WIA WU-ZƆMƆ-LA
JƆƆŊ
SI ŊMUŊSA
1Wii-la si pi niaa miisiŋ
1Ka di Wia nɛ ŋaa dunia, wii-la fa hɛ dimɛ nɛ, u fa hɛ Wia teeŋ nɛ. Ba di Wia kala fa ŋaa kubala nɛ. 2Buŋbuŋ kala nɛ u fa hɛ Wia teeŋ. 3U lɛ nɛ Wia to a ta kuŋ-kala. Kuŋ-kala si hɛ dunia lɛ, u nɛ ta. 4Wii-la fa weye nɛ a kɛŋ pulumuŋ kaa ku pi niaa. 5Puluŋ-la chaanɛ birimiŋ tuɔŋ, biriŋ-la bi puluŋ-la wuo tɔ.
6Ŋii nɛ Wia tiŋ u tiŋdaara kubala baa yirɛ Jɔɔŋ. 7U nɛ kɔ duu bul puluŋ-la wiaa pi niaa. U ŋaa ŋii di nuu-kala wuo nii a tou lɛ a laa puluŋ-la wiaa dii. 8Jɔɔŋ fa dee bi puluŋ-la ŋaa, ama u ta kɔ duu bul puluŋ-la wiaa nɛ a pi niaa.
9Ŋii nɛ puluŋ-la titia ku tuu dunia duu chaana hɛ nuu-kala lɛ. 10U fa hɛ dunia-la lɛ Wia si tou lɛ ta nɛ, ama dunia niaa buu jiŋ. 11U kɔ u titia jáŋ, ama u jáŋ niaa buu laa. 12Aŋ ka niaa dɔŋsuŋ-na laau a laa u wiaa dii. Ŋii nɛ u piba woŋbiiŋ di ba wuo ŋaa Wia biiriŋ. 13Niaa deeŋba bi naga baala si jiŋ u haala ba lul biiriŋ ŋii nɛ. Wia titia nɛ ŋaa ba Nyimma.
14Ŋii nɛ wii-la birimɛ nuhuobiine a ku hɛ la tuɔŋ. U fa hɛ la teeŋ a fifála nennige woruŋ, a kɛŋ wutitii. La na u si kɛŋ yiriŋ. Yiriŋ deeŋ u Nyimma Wia nɛ joŋo pu, ari u nɛ ŋaa u Bie kala. 15Jɔɔŋ bul u wiaa pila. Wialiŋ u si heele bul nɛ ŋla: “Nii-la si jaŋ to mi hariŋ kɔ, u nɛ kiimi, bɛɛ wiaa u hɛ dimɛ nɛ, ka ba-na lulmi.” 16Ku-la kala u si kɛnɛ, la ma na kpaaliŋ u tuɔŋ nɛ. U yie fála nennige a pɛla lɛ bua-na kala lɛ. 17Wia to Moosis lɛ nɛ a bil u niiŋ pila. Ama Yesu Kirisito lɛ nɛ Wia to a fála nennige a pɛla lɛ woruŋ, a dagɛla wutitii. 18Nuu-kala ha bi Wia naa. U Bii-bala-la si hɔŋ u sɛmɛ nɛ dagɛla u wiaa.
Jɔɔŋ bula ari u dee bi Kirisito ŋaa
Mat. 3.1-12; Maak 1.1-8; Luuk 3.1-18
19Ju̱u tiŋŋaa fa si hɛ Jerusalɛm lɛ tiŋ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia ari nialiŋ ba síi yirɛ Liivai timma, ba kɔ Jɔɔŋ teeŋ a piɛsu a bul, “Kubɛɛ nɛ ŋ ŋaa?” 20Ŋii nɛ Jɔɔŋ bi wiaa nyia aŋ chaasa bul ari u dee Kirisito, nii-la Wia si liisa. 21Ŋii nɛ ba bira piɛsu a bul, “Kubɛɛ nɛ saa ŋ ŋaa? Ŋ nɛ ŋaa Ilaaja?” U bul duu dee. Ŋii nɛ ba bira piɛsu, “Ŋ nɛ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ la síi gbɛru?” U bira si duu dee. 22Ŋii nɛ ba bira piɛsu, “Kubɛɛ nɛ saa ŋ ŋaa? U maga di ŋ dagɛla, di la mu bula pi nialiŋ si tiŋla. Wu-bɛɛ nɛ ŋ bul a tigɛ ŋ titia lɛ?” 23Ŋii nɛ Jɔɔŋ bul, “Mi nɛ ŋaa yiikori-la si hɛ giri-bine tuɔŋ aa bul, ‘Má wasɛ woŋbiiŋ bil di la Tiina kɔ.’ Ŋla nɛ Azaaya fa bul di ma ŋaa.” Azaaya fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ.
24Nialiŋ fa si ku piɛsɛ Jɔɔŋ wiaa deeŋba, Farisii tiŋŋaa nɛ fa tiŋba. 25Ŋii nɛ ba bira piɛsɛ Jɔɔŋ a bul, “Ŋ dee bi Kirisito ŋaa, nii-la Wia si liisa, ŋ dee bi Ilaaja ma ŋaa, ŋ bira bi nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ma ŋaa. Bɛɛ nɛ saa tii ŋ fufo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ?” 26Ŋii nɛ Jɔɔŋ bul, “Mi síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ, liiŋ duŋduŋa nɛ mi kaa fufoba, ama nuu dɔŋ nɛ hɛ ma tuɔŋ ŋii, ka ma buu jiŋ. 27U nɛ to mi hariŋ kɔ. Mi paala bi maga di mi kɛŋ u nɛŋtɛŋŋɛɛ ŋmɛniŋ ma kaa puri.” 28Ba síi bul wiaa deeŋba kala ŋii, Bɛtani lɛ nɛ ba hɛ, Jɔɔdaŋ fuo-la sɛmɛ dɔŋɔ. Lee-la nɛ Jɔɔŋ faa fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ.
Jɔɔŋ bul Wia piesi-la wiaa
29U taŋ si pula, Jɔɔŋ na Yesu duu kɔ. U si nau, u bul, “Bee na, Wia Pie-bie-la nɛ ŋii. U nɛ laa dunia haachɛ ta. 30Baala deeŋ wiaa nɛ mi faa bul ŋii, mi si bula ari nuu nɛ jaŋ kɔ mi hariŋ. U nɛ kiimi, u hɛ dimɛ nɛ, ka ba-na lulmi. 31Mi fa bi jiŋ nii-la kala u si ŋaa. Ama mi ta ku fufo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ nɛ, di Iziral tiŋŋaa ku jimu.” 32Wialiŋ Jɔɔŋ si bula pi niaa a tigɛu lɛ nɛ ŋla: U si, “Mi na Wia Diŋ-zɔŋ-la duu lii wia nyuŋ a nagɛ kokomo, a ku tuu togiliu lɛ. 33Mi ma titia fa buu jiŋ. Ama Wia si tiŋmi di mi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ, u nɛ bula pimi a bul, ‘Ŋ jaŋ na Wia Diŋ-zɔŋ-la duu ku tuu a hɛ nuu lɛ, tiina nɛ jaŋ joŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la a hɛ niaa lɛ!’ ” 34Ŋii nɛ Jɔɔŋ bira bul, “Mi sɛnɛ nau a bulaa pima ari u nɛ ŋaa Wia Bie.”
Nialiŋ si laa sipaaŋ ku to Yesu hariŋ
35U taŋ si pula, Jɔɔŋ ari u haritooroo balia bira chiŋ lee-la a na Yesu. 36Jɔɔŋ si nau duu bal, ŋii nɛ u bul, “Bee na, Wia Pie-bie-la nɛ ŋla.” 37U haritooro-la balia nii u si bul wiiŋ deeŋ a to Yesu hariŋ. 38Yesu miira daasɛ, di baa to u hariŋ. U piɛsɛba a bul, “Bɛɛ kuŋ nɛ maa chɛ?” Ŋii nɛ ba ma piɛsu a bul, “La kuhiaŋ, nii lɛ nɛ ŋ jujuu?” 39Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má kɔ na mi síi juu lee-la.” Ŋii nɛ ba to u hariŋ mu a na lee-la u síi juu. Bua-la lɛ ŋaa didaaniŋ nɛ. Ŋii nɛ ba hɛ u teeŋ wii-kaaniŋ tiire juu. 40Nialiŋ balia fa si nii wii-la Jɔɔŋ si bula a to Yesu hariŋ, dɔŋɔ yiriŋ nɛ Aŋduru. U fa ŋaa Saamɔŋ Piita ŋaana nɛ. 41Ŋii nɛ Aŋduru ma chɛ u malima Saamɔŋ leriŋ, a bula pu a bul, “La na Kirisito, nii-la Wia si liisa.” 42U kɛŋ Saamɔŋ kaa kɔ Yesu teeŋ. Ŋii nɛ Yesu benu aŋ bula pu a bul, “Ŋ nɛ Jɔɔŋ bie Saamɔŋ. Ba jaŋ kɛniŋ kaa yirɛ Kiifas.” Kiifas ari Piita fa ŋaa yiri-bala nɛ. U bubuɔŋ nɛ buŋ.
Yesu yirɛ Filip ari Natanial
43U taŋ si pula Yesu sii duu mu Galilii tiŋteeŋ. Ŋii nɛ u na Filip a bula pu a bul, “To mi hariŋ.” Ŋii nɛ Filip to u hariŋ. 44Filip fa lii Bɛtisaada nɛ, taŋ-la Aŋduru ari Piita ma si lia. 45Ŋii nɛ Filip na Natanial a bula pu, “La na nii-la, u wiaa nɛ Moosis fa ŋmuŋsa bil di niaa tuto ŋii. Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ma fa bul u wiaa nɛ, ba ŋmuŋsa bil. Ba fa ŋmuŋsa ari u nɛ Josɛf bie Yesu a lii Nazarɛt.” 46Ŋii nɛ Natanial piɛsu a bul, “Ŋ ha na ku-zɔŋ duu lii taŋ-la ba síi yirɛ Nazarɛt?” Ŋii nɛ Filip bula pu a bul, “Ku nau.” 47Yesu si na Natanial duu kɔ u teeŋ, u bubul u wiaa a bul, “Nia deeŋ ŋaa Iziral tiina titii nɛ. U kɛŋ wutitii.” 48Ŋii nɛ Natanial piɛsu a bul, “Ɛɛ nɛ ŋ ŋaa jiŋmi?” Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Mi naŋ nɛ ŋ si hɔŋ tutogo bubuɔŋ, ka Filip-na yiriŋ.” 49Ŋii nɛ Natanial bula pu a bul, “Kuhiaŋ, ŋ nɛ ŋaa Wia Bie. Ŋ nɛ ŋaa Iziral tiŋŋaa kuoro maa.” 50Ŋii nɛ Yesu piɛsu, “Mi si bula bul di mi naŋ di ŋ hɔŋ tutogo bubuɔŋ nɛ tii, ŋ laa mi wiaa dii koo? Ŋ jaŋ na wu-kpuŋkperisiŋ a kii ŋla.” 51Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, ma jaŋ na wia nyuŋ duu suro, di Wia tiŋdaaraa lii dimɛ a ku tuu mi-na Nuhuobiine Bie teeŋ, aŋ miira jijil.”
2Ba gbieli ha-jaari gbiele
1Tapulaa balia si bala, baa chɛ di ba gbieli ha-jaari gbiele taŋ kubala lɛ baa yirɛ Keena. Keena hɛ Galilii tiŋteeŋ lɛ nɛ. Yesu naaŋ ma fa hɛ dimɛ. 2Ba fa yirɛ Yesu ari u haritooroo maa ha-jaari gbiele-la leriŋ. 3Ba síi gbieli gbiele-la ŋii, ba nyunyua siniŋ. Ba si nyua siniŋ kala dɛrɛ, Yesu naaŋ bula pu di siŋ-la dɛrɛ nɛ. 4Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “U bi maga di ŋ dagɛmi ŋii mi si jaŋ ŋaa. Bua-la lɛ mi si jaŋ tiŋ tiŋtiŋŋaa ha bi yie.” 5Yesu naaŋ saa bula pi dia-la tiŋtinnaa a bul, “Má ŋaa wii-la kala u si bula pima.” 6Ju̱u tiŋŋaa fa kɛŋ ba Wii-chuɔlɛ woŋbiiŋ nɛ aa sɔŋ liiŋ. Ŋii wiaa pupoi-balaa balidu ma fa hɛ dimɛ ari liiŋ. Kuŋ-kala tuɔŋ liiŋ yi galaŋ mara a kaa mu galaŋ mara ari fii. 7Ŋii nɛ Yesu bula pi dia-la tiŋtinnaa a bul, “Má ŋaa liiŋ a su̱ pupoye-la.” Ba ŋaa liiŋ su̱ pupoye-la pilim pilim. 8Ŋii nɛ Yesu bira bula piba di ba ŋaa lii-la pupoi-la tuɔŋ a kaa mu pi nii-la síi beŋ gbiele-la. Ba ŋaa mu pu. 9U laa lii-la nyua a na lii-la, duu birimɛ siniŋ. U bi jiŋ lee-la ba si na siŋ-la. Ama dia-la tiŋtinnaa-na jiŋ. Ŋii nɛ u yirɛ haal-la tiina 10a bula pu a bul, “Gbiele-na kala, lee-na kala ba yie laa sipaaŋ nɛ a kɛŋ si-zɔmuŋ a lii ba nyua. Nuu-kala si nyua vɔgɛ, ŋ saa-na kɛŋ siŋ-la si bi siŋ a kaa to hariŋ kɔ. Ka ŋ-na joŋ si-zɔmuŋ bil hariŋ u ku yi bua deeŋ kala lɛ.”
11Yesu si ŋaa liiŋ birimɛ siniŋ Keena lɛ Galilii tiŋteeŋ nɛ ŋaa u wu-magil-buŋbuŋ u si ŋaa. Dimɛ nɛ u dagɛ ŋii Wia doluŋ si hɛu lɛ. U haritooroo si na ŋii, ba laa u wiaa dii.
12A lii gbiele-la hariŋ Yesu ari u naaŋ ari u ŋaanaa ari u haritooroo sii mu Kapɛnam tiŋteeŋ a hɛ dimɛ tapulaa baŋmɛnɛ.
Yesu juu Wia-dia
Mat. 21.12-13; Maak 11.15-17; Luuk 19.45-46
13U ka mua, ka di Ju̱u tiŋŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la yi. Ŋii nɛ Yesu sii mu Jerusalɛm a juu Wia-dia. 14U si juu dimɛ, u na niaa di baa yallɛ nɛsiŋ, piesee ari kokosuŋ. Nialiŋ síi yɛrɛ moribiee ma hɔŋ ba teebulba nyuŋ. 15Ŋii nɛ Yesu kɛŋ ŋmɛniŋ a birimɛ chiba a kiri nialiŋ ari ba piesee ari ba nɛsiŋ kala ta ba lii Wia-dia-la lɛ, aŋ kɛŋ moribii-yiyɛrilɛ-la ma teebulba-la kaa birima chu, aŋ kɛŋ ba moribii-biiŋ ma jaasɛ tiŋteeŋ. 16Ŋii nɛ ka u bula pi nialiŋ ma síi yallɛ kokosuŋ a bul, “Má kaa lii dia-la tuɔŋ. Ma sí mi Nyimma dia kaa birimɛ yɔbɔ.” 17U haritooroo liisi wii-la ba si ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ a bul, “Wia-dia wiaa ka diimi nɛ woruŋ a nagɛ nyiniŋ.” 18Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa miira kɔ u teeŋ a piɛsu, “Bɛɛ kuŋ wu-magil nɛ ŋ jaŋ wuo joŋo dagɛla ari ŋ kɛŋ doluŋ di ŋ wuo ŋaa wiiŋ deeŋ?” 19Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má ŋmoo Wia-dia deeŋ lo, mi jaŋ wuo joŋ tapulaa batori a bira saau.” 20Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Jisiŋ mahiŋ balia ari balidu nɛ ba joŋo saa Wia-dia deeŋ, ka ŋ-na bul di ŋ jaŋ kɛŋ tapulaa batori saau koo?” 21Ama Yesu si bul Wia-dia-la wiaa ŋii, u titia yaraa wiaa nɛ u bubul ŋii. 22Bua-la lɛ u si sii suuŋ lɛ nɛ u haritooroo liisi a yi wii-la u fa si bula lɛ. Ŋii nɛ ba laa wialiŋ ba fa si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ dii, a laa wialiŋ ma Yesu si bula dii.
23Yesu fa si hɛ Jerusalɛm lɛ, diisiŋ kieliŋ gbiele-la lɛ, niaa yuga a laa u wiaa dii a tiŋ ba si na wu-magila-la u síi ŋaa lɛ. 24Ama Yesu bi u titia kaa pullɛ ba teeŋ, bɛɛ wiaa u jiŋ nuhuobiinee kala nɛ woruŋ. 25U fa bi maga di nuu-kala bira bul nuhuobiinee wiaa pu, bɛɛ wiaa u fa jiŋ nuhuobiinee tuɔŋ wu-kɛniŋ kala nɛ.
3Nikodiimas cheŋ Yesu
1Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. Baa yirɛ Nikodiimas. U fa ŋaa Ju̱u tiŋŋaa kuhiaŋ nɛ a hɛ Farisii tiŋŋaa paati tuɔŋ. 2Titaŋ kubala u sii kɔ Yesu teeŋ a bul, “Kuhiaŋ, la jima ari ŋ nɛ ŋaa nii-la Wia si ta di ŋ dagɛ niaa. Nuu-kala bi jaŋ wuo ŋaa wu-magila-la ŋ síi ŋaa, see di Wia pɛ tiina lɛ.” 3Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, nuu-kala bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ, see di ba wasa lul tiina.” 4Ŋii nɛ Nikodiimas piɛsu a bul, “Ɛɛ nɛ ba-nihiaŋ jaŋ wuo ŋaa di ba bira wasa lulu? U jaŋ bira wuo juu u naaŋ luoruŋ di u bira wasa luluu koo?” 5Ŋii nɛ Yesu bul, “Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, nuu-kala bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ, see di Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛ tiina lɛ, di tiina ma pɛ fo Wii-chuɔlɛ liiŋ. 6Nuhuobiine yie lul nuhuobiine u kɛŋ miisiŋ nɛ tiŋteeŋ deeŋ lɛ. Aŋ ka Wia ma yie joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a hɛu lɛ duu kɛŋ miisiŋ Wia teeŋ. Nuhuobiine bi Wia Diŋ-zɔŋ-la jaŋ wuo joŋo hɛ nuu lɛ. 7Sí leŋe duu ŋaa wu-kpuŋkpere ŋ lɛ mi si bula piŋ ari u maga di ba wasa luluŋ. 8Peliŋ yie lu lee-na kala u si cho nɛ. Ŋ ninii u dɔmɔ, ama ŋ bi jiŋ lee-la u si lii kɔ, koo ŋ bira bi jiŋ lee-la u síi mu. U saa nagɛ ŋii nɛ nuu-kala lɛ Wia si joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛu lɛ.” 9Ŋii nɛ Nikodiimas piɛsɛ, “Ɛɛ nɛ wiiŋ deeŋ jaŋ wuo ŋaa?” 10Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Ŋ ŋaa kerichi-bal nɛ Iziral tiŋteeŋ lɛ, aŋ ka bɛɛ nɛ tii ŋ bi wiiŋ deeŋ bubuɔŋ jiŋ? 11Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, la yie bul wii-la la si jima nɛ, a ŋaa siada ari wii-la la si na. Ama ma kuŋ-kala bi chɛ di ma sɛi wii-la la si bula. 12Mi bul dunia wiaa nɛ pipiŋ, ka ŋ bi laa dii. Ɛɛ nɛ saa ŋ jaŋ wuo laa dii di mi nɛ bul Wia-jaŋ wiaa piŋ? 13Nuu-kala ha bi Wia-jaŋ jila, see mi-na Nuhuobiine Bie si lii dimɛ ku tuu. 14Moosis fa si hɛ giri-bine tuɔŋ, u fa kɛŋ hɔɔŋ a libi dimiŋ, a joŋo mɛrɛ daaŋ lɛ a kaa jee. Ŋii titia nɛ ba jaŋ kpaasɛ mi-na Nuhuobiine Bie ma daaŋ lɛ a kaa jee, 15di nuu-kala si laa mi wiaa dii, u jaŋ wuo kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ.
16Wia cho dunia niaa a mu kieli, ŋii nɛ tii u joŋ u Bii-bala a pila, di nii-la kala si laa u wiaa dii, u bi jaŋ lɛl, ama u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. 17Wia bi u Bie ta duu ku tuu laa dunia niaa wiaa jiŋ, ama duu laa dunia niaa ta. 18Nuu-na kala si laa Yesu wiaa dii, u bi jaŋ dii u tiina sariya a joŋ cheeriŋ pu, ama nii-la kala si bi u wiaa laa dii, u paala dii u tiina sariya a joŋ cheeriŋ pu, bɛɛ wiaa u bi Wia Bii-bala-la wiaa laa dii. 19Wii-la si tii Wia dii dunia niaa sariya a joŋ cheeriŋ piba nɛ ŋla: Pulumuŋ ku tuu dunia nɛ, ama niaa cho birimiŋ nɛ a kii puluŋ-la, bɛɛ wiaa baa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ nɛ. 20Nuu-na kala síi ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ bi pulumuŋ cho, u bi pulumuŋ tuɔŋ lii, bɛɛ wiaa u bi chɛ di u wu-bɔmɔ-la lii pulumuŋ. 21Ama nuu-na kala síi ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ cho pulumuŋ a yie lilii pulumuŋ tuɔŋ, di niaa wuo na ari uu ŋaa wu-zɔmɔ-la Wia doluŋ lɛ nɛ.”
Jɔɔŋ cheŋ Yesu
22Ŋii hariŋ nɛ Yesu ari u haritooroo lii Jerusalɛm a mu Judiya tiŋteeŋ, a dieni mua dimɛ aa fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ. 23Jɔɔŋ ma fa hɛ lee kubala baa yirɛ Aanɔŋ lɛ a kpagɛ Seelim aa fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ, bɛɛ wiaa liiŋ fa yuga kiŋkɛŋ dimɛ. Niaa faa mu u teeŋ u fufoba Wii-chuɔlɛ liiŋ. 24(Bua-la lɛ di ba ha bi Jɔɔŋ kaa tɔ dia.)
25Ŋii nɛ Jɔɔŋ haritooroo dɔŋsuŋ ari Ju̱u tiina kubala kɛŋ liiŋ sɔmuŋ wiaa a kaa lilɛrɛ. 26Ba mu Jɔɔŋ teeŋ a piɛsu a bul, “La kuhiaŋ, ŋ liisi baal-la fa si hɛ Jɔɔdaŋ fuo-la sɛmɛ dɔŋɔ wiaa nɛ, nii-la ŋ si bul u wiaa? Lɛɛlɛ u maa fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ nɛ, niaa kala mumu u teeŋ.” 27Ŋii nɛ Jɔɔŋ bul, “Nuu-kala bi jaŋ wuo kɛŋ kuŋ-kala, see di Wia joŋo pu. 28Ma titia ŋaa mi daŋsia, ka mi bul ari mi dee bi Kirisito-la ŋaa, nii-la Wia si liisa, ama Wia ta tiŋmi nɛ di mi laa u sipaaŋ. 29Ha-faliŋ tiina nɛ tii haala, ama di ha-faliŋ tiina naŋdɔŋɔ nɛ chiŋ dimɛ a jijegili wialiŋ ba síi bul, u tuɔŋ yie tɔrɛ nɛ duu nɛ nii ha-faliŋ tiina-la yiikoro. Ŋii titia nɛ mi tuɔŋ ma tɔrɛ woruŋ Yesu nyuŋ. 30U maga duu nɛ miira ku ŋaa ni-baliŋ mi teeŋ, ka di mi miira ŋaa ni-bie.”
Nii-la si lii Wia-jaŋ
31Nii-la si lii Wia-jaŋ nɛ kii kuŋ-kala. Nii-la si lii tiŋteeŋ ŋaa tiŋteeŋ kuŋ nɛ aa bul tiŋteeŋ wiaa. Ama nii-la si lii Wia-jaŋ nɛ kii kuŋ-kala. 32Uu bul wialiŋ u si na aŋ nii ma nɛ, ama nuu-kala bi u niiŋ wiaa sɛyɛ. 33Nii-la kala si sɛi u niiŋ wialiŋ jima ari Wia hɛ dimɛ nɛ a kɛŋ wutitii. 34Mi-na nii-la Wia si tima, mii bul Wia niiŋ wiaa nɛ, bɛɛ wiaa Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la doluŋ kala a pimi nɛ. 35Mi Nyimma Wia cho mi-na u Bie, a joŋ u doluŋ kala a hɛ mi nisiŋ lɛ. 36Nii-la kala si laa mi-na Wia Bie wiaa dii, u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ; ama nii-la kala si bi mi-na Wia Bie wialiŋ ka to, u bi jaŋ kɔ duu kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ, ama Wia jaŋ na baaniŋ u tiina nyuŋ a kaa mu wuu.
4Yesu bul wiaa a pi Samaria tiŋŋaa haala
1Ŋii nɛ Farisii tiŋŋaa nii ari Yesu na niaa yugɛ a kii Jɔɔŋ, baa tou u foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. 2(Ama Yesu titia bi nuu-kala Wii-chuɔlɛ liiŋ fo, u haritooroo duŋduŋa nɛ.) 3Yesu si nia di baa bul ŋii, u sii lii Judiya tiŋteeŋ lɛ a miiraa mu Galilii tiŋteeŋ. 4U síi mu Galilii ŋii, u to Samaria tiŋteeŋ 5a ku yi taŋ kubala Samaria tiŋteeŋ lɛ baa yirɛ Sika. Tiŋtee-la Jekɔb fa si joŋo pi u bie Josɛf fa kpagɛ dimɛ nɛ. 6Jekɔb fa si lu vil-la hɛ dimɛ. Yesu fa si vɛŋ woŋbiiŋ ŋii a lɔl, u mu hɔŋ vil-la sɛmɛ.
7Di wia jil nyu-gbaŋa, ŋii nɛ Samaria tiŋŋaa haal kubala kɔ vil-la duu ŋaa liiŋ. Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Ŋaa liiŋ pimi di mi nyua.” 8Bua-la lɛ di u haritooroo-na mu taŋ-la tuɔŋ di ba yɔɔ kudiilee. 9Ŋii nɛ Samaria tiŋŋaa haal-la piɛsɛ Yesu a bul, “Bɛɛ nɛ tii ŋ-na Ju̱u tiina chichɛ di mi-na Samaria tiina ŋaa liiŋ piŋ di ŋ nyua?” Ju̱u tiŋŋaa ari Samaria tiŋŋaa bi wii pɛ. Ŋii nɛ tii haal-la bul ŋii. 10Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Di ŋ nɛ fa jiŋ ku-la Wia si joŋo pi niaa, a fa jiŋ nii-la si suluŋ di ŋ ŋaa liiŋ pu duu nyua, ŋ fa jaŋ sulu duu piŋ lii-la si kɛŋ miisiŋ.” 11Ŋii nɛ haal-la piɛsu a bul, “Kuhiaŋ, ŋ bi guga kɛnɛ di ŋ kaa ŋaa liiŋ, ka vil-la ma luŋ. Nii lɛ nɛ saa ŋ jaŋ na lii-la si kɛŋ miisiŋ? 12La naabalima Jekɔb nɛ joŋ viliŋ deeŋ pila. Ba di u biiriŋ ari u pusuŋ kala nyua viliŋ deeŋ liiŋ nɛ. Ŋ jaŋ bul di ŋ kii Jekɔb nɛɛ?” 13Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Nuu-kala si nyua liiŋ deeŋ, lii-nyuasuŋ jaŋ bira kɛŋ tiina. 14Ama nii-la kala si jaŋ nyua lii-la mi si jaŋ pu, lii-nyuasuŋ bira bi jaŋ kɛnu da. Lii-la mi si jaŋ pu jaŋ birimɛ lii-bulo u tuɔŋ lɛ a bubu̱l, a pu miisiŋ si bi dɛrɛ.” 15Ŋii nɛ haal-la bula pu a bul, “Mi Tiina, pimi liiŋ deeŋ, di lii-nyuasuŋ bira sími kɛŋ, di mi bira sí kɔ di mi ŋaa liiŋ daha.”
16Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Mu yirɛ ŋ bala aŋ miira kɔ daha.” 17Haal-la si duu bi bala kɛnɛ. Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Ŋ kiaa sima ŋ si jaŋ bul di ŋ bi bala kɛnɛ, 18bɛɛ wiaa ŋ fa jaa baalaa banɔŋ nɛ, ama ma di baal-la si hɛ dimɛ lɛɛlɛ sɛnɛ bi ŋ bal-titii ŋaa. Ŋ bul wutitii nɛ pimi.” 19Ŋii nɛ haal-la bula pi Yesu a bul, “Mi Tiina, u naga ŋ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ.” 20Haal-la bira bula pu a bul, “La-na Samaria tiŋŋaa naabalimaba, baa chuɔlɛ Wia peeliŋ deeŋ nyuŋ nɛ, aŋ ka ma Ju̱u tiŋŋaa si, di Jerusalɛm nɛ lee-la la si maga di laa chuɔlɛ Wia.” 21Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Bua kubala jaŋ yi, niaa si bi jaŋ chuɔlɛ la Nyimma Wia peeliŋ deeŋ nyuŋ koo Jerusalɛm lɛ. Laa wiiŋ deeŋ dii. 22Ma-na Samaria tiŋŋaa sɛnɛ bi jiŋ nii-la ma síi chuɔlu. La-na Ju̱u tiŋŋaa jiŋ Nii-la la síi chuɔlu nɛ. Nii-la lɛ Wia si jaŋ to a laa dunia niaa ta, u lii Ju̱u tiŋŋaa tuɔŋ nɛ. 23Bua kubala jaŋ yi, u paala yi nɛ, nialiŋ si jaŋ sɛnɛ chuɔlɛ Wia, ba jaŋ chuɔlɛ la Nyimma Wia ari wutitii, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. Ŋii nɛ Wia chɛ di niaa chuchuɔlu. 24Wia ŋaa ni-dima nɛ, nialiŋ síi chɛ di ba chuɔlu, u maga di ba chuɔlu ari wutitii, u Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ.” 25Ŋii nɛ haal-la bula pu di u jima ari nii-la ba síi yirɛ Kirisito, nii-la Wia si liisa, u jaŋ kɔ. Di u nɛ kɔ, u jaŋ dagɛba wii-na kala. 26Yesu miira bula pu a bul, “Mi nɛ ŋii, mi níi bul wiaa ŋ teeŋ ŋii.”
27Bua-la di Yesu haritooroo miira kɔ. U kperiba ba si ku nau, duu bul wiaa haal-la teeŋ. Ama ba kuŋ-kala bi niiŋ suro a piɛsu a bul, “Bɛɛ nɛ ŋŋ chɛ u teeŋ?” Koo ba bira bi piɛsa bul, “Bɛɛ nɛ tii ŋ bubul wiaa haal-la teeŋ?”
28Ŋii nɛ haal-la leŋ u pupoiŋ dimɛ, aŋ miira mu jaŋ tuɔŋ, a yirɛ niaa a bula piba, 29“Má kɔ na baal kubala si wuo dagɛ wialiŋ kala mi si ŋaa. Nia deeŋ nɛ saa ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisaa, koo?” 30Niaa si nii wiiŋ deeŋ, ba lii mu Yesu teeŋ. 31Bua-la lɛ di Yesu haritooroo ka sulu a bul, “La kuhiaŋ, laa kiaa dii.” 32Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi kɛŋ kudiilee nɛ mi dii, ama ma bi kialiŋ wiaa jiŋ.” 33Ŋii nɛ Yesu haritooro-la miira chinaa piɛsɛ dɔŋɔ a bul, “Nuu nɛ saa kɛŋ kudiilee ku pu koo?” 34Yesu bula piba a bul, “Mi kudiilee nɛ di mi sɛi nii-la si tiŋmi niiŋ, a tiŋ tiŋtimii-la u si pimi dɛrɛ. 35Ma si u ha ka chɛŋsiŋ banɛsɛ nɛ, ka di ma wasɛ baga kiaa hɛ dɔŋɔ lɛ. Mi jaŋ bula pima, má bee na, kiaa nɛ bia a gollima ŋii di ma wasa hɛ dɔŋɔ lɛ. Ba nɛ nialiŋ si ŋaa siri di ba laa mi wiaa dii. 36Nialiŋ kala si wasɛ kialiŋ hɛ dɔŋɔ lɛ, ba jaŋ laa ba time. Kialiŋ ma ma si wasa hɛ dɔŋɔ lɛ, ba ma nɛ ŋaa nialiŋ si laa mi wiaa dii. Ba nɛ jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. Ŋii wiaa nialiŋ si kɛsɛ nialiŋ si laa mi wiaa dii ari nialiŋ síi bul Wia wiaa pipi niaa, ba kala tuɔŋ jaŋ tɔrɛ. 37Wii-la sɛnɛ ŋaa wutitii nɛ. Nuu dɔŋ nɛ bul Wia wiaa, nuu dɔŋ ma kɛsɛ nialiŋ si laa mi wiaa dii hɛ dɔŋɔ lɛ. 38Mi tiŋma nɛ di ma mu kɛsɛ nialiŋ si laa mi wiaa dii. Ma si ŋaa ŋii, ma nagɛ nialiŋ si mu wasɛ baga kiaa nɛ hɛ dɔŋɔ lɛ, baga-la lɛ ba si bi tima. Niaa dɔŋsuŋ nɛ tiŋ baga-la lɛ, ka ba pɛ nii baga-la sima ŋii.”
39Ŋii nɛ niaa yuga Samaria tiŋteeŋ lɛ a laa Yesu wiaa dii. Haal-la si bul wialiŋ Yesu si bula a tigɛu lɛ nɛ tii ba laa Yesu wiaa dii ŋii. 40Samaria nialiŋ si kɔ Yesu teeŋ, ba sulu duu chua ba teeŋ. Yesu sɛi a chua dimɛ tapulaa balia. 41Niaa bira yuga a laa u wiaa dii a tiŋ wialiŋ u si dagɛba wiaa. 42Ŋii nɛ nialiŋ bula pi haal-la a bul, “Lɛɛlɛ la laa u wiaa dii a tiŋ la titia si nii u niiŋ wiaa ŋii nɛ, u bi naga wii-la ŋ si bula pila nɛ tii. La titia wuo jiŋ ari u nɛ sɛnɛ ŋaa dunia Laataara.”
Yesu vaarɛ kerichi-bal kubala bie
43Yesu si chua dimɛ tapulaa balia-la, u sii a bira mu Galilii tiŋteeŋ. 44Yesu titia fa bula pi niaa ari nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba buu jirima ka pa u titia jaŋ lɛ. 45U si mu Galilii tiŋteeŋ ŋii, ba kɛnu woruŋ a tiŋ wialiŋ kala u si ŋaa ba-na Ju̱u tiŋŋaa gbiele-la lɛ Jerusalɛm lɛ. Ba ma fa hɛ dimɛ.
46Yesu bira miira mu lee-la ba síi yirɛ Keena a hɛ Galilii tiŋteeŋ lɛ, lee-la u fa si kɛŋ liiŋ birimɛ siniŋ. Di kerichi-bal kubala fa hɛ taŋ kubala lɛ baa yirɛ Kapɛnam lɛ. U bie fa wiwiilɛ. 47U si nia di Yesu lii Judiya tiŋteeŋ a kɔ Galilii tiŋteeŋ, u mu Yesu teeŋ a sulu duu ku vaarɛ u bie pu, di u kpagɛ suuŋ nɛ. 48Ŋii nɛ Yesu bula pu, “See di ma na wu-magilaa ari wu-kpuŋkperisiŋ, ma bi jaŋ ŋaa yarida.” 49Ŋii nɛ kerichi-la bula pu, “Mi kuhiaŋ, kɔ lagi di mi bie sí suu.” 50Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Mu dia, ŋ bie duoro nɛ.” Baal-la laa wii-la Yesu si bula pu dii a joŋ u woŋbiiŋ aa vɛŋ. 51Uu mu ŋii, u tiŋtinna ku chemu a bula pu ari bile duoro nɛ. 52U piɛsɛ duu na bua-la lɛ u si duoro. Ba bula pu ari diamiŋ wiihɛyɛ, kerifi kubala lɛ nɛ waari-la leŋu. 53Ŋii nɛ bile nyimma jiŋ ari bua-la lɛ nɛ Yesu bula pu ari u bie kɛŋ miisiŋ nɛ. Ŋii nɛ ba di u dia niaa kala laa u wiaa dii. 54Wu-liamiŋ nɛ ŋii Yesu si ŋaa, u si bira lii Judiya kɔ Galilii tiŋteeŋ.
5Yesu vaarɛ baal kubala fuoŋ lɛ
1Ŋii hariŋ lɛ nɛ Ju̱u tiŋŋaa gbiele kubala bira yi Jerusalɛm lɛ. Ŋii nɛ Yesu sii mu lee-la.
2Jerusalɛm lɛ, fuo kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U fa kpagɛ boiŋniiri-la dɔŋɔ ba fa si to jujuu taŋ-la tuɔŋ nɛ. U yiriŋ nɛ fa piese boiŋniiŋ. Hiiburu yiikoro lɛ ba kɛŋ fuo-la kaa yirɛ Bɛtizata. Ba hɛ palaa banɔŋ nɛ a kɛrɛ fuo-la. 3Nyanyal tiŋŋaa fa yuga a hɛ pala-la tuɔŋ. Dɔŋsuŋ nyulimɛ, dɔŋsuŋ fa ŋaa naa-suunuŋ ari na-suunuŋ tiŋŋaa. Dɔŋsuŋ ma gbɛrikɛ. [Ba fa hɔnɔ gbɛrɛ fuo-la di lii-la fa vuugi.] 4Bua dɔŋɔ Wia tiŋdaaru nɛ fa yie ku tuu fuo-la a kɛŋ lii-la kaa vuugi. Di Wia tiŋdaari-la nɛ kɛŋ lii-la vuugi, nyanyal tiina-la si laa sipaaŋ tuu lii-la, u nyanyaliŋ cho duu nagɛ ŋii ma kala, u yie duori nɛ. 5Baal kubala ma nɛ fa hɛ nyanyal timma-la tuɔŋ. U fa wiila nɛ a yi jisiŋ mara ari fii ari chori. 6Yesu si na baal-la duu piŋ dimɛ, u jiŋ ari baal-la wiila dieni nɛ. Ŋii nɛ u piɛsu a bul, “Ŋŋ chɛ di ŋ duori nɛɛ?” 7Ŋii nɛ baal-la bul, “Mi kuhiaŋ, mi bi nuu kɛnɛ daha u si jaŋ wuo joŋmi kaa tuu hɛ fuo-la lɛ di ba nɛ kɛŋ lii-la vuugi. Ba yie kɛŋ lii-la vuugi, mii nɛrikɛ di mi tuu, di nuu laa sipaaŋ tuumi lɛ.” 8Ŋii nɛ Yesu bula pi baal-la a bul, “Sii a chuoli ŋ bɔsɔ a viiri.” 9Baal-la guu duori a sii chuoli u bɔsɔ a chuŋaa viiri. Tapuluŋ deeŋ ŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ nɛ.
10Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa bula pi baal-la Yesu si vaara a bul, “Jiniŋ ŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ nɛ. Uu kisɛ nɛ di ŋ chuŋ bɔsɔ tapuluŋ deeŋ chɛɛŋ.” 11Ŋii nɛ baal-la ma bul, “Nii-la si vaarɛmi nɛ bula pimi di mi chuoli mi bɔsɔ a viiri.” 12Ŋii nɛ ba piɛsu, “Kubɛɛ nɛ baal-la si bula piŋ di ŋ chuoli ŋ bɔsɔ a viiri?” 13Ama baal-la bi nii-la si vaaru jiŋ. Bua-la lɛ di niaa si yuga ŋii, Yesu lɛl. 14U ŋii hariŋ nɛ Yesu na baal-la Wia-dia lɛ a bula pu, “Na, lɛɛlɛ ŋ duoro nɛ, bira sí haachɛ ŋaa. Di ŋii dee, wiiŋ jaŋ wasa juuŋ lɛ a kii ŋii.” 15Ŋii nɛ baal-la sii a mu bula pi Ju̱u timma-la ari Yesu nɛ fa vaaru ŋii. 16Yesu si ŋaa ŋii chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, ŋii nɛ tii Ju̱u tiŋŋaa suomo to Yesu naasiŋ di ba dɔgisu. 17Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi Nyimma ka tiŋ nɛ, ŋii nɛ tii mi maa tiŋ.” 18Yesu si bul ŋii ŋaa Ju̱u timma-la wasa chichɛ woŋbii-la ba si jaŋ to kpuu. Wiaa balia nɛ ba si duu cheye, u chei ba kisiŋ lɛ chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, aŋ pɛ bul di Wia nɛ ŋaa u Nyimma, a bul ŋii di ba di Wia magɛ dɔŋɔ nɛ.
Wia Bie si kɛŋ doluŋ ŋii
19Ŋii nɛ Yesu bula pi niaa a bul, “Mi bul wutitii nɛ aa pima, mi-na Wia Bie bi wii-kala wuo ŋaa mi titia doluŋ lɛ. Mi yie ŋiŋaa wialiŋ mi si na di mi Nyimma ŋaa nɛ. Wii-na kala u síi ŋaa nɛ, mi ma u Bie ŋiŋaa, 20bɛɛ wiaa mi Nyimma chomi, mi si ŋaa u Bie, aa dagɛmi wialiŋ kala u titia síi ŋaa. U jaŋ dagɛmi wiaa a kii ŋla di mi ŋaa, di ba ŋaama wu-kpuŋkpere. 21Mi Nyimma si chisɛ nialiŋ si suba ba bira kɛŋ miisiŋ ŋii, ŋii titia nɛ mi ma u Bie joŋ miisiŋ a pipi nialiŋ mi síi chɛ. 22Mi Nyimma-na bi nuu-kala sariya ka dii, ama u joŋba kala hɛ mi-na u Bie nisiŋ lɛ nɛ. 23U ŋaa ŋii di nuu-kala to ŋii lɛ a zizil mi-na u Bie nɛ, ari ba síi zil mi Nyimma ŋii. Nii-la-na kala si bi mi-na Wia Bie ka zil, u tiina ma bi mi Nyimma Wia si tiŋmi ka zil. 24Wutitii nɛ mi bula pipima, nii-la kala si jegile nii mi niiŋ wiaa a laa nii-la ma si tiŋmi wiaa dii, u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. U tiina, ba bi u-na sariya ka dii, u saa lii suuŋ bua lɛ nɛ a kɛŋ miisiŋ.
25Wutitii nɛ mi bula pipima, bua-la jaŋ yi, u saa yie ma nɛ, di nialiŋ si suba jaŋ nii mi-na Wia Bie yiikoro. Nialiŋ saa si nii mi yiikoro, ba jaŋ kɛŋ miisiŋ. 26Mi Nyimma si kɛŋ doluŋ duu pi niaa miisiŋ ŋii, ŋii nɛ u ŋaa mi ma u Bie kɛŋ doluŋ di mi pi niaa miisiŋ. 27U saa pi mi-na u Bie doluŋ nɛ di mi dii niaa sariya, bɛɛ wiaa mi nɛ ŋaa Nuhuobiine Bie. 28Ma sí leŋe di wiiŋ deeŋ ŋaama wu-kpuŋkpere. Bua-la jaŋ kɔ di nialiŋ kala si suba a hɛ buasuŋ lɛ jaŋ nii mi yiikoro. 29Ba saa jaŋ sii ba buasuŋ lɛ. Nialiŋ si ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ jaŋ sii a kɛŋ miisiŋ, nialiŋ ma si ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, di ba ma sii di Wia dii ba sariya a joŋ cheeriŋ piba.”
30Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Mi-na bi wii-kala wuo ŋaa mi titia doluŋ lɛ. Mi yie dii sariya ari Wia si si mi dii ŋii nɛ. Ŋii wiaa mi si yie dii sariya-la ŋii, u ŋaa wutitii nɛ, bɛɛ wiaa mi bi chɛ di mi ŋaa wii-la mi síi chɛ, ama wii-la nii-la si tiŋmi síi chɛ. 31Di mi duŋduŋa nɛ bul mi wiaa, u bi yuŋuŋ jaŋ kɛŋ. 32Ama nuu ma nɛ hɛ dimɛ a bubul mi wiaa. Mi saa jima wialiŋ u síi bul a tigɛmi lɛ, ba ŋaa wutitiiba nɛ. 33Ma tiŋ ma tiŋdaaraa ba mu Jɔɔŋ teeŋ a piɛsɛ mi wiaa. Jɔɔŋ bul wutitii nɛ piba a tigɛmi lɛ. 34U saa bi naga wialiŋ nuhuobiinee si bula a tigɛmi lɛ wiaa nɛ mi chil, ama mii bul wiiŋ deeŋ di ma ŋaa siri di Wia wuo laama ta nɛ. 35Jɔɔŋ fa nagɛ chaaniŋ nɛ a chaanɛ, ma fa cho di ma nii u chaaŋ-la sima muapilii. 36Ama wiiŋ dɔŋɔ hɛ dimɛ a laa mi nyuŋ a bubul wiaa. U nɛ kii Jɔɔŋ. Tiŋtimii-la mi síi tiŋ nɛ ŋii, tiŋtimii-la mi Nyimma si joŋo pimi di mi tiŋ. Ŋii daga ari mi Nyimma nɛ tiŋmi. 37Mi Nyimma-la si tiŋmi, u maa bul mi wiaa nɛ. Ma ha bi u yiikoro nia, ma ha buu na ari ma siaa maa. 38U niiŋ wiaa bima lɛ hɛ, bɛɛ wiaa ma bi mi-na nii-la u si tima wiaa laa dii. 39Ma yie fiɛsɛ siiŋ a kikarimɛ Wia teniŋ. Ma biina ari ma níi ŋaa ŋii, ma jaŋ wuo kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. Wia teŋ-la ma síi karimu ma paala bul mi wiaa nɛ. 40Ka ma via di ma kɔ mi teeŋ a wuo kɛŋ miisiŋ. 41Mi bí chɛ di nuhuobiinee bɛsɛmi lɛ. 42Mi jima ari ma tuɔŋ lɛ ma bi Wia cho. 43Mi kɔ mi Nyimma doluŋ lɛ nɛ, ka ma bimi kɛnɛ woruŋ. Di nuu dɔŋ nɛ fa kɔ u titia doluŋ lɛ, u nɛ ma fa jaŋ kɛŋ woruŋ. 44Ma cho di niaa bɛsɛma lɛ nɛ, ama ma bi cho di Wia nɛ bɛsɛma lɛ. Ɛɛ nɛ saa ma jaŋ wuo laa mi wiaa dii? 45Ma sí biina bul ari mi jaŋ joŋ cheeriŋ pima mi Nyimma sipaaŋ. Moosis nɛ jaŋ joŋ cheeriŋ pima. Ma yiɛlaa kala hɛu lɛ nɛ. 46Di ma nɛ sɛnɛ fa laa Moosis wiaa dii, ma fa jaŋ laa mi ma wiaa dii. Mi wiaa nɛ Moosis fa ŋmuŋsɛ ŋii. 47Ama di ma bi wialiŋ u si ŋmuŋsa laa dii, ɛɛ nɛ ma jaŋ wuo laa wialiŋ mi síi bul dii?”
6Yesu pi niaa bui banɔŋ kudiilee
Mat. 14.13-21; Maak 6.30-44; Luuk 9.10-17
1U ŋii hariŋ nɛ Yesu miira chol mugi-baliŋ kubala baa yirɛ Galilii mugi-baliŋ. U yiriŋ dɔŋɔ ma nɛ Tabiiras. 2Niaa yuga a tuto u hariŋ, bɛɛ wiaa ba fa na u si ŋaa wu-magila-la a vaarɛ nyanyal tiŋŋaa nɛ. 3Ŋii nɛ Yesu ari u haritooroo mu jil peeliŋ nyuŋ a hɔŋ dimɛ. 4Di Ju̱u tiŋŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la ma kpaga. 5Ba si hɔŋ dimɛ, Yesu bee na di ni-daŋ níi kɔ u teeŋ ŋii. U piɛsɛ Filip a bul, “Nii nɛ la jaŋ na kudiilee a yɔɔ a pi niaa deeŋba kala di ba dii vɔgɛ?” 6Yesu titia fa jiŋ wii-la u si jaŋ ŋaa nɛ, ama u ta bul ŋii duu magisɛ Filip nɛ. 7Ŋii nɛ Filip bula pu a bul, “Di la nɛ yɔɔ boroboro a yi siidi bui balia maa, u bi niaa deeŋba wii-kala wuo ŋaa, ba dɔŋsuŋ paala bi mua mua maa na.” 8Ŋii nɛ di u haritooro dɔŋɔ hɛ dimɛ, baa yirɛ Aŋduru. U fa ŋaa Saamɔŋ Piita naaŋbie nɛ. U bula pi Yesu a bul, 9“Bii-bie kubala nɛ hɛ la tuɔŋ a kɛŋ boroboroba banɔŋ ari cheŋfilee balia. Ɛɛ nɛ saa kiaa deeŋba jaŋ wuo ŋaa niaa deeŋba?” 10Ŋii nɛ Yesu bul di ba leŋ di nialiŋ hɔŋ. Di yaŋ bumo tɔsɛ lee-la. Ŋii nɛ nialiŋ hɔŋ. Ba tuɔŋ baalaa fa ŋaa bui banɔŋ nɛ. 11Ŋii nɛ Yesu laa boroboroba-la a chuɔlɛ Wia, aŋ kaa kpaa nialiŋ si hɔnɔ. Ŋii nɛ u kɛŋ cheŋfilie-la ma kpaaba. Ba kuŋ-kala dii a vɔgɛ. 12Ba si dii a vɔgɛ ŋii, u bula pi u haritooroo di ba mu paa boroboroba-la si ka, di kuŋ-kala sí lɛl. 13Ŋii nɛ ba paa ku-kaana-la nialiŋ si die aŋ ka, a su̱ siŋsiŋ fii ari balia. 14Nialiŋ si hɛ dimɛ a na Yesu si ŋaa wu-magiliŋ deeŋ, ba bul di wutitii, baala deeŋ sɛnɛ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ba si si u jaŋ kɔ dunia nɛ.
15Ŋii nɛ Yesu jiŋ ari ba ŋaa siri nɛ di ba ku fugu duu dii ba kuoruŋ. Ŋii nɛ u mu faa peeliŋ nyuŋ.
Yesu vɛŋ liiŋ nyuŋ
16Didaaniŋ, Yesu haritooroo tuu muga 17a juu liiŋ daboro, a bira duoroo chol muga aa mu Kapɛnam. Taŋ bire di Yesu ha bi ba teeŋ kɔ. 18Bua-la lɛ di pel-duo kubala maa lu a kɛŋ liiŋ kala ŋaa u viviisi. 19Di u haritooro-la ma duoro a mu yi meel-daasiŋ batori koo banɛsɛ, aŋ na Yesu duu vɛŋ liiŋ nyuŋ a kukɔ daboro-la teeŋ. Ba si na ŋii, fawulluŋ kɛŋba. 20Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Ma sí leŋe di fawulluŋ kɛŋma, mi-na nɛ.” 21Ŋii nɛ ba tuɔŋ tɔrɛ, ba joŋu hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ. Di liiŋ daboro-la guu yi lee-la ba fa síi mu.
Niaa yuga aa chɛ Yesu
22Taŋ si pula, ni-daŋ-la bira chiŋ muga-la cholo sɛmɛ dɔŋɔ, lee-la ba si mua. Didaaŋ-la ba fa na liiŋ daboro kubala nɛ duu chiŋ dimɛ. Ba jima ari Yesu haritooroo duŋduŋa nɛ juu liiŋ daboro-la. Yesu tuo ba tuɔŋ. 23Ba si chiŋ dimɛ ŋii, liiŋ daborusuŋ dɔŋsuŋ lii Tabiiras kɔ lee-la, a kpagɛ lee-la Yesu fa si chuɔlɛ Wia aŋ joŋ boroboro piba di ba dii. 24Nialiŋ si na di Yesu tuo, u haritooroo ma tuo, ba sii juu liiŋ daborusu-la a mu Kapɛnam aa chɛu.
Yesu si duu nɛ ŋaa boroboro-la si kɛŋ miisiŋ
25Nialiŋ si na Yesu muga-la cholo dɔŋɔ, ba piɛsu a bul, “La kuhiaŋ, bua bɛɛ lɛ nɛ ŋ kɔ daha?” 26Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, maa chɛmi a tiŋ boroboro-la ma si dii vɔgɛ wiaa nɛ, ama wu-magila-la ma si na di mi ŋaa wiaa dee. 27Ma sí ma doluŋ kala hɛ a chɛ kudiilee. Kudiile-la jaŋ chei, ama má tima chichɛ kudiile-la si jaŋ pima miisi-la si bi dɛrɛ. Kudiilee deeŋba mi-na Nuhuobiine Bie nɛ jaŋ pima, bɛɛ wiaa mi Nyimma Wia joŋ doluŋ hɛmi lɛ nɛ di mii ŋaa ŋii.” 28Ŋii nɛ ba piɛsu, “Ɛɛ nɛ la jaŋ wuo ŋaa a tiŋ Wia tiŋtiŋŋaa?” 29Ŋii nɛ u bul, “Tiŋtimii-la Wia si cho di maa tiŋ nɛ ŋla: Má laa mi wiaa dii, mi nɛ nii-la Wia si tima.” 30Ŋii nɛ ba piɛsu, “Wu-magili bɛɛ nɛ ŋ jaŋ ŋaa di la na a laa ŋ wiaa dii? Bɛɛ nɛ ŋ jaŋ ŋaa? 31Na la naabalimaba dii kudiilee nɛ giriŋ tuɔŋ baa yirɛ Mana. Wialiŋ ba si ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ nɛ ŋla: Ba si,
‘U joŋ boroboro-la si lii wia nyuŋ nɛ a piba di ba dii.’ ”
32Ŋii nɛ Yesu bul, “Mi bul wutitii nɛ aa pima. Kialiŋ Moosis si pima, u dee bima pa, Wia nɛ pima. Kudiile-la bima miisi-la si bi dɛrɛ ka pa. Mi Nyimma níi pi niaa boroboro titii-la si lii Wia-jaŋ. Kudiile-la joŋ miisi-la si bi dɛrɛ a pi dunia niaa. 33Boroboro-la Wia si ta, u lii Wia-jaŋ nɛ a ku tuu. U nɛ pi dunia niaa miisiŋ.” 34Ŋii nɛ ba bul, “La Tiina, ŋii-na vɛnɛ joŋ boroboro deeŋ pipila.” 35Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi nɛ ŋaa kudiile-la síi pi niaa miisiŋ. Nii-la kala si kɔ mi teeŋ, losuŋ bira bi jaŋ kɛŋ u tiina. Nii-la ma si laa mi wiaa dii, lii-nyuasuŋ ma bira bi jaŋ kɛnu. 36Mi bula pipima ari ma nami nɛ, ama ma bi mi wiaa laa dii. 37Nuu-na kala mi Nyimma si joŋo pimi, u jaŋ kɔ mi teeŋ. Niaa deeŋba kala si kɔ mi teeŋ, mi bi jaŋ kɔ di mi kiriba ta, 38bɛɛ wiaa mi lii Wia-jaŋ ku tuu di mi ŋaa wialiŋ nii-la si tiŋmi síi chɛ nɛ, mi titia tuɔtɔrɛ wiaa dee. 39Ŋla nɛ nii-la si tiŋmi chichɛ di mii ŋaa: di mi sí leŋe di nialiŋ u si joŋo pimi kuŋ-kala lɛl, ama di mi chuulɛba kala dunia didɛriŋ di ba kɛŋ miisiŋ. 40Wialiŋ mi Nyimma síi chɛ nɛ ŋla: Di nuu-na kala si na mi-na u Bie a laa mi wiaa dii, duu jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. Dunia didɛriŋ maa, ba ma jaŋ chisu suuŋ lɛ duu kɛŋ miisiŋ.”
41Ŋii nɛ Ju̱u timma-la suomo gugurimɛ wiaa. U si si u nɛ ŋaa kudiile-la si lii Wia-jaŋ ku tuu, ŋii nɛ tii ba gugurimɛ u wiaa ŋii. 42Ŋii nɛ ba bul, “Baala deeŋ dee Josɛf bie Yesuu? La jiŋ u nyimma ari u naaŋ kala nɛ. Ɛɛ nɛ saa lɛɛlɛ u si duu lii Wia-jaŋ nɛ a ku tuu?” 43Ŋii nɛ Yesu bira bula piba, “Má leŋ ma wialiŋ gurimuŋ. 44Nuu-kala bi jaŋ wuo kɔ mi teeŋ, see di mi Nyimma-la si tiŋmi nɛ kɛŋ u tiina kaa kɔ mi teeŋ, di mi chisu suuŋ lɛ dunia didɛriŋ. 45Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba ŋmuŋsɛ ŋla nɛ Wia teniŋ tuɔŋ. Ba si,
‘Wia jaŋ dagɛ niaa kala.’
Nuu-kala si ŋaa siri duu jegile nii wialiŋ Wia síi dagu, a gunnɛ u teeŋ, u nɛ jaŋ kɔ mi teeŋ. 46U ŋii ma saa bi nagɛ ari nuu-kala na mi Nyimma Wia nɛ, see nii-la si lii Wia teeŋ. U duŋduŋa nɛ nau. 47Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala si laa mi wiaa dii, u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. 48Mi nɛ ŋaa kudiile-la síi pi niaa miisiŋ. 49Ma naabalimaba dii kudiile-la ba síi yirɛ ‘Mana’ nɛ giriŋ tuɔŋ. Ari ŋii kala ba-na ha suba nɛ. 50Ama kudiile-la si lii Wia-jaŋ ku tuu, di nuu nɛ diiba, u bi jaŋ suu. 51Mi-na nɛ ŋaa kudiile-la si kɛŋ miisiŋ a lii Wia-jaŋ ku tuu. Di nuu nɛ dii kudiilee deeŋba, u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. Mi yaraa namia nɛ ŋaa kudiile-la mi si jaŋ joŋo pi dunia niaa di ba kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ.”
52Yesu si bul ŋii, Ju̱u tiŋŋaa suomo kɛŋ wii-la lilɛrɛ a bul, “Ɛɛ nɛ baala deeŋ jaŋ wuo ŋaa a joŋ u yaraa namia pila di la chaŋ?” 53Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, di ma nɛ bi mi-na Nuhuobiine Bie yaraa namia chaŋa, a nyua mi chaliŋ maa, ma bi jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. 54Nii-la kala si chaŋ mi yaraa namia, a nyua mi chaliŋ maa, u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. Di dunia ma nɛ dɛrɛ, mi jaŋ chisɛ u tiina suuŋ lɛ duu kɛŋ miisiŋ, 55bɛɛ wiaa mi yaraa namia sɛnɛ ŋaa kudiilee nɛ. Mi chaliŋ ma sɛnɛ ŋaa lii-nyualuŋ nɛ. 56Nii-la kala si chaŋ mi yaraa namia-la a nyua mi chal-la, u jaŋ hɛ mi teeŋ a kaa mu wuu, mi ma jaŋ hɛ u teeŋ a kaa mu wuu. 57Mi Nyimma-la si kɛŋ miisiŋ a tiŋmi ŋii, ŋii nɛ mi ma kɛŋ miisiŋ. Ŋii titia nɛ nii-la ma si chaŋ mi yaraa namia ma jaŋ kɛŋ miisiŋ a tiŋ mi wiaa. 58Kudiile-la si lii Wia-jaŋ ku tuu nɛ ŋii. U bi naga kudiile-la ma naabalimaba si die aŋ ha suu nɛ. Nii-la kala si dii kudiilee deeŋba, u jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ.” 59Yesu bul wiaa deeŋba duu hɛ Kapɛnam tiŋteeŋ lɛ nɛ aa dagɛ niaa Wii-chuɔlɛ dia lɛ.
Wialiŋ si jaŋ pi niaa miisi-la si bi dɛrɛ
60Niaa yuga a faa to Yesu hariŋ, a nii wialiŋ u si bula a bul, “Wiaa deeŋba u síi dagɛ, ba hɛyɛ kiŋkɛŋ. Kubɛɛ nɛ jaŋ wuo jegili wiaa deeŋba?” 61Ba bi wii-kala bula, ka Yesu jiŋ ari u haritooro-la ka gurimɛ wiaa nɛ a tiŋ wialiŋ u si bula lɛ. Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Wiiŋ deeŋ leŋe ma na baaniŋ nɛɛ? 62Ka di ma nɛ saa fa na mi-na Nuhuobiine Bie di mi miiraa mu lee-la mi si liaa? 63Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ ku-la si pila miisi-la si bi dɛrɛ. Nuhuobiine yaraa doluŋ-na ŋaa pɛi nɛ. U bi miisi-la si bi dɛrɛ wuo pa. Wia Diŋ-zɔŋ-la wiaa nɛ mi bula pima. Ba jaŋ pima miisi-la si bi dɛrɛ. 64Ama ma dɔŋsuŋ bi mi wiaa laa dii.” Buŋbuŋ kala Yesu fa jiŋ nialiŋ si bi u wiaa laa dii nɛ ari nii-la si jaŋ joŋu yallɛ. 65Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Wiiŋ deeŋ wiaa nɛ tii mi bula pima ari nuu-kala bi jaŋ wuo kɔ mi teeŋ, see di mi Nyimma pi u tiina woŋbiiŋ duu wuo kɔ.”
66A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa ni-daŋ-la fa si to u hariŋ, ba miirɛ hariŋ. 67Ŋii nɛ Yesu piɛsɛ u haritooroo fii ari balia-la a bul, “Ma ma cho di ma miirɛ mi hariŋ nɛɛ?” 68Ŋii nɛ Saamɔŋ Piita piɛsu a bul, “La Tiina, kubɛɛ teeŋ nɛ saa la ma jaŋ mu? Wialiŋ ŋ síi bul níi pi niaa miisi-la si bi dɛrɛ. 69Lɛɛlɛ la laa dii a jiŋ ari ŋ nɛ ŋaa Wia Tuɔ-pul Tiina.” 70Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba a bul, “Ma niaa fii ari balia dee mi liisɛɛ? Ama ma dɔŋɔ ŋaa diŋdɔŋ nɛ a ŋaa Sitaani tiina.” 71Judas, Saamɔŋ Isikarɔt bie wiaa nɛ u faa bul ŋii. U fa hɛ u haritooro-la fii ari baliamiŋ tuɔŋ nɛ, ama u nɛ fa jaŋ joŋ Yesu yallɛ.
7Yesu mu gbieli-baliŋ Jerusalɛm lɛ
1Ŋii hariŋ Yesu gugɔllɛ Galilii tiŋteeŋ. U bi cho duu mu gɔllɛ Judiya tiŋteeŋ lɛ, bɛɛ wiaa Ju̱u tiŋŋaa fa si hɛ Judiya tiŋteeŋ lɛ ka chɛ di ba kpuu nɛ. 2Di Ju̱u tiŋŋaa gbieli-bal kubala yie. Gbiele-la lɛ ba yie leŋ ba diisiŋ aŋ hɛ lɛŋŋɛɛ nɛ a jujuu. Di gbiele-la nɛ dɛrɛ, ba bira miira mu a jujuu ba diisiŋ. 3Ŋii nɛ Yesu ŋaanaa bula pi Yesu a bul, “Sii daha a mu Judiya tiŋteeŋ, di ŋ haritooroo ma wuo na wialiŋ ŋ síi ŋaa. 4Nii-la síi chɛ di ba jimu, u bi faa ŋiŋaa wiaa. Ŋ síi ŋaa wiaa deeŋba, leŋ di dunia niaa kala na.” 5Ba titia paala bi u wiaa laa dii, ŋii nɛ tii ba bul ŋii. 6Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Bua-la si jaŋ yi di mi mu gbiele-la, u ha bi yie. Ma-na teeŋ bua-na kala maga nɛ. 7Dunia niaa bima bɛrɛ, ama ba bɛrɛ mi-na nɛ. Mi vɛnɛɛ bula piba ari baa ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ nɛ. 8Má-na lii mu gbiele-la, mi-na ha bi mu, bɛɛ wiaa bua-la si jaŋ yi di mi mu ha bi yie.” 9U bul ŋii aŋ hɔŋ Galilii tiŋteeŋ lɛ nɛ.
10Yesu ŋaana-la si mu gbiele-la dɛrɛ, Yesu ma sii mu. Ama u bi niaa hariŋ to. U luɔra mu nɛ. 11Ju̱u tiŋŋaa si hɛ gbiele-la lɛ, ba bee chichɛ Yesu gbiele-la lɛ, a pipiɛsɛ di nii lɛ nɛ u hɛ? 12Ŋii nɛ nialiŋ si hɛ gbiele-la leriŋ, ba jesiŋ suomo a muŋsi a bubul Yesu wiaa. Dɔŋsuŋ si duu ŋaa ni-zɔŋ nɛ. Dɔŋsuŋ ma bi sɛyɛ aŋ bul duu nyisɛ niaa nɛ. 13Ama ba kala faa fá Ju̱u timma-la nɛ, ŋii nɛ tii nuu-kala bi wuo faasa bul u wiaa.
14Gbiele-la si ku kpaa maga dɔŋɔ, Yesu juu Wia-dia a didagɛ niaa. 15U si dagɛ niaa ŋii ŋaa Ju̱u timma-la si jegile nii wialiŋ wu-kpuŋkpere. Ba si, “Ɛɛ nɛ baala deeŋ jiŋ wiaa ŋla kiŋkɛŋ aŋ bi lee yie?” 16Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wialiŋ mi síi dagu, mi titia doluŋ lɛ dee mii dagɛ. Nii-la si tiŋmi nɛ dagɛmi wialiŋ. 17Nii-la kala síi chɛ duu ŋaa wii-la mi si cho, u jaŋ wuo jiŋ ari wialiŋ mi síi dagu lii Wia teeŋ nɛ, koo mi titia doluŋ lɛ nɛ. 18Nii-la si yie bubul wiaa u titia doluŋ lɛ yie bula chichɛ u titia yiriŋ nɛ. Ama nii-la síi chɛ di nii-la si timu laa yiriŋ, u ŋaa ni-titii nɛ. U bi wiaa ka nyia. 19Moosis bil niiŋ pima nɛ di maa to. Ama ma kuŋ-kala bi ni̱i-la to. Bɛɛ nɛ tii maa chɛ di ma kpumi?” 20Ŋii nɛ nialiŋ bula pu a bul, “Ŋŋ nyaasɛ nɛ. Kubɛɛ níi chɛ di u kpuŋ?” 21Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi ŋaa wu-bala nɛ ma chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, u ŋaa ma wu-kpuŋkpere. 22-23Moosis fa bula pima di ma kikeri ma biiriŋ penee. U dee bi ŋii suomo. U naabalimaba nɛ suomo ŋaa ŋii. U si ŋaa ma kisiŋ ŋii, ma paala yie keri ma biiriŋ penee chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, di ba lulluŋ nɛ tel ŋii lɛ. Di ma nɛ saa jaŋ wuo to Moosis niiŋ aa keri ma biiriŋ penee chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, di ba lulluŋ nɛ tel chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, bɛɛ nɛ saa tii maa na baaniŋ a tiŋ mi si ŋaa puwuoloo duori chɛ-wiesii-la chɛɛŋ? 24Di nuu nɛ ŋaa wii, ma sí guu joŋ taali pu a tiŋ ma si biina ari u bi woruŋ ŋaa wiaa. Má biinɛ wii-la tuɔŋ a jiŋ u wutitii, aŋ-na joŋ taali pu.”
25Ŋii nɛ niaa dɔŋsuŋ si lii Jerusalɛm piɛsɛ a bul, “Baala deeŋ dee ba chichɛ di ba kpu ŋii? 26Na, u nɛ chiŋ niaa tuɔŋ ŋii aa bul wiaa, ka nuu-kala bi wii wuo bul, koo nihiasi-la jima ari u nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisaa? 27Nii-la Wia si jaŋ tiŋ, duu nɛ kɔ, nuu-kala bi jaŋ jiŋ u si lii lee-la, ama la kala nɛ jiŋ lee-la baala deeŋ si lia.” 28Yesu síi dagɛ niaa Wia-dia-la tuɔŋ ŋii, ŋii nɛ u faasa piɛsɛ, “Ma sɛnɛ jiŋmi nɛɛ, a jiŋ lee-la mi si liaa? Ama mi saa bi mi titia doluŋ lɛ nɛ kɔ. Nuu nɛ tiŋmi. Nii-la ma saa si tiŋmi ŋaa Wutitii Tiina nɛ. Ma buu jiŋ. 29Mi-na jimu nɛ, bɛɛ wiaa mi fa hɛ u teeŋ nɛ. Ŋii nɛ u tiŋmi.” 30Ŋii nɛ ba chichɛ di ba kɛnu, ama bua-la lɛ u si jaŋ suu ha bi yie. Ŋii nɛ tii nuu-kala nisiŋ buu dige. 31Ama niaa yuga nialiŋ tuɔŋ a laa u wiaa dii a piɛsɛ a bul, “Ma biina di Kirisito, nii-la Wia si jaŋ liisɛ nɛ kɔ, u jaŋ ŋaa wu-magilaa kii nia deeŋ?”
Ba tiŋ niaa di ba mu kɛŋ Yesu
32Farisii tiŋŋaa si nia di nialiŋ muŋso bubul Yesu wiaa ŋii, ŋii nɛ ba di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ tiŋ ba tiŋtinni-biisiŋ di ba mu kɛŋ Yesu. Ba si mu lee-la Yesu fa si hɛ di ba kɛnu, ba nii wialiŋ u si bula pipi niaa. 33U si, “Mi jaŋ hɛ ma teeŋ tapulaa baŋmɛnɛ, aŋ miira mu nii-la si tiŋmi teeŋ. 34Ma jaŋ chɛmi ka. Lee-la mi si jaŋ hɛ, ma bi jaŋ wuo mu dimɛ.” 35Ŋii nɛ Ju̱u timma-la piɛsɛ di nii nɛ uu chɛ duu mu ba bi jaŋ nau? Duu chɛ duu mu Giriik tiŋteeŋ, lee-la Ju̱u tiŋŋaa si guoli ba tuɔŋ nɛ, a didagɛbaa? Ba bira si, 36“U si di la jaŋ chɛu ka, a bira bul di la bira bi jaŋ wuo mu lee-la u si jaŋ hɛ. U si bul ŋii, u bubuɔŋ nɛ bɛɛ?”
Yesu bul wiaa a tigɛ lii-la síi pi niaa miisiŋ lɛ
37Gbiele-la chɛ-dɛriŋ, tapulii-la nɛ fa ŋaa gbiele-la siifiaŋ chɛɛŋ. Ŋii nɛ Yesu sii chiŋ a faasa bul, “Nii-la kala lii-nyuasuŋ si kɛnɛ, má leŋ duu kɔ mi teeŋ a nyua liiŋ. 38Nii-la kala si laa mi wiaa dii, u jaŋ nagɛ lii-bulo u tuɔŋ lɛ a bubu̱l. Ba bul ŋla nɛ Wia teniŋ tuɔŋ.” 39Yesu bul wiaa deeŋba a tigɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la lɛ nɛ u si jaŋ joŋo hɛ nialiŋ si laa u wiaa dii lɛ. Bua-la lɛ di u ha bi Wia Diŋ-zɔŋ-la joŋo hɛba lɛ, bɛɛ wiaa u ha bi suuŋ lɛ sie duu laa yiriŋ.
Nialiŋ pɔrɛ dɔŋɔ lɛ a tiŋ Yesu wiaa
40Ni-daŋ-la fa si hɛ dimɛ a nii wialiŋ Yesu si bula, ŋii nɛ ba dɔŋsuŋ bul di nia deeŋ sɛnɛ ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. 41Dɔŋsuŋ ma si, duu nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa. Ama dɔŋsuŋ ma si di nii-la Wia si liisa bi jaŋ lii Galilii tiŋteeŋ. 42Wia teniŋ tuɔŋ ba bula ari Kirisito, nii-la Wia si liisa, ŋaa Devit doho nuu nɛ a lii Bɛtilɛhɛm. Devit jaŋ nɛ fa Bɛtilɛhɛm. 43Ŋii nɛ nialiŋ kɛŋ wiiŋ deeŋ lilɛrɛ a pɔrɛ dɔŋɔ lɛ. 44Ba dɔŋsuŋ chichɛ di ba kɛŋ Yesu, ama nuu-kala bi nisiŋ joŋo digu.
45Ŋii nɛ tiŋtinni-biisi-la ba si tima di ba mu kɛŋ Yesu, ba miira mu Farisii tiŋŋaa ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ teeŋ, ari na-hilliŋ. Ŋii nɛ ba piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma buu kaa kɔ?” 46Ŋii nɛ ba bul, “Nuu-kala ha bi wiaa bula ari baala deeŋ síi bul ŋii.” 47Ŋii nɛ Farisii kuhiasi-la piɛsɛba a bul, “U nyisɛma ma nɛɛ? 48Ma nia ari ma kuhiasiŋ tuɔŋ koo la Farisii tiŋŋaa tuɔŋ kubala ma ha laa u wiaa dii? 49Ama ni-daŋ deeŋ kala si hilime, ba bi wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil jiŋ. Wia jaŋ kpusɛ ba nyusuŋ.” 50Baal kubala baa yirɛ Nikodiimas, u ma fa ŋaa Farisii tiŋŋaa dɔŋɔ nɛ a hɛ ba tuɔŋ. U-na fa laa sipaaŋ mu Yesu teeŋ nɛ aŋ ka. 51Ŋii nɛ u bula piba a bul, “La kisiŋ nɛ di la joŋ cheeriŋ a pi nuu duu nɛ ŋaa wii, see di la laa sipaaŋ nii tiina niiŋ, a jiŋ wii-la u si ŋaa.” 52Ŋii nɛ Farisii timma-la piɛsu a bul, “Ŋ ma ŋaa Galilii tiina nɛɛ? Karimɛ Wia teniŋ. Di ŋ ŋaa ŋii, ŋ jaŋ na ari nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba kuŋ bi Galilii tiŋteeŋ lia.” [ 53Ŋii nɛ ba kala sii pisɛ a mu ba diisiŋ.
8Ba kɛŋ haal-la si piŋ nuu bala
1Ŋii nɛ ka Yesu ma lii dimɛ a jil peel kubala baa yirɛ Oliv nyuŋ. 2Taŋ si pula chichuɔ-fiɛla, u bira miira mu a juu Wia-dia. Niaa ku gbaaru, u hɔŋ a bira suomo didagɛba. 3Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichiba ari Farisii tiŋŋaa kɛŋ haal kubala ku juu. Ba kɛŋ haal-la duu piŋ nuu bala. Ba leŋ u chiŋ ba tutuɔbaaniŋ. 4Ŋii nɛ ka ba bula pi Yesu a bul, “La kuhiaŋ, la kɛŋ haala deeŋ duu hiilɛ nuu bala nɛ. 5Wialiŋ Moosis fa si bile di niaa tuto daga ari nuu-kala nɛ ŋaa ŋii, di la yaga kpuu nɛ ari tabiaa. Bɛɛ nɛ ŋ ma bul?” 6Ba bul ŋii di ba ŋmoo Yesu fehe lɛ nɛ, a wuo na woŋbiiŋ a bul u teeŋ. Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u nyuŋ chugili tiŋteeŋ aŋ kɛŋ u neniiŋ tutuuri tiŋteeŋ. 7Ka ba ha chiŋ aa piɛsɛ wiaa. Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u nyuŋ wul wia nyuŋ a bula piba a bul, “Ma ku-la kala ha si bi haachɛ wii ŋaa, má leŋ duu laa sipaaŋ joŋ tabiiŋ a yagɛ haal-la, di ku-kaanaa ma pɛ.” 8Ŋii nɛ u bira kɛŋ u nyuŋ chugili a bira kɛŋ u neniiŋ a tutuuri tiŋteeŋ. 9Ba si nii wialiŋ u si bula, ba kala lii kuŋ kuŋ. Ba tuɔŋ nihiasi-la nɛ laa sipaaŋ lii, ka ku-kaanaa tuto, aŋ ka Yesu ari haal-la duŋduŋa lee-la. 10Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u nyuŋ jee a piɛsɛ haal-la a bul, “Nii nɛ nialiŋ hɛ? Nuu-kala tuo duu yagiŋ kpuu?” 11Haal-la si di nuu-kala tuo. Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Tɔɔ, mi ma bi jaŋ ŋaaŋ wii-kala. Viiri aŋ bira sí haachɛ ŋaa.”]
Yesu si duu nɛ ŋaa dunia niaa pulumuŋ
12Ŋii nɛ Yesu bira suomi a didagɛ niaa. U bula piba a bul, “Mi nɛ ŋaa dunia niaa pulumuŋ. Nii-la kala si tomi bi jaŋ vɛŋ birimiŋ tuɔŋ. U jaŋ vɛŋ pulumuŋ tuɔŋ. Miisi-la mi si jaŋ pu jaŋ chaanɛ.” 13Ŋii nɛ Farisii timma-la bula pu a bul, “Ŋ titia wiaa nɛ ŋ bubul ŋii, wialiŋ saa ŋ si bula bi wutitii kɛnɛ.” 14Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Di mi nɛ bul mi titia wiaa maa, wii-la mi si bula ŋaa wutitii nɛ, bɛɛ wiaa mi jiŋ lee-la mi si lia nɛ, a jiŋ lee-la mi si jaŋ mu. Ama ma-na bi lee-la mi si lia jiŋ, a bira bi lee-la mi si jaŋ mu ma jiŋ. 15Ma yie joŋ cheeriŋ pi nuu a tiŋ ma si biina ari u si bi woruŋ ŋaa wiaa. Mi-na bi nuu-kala cheeriŋ pa. 16Di mi nɛ faa joŋ cheeriŋ pi niaa maa, u fa jaŋ ŋaa wutitii, bɛɛ wiaa mi duŋduŋa dee bi cheeriŋ joŋo pi tiina, mi Nyimma-la si tiŋmi nɛ pɛmi lɛ la joŋ cheeriŋ a pi tiina. 17Wialiŋ Moosis fa si bile di niaa tuto daga ari niaa balia nɛ na wiiŋ, a bul duu ŋaa wutitii nɛ, di wii-la sɛnɛ ŋaa wutitii nɛ. 18Mii bul mi titia wiaa nɛ, mi Nyimma-la ma si tiŋmi, u ma bubul mi wiaa.” 19Ŋii nɛ ba piɛsu, “Nii nɛ ŋ Nyimma hɛ?” Ŋii nɛ Yesu bul, “Ma bimi jiŋ, ŋii wiaa ma bi mi Nyimma ma jiŋ. Di ma nɛ fa jiŋmi, ma fa jaŋ jiŋ mi Nyimma maa.” 20Yesu bul wiaa deeŋba kala bua-la lɛ u síi dagɛ niaa Wia-dia lɛ nɛ, lee-la ba si yie joŋ kialiŋ bile pipi Wia. Ka nuu-kala buu kɛnɛ, bɛɛ wiaa bua-la lɛ ba si jaŋ kɛnu ha bi yie.
Yesu si di niaa bi jaŋ wuo mu lee-la u si jaŋ mu
21Ŋii nɛ Yesu bira bula pi nialiŋ a bul, “Mi jaŋ viiri, ma jaŋ chɛmi ka, ma saa jaŋ suu ari ma haachɛba. Lee-la mi síi mu, ma bi jaŋ wuo mu dimɛ.” 22Ŋii nɛ Ju̱u timma-la piɛsɛ dɔŋɔ a bul, “U si, la bi jaŋ wuo mu lee-la u síi mu. U saa bula magisɛ ari u jaŋ kpu u titia nɛ koo ɛɛ nɛ u bul ŋla?” 23Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Ma lii dunia deeŋ nɛ, ka mi ma lii Wia-jaŋ. Ma lii dunia nɛ, aŋ ka mi ma bi dunia lia. 24Mi laa sipaaŋ bula pima ari ma jaŋ suu ari ma haachɛba. Ma sɛnɛ jaŋ suu ari ma haachɛba, see di ma laa mi wiaa dii ari mi si si mi ŋaa nii-la.” 25Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, “Kubɛɛ nɛ ŋ ŋaa?” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi si suomo dagɛ niaa, mi dagɛ nii-la mi si ŋaa nɛ a pima. 26Mi kɛŋ wiaa yugɛ nɛ di mi bul a tigɛma lɛ, a wuo to wialiŋ lɛ a joŋ cheeriŋ pima. Nii-la si tiŋmi, u sɛnɛ ŋaa Wutitii Tiina nɛ. Wialiŋ mi síi nii, u niiŋ lɛ nɛ mi saa bula pi dunia niaa.” 27U síi bul ŋii, nialiŋ fa bi jiŋ ari u Nyimma Wia wiaa nɛ u bulaa piba ŋii. 28Ŋii nɛ Yesu bula piba, “Di ma nɛ kɛŋ mi-na Nuhuobiine Bie kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ, ma jaŋ jiŋ ari mi nɛ ŋaa nii-la mi si si mi ŋaa. Ŋii ma lɛ nɛ ma jaŋ to jiŋ ari mi bi wii-kala ŋaa mi titia doluŋ lɛ, ama mi yie bul wialiŋ mi Nyimma si dagɛmi nɛ. 29Nii-la ma saa si tiŋmi bimi duŋduŋa leŋe, u ma hɛ mi teeŋ nɛ, bɛɛ wiaa mi yie ŋaa wialiŋ síi tɔrɛ u tuɔŋ nɛ.” 30U si bul wiiŋ deeŋ, niaa yuga a laa u wiaa dii.
Nialiŋ si sɛnɛ ŋaa Abiraham doho niaa
31Ŋii nɛ Yesu bula pi Ju̱u timma-la si laa u wiaa dii a bul, “Di ma nɛ nii mi niiŋ wialiŋ, ma jaŋ sɛnɛ ŋaa mi haritooroo. 32Ma jaŋ jiŋ wutitii. Wutitii-la saa jaŋ leŋ di Wia laama ta di ma tii ma titia.” 33Ju̱u timma-la si laa Yesu wiaa dii ma bul, “La paala ŋaa Abiraham doho niaa nɛ. La ha bi nuu-kala yosu ŋaa. Bɛɛ nɛ saa tii ŋ bul di Wia jaŋ laala ta di la tii la titia?”
34Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, nuu-na kala si ŋaa haachɛ, u tiina ŋaa haachɛ yoŋ nɛ. 35Di yomo nɛ hɛ nuu dia lɛ, u bi dia-la lɛ jaŋ hɛ deeŋ deeŋ. Ama di dia-la tiina nɛ kɛŋ bii, u-na jaŋ hɛ dia-la lɛ a kaa mu wuu. 36Di mi-na Wia Bie nɛ saa laama ta, mi sɛnɛ laama ta nɛ di ma tii ma titia. 37Mi jima ari ma ŋaa Abiraham doho niaa nɛ, aŋ ka ma chichɛ di ma kpumi, bɛɛ wiaa wialiŋ mi si dagɛma bi ma digilaa jua. 38Mi-na yie bul wialiŋ mi Nyimma si dagɛmi nɛ, ma ma ŋiŋaa wialiŋ ma nyimma si dagɛma di ma ŋiŋaa.”
39Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Abiraham nɛ ŋaa la nyimma.” Ŋii nɛ Yesu ma bul, “Di ma nɛ sɛnɛ fa ŋaa Abiraham biiri, ma fa jaŋ ŋiŋaa wialiŋ Abiraham fa síi ŋaa. 40Mi bul wutitii nɛ pima, wialiŋ Wia si dagɛmi. A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa nɛ maa chɛ di ma kpumi. Abiraham fa bi ŋii ŋaa. 41Maa ŋaa wialiŋ ma nyimma síi ŋaa nɛ.” Ŋii nɛ ba bul, “La bi maŋgaa-biiri ŋaa. La kala nyimma nɛ kubala. Wia nɛ ŋaa la Nyimma.” 42Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Di Wia nɛ sɛnɛ fa ŋaa ma Nyimma, ma fa jaŋ chomi, bɛɛ wiaa, Wia teeŋ nɛ mi lii a kɔ daha. Mi titia doluŋ lɛ dee mi kɔ. U nɛ tiŋmi. 43Bɛɛ nɛ saa tii ma bi wialiŋ mi si bula bubuɔŋ jiŋ? Ma bi chɛ di ma jegile nii wialiŋ mi síi bul. Ŋii nɛ tii ma bi ba bubuɔŋ jiŋ. 44Ma nyimma nɛ ŋaa Sitaani. Ma ma saa cho di maa ŋaa u tuɔtɔrɛ wiaa nɛ. Dunia di-suomuŋ kala lɛ nɛ u ŋaa ni-kpuuru. U titia bi wutitii kɛnɛ. Ŋii nɛ tii u bi wutitii ka to. Di u nɛ nyia wiaa maa, u nagisiŋ nɛ paala ŋii. U ŋaa wu-nyiaru nɛ, a paala ŋaa wu-nyiaraa kala nyimma maa. 45Ama a tiŋ mi síi bul wutitii wiaa nɛ ma bi mi wiaa laa dii. 46Ma kubɛɛ nɛ jaŋ wuo dagɛ ari mi kɛŋ haachɛ? Di mi níi bul wutitii, bɛɛ nɛ saa tii ma bi mi wiaa laa dii? 47Nii-la kala si lii Wia teeŋ yie jegile nii wialiŋ Wia síi bul nɛ. Ma bi Wia teeŋ lia, ŋii nɛ tii ma bi wialiŋ u síi bul jegile nii.”
48Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bula pi Yesu a bul, “La bi wutitii bulaa, la si si ŋ ŋaa Samaria tiina nɛɛ, jiŋ-bɔmuŋ ma kɛniŋŋ?” 49Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Jiŋ-bɔŋ bimi kɛnɛ, ama mii pi mi Nyimma jirima nɛ, aŋ ka ma-na bimi jirima ka pa ŋii. 50Mi bi yiriŋ chɛ pipi mi titia. Ama nuu nɛ hɛ dimɛ a chɛ yiri-la pipimi. U nɛ saa jaŋ dii nialiŋ si via mi wiaa sariya. 51Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala síi to mi niiŋ wiaa, u bi jaŋ suu.” 52Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bula pu a bul, “Lɛɛlɛ la jima ari ŋ kɛŋ jiŋ-bɔŋ nɛ. Abiraham suba nɛ. Nialiŋ ma síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba ma suu. Aŋ ka ŋ bul di nii-la kala síi to ŋ niiŋ wiaa bi jaŋ kɔ duu suba. 53La nyimma Abiraham suba nɛ. Ŋ saa biina di ŋ kiiu nɛɛ? Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ma suu. Ŋ saa biina ŋ ŋaa kubɛɛ nɛ?” 54Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Di mi níi pi mi titia yiriŋ, yiri-la ŋaa yiri-pɛi nɛ. Mi Nyimma nɛ nii-la síi pimi yiriŋ, nii-la ma si si u ŋaa ma Wia nɛ. 55Ma buu jiŋ, ama mi-na jimu nɛ. Di mi nɛ jaŋ bul ari mi buu jiŋ, mi jaŋ ŋaa wu-nyiaru, ari ma si ŋaa wu-nyiaraa ŋii. Mi saa jimu nɛ a tuto u niiŋ. 56Ma naabalima Abiraham nia ari mi jaŋ kɔ dunia duu nami. U si nii ŋii, u tuɔŋ fa tɔrɛ. U paala nami nɛ.” 57Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bula pu a bul, “Ŋ ha paala bi jisiŋ mahiŋ balia ari fii yie. Ɛɛ nɛ saa ŋ ŋaa a na Abiraham?” 58Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, ka di ba-na lul Abiraham, mi fa hɛ dimɛ nɛ.” 59Ŋii nɛ ba paa tabiaa di ba yagu. U kɛŋ u titia faa a luɔra lii Wia-dia-la tuɔŋ.
9Yesu vaarɛ baal-la ba si lulu duu nyulima
1Yesu si joŋ woŋbiiŋ vivɛŋ, u na baal kubala, ba lulu duu nyulima nɛ. 2Ŋii nɛ Yesu haritooroo piɛsu a bul, “Kuhiaŋ, kubɛɛ haachɛ nɛ ŋaa baala deeŋ nyulimɛ? Baal-la haachɛ nɛ koo u nyimma ari u naaŋ haachɛ nɛ?” 3Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Baal-la nyulimuŋ bi u haachɛba lɛ lia, u nyimma ari u naaŋ haachɛ ma dee bi tii u nyulimɛ. U nyulima di niaa wuo na ŋii Wia dol-la si wuo tiŋ tiŋtiŋŋaa u lɛ nɛ. 4La si na woŋbiiŋ, má leŋ di la tiŋ tiŋtimii-la nii-la si tiŋmi di mi tiŋ. Bua kubala jaŋ yi nuu-kala bira bi jaŋ wuo tiŋ tiŋtimii-la. 5Mi ha si hɛ dunia lɛ ŋii, mi nɛ ŋaa dunia niaa pulumuŋ.” 6Yesu si bul ŋii nɛ, u tu naŋtuɔruŋ bil tiŋteeŋ a kaa buu tiariŋ, a paa a taa baal-la siaa, aŋ bula pi baal-la a bul, 7“Sii tuu fuo kubala baa yirɛ Siloom (yiriŋ deeŋ bubuɔŋ nɛ ŋaa ‘mi timu nɛ’) a sɔŋ ŋ siaa.” Ŋii nɛ baal-la sii tuu sɔŋ u siaa fuo-la lɛ. U siaa suri, u miira kɔ. 8Ŋii nɛ nialiŋ si kpagu, ari nialiŋ kala fa si na baal-la duu faa sul kiaa, ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Baala deeŋ dee fa bi hɔnɔ susul kiaa ŋii?” 9Dɔŋsuŋ si u nɛ, dɔŋsuŋ ma si duu dee, ama u ta nagu nɛ. Ŋii nɛ baal-la titia bul duu nɛ ŋii. 10Ŋii nɛ ba piɛsu, “Ɛɛ nɛ ŋ ŋaa ŋ siaa suri?” 11Ŋii nɛ baal-la bul di nii-la ba síi yirɛ Yesu nɛ buu tiariŋ, a paa taa u siaa lɛ, aŋ bula pu duu tuu Siloom fuo-la a sɔŋ. U tuu sɔŋ, u siaa suri. 12Ŋii nɛ ba piɛsu, “Nia lɛ nɛ u hɛ?” Baal-la bul di u bi jiŋ.
Farisii tiŋŋaa piɛsɛ nyuluŋ-la vaariŋ wiaa
13Ŋii nɛ ba kɛŋ baal-la fa si nyulima a kaa mu Farisii tiŋŋaa teeŋ. 14Tapulii-la Yesu si buu tiariŋ a taa baal-la siaa ba suri, u ŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ nɛ. 15Ŋii nɛ Farisii timma-la piɛsɛ baal-la ŋii u si ŋaa u siaa suri. Baal-la bula piba a bul di Yesu ŋaa tiariŋ nɛ taa u siaa, u sɔŋ, u siaa suri. 16Ŋii nɛ ba kɛŋ wii-la lilɛrɛ. Farisii tiŋŋaa dɔŋsuŋ bula ari Wia dee bi baala deeŋ tima, bɛɛ wiaa u bi ba chɛ-wiesii-la kisiŋ lɛ ka to. Ŋii nɛ dɔŋsuŋ ma si di “Ɛɛ nɛ nuu si ŋaa haachɛ tiina jaŋ wuo ŋaa wu-magilaa deeŋba?” 17Ŋii nɛ Farisii timma-la bira piɛsɛ baal-la a bul, “U si suri ŋ siaa ŋii, ni-bɛɛ nɛ ŋ biina ari u ŋaa?” Ŋii nɛ baal-la si u-na biina ari nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ dɔŋɔ nɛ.
18Ama Ju̱u tiŋŋaa kuhiasi-la si, ba-na bi laa dii ari baal-la fa nyulima nɛ aŋ lɛɛlɛ nina ŋii, see di ba yirɛ u nyimma ari u naaŋ. 19Ŋii nɛ ba yirɛ baal-la nyimma ari u naaŋ a piɛsɛba, “Ma bie nɛ ŋlaa? Ma si, ma lulu duu nyulima nɛɛ? Ɛɛ nɛ u ŋaa a nina lɛɛlɛ?” 20Ŋii nɛ baal-la nyimma ari u naaŋ bul, “La jima ari la bie nɛ ŋla. La jima la lulu maa duu nyulima nɛ. 21Ama la bi jiŋ u si ŋaa ŋii u siaa suri, la bira bi jiŋ nii-la ma si ŋaa u siaa suri. Má piɛsu, u waa nɛ. U titia jaŋ wuo bula pima.” 22Baal-la nyimma ari u naaŋ faa fá Ju̱u timma-la nɛ. Ŋii nɛ tii ba bul ŋii. Ju̱u timma-la fa si di nii-la kala si bula ari Yesu nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa, ba jaŋ kiru ba Wii-chuɔlɛ dia lɛ. 23U naaŋ ari u nyimma jiŋ ŋii nɛ a bul duu waa nɛ, di ba piɛsu.
24Ŋii nɛ Farisii timma-la bira yirɛ baal-la ba si lulu duu nyulima a bul, “La jima ari baala deeŋ ŋaa haachɛ tiina nɛ. Wia sipaaŋ bul wutitii pila.” 25Baal-la si, “Mi-na bi jiŋ di baal-la ŋaa haachɛ tiina koo u bi haachɛ tiina ŋaa. Ama wii-la mi-na si jima nɛ ŋla: Mi fa nyulima nɛ, ama lɛɛlɛ mi siaa suro nɛ.” 26Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, “Ɛɛ nɛ u ŋaa a suri ŋ siaa?” 27Ŋii nɛ baal-la bula piba a bul, “Mi laa sipaaŋ bula pima nɛ, ka ma bi jegile. Bɛɛ nɛ tii ma bira chichɛ di ma nii? Ma ma saa chɛ di ma mu ŋaa u haritooroo nɛɛ?” 28Ŋii nɛ ba tuusu woruŋ aŋ bul, “Ŋ nɛ ŋaa u haritooro, ama la-na ŋaa Moosis haritooroo nɛ. 29La jima ari Wia fa bul wiaa pi Moosis nɛ, ama baal-la deeŋ-na, la bi jiŋ u si lii lee-la kala.” 30Ŋii nɛ baal-la bul, “Wu-kpuŋkpere nɛ ŋla. Ma bi jiŋ lee-la u si lia, ama u nɛ suri mi siaa. 31La jima ari Wia bi haachɛ tiŋŋaa wu-buluŋ ka jegili. Uu jegili nialiŋ síi zilu nɛ aŋ pɛ ŋiŋaa wialiŋ u si cho. 32Dunia si suomo, ma ha nia ari nuu ba si lula duu nyulima, di nuu suri u siaa? 33Di nii-la nɛ bi Wia teeŋ lia, u bi wiiŋ deeŋ wuo ŋaa.” 34Ŋii nɛ ba bula pi baal-la a bul, “Ba paala luluŋ di ŋ ŋaa haachɛ tiina nɛ, ka ŋ ma saa chɛ di ŋ dagɛla koo?” Ŋii nɛ ba kiru ta u lii Wii-chuɔlɛ dia-la lɛ.
Nii-la si bi Wia Diŋ-zɔŋ-la kɛnɛ, u nyulima nɛ.
35Yesu si nia di ba kiri baal-la ta u lii Wii-chuɔlɛ dia-la tuɔŋ, u mu chɛu, a nau a piɛsu, “Ŋ laa Nuhuobiine Bie wiaa dii koo?” 36Ŋii nɛ baal-la piɛsu, “Kubɛɛ nɛ ŋii? Dagɛmi tiina di mi laa u wiaa dii.” 37Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Ŋ paala nau nɛ. U nɛ nii-la síi bul wiaa ŋ teeŋ ŋii.” 38Ŋii nɛ baal-la tuu kpirimi Yesu sipaaŋ a chuɔlu aŋ bul, “Mi Tiina, mi laa ŋ wiaa dii nɛ.” 39Ŋii nɛ Yesu bul, “Mi kɔ dunia di mi ŋaa di nialiŋ si nyulima, di ba siaa suri nɛ, ka di mi ŋaa di nialiŋ si si di ba siaa suro nɛ, di ba nyulimɛ.” 40Farisii timma-la si chiŋ dimɛ a nii Yesu si bul ŋii, ba piɛsu a bul, “Ŋ biina la ma nyulima nɛɛ?” 41Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Di ma nɛ fa nyulima a bi wutitii jiŋ, ma fa bi wii-kala cheye. Ama lɛɛlɛ ma si folo bul di maa na nɛ a jiŋ wutitii ŋla, ŋii-na ma cheeriŋ ha hɛma lɛ nɛ.”
10Yesu si u nɛ ŋaa pie-daari-zɔmuŋ
1Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala si bi boiŋniiŋ to juu pie-dia, aŋ wule to kɛrɛ juu, u tiina ŋaa gaaru nɛ. 2Ama nii-la si to pie-dia boiŋniiŋ juu, u nɛ ŋaa piese-la pie-daara. 3Pie-dia bibenne yie suri pie-dia boiŋniiŋ nɛ a pu. Piese-la ma jiŋ u yiikoro. U yie yiyirɛba kubala kubala, a laa ba sipaaŋ a kɛŋba lii. 4Di u nɛ kɛŋ u kiaa kala lii, u yie laa ba sipaaŋ nɛ, ka piesee tuto u hariŋ, bɛɛ wiaa ba jiŋ u yiikoro nɛ. 5Ba bi nuhuɔru hariŋ ka to, ba jaŋ miira fá u hariŋ, bɛɛ wiaa ba bi nuhuɔru-la yiikoro jiŋ.” 6Yesu magɛ namaga deeŋ piba, ka ba bi wii-la u si bula piba bubuɔŋ jiŋ.
7Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, mi nɛ ŋaa pie-dia-la boiŋniiŋ. 8Nialiŋ kala si laa sipaaŋ kɔ mi lɛ a nyia wiaa bul di Wia nɛ tiŋba, ba kala ŋaa gaaraa nɛ, piese-la ma bi ba yiikoro lɛ ka to. 9Mi nɛ ŋaa boi-la, nii-la kala si tomi lɛ juu, mi jaŋ laau ta. Nialiŋ kala si jua, mi jaŋ beŋba ari niaa síi beŋ piesee ŋii, a leŋ ba lii didii yaŋ aŋ miira kuu juu. 10Gaara-na yie kɔ duu gaa a kpu nɛ koo duu chei kiaa, ama mi-na kɔ di niaa wuo kɛŋ miisiŋ, di ba tuɔŋ tutɔrɛ woruŋ bua-na kala lɛ.” 11Yesu bira bula, “Mi nɛ ŋaa pie-daari-zɔmuŋ. Pie-daari-zɔmuŋ yie joŋ u miisiŋ yɔɔ suuŋ nɛ u piesee wiaa. 12Ama nii-la si bi piesee tii aŋ didaa, ka ba titi̱mu, u nɛ yie na guŋguro duu kɔ, u leŋ piese-la aŋ fá. Guŋguro-la ku kɛsɛ ba dɔŋsuŋ aŋ ŋaa dɔŋsuŋ pisɛ. 13U yie fá, bɛɛ wiaa u daa piese-la, ka ba titi̱mu nɛ. U sipaa kala tuo piese-la lɛ. 14Mi nɛ ŋaa pie-daari-zɔmuŋ. Mi jiŋ mi piesee, mi piesee ma jiŋmi. 15Ŋii titia nɛ mi Nyimma jiŋmi, mi ma jimu. Mi joŋ mi miisiŋ yɔɔ suuŋ, mi piesee wiaa. 16Mi kɛŋ piesee dɔŋsuŋ maa, aŋ ka ba tuo piesee deeŋba tuɔŋ. Mi jaŋ kɛŋba kaa kɔ. Ba ma jaŋ jiŋ mi yiikoro a kala ŋaa ni-bala piesee, ba pie-daara ma ŋaa kubala. 17Mi joŋ mi miisiŋ nɛ yɔɔ suuŋ mi piesee wiaa, ka di mi bira laa. Ŋii nɛ tii mi Nyimma cho mi wiaa ŋii. 18Nuu-kala dee bi jaŋ wuo leŋ mi joŋ mi miisiŋ yɔɔ suuŋ, mi titia tuɔtɔruŋ lɛ nɛ. Mi kɛŋ doluŋ di mi joŋ mi miisiŋ a yɔɔ suuŋ, a bira kɛŋ doluŋ di mi laa mi miisiŋ maa. Mi Nyimma nɛ pimi doluŋ deeŋ.”
19Yesu si bul wiaa deeŋba, Ju̱u timma-la bira kɛŋ wiaa lilɛrɛ. 20Ba jesiŋ si di bɛɛ nɛ tii ba jijegili u wiaa, di jiŋsiŋ nɛ kɛnu u nyinyaasɛ. 21Ba dɔŋsuŋ ma bul di nii-la jisiŋ si kɛnɛ bi wiaa deeŋba wuo bul. U bira bi nyulimaa ma siaa wuo suri.
Yesu bula ari u nɛ ŋaa Wia Bie
22Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa gbiele kubala yi di ba gbieli Jerusalɛm lɛ. Bua deeŋ lɛ nɛ ba liliisi ba si saa ba Wia dia dɛrɛ a joŋo pi Wia. 23U fa ŋaa waariŋ chɛnɛ tuɔŋ nɛ. Bua deeŋ lɛ nɛ Yesu vivɛŋ zawura-la tuɔŋ ba síi yirɛ Solomɔŋ zawura a hɛ Wia dia-la lɛ. 24Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa gbaaru a piɛsu a bul, “Ɛɛ nɛ ŋ jaŋ kɛŋla dieni magɛ ŋla aŋ-na bula pila nii-la ŋ si ŋaa? Di ŋ nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa, chaasa bula pila.” 25Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi laa sipaaŋ bula pima nɛ, ka ma bi laa dii. Tiŋtimii-la mi síi tiŋ mi Nyimma doluŋ lɛ dagɛ nii-la mi si ŋaa nɛ. 26Ama ma bi mi piesee ŋaa, ŋii nɛ tii ma bi mi wiaa laa dii. 27Mi piesee jiŋ mi yiikoro nɛ, mi ma jiŋba, ba tuto mi hariŋ. 28Ŋii nɛ mi piba miisi-la si bi dɛrɛ, ba bi jaŋ kɔ di ba suba. Nuu ma saa bi jaŋ wuo kɛŋba kaa laa mi nisiŋ lɛ da. 29Mi Nyimma-la si joŋba pimi, u nɛ kii kuŋ-kala. Nuu ma kala saa bi jaŋ wuo kɛŋba kaa laa u nisiŋ lɛ. 30La di mi Nyimma kala ŋaa kubala nɛ.”
31Yesu si bul ŋii, Ju̱u timma-la bira paa tabiaa di ba yagu. 32Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ yugɛ nɛ ma sipaaŋ di ma na. Mi Nyimma nɛ pimi doluŋ mii ŋaa. Ba kubɛɛ wiaa nɛ tii maa chɛ di ma yagɛmi?” 33Ju̱u timma-la ma miira bul, “La bi chɛ di la yagiŋ a tiŋ ŋ si ŋaa wu-zɔmɔ-la wiaa, ama ŋ ŋaa nuhuobiiŋ nɛ aŋ kɛŋ ŋ titia a kaa birimɛ Wia, a tutuusɛ Wia joŋŋoo. Ŋii nɛ tii.” 34Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wia teniŋ tuɔŋ sɛmɛ dɔŋɔ ba ŋmuŋsa a bul di la nagɛ Wia nɛ. Wia bul wiiŋ deeŋ pi nialiŋ ba si ŋmuŋsɛ Wia teniŋ pa nɛ. 35U ŋaa wutitii nɛ, la bi jaŋ wuo via Wia teniŋ.” 36Ŋii nɛ Yesu bul, “Wia si liisɛmi, a tiŋmi mi ku tuu dunia, ɛɛ nɛ saa ma jaŋ bul di mii tuusɛ Wia joŋŋoo nɛ di mi nɛ bula bul di mi ŋaa Wia Bii nɛ? 37Di mi nɛ bi mi Nyimma tiŋtiŋŋaa ka tiŋ, ma sí mi wiaa laa dii. 38Ama di mi níi tiŋ mi Nyimma tiŋtiŋŋaa, má laa mi wiaa dii a tiŋ tiŋtimii-la mi síi tiŋ wiaa, ari ma sí bi wialiŋ mi si bula pima laa dii kala. Ŋii lɛ nɛ ma jaŋ wuo to jiŋ a laa dii ari mi Nyimma hɛmi lɛ nɛ. Mi ma hɛu lɛ.” 39U si bul ŋii, ba bira chichɛ di ba kɛnu, u fori ba nisiŋ lɛ.
40Ŋii nɛ Yesu bira miira mu kieli Jɔɔdaŋ fuoŋ, a mu lee-la Jɔɔŋ fa síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ a hɛ dimɛ. 41Niaa yuga a kɔ u teeŋ. Ba si di Jɔɔŋ fa bi wu-magil kala ŋaa, ama wialiŋ kala u fa si bula a tigɛ baala deeŋ lɛ ŋaa wutitii nɛ. 42Niaa fa yuga a laa u wiaa dii lee-la.
11Lazɔrɔs sii suuŋ lɛ
1-2Baal kubala nɛ fa hɛ taŋ kubala lɛ, taŋ-la yiriŋ nɛ Bɛtani. Baal-la yiriŋ nɛ fa Lazɔrɔs. U dihaalaa Mɛɛri ari Maata ma fa hɛ lee-la nɛ. Mɛɛri deeŋ nɛ bua kubala lɛ joŋ tulaali a bisa hɛ la Tiina Yesu naasiŋ lɛ, aŋ kɛŋ u nyu-punaa a tiikɛ. Ŋii nɛ Lazɔrɔs fa wiwiilɛ. 3U dihaalaa tiŋ ba mu bula pi Yesu a bul, “La Tiina, nii-la ŋ si cho ka wiilu nɛ.” 4Yesu si nii wiiŋ deeŋ, u si, “Nyanyaliŋ deeŋ dee bi maga di Lazɔrɔs wiila suu, ama di Wia yiriŋ to ŋii lɛ nɛ a yirɛ, di mi ma Wia Bie yiriŋ to dimɛ yirɛ.”
5Yesu fa cho Maata ari u ŋaana ari Lazɔrɔs nɛ kiŋkɛŋ. 6U si nia di Lazɔrɔs ka wiilu lee-la u fa si hɛ, ŋii nɛ u bira chua dimɛ tapulaa balia. 7Ŋii hariŋ nɛ u bula pi u haritooroo a bul, “Má leŋ di la miira mu Judiya tiŋteeŋ.” Bɛtani fa hɛ Judiya tiŋteeŋ lɛ nɛ. 8Ŋii nɛ Yesu haritooroo bula pu a bul, “La kuhiaŋ, Ju̱u tiŋŋaa faa chɛ di ba paa tabiaa yagiŋ lee-la nɛ, u bi diene, aŋ ka ŋ biraa chɛ di ŋ mu dimɛ ŋii?” 9Ŋii nɛ Yesu magɛ namaga a dagɛ ari u suuŋ bua ha bi yie. U si, “Tapuluŋ kɛŋ hawaba fii ari balia nɛ. Ŋii wiaa, di nuu níi vɛŋ wiihɛyɛ, u bi jaŋ gigɛrɛ kiaa, bɛɛ wiaa leriŋ pulla nɛ. 10Ama di ŋ níi vɛŋ titaŋiŋ, ŋ yie gigɛrɛ kiaa nɛ, bɛɛ wiaa pulumuŋ tuo.” 11Ŋii nɛ Yesu bira bula pi u haritooroo a bul, “La naŋdɔŋɔ Lazɔrɔs piŋ doŋ nɛ, ama mi saa jaŋ mu chisu doŋ lɛ.” 12Ŋii nɛ u haritooroo bula pu, “Di u nɛ piŋ doŋ, ŋii-na u jaŋ duori.” 13Yesu si bul ŋii, u si ari Lazɔrɔs suba nɛ, aŋ ka u haritooroo biinɛ ari doŋ titia nɛ u sɛnɛ piŋ. 14Ŋii nɛ Yesu chaasa bula piba ari Lazɔrɔs suba nɛ. 15Ŋii nɛ Yesu bul, “A tiŋ ma wiaa mi tuɔŋ tɔrɔ ari bua-la lɛ Lazɔrɔs si suba mi tuo lee-la. Ŋii lɛ nɛ ma jaŋ to a wuo laa mi wiaa dii. Má leŋ di la mu u teeŋ.” 16Yesu haritooroo tuɔŋ dɔŋɔ yiriŋ nɛ fa Tɔmas. Ba kɛnu yiyirɛ daaliɛriŋ ma nɛ, bɛɛ wiaa ba fa ŋaa daaliɛriŋ nɛ. Ŋii nɛ u bula pi u dɔŋsuŋ tiŋŋaa a bul, “Má leŋ di la kala to Yesu hariŋ, duu nɛ ŋaa suu maa, di la kala suu.”
17Ŋii nɛ Yesu ari u haritooroo mu Bɛtani. Ba si mu yi lee-la, niaa bula pu ari ba si hugi Lazɔrɔs, u tapulaa banɛsɛ nɛ ŋla. 18Bɛtani ari Jerusalɛm fa ŋaa ari meel-daasiŋ balia nɛ. 19Ju̱u tiŋŋaa fa yuga a lii Jerusalɛm kɔ Bɛtani di ba lɔllɛ Maata ari Mɛɛri a tiŋ ba dibaala si suba wiaa. 20Maata si nia ari Yesu faa kɔ nɛ, u sii lii duu chemu wɛniŋ lɛ, aŋ ka Mɛɛri-na fa hɛ dia lɛ. 21Ŋii nɛ Maata bula pi Yesu a bul, “Mi Tiina, di ŋ nɛ fa hɛ daha, mi dibaala fa bi jaŋ suu. 22Ari ŋii ma ha, mi jima ari ŋ nɛ sul Wia chichɛ kuŋ-kala, u jaŋ piŋ.” 23Ŋii nɛ Yesu bula pu ari u dibaala jaŋ bira sii a kɛŋ miisiŋ. 24Ŋii nɛ Maata bula pu, “Mi jima ari dunia chɛ-dɛriŋ u jaŋ sii suuŋ lɛ, bua-la lɛ nialiŋ kala si suba si jaŋ sii.” 25Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Mi nɛ ŋaa nii-la si jaŋ sii suuŋ lɛ, a chisɛ niaa suuŋ lɛ di ba kɛŋ miisiŋ. Nuu-kala si laa mi wiaa dii, di ŋ suba maa, ŋ jaŋ sii a kɛŋ miisiŋ. 26Nii-la ma kala si weye aŋ laa mi wiaa dii, u bi jaŋ kɔ duu suba. Ŋ laa wiiŋ deeŋ dii koo?” 27Ŋii nɛ Maata bul, “Oo, mi Tiina. Mi laa dii ari ŋ nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa, a ŋaa Wia Bie maa, nii-la si maga duu kɔ dunia deeŋ.”
28Maata si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u miira juu dia a luɔra yirɛ u ŋaana Mɛɛri, a muŋso a bula pu a bul, “Mɛɛri, la kuhiaŋ kɔ nɛ aa yiriŋ.” 29Mɛɛri si nii ŋii, u sii lima a lii duu chemu. 30Bua-la lɛ di Yesu ha bi taŋ-la tuɔŋ jua, u ha hɛ lee-la Maata si chemu nɛ. 31Ju̱u timma-la ari Mɛɛri fa si hɛ dia lɛ baa nyagu, ba na Mɛɛri duu sii lima. Ba si na ŋii, ba sii to u hariŋ, bɛɛ wiaa ba fa biina duu chɛ duu mu yel nɛ lee-la ba fa si hugi u dibaala. 32Mɛɛri si yi lee-la Yesu fa si hɛ a nau, u tuu tel u naasiŋ lɛ aŋ bul, “Mi Tiina, di ŋ nɛ fa hɛ daha, mi dibaala fa bi jaŋ suu.” 33Yesu si na Mɛɛri ari Ju̱u timma-la síi to u hariŋ kɔ di baa yel, u tuɔŋ faasa chei. U yaraa ma faasa vɛŋ. 34Ŋii nɛ u piɛsɛba a bul, “Nii lɛ nɛ ma hugu?” Ba bula pu, “La Tiina, ku na lee-la.” 35Ba si bul ŋii, Yesu yel. 36Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bul, “Má bee na u si chou ŋii.” 37Dɔŋsuŋ ma piɛsɛ a bul, “Ka u nɛ suri nyulimaa siaa ŋii, u saa fa bi jaŋ wuo ŋaa di Lazɔrɔs sí suu?”
38Ba si bul ŋii, Yesu yaraa bira vɛŋ. Ŋii nɛ ba mu yi bua-la leriŋ. Bua-la fa hɛ buŋ lɛ nɛ. Ba joŋ tabiiŋ tɔ niiŋ. 39Ŋii nɛ Yesu bul di ba suri tabii-la bua-la niiŋ. Ŋii nɛ Maata, baal-la si suba dihaala dɔŋɔ, bula pu, “Mi Tiina, u si suba, u tapulaa banɛsɛ nɛ jiniŋ. Ŋla uu suɔru.” 40Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Mi bi bula piŋ ari ŋ nɛ laa mi wiaa dii, ŋ jaŋ na ŋii Wia si kɛŋ doluŋ?” 41Ŋii nɛ ba kɛŋ tabii-la suri. Yesu wula beŋ wia nyuŋ aŋ bul, “Mi Nyimma, mii lɔlluŋ ari ŋ si jegile nii mi teeŋ. 42Mi jima ari ŋŋ jegili mi teeŋ nɛ bua-na kala lɛ. Ama mi bul wiiŋ deeŋ a tiŋ nialiŋ si hɛ daha wiaa nɛ, di ba wuo laa dii ari ŋ nɛ tiŋmi.” 43Yesu si bul ŋii dɛrɛ, ŋii nɛ u faasa bul, “Lazɔrɔs, ku lii!” 44U si bul ŋii, baal-la si suba sii ku lii. U si ku lii, gɛri-kɔsumɔɔ nɛ fa vɔɔ u naasiŋ ari u nisaa kala. Gɛriŋ dɔŋɔ ma tɔ u siaa. Ŋii nɛ Yesu bula pi nialiŋ a bul, “Má kɛnu puro ta duu viiri.” Ba kɛnu puri.
Ba vuura di ba kpu Yesu
Mat. 26.1-5; Maak 14.1-2; Luuk 22.1-2
45Ju̱u timma-la fa si kɔ di ba chuɔlɛ Mɛɛri, a to u hariŋ mu a na wii-la Yesu si ŋaa, ba tuɔŋ niaa yuga a laa u wiaa dii. 46Ka dɔŋsuŋ ma miira mu bula pi Farisii tiŋŋaa wii-la Yesu si ŋaa. 47Ŋii nɛ Farisii timma-la ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari niaa dɔŋsuŋ hilimi a hɔnɔ vuurɛ a bul, “Bɛɛ nɛ la jaŋ ŋaa? Má na wu-magila-la kala baala deeŋ síi ŋaa nɛ. 48Di la nɛ leŋe duu ŋiŋaa wiaa deeŋba, nuu-kala jaŋ laa u wiaa dii. Ŋii hariŋ Rom tiŋteeŋ niaa jaŋ kɔ a kɛŋ la Wia-dia ari la tiŋteeŋ kala kaa laa.” 49Ju̱u nihiasi-la tuɔŋ dɔŋɔ nɛ ba faa yirɛ Kayafas. Jina-la lɛ u nɛ fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ. Ŋii nɛ u bul, “Ma bi wii jiŋ. 50Ma bi jiŋ di ni-bala nɛ laa tiŋteeŋ niaa kala nyuŋ suu, u nɛ kpia la tiŋteeŋ niaa kala si suba, koo ma bi wiiŋ deeŋ jiŋ?” 51U si bul ŋii, u bi naga u titia doluŋ lɛ nɛ u bul ŋii, ama u si ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ jina-la, ŋii nɛ tii u wuo bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ari Yesu jaŋ laa tiŋteeŋ niaa kala nyuŋ suu, 52tiŋteeŋ deeŋ niaa ma duŋduŋa wiaa dee, ama duu wuo pɛ kɛsɛ Wia biiri-la si pisa hɛ leree dɔŋsuŋ maa a hɛ dɔŋɔ lɛ. 53A chiŋ tapulii-la a kaa mu Ju̱u tiŋŋaa kuhiasi-la vuurɛ ŋii ba si jaŋ to kpu Yesu.
54Ŋii wiaa Yesu bira bi chaasaa gɔllɛ kpilii Ju̱u tiŋŋaa tuɔŋ. U lii dimɛ a mu lee kubala baa yirɛ Ɛfirim a kpagɛ giri-bine tuɔŋ. Ba di u haritooroo hɛ dimɛ.
55Bua-la lɛ di Ju̱u tiŋŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la kpaga. Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa yuga a lii ba jasiŋ lɛ a mu Jerusalɛm, di ba piisɛ ba disinniŋ ta, aŋ ka di gbiele-la-na yi. 56Ŋii nɛ ba bee chichɛ Yesu gbiele-la tuɔŋ. Ba si hɔŋ Wia-dia tuɔŋ, ŋii nɛ ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Ma biina u jaŋ kɔ gbiele-la koo, u bi jaŋ kɔ?” 57Bua-la lɛ, di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Farisii tiŋŋaa pa niiŋ, di nuu-kala nɛ jiŋ Yesu si hɛ lee-la, duu dagɛ, di ba wuo kɛnu.
12Mɛɛri ŋaa nuuŋ tisɛ Yesu naasiŋ
1Lɛɛlɛ u ka tapulaa balidu nɛ, ka di Ju̱u tiŋŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la-na yi. Ŋii nɛ Yesu sii mu Bɛtani, lee-la Lazɔrɔs si hɛ, baal-la u fa si chisa suuŋ lɛ. 2Ŋii nɛ u juu Lazɔrɔs dia. Ba ŋaa kudiilee di ba huɔru. Ŋii nɛ Lazɔrɔs ari niaa dɔŋsuŋ pɛ Yesu lɛ di ba dii kudiile-la. Maata nɛ fa kɛŋ kudiile-la gɔllɔɔ kpaa. 3Ŋii nɛ Mɛɛri joŋ nuuŋ ari loŋ. U suɔra sima. U yalliŋ ma hɛyɛ. Ŋii nɛ u joŋo bisa hɛ Yesu naasiŋ lɛ, a kɛŋ u nyu-punaa kaa tiikɛ. Nuu-la suɔra su̱ dia-la kala. 4Di Yesu haritooroo dɔŋɔ baa yirɛ Judas Isikarɔt, duu fa hɛ dimɛ, nii-la fa si jaŋ joŋ Yesu yallɛ. Ŋii nɛ u bul, 5“Bɛɛ nɛ tii ba bi nuuŋ deeŋ joŋo yallɛ siidi bui balia, a joŋ moribie-la pi summoo?” 6U si bul ŋii, u bi naga duu cho summo-la nɛ tii, ama u fa ŋaa gaaru nɛ. U nɛ faa kori ba moribiee a yie liliisɛ moribie-la si hɛ dimɛ. 7Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má leŋ haal-la. Má leŋ duu ŋaa ŋii a gbɛrɛ tapulii-la ba si jaŋ hugimi. 8Ma di summoo jaŋ hɛ dimɛ bua-na kala lɛ. Ama la di ma bi jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ.”
9Niaa yuga Ju̱u timma-la tuɔŋ a nii di Yesu hɛ Bɛtani lɛ, a sii mu dimɛ. Yesu duŋduŋa wiaa dee ba mu dimɛ. Ba mua ka di ba pɛ na Lazɔrɔs, nii-la u fa si chisa suuŋ lɛ nɛ. 10Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ vuurɛ di ba kpu Lazɔrɔs maa. 11A tiŋ Yesu si chisɛ Lazɔrɔs suuŋ lɛ wiaa Ju̱u tiŋŋaa yuga a via ba nihiasiŋ niiŋ, aŋ laa Yesu wiaa dii.
Ba zil Yesu kaa juu Jerusalɛm
Mat. 21.1-11; Maak 11.1-11; Luuk 19.28-40
12Taŋ si pula, ni-daŋ-la si kɔ diisiŋ kieliŋ gbiele-la nii ari Yesu ka kɔ Jerusalɛm nɛ. 13Ŋii nɛ ba kala kaarɛ abɛɛ pipaariŋ a kaa mu di ba chemu, a faasa ŋaa goŋ a bubul, “Tabarikala. Wia jaŋ pɛ nii-la síi kɔ la Tiina Wia doluŋ lɛ. U nɛ ŋaa la Iziral tiŋŋaa kuoro.” 14Ba síi ŋaa ŋii, ŋii nɛ Yesu na kaku-bie a hɔŋ u nyuŋ. Ba fa ŋmuŋsɛ ŋii nɛ Wia teniŋ tuɔŋ a bul,
15“Ma nialiŋ sí hɛ Zaayɔŋ lɛ, ma sí fawulluŋ fá. Ma kuoro níi kɔ ma teeŋ a jil kaku-bie.”
16Yesu haritooroo fa bi wii-la bubuɔŋ jiŋ, ama Yesu si suba aŋ sii suuŋ lɛ a laa yiriŋ ŋii, bua-la lɛ nɛ ba liisi ari wialiŋ ba si ŋmuŋsa a tigɛu lɛ nɛ, ba sɛnɛ ŋaau lɛ ŋii. 17Ni-daŋ-la fa si hɛ dimɛ a na Yesu duu yirɛ Lazɔrɔs u sii a lii suuŋ bua lɛ, ŋii nɛ baa bul wii-la. 18Ni-daŋ-la si nia ari Yesu ŋaa wu-magiliŋ deeŋ, ba kala lii di ba chemu. 19Ŋii nɛ Farisii timma-la bula pi dɔŋɔ a bul, “La bi wii-kala wuo ŋiŋaa. Má bee na, dunia niaa kala níi to u hariŋ ŋii.”
Yesu bul u suuŋ wiaa
20Nialiŋ si lii Giriis tiŋteeŋ dɔŋsuŋ ma fa hɛ nialiŋ si mu Jerusalɛm di ba chuɔlɛ Wia gbiele-la lɛ tuɔŋ nɛ. 21Ŋii nɛ niaa deeŋba mu Filip teeŋ. Filip fa lii Bɛtisaada nɛ, Galilii tiŋteeŋ. Ba bula pi Filip ari baa chɛ di ba na Yesu nɛ. 22Filip ma mu bula pi Aŋduru. Ŋii nɛ ba balia-la mu bula pi Yesu. 23Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Bua-la lɛɛlɛ kpaga nɛ di mi-na Nuhuobiine Bie laa yiriŋ. 24Wutitii nɛ mi bulaa pima, di ŋ nɛ joŋ mii-biiŋ du̱u, u yie pua nɛ tiŋteeŋ, aŋ nyu, a hɛ mii-biee yugɛ. Di ŋ nɛ bi joŋo du̱u tiŋteeŋ duu pua, u bi jaŋ kɛŋ biee. 25U si nagɛ ŋii mii-biiŋ ŋ si joŋo du̱u lɛ, ŋii titia nɛ u nagɛ nuhuobiine ma lɛ. Nii-la kala síi chɛ duu laa u miisiŋ, u jaŋ via u miisiŋ ta, ama nii-la kala si via u miisiŋ ta dunia deeŋ lɛ, u tiina jaŋ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. 26Nii-la kala si cho duu tima pipimi, see tiina to mi hariŋ. Lee-la kala mi si hɛ, u tiina ma jaŋ hɛ dimɛ. Di nuu-kala nɛ tima pipimi, mi Nyimma jaŋ zil u tiina.
27-28Lɛɛlɛ mi tuɔŋ bi di-bala pina. Bɛɛ nɛ saa mi jaŋ bul? Mi saa bul di mi Nyimma sí leŋe di wialiŋ kala si jaŋ ŋaami lɛ ŋaa koo? Ai, mi bi jaŋ wuo bul ŋii. Wiaa deeŋba si jaŋ ŋaami lɛ wiaa nɛ tii mi kɔ dunia. Mi Nyimma, leŋ di niaa yirɛ ŋ yiriŋ.” Ŋii nɛ nuu yiikoro lii wia nyuŋ a bul, “Mi paala laa yiriŋ nɛ. Mi saa jaŋ bira leŋ di niaa yirɛ mi yiriŋ.” 29Ni-daŋ-la si chiŋ dimɛ a nii nii-la yiikoro, dɔŋsuŋ si di taŋ nɛ dɔmɔ. Dɔŋsuŋ ma si di Wia tiŋdaaru nɛ bul wiaa pu. 30Ŋii nɛ Yesu bula piba, “Ma wiaa nɛ tii yiikoro deeŋ bul ŋii, mi wiaa dee. 31Bua-la lɛ Wia si jaŋ dii dunia niaa sariya yie nɛ. Bua deeŋ lɛ nɛ u ma jaŋ kiri Sitaani ta, nii-la si ŋaa dunia niaa kuoro. 32Ama di ba nɛ kpaasɛmi daa-gɛsɛɛ nyuŋ, mi jaŋ ŋaa di niaa kala kɔ mi teeŋ.” 33U si bul wiiŋ deeŋ, u bula dagɛ suu-la yiri u si jaŋ suu nɛ. 34Ŋii nɛ nialiŋ bul, “Ba dagɛla ari ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ a bul di Kirisito, nii-la Wia si liisa, bi jaŋ suu, duu jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ. Ɛɛ nɛ saa ŋ bul di ba jaŋ kɛŋ Nuhuobiine Bie a kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ? Kubɛɛ nɛ saa Nuhuobiine Bie deeŋ wiaa ŋ síi bul?” 35Ŋii nɛ Yesu bula pi nialiŋ a bul, “Puluŋ-la si hɛ ma teeŋ, u bi jaŋ dieni. Puluŋ-la ha si hɛ dimɛ ŋii, má vɛŋ puluŋ-la lɛ, di birimiŋ síma tɔ. Nii-la síi vɛŋ birimiŋ tuɔŋ bi jiŋ lee-la u síi mu. 36Puluŋ-la si hɛ ma teeŋ ŋii, má laa u wiaa dii. Di ma nɛ ŋaa ŋii, ma ma jaŋ kɛŋ pulumuŋ a ma chaanɛ.”
Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u lii a kɛŋ u titia faa di ba síu na. 37U si ŋaa wu-magila-la kala ba na, ari ŋii kala, ba ha bi u wiaa laa dii. 38Ba si bi u wiaa laa dii ŋii, ŋii leŋe wialiŋ nii-la fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ baa yirɛ Azaaya si bula ŋaa wutitii nɛ. U fa bula,
“Nuu-kala bi wialiŋ la si bula piba laa dii.
Nuu-kala ma bi la Tiina Wia doluŋ na.”
39Ba sɛnɛ bi Wia wiaa wuo laa dii. Ŋla nɛ Azaaya bira bul a tigɛba lɛ. 40U si,
“Wia tɔ ba siaa nɛ
aŋ nyirɛ ba tuɔŋ,
di ba siaa sí kuŋ-kala wuo na,
di ba sí wiaa bubuɔsaa ma wuo jiŋ.
Di ŋii dee, ba fa jaŋ kɔ Wia teeŋ duu pullɛ ba tuɔŋ, di ba birima tutou.”
41Azaaya fa na Kirisito fa si jaŋ kɛŋ doluŋ, ŋii nɛ tii u bul ŋii. 42Ari ŋii ma kala Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ yuga a laa Yesu wiaa dii, ama a tiŋ Farisii tiŋŋaa wiaa fawulluŋ fa kɛŋba. Ba bi wuo chaasa bul ari ba laa u wiaa dii, di ŋii dee, ba fa jaŋ kiriba Wii-chuɔlɛ dia lɛ. 43Ba fa cho di niaa nɛ bibɛsɛba lɛ a kii Wia si bɛsɛba lɛ.
44Ŋii nɛ Yesu faasa bul, “Nii-la kala si laa mi wiaa dii, u ma laa nii-la si tiŋmi wiaa dii nɛ. Mi duŋduŋa wiaa dee u laa dii. 45Nii-la kala si nami, u ma na nii-la si tiŋmi nɛ. 46Mi ku tuu dunia di mi ŋaa dunia pulumuŋ nɛ a chaanɛ. Nii-la kala si laa mi wiaa dii bira bi jaŋ hɛ birimiŋ tuɔŋ. 47Nii-la kala si nii mi wu-bulaa aŋ bi baa to, mi bi u tiina sariya ka dii, bɛɛ wiaa mi bi kɔ di mi dii dunia niaa sariya. Mi kɔ di mi laa dunia niaa ta nɛ. 48Wialiŋ mi si bula pima nɛ jaŋ dii tiina si bi mi wiaa laa dii sariya chɛɛ-la dunia si jaŋ dɛrɛ. 49Wialiŋ mi si bula, mi titia doluŋ lɛ dee mi bul. Mi Nyimma-la si tiŋmi, u titia nɛ dagɛmi wialiŋ mi síi bul. 50Mi jima ari wialiŋ u síi dagu jaŋ pi nialiŋ síi toba miisi-la si bi dɛrɛ. Ŋii wiaa, wialiŋ kala mi síi bul ŋaa mi Nyimma nɛ dagɛmi.”
13Yesu sɔŋ u haritooroo naasiŋ
1Lɛɛlɛ u ka tapulii kubala nɛ, ka di Ju̱u tiŋŋaa diisiŋ kieliŋ gbiele-la yi. Bua deeŋ lɛ Yesu jiŋ ari u jaŋ leŋ dunia deeŋ aŋ mu u Nyimma teeŋ. U cho nialiŋ síi to u hariŋ nɛ dunia deeŋ lɛ. Bua deeŋ lɛ saa dagɛ ari u cho u haritooroo nɛ a mu kieli. 2Tapulii-la didaaniŋ Yesu ari u haritooroo hɔŋ di ba dii kudiilee. Bua deeŋ lɛ di Sitaani ku juu Saamɔŋ bie Judas Isikarɔt duu joŋ Yesu yallɛ. 3Yesu fa jima ari u nɛ lii Wia teeŋ nɛ. U si lii Wia teeŋ ŋii, u jaŋ bira miira mu u teeŋ. U bira jima ari u Nyimma fa joŋ kuŋ-kala doluŋ nɛ a hɛ u nisiŋ lɛ. 4Ŋii nɛ Yesu sii kudiile-la nyuŋ, a wuri u gɛri-baliŋ bil, aŋ joŋ pɔpɔ vɔɔ u tiŋa, 5a ŋaa liiŋ hɛ taasi-gbaŋa lɛ, a suomo susɔŋ u haritooro-la naasiŋ a kɛŋ pɔpɔ-la titiikɛ. 6U si ku yi Saamɔŋ Piita lɛ, ŋii nɛ Piita piɛsu a bul, “Mi Tiina, ŋŋ chɛ di ŋ nɛ sɔŋ mi naasiŋ?” 7Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Bua deeŋ lɛ ŋ bi jiŋ wii-la mi síi ŋaa, ama u hariŋ lɛ ŋ jaŋ jiŋ u bubuɔŋ.” 8Ŋii nɛ Piita bira bula pu a bul, “Ŋ bi jaŋ sɔŋ mi-na naasiŋ da.” Ŋii nɛ Yesu ma bul, “Di mi nɛ bi ŋ naasiŋ sɔmɔ, ŋ bira bi mi haritooru ŋaa.” 9Ŋii nɛ Piita bira bul, “Mi Tiina, di ŋii-na nɛ, sí mi naasiŋ duŋduŋa sɔŋ, sɔŋ mi nyuŋ ari mi nisaa maa.” 10Ŋii nɛ Yesu bul, “Nii-la kala si fo liiŋ, u yaraa kala zɔmɔ nɛ, u saa bira bi maga duu fo liiŋ, [see duu sɔŋ u naasiŋ duŋduŋa.] Ma kala saa bi disinniŋ kɛnɛ, ama ni-bala duŋduŋa nɛ kɛŋ disinniŋ ma tuɔŋ.” 11Yesu paala jiŋ nii-la síi chɛ duu joŋu yallɛ nɛ. Ŋii nɛ tii u bul di ba kala tuɔŋ dee bi pulla ŋii.
12Yesu si sɔŋ u haritooro-la naasiŋ dɛrɛ, u bira joŋ u gɛriŋ laalɛ a bira mu hɔŋ u di-hɔnuŋ, ŋii nɛ aŋ piɛsɛba a bul, “Ma jiŋ wii-la mi si ŋaama lɛ bubuɔŋ nɛɛ? 13Ma kɛŋmi kaa yirɛ ma kuhiaŋ ari ma Tiina. U saa kɛŋ woŋbiiŋ nɛ di ma yirɛmi ŋii, bɛɛ wiaa mi nɛ sɛnɛ ŋii. 14Mi si ŋaa ma Tiina ari ma kuhiaŋ aŋ sɔŋ ma naasiŋ, u maga di ma saa sɔŋ ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa naasiŋ. 15Mi laa sipaaŋ ŋaama-na nɛ, di ma saa wuo ŋiŋaa ŋii dɔŋɔ lɛ. 16Wutitii nɛ mi bulaa pima, tiŋtinnu kala bi u kuhiaŋ kii, nii-la ma ba si tima, u ma bi nii-la si timu kii. 17Ma lɛɛlɛ si jiŋ wiaa deeŋba ŋii, di ma níi ŋaaba, ma tuɔŋ jaŋ tɔrɛ. 18Ma kala dee mi bul ari ma tuɔŋ jaŋ tɔrɛ. Mi jiŋ nialiŋ mi si liisa nɛ. Wii-la ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ sɛnɛ jaŋ ŋaa wutitii. Ba bula ari la di nii-la kala si pɛ dɔŋɔ lɛ dii kudiilee nɛ jaŋ miira gollimi lɛ. 19Mi bul wiiŋ deeŋ pipima nɛ, ka duu-na ŋaa, di ŋii nɛ sɛnɛ kɔ duu ŋaa, ma jaŋ laa mi wiaa dii ari mi nɛ ŋaa Kirisito, nii-la wiaa ba si ŋmuŋsa. 20Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala si kɛŋ nii-la mi si tima woruŋ, u tiina kɛŋ mi ma woruŋ nɛ. Nii-la ma kala si kɛŋmi woruŋ, u tiina ma kɛŋ nii-la si tiŋmi woruŋ nɛ.”
Yesu bula ari ba jaŋ joŋu yallɛ.
Mat. 26.20-25; Maak 14.17-21; Luuk 22.21-23
21Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u tuɔŋ bi di-bala pina. Ŋii nɛ u chaasa bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, ma dɔŋɔ nɛ jaŋ joŋmi yallɛ.” 22Ŋii nɛ u haritooro-la miira didaasɛ dɔŋɔ. Ba bi jiŋ tiina u síi dagu. 23Yesu haritooro-la tuɔŋ nii-la u fa si cho nɛ fa hɔnɔ kpagu. 24Ŋii nɛ Saamɔŋ Piita lɔgɛ u haritooro-la dɔŋɔ duu piɛsɛ Yesu-na di kubɛɛ nɛ u didagɛ? 25Ŋii nɛ haritooro-la fa si kpagɛ Yesu wasa suusa mu yi Yesu a piɛsu a bul, “Mi Tiina, kubɛɛ nɛ?” 26Ŋii nɛ Yesu bul, “Mi si jaŋ joŋ boroboro yuu disiŋ a pi nii-la, u nɛ ŋii.” Ŋii nɛ u joŋ boroboro-la a yuu disiŋ a joŋo pi Judas, nii-la si ŋaa Saamɔŋ Isikarɔt bie. 27Judas si yia laa boroboro-la dɛrɛ, Sitaani ku juu-u. Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Wii-la ŋ síi chɛ di ŋ ŋaa, ŋaau lima lima.” 28Nialiŋ dɔŋsuŋ kala fa síi dii kudiile-la, ba bi jiŋ wii-la kala u fa si bula bubuɔŋ. 29Judas fa síi kori ba moribiee ŋii, Yesu haritooro-la dɔŋsuŋ fa biina ari Yesu faa chɛ duu mu yɔɔ kialiŋ ba síi chɛ di ba dii nɛ gbiele-la lɛ, koo duu joŋ kuŋ nɛ a pi summoo. 30Judas si laa boroboro-la dɛrɛ, u guu sii a lii lima lima. Bua-la lɛ titaŋ nɛ.
Yesu bil ni̱i-falii nɛ a pi niaa
31Judas si lia, ŋii nɛ Yesu bul di niaa jaŋ na u-na Nuhuobiine Bie doluŋ si magɛ ŋii. Niaa ma jaŋ tou lɛ nɛ a na ŋii Wia si kɛŋ doluŋ. 32Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Mi si jaŋ dagɛ Wia doluŋ si magɛ ŋii, ŋii nɛ Wia ma jaŋ dagɛ mi-na Nuhuobiine Bie doluŋ si magɛ ŋii. U jaŋ ŋaa ŋii lima. 33Mi biiriŋ, mi bira bi jaŋ hɛ ma teeŋ dieni. Ma jaŋ bee chɛmi. Ama mi si bul ŋii a pi Ju̱u tiŋŋaa, mi jaŋ bul ŋii a pima maa. Lee-la mi si jaŋ mu, ma bi jaŋ wuo mu dimɛ. 34Ni̱i-falii nɛ mi bilee pima. U nɛ ŋla: Ma jima ari mi choma nɛ woruŋ. Má cho dɔŋɔ ari mi si choma ŋii. 35Di ma nɛ cho dɔŋɔ, ŋii lɛ nɛ niaa kala jaŋ to jiŋ ari ma sɛnɛ ŋaa mi haritooroo nɛ.”
Yesu bula pi Piita ari u jaŋ bul u buu jiŋ
Mat. 26.31-35; Maak 14.27-31; Luuk 22.31-34
36Ŋii nɛ Saamɔŋ Piita piɛsɛ Yesu a bul, “Mi Tiina, nii nɛ ŋ mumu?” Ŋii nɛ Yesu ma bula pu a bul, “Lee-la mi si jaŋ mu, ŋ bi jaŋ wuo to mu, ama u hariŋ nɛ ŋ jaŋ wuo to.” 37Ŋii nɛ Piita bira piɛsu a bul, “Mi Tiina, bɛɛ nɛ tii mi bi jaŋ wuo to ŋ hariŋ lɛɛlɛ? Mi paala ŋaa siri di mi joŋ mi miisiŋ yɔɔ suuŋ nɛ ŋ wiaa.” 38Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Ŋ sɛnɛ ŋaa siri di ŋ joŋ ŋ miisiŋ yɔɔ suuŋ nɛ mi wiaa? Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, ka di ji-bele-na yel, ŋ jaŋ bul naaŋsiiŋ butori ari ŋ bimi jiŋ.”
14Yesu si u nɛ ŋaa woŋbii-la síi mu Wia teeŋ
1Ŋii nɛ Yesu si, “Ma sí leŋe di ma tuɔŋ vugimɛ. Má laa Wia wiaa dii a laa mi ma wiaa dii. 2Mi Nyimma jaŋ lɛ diisiŋ yuga hɛ dimɛ. Di ŋii fa dee, mi bi jaŋ bula pima ari mi jaŋ mu wasɛ leriŋ a bilma lɛ. 3Di mi nɛ mua a wasɛ lee-la bilma lɛ dɛrɛ, mi jaŋ bira kɔ a kɛŋma kaa mu mi teeŋ Wia-jaŋ lɛ, di la kala hɛ di-bala. 4Lee-la ma mi si jaŋ mu, ma jiŋ woŋbiiŋ nɛ.” 5Ŋii nɛ Tɔmas bula pu a bul, “La Tiina, la bi jiŋ lee-la ŋ síi mu, ɛɛ nɛ la jaŋ wuo ŋaa jiŋ u woŋbiiŋ?” 6Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Mi nɛ ŋaa woŋbiiŋ aa mu Wia-jaŋ. Mi nɛ bira Wutitii Tiina maa, a biraa pi niaa ma miisiŋ. Nuu-kala bi mi Nyimma teeŋ wuo mu, see duu tomi lɛ. 7Di ma nɛ jiŋmi, ma jiŋ mi Nyimma ma nɛ. A lii jiniŋ saa ma paala jimu nɛ a nau maa.”
8Ŋii nɛ Filip bula pu a bul, “Mi Tiina, dagɛla la Nyimma, wii-la kala la síi chɛ nɛ ŋii.” 9Ŋii nɛ Yesu piɛsu a bul, “Filip, la di ŋ hɛ dimɛ a dieni ŋii, ka ŋ ha bimi jiŋŋ? Nii-la kala si nami, u na mi Nyimma ma nɛ. Bɛɛ nɛ saa tii ŋ bul di mi dagɛma mi Nyimma? 10Ŋ bi laa dii ari mi hɛ mi Nyimma lɛ nɛ, mi Nyimma ma hɛmi lɛɛ? Wialiŋ kala mi si yie bulaa pima, mi titia doluŋ lɛ dee mii bul. Wialiŋ ma mi síi ŋaa, mi Nyimma hɛmi lɛ níi ŋaa ŋii. 11Má laa dii ari mi hɛ mi Nyimma lɛ nɛ, mi Nyimma ma hɛmi lɛ. Di ma nɛ bi ŋii wuo laa dii, má laa dii a tiŋ wialiŋ mi síi ŋaa wiaa. 12Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala si laa mi wiaa dii, u jaŋ wuo ŋiŋaa wialiŋ mi síi ŋaa. U jaŋ paala wuo ŋaa kii wialiŋ mi síi ŋaa, bɛɛ wiaa mi jaŋ miira mu mi Nyimma teeŋ. 13Kuŋ-na kala ma si piɛsɛ chichɛ mi doluŋ lɛ, mi jaŋ joŋo pima. Mi jaŋ ŋaa ŋii di niaa wuo tomi lɛ a na mi Nyimma si kɛŋ doluŋ ŋii, a yirɛ u yiriŋ. 14Di ma níi chɛ kuŋ-kala mi doluŋ lɛ, mi jaŋ ŋaa pima.”
Yesu bula ari u jaŋ joŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la a hɛ niaa lɛ
15Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Di ma nɛ chomi, ma jaŋ tuto mi niiŋ wiaa. 16Di ma níi ŋaa ŋii, mi jaŋ sul mi Nyimma duu joŋ u Diŋ-zɔŋ-la pima, duu pipɛma lɛ. U jaŋ hɛ ma teeŋ a kaa mu wuu. 17U jaŋ didagɛma wutitii. Dunia niaa buu jiŋ. Ba bi jaŋ wuo nau, ŋii nɛ tii u bi jaŋ wuo hɛba lɛ. Ama ma-na jimu nɛ. U hɛ ma teeŋ nɛ. U saa jaŋ hɛma lɛ.
18Mi bi jaŋ leŋ ma duŋduŋa ta, mi jaŋ miira kɔ ma teeŋ. 19U ka mua dunia niaa bira bi jaŋ nami, ama ma-na jaŋ nami. Mi si jaŋ kɛŋ miisiŋ ŋii, ma ma jaŋ kɛŋ miisiŋ. 20Tapulii-la Wia si jaŋ joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛma lɛ nɛ, ma jaŋ jiŋ ari mi hɛ mi Nyimma lɛ nɛ, ma ma hɛmi lɛ, mi ma hɛma lɛ. 21Nii-la kala si nii mi niiŋ wiaa aa toba, u tiina nɛ chomi. Mi Nyimma ma saa jaŋ cho nii-la si chomi. Mi ma jaŋ cho tiina a kɛŋ mi titia kaa dagu.” 22Ŋii nɛ Judas bul (nii-la ba síi yirɛ Isikarɔt dee), “Mi Tiina, ɛɛ nɛ ŋ jaŋ ŋaa a kɛŋ ŋ titia dagɛla, aŋ bi ŋ titia kaa dagɛ dunia niaa?” 23Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Nii-la kala si chomi, u jaŋ tuto mi niiŋ wiaa. U si ŋaa ŋii, mi Nyimma ma jaŋ chou. La di mi Nyimma kala ma jaŋ ku hɛu lɛ. 24Nii-la si bimi cho, u bi mi niiŋ wiaa ka to. Wialiŋ ma si nii saa, mi titia dee bi bul. Ama mi Nyimma-la si tiŋmi nɛ dagɛmi mii bul.
25Mi ha hɛ ma teeŋ nɛ, ŋii nɛ mi bul wiaa deeŋba pipima. 26Ama mi Nyimma jaŋ joŋ u Diŋ-zɔŋ-la duu ku tuu a hɛma lɛ mi doluŋ lɛ. U jaŋ pɛma lɛ a wuo dagɛma wii-kala, a leŋ di ma liisi wialiŋ kala mi si bula pima. 27Mi síi mu ŋii, mi jaŋ leŋ di ma hɔŋ ari yarifiɛlaa di ma tuɔŋ tɔrɛ. Yarifiɛla-la mi si pima, u bi naga yarifiɛla-la dunia niaa si kɛnɛ nɛ. Ma sí leŋe di ma tuɔbiinaa vugimɛ, a bira sí leŋe di fawulluŋ ma kɛŋma. 28Ma nia ari mi si bula pima ari mi jaŋ miira viiri aŋ bira miira kɔ ma teeŋ. Di ma nɛ fa chomi, ma tuɔŋ fa jaŋ tɔrɛ ari mi si mu mi Nyimma teeŋ, bɛɛ wiaa u nɛ kɛŋ doluŋ a kiimi. 29Mi laa sipaaŋ bul wiaa deeŋba pipima nɛ, ka di ba-na ŋaa, ma jaŋ laaba dii. 30Mi bi jaŋ wuo bul wiaa ma teeŋ a dieni, bɛɛ wiaa dunia kuoro ka kɔ nɛ. U bi dol kala kɛnɛ mi lɛ. 31Ama mii chɛ di dunia niaa jiŋ ari mi cho mi Nyimma nɛ. Ŋii nɛ tii mi ŋiŋaa wialiŋ kala u si si di mi ŋaa. Má leŋ di la lii. Má sii.”
15Yesu nɛ ŋaa tii-titii-la ba síi yirɛ vaiŋ
1Ŋii nɛ Yesu si, “Mi nagɛ tia-la titia ba síi yirɛ vaiŋ nɛ. Ama mi nɛ tii-titii-la. Mi Nyimma ma nagɛ nii-la síi beŋ tia-la nɛ. 2Naakel-la kala si mɛrɛ tia-la lɛ aŋ bi nɛŋ, u yie kere ta nɛ, naakel-la kala síi nɛŋ, u yie buoro ta nɛ, ka di u wuo faasa nɛŋ woruŋ. 3Ma tuɔŋ paala bira bi disinniŋ kɛnɛ a tiŋ wialiŋ mi si bula pima. 4Má mɛrɛmi lɛ di mi ma mɛrɛma lɛ. Tia naakelee duŋduŋa bi jaŋ wuo nɛŋ, see di ba mɛrɛ tia geŋtine lɛ. Ma ma bi jaŋ wuo tiŋ tiŋtiŋ-zɔŋŋɔɔ, see di ma mɛrɛmi lɛ.” 5Ŋii nɛ Yesu bira bul, “Mi nagɛ tia nɛ, ma ma nagɛ tia-la naakelee. Nii-la kala si mɛrɛmi lɛ, mi ma mɛrɛ tiina lɛ. Ŋii nɛ jaŋ wuo ŋaa duu tiŋ tiŋtiŋ-zɔŋŋɔɔ woruŋ, a tiŋ bɛɛ wiaa di ma nɛ bimi lɛ mɛrɛ, ma bi jaŋ wuo ŋaa wii-kala. 6Di nuu nɛ bimi lɛ mɛrɛ, ba jaŋ joŋ tiina yuo ta, a nagɛ ba si yie keri tia naakelee ta, ba hil. Ba paaba a yuo hɛ nyiniŋ lɛ ba dii ŋii. 7Di ma mɛrɛmi lɛ, mi niiŋ wiaa mi si bula pima jaŋ hɛ ma tuɔŋ. Di ma nɛ ŋaa ŋii, kuŋ-kala ma si piɛsɛmi chichɛ, mi jaŋ wuo ŋaa pima. 8Di ma nɛ tiŋ tiŋtiŋ-zɔŋŋɔɔ woruŋ, ŋla nɛ mi Nyimma yiriŋ jaŋ yirɛ. Ma jaŋ wuo dagɛ ŋii ari ma ŋaa mi haritooroo nɛ. 9Mi choma ari mi Nyimma si chomi ŋii nɛ. Ŋii wiaa, má mɛrɛmi lɛ di mi choma a kaa mu wuu. 10Di ma níi to mi niiŋ wiaa, mi jaŋ choma a kaa mu, ari mi síi to mi Nyimma niiŋ wiaa a mɛrɛu lɛ u chomi ŋii. 11Mi bul wiaa deeŋba pima di ma wuo na tuɔtɔru-la mi si joŋo pima. Ŋii nɛ ma tuɔŋ jaŋ faasa tɔrɛ woruŋ a mu dɛrɛ.
12Mi choma nɛ woruŋ. Wii-la mi si bula pima di maa ŋaa nɛ ŋla: Má cho dɔŋɔ ari mi si choma ŋii. 13Di nuu nɛ ŋaa siri duu joŋ u miisiŋ yɔɔ suuŋ u naŋdɔŋɔ wiaa, u chou nɛ woruŋ. Nuu-kala bi nii-la cho magɛ nia deeŋ. 14Di ma níi ŋaa wialiŋ mi síi bula pima di maa ŋaa, ma jaŋ ŋaa mi naŋdɔŋsuŋ. 15Mi bira bi jaŋ kɛŋma kaa yirɛ mi tiŋtinnaa, bɛɛ wiaa tiŋtinna bi wii-la u kuhiaŋ síi ŋaa jiŋ. Ama mi-na bul wialiŋ kala mi Nyimma si bula pimi pima nɛ. Ŋii nɛ tii mi kɛŋmaa yirɛ mi naŋdɔŋsuŋ. 16Ma dee bimi liisa, mi nɛ liisɛma. Mi liisɛma di ma mu faasa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ nɛ, wu-zɔmɔ-la si bi jaŋ lɛl. Di ma níi ŋaa ŋii, mi Nyimma jaŋ pima kuŋ-kala ma si piɛsu chichɛ mi doluŋ lɛ. 17Wii-la mi si bula pima di maa ŋaa nɛ ŋla: Má cho dɔŋɔ.
Yesu bul ŋii dunia niaa si jaŋ bɛrɛ ba di u haritooroo
18Di dunia niaa nɛ bɛrɛma, ma jiŋ ari ba laa sipaaŋ bɛrɛmi nɛ. 19Di ma nɛ fa ŋaa dunia niaa, dunia niaa fa jaŋ choma woruŋ, ari ba si cho dɔŋɔ ŋii. Ma di dunia niaa bi kubala ŋaa. Mi liisɛma dunia niaa tuɔŋ nɛ. Ŋii nɛ tii ba bɛrɛma. 20Mi laa sipaaŋ bula pima ari tiŋtinnu bi u kuhiaŋ kii. Má liisi wiiŋ deeŋ. Ba si dɔgisɛmi ŋii, ba jaŋ dɔgisɛma ma ŋii. Di ba nɛ fa sɛi mi niiŋ wiaa, ba fa jaŋ sɛi ma ma niiŋ wiaa. 21Ba jaŋ ŋaa wiaa deeŋba kala a tiŋ ma síi to mi hariŋ wiaa. Ba si bi nii-la si tiŋmi jiŋ nɛ tii baa ŋaa ŋii. 22Di mi nɛ fa bi ku bul wiaa piba, ba si ŋaa wu-bɔmɔ-la kala, mi fa bi jaŋ wuo bul di ba chei wii-kala. Ama mi si folo ku bul wiaa piba, ba bira bi jaŋ wuo bul ari ba bi wii-kala cheye. 23Nii-la si bɛrɛmi, tiina bɛrɛ mi Nyimma ma nɛ. 24Wialiŋ kala mi si ŋaa, nuu-kala biba ŋaa. Di mi nɛ fa biba ŋaa di ba na, ba fa bi jaŋ chei wii-kala. Ama ba naba kala nɛ aŋ ha bɛrɛ la di mi Nyimma kala. 25Ba si bɛrɛmi ŋii, wialiŋ kala ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ sɛnɛ ŋaa. Ŋla nɛ ba ŋmuŋsɛ, ‘Mi bi wii-kala ŋaa chei, ka ba bɛrɛmi.’ 26Ama mi jaŋ leŋ di Wia Diŋ-zɔŋ-la lii mi Nyimma teeŋ a ku tuu hɛma lɛ. U jaŋ pɛma lɛ a dagɛma wutitii. U nɛ jaŋ bul mi wiaa pima. 27Ma ma jaŋ bul mi wiaa pi niaa, bɛɛ wiaa mi si suomo didagɛ niaa, la di ma kala níi to dɔŋɔ.
161Mi bul wiaa deeŋba kala pipima di ma sí hariŋ miiru nɛ. 2Bua-la jaŋ yi di Ju̱u tiŋŋaa kirima ta Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ. Bua ma dɔŋ jaŋ yi di niaa kpuma aŋ biinɛ di baa to Wia woŋbiiŋ nɛ ŋii. 3Ba jaŋ ŋaa wiaa deeŋba kala a tiŋ ba sí bi mi Nyimma jiŋ, a bimi ma jiŋ. 4Mi bul wiaa deeŋba kala pipima di bua-la nɛ ku yi di wiaa deeŋba ŋiŋaa, ma jaŋ liisi ari mi bula pima.
Wia Diŋ-zɔŋ-la tiŋtiŋŋaa
La di ma kala fa síi to dɔŋɔ, ŋii nɛ tii mi bi wiaa deeŋba bula pima faafaa. 5Ama lɛɛlɛ mii mu nii-la si tiŋmi nɛ, aŋ ka ma kuŋ-kala ha bi mi piɛsa a bul di nii nɛ mii mu? 6Mi si bul wiaa deeŋba pima lɛɛlɛ ŋla, ma tuɔŋ cheye nɛ. 7Ama wutitii nɛ mi bulaa pima ŋla. Mi síi mu ŋii, u jaŋ zɔmɔ pima. Di mi nɛ bi mua, Wia Diŋ-zɔŋ-la si jaŋ kɔ a pɛma lɛ bi jaŋ kɔ. Ama di mi nɛ mua, mi jaŋ leŋ duu kɔ. 8Duu nɛ saa kɔ, u jaŋ leŋ di dunia niaa jiŋ ari ba ŋaa haachɛba nɛ. U jaŋ bira dagɛba ŋii ba si jaŋ to a kɛŋ tuɔ-pula Wia sipaaŋ, a bira dagɛba ari Wia jaŋ dii ba sariya. 9Ba jaŋ jiŋ ari ba si bi mi wiaa laa dii, u ŋii ŋaa haachɛ nɛ. 10Mi si miira mu mi Nyimma teeŋ ŋii, ma bira bi jaŋ nami. U ŋii ma jaŋ dagɛ ari mi kɛŋ tuɔ-pula nɛ Wia sipaaŋ. 11Wia si folo dii dunia kuoro Sitaani sariya ŋii, ba ma jaŋ jiŋ ari Wia ma jaŋ dii ba sariya.
12Wiaa yuga nɛ mi ha kɛŋ di mi bula pima, ama ma biba wuo nyalimɛ. 13Ama di Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ kɔ, u jaŋ dagɛma wutitii kala. U bi jaŋ bubul wiaa u titia doluŋ lɛ, ama wialiŋ kala u si nii mi Nyimma niiŋ lɛ nɛ u jaŋ bul. U ma jaŋ dagɛma wialiŋ kala si jaŋ ŋaa. 14U jaŋ leŋ di niaa yirɛ mi yiriŋ, bɛɛ wiaa wialiŋ kala mi si kɛnɛ mi bul, u jaŋ kaa ku bula pima. 15Ku-la kala mi Nyimma si kɛnɛ ŋaa mi kuŋ nɛ. Ŋii nɛ tii mi bula pima ari wialiŋ kala mi si kɛnɛ mi bul, Wia Diŋ-zɔŋ-la jaŋ kaa ku bula pima.”
Yesu bula pi u haritooroo ari ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ
16Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Ma bira bi jaŋ nami. Tapulaa baŋmɛnɛ chɛɛŋ nɛ ma jaŋ bira nami.” 17Ŋii nɛ u haritooroo dɔŋsuŋ pipiɛsɛ dɔŋɔ a bul, “Wiiŋ deeŋ bubuɔŋ nɛ bɛɛ? U bula pila ari tapulaa baŋmɛnɛ la bi jaŋ nau, di tapulaa baŋmɛnɛ chɛɛŋ nɛ la bira jaŋ nau. U bira bula ari u si jaŋ mu u Nyimma teeŋ nɛ tii la bira bi jaŋ nau. 18U si yie bul di tapulaa baŋmɛnɛ deeŋ, u bubuɔŋ nɛ bɛɛ? La bi u bubuɔŋ jiŋ.” 19Yesu jima ari baa chɛ di ba piɛsu nɛ. Ŋii nɛ u bula piba, “Mi si si tapulaa baŋmɛnɛ ma bi jaŋ nami, di tapulaa ma baŋmɛnɛ chɛɛŋ ma jaŋ bira nami, ŋii wiaa nɛ ma pipiɛsɛ dɔŋɔɔ? 20Wutitii nɛ mi bulaa pima, ma jaŋ ŋmuŋmoo niiŋ kala, di dunia niaa tuɔŋ tɔrɛ, ma tuɔŋ jaŋ chei, ama ma tuɔ-chei-la jaŋ miira birimɛ tuɔtɔruŋ. 21Di haala luoruŋ níi wii duu chɛ u lul, u yie tuunɛ niiŋ nɛ. U hɛɛŋ yie nɛ. Duu nɛ saa ku lul bile dɛrɛ, u yu u hɛɛ-la kala lɛ. U si lul bie nɛ tii u tuɔŋ yie tɔrɛ. 22Ŋii nɛ saa u jaŋ nagɛma ma lɛ. Lɛɛlɛ ma tuunɛ niiŋ nɛ, ama mi jaŋ bira nama di ma tuɔŋ kala tɔrɛ. Bua-la lɛ nuu-kala bi jaŋ wuo ŋaa di ma tuɔŋ bira chei. 23Di tapulii-la nɛ yie, ma bi jaŋ piɛsɛmi chichɛ kuŋ-kala. Wutitii nɛ mi bulaa pima, mi Nyimma jaŋ pima kuŋ-kala ma si piɛsu chichɛ mi doluŋ lɛ. 24Lɛɛlɛ ŋla ma ha bi kuŋ-kala piɛsu chichɛ mi doluŋ lɛ. Ŋii wiaa má saa piɛsu, u jaŋ joŋo pima, di ma tuɔŋ faasa tɔrɛ a mu dɛrɛ.
25Wiaa deeŋba kala mi síi bul, namagaba nɛ mii magɛ. Ama bua kubala jaŋ yi, mi bira bi jaŋ magɛ namagaba, mi jaŋ chaasa bul wiaa pima a mu tigɛ mi Nyimma lɛ, di ma jiŋ ba bubuɔsaa woruŋ. 26Di tapulii-la nɛ yie, ma nɛ jaŋ piɛsu chichɛ kiaa mi doluŋ lɛ. Mi bi si mi nɛ jaŋ sula pima, 27bɛɛ wiaa mi Nyimma titia ma choma nɛ. Ma chomi nɛ a laa mi wiaa dii ari mi lii u teeŋ nɛ. Ŋii nɛ tii u ma choma. 28Mi lii mi Nyimma teeŋ nɛ a ku tuu dunia. Lɛɛlɛ mi saa jaŋ leŋ dunia aŋ miira mu mi Nyimma teeŋ.”
29Ŋii nɛ u haritooro-la bula pu a bul, “Lɛɛlɛ ŋ chaasaa bul wiaa nɛ. Ŋ bira bi namagaba ka magɛ. 30Lɛɛlɛ la jima di ŋ jiŋ wii-wii-kala nɛ, ŋ bí chɛ di nuu-kala piɛsiŋ wii-kala. Wiiŋ deeŋ nɛ ŋaa di la jiŋ ari ŋ lii Wia teeŋ nɛ.” 31Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba, “Lɛɛlɛ saa ma laa mi wiaa dii nɛɛ? 32Bua-la jaŋ yi, u saa paala yi ma nɛ, ma kala jaŋ pisɛ a mu ma diisiŋ, aŋ ka mi duŋduŋa. Ama saa, mi bi jaŋ ŋaa mi duŋduŋ. Mi Nyimma hɛmi lɛ nɛ. 33Mi bul wiaa deeŋba pima di ma wuo hɔŋ ari yarifiɛlaa nɛ. Dunia deeŋ tuɔŋ ma jaŋ na hɛɛŋ. Ama má leŋ di ma nyuŋ nyaasɛ. Mi yuo dii dunia nɛ.”
17Yesu chuɔlɛ Wia pi u haritooroo
1Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, u wula beŋ wia nyuŋ aŋ bul, “Mi Nyimma, bua-la yie nɛ. Leŋ di mi-na ŋ Bie laa yiriŋ, di mi ma leŋ di ŋ yiriŋ yirɛ. 2Ŋ nɛ joŋ doluŋ pimi di mi bibeŋ nuhuobiinee kala, a joŋ miisi-la si bi dɛrɛ a pi nialiŋ kala ŋ si liisa pimi. 3Nialiŋ si jima ari ŋ nɛ sɛnɛ ŋaa Wia, Wia bira tuo, aŋ pɛ jiŋ mi-na Yesu Kirisito, nii-la ma ŋ si tima, ba nɛ kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. 4Mi leŋe ŋ laa yiriŋ nɛ tiŋteeŋ deeŋ lɛ. Mi tiŋ tiŋtimii-la dɛrɛ nɛ, tiŋtimii-la ŋ si joŋo pimi di mi tiŋ. 5Oo, mi Nyimma, leŋ di mi yiriŋ yirɛ ŋ sipaaŋ lɛɛlɛ, yiri-la la di ŋ kala fa si laa, aŋ ka ŋ-na suomo ŋaa dunia.
6Mi leŋe nialiŋ ŋ si liisa pimi dunia niaa tuɔŋ jimiŋ nɛ. Ba fa ŋaa ŋ kiaa nɛ, ŋ nɛ liisɛba pimi. Ba nɛ sɛi ŋ niiŋ wiaa. 7Lɛɛlɛ ba jima ari wii-kala mi si ŋaa, mi ŋaa ŋ doluŋ lɛ nɛ. 8Mi bul ŋ niiŋ wialiŋ ŋ si bula pimi piba nɛ. Ba laa dii a jiŋ ari wutitii nɛ, mi sɛnɛ lii ŋ teeŋ nɛ. Ba ma laa dii ari ŋ nɛ tiŋmi. 9Mi suluŋ pipiba nɛ. Mi biŋ sula pipi dunia niaa, see nialiŋ ŋ si liisa pimi duŋduŋa. Ba nɛ ŋaa ŋ kiaa. 10Nialiŋ kala mi si kɛnɛ ŋaa ŋ niaa nɛ. Nialiŋ kala ŋ ma si kɛnɛ ŋaa mi ma niaa nɛ. Ba nɛ leŋe mi laa yiriŋ. 11Lɛɛlɛ mii kɔ ŋ teeŋ nɛ, mi bira bi jaŋ hɛ dunia lɛ, ama ba-na jaŋ hɛ dunia lɛ. Mi Nyimma, ŋ nɛ ŋaa nii-la si bi disinniŋ kɛnɛ. Beŋ nialiŋ ŋ si liisa pimi woruŋ ŋ doluŋ lɛ, a leŋ di ba ŋaa kubala, ari la di ŋ kala si ŋaa kubala ŋii. 12Mi fa si hɛ ba teeŋ, mi beŋ ba nyuŋ nɛ woruŋ ŋ doluŋ lɛ, dol-la ŋ si joŋo pimi nɛ mi kaa beŋba. Mi si ŋaa ŋii, ba kubala ma bi lɛlɛ, see nii-la si maga duu lɛl, di wialiŋ ba fa si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ sɛnɛ ŋaa. 13Lɛɛlɛ saa mii kɔ ŋ teeŋ nɛ. Mi ha si hɛ dunia lɛ ŋii, ŋii nɛ mi bul wiaa deeŋba piba di ba tuɔŋ faasa tɔrɛ, ari mi tuɔŋ si tɔrɛ ŋii. 14Mi bul ŋ niiŋ wiaa piba nɛ. Ba di dunia niaa bi kubala ŋaa, ari la di dunia niaa si bi kubala ŋaa ŋii. Ŋii nɛ tii dunia niaa bɛrɛba. 15Mi bi si di ŋ liisɛba dunia lɛ, ama mi si di ŋ pɔba nɛ a liisɛba Sitaani nisiŋ lɛ. 16Ba di dunia niaa bi kubala ŋaa, ari la di dunia niaa si bi kubala ŋaa ŋii. 17Ŋ niiŋ wiaa ŋaa wutitiiba nɛ. Dagɛba, di ba bira sí disinniŋ kɛŋ. 18Ŋ nɛ tiŋmi dunia niaa teeŋ. Ŋ si tiŋmi ŋii, ŋii titia nɛ mi ma tiŋba dunia niaa teeŋ. 19Mi joŋ mi miisiŋ nɛ a yɔɔ suuŋ ba wiaa. Mi ŋaa ŋii di ba ma ŋaa siri di ba joŋ ba miisiŋ yɔɔ suuŋ wutitii wiaa nɛ.
20Mi biŋ sula pipiba duŋduŋ, mi pɛ sula pi nialiŋ si laa mi wiaa dii a tiŋ ba si bul mi wiaa piba lɛ nɛ. 21Mii suluŋ ŋii di ba kala wuo ŋaa kubala nɛ. Ŋ hɛmi lɛ nɛ. Mi ma hɛŋ lɛ. Leŋ di ba kala ma wuo hɛla lɛ. Di ŋ nɛ ŋaa ŋii, dunia niaa jaŋ wuo laa dii ari ŋ nɛ tiŋmi. 22Ŋ si leŋ mi laa yiriŋ ŋii, ŋii nɛ mi ma leŋ ba laa yiriŋ. Mi ŋaa ŋii di ba kala wuo ŋaa kubala nɛ, ari la di ŋ kala si ŋaa kubala ŋii. 23Mi hɛba lɛ nɛ, ŋ ma hɛmi lɛ. La hɛ dɔŋɔ lɛ ŋii di ba wuo ŋaa kubala nɛ. Ŋii nɛ dunia niaa jaŋ jiŋ ari ŋ nɛ tiŋmi. Ba ma jaŋ jiŋ ari ŋ choba nɛ ari ŋ si chomi ŋii. 24Mi Nyimma, ŋ paala chomi nɛ a leŋ mi laa yiriŋ, ka dunia-na suomi. Mi saa chɛ di ŋ leŋ di nialiŋ ŋ si liisa pimi, di ba hɛ mi teeŋ lee-na kala mi si jaŋ hɛ, di ba wuo na ŋii ŋ si leŋe mi laa yiriŋ. 25Mi Nyimma, ŋ kɛŋ wutitii. Dunia niaa biŋ jiŋ, ama mi-na jimiŋ nɛ. Niaa deeŋba ma jiŋ ari ŋ nɛ tiŋmi. 26Mi saa ŋaa ba jimiŋ nɛ, mi saa ha jaŋ leŋ di ba jimiŋ. Mi ŋaa ŋii, di ŋii ŋ si chomi, di ba ma cho dɔŋɔ, di mi ma hɛba lɛ.”
18Ba kɛŋ Yesu
Mat. 26.47-56; Maak 14.43-50; Luuk 22.47-53
1Yesu si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, ba duu haritooroo sii kieli fuo-naaŋ kubala ba kaa yirɛ Kidirɔŋ. Lee kubala nɛ fa hɛ dimɛ ba chɔŋsɛ tiisiŋ. Ŋii nɛ Yesu ari u haritooroo juu lee-la. 2Ba vɛnɛɛ mu lee-la nɛ, ŋii nɛ tii Judas, nii-la si joŋu yallɛ, ma wuo jiŋ dimɛ. 3Ŋii nɛ Judas kɛŋ laali-yuoroo dɔŋsuŋ ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ tiŋtinni-biisiŋ, ari Farisii tiŋŋaa tiŋtinni-biisiŋ, di ba mu kɛŋ Yesu. Ba mu lee-la Yesu si hɛ. Ba síi mu ŋii, ba kori chaanaa, ka-pilaa ari nyiniŋ ari ba ba-kiaa. 4Yesu jiŋ wii-la kala fa si jaŋ ŋaau lɛ nɛ. Ŋii nɛ u mu cheŋba a piɛsɛba, “Kubɛɛ nɛ maa chɛɛ?” 5Ŋii nɛ ba si, “Yesu si lii Nazarɛt nɛ la chichɛ.” Ŋii nɛ u bula piba, “Mi nɛ ŋla.” Judas, nii-la fa si jaŋ joŋu yallɛ, u ma fa hɛ ba tuɔŋ nɛ. 6Yesu si bul ŋii, ba miira yala mu hariŋ a tuu tel. 7Ŋii nɛ Yesu bira piɛsɛba a bul, “Kubɛɛ nɛ maa chɛ?” Ba si, “Yesu si lii Nazarɛt.” 8Ŋii nɛ Yesu bula piba, “Mi laa sipaaŋ bula pima ari mi nɛ ŋla. Di ma níi chɛmi, má leŋ di ni-kaanaa viiri.” 9(U bul ŋii di wii-la u fa si bula, duu wuo sɛnɛ ŋaa wutitii. U fa bula ari nialiŋ kala Wia si liisa pu, ba kuŋ-kala bi lɛlɛ.) 10Saamɔŋ Piita fa kori tokobii nɛ. Ŋii nɛ u tuurɛ a ta nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dia-yomo na-diiŋ digiliŋ a keri. Yomo-la yiriŋ nɛ fa Malikas. 11Ŋii nɛ Yesu bula pi Piita a bul, “Joŋ ŋ tokobii-la hɛ u pɛɛŋ lɛ. U bi maga di mi na hɛɛ-la, mi Nyimma síi chɛ di mi na, koo?”
Ba kɛŋ Yesu kaa mu Anas sipaaŋ
12Ŋii nɛ laali-yuoroo ari ba kuhiaŋ ari Ju̱u tiŋŋaa titinni-biisi-la kɛŋ Yesu a vɔbu. 13Ba laa sipaaŋ kɛnu kaa mu Anas teeŋ nɛ. Anas nɛ fa ŋaa Kayafas hiili-baala. Jina-la Kayafas ma nɛ fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ. 14Kayafas nɛ fa laa sipaaŋ bula pi Ju̱u tiŋŋaa ari ni-bala nɛ laa tiŋteeŋ niaa kala nyuŋ suu, u nɛ kpia ni-daŋ si suba.
Piita si u bi Yesu jiŋ
Mat. 26.69-70; Maak 14.66-68; Luuk 22.55-57
15Saamɔŋ Piita ari Yesu haritooroo dɔŋɔ to Yesu hariŋ, a juu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ kaala. Kuhiaŋ-la fa jiŋ Yesu haritooro deeŋ nɛ. Ŋii wiaa haritooru-la to Yesu hariŋ a juu kaala-la tuɔŋ. 16Ka Piita chiŋ kaala-la jeeŋ hariŋ boiŋniiŋ. Ŋii nɛ Yesu haritooro-la dɔŋɔ, nii-la nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ si jima, u miira lii, a bula pi toli-bie kubala si pɔ boiŋ-la niiŋ duu leŋ di Piita ku juu, aŋ kɛŋ Piita ku juu. 17Ŋii nɛ tolo-la si chiŋ boi-la niiŋ piɛsɛ Piita, “Ŋ ma bi baal-la haritooroo dɔŋɔ ŋaa?” Ŋii nɛ Piita si, “Ai, mi dee.” 18Di waariŋ fa hɛ dimɛ. Ŋii nɛ dia-la tiŋtinnaa ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ tiŋtinni-biisiŋ hɛ nyiniŋ a china golli aa wieni. Piita ma mu chiŋ ba teeŋ aa wieni nyiŋ-la.
Yesu bul u suuŋ wiaa
Mat. 26.59-66; Maak 14.55-64; Luuk 22.66-71
19Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ piɛsɛ Yesu wiaa a tigɛ u haritooroo lɛ ari wialiŋ u fa síi dagu. 20Ŋii nɛ Yesu bul, “Wialiŋ kala mi si bula, mi yie chiŋ ni-daŋ tuɔŋ nɛ a bul. Mi yie chaasa chiŋ Wii-chuɔlɛ diisiŋ tuɔŋ nɛ ari Wia-dia tuɔŋ, lee-la Ju̱u tiŋŋaa kala si yie ku hilimi nɛ a bul. Mi ha bi wii-kala luɔra bul. 21Bɛɛ nɛ saa tii ŋ piɛsɛmi? Piɛsɛ nialiŋ si nii wialiŋ mi si bula, di ba dagiŋ. Ba jiŋ wialiŋ mi si bula nɛ.” 22Yesu si bul ŋii, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia tiŋtinni-bie dɔŋɔ fallɛ Yesu chaŋkpaŋiŋ lɛ aŋ bul, “Ŋla nɛ u magɛ di ŋ bul wiaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ teeŋ koo?” 23Ŋii nɛ Yesu bul, “Di mi nɛ bul wii chei, u maga di ŋ bul di nuu-kala nii nɛ. Ka di wii-la mi si bula nɛ ŋaa wutitii, bɛɛ nɛ tii ŋ fallɛmi?” 24Ba si vɔɔ Yesu ŋii, ŋii nɛ Anas leŋ ba kɛnu ŋii kaa mu nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ Kayafas teeŋ.
Piita bira bula ari u bi Yesu jiŋ
Mat. 26.71-75; Maak 14.69-72; Luuk 22.58-62
25Ka Piita ha chiŋ kaala-la tuɔŋ aa wieni nyiŋ-la. Ŋii nɛ nialiŋ dɔŋsuŋ piɛsu a bul, “Ŋ ma bi baala deeŋ haritooroo dɔŋɔ ŋaa?” Piita kaa via aŋ bul, “Ai, mi dee.” 26Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dia tiŋtinnaa dɔŋɔ ma pɛu lɛ. U fa ŋaa nii-la Piita si ta u digiliŋ keri, u naaŋbii nɛ. U piɛsu a bul, “Mi fa bi ma di baal-la na, lee-la ba si chɔŋsɛ tiisiŋŋ?” 27Ŋii nɛ Piita bira kaa via aŋ bul di ai, u dee. U bul ŋii dɛrɛ di ji-bele yele.
Ba kɛŋ Yesu kaa mu Paalit teeŋ
Mat. 27.1-2, 11-14; Maak 15.1-5; Luuk 23.1-5
28Chichuɔ-fiɛla fɛlɛlɛ ba kɛŋ Yesu lii Kayafas dia lɛ, a kɛnu kaa mu baal kubala dia baa yirɛ Paalit. Paalit nɛ fa hɔŋ Rom kuori-baliŋ nyuŋ lee-la. Ju̱u tiŋŋaa bi to juu. Ba bi chɛ di ba ŋaa disinniŋ a chei ba kisiŋ lɛ, aŋ wuo dii diisiŋ kieliŋ gbiele kudiilee. 29Ŋii nɛ Paalit lii a piɛsɛba a bul, “Bɛɛ nɛ ma si baala deeŋ ŋaa chei?” 30Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Di u nɛ fa bi wii ŋaa chei, la fa bi jaŋ kɛnu kaa kɔ ŋ teeŋ.” 31Ŋii nɛ Paalit bula piba a bul, “Má kɛnu kaa mu to ma titia woŋbiiŋ lɛ a dii u sariya.” Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “La bi woŋbiiŋ kɛnɛ di la kpu nuu-kala.” 32Yesu fa si daga ari u jaŋ suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ, u ŋii sɛnɛ ŋaa wutitii. 33Ŋii nɛ Paalit miira juu dia a yirɛ Yesu a piɛsu, “Ŋ nɛ ŋaa Ju̱u tiŋŋaa kuoroo?” 34Ŋii nɛ Yesu piɛsu, “Ŋ titia nɛ bul wiiŋ deeŋ koo nuu nɛ bul ŋii piŋ a tigɛmi lɛ?” 35Ŋii nɛ Paalit bira bul, “Mi bi Ju̱u tiina ŋaa. Ŋ titia nia ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ nɛ joŋuŋ hɛ mi nisiŋ lɛ. Bɛɛ nɛ ŋ ŋaa chei?” 36Ŋii nɛ Yesu bul, “Mi kuoruŋ tuo dunia deeŋ lɛ, di mi kuoruŋ nɛ fa hɛ dunia deeŋ lɛ, mi niaa fa jaŋ yuo laami, di Ju̱u tiŋŋaa sími wuo kɛŋ. Ama mi kuoruŋ tuo daha.” 37Ŋii nɛ Paalit piɛsu a bul, “Ŋ saa ŋaa kuoru nɛ koo?” Ŋii nɛ Yesu bul, “Wii-la ŋ si bula ŋaa wutitii nɛ. Ba paala lulmi di mi ku ŋaa kuoru nɛ. Mi ku tuu dunia di mi dagɛ niaa, di ba jiŋ wutitii nɛ. Nii-la kala si cho duu jiŋ wutitii yie jegile nii mi teeŋ nɛ.” 38Ŋii nɛ Paalit piɛsu, “Wutitii nɛ bɛɛ?”
Ba bula ari ba jaŋ kpu Yesu
Mat. 27.15-31; Maak 15.6-20; Luuk 23.13-25
Ŋii nɛ Paalit miira lii di-jaliŋ Ju̱u timma-la teeŋ a bula piba a bul, “Mi bi wii-la na baala deeŋ si cheye. 39Ama jina-na kala, di diisiŋ kieliŋ gbiele-la nɛ yie-na kala, mi yie vɛnɛ liisɛ nialiŋ ba si kaa tɔ dia dɔŋɔ nɛ pima. U ŋii nagɛ ari ma kisiŋ nɛ. Ma saa chɛ di mi liisɛ Ju̱u tiŋŋaa kuoru-la nɛ ta pimaa?” 40Ŋii nɛ ba kpia goŋ a bul, “Ai, nia deeŋ dee! Liisɛ Barabas ta. (Barabas fa ŋaa gaaru nɛ.)”
191Ŋii nɛ Paalit leŋ ba kɛŋ Yesu a viiru. 2Ba si viiru dɛrɛ, laali-yuoroo kɛŋ sɔsuŋ sua nyuŋ-chuulo a nagɛ kuoro nyuŋ-chuulo a joŋo chuu, a joŋ gɛri-fiaŋ laalu 3aŋ chuɔlu a bul, “Ju̱u tiŋŋaa kuoro, laa chuɔluŋ!” aŋ pɛ fallu. 4Ŋii nɛ Paalit bira miira lii nialiŋ teeŋ a bula piba a bul, “Má bee na, mi kɛnu kaa kuu lii ma teeŋ nɛ di ma jiŋ ari mi-na bi wii-kala na u si cheye a magɛ di ba kpuu.” 5Ŋii nɛ Yesu ku lii a ha chu sɔsuŋ nyuŋ-chuulo-la ari gɛri-fiaŋ-la ba si joŋo laalu. Ŋii nɛ Paalit bula piba, “Má na baal-la.” 6Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari ba tiŋtinni-biisiŋ si nau, ba kpia goŋ a bul, “Leŋ di ba kpaasu daa-gɛsɛɛ nyuŋ.” Ŋii nɛ Paalit bula piba, “Má titia kɛnu kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ. Mi-na bi wii-la u si cheye na.” 7Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bira bul, “U kɛŋ u titia yirɛ Wia Bii nɛ. La kisiŋ lɛ nii-la kala si ŋaa ŋii, u maga di ba kpuu nɛ.” 8Fawulluŋ fa paala kɛŋ Paalit nɛ. U si nia ari ba bul ŋii, fawulluŋ wasa kɛnu. 9Ŋii nɛ u bira miira juu dia-la a piɛsɛ Yesu a bul, “Nii nɛ ŋ lii?” Yesu bi wii-kala bula. 10Ŋii nɛ Paalit piɛsu, “Ŋ tɔrɛ ŋ niiŋ nɛɛ? Ŋ bi jiŋ mi kɛŋ doluŋ di mi joŋuŋ taa, a bira kɛŋ doluŋ di mi leŋ di ba kpaasiŋ daa-gɛsɛɛ nyuŋ?” 11Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Ŋ fa bi dol kala kɛnɛ mi lɛ. Wia nɛ piŋ dol-la. Ama nii-la si joŋmi hɛ ŋ nisiŋ lɛ nɛ faasa kɛŋ haachɛba a kiiŋ.”
12Paalit si nii ŋii, u fa cho duu joŋ Yesu ta. Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa faasa kpia goŋ a bul, “Di ŋ nɛ joŋu ta, ŋ bira bi la tiŋteeŋ kuori-baliŋ ba síi yirɛ Siiza naŋdɔŋ ŋaa. Nii-la kala si kɛŋ u titia yiyirɛ kuoru, u tiina ŋaa kuori-baliŋ diŋdɔŋ nɛ.” 13Paalit si nii ŋii, u kɛŋ Yesu kaa ku lii, aŋ mu hɔŋ u sariya diiri kpasa nyuŋ. Ba kɛŋ lee-la kaa yirɛ Gabata nɛ Hiiburu yiikoro lɛ. U bubuɔŋ nɛ: Lee-la tabiaa ŋaa mula mula nɛ. 14Di wia jil nyu-gbaŋa. Tapulii-la nɛ Ju̱u tiŋŋaa ŋaa siri di u taŋ nɛ pula di ba gbieli diisiŋ kieliŋ gbiele-la. Ŋii nɛ Paalit bula piba a bul, “Má na ma kuoro.” 15Ŋii nɛ ba faasa kpia goŋ a bul, “Leŋ di ba kɛnu kaa mu kpaasu daa-gɛsɛɛ nyuŋ.” Ŋii nɛ Paalit piɛsɛba a bul, “Maa chɛ di mi kpaasɛ ma kuoro daa-gɛsɛɛ nyuŋ nɛɛ?” Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ bul, “La bi kuoru kala kɛnɛ a pɛ Siiza lɛ.” 16Ŋii nɛ u joŋ Yesu piba di ba kaa mu kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ.
Ba kpaasɛ Yesu daa-gɛsɛɛ nyuŋ
Mat. 27.32-44; Maak 15.21-32; Luuk 23.26-43
17Ŋii nɛ ba kɛŋ Yesu lii. U lii a baasɛ u titia daa-gɛsɛɛ a mu lee-la ba síi chɛ di ba kpaasu. Lee-la yiriŋ nɛ nyu-kuŋkogulo. Hiiburu yiikoro lɛ baa yirɛ lee-la Gɔligɔta nɛ. 18Lee-la nɛ ba kpaasu daa-gɛsɛɛ nyuŋ. Ba fa kpaasɛ niaa balia ma nɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ a pɛ Yesu lɛ. Dɔŋɔ hɛ u na-diiŋ, dɔŋɔ ma hɛ u na-gua. Ka Yesu hɛ tutuɔbaaniŋ. 19Ŋii nɛ Paalit ŋmuŋsa mɛrɛ daa-gɛsɛ-la lɛ a bul, “Ju̱u tiŋŋaa kuoro Yesu a lii Nazarɛt.” 20Lee-la kpagɛ Jerusalɛm nɛ. Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa yuga a karimɛ wii-la Paalit si ŋmuŋsa mɛrɛ daa-gɛsɛ-la lɛ. U ŋmuŋsɛ wii-la ari yiikorusuŋ batori nɛ. U kɛŋ Hiiburu tiŋŋaa yiikoro ŋmuŋsɛ, a kɛŋ Latiŋ yiikoro ma ŋmuŋsɛ, a kɛŋ Giriik tiŋŋaa yiikoro ma ŋmuŋsɛ. 21Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ bula pi Paalit ari u sí ŋmuŋsa bul di Ju̱u tiŋŋaa kuoro nɛ, ama duu bul di baala deeŋ nɛ si u nɛ ŋaa Ju̱u tiŋŋaa kuoro. 22Ŋii nɛ Paalit bul, “Wii-la mi si folo ŋmuŋsɛ ŋii, mi bira bi kaa birimɛ.”
23Laali-yuoro-la si kpaasɛ Yesu daa-gɛsɛ-la nyuŋ dɛrɛ, ba paa u gɛnniŋ a kaa kpaa leree banɛsɛ. Laali-yuoru kala kɛŋ dɔŋɔ. Gɛri-bal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ. Ba yie yuo ŋii nɛ, ba bi gɛripɛɛ kala yɛrɛ mɛrɛu lɛ. 24Ŋii nɛ laali-yuoro-la bula pi dɔŋɔ a bul, “Ma sí leŋe di la kɛŋ gɛri-la kiɛsɛ, má leŋ di la tɔŋsɛ, a na nii-la si jaŋ dii duu laa gɛri-la.” Wiiŋ deeŋ ba ŋaa di wialiŋ ba fa si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ, duu ŋaa wutitii nɛ. Ba fa si,
“Ba paa mi gɛnniŋ kpaa dɔŋɔ nɛ
aŋ tiŋ mi gɛriŋ dɔŋɔ wiaa a tɔŋsɛ.”
25Nialiŋ fa si china kpagɛ Yesu daa-gɛsɛ-la nɛ ŋla: Yesu naaŋ, ari u naaŋ dihaala, ari Kilopas haala Mɛɛri, ari Mɛɛri Magidaliŋ. 26Yesu si na u naaŋ ari u haritooru-la u fa si cho, di ba china, ŋii nɛ u bul u naaŋ lɛ a bul, “Haal, bee na ŋ bie nɛ ŋla,” 27aŋ bira bula pi u haritooru-la ma a bul, “Na ŋ ma naaŋ nɛ ŋla.” A chiŋ bua-la lɛ u haritooru-la kɛŋ Yesu naaŋ-la a kaa mu u dia ba hɛ dimɛ.
Yesu suba
Mat. 27.45-56; Maak 15.33-41; Luuk 23.44-49
28Yesu jima ari lɛɛlɛ wii-wii-kala dɛrɛ nɛ, ka duu wuo leŋ di wialiŋ ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ, di ba ŋaa wutitii, ŋii nɛ u si lii-nyuasuŋ nɛ kɛnu. 29Di siniŋ si nyala su̱ gbaŋa chiŋ dimɛ. Ba joŋ suosuo a siŋ siŋ-la lɛ, a kɛŋ sakeliŋ liisɛ suosuo-la, a kaa jila hɛ Yesu niiŋ lɛ. 30Ŋii nɛ Yesu nyua siŋ-la. U si nyua siŋ-la dɛrɛ, ŋii nɛ u bul, “Wii-kala dɛrɛ nɛ”, aŋ kɛŋ u nyuŋ chugili a suu.
31Tapulii-la nɛ Ju̱u tiŋŋaa ŋaa siri a gbɛrɛ ba diisiŋ kieliŋ gbiele-la. Tapulii-la ma ŋaa chɛ-wiesii-la chɛɛŋ nɛ. Ŋii nɛ tii ba bi chɛ di nialiŋ sagɛ daa-gɛsɛ-la nyuŋ chɛɛ-la. Ŋii nɛ ba mu sul Paalit duu leŋ di laali-yuoroo mu bori ba naasiŋ aŋ soriba daa-gɛsɛ-la nyuŋ. U sɛi. 32Ŋii nɛ laali-yuoro-la mu kɛŋ baala-la ba si kpua a pɛ Yesu lɛ naasiŋ kaa bori. 33Ba kɔ Yesu leriŋ duu suba. Ŋii wiaa ba bi u naasiŋ boro. 34Ama laali-yuoro-la dɔŋɔ joŋ u timiŋ a tɔɔ Yesu sɛmɛ lɛ u luri. Ŋii nɛ chaliŋ ari liiŋ lii. 35Mi-na Jɔɔŋ nɛ na wiaa deeŋba ari mi siiŋ aa bulba. Wutitii nɛ mi bul. Mi bul wiaa deeŋba pipima di ma ma laa dii. 36Wiaa deeŋba kala ŋaa di wialiŋ ba si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ ŋaa wutitii nɛ. Ba ŋmuŋsa a bul,
“Ba bi jaŋ bori u haŋgbel-bala maa.”
37Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ba bira bula ari ba jaŋ beŋ nii-la ba si tɔbɔ.
Ba hugi Yesu
Mat. 27.57-61; Maak 15.42-47; Luuk 23.50-56
38Yesu si suba, baal kubala ma fa hɛ dimɛ. Baa yirɛ Josɛf. U fa lii Arimatiya tiŋteeŋ nɛ. U ma fa ŋaa Yesu haritooroo dɔŋɔ nɛ. Ama u-na faa luɔru nɛ a tiŋ Ju̱u tiŋŋaa wiaa. Uu fába nɛ. Ŋii nɛ u mu sul Paalit duu leŋ duu sori Yesu ku-suuŋ. Paalit pu woŋbiiŋ. Ŋii nɛ u mu sori. 39Nikodiimas, nii-la fa si laa sipaaŋ mu Yesu teeŋ titaŋiŋ, u ma to Josɛf hariŋ mu, a pɛ kɛŋ tii-keli-zɔŋ kubala baa yirɛ mɛɛ ari dɔŋɔ maa baa yirɛ alɔis. Ba yuŋuŋ magɛ nuhuobiine yuŋuŋ nɛ. 40Ba balia nɛ mu joŋ Yesu ku-suuŋ, a joŋ gɛripɛ-pula, a joŋ kialiŋ misɛ gɛripɛ-pula-la, a kaa bɛ Yesu. Ju̱u tiŋŋaa yie ŋaa ŋii nɛ a huhugi ba suunuŋ. 41Lee kubala nɛ kpagɛ lee-la ba fa si kpaasɛ Yesu daa-gɛsɛ-la nyuŋ. Ba chɔŋsɛ tiisiŋ. Tiisi-la tuɔŋ buŋ kubala nɛ fa hɛ dimɛ ba lɔsɛ. Ama ba ha bi nuu-kala hugo dimɛ. 42U si ka tapul-bala ka di Ju̱u tiŋŋaa gbieli-baliŋ yi, ka bua-la ma kpagɛ lee-la, ŋii nɛ ba joŋ Yesu hugi dimɛ.
20Yesu lii u bua lɛ
Mat. 28.1-8; Maak 16.1-8; Luuk 24.1-12
1Lahadi chɛɛŋ siipuuraa di leriŋ kala ha bire, Mɛɛri Magidaliŋ mu bua-la leriŋ a na tabii-la ba si joŋo tɔ bua-la niiŋ duu suro. 2Ŋii nɛ u fá mu Saamɔŋ Piita ari Yesu haritooro-la dɔŋɔ teeŋ, nii-la Yesu fa si cho woruŋ, a bula piba a bul, “Ba liisɛ la Tiina Yesu bua-la tuɔŋ nɛ. La bi jiŋ lee-la kala ba si joŋu bil.” 3Ŋii nɛ Piita ari Yesu haritooro-la dɔŋɔ-la sii mu bua-la leriŋ. 4Ba kala balia fá. Ŋii nɛ dɔŋɔ-la tiina kieli Piita, a laa sipaaŋ fá mu bua-la leriŋ. 5U si yi bua-la leriŋ, u bi bua-la tuɔŋ jua. U tuu ti̱ŋ nɛ a nyilimi a na gɛnni-la ba fa si joŋo bɛ Yesu, di ba pina, ka u buu na. 6Ka Piita to hariŋ kɔ a ku juu bua-la tuɔŋ, a na gɛnni-la ba fa si joŋo bɛ Yesu, di ba pina. 7Ka gɛri-la ba fa si joŋo vɔɔ Yesu nyuŋ ma, duu chuolo piŋ u duŋduŋa. 8Ŋii nɛ nii-la si laa sipaaŋ mu bua-la leriŋ ma juu bua-la tuɔŋ a na wii-la si ŋaa, a laa dii ari Yesu sii suuŋ lɛ nɛ. 9Ama ba bi wii-la ba fa si ŋmuŋsa Wia teniŋ tuɔŋ bubuɔŋ jiŋ ari u maga di Yesu sii suuŋ lɛ nɛ. 10Ŋii nɛ Yesu haritooro-la miira mu ba diisiŋ.
Yesu kɛŋ u titia ku dagɛ Mɛɛri
11Bua-la lɛ di Mɛɛri miira mu bua-la teeŋ. Ŋii nɛ u chiŋ dimɛ aa yel. Uu yel ŋii nɛ aŋ pɛ nyinyilimi bua-la tuɔŋ. 12U nyilimi bua-la tuɔŋ ŋii nɛ a na Wia tiŋdaaraa balia bua-la tuɔŋ a laalɛ gɛri-pulluŋ. Dɔŋɔ hɔŋ Yesu nyuŋ fa si mu lee-la. Dɔŋɔ ma hɔŋ u naasiŋ fa si mu lee-la. 13Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, “Haal, bɛɛ nɛ tii ŋ yiyel?” Ŋii nɛ u bul, “Ba joŋ mi Tiina Yesu kaa lɛl nɛ. Mi bi jiŋ ba si joŋu kaa mu bil lee-la.” 14U si bul ŋii dɛrɛ aŋ ŋaa duu birimɛ, duu na baal duu chiŋ dimɛ. Yesu nɛ fa ŋii. Ama Mɛɛri fa bi jiŋ ari Yesu nɛ. 15Ŋii nɛ Yesu ma piɛsɛ Mɛɛri, “Bɛɛ nɛ tii ŋ yiyel? Kubɛɛ nɛ ŋ chichɛ?” Mɛɛri fa biina baal-la síi beŋ tiisi-la nɛ. Ŋii nɛ u piɛsu, “Kuhiaŋ, di ŋ nɛ joŋo, dagɛmi lee-la ŋ si kaa mu bil, di mi mu joŋu kaa viiri.” 16Ŋii nɛ Yesu yiru a bul, “Mɛɛri.” Ŋii nɛ u miira daasɛ aŋ bul ari Hiiburu yiikoro, “Rabboni, ŋ nɛɛ?” (Rabboni bubuɔŋ nɛ kuhiaŋ.) 17Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Sími kɛŋ. Mi ha bi mi Nyimma teeŋ jila. Ama mu bula pi mi naaŋbiiriŋ ari mi jaŋ jil mi Nyimma teeŋ. U ŋaa ma ma Nyimma nɛ a ŋaa mi Wia, a ŋaa ma ma Wia.” 18Ŋii nɛ Mɛɛri Magidaliŋ mu Yesu haritooro-la teeŋ, a bula piba a bul duu na u Tiina Yesu nɛ, a bul wialiŋ ma kala u si bula pu.
Yesu kɛŋ u titia ku dagɛ u haritooroo
Mat. 28.16-20; Maak 16.14-18; Luuk 24.36-49
19Lahadi chɛɛŋ titaŋiŋ u haritooroo hilimi dia tuɔŋ aŋ kɛŋ boiŋ yagɛ. Baa fá Ju̱u timma-la nɛ. Ŋii nɛ tii ba kɛŋ borusuŋ tɔ a yagɛ. Ŋii nɛ Yesu ku chiŋ ba tutuɔbaaniŋ aŋ bul, “Ma jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa.” 20U si bul ŋii dɛrɛ, u kɛŋ u nisaa ari u sɛmɛ dagɛba. U haritooroo kala tuɔŋ tɔrɛ ba si na ba Tiina Yesu. 21Ŋii nɛ Yesu bira bula piba, “Ma jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa. Mi Nyimma si tiŋmi ŋii, ŋii titia nɛ mi maa tiŋma di ma tiŋ mi tiŋtiŋŋaa.” 22U si bul ŋii dɛrɛ, u wiese hɛba lɛ aŋ bul, “Má laa Wia Diŋ-zɔŋ-la duu hɛma lɛ. 23Di ma nɛ joŋ nuu haachɛba a chɛu, u bira bi haachɛ kɛnɛ. Di ma nɛ bira bi nuu haachɛba joŋo chɛu, u ha kɛŋ u haachɛba nɛ.”
Yesu kɛŋ u titia ku dagɛ Tɔmas
24Bua-la lɛ Yesu si kɛŋ u titia ku dagɛ u haritooro-la, u haritooro-la dɔŋɔ fa tuo. U yiriŋ nɛ Tɔmas. Ba fa ŋaa daaliɛri nɛ. Ŋii nɛ tii baa yiru daaliɛriŋ maa. 25Ŋii nɛ u haritooro-la dɔŋsuŋ bula pu a bul di ba na Yesu. Ŋii nɛ Tɔmas bula piba a bul, see duu na hɛmɛ-la buasuŋ u nisaa lɛ, a joŋ u neniiŋ hɛ bua-la lɛ, a joŋ u neniiŋ hɛ u sɛmɛ bua-la ma lɛ, u bi jaŋ laa dii ari wialiŋ ŋaa wutitii.
26Tapulaa chori pɛgɛ Yesu haritooro-la bira juu dia a kɛŋ boiŋ yagɛ. Bua-la-na lɛ di Tɔmas hɛ ba tuɔŋ. Di Yesu ku juu chiŋ ba tutuɔbaaniŋ aŋ bul, “Ma jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa.” 27Ŋii nɛ aŋ ka u bula pi Tɔmas, “Joŋ ŋ neniiŋ a hɛ mi nisiŋ bua-la lɛ aŋ beŋ mi nisaa, aŋ kɛŋ ŋ nisiŋ hɛ mi sɛmɛ bua-la ma lɛ a na, aŋ laa mi wiaa dii, aŋ sí kaa lɛrɛ.” 28Ŋii nɛ Tɔmas yiru a bul, “Mi Tiina, ŋ nɛ mi Wia!” 29Ŋii nɛ Yesu piɛsu, “Ŋ si nami nɛ tii ŋ laa mi wiaa dii koo? Nialiŋ si bimi na aŋ laa mi wiaa dii, ba tuɔŋ jaŋ tɔrɛ.”
30Yesu ŋaa wu-magilaa yugɛ u haritooroo na a pɛ wialiŋ mi si ŋmuŋsa teniŋ deeŋ tuɔŋ. Aŋ ka mi bi ba-na ŋmuŋsa hɛ teniŋ deeŋ tuɔŋ. 31Ama mi ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba di ma wuo laa dii ari Yesu nɛ ŋaa Kirisito, nii-la Wia si liisa aŋ pɛ ŋaa Wia Bie maa. Di ma nɛ laa wiaa deeŋba dii, ma jaŋ kɛŋ miisiŋ u doluŋ lɛ.
21Yesu kɛŋ u titia dagɛ u haritooroo balipɛ
1Yesu bira kɛŋ u titia dagɛ u haritooroo dɔŋsuŋ muga kubala niiŋ baa yirɛ Tabiiras. U haritooro-la nɛ ŋla: 2Saamɔŋ Piita ari Tɔmas, nii-la ba fa si kaa yirɛ daaliɛriŋ maa, ari Natanial fa si lii taŋ kubala nɛ baa yirɛ Keena a hɛ Galilii tiŋteeŋ. Zɛbidii biiriŋ balia ma nɛ fa hɛ dimɛ, ari Yesu haritooroo balia maa. 3Ŋla nɛ u to a kɛŋ u titia ku dagɛba: Ba fa chiŋ muga-la niiŋ nɛ. Ŋii nɛ Saamɔŋ Piita bula pi haritooro-la ku-kaanaa ari uu mu duu kɛsɛ cheŋfilee nɛ. Ŋii nɛ ba kala bul di ba jaŋ to mu. Ŋii nɛ ba mu joŋ liiŋ daboro a juu liiŋ tuɔŋ, ama titaŋ-la kala ba bi cheŋfilii kala kɛnɛ.
4Taŋ si pulaa kɔ di Yesu chiŋ lii-la niiŋ, ama u haritooro-la bi jiŋ ari u nɛ. 5Ŋii nɛ Yesu piɛsɛba, “Mi naŋdɔŋsuŋ, ma kɛsɛ cheŋfilee nɛɛ?” Ŋii nɛ ba bul di ba bi kubala ma kɛnɛ. 6Ŋii nɛ u bula piba di ba joŋ ba joŋba, a yuo hɛ liiŋ tuɔŋ liiŋ daboro-la na-diiŋ sɛmɛ, di ba nɛ ŋaa ŋii, ba jaŋ kɛsɛ cheŋfilee. Ŋii nɛ ba joŋ joŋ-la yuo kɛsɛ cheŋfilee su̱. U si suo ŋii, ba bi wuo lilɛrɛ. 7Ŋii nɛ haritooru-la Yesu si cho woruŋ bula pi Piita a bul, “La Tiina Yesu nɛ!” Bua-la lɛ di Piita fa wuri u gɛriŋ nɛ. U si nii ŋii, u joŋ u gɛriŋ a laalɛ, aŋ lii liiŋ daboro-la lɛ, a fula juu liiŋ duu duoro mu Yesu teeŋ. 8Lee-la ari lii-la niiŋ fa bi bol. U fa yi naakieliŋ zɔlɔ nɛ. Ka Yesu haritooro-la ku-kaanaa lɛrɛ joŋ-la ari cheŋfilie-la ku lii lii-la niiŋ.
9Ba si ku lii lii-la niiŋ, ba na hɔlɔɔ nyiniŋ di cheŋfilee chɛbɛ, ka ba na boroboro maa. 10Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má liisɛ cheŋfilie-la dɔŋsuŋ ma si kɛsɛ lɛɛlɛ a kaa kɔ.” 11Ŋii nɛ Saamɔŋ Piita mu lɛrɛ joŋ-la ku lii lii-la niiŋ, di cheŋfili-balaa suo. Cheŋfilie-la fa ŋaa zɔlɔ ari mahiŋ balia ari fii ari batori nɛ. Cheŋfilie-la yuga ŋii ma nɛ, aŋ ka joŋ-la bi kiɛsa. 12Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Má ku lii billɛ ma niiŋ.” U si bul ŋii, u haritooroo kuŋ-kala bi piɛsɛ a bul di kubɛɛ nɛɛ? Ba kala jima ari ba Tiina Yesu nɛ. 13Ŋii nɛ Yesu joŋ boroboro-la a piba, a joŋ cheŋfilie-la ma a piba di ba dii. 14U si sii suuŋ lɛ u butori nɛ ŋii u si kɛŋ u titia kaa ku dagɛ u haritooroo.
Yesu bul wiaa a pi Piita
15Ba si dii boroboro-la ari cheŋfilie-la dɛrɛ, ŋii nɛ Yesu piɛsɛ Saamɔŋ Piita a bul, “Jɔɔŋ bie Saamɔŋ, ŋ chomi a kii niaa deeŋba nɛɛ?” Ŋii nɛ Piita si, “Oo mi Tiina, ŋ titia jima ari mi choŋ nɛ.” Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Beŋ mi niaa nyuŋ, ari pie-daara si yie beŋ u piesee nyuŋ ŋii.” 16Ŋii nɛ Yesu bira piɛsu, “Jɔɔŋ bie Saamɔŋ, ŋ chomi nɛɛ?” Ŋii nɛ u bira bul, “Oo mi Tiina, ŋ jima ari mi choŋ nɛ.” Ŋii nɛ Yesu bira bula pu, “Beŋ mi niaa nyuŋ, ari pie-daara si yie beŋ u piesee nyuŋ ŋii.” 17Ŋii nɛ Yesu bira piɛsu torimuŋ a bul, “Jɔɔŋ bie Saamɔŋ, ŋ chomi nɛɛ?” Yesu si piɛsu torimuŋ ŋii, u tuɔŋ chei. Ŋii nɛ Piita bula pu, “Mi Tiina, ŋ jiŋ wii-kala nɛ, ŋ jima ari mi choŋ nɛ.” Ŋii nɛ Yesu bira bula pu, “Beŋ mi niaa nyuŋ, ari pie-daara si yie beŋ u piesee nyuŋ ŋii. 18Wutitii nɛ mi bulaa piŋ, ŋ fa si ŋaa haŋbie, ŋ yie kɛŋ ŋ damɛrɛ kaa vɔɔ ŋ tiŋa nɛ aa mu lee-la kala ŋ si cho. Ama di ŋ nɛ ku hiɛsɛ, ŋ jaŋ kɛŋ ŋ nisaa jee, aŋ ka di nuu dɔŋ nɛ joŋ damɛrɛ-la a vɔbuŋ aŋ kɛniŋ mu lee-la ŋ si bi cho di ŋ mua.” 19Yesu si bul wiiŋ deeŋ, u dagɛ Piita si jaŋ suu ŋii a laa yiriŋ pi Wia. Ŋii hariŋ lɛ nɛ Yesu bula pu duu to u hariŋ.
20Ŋii nɛ Piita daasɛ hariŋ a na Yesu haritooru-la Yesu fa si cho woruŋ, nii-la fa si suusa mu kpagɛ Yesu bua-la lɛ ba fa síi dii diisiŋ kieliŋ gbiele-la kudiilee, a fa piɛsu, “Mi Tiina, kubɛɛ nɛ chɛ duu joŋuŋ yallɛɛ?” 21Piita si nau, ŋii nɛ u piɛsɛ Yesu a bul, “Mi Tiina, ka baala deeŋ, bɛɛ nɛ jaŋ ŋaau lɛ?” 22Ŋii nɛ Yesu bula pu, “Di mi níi chɛ duu hɛ dimɛ ka di mi-na miira kɔ dunia, ŋ sipaa tuo dimɛ. To mi hariŋ.” 23Ŋii nɛ ba ŋmoo doworo pi nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii ari Yesu haritooro deeŋ-na bi jaŋ suu. Ama Yesu bi ŋii bula. U si duu níi chɛ di haritooru-la hɛ dimɛ ka di u-na miira kɔ dunia, Piita sipaa tuo.
24Mi-na Jɔɔŋ nɛ na wiaa deeŋba aa ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ. La saa jima ari wialiŋ kala mi si bula ŋaa wutitii nɛ. 25Yesu ŋaa wiaa dɔŋsuŋ yugɛ a pɛ wialiŋ mi si ŋmuŋsa hɛ teniŋ deeŋ lɛ. Wialiŋ-na mi bi ŋmuŋsa. Di mi nɛ fa ŋmuŋsɛ wialiŋ kuŋ-kuŋ-kala, teŋ-la fa jaŋ yuga kii dunia kala.