛnu kaa mu nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dia, ka Piita daa tuto ba hariŋ. 55Di ba hɛ nyiniŋ kaala tuɔŋ. Ba si jua, Piita mu pɛ nialiŋ síi wieni nyiŋ-la lɛ. 56Toli-bie kubala ma hɛ dimɛ. U fa ŋaa dia-la tiŋtinnu nɛ. U na Piita duu hɔnɔ aa wieni nyiniŋ. U bul, “Baala deeŋ ma faa to Yesu hariŋ nɛ.” 57Ŋii nɛ Piita si, “Haal, mi paala buu jiŋ.” 58Muapilii di baal kubala ma nau a bul, “Ŋ ma ŋaa ba dɔŋɔ nɛ.” Ŋii nɛ Piita bira bul duu dee. 59U bi diene bira di baal dɔŋ ma nɛ ŋii a pɛsɛ ari Piita ŋaa Yesu haritooroo dɔŋɔ nɛ, bɛɛ wiaa u ma ŋaa Galilii tiina nɛ. 60Ŋii nɛ Piita bira bula pu a bul, “Baal, mi paala bi wii-la ŋ síi bul jiŋ.” Piita síi bul ŋii, u bi bula dɛrɛ di ji-bele yele. 61Ŋii nɛ la Tiina Yesu daasɛ a beŋ Piita. U liisi wii-la Yesu fa si bula pu ari u jaŋ bul naaŋsiiŋ butori ari u bi u-na Yesu jiŋ, ka di ji-bele-na yel. 62Ŋii nɛ Piita lii a faasa yel.
Ba sieri Yesu lɛ aŋ ŋmobu
63Ŋii nɛ nialiŋ si pɔ Yesu sieru lɛ aŋ ŋmobu. 64Ba vɔɔ u siaa tɔ a ŋmobu aŋ piɛsu duu dagɛ nii-la si ŋmobu. 65Ba bul wiaa ma yugɛ a tuusu.
Ba kɛŋ Yesu kɔ nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa sipaaŋ
Mat. 26.59-66; Maak 14.55-64; Jɔɔŋ 18.19-24
66Taŋ si pula, Ju̱u tiŋŋaa taŋ kuhiasiŋ ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba, ba hilimi a leŋ ba kɛŋ Yesu kɔ ba sipaaŋ, lee-la ba si yie hilime vuvuurɛ wiaa. 67Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, “Dagɛla, ŋ nɛ ŋaa nii-la Wia si liisaa?” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Di mi nɛ bula pima maa, ma bi jaŋ laa dii. 68Di mi nɛ saa bira piɛsɛma wii maa, ma bi jaŋ bul wii-kala, 69ama a lii lɛɛlɛ a kaa mu mi-na Nuhuobiine Bie jaŋ hɔŋ Wii-baliŋ sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ.” 70Ŋii nɛ ba kala piɛsu a bul, “Ŋ nɛ saa ŋaa Wia Bie koo?” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma bul woruŋ nɛ, mi nɛ sɛnɛ ŋaa Wia Bie.” 71Ŋii nɛ nialiŋ bul, “La bira bi siada tiina kala ka chɛ. La titia nia wii-la u si bula nɛ.”
23Ba kɛŋ Yesu kaa mu Paalit sipaaŋ
Mat. 27.1-2, 11-14; Maak 15.1-5; Jɔɔŋ 18.28-38
1Ŋii nɛ niaa deeŋba kala sii, a kɛŋ Yesu a kaa mu Paalit teeŋ. 2Dimɛ nɛ ba suomo a bul wialiŋ u si ŋaa chei a bul, “La kɛŋ baala deeŋ duu nyisɛ la niaa di ba via la woŋbii-la la síi to, aŋ bul di ba sí laŋpoo ma time pi Rom tiŋteeŋ kuori-baliŋ. U bira bula a tigɛ u titia lɛ di u nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa, a bul duu ŋaa kuoro ma.” 3Ŋii nɛ Paalit piɛsu a bul, “Ŋ nɛ ŋaa Ju̱u tiŋŋaa kuoro koo?” Yesu bula pu a bul, “Oo, mi nɛ.” 4Ŋii nɛ Paalit bula pi nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari ni-daŋ-la kala si hilime a bul, “Mi bi wii-la na baala deeŋ si ŋaa chei a magɛ di ba kpuu.” 5Ŋii nɛ nialiŋ síi bul Yesu teeŋ ha pɛsɛ a bul, “U dagɛ niaa a ŋaa ba ŋiŋaa taawɛi nɛ. U suomi ŋii Galilii lɛ nɛ, a sii kɔ Judiya tiŋteeŋ, a gɔllɛ lee-la kala aa dagɛba, a ŋaa ba ŋiŋaa taawɛi aŋ lɛɛlɛ kɔ Jerusalɛm ma ŋla.”
Ba kɛŋ Yesu mu Hɛrɔd teeŋ
6Paalit si nii ari Yesu lii Galilii nɛ, u piɛsɛ nialiŋ síi bul Yesu teeŋ a bul, “Baala deeŋ ŋaa Galilii tiina nɛɛ?” Ŋii nɛ ba bula pu di kuoro Hɛrɔd nɛ faa beŋ tiŋtee-la Yesu si lia. 7Paalit si nii ŋii, u ŋaa ba kɛnu kaa mu Hɛrɔd teeŋ. Bua-la lɛ di Hɛrɔd hɛ Jerusalɛm lɛ. 8Hɛrɔd tuɔŋ kala tɔrɛ u si na Yesu, bɛɛ wiaa u nii u wiaa faafaa kala nɛ a yie chichɛ duu nau. U faa chɛ di Yesu ŋaa wu-kpuŋkpere nɛ duu na. 9Ŋii nɛ Hɛrɔd piɛsɛ Yesu wiaa yugɛ, ama u bi wii bula. 10Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba-la sii tuɔra mu Yesu lɛ a faasa bul u teeŋ woruŋ. 11Hɛrɔd ari u laali-yuoroo sieri Yesu lɛ a dɔgisu, aŋ leŋ ba joŋ gɛri-baliŋ ku-zɔŋ kubala laalu, aŋ miira kɛnu mu Paalit teeŋ. 12Hɛrɔd ari Paalit faa yuo dɔŋɔ nɛ. A lii tapulii-la nɛ, ba siŋ a dii naŋdɔŋsuŋ.
Ba si di ba kɛŋ Yesu mu kpu
Mat. 27.15-26; Maak 15.6-15; Jɔɔŋ 18.39–19.16
13Ŋii nɛ Paalit yirɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ ari niaa dɔŋsuŋ a bula piba a bul, 14“Ma kɛŋ baala deeŋ kaa kɔ mi teeŋ a bula pimi ari u ŋaa di niaa via woŋbii-la la síi to nɛ. Mi saa piɛsu ma kala sipaaŋ. Wialiŋ ma síi bul u teeŋ a bul duu cheye, mi bi ba tuɔŋ kubala ma na duu ŋaa chei. 15Hɛrɔd ma si bi na u si ŋaa wii-la chei, ŋii nɛ tii u leŋ ba bira kɛnu kaa kɔ daha. Má bee na, baala deeŋ bi wii-kala ŋaa chei a magɛ di ba kpuu. 16Mi jaŋ leŋ di ba viiru aŋ joŋo ta.” [ 17Ama diisiŋ kieliŋ gbiele-la nɛ yie-na kala, ba yie leŋ Paalit liisɛ daŋsarikaba tuɔŋ kubala nɛ a ta, nii-la Ju̱u tiŋŋaa si cho di ba liisa.]
18Ŋii nɛ nialiŋ kala kpia goŋ a bul di ba kpu Yesu aŋ liisɛ Barabas piba. 19Bua kubala lɛ, niaa sii ŋaa taawɛi nɛ ba ta-baliŋ lɛ. Barabas kpu nuu, ŋii nɛ tii ba kɛnu mu tɔ dia. 20Paalit si cho duu joŋ Yesu ta, ŋii nɛ u bira suomo bul wiaa pi ni-daŋ-la. 21Ama ba faasa kpia goŋ a bul, “Má kpaasu daa-gɛsɛɛ nyuŋ, má kpaasu daa-gɛsɛɛ nyuŋ!” 22Ŋii nɛ Paalit piɛsɛba naaŋsiiŋ butorimuŋ a bul, “Bɛɛ nɛ tii? Bɛɛ kuŋ nɛ baala deeŋ ŋaa chei, ka mi-na bi na? Mi-na bi na u si ŋaa wii-la chei a magɛ di ba kpuu. Mi jaŋ leŋ di ba viiru aŋ joŋu ta.” 23Ka ba ha pɛsɛ, a faasa kpia goŋ a bul, “U maga di ba kɛŋ Yesu a kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ nɛ.” Ba síi ŋaa goŋ ŋii, Paalit ku sɛi ba kua 24a bul di ba kɛŋ Yesu kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ, ari nialiŋ fa si sul ŋii. 25Ŋii nɛ Paalit liisɛ nii-la ba fa si cho a ta, nii-la ba fa si kaa tɔ dia a tiŋ u si ŋaa taawɛi a kpu niaa lɛ. U joŋ Yesu a hɛ ba nisiŋ lɛ di ba ŋaa wii-la ba si cho.
Ba kɛŋ Yesu kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ
Mat. 27.32-44; Maak 15.21-32; Jɔɔŋ 19.17-27
26Ŋii nɛ ba kɛŋ Yesu kaa lii di ba kaa mu kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ. Ba síi mu ŋii, ba cheŋ baal kubala baa yirɛ Saamɔŋ a lii Sariini, duu lii baga a jujuu Jerusalɛm. Ba kɛnu a joŋ daa-gɛsɛ-la baasu a ŋaa u kaa tuto Yesu hariŋ. 27Ni-daŋ-la ma to u hariŋ. Ba tuɔŋ haalaa yuga a yiyel Yesu wiaa. 28Ŋii nɛ Yesu miira daasɛba aŋ bula piba a bul, “Jerusalɛm haalaa, ma sí mi wiaa yel. Má yel ma titia ari ma biiriŋ wiaa. 29Bee na tapulaa ka kɔ nɛ, niaa jaŋ bul, ‘Ha-piraa ari haala-la si bi biiriŋ lula di ba diɛsɛ, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ.’ 30Bua-la lɛ nɛ niaa jaŋ bul di peelee tele tɔba, di duŋdolluŋ ma jɛrɛ tɔba. 31Mi si nagɛ tii-weyiŋ, aŋ ka ba dɔgisɛmi ŋla, ɛɛ nɛ ba jaŋ ŋaama ma lɛ, ma ma si nagɛ tii-hilia lɛ?”
32Ba si kɛŋ Yesu mu ŋii, ba kɛŋ ni-bɔŋŋɔɔ balia ma kaa mu di ba kpuba a pɛ Yesu lɛ. 33Ŋii nɛ ba mu yi lee kubala baa yirɛ nyu-kuŋkogulo. Ba si yi lee-la, ba joŋ Yesu ari ni-bɔmɔ-la balia a kpaasɛba daa-gɛsɛɛ nyuŋ. Dɔŋɔ hɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ si hɛ Yesu na-diiŋ, dɔŋɔ ma hɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ si hɛ u na-gua. 34Ŋii nɛ Yesu chuɔlɛ Wia a bul, “Mi Nyimma, joŋ wii-la ba si ŋaa a chɛba, bɛɛ wiaa ba bi jiŋ wii-la kala ba síi ŋaa.” Ŋii nɛ ba tɔŋsɛ Yesu gɛnniŋ wiaa di ba kpaa, a jiŋ gɛri-la nuu-kala si jaŋ laa. 35Niaa dɔŋsuŋ ma chiŋ dimɛ a bibeŋ, aŋ ka Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ sisieru lɛ a bul, “Duu nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa, má leŋ duu laa u titia ta yeii. U wuo laa niaa tita nɛ.” 36Laali-yuoroo ma sieru lɛ a ŋaa siniŋ si nyala kaa mu pu duu nyua 37aŋ bula pu duu nɛ ŋaa Ju̱u tiŋŋaa kuoro, duu laa u titia ta. 38Ba ma ŋmuŋsa mɛrɛ u daa-gɛsɛ-la lɛ a bul, “Ju̱u tiŋŋaa kuoro nɛ ŋla.”
39Ŋii nɛ ni-bɔmɔ-la dɔŋɔ ma si sagɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ tuusɛ Yesu a bul, “Ŋ nɛ ŋaa nii-la Wia si liisa koo? Saa laa ŋ titia ta aŋ pɛ laala ma ta.” 40Ŋii nɛ ni-bɔmɔ-la dɔŋ-la kpiau lɛ a bula pu a bul, “Ŋ bi Wia ka fáa? La duu kala nɛ juu wu-bala. 41U maga di ba ŋaala-na ŋii nɛ, bɛɛ wiaa la ŋaa wu-bɔŋ nɛ, aŋ ka u-na bi wii-kala ŋaa chei.” 42Ŋii nɛ aŋ ka u bula pi Yesu a bul, “Yesu, di ŋ nɛ dii kuoruŋ, liisi mi ma wiaa.” 43Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, la diŋ kala jaŋ hɛ Wia-jaŋ jiniŋ.”
Yesu suba
Mat. 27.45-56; Maak 15.33-41; Jɔɔŋ 19.28-30
44Wia si ku magɛ nyu-gbaŋa, leriŋ kala biri lim a mu yi didaaniŋ, ka leriŋ bira pullɛ. 45Patiisa nɛ fa hɛ Wia-dia tuɔŋ. Ba kaa kɛrɛ. U kiɛsɛ balia. 46Ŋii nɛ ka Yesu faasa yirɛ a bul, “Mi Nyimma, mi joŋ mi titia a hɛ ŋ nisiŋ lɛ.” U bul ŋii nɛ aŋ wiesi u wiesi kati aŋ suu. 47Ŋii nɛ di laali-yuoroo zɔlɔ kuhiaŋ kubala fa chiŋ dimɛ. U na wii-la si ŋaa, a dɛnnɛ Wia a bul, “Wutitii, baala deeŋ fa ŋaa tuɔ-pul tiina nɛ, u bi wii-kala cheye.” 48Nialiŋ kala fa si hilime dimɛ di ba na wii-la si jaŋ ŋaa aŋ lɛɛlɛ na wii-la si ŋaa, ba paa ba nisaa chuŋ ba nyuŋ lɛ a miira mu dia. 49Nialiŋ kala fa si jiŋ Yesu, ari haala-la kala fa síi to u hariŋ a lii Galilii kɔ, ba chiŋ di-bolii a na wiaa deeŋba kala.
Ba hugi Yesi
Mat. 27.57-61; Maak 15.42-47; Jɔɔŋ 19.38-42
50-51Baal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ. U yiriŋ nɛ Josɛf. U fa ŋaa Ju̱u tiina nɛ a lii Arimatiya. U fa ŋaa nialiŋ si yie hilimi a vuvuurɛ wiaa dɔŋɔ nɛ. U fa ŋaa tuɔ-pul tiina nɛ. Niaa ma jujoŋu jirima. U ma fa gbɛrɛ Wia kuorii-la nɛ duu kɔ. Ba fa síi vuurɛ di ba kpu Yesu a sɛnɛ ŋaa ŋii a kpuu, u fa bi sɛyɛ. 52Ŋii nɛ u sii mu Paalit teeŋ a sul Yesu ku-suuŋ. Paalit leŋ u mu sori. 53U sori Yesu ŋii, a joŋ gɛri-pula a bɛu, a joŋu hugi. U kɛnu kaa mu hugi buŋ ba si lɔsɔ lɛ nɛ. Ba ha bi nuu-kala hugo dimɛ. 54Tapulii-la di ba ŋaa siri didaaniŋ a gbɛrɛ ba chɛ-wiesii-la. 55Haala-la fa si to Yesu hariŋ a lii Galilii kɔ, ba to Josɛf hariŋ a mu na buŋ-la, a na ŋii u si hugi Yesu. 56Ŋii nɛ ba miira mu dia a chɛ tulaali di ba kaa mu tisɛ Yesu. Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ ba sii a wiesi. Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto bul ŋii nɛ.
24Yesu sii suuŋ lɛ
Mat. 28.1-10; Maak 16.1-8; Jɔɔŋ 20.1-10
1Lahadi chɛɛŋ siipuuraa, haala-la sii a kɛŋ tulaalii-la a kaa mu bua-la leriŋ. 2Ba si yi lee-la, ba na di tabii-la ba fa si kaa tɔ bua-la niiŋ suro. 3Ŋii nɛ ba juu bua-la tuɔŋ, ama ba bi la Tiina Yesu ku-suuŋ na. 4Ba chiŋ dimɛ a bi jiŋ wii-la kala ba si jaŋ ŋaa. Ba ŋaa di ba beŋ, di baalaa balia nɛ chiŋ ba sɛmɛ ŋii. Ba gɛnniŋ faasa tutul. 5Fawulluŋ kɛŋ haala-la. Ba kɛŋ ba nyusuŋ gurɛ. Ŋii nɛ baala-la piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma chichɛ nii-la si weye ni-suunuŋ tuɔŋ? 6U tuo daha. U sie nɛ. Má liise mu yi wii-la u fa si bula pima lɛ, bua-la lɛ u fa si hɛ Galilii lɛ. 7U fa bula pima ari ba jaŋ joŋ u-na Nuhuobiine Bie a hɛ haachɛ diiree nisiŋ lɛ di ba kpaasu mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ duu suu, aŋ ka duu sii suuŋ lɛ tapulaa batori chɛɛŋ.” 8Ŋii nɛ haala-la liise yi wii-la u fa si bula piba. 9Ba miira lii bua-la leriŋ a mu bula pi Yesu haritooroo fii ari kubala-la, ari nialiŋ dɔŋsuŋ fa síi to u hariŋ wialiŋ kala si ŋaa. 10Haala-la si mu bua-la leriŋ nɛ ŋla: Mɛɛri Magidaliŋ, Juana ari Jeems naaŋ Mɛɛri. Ba di haalaa dɔŋsuŋ nɛ bul wiaa deeŋba si ŋaa a pi Yesu naŋzɔɔba-la. 11Ama Yesu naŋzɔɔba-la fa biina ari wii-la haala-la si bula ŋaa wu-nyiariŋ nɛ. Ba bi laa dii. [ 12Ama Piita sii a fá mu bua-la leriŋ, a mu juu bua-la, a beŋ a na gɛnni-la ba fa si joŋo bɛ Yesu di ba pina, aŋ ka u bi kuŋ-kala na. Ŋii nɛ u miira mu dia a kɛŋ wii-la si ŋaa a bibiinɛ. U kperu.]
Niaa balia fa síi to Yesu hariŋ mu taŋ kubala baa yirɛ Emeyas
13Tapulii-la titia nɛ niaa balia fa síi to Yesu hariŋ mumu taŋ kubala baa yirɛ Emeyas. Emeyas ari Jerusalɛm yi ari meel-daasiŋ balipɛ nɛ. 14Ba síi mu taŋ-la ŋii, ba bula pipi dɔŋɔ wialiŋ kala si ŋaa. 15Ba síi bul wialiŋ ŋii a vuvuurɛ, ŋii nɛ Yesu titia ku yiba ba kala vivɛŋ. 16Ba nau, ama ba bi wuo jiŋ ari u nɛ. 17Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Wu-bɛɛ nɛ maa bul ŋii woŋbiiŋ lɛɛ?” Ŋii nɛ ba chiŋ, ba tuɔŋ kala chei. 18Ba tuɔŋ dɔŋɔ yiriŋ nɛ Kiliapas. Ŋii nɛ Kiliapas piɛsu a bul, “Ŋ duŋduŋa nɛ ŋaa nuhuɔru a hɛ Jerusalɛm lɛ a bi wii-la si ŋaa tapulaa deeŋba niaa?” 19Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Wu-bɛɛ nɛ ŋii?” Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Wii-la si ŋaa Yesu si lii Nazarɛt lɛ. Baala deeŋ fa ŋaa nii-la fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Wialiŋ u síi ŋaa ari wialiŋ u síi bul fa kɛŋ doluŋ Wia ari nuhuobiinee kala teeŋ. 20Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ joŋu hɛ Paalit nisiŋ lɛ duu kpuu. Ŋii nɛ Paalit ŋaa ba kpaasu mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ u suu. 21La faa yiɛlɛ ari u nɛ ŋaa nii-la si kɔ duu laa Iziral tiŋŋaa ta. Ba si kpu Yesu ŋii, u tapulaa batori nɛ jiniŋ. 22La di haala-la dɔŋsuŋ fa síi to Yesu hariŋ ku bul wii pila. U kperila. Ba sii mu bua-la leriŋ siipuuraa aŋ bi Yesu ku-suuŋ na. 23Ba ku bul ŋii pila. Ba bula ari ba na Wia tiŋdaaraa ari duosoo tuɔŋ. Ba bula piba ari Yesu weye nɛ. 24La tuɔŋ dɔŋsuŋ ma mu bua-la leriŋ a na ari wii-la haala-la si bula ŋaa wutitii nɛ. Ba bi Yesu na.” 25Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ni-yaaraa, ma digilaa yuŋie, ma bi wialiŋ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ laa dii. 26Ma bi jiŋ ari u maga di nii-la Wia si liisa, na hɛɛŋ nɛ aŋ-na juu u kuorii-la tuɔŋ a laa yiriŋ?” 27Ŋii nɛ Yesu bula piba wialiŋ kala ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ a tigɛu lɛ, a suomi teŋ-la Moosis si ŋmuŋsa a kaa mu tenni-la kala nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ si ŋmuŋsa lɛ. U dagɛba wialiŋ kala bubuɔŋ.
28Ba síi mu ŋii, ba ku kpagɛ taŋ-la ba síi mu. Ŋii nɛ Yesu ŋaa a nagɛ duu ha kiele mu nɛ. 29Ŋii nɛ ba kɛnu lɛrɛ bil di taŋ bire, duu leŋ di ba chua. Ŋii nɛ u juu di ba piŋ. 30Ba si hɛ dia tuɔŋ, ba hɔŋ di ba dii kudiilee. Ŋii nɛ Yesu joŋ boroboro a chuɔlɛ Wia aŋ kaa chɔgɛ piba di ba dii. 31U si ŋaa ŋii, ba siaa luɔmɛ ba jiŋ ari Yesu nɛ. Ka u lɛl ba sipaaŋ. 32Ŋii nɛ ba bula pi dɔŋɔ a bul, “La yaraa fa fiɛla nɛ woruŋ u si bul wiaa pipila woŋbiiŋ lɛ, aŋ pɛ didagɛla Wia teniŋ wialiŋ bubuɔŋ.” 33Ŋii nɛ ba sii lima lima a miira mu Jerusalɛm, a na Yesu haritooro-la fii ari kubala, ari nialiŋ dɔŋsuŋ ma fa síi to Yesu hariŋ. 34Ŋii nɛ Yesu haritooro-la fii ari kubala-la bula piba a bul, “La Tiina Yesu sɛnɛ sii nɛ. U kɛŋ u titia kaa kɔ dagɛ Saamɔŋ nɛ!” 35Ŋii nɛ nialiŋ baliamiŋ ma bul wii-la si ŋaa woŋbiiŋ lɛ, ari ŋii ba si ku jiŋ ari la Tiina Yesu nɛ. Ba si di bua-la lɛ u si kɛŋ boroboro chɔgɛ a piba lɛ nɛ ba jiŋ ari u nɛ.
Yesu kɛŋ u titia ku dagɛ u haritooroo
Mat. 28.16-20; Maak 16.14-18; Jɔɔŋ 20.19-23; Yesu naŋz. tiŋtiŋŋaa 1.6-8
36Nialiŋ balia síi bul wialiŋ ŋii, di Yesu titia nɛ chiŋ ba tutuɔbaaniŋ ŋii [a bula piba a bul, “Ma jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa.”] 37Ŋii nɛ fawulluŋ kɛŋba, ba biina ari ni-dima nɛ ba na ŋii. 38Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii fawulluŋ kɛŋma maa walimɛ ma titia? Bɛɛ nɛ tii ma tuɔbiinaa vugimɛ ŋii? 39Má beŋ a na mi nisaa ari mi naasiŋ a jiŋ di mi nɛ. Má dige na. Ma jima ari ni-dima bi yaraa kɛnɛ ari mi si kɛŋ ŋii.” [ 40U si bul ŋii, u kɛŋ u nisaa ari u naasiŋ kala a dagɛba di ba na.] 41Ba ha bi laa dii, ka wii-la sima piba kiŋkɛŋ. U ŋaaba wu-kpuŋkpere. Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Ma kɛŋ kudiilee nɛɛ?” 42Ŋii nɛ ba joŋ cheŋfiliŋ ba si wasa a pu. 43U laa chaŋ ba sipaaŋ.
44Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Mi fa bula pima ari wii-na kala ba fa si ŋmuŋsa a tigɛmi lɛ jaŋ ŋaa wutitii. Ba ŋmuŋsɛ wiaa a tigɛmi lɛ wialiŋ tuɔŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto ari wialiŋ tuɔŋ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ fa si ŋmuŋsa, ari wialiŋ tuɔŋ ba si ŋmuŋsɛ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ba síi yirɛ Saams. Ba kala ku ŋaa wutitii.” 45Ŋii nɛ Yesu ŋaa ba kɛŋ wu-jimiŋ di ba wuo jiŋ Wia teniŋ wiaa bubuɔŋ. 46Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Ŋla nɛ ba ŋmuŋsa bil:
‘U maga di Kirisito, nii-la Wia si liisa na hɛɛŋ a suu
aŋ sii suuŋ lɛ tapulaa batori chɛɛŋ.’
47Ba bira ŋmuŋsa di niaa jaŋ bul Wia wiaa, nii-la Wia si liisa doluŋ lɛ, dunia lee-na kala, a bula piba di ba birima lii ba haachɛba lɛ di Wia joŋ ba haachɛba chɛba, di ba suomo ŋaa ŋii Jerusalɛm lɛ.” 48Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Ma ŋaa wiaa deeŋba kala si ŋaa siada, di ma wuo bula pi niaa. 49Má bee na, mi jaŋ joŋ ku-la mi Nyimma si si u jaŋ joŋo pima a hɛma lɛ. Ama má gbɛrɛ Jerusalɛm lɛ, see bua-la yie di doluŋ lii Wia teeŋ a ku tuu hɛma lɛ.”
Wia joŋ Yesu jil Wia-jaŋ
Maak 16.19-20; Yesu naŋz. tiŋtiŋŋaa 1.9-11
50Ŋii nɛ u kɛŋ u haritooro-la ba lii ta-bal-la lɛ a joŋ woŋbiiŋ a mumu Bɛtani diiriŋ. Dimɛ nɛ u kɛŋ u nisaa kaa chu tɔba lɛ aŋ chuɔlɛ Wia piba di Wia pɛba lɛ. 51U ha si chuɔlɛ Wia pipiba ŋii a susulu duu pɛba lɛ, ŋii nɛ u sii ba teeŋ, [ka Wia joŋu kaa jil Wia-jaŋ.] 52Ŋii nɛ ba chuɔlu aŋ miira mu Jerusalɛm. Ba tuɔŋ kala faasa tɔrɛ. 53Ba yie juu Wia-dia bua-na kala lɛ a chuchuɔlɛ Wia.