TEŊ-LA BA SI ŊMUŊSA PI
HIIBURU TIŊŊAA
1Wia Bie nɛ kii Wia tiŋdaaraa
1Faafaa-la Wia bul wiaa pi la naabalimaba a yugɛ nɛ. Woŋbie-la u si to bul wiaa piba ma yuga nɛ. U to nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ a bul wiaa deeŋba piba. 2Ama lɛɛlɛ tapulaa deeŋba, u to u Bie lɛ nɛ a bul wiaa pila. U leŋe u Bie deeŋ nɛ kɛŋ kuŋ-kala doluŋ. Wia síi chɛ duu ŋaa dunia, u leŋe u Bie nɛ ŋaa. 3Wia si kɛŋ tula-la, u nɛ u Bie ma kɛŋ. Ŋii Wia si naga, ŋii titia nɛ u ma nagɛ. Wialiŋ u síi bul kɛŋ doluŋ. Dol-la nɛ u kaa beŋ kuŋ-kala si hɛ dunia lɛ. U si ku tuu dunia, u piisɛ niaa disinniŋ ta nɛ. U si ŋaa ŋii dɛrɛ, u jila hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ. 4U nɛ kii Wia tiŋdaaraa kala. Yiri-la u si laa Wia teeŋ, u ma nɛ kii yiri-la Wia tiŋdaara-la si laa.
5Wialiŋ Wia si bula a tigɛu lɛ nɛ ŋla:
“Ŋ ŋaa mi Bii nɛ,
mi nɛ luluŋ jiniŋ.”
U saa bira bula a tigɛu lɛ:
“Mi jaŋ ŋaa ŋ Nyimma,
ŋ ma jaŋ ŋaa mi Bii.”
Wia tiŋdaari bɛɛ lɛ nɛ Wia ha bul wiiŋ deeŋ? Ba kuŋ-kala lɛ dee Wia bul wiiŋ deeŋ. 6Bua-la lɛ u si leŋe u Bie ku tuu dunia, u bira bula a bul,
“Wia tiŋdaaraa kala jaŋ tuu kpirimi u sipaaŋ a chuɔlu.”
7Wialiŋ Wia si bula a mu tigɛ u tiŋdaaraa lɛ nɛ ŋla: U si,
“Mi leŋe mi tiŋdaaraa nagɛ peliŋ
ari nyiŋ-geliŋ nɛ.”
8Ama u si bul wiaa a tigɛ u Bie lɛ, ŋla nɛ u bul: U si,
“Ŋ kuoruŋ jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu deeŋ deeŋ.
Wia tuɔ-pul kiaa nɛ jaŋ ŋaa ŋ kuori-daaŋtiga di ŋ kaa beŋ ŋ niaa.”
9“Ŋ cho wutitiiba nɛ a kii wu-nyiariŋ.
Ŋii nɛ tii ŋ Nyimma Wia liisiŋ
di ŋ yuga kii ŋ dɔŋsuŋ tiŋŋaa a bibeŋba.”
10Wialiŋ ba bira si bula a tigɛ u Bie lɛ nɛ ŋla: Ba si,
“La Tiina, ŋ nɛ ta tiŋteeŋ buŋbuŋ-la,
a ta wia nyuŋ maa.
11Wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala jaŋ lɛl, ama ŋ-na jaŋ hɛ dimɛ.
Ba kala jaŋ birimɛ ku-binaa a kɔsɛ, ari gɛnniŋ síi kɔsɛ ŋii.
12Ba jaŋ nagɛ gɛriŋ di ŋ kaa kpeŋ.
Ŋ jaŋ kɛŋba kaa birimɛ, ari gɛri-zɔŋ-la si yie birimɛ ŋii. Di u zɔmuŋ nɛ lia, u bira bi ku-falii ŋaa.
Ama ŋ-na bi jaŋ kɔ di ŋ birima. Ŋ bi jaŋ kɔ di ŋ hiɛsa.”
13Wialiŋ Wia bira si bula pu nɛ ŋla: U si,
“Ku hɔŋ mi sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ,
see mi yuo dii ŋ diŋdɔŋŋɔɔ kala dɛrɛ.”
Wia tiŋdaari bɛɛ lɛ nɛ Wia ha bul wiiŋ deeŋ? Ba kuŋ-kala lɛ dee Wia bul wiiŋ deeŋ. 14Wia tiŋdaara-la kala ŋaa Wia tiŋtinnaa nɛ. Wia yie tiŋba ba mu pɛ nialiŋ u síi chɛ u laa ta lɛ nɛ.
2Yesu nɛ ŋaa la Laataara
1A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa, u maga di la kɛŋ wialiŋ la si nia woruŋ, a sí hariŋ miiru. 2Wialiŋ Wia tiŋdaaraa fa si bula pi Iziral tiŋŋaa fa dolie nɛ woruŋ. Di nuu nɛ fa bi baa to, koo di nuu nɛ fa chei ba kuŋ, ba yie dɔgisu nɛ woruŋ. 3Wia síi chɛ duu laala ta, ŋii ŋaa wu-bal nɛ a kii wialiŋ Wia tiŋdaara-la si bula. Di la nɛ bi wii-la sɛyɛ, wii-kala bira tuo duu laala ta, see duu dɔgisɛla. La Tiina Yesu nɛ laa sipaaŋ bul wii-la. Nialiŋ ma si nii wii-la bula pila nɛ. 4Wia ma titia daga ari wii-la ba si bula ŋaa wutitii nɛ. U dagɛ u doluŋ a ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ ari wu-magilaa kala. Wia ma to u tuɔtɔruŋ lɛ nɛ a leŋ niaa kɛŋ doluŋ, di ba tiŋ ba tiŋtiŋŋaa u Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ.
5U bi naga Wia joŋ tiŋtee-falii-la si jaŋ kɔ a hɛ Wia tiŋdaaraa nisiŋ lɛ nɛ di ba bibeŋ. Tiŋtee-falii-la wiaa nɛ la bulaa pima. 6Wia teniŋ tuɔŋ sɛmɛ dɔŋɔ ba bula,
“Bɛɛ kuŋ nɛ nuhuobiine ŋaa ŋ bibiinɛ u wiaa, bɛɛ kuŋ nɛ nuhuobiine bie ma ŋaa ŋ bibenu?
7Ŋ si ta nuhuobiine, ŋ leŋe Wia tiŋdaaraa kiiu mua nɛ,
ama ŋ leŋe nuhuobiine nɛ kɛŋ yiriŋ ari doluŋ.
8Ŋ joŋ kuŋ-kala nɛ a hɛ u nisiŋ lɛ u bibeŋ.”
Ŋ si joŋ kuŋ-kala hɛ nuhuobiine nisiŋ lɛ ŋii, ŋ leŋe u kɛŋ ba kala doluŋ nɛ. Ama lɛɛlɛ la na di nuhuobiine ha bi kuŋ-kala ka beŋ. 9La na ari Wia fa leŋe Wia tiŋdaaraa nɛ kii Yesu mua. Ama lɛɛlɛ Wia leŋe Yesu yugɛ a kɛŋ yiriŋ maa, bɛɛ wiaa u na hɛɛŋ nɛ a suu. Wia lahɔrimɔ lɛ nɛ u fa ŋaa ŋii, duu wuo laa nuhuobiinee kala nyuŋ a suu.
10Kialiŋ si hɛ dunia lɛ, Wia nɛ ŋaaba a tiiba maa. U síi chɛ di u biiriŋ yugɛ a kɔ u teeŋ, u leŋe ba sipaa-laara chaasa na hɛɛŋ nɛ woruŋ duu sɛnɛ wuo laaba ta. 11Nii-la si piisɛ niaa disinniŋ ta, ari nialiŋ disinniŋ u si piisa ta, ba kala nyimma ŋaa kubala nɛ. Ŋii nɛ tii u ŋaa ŋii a wuo yirɛ ba kala u naaŋbiiriŋ, ka hiisiŋ buu kɛnɛ. 12Wialiŋ Yesu si bula pi Wia nɛ ŋla:
“Mi jaŋ yirɛ ŋ yiriŋ mi naaŋbiiriŋ teeŋ.
Nialiŋ si hilime aa chuɔluŋ tuɔŋ mi jaŋ dɛnniŋ.”
13U bira bula,
“Mi jaŋ laa ŋ wiaa kala dii,”
a bira bul,
“Nami ari ŋ biiri-la kala ŋ si joŋo pimi.”
14Biiri-la Wia si joŋo pi Kirisito kɛŋ chaliŋ ari yaraa nɛ. Ŋii titia nɛ Kirisito ma kɛŋ chaliŋ ari yaraa duu suu a wuo yuo dii Sitaani, nii-la si kɛŋ suuŋ doluŋ, 15a wuo laa niaa ta, nialiŋ síi fá suuŋ a ŋaa suuŋ yosi ba miisiŋ kala lɛ. 16Ŋii wiaa u bi naga ari u kɔ duu pɛ Wia tiŋdaaraa lɛ nɛ, ama u kɔ duu pɛ Abiraham doho niaa lɛ nɛ. 17Ŋii nɛ tii u birimɛ nuhuobiine a ma nagɛ u naaŋbiiri-la, ba wii-wii-kala lɛ. U ŋaa ŋii duu wuo ku ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ u naaŋbiiriŋ tuɔŋ nɛ a wuo fába nennige, a wuo ŋaa ni-titii, a wuo pɛ nialiŋ lɛ Wia woŋbiiŋ lɛ, a wuo leŋ di Wia joŋ u baaniŋ u fa si kɛnɛ a tiŋ niaa haachɛba wiaa ta. 18U titia na hɛɛŋ nɛ woruŋ. Sitaani ma fa magisu. Ŋii wiaa u jaŋ wuo pɛ nialiŋ Sitaani síi magisɛ lɛ.
3Yesu nɛ kii Moosis
1Ŋii wiaa mi naaŋbiiriŋ si bi disinniŋ kɛnɛ Wia sipaaŋ, Wia nɛ yirɛla di la kɔ u teeŋ. U saa maga di ma joŋ Yesu wiaa hɛ ma nyuŋ lɛ. U nɛ ŋaa Wia naŋzɔɔ a ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ maa, woŋbii-la la síi to lɛ. 2U to nii-la si liisu niiŋ woruŋ nɛ a tima pu, ari Moosis fa si to Wia niiŋ ŋii a tima pi Wia niaa. 3La jima ari nii-la si saa dii-zɔmuŋ nɛ maga duu laa yiriŋ a kii dia-la u si saa. Ŋii titia nɛ yiri-la Yesu si laa nɛ yuga kii Moosis yiriŋ. 4Dia-na kala si hɛ dimɛ, nuu nɛ saa. Ama kialiŋ kala si hɛ dimɛ, Wia nɛ ŋaa. 5Moosis fa ŋaa tiŋtinni-titii nɛ Wia niaa kala tuɔŋ a tima pipiba. U nɛ fa bul wiaa piba a tigɛ wialiŋ si jaŋ kɔ lɛ. 6Ama Kirisito-na fa ŋaa Wia Bii nɛ, a ŋaa ni-titii a tima pipi Wia niaa. Di la ma nɛ kɛŋ nyu-duoŋ a tiŋ kialiŋ la síi yiɛlu wiaa, la ma jaŋ wuo ŋaa u dia niaa.
Ŋii la si jaŋ ŋaa a na wiese Wia teeŋ
7Ŋii wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la bula pila ari,
“Jiniŋ, di ma nɛ nii Wia yiikoro,
8ma sí siiduoŋ kɛŋ, ari nialiŋ fa si lii Wia hariŋ giriŋ tuɔŋ si kɛŋ siiduoŋ ŋii.
Bua-la lɛ nɛ ba magisɛmi a ŋaa mi na baaniŋ.
9Lee-la ma naabalimaba magisɛmi nɛ woruŋ,
a na mi wu-ŋaalaa jisiŋ mahiŋ balia.
10Ŋii wiaa nɛ mi baaniŋ sii niaa deeŋba kala nyuŋ. Ŋii nɛ mi bul,
‘Ba tuɔbiinaa yie ŋaa ba yeŋŋi nɛ,
ba bi mi niiŋ wiaa ka to.’
11Ŋii nɛ mi na baaniŋ a ŋmiɛsɛ a bul,
‘Mi bi jaŋ piba di-hɔnuŋ di ba hɔnɔ wiesi da.’ ”
12Mi naaŋbiiriŋ, má pɔ ma titia lɛ di ma tuɔŋ nuu sí wu-bɔŋ biinu. Di u nɛ ŋaa ŋii, u bira bi jaŋ laa Wia wiaa dii. U jaŋ joŋ hariŋ yia Wia-la si weye. 13Ama má pɛ dɔŋɔ lɛ tapulii-na kala a lii jiniŋ a kaa mumu, di wu-bɔŋŋɔɔ sí wuo nyisɛ ma kuŋ-kala a wuo ŋaa di ma ŋaa siiduo wiaa Wia sipaaŋ. 14Wialiŋ la si laa dii buŋbuŋ, di la nɛ kɛŋba ŋii a kaa mu wuu, la di Kirisito kala jaŋ ŋaa kubala. 15Wialiŋ ba si bul Wia teniŋ tuɔŋ nɛ ŋla:
“Jiniŋ, di ma nɛ kɔ di ma nii Wia yiikoro,
ma sí siiduoŋ kɛŋ ari nialiŋ fa si lii Wia hariŋ si kɛŋ siiduoŋ ŋii.”
16Kubɛɛba nɛ nii Wia yiikoro aŋ lii Wia hariŋ? Nialiŋ fa si to Moosis hariŋ a lii Ijipiti tiŋteeŋ lɛ nɛ ŋaa ŋii. 17Kubɛɛba nɛ fa leŋe Wia baaniŋ sii ba nyuŋ jisiŋ mahiŋ balia? Nialiŋ fa si bi u niiŋ wiaa to lɛ nɛ leŋe u baaniŋ sii. Ba nɛ u leŋ ba suu giriŋ tuɔŋ ŋii. 18Kubɛɛba lɛ nɛ Wia ŋmiɛsa hɛ ari ba bi jaŋ na wiese-la u fa síi chɛ u joŋo pi u niaa? Nialiŋ fa si bi Wia niiŋ wiaa ka to lɛ nɛ u bul ŋii. 19La na ari ba si bi Wia wiaa laa dii nɛ tii ba bi wiese-la wuo na Wia fa síi chɛ u joŋo pi u niaa.
41Wia lɛɛlɛ bula pila ari la jaŋ wuo kɔ u teeŋ a na wiese. Ŋii wiaa má leŋ di la kɛŋ la titia woruŋ duu sí wuo na di la dɔŋsuŋ ŋaa wiaa chei. Di la nɛ ŋaa wiaa chichei, la bi jaŋ na wiese u teeŋ. 2Wia wu-zɔmɔ-la ba si bula pila, ba fa bula pi la naabalimaba ma nɛ. Ama ba bi wialiŋ laa dii. Ŋii wiaa wialiŋ biba lɛ pɛ. 3La nialiŋ si laa wialiŋ dii jaŋ wuo mu Wia teeŋ a na wiese-la ari Wia si bul ŋii. U si,
“Mi na baaniŋ, ŋii nɛ tii mi ŋmiɛsɛ ari
ba bi jaŋ na wiese-la mi fa síi chɛ mi joŋo piba.”
Ama la jima ari buŋbuŋ-la Wia si ŋaa dunia dɛrɛ, u tiŋ u tiŋtiŋŋaa kala dɛrɛ nɛ. 4Wialiŋ ba si bula Wia teniŋ tuɔŋ a tigɛ chɛ-pɛmiŋ chɛɛŋ nɛ ŋla: Ba si,
“Wia si ŋaa dunia dɛrɛ, u wiese nɛ chɛ-pɛmiŋ chɛɛŋ.”
5Lee-la titia Wia bira bula,
“Ba bi jaŋ na wiese mi teeŋ.”
6Ŋii-na niaa dɔŋsuŋ jaŋ na wiese-la. Ama nialiŋ si laa sipaaŋ nii Wia wu-zɔmɔ-la bi wiese-la na, bɛɛ wiaa ba bi wialiŋ ba si nia to. 7Ŋii nɛ Wia bira liisɛ tapulii kubala. Tapulii-la nɛ ŋaa jiniŋ. U to la naabalima Devit lɛ nɛ a bul wiiŋ deeŋ. U si,
“Jiniŋ, di ma nɛ ku nii Wia yiikoro, ma sí siiduoŋ kɛŋ.”
8Bua-la lɛ ba naabalima Jɔsua fa si ŋaa Iziral tiŋŋaa sipaa-laara, u biba wiese pa. Di u nɛ fa piba wiese, Wia fa bira bi jaŋ bul tapulii dɔŋ wiaa. 9Ŋii wiaa, tapulii dɔŋ nɛ hɛ dimɛ, Wia niaa si jaŋ wiesi. 10Nii-la kala si na wiese Wia teeŋ, u tiina leŋ u tiŋtiŋŋaa nɛ aŋ wiesi, ari Wia ma si tiŋ u tiŋtiŋŋaa dɛrɛ aŋ wiesi ŋii.
11Má saa leŋ di la hɛ doluŋ a na wiese-la Wia síi chɛ duu joŋo pila. Nialiŋ fa si bi u niiŋ wialiŋ to, ba bi wiese-la na. Di la ma nɛ bi u niiŋ wialiŋ ka to, la ma bi jaŋ na wiese-la. 12Wia niiŋ wiaa weye a kɛŋ niiŋ a kii sia niiriŋ balia kala síi dii nyagaga. U yie wuo tɔɔ juu nuhuobiine, a kɛŋ u dima ari u miisiŋ kaa pɔrɛ dɔŋɔ lɛ. U yie wuo jiŋ nuhuobiine tuɔŋ ari u tuɔbiinaa kala. 13Kuŋ-kala tuo si jaŋ wuo kɛŋ u titia faa Wia teeŋ. Wia na kuŋ-kala nɛ, u teeŋ ba kala hɛ pulumuŋ tuɔŋ nɛ. U jaŋ leŋ di la dagɛ la wu-ŋaalaa kala a pu.
Yesu nɛ ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ
14Yesu nɛ ŋaa Wia Bie a bira ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ ba tuɔŋ kuhiaŋ. U nɛ ŋaa kuhiasi-la tuɔŋ kuhiaŋ maa. U si tiŋ u tiŋtiŋŋaa dɛrɛ, u jil wia nyuŋ a mu Wia teeŋ. La kuhiaŋ si yuga ŋii, má leŋ di la kɛŋ wialiŋ la si laa dii woruŋ. 15Yesu bi nagɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ si bi niaa nennige ka fa ŋii. U nɛ wuo fála nennige a jiŋ wialiŋ síi walimɛla, bɛɛ wiaa ba ma walimu nɛ. Sitaani paala magisu nɛ, ama u bi wu-bɔŋ kala ŋaa. 16Ŋii wiaa má leŋ di la kɛŋ nyu-duoŋ a wuo yi lee-la Wia si hɔnɔ, duu wuo fála nennige. Di la nɛ juu wii-kala, u jaŋ fála nennige a pɛla lɛ.
51Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ-na kala, ba yie liisu niaa tuɔŋ nɛ. U hɛ nuhuobiine ari Wia pɛgɛ a laa kiaa pipi Wia, aŋ pɛ kpu pusuŋ a piisɛ niaa disinniŋ tita. 2U siaa yie fiɛlɛ niaa nyuŋ nɛ woruŋ, nialiŋ síi ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ aŋ bi jiŋ, ari nialiŋ si yeŋŋe Wia woŋbii-la lɛ, bɛɛ wiaa u ma titia yie ŋaa wiaa chichei nɛ. 3A tiŋ ŋii wiaa nɛ u yie kpu pusuŋ pipi Wia a tiŋ u titia haachɛba wiaa, di Wia piisɛ u disinniŋ ta, a bira kpu pusuŋ pipi Wia maa a tiŋ ni-kaana-la kala wiaa, di Wia piisɛ ba ma disinniŋ ta. 4Nuu-kala bi jaŋ wuo liisɛ u titia a titiŋ tiŋtimiŋ deeŋ. Wia nɛ yie liisɛ tiina ari u fa si liisɛ Ɛrɔŋ ŋii. 5Ŋii titia nɛ Kirisito ma bi u titia kaa yugɛ duu tiŋ tiŋtimii-la nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ síi tiŋ. Ama Wia nɛ liisu. Wii-la Wia si bula pu nɛ ŋla: U si,
“Ŋ ŋaa mi Bii nɛ,
jiniŋ mi nɛ luluŋ.”
6Wia teniŋ tuɔŋ sɛmɛ dɔŋɔ maa u bula,
“Ŋ nagɛ nii-la fa si kpu pusuŋ pipi Wia dɔŋɔ ba síi yirɛ
Mɛlikizɛdɛki nɛ.
Ŋ jaŋ tima pipi Wia niaa nyuŋ a kaa mu deeŋ deeŋ.”
7Yesu fa si hɛ u miisiŋ lɛ dunia deeŋ lɛ, u chuɔlɛ Wia a faasa yel sii-liiriŋ a sul Wia, u-na nii-la si jaŋ wuo laa u miisiŋ ta duu sí suu. Yesu sɛyɛ duu ŋaa wialiŋ síi tɔrɛ Wia tuɔŋ nɛ, ŋii nɛ tii Wia laa u Wii-sula. 8Yesu fa ŋaa Wia Bii ma nɛ, ama u na hɛɛŋ nɛ woruŋ. U si na hɛɛŋ ŋii, u ku jiŋ ŋii u si jaŋ ŋaa a to Wia niiŋ woruŋ. 9U si to Wia niiŋ kala dɛrɛ, u ku ŋaa nialiŋ kala ma síi to u niiŋ sipaa-laara, a laaba ta a kaa mu deeŋ deeŋ. 10Ŋii nɛ Wia liisu duu ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ, a tima pi Wia ari Mɛlikizɛdɛki fa si timaa pi Wia ŋii.
Má waa Wia wiaa lɛ, aŋ sí hariŋ joŋo yia Wia wu-zɔmɔ-la
11La kɛŋ wiaa yugɛ nɛ di la bul a tigɛ wiiŋ deeŋ lɛ. La bi jiŋ ŋii la si jaŋ wuo bul wii-la di ma jiŋ u bubuɔŋ, bɛɛ wiaa lɛɛlɛ ma digilaa kparima nɛ. Ma bi wialiŋ bubuɔŋ wuo jiŋ lima lima. 12Ma si nii Wia wu-zɔmɔ-la, u diene nɛ. U fa maga di ma nɛ didagɛ niaa, ama ma bira chɛ nuu nɛ duu didagɛma Wia niiŋ wialiŋ ma si nia buŋbuŋ. U naga maa chɛ yiliŋ nɛ di ma wasɛ. Ma ha bi ku-duoruŋ wuo didii. 13Bii-mulo nɛ yie wiwasɛ yiliŋ, u bi ku-duoruŋ wuo didii. Ŋii titia nɛ ma ma nagɛ. Ma ma ha bi wu-duoruŋ wuo jijiŋ. Wialiŋ ba si dagɛma jaŋ leŋ di ma kɛŋ tuɔ-pula Wia sipaaŋ. 14Nihiaŋ nɛ wuo ku-duoruŋ didii. Nialiŋ si waa dɛrɛ Wia wiaa lɛ nagɛ nihiasiŋ nɛ. Ŋii nɛ tii ba yie wuo jiŋ wu-bɔŋŋɔɔ ari wu-zɔŋŋɔɔ pɛgɛ, bɛɛ wiaa ba vɛnɛɛ ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ nɛ.
61Ŋii wiaa la si wuo jiŋ buŋbuŋ wialiŋ ba si bula pila a tigɛ Kirisito lɛ ŋii, u maga di la kiele mu sipaaŋ nɛ a wuo waa dɛrɛ Kirisito wiaa lɛ. Ma sí leŋe di la bira suomo bubul wialiŋ la si jaŋ ŋaa a birima lii la haachɛba-la lɛ, aŋ leŋ la wu-bɔmɔ-la la fa síi ŋaa. La bira bi chɛ di la suomo bul ŋii la si jaŋ to a laa Wia wiaa dii. 2La ma bira bi chɛ la bul ŋii ba si jaŋ fola Wii-chuɔlɛ liiŋ, ari ŋii ba si jaŋ joŋ nisaa daŋla lɛ, ari ŋii niaa si jaŋ suu aŋ sii suuŋ lɛ, ari ŋii Wia si jaŋ dii niaa sariya a joŋ cheeriŋ pi dɔŋsuŋ a kaa mu deeŋ deeŋ, a bira joŋ miisiŋ pi dɔŋsuŋ ma a kaa mu deeŋ deeŋ. 3Di Wia nɛ sɛyɛ, la jaŋ kieli buŋbuŋ wialiŋ aŋ mu sipaaŋ. 4Di Wia nɛ wuo suri niaa siaa di ba wuo jiŋ u wiaa, a wuo laa wialiŋ si lii Wia teeŋ dii, a bira kɛŋ u Diŋ-zɔŋ-la maa, 5a wuo nii Wia niiŋ wiaa a jiŋ ari u niiŋ wialiŋ zɔmɔ nɛ kiŋkɛŋ, a bira wuo na Wia kuorii-la si jaŋ kɔ doluŋ si magɛ ŋii ba miisiŋ lɛ lɛɛlɛ ŋla, 6di ba nɛ jiŋ wiaa deeŋba kala aŋ bira joŋ hariŋ yia Wia wu-zɔmɔ-la, ɛɛ nɛ ba jaŋ bira ŋaa di ba birima lii ba haachɛba lɛ, aŋ bira kɔ Wia teeŋ? Ba bira bi jaŋ wuo miira kɔ Wia teeŋ. U saa naga ari ba bira wasa kpaasɛ Wia Bie mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ nɛ. Ba si ŋaa ŋii, ba bira leŋe hiisiŋ diiu nɛ niaa tuɔŋ. 7Di duonuŋ nɛ nii hɛ tiŋteeŋ lɛ, tiŋtee-la yie wuo nyua duoŋ lii-la. U si nyua lii-la ŋii, kiaa wiwasɛ lee-la. Nialiŋ síi pɛrɛ lee-la ma nina kiaa woruŋ. Tiŋtee-la zɔmɔ piba nɛ. Wia nɛ pɛ tiŋtee-la lɛ. 8Ama di yaŋ ari sɔsuŋ duŋduŋa níi nyu lee-la, ŋii-na tiŋtee-la bi zɔmɔ pi nialiŋ. Wia via tiŋtee-la wiaa nɛ. Ba jaŋ chaanɛ nyiniŋ hɛ duu dii buru.
9Laa bul wiaa deeŋba kala, ama ma-na, la naŋdɔŋ-chooloo, ma-na kpia nɛ. Ma bi tiŋtee-lɔru-la wiaa la si bula naga. La ŋaa yarida ari Wia jaŋ laama ta, 10bɛɛ wiaa Wia kɛŋ wutitii. U bi jaŋ bee kieli tiŋtimii-la ma si tima pu. A tiŋ u wiaa ma cho u niaa nɛ a tima pipiba, aŋ haa titiŋ ŋii. 11La saa cho di ma kuŋ-kala fiɛsɛ siiŋ aa yiɛlɛ kialiŋ ma si jaŋ na, a jiŋ woruŋ ari ma sɛnɛ jaŋ naba, a kɛŋ ŋii naaŋ lɛ a mu dɛrɛ. 12La bi chɛ di ma kɛŋ yariwiiŋ. Ŋii nɛ tii la bul ŋii. Laa chɛ di ma to nialiŋ si laa Wia wiaa dii faafaa naa-buasuŋ nɛ. Niaa deeŋba chiŋ wialiŋ ba si laa dii lɛ nɛ a nyalima ŋii halii, a wuo na kialiŋ Wia fa si bula piba ari ba jaŋ na.
Wialiŋ Wia si bula sɛnɛ ŋaa nɛ
13Faafaa-la Wia bil u niiŋ a pi Abiraham aŋ ŋmiɛsɛ. Kuŋ-kala fa tuo a yuga a kii u-na Wia duu ŋmiɛsɛ. Ŋii nɛ u ŋmiɛsɛ u titia. 14U ŋmiɛsa a bul, “Wutitii, mi jaŋ pɛŋ lɛ a leŋ di ŋ doho niaa puŋ.” 15Ŋii nɛ Abiraham kɛŋ kenyiri a wuo nyalimɛ, a sɛnɛ na wii-la Wia fa si bula pu ari u jaŋ na. 16Ama di nuhobiinee níi chɛ di ba ŋmiɛsɛ, ba yie ŋmiɛsɛ ku-la si kiiba nɛ. Di ba nɛ kɛŋ wii ma kaa lilɛrɛ, ba yie ŋmiɛsɛ nɛ. Di ba nɛ ŋmiɛsa, wii-la sɛnɛ chiŋ. 17Wia fa bula pi u niaa ari u jaŋ joŋ kiaa piba. U fa síi chɛ di ba chaasa jiŋ ari u bi jaŋ kɛŋ u niiŋ birimɛ, ama u sɛnɛ jaŋ joŋ kialiŋ piba, u ŋmiɛsa daŋ nɛ. 18Wia saa ŋaa wiaa balia nɛ. U si wuo bul wii-la aŋ pɛ ŋmiɛsɛ ŋii, wiaa deeŋba baliamiŋ bira bi jaŋ kɔ di ba birima, bɛɛ wiaa Wia bi wiaa nyia. U bul wiaa deeŋba a pi la nialiŋ si fá mu Wia teeŋ, di la laa la titia dimɛ nɛ. U bul ŋii pila di la nyuŋ nyaasɛ nɛ a tiŋ kialiŋ Wia si bula ari u jaŋ ŋaa pila wiaa, a kɛŋ kialiŋ la síi yiɛlu woruŋ. 19La síi yiɛlɛ kialiŋ ŋii, la jaŋ wuo nyirɛ la bɔyɛ a chiŋ wialiŋ la si laa dii lɛ woruŋ, a wuo juu Wia di-zɔŋ-la, lee-la patiisa-baliŋ fa si kɛrɛ. Ni-pɛiba bi lee-la wuo juu. 20Yesu nɛ ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ a kaa mu wuu, ari baal kubala ba faa yirɛ Mɛlikizɛdɛki fa si ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ a kaa mu wuu ŋii. Yesu nɛ laa sipaaŋ juu di-zɔŋ-la a tiŋ la wiaa, di la ma wuo to u hariŋ a juu lee-la.
7Ba bul wiaa a tigɛ Mɛlikizɛdɛki lɛ, nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia
1Baal-la ba si yiru Mɛlikizɛdɛki, u fa ŋaa taŋ kubala kuoru nɛ aŋ fa pɛ ŋaa nii-la si kpu pusuŋ pipi Wii-jaribakɔ. Taŋ-la yiriŋ nɛ Sɛlɛm. Bua kubala Mɛlikizɛdɛki cheŋ Abiraham duu mu yuo laaliŋ dii tiŋtee dɔŋsuŋ kuoroo aŋ kukɔ. Ŋii nɛ u sul Wia pu duu pɛu lɛ. 2Ŋii nɛ Abiraham kɛŋ kialiŋ u si paa laal-la lɛ a kaa kpaa leree fii, a joŋ dɔŋɔ pu. Mɛlikizɛdɛki yiri-la bubuɔŋ nɛ kuoru-la si kɛŋ tuɔ-pula Wia sipaaŋ. Baal-la nɛ bira ŋaa Sɛlɛm kuoro maa. Sɛlɛm kuoro bubuɔŋ nɛ, kuoru-la si kɛŋ u niaa hɔŋ sɔm. 3Mɛlikizɛdɛki fa bi nyimma kɛnɛ, u bi naaŋ ma kɛnɛ. Nuu-kala fa bi u doho jiŋ, a bi bua-la ba si lulu ari bua-la u si suba ma jiŋ. Ama u fa nagɛ Wia Bii nɛ. U ŋaa nii-la si tima pipi Wia niaa nyuŋ a kaa mu wuu.
4Ma jaŋ na di u fa ŋaa ni-bal nɛ. La naabalima Abiraham fa si lii laaliŋ kɔ, u paala kpaa kiaa pu nɛ. 5Baal dɔŋ ma nɛ fa hɛ dimɛ. U yiriŋ nɛ fa Liivai, u biiriŋ nɛ fa ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia doho niaa. Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto tuɔŋ ba bula ari Abiraham doho niaa kala kɛŋ ba kiaa kpaa leree fii fii, a joŋ dɔŋɔ pi ba naaŋbie Liivai ari u biiriŋ. La jima ari Liivai doho niaa ari Iziral tiŋŋaa dɔŋsuŋ kala ŋaa Abiraham doho niaa nɛ. Ama Wia haa bul ŋii nɛ. 6Mɛlikizɛdɛki fa bi Liivai doho nuu ŋaa aŋ pɛ laa kpaaliŋ Abiraham teeŋ, aŋ sul Wia pu duu pɛu lɛ. Ka Wia ma fa ta niiŋ nɛ Abiraham teeŋ. 7Ni-baliŋ nɛ yie sul Wia duu pɛ ni-bie lɛ. Wii tuo ba si jaŋ kaa lɛrɛ a tigɛ wiiŋ deeŋ lɛ. 8Liivai nialiŋ si laa kpaaliŋ deeŋ, ba-naa suu nɛ. Ama Mɛlikizɛdɛki si laa kiaa Abiraham teeŋ, u-na bi jaŋ suu. Ari jiniŋ u ha weye nɛ. Ba bul ŋii nɛ Wia teniŋ tuɔŋ. 9-10Bua-la lɛ Liivai naabalima Abiraham si cheŋ Mɛlikizɛdɛki a kɛŋ kiaa kpaa pu di ba ha bi Liivai lula. Lɛɛlɛ u yie lilaa kiaa u niaa teeŋ nɛ. Ama Abiraham fa si joŋ kiaa pi Mɛlikizɛdɛki ŋii, la jaŋ wuo bul ari Liivai ma fa joŋ kiaa puu nɛ, bɛɛ wiaa u ŋaa Abiraham doho nuu nɛ.
11Wia si joŋ u niiŋ a pi Moosis, bua-la lɛ nɛ Liivai biiriŋ suomo tiŋ tiŋtimii-la nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia síi tiŋ. Di tiŋtimii-la fa pɛ Iziral tiŋŋaa lɛ di ba chaasa ŋaa ni-zɔmɔ, ŋii-na u bira bi maga di nuu dɔŋ si nagɛ Mɛlikizɛdɛki kɔ aa tiŋ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia tiŋtiŋŋaa. Ama Wia si nuu dɔŋ jaŋ kɔ (a pɛ Iziral tiŋŋaa lɛ). U-na bi jaŋ lii Ɛrɔŋ doho niaa tuɔŋ. 12Di ba nɛ liisɛ nuu a bul di u doho niaa duŋduŋa nɛ kpu pusuŋ pipi Wia, aŋ bira liisɛ nuu si bi u doho niaa tuɔŋ lia, see di ba kɛŋ wialiŋ ba síi to ma kaa birimɛ. 13La Tiina Kirisito wiaa nɛ baa bul ŋii. U ma lii doho dɔŋ tuɔŋ nɛ. Nuu-kala ha bi doho deeŋ tuɔŋ lia a ŋaa nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia. Nuu-kala jima ari Yesu lii Juda doho niaa tuɔŋ nɛ. 14Ama bua-la lɛ Moosis fa si bul wiaa a tigɛ nialiŋ si jaŋ kpu pusuŋ pipi Wia lɛ, u bi bula ari ba liisɛ nuu si lii Juda doho niaa tuɔŋ.
Yesu nɛ ŋaa nii-la si timaa pi Wia niaa nyuŋ deeŋ deeŋ
15Nuu dɔŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ si folo kɔ ŋla a nagɛ Mɛlikizɛdɛki, wiaa deeŋba kala chaasa chiŋ nɛ. 16U tiina si ku ŋaa nii-la si tima pipi Wia niaa nyuŋ ŋii, u bi naga ari u doho wii nɛ. U bira bi naga ari wialiŋ ba si ŋmuŋsa bil di niaa tuto nɛ daga ba liisu. Ama u miisiŋ doluŋ lɛ nɛ ba liisu. U jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ. U bi jaŋ suu. 17Wia bula pu a bul, “Ŋ nagɛ Mɛlikizɛdɛki nɛ. Ŋ jaŋ chiŋ la nyuŋ a tima pipi Wia a kaa mu deeŋ deeŋ.” 18Ŋii wiaa ba joŋ wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto ta nɛ. Ba bira bi bubuɔ kɛnɛ, ba bi jaŋ wuo pɛ nuu lɛ. 19Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto bi jaŋ wuo leŋ di nuu-kala wuo chaasa ŋaa ni-zɔŋ. Ba si joŋ wu-binaa ta, wu-falaa nɛ hɛ dimɛ la tuto. Wu-falaa deeŋba lɛ nɛ laa yiɛlɛ. Ba suri woŋbiiŋ pila nɛ, di la wuo kɔ Wia teeŋ.
20Wia ŋmiɛsa nɛ a daŋ wu-falaa deeŋba lɛ u si bula pila. 21Di ba nɛ fa liisɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia, Wia bi ŋmiɛsa hɛ, aŋ ka ba titiŋ ba tiŋtiŋŋaa. Ama la Tiina Wia si liisɛ Yesu, u ŋmiɛsa nɛ a bul, “Mi bi jaŋ kɛŋ mi niiŋ birimɛ.” U bira bula, “Ŋ nɛ ŋaa nii-la si timaa pimi Wia niaa nyuŋ a kaa mu wuu.” 22Wia ta niiŋ nɛ u niaa teeŋ. Yesu nɛ u kaa ta ni̱i-la. Wii-la u si bula nɛ kpia wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto. Ŋii daga ari u ŋaa wutitii nɛ.
23Buŋbuŋ nialiŋ fa si kpu pusuŋ pipi Wia fa yuga nɛ, bɛɛ wiaa ba faa suu nɛ. Ba síi suu ŋii, ba bi tiŋtimii-la wuo tiŋ deeŋ deeŋ. 24Ama Kirisito-na jaŋ ŋaa nii-la si tima pipi Wia niaa nyuŋ a kaa mu wuu, bɛɛ wiaa u bi suu. 25Ŋii wiaa, u jaŋ wuo laa nialiŋ si tou lɛ a kɔ Wia teeŋ ta. U jaŋ wuo laaba ta, bɛɛ wiaa u jaŋ hɛ dimɛ bua-na kala a sul Wia pipiba duu pɛba lɛ.
26Yesu si ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ ŋii, u ŋaa wu-zɔŋ nɛ a pila. Yesu bi disiŋ kɛnɛ, u bi wii-kala cheye. U chaasa ŋaa ni-zɔŋ nɛ. U kɛŋ u titia pɔrɛ nɛ haachɛ tiŋŋaa lɛ. Wia kɛnu ŋaa ni-bal. U si hɛ Wia-jaŋ lɛ ŋii, u yuga kii kuŋ-kuŋ-kala si hɛ dimɛ. 27Nialiŋ fa si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ fa yie kpu pusuŋ tapulii-na kala nɛ. U fa maga di ba kpu pusuŋ a tiŋ ba titia haachɛba wiaa nɛ, aŋ bira kpu dɔŋsuŋ ma a tiŋ niaa haachɛba wiaa. Yesu-na bi ŋii ŋaa. U bi pusuŋ kpua a tiŋ u titia haachɛba wiaa. U liisɛ sarika bala nɛ a pi Wia a tiŋ niaa haachɛba wiaa. U titia miisiŋ nɛ u kaa liisɛ sarika-la. 28Ba yie to wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto lɛ nɛ a liisɛ niaa di ba ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ. Nialiŋ ba si liisa fa kɛŋ haachɛ nɛ. Ama wii-la Wia si bula a tigɛ u Bie Yesu lɛ to hariŋ nɛ a kɔ. Wia ŋmiɛsa nɛ aŋ-na liisɛ Yesu duu ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ. U chaasa ŋaa ni-zɔŋ nɛ a kaa mu wuu. U bi jaŋ kɔ duu kɛŋ disinniŋ.
8Yesu nɛ timaa pi Wia la nyuŋ
1Wii-la kala la síi bul wu-nyuŋ nɛ ŋla. La kɛŋ nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ nɛ. U nɛ hɛ Wia-jaŋ a hɔŋ Wii-jaribakɔ sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ. 2Wia di-zɔŋ-la lɛ nɛ u hɛ a titiŋ. Wia-dia titia nɛ ŋii. Lee-la nuhuobiine dee bi saa. La Tiina Wia nɛ saa. 3Di ba nɛ liisɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ-na kala, ba yie liisu duu laa kiaa pipi Wia nɛ, aŋ pɛ kpu pusuŋ ma pupu. Ŋii wiaa u maga di nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ deeŋ ma joŋ kuŋ nɛ a pi Wia. 4Di u nɛ saa fa hɛ dunia lɛ, u fa bi jaŋ ŋaa nii-la si kpu pusuŋ pipi Wia, bɛɛ wiaa nialiŋ si hɛ dunia lɛ a kpu pusuŋ pipi Wia, ba níi to wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto aŋ ŋiŋaa. 5Niaa deeŋba si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ tiŋ ba tiŋtiŋŋaa nɛ Wia-dia tuɔŋ dunia deeŋ lɛ. Ba síi tiŋ tiŋtiŋŋaa ŋii, baa chesi Wia di-zɔŋ-la wiaa nɛ ŋii. Wia di-zɔŋ-la titia dee. Moosis fa si ŋaa siri duu hɛ lɛbiŋ, Wia fa bul wiaa pu nɛ. U si, “Hɛ lɛbi-la duu nagɛ ku-la mi si dagiŋ peel-la nyuŋ.” 6Tiŋtimii-la Kirisito síi tiŋ nɛ yuga kii tiŋtimii-la buŋbuŋ niaa si tima, bɛɛ wiaa Wia tou lɛ nɛ a ta ni̱i-faliŋ a pi u niaa. Ni̱i-falii-la nɛ kpia buŋbuŋ ni̱i-la Wia si ta u niaa lɛ, bɛɛ wiaa wii-la Wia si bula bi jaŋ kɔ di u ta da. 7Buŋbuŋ Wia ta niiŋ nɛ u niaa teeŋ. Di wialiŋ faa pɛ u niaa lɛ di ba ŋaa ni-zɔmɔ Wia teeŋ, Wia fa bira bi jaŋ ta ni̱i dɔŋ u niaa teeŋ.
8U na di buŋbuŋ wialiŋ bi u niaa lɛ pɛ di ba wuo ŋaa ni-zɔmɔ, ŋii nɛ u bira bul,
“Tapulii kubala mi jaŋ bira ta ni̱i dɔŋ mi niaa Iziral tiŋŋaa teeŋ, ari Juda doho niaa lɛ.”
9Mi si jaŋ ta ni̱i-la, u bi jaŋ nagɛ buŋbuŋ ni̱i-la mi fa si ta ba naabalimaba teeŋ
bua-la lɛ mi si kɛŋba kaa lii Ijipiti tiŋteeŋ.
Ba fa bi mi ni̱i-la lɛ to,
ŋii nɛ tii mi joŋ hariŋ yiaba.
10Wialiŋ la Tiina Wia fa si bula nɛ ŋla: U si,
“Tapulii kubala nɛ jaŋ yi di mi ta niiŋ mi niaa Iziral tiŋŋaa teeŋ.
Mi jaŋ leŋ di ba jiŋ mi niiŋ wiaa woruŋ, a joŋo hɛ ba nyuŋ
ari ba tuɔŋ kala lɛ.
Di mi nɛ ŋaa ŋii, mi jaŋ ŋaa ba Wia,
di ba ma ŋaa mi niaa.
11Bua deeŋ lɛ nuu-kala bira bi jaŋ dagɛ u dɔŋɔ tiina
koo u naaŋbii ŋii u si jaŋ ŋaa a jiŋmi.
Nuu-kala jaŋ jiŋmi,
haŋbiisiŋ ari kuhiasiŋ kala.
12Mi jaŋ fába nennige a joŋ ba haachɛba a chɛba.
Mi bira bi jaŋ liliisi ba wu-bɔŋŋɔɔ.”
13Wia si bul ni̱i-falii-la wiaa ŋii, u si di buŋbuŋ ku-la ŋaa ku-binii nɛ. Ku-la kala saa si diene ŋaa ku-binii nɛ, u maga di ba joŋo ta nɛ.
9Yesu nɛ timaa pi Wia la nyuŋ Wia-jaŋ lɛ
1Buŋbuŋ-la Wia fa ta niiŋ nɛ a pi u niaa. Ni̱i-la fa kɛŋ woŋbiee nɛ ba to a chuchuɔlɛ Wia. Ba fa hɛ lɛbiŋ nɛ a chuchuɔlu dimɛ. 2Lɛbi-la fa kɛŋ leree balia nɛ, tɛgɛɛ ari sipaaŋ. Tɛgɛɛ lɛbi-la lɛ nɛ chaaniŋ fa chiŋ koruŋ nyuŋ. Teebul ma fa hɛ dimɛ. Boroboro-la ba si yie kaa mu bil Wia sipaaŋ ma fa daŋ teebul nyuŋ tɛgɛɛ lɛbi-la lɛ nɛ. Lee-la yiriŋ nɛ fa lee-la si bi disinniŋ kɛnɛ, 3a kiele juu lɛbi-la sipaaŋ, ba fa kɛŋ patiisa nɛ a kaa kɛrɛ. Lee-la yiriŋ nɛ fa lee-la si chaasa pullɛ a bi disinniŋ kɛnɛ. 4Sɛlimɛ koruŋ nɛ fa hɛ lee-la. Dimɛ nɛ ba yie nyigɛ tii-keliŋ suɔra si sima a pipi Wia. Daga kubala ma nɛ fa chiŋ dimɛ. Sɛlimɛ tɔu kala. Sɛlimɛ pupoiŋ nɛ fa hɛ daga-la tuɔŋ. Pupoi-la tuɔŋ nɛ ba fa joŋ boroboro-la si lii Wia-jaŋ ku tuu a hɛ. Ɛrɔŋ daa-la si tɔsɔ ma fa hɛ daga-la tuɔŋ nɛ. Tabii-taala-la lɛ Wia fa si ŋmuŋsɛ u niiŋ wialiŋ hɛ, u ma fa hɛ dimɛ nɛ. 5Daga-la nyuŋ, ba mɛ Wia tiŋdaaraa síi tul, a bil ba ma chiŋ. Ba kɛŋ ba kiŋkɛsiŋ kaa jɛrɛ tɔ Wia kuori-kpasa-la nyuŋ, lee-la u si hɔnɔ aa fá niaa nennige, a joŋ ba haachɛba a chɛba. Lɛɛlɛ la bi jaŋ wuo bul wiaa yugɛ a tigɛba lɛ.
6Di ba nɛ bil kialiŋ kala dɛrɛ, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia, ba yie juu tɛgɛɛ lɛbi-la di ba tiŋ tiŋtimii-la si maga di ba tiŋ. 7Ama nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ duŋduŋa nɛ yie juu lɛbi-la sipaaŋ. U ma saa yie juu lee-la bala nɛ jina kala. U yie kɛŋ chaliŋ nɛ a kaa juu pi Wia, a tiŋ u titia haachɛba ari nialiŋ kala haachɛba wiaa. 8A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa Wia Diŋ-zɔŋ-la chaasa dagɛ ari woŋbii-la ba si to jujuu lɛbi-la sipaaŋ, ba ha bi suro, bɛɛ wiaa tɛgɛɛ lɛbi-la ha hɛ dimɛ nɛ. 9Tɛgɛɛ lɛbi-la nagɛ dunia deeŋ lɛ la si hɛ nɛ. U bi jaŋ dieni. Tɛgɛɛ lɛbi-la lɛ nɛ ba yie joŋ kiaa pipi Wia aŋ pɛ kpu pusuŋ pupu. Wialiŋ ba si yie ŋaa lɛbi-la tuɔŋ, ba bi jaŋ wuo pɛ nialiŋ si kɛŋ kialiŋ kɔ, di ba tuɔbiinaa chesi. 10Wiaa deeŋba dagɛ kudiilee ari ku-nyualaa wiaa duŋduŋa nɛ. Ba bira dagɛ ari ba si jaŋ fufo ba yaraa disinniŋ a kaa mu yi bua-la lɛ Wia si jaŋ kɛŋ wu-falaa kɔ nɛ.
11Ama Kirisito kɔ nɛ lɛɛlɛ a ŋaa nialiŋ si tima pipi Wia niaa nyuŋ kuhiaŋ. Wii-la u si kaa kɔ nɛ zɔmɔ a kii buŋbuŋ wialiŋ. U si kɔ ŋii, u juu lɛbi-la sipaaŋ si bi disinniŋ kɛnɛ, lee-la nɛ zɔmɔ kiŋkɛŋ a kii buŋbuŋ ku-la. Nuhuobiine dee bi saa. U bi dunia deeŋ kuŋ ŋaa. 12Kirisito juu lɛbi-la sipaaŋ bala duŋduŋ nɛ. U bi buuna koo nɛ-pasiŋ chaliŋ kaa juu dimɛ. Ama u kɛŋ u titia chaliŋ nɛ kaa juu, a joŋ chal-la a ti̱ŋ la haachɛba chimiŋ, a laala ta a kaa mu wuu. 13Buŋbuŋ ba fa yie joŋ buuna koo nɛ-bele chaliŋ nɛ a fo niaa disinniŋ ta. Di nuu nɛ ŋaa disinniŋ, ba yie joŋ nɛ-pasa-la ba si kpua a nyigɛ nɛ a pi Wia, a kɛŋ u tuɔruŋ kaa misɛ nialiŋ a piisɛ ba disinni-la ta. 14Di wiaa deeŋba nɛ wuo piisɛ niaa disinniŋ ta, ŋii-na Kirisito chaliŋ ma jaŋ wuo paala piisɛ niaa disinniŋ ta a kii buunaa koo nɛsiŋ chaliŋ. Kirisito fa bi disiŋ kala kɛnɛ. Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, u joŋ u titia pi Wia, a suu a tiŋ la wiaa. U jaŋ wuo leŋ di ma tuɔbiinaa chesi di ma sí wu-bɔŋ biinu, ka di ma wuo tima pipi Wia, Wia-la si kɛŋ miisiŋ.
15Kirisito nɛ hɛ Wia ari nuhuobiine pɛgɛ. U lɛ nɛ Wia to a ta ni̱i-falii-la u niaa teeŋ. Wia ŋaa ŋii di nialiŋ kala u si yira wuo na kialiŋ u si si u jaŋ joŋo piba Wia-jaŋ lɛ. Kialiŋ jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu wuu. Lɛɛlɛ Kirisito suba nɛ. U suu ŋii duu wuo laa niaa haachɛba ta nɛ, nialiŋ si ŋaa haachɛ bua-la lɛ ba fa síi to buŋbuŋ wialiŋ Wia si ta u niaa teeŋ. 16Di nuu nɛ si duu nɛ suba, nuu dɔŋ nɛ jaŋ dii u kiaa, di tiina nɛ ha bi suba, nii-la bi jaŋ wuo dii kialiŋ, see di kialiŋ tiina suba. 17Di kiaa tiina nɛ weye, nii-la u si si u jaŋ dii u kiaa bi jaŋ wuo dii kialiŋ, see di u suba. 18Ŋii titia nɛ Wia joŋ chaliŋ ta buŋbuŋ ni̱i-la. 19Moosis si ŋmuŋsɛ wialiŋ bil di niaa tuto, di u nɛ ku dagɛba wialiŋ a ku dɛrɛ-na kala, u yie kpu nɛ-pasiŋ ari buunaa nɛ, a laa chaliŋ a ŋaa liiŋ guoli. U yie chɛ pie-puŋ-fiɛsiŋ ari pipaa-suɔrusuŋ a vɔɔ a hɛ dɔŋɔ lɛ, a kaa yuu chal-la, a misɛ hɛ teŋ-la lɛ u si ŋmuŋsa, aŋ pɛ ŋaa misɛ nialiŋ maa. 20Di u nɛ ŋaa chal-la mimisɛ nialiŋ, ŋla nɛ u yie bul: U si, “Chal-la Wia si joŋo ta niiŋ ma teeŋ nɛ ŋla.” 21Ŋii titia nɛ u yie ŋaa chal-la misɛ lɛbi-la ari gbaŋsi-la kala ba si kaa titiŋ Wia tiŋtiŋŋaa lɛbi-la tuɔŋ. 22Wutitii, wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil di niaa tuto, tuɔŋ chaliŋ nɛ ba yie kaa fo kiaa jesiŋ kala disinniŋ ta. Di ba nɛ bi kuŋ chaliŋ liisa, Wia bi jaŋ wuo joŋ nuu-kala haachɛba a chɛu.
Yesu suu bala nɛ niaa nyuŋ duu laa haachɛba ta
23Kialiŋ si hɛ lɛbi-la tuɔŋ nagɛ kialiŋ si hɛ Wia-jaŋ nɛ. U maga di ba kɛŋ pusuŋ chaliŋ chɛsɛ kiaa deeŋba disinniŋ ta. Ama kialiŋ titia si hɛ Wia-jaŋ lɛ, u maga di ba chɛ ku-la si zɔmɔ kii pusu-la chaliŋ nɛ a piisɛ ba disinniŋ ta. 24Kirisito juu Wia di-zɔŋ-la titia nɛ. Lee-la u si jua, nuhuobiine dee bi ŋaa. Nialiŋ si ŋaa lɛbi-la, baa chesi Wia di-zɔŋ-la nɛ. Ama Kirisito juu Wia-jaŋ titia nɛ. U juu lee-la duu wuo mu Wia teeŋ a chiŋ la nyuŋ. 25Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ yie juu lɛbi-la sipaaŋ si bi disinniŋ kɛnɛ jina jina nɛ, a pɛ kɛŋ pusuŋ chaliŋ kaa juu a pi Wia. Chal-la ba si yie kaa juu, ba titia chaliŋ dee. Ama Kirisito-na si juu lee-la, u bi naga ari u jaŋ vɛnɛɛ juu dimɛ jina-na kala nɛ a joŋ u titia a pipi Wia. 26Duu nɛ faa ŋaa ŋii, u fa jaŋ na hɛɛŋ jina-na kala a lii dunia di-suomuŋ a kaa kɔ ari jiniŋ kala. Ama u si china magɛ ŋla, dunia didɛriŋ kpaga nɛ. Ŋii nɛ u kɔ bala duu joŋ u titia a pi Wia a suu, a laa niaa haachɛba ta. 27Bala nɛ nuu-kala jaŋ suu. Ŋii hariŋ lɛ Wia jaŋ dii u tiina sariya. 28Ŋii titia nɛ ba kpu Kirisito balá duu wuo laa ni-daŋ haachɛba ta. U jaŋ bira kɔ. Duu nɛ kɔ, u bira bi jaŋ laa niaa haachɛba ta, ama u jaŋ laa nialiŋ ta, nialiŋ si ŋaa siri aa gbɛru.
101Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto laa sipaaŋ nɛ, ka wu-zɔmɔ-la-na to hariŋ kɔ. Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil nagɛ wu-zɔmɔ-la nɛ, ama wu-zɔmɔ-la titia dee ŋii. Ba nagɛ wu-zɔmɔ-la daaliimiŋ nɛ. Ŋii wiaa pusu-la ba si yie kaa ku kpu pipi Wia jina-na kala, ba bi jaŋ wuo leŋ di nialiŋ si kɛŋ pusu-la kaa kɔ ŋaa ni-zɔmɔ-la si bi disiŋ kala kɛnɛ. 2Di pusu-la ba si yie kaa mu kpu pipi Wia nɛ fa wuo leŋ nialiŋ si kaa kɔ ŋaa tuɔ-pul timma, ŋii-na ba fa bira bi jaŋ kpukpu pusuŋ deeŋba jina-na kala. Di ba nɛ fa wuo piisɛ nialiŋ disinniŋ tita, ŋii-na ba fa bira bi jaŋ bibiinɛ di ba kɛŋ haachɛ kala. 3Ama ba si yie kpu pusu-la pipi Wia jina-na kala, ba yie liliisi ba haachɛba nɛ, 4bɛɛ wiaa nɛsiŋ ari buunaa chaliŋ bi jaŋ wuo laa niaa haachɛba ta.
5Ŋii nɛ tii Kirisito bul wiaa deeŋba a pi Wia bua-la lɛ u si ku tuu dunia. U si,
“Ŋ-na bi pusu-la ba si yie kaa ku piŋ ka chɛ, aŋ bira bi pusu-la ma ba si yie kpu a nyigɛ piŋ ka chɛ.
Ama ŋ liisɛmi nɛ di mi joŋ mi titia kala a piŋ.
6Ba si yie kpu pusu-la a nyigɛ pipiŋ, aŋ kpu pusu-la dɔŋsuŋ maa a piisɛ ba disinniŋ tita, ŋ tuɔŋ bi ba kala nyuŋ tɔrɛ.
7Ŋii nɛ mi bul, ‘Mi Tiina Wia, mi kɔ nɛ
di mi ŋaa wialiŋ síi tɔrɛ ŋ tuɔŋ.
Mi kɔ nɛ di mi ŋaa wialiŋ ba si ŋmuŋsa bil ŋ teniŋ tuɔŋ a tigɛmi lɛ.’ ”
8Wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto nɛ daga di ba kpu pusuŋ pipi Wia, a bira joŋ kiaa pupu, a bira kpu pusuŋ a nyiga pi Wia, a kpu dɔŋsuŋ maa a piisɛ niaa disinniŋ tita. Ama Kirisito bula di Wia bi ŋii cho. U tuɔŋ ma bi ba nyuŋ tɔrɔ. 9Ŋii nɛ ka u bira bul, “Mi kɔ nɛ di mi ŋaa wialiŋ síi tɔrɛ ŋ tuɔŋ.” U si bul ŋii, u via buŋbuŋ wialiŋ ta nɛ, aŋ miira suomo bil wu-falia. 10Kirisito si ŋaa Wia tuɔtɔru wii-la a joŋ u titia kala a pu a tiŋ la wiaa, ŋii nɛ leŋe la bira bi disinniŋ kɛnɛ. U si suu ŋii, u joŋ u titia pi Wia balá nɛ. U bira bi jaŋ kɔ duu ŋaa ŋii.
11Nuu-kala si kpu pusuŋ pipi Wia yie chiŋ u leriŋ nɛ a titiŋ u tiŋtiŋŋaa tapulii-na kala, a vɛnɛɛ kpu pusuŋ pipi Wia tapulii-na kala. U si yie kpu kiaa deeŋba a pipi Wia, ba bi jaŋ wuo laa niaa haachɛba ta. 12Ama Kirisito suba a joŋ u titia a pi Wia bala nɛ duu laa niaa haachɛba ta. U si ŋaa ŋii dɛrɛ, u jil Wia-jaŋ a hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ. 13U jaŋ hɔŋ dimɛ halii, see di u yuo dii u diŋdɔŋŋɔɔ kala dɛrɛ. 14U si joŋ u titia a pi Wia balá ŋii, u leŋe nialiŋ ba si piisɛ ba disinniŋ ta ŋaa tuɔ-pul timma nɛ u teeŋ a kaa mu wuu. 15Wia Diŋ-zɔŋ-la ma ŋaa wialiŋ la síi bul daŋsia. 16U si,
“Di tapulii dɔŋ nɛ yie, mi jaŋ ta mi niiŋ ba teeŋ.
Mi jaŋ leŋ di ba jiŋ mi niiŋ wialiŋ,
a joŋba hɛ ba tuɔbiinaa ari ba nyuŋ kala lɛ.”
17U bira bula,
“Mi bira bi jaŋ liliisi ma haachɛba ari ma wu-bɔŋŋɔɔ kala.”
18Di Wia nɛ joŋ la haachɛba-la kala a chɛla, u bira bi maga di la kpu pusuŋ a pi Wia a tiŋ la haachɛba wiaa.
Má kɛŋ nyu-duoŋ a kpagɛ Wia
19Ŋii wiaa, mi naaŋbiiriŋ, la jaŋ wuo kɛŋ nyu-duoŋ a juu Wia di-zɔŋ-la, bɛɛ wiaa Yesu joŋ u chaliŋ a jaasɛ la wiaa nɛ. 20Woŋbii-falii nɛ Yesu suro pila. Woŋbii-la u si suro pila lɛ nɛ la jaŋ to a juu Wia di-zɔŋ-la, a laa miisiŋ Wia teeŋ. Bua-la lɛ Yesu fa si bi suba, ŋii nɛ patiisa-bal nɛ fa kɛrɛ lɛbi-la sipaaŋ. Ni-pɛiba bi dimɛ wuo juu. Ŋii titia nɛ la fa bi Wia di-zɔŋ-la wuo juu. Ama lɛɛlɛ Yesu suba nɛ, ba kɛŋ patiisa-bal-la bɛgɛ pila la wuo to juu Wia di-zɔŋ-la. 21La folo kɛŋ nialiŋ si tima pipi Wia kuhiaŋ nɛ, u bibeŋ Wia niaa. 22Ŋii wiaa, má leŋ la kɛŋ nyu-duoŋ a laa wiaa deeŋba dii ari tuɔ-bala, a mu Wia teeŋ. Wia chɛsɛ la tuɔŋ nɛ, a chɛsɛ la tuɔbiiŋ-bɔmɔ-la kala ta. Ba bira bi jaŋ wiwalimɛla. U kɛŋ lii-zɔmuŋ nɛ fola. La bira bi disinniŋ kɛnɛ. 23Ŋii wiaa, wialiŋ la si laa dii, má leŋ di la yiɛlɛ wialiŋ, a chiŋ ba lɛ kpaŋ kpaŋ, a sí begilu mua maa, bɛɛ wiaa Wia kɛŋ wutitii nɛ. Kialiŋ u si si u jaŋ joŋo pila, la laa dii ari la jaŋ naba. 24Ŋii wiaa, má leŋ di la cho dɔŋɔ, a kɛŋ dɔŋɔ ari siifiɛsiŋ, a pɛ dɔŋɔ lɛ, aa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ dɔŋɔ lɛ. 25La si yie hihilimi ŋii, niaa dɔŋsuŋ yie via nɛ. Ma sí ŋii ŋaa. Ama má leŋ di la haa hilimi a pipɛ dɔŋɔ lɛ di la to Wia ari siifiɛsiŋ, bɛɛ wiaa tapulii-la la Tiina Yesu si jaŋ miira kɔ kpaga nɛ.
26Di la nɛ ku jiŋ wutitii-la aŋ viau ta a ŋiŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, kuŋ dɔŋ bira tuo ba si jaŋ wuo kpu a pi Wia a piisɛ la disinniŋ ta. 27Ama la jaŋ fá fawulluŋ, bɛɛ wiaa Wia jaŋ dii la sariya. U jaŋ joŋ cheeriŋ a pila, a joŋla hɛ nyiniŋ lɛ, nyiŋ-la jaŋ faasa didii kiŋkɛŋ. Nyiŋ-la jaŋ dii Wia diŋdɔŋŋɔɔ kala dɛrɛ. 28Di nuu-kala nɛ chei wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto, aŋ ka di niaa balia koo batori nɛ hɛ dimɛ a ŋaa wii-la u si ŋaa chei daŋsia, ba yie kpu tiina nɛ. Ba yie bi u nennige ka fá. 29Di ba nɛ fa yie ŋaa ŋla, ɛɛ nɛ saa ba jaŋ ŋaa nii-la si bee guunɛ Wia Bie ari u tuo kuŋ-kala? Tiina bira kɛŋ Yesu chal-la Wia si joŋo ta niiŋ u niaa lɛ kaa chei nɛ. Chal-la nɛ Wia fa kaa chɛsɛ tiina disinniŋ kala ta u ku ŋaa tuɔ-pul tiina. Di tiina bira tuusɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la fa síi pɛu lɛ, u maga di ba dɔgisu a kii nialiŋ si chei wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto. 30La jiŋ Wia nɛ. U si,
“Mi jaŋ joŋ wu-bɔmɔ-la niaa síi
ŋaa dɔŋɔ lɛ a ti̱ŋba.”
Nuu dɔŋ bira si,
“Wia jaŋ dii u niaa sariya.”
31Di ŋ nɛ juu Wia-la si weye nisiŋ, u jaŋ lɔrɔ piŋ.
32Má liise mu yi bua-la lɛ Wia si suri ma siaa, ma ku laa Yesu wiaa dii. Bua-la lɛ ma na hɛɛŋ nɛ woruŋ aŋ nyalimɛ. 33Bua dɔŋɔ ba yie tuusɛma a dɔgisɛma niaa tuɔŋ. Bua dɔŋɔ ma ba kɛŋma guoli nialiŋ ba fa síi dɔgisɛ tuɔŋ a dɔgisɛma maa. 34Ba kɛŋ niaa dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii a tɔ dia nɛ. Ma si na ŋii, ma tuɔŋ cheye nɛ. Ba bira fuga laa ma kiaa. Ba si ŋaa ŋii, ma bi wii-kala bula. Ama ma tuɔŋ tɔrɔ nɛ, bɛɛ wiaa ma jima ari ma nɛ kɛŋ kialiŋ si zɔmɔ kii dunia deeŋ kialiŋ ba si kaa laa ma teeŋ. Kialiŋ-na jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ. 35Ŋii wiaa ma sí leŋe di ma naŋdaasiŋ yuɔrɛ. Di ma nɛ chiŋ ma yarida lɛ a sí leŋ, ma time yuga nɛ Wia teeŋ. 36U maga di ma kɛŋ kenyiri a wuo ŋaa wialiŋ Wia síi chɛ di maa ŋaa. Di ma nɛ ŋaa ŋii, ma jaŋ na kialiŋ u si si u jaŋ joŋo pima. 37U si,
“Muapulii nii-la Wia si liisa jaŋ miira kɔ.
U bi jaŋ dieni.
38Nialiŋ kala si ŋaa tuɔ-pul tiŋŋaa Wia teeŋ maga di ba
haa ŋaa Wia yarida nɛ. Di ba nɛ ŋaa ŋii, ba jaŋ kɛŋ
miisiŋ Wia teeŋ.
Ama di ba nɛ via Wia ta,
u tuɔŋ bi jaŋ tɔrɛ ba nyuŋ.”
39Wia jaŋ dɔgisɛ nialiŋ si yeŋŋe aŋ viau ta. Ama la-na tuo niaa deeŋba tuɔŋ. La ŋaa Wia yarida nɛ a wuo laa la miisiŋ.
11Buŋbuŋ nialiŋ fa si laa Wia wiaa dii ŋii
1Di ŋ nɛ laa Wia wiaa dii, ŋ yie jiŋ ari kialiŋ ŋ síi yiɛlu Wia teeŋ, ŋ jaŋ naba. Ŋ jaŋ jiŋ ari kialiŋ ŋ siiŋ si bi na sɛnɛ hɛ dimɛ nɛ. 2Buŋbuŋ nialiŋ fa si laa Wia wiaa dii, Wia tuɔŋ tɔrɛ ba nyuŋ nɛ. 3La laa Wia wiaa dii, ŋii nɛ tii la jiŋ ari Wia nɛ ŋaa dunia, u bi kuŋ-kala kaa ŋaa dunia. U niiŋ nɛ u kaa suro bul wiaa, aŋ ka kuŋ-kuŋ-kala-na hɛ dimɛ. Dunia kiaa deeŋba la síi na, ba fa tuo, Wia leŋe ba lii kialiŋ la si bi na tuɔŋ nɛ.
4Naaŋbiiriŋ balia nɛ fa hɛ dimɛ. Dɔŋɔ yiriŋ nɛ Ebil, dɔŋɔ ma yiriŋ nɛ Keeŋ. Ba kala balia joŋ kiaa pi Wia nɛ. Ama Ebil-na fa laa Wia wiaa dii nɛ. A tiŋ ŋii wiaa, Wia laa kialiŋ u si joŋo pu. Wia tuɔŋ tɔrɛ ba nyuŋ a kii Keeŋ kialiŋ u si joŋo pu. Ŋii nɛ Wia leŋ Ebil ŋaa tuɔ-pul tiina u sipaaŋ. Ebil suba ma nɛ, ama a tiŋ u fa si laa Wia wiaa dii ŋii, u ha bul wiaa pipila nɛ.
5Baal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ baa yirɛ Inɔk. U ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. U bi suba, aŋ ka Wia joŋu kaa jil Wia-jaŋ. Nuu-kala bira buu na. Wia titia nɛ joŋu kaa jil Wia-jaŋ. Wia tuɔŋ fa tɔrɛ u nyuŋ nɛ, ka u-na joŋu kaa jil Wia-jaŋ. 6Di nuu nɛ bi laa dii ari Wia hɛ dimɛ, Wia tuɔŋ bi jaŋ tɔrɛ u tiina nyuŋ. Nii-la kala síi chɛ duu kɔ Wia teeŋ, u maga duu laa sipaaŋ laa dii ari Wia hɛ dimɛ nɛ, a bira laa dii ari nii-la kala si bee chichɛ Wia, u tiina jaŋ laa u time Wia teeŋ.
7Baal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ baa yirɛ Nowa. U fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ŋii nɛ Wia bula pu duu saa liiŋ daboro di ba di u dia niaa juu, bɛɛ wiaa uu chɛ di u kpu dunia niaa kala kala nɛ. (Wia si bul wii-la u diene, aŋ ka wii-la-na ŋaa.) Ŋii nɛ Nowa sɛi a saa liiŋ daboro-la ba di u dia niaa juu, aŋ ka Wia leŋ liiŋ ku tɔ dunia ni-kaanaa kala ba suu. Ama Nowa ari u dia niaa bi suba. Nowa si laa Wia wiaa dii nɛ tii u ku ŋaa tuɔ-pul tiina a joŋ cheeriŋ a pi ni-kaana-la kala nɛ.
8Baal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ baa yirɛ Abiraham. U ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. Wia bula pu duu lii u jaŋ lɛ a mu tiŋteeŋ dɔŋɔ, di u jaŋ joŋ lee-la a pi ba di u doho niaa. U to Wia niiŋ lɛ a lii u jaŋ lɛ a mumu lee-la. U fa bi lee-la u síi mu jiŋ. 9U si yi tiŋtee-la Wia si si u jaŋ joŋo pu, u hɔŋ dimɛ a ŋaa nuhuɔru tiŋtee-la lɛ. U bie Aizik ari u nihiŋ Jekɔb ma fa hɔŋ lee-la titia nɛ a ŋaa nuhuɔraa. Ba fa hɛ lɛŋŋɛɛ nɛ a jujuu. Wia fa bula ari u jaŋ joŋ tiŋtee-la pi ba kala nɛ. 10Abiraham faa chɛ duu juu taŋ-la Wia titia si bil u geŋtine a saa nɛ. Taŋ deeŋ nɛ jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ a mumu. Ŋii nɛ tii u sɛi a ŋaa nuhuɔru tiŋteeŋ dɔŋɔ lɛ. 11Ŋii titia nɛ Abiraham haala Saara ma laa Wia wiaa dii. Abiraham ari u haala kala fa hiɛsa nɛ woruŋ, ka Wia wuo pɛba lɛ ba lul bie. Saara jima ari Wia kɛŋ wutitii nɛ. Ŋii wiaa u laa dii ari u jaŋ na ku-la Wia si si u jaŋ joŋo pu. 12Abiraham fa hiɛsa nɛ woruŋ a bi biiriŋ wuo lulul. Ŋii nɛ aŋ ka u lul bii-bala, ama u bii-bala-la lɛ nɛ u doho to puŋ. Ba yuga kieli. Ba yuga ari chɛŋwulaa si yuga ŋii, koo hagila si yuga ŋii mugi-baliŋ niiŋ nɛ.
13Niaa deeŋba kala laa Wia wiaa dii nɛ aŋ-na suu. Kialiŋ Wia si si u jaŋ joŋo piba, ba biba na. Ba naba ari ba hɛ di-bolii, ama ba laa dii ari maachie ba jaŋ naba. Ŋii wiaa ba na kialiŋ nɛ. Ba bira jima ari ba ŋaa nuhuɔraa nɛ dunia deeŋ lɛ aŋ ta hɔŋ tiŋtee dɔŋɔ lɛ. 14Niaa deeŋba faa chɛ ba titia leriŋ nɛ di ba hɔŋ. Ŋii nɛ tii ba bul wiaa deeŋba a mu tigɛ ba titia lɛ ŋii. 15Ba bira bi tiŋtee-la lɛ ba si lia wiaa ka biinɛ. Di ba nɛ faa biinɛ u wiaa, ba fa jaŋ chɛ woŋbiiŋ a miira mu lee-la. 16Ama ba faa chɛ di ba hɔŋ tiŋtee-la si zɔmɔ kii tiŋteyee dɔŋsuŋ. Wia-jaŋ nɛ ŋii. Wia titia nɛ saa jaŋ-la a piba. Ŋii nɛ tii ba wuo yirɛ Wia yiriŋ, ka hiisiŋ bi Wia kɛnɛ.
17Abiraham laa Wia wiaa dii nɛ. Ŋii nɛ Wia magisu duu na ŋii u yarida si maga. Wia bula pu duu kɛŋ u bie Aizik a kpu a pu. U sɛi a ŋaa siri duu kpu Aizik a pu. Abiraham bie kala nɛ fa Aizik. 18Wia fa bula pi Abiraham a tigɛ Aizik lɛ duu jaŋ tou lɛ a leŋ di u doho niaa puŋ. 19Abiraham fa jima ari Wia jaŋ wuo chisɛ u bie suuŋ lɛ. Ŋii nɛ u ŋaa siri duu kpu u bie a pi Wia. U si ŋaa siri ŋii maa, u nagɛ u kpua nɛ. Ŋii nɛ Wia ma chisɛ Aizik suuŋ lɛ a joŋu pi Abiraham. 20Aizik ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ŋii nɛ tii u sul Wia pi u biiriŋ Jekɔb ari Isɔ, di Wia pɛba lɛ maachie. 21Jekɔb ma laa Wia wiaa dii nɛ. U suuŋ si kpaga nɛ, u ma sul Wia duu pɛ u nihee Josɛf biiriŋ lɛ. U tigɛ u daaŋtiga nɛ a chuɔlɛ Wia piba. 22Josɛf ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ŋii wiaa u suuŋ si yie, u bul wii a mu tigɛ Iziral tiŋŋaa lɛ aŋ-na suu. U bula di Iziral tiŋŋaa jaŋ lii Ijipiti tiŋteeŋ lɛ maachie a bira mu ba tiŋteeŋ. U bira bula piba di ba níi mu, ba pɛ joŋ u ku-suuŋ kaa mu hugi lee-la.
23Moosis naaŋ ari u nyimma ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ijipiti kuoro fa bula pi Iziral tiŋŋaa di ba kpu ba bii-mulo-na kala si ŋaa haŋbolibie. Ama ba bi ŋii ŋaa. Ba si lul Moosis, ba na duu ŋaa bii-zɔŋ nɛ. Ŋii nɛ ba joŋo faa chɛŋsiŋ batori. 24Moosis si ku waa dɛrɛ, u ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. U bi sɛyɛ di ba kɛnu yirɛ kuoro Feero tolo bii. 25Moosis via ku-zɔmɔ-la kala u fa si jaŋ na Feero teeŋ. U fa bi chɛ u to wu-bɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ a ninii sima aŋ via u niaa ta. Ijipiti niaa fa síi dɔgisɛ Wia niaa ŋii, u ŋaa siri di ba di ba kala nɛ na hɛɛŋ. 26Moosis ŋaa siri di ba dɔgisu duu na hɛɛŋ nɛ a tiŋ Kirisito-la wiaa, nii-la Wia si liisa. U jima ari hɛɛ-la kala u si jaŋ na a tiŋ u wiaa kɛŋ time nɛ, a kii ku-zɔmɔ-la ma kala u si jaŋ na Ijipiti tiŋteeŋ lɛ. U ŋaa siri duu laa time-la Wia si jaŋ joŋo pu maachie nɛ. 27Moosis fa laa Wia wiaa dii nɛ, ŋii nɛ tii u lii Ijipiti tiŋteeŋ a mu hɔŋ tiŋteeŋ dɔŋɔ lɛ. U jima ari Ijipiti kuoro jaŋ na baaniŋ u nyuŋ, ama u bi u wiaa biina. U na hɛɛŋ nɛ, ama u nyalima aŋ beŋ Wia lɛ, Wia-la u si bi wuo na. 28Moosis ma fa laa Wia wiaa dii nɛ, ŋii nɛ tii u dagɛ Iziral tiŋŋaa ba diisiŋ kieliŋ gbiele-la. U leŋe ba kpu pusuŋ, a kɛŋ chaliŋ taa ba borusuŋ kala. Ba si ŋaa ŋii, Wia tiŋdaari-la u si tima duu ku tuu a kpu Ijipiti tiŋŋaa bii-buŋbuŋ-na kala Ijipiti tiŋteeŋ lɛ, u ku tuu a kpuba aŋ kieli Iziral tiŋŋaa ta.
29Iziral tiŋŋaa ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ba fa si lii Ijipiti tiŋteeŋ lɛ a ku yi mugi-fiaŋ-la niiŋ, Wia leŋe u kpaa balia nɛ ba vɛŋ u tuɔŋ a chol. Ba vɛŋ u tuɔŋ a nagɛ ba síi vɛŋ tiŋtee-hiliŋ lɛ nɛ. Ama Ijipiti timma-la fa síi kiriba si kɔ a walimɛ di ba chol, muga-la ku tɔba. Ba kala suu. 30Bua dɔŋɔ Iziral tiŋŋaa ma fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ba ŋaa wialiŋ Wia si dagɛba ba ŋaa, a vɛnɛ golli kɛrɛ-la si kɛrɛ taŋ-la ba síi yirɛ Jɛrikɔ tapulaa balipɛ. Ba si ŋaa ŋii a dɛrɛ, Jɛrikɔ kɛrɛ-la tel wuru. 31Haal kubala ma nɛ fa hɔŋ Jɛrikɔ lɛ, u yiriŋ nɛ Reehab. U fa ŋaa ha-chɔruŋ nɛ. Ama u laa Wia wiaa dii nɛ. Ŋii nɛ u laa nialiŋ Iziral tiŋŋaa si tima di ba ku luɔrɛ bee na Jɛrikɔ tiŋteeŋ si nagɛ ŋii. A tiŋ ŋii wiaa Iziral tiŋŋaa si ku yuo dii taŋ-la, ba bi haal-la kpua. Ama ba kpu u jaŋ nialiŋ kala si bi Wia wiaa laa dii nɛ.
32Wiaa dɔŋsuŋ hɛ dimɛ mi faa chɛ di mi bul. Ama di mi fa bul Gidiaŋ, Beerak, Samsoŋ, Jefita, Devit, Samuɛl ari nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ wiaa, mi fa bi jaŋ wuo bula dɛrɛ. Ba yuga kieli. 33Niaa deeŋba kala fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ŋii nɛ ba tuɔŋ dɔŋsuŋ yuo dii tiŋteyee dɔŋsuŋ aŋ laa ba kiaa. Ba to wutitii-la Wia síi chɛ nɛ. Ba na kialiŋ Wia si si u jaŋ joŋo piba. Naachigee fa síi chɛ di ba chaŋ ba niaa dɔŋsuŋ, ba yuoba. Naachige-la biba wuo. 34Nyiniŋ ma bi ba dɔŋsuŋ wuo. Wia liisɛba ni-bɔŋŋɔɔ nisiŋ lɛ di ba síba kpu. Ba fa bi doluŋ kɛnɛ, ama Wia nɛ piba doluŋ ba wuo ŋaa wiaa. Ba ku ŋaa bɔi-duoŋ tiŋŋaa a yuo laaliŋ a dii. Ba yuo a dii tiŋteyee dɔŋsuŋ, ba laali-yuoroo fá lɛl. 35Haalaa biiriŋ si suba, Wia chisɛba suuŋ lɛ nɛ. Niaa dɔŋsuŋ ma fa hɛ dimɛ ba viirɛba kpu. Niaa deeŋba fa bi chɛ di ba joŋ hariŋ yia Wia aŋ laa ba miisiŋ. Ba fa jima di ba nɛ suba maa, Wia jaŋ chisɛba suuŋ lɛ a joŋ miisi-la si zɔmɔ a kii dunia deeŋ kua a piba. 36Dunia niaa mɔŋ dɔŋsuŋ nɛ. Ba viirɛ dɔŋsuŋ ma ba yaraa biɛlɛ. Ba vɔɔ dɔŋsuŋ maa ari chɔrumɔɔ aŋ kɛŋba tɔ dia. 37Ba yagɛ dɔŋsuŋ ari tabiaa, a kɛŋ dɔŋsuŋ keri balia balia, aŋ kpu dɔŋsuŋ ma ari tokobiee. Ba dɔŋsuŋ faa laalɛ piesee ari buunaa jɛŋŋɛɛ nɛ. Ba fa bi ba wu-chɛɛli kala na. Ba dɔgisɛba, ba na hɛɛŋ. 38Dunia deeŋ fa bi zɔmɔ pi nialiŋ. Ŋii nɛ ba lii niaa tuɔŋ a faa gɔllɛ tiŋtee-hiliŋ tuɔŋ ari peelee nyuŋ. Ba fáa bu-buɔsuŋ ari buɔsuŋ tuɔŋ nɛ.
39Wia teniŋ tuɔŋ ba bul niaa deeŋba wiaa woruŋ. Ba kala fa laa Wia wiaa dii nɛ. Ama kialiŋ Wia si si u jaŋ joŋo piba, ba biba na. 40Wia fa síi chɛ duu joŋ ku-zɔŋ-la a piba ŋii, u faa biinɛ la ma wiaa nɛ. U faa chɛ di la di ba kala ŋaa ni-zɔmɔ nɛ woruŋ duu wuo joŋ ku-la pi la kala.
12Má to Yesu naa-buasuŋ
1La paala na di buŋbuŋ nialiŋ si sɛi Wia niiŋ wialiŋ yuga nɛ. Ba chiŋ la sɛmɛ-na kala nɛ a gollila. Ba níi na wialiŋ kala la síi ŋaa. La si laa Wia niiŋ wiaa ŋii, u naga laa fá a pipagisɛ nɛ a mumu Wia-jaŋ. La síi fá ŋii, má leŋ di la joŋ kuŋ-kala si nyagɛla bil a ta. U maga di la leŋ wu-bɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ a wuo nyalimɛ a fá mumu sipaaŋ. 2La síi fá ŋii, u maga di la beŋ Yesu lɛ nɛ, bɛɛ wiaa u nɛ laa sipaaŋ sɛi wialiŋ la si laa dii a nyalimɛ mu, a na ba didɛriŋ. U fa jima ari u jaŋ na hɛɛŋ, ama u bi wii-la u si laa dii leŋe ta, bɛɛ wiaa u jima ari u si ŋaa ŋii, Wia jaŋ leŋ duu tuɔŋ tɔrɛ. Ŋii nɛ tii u sɛi ba kpaasu mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ. U si dii hiisiŋ ŋii, u sipaa tuo. U si na hɛɛ-la a dɛrɛ, u jil Wia-jaŋ a lɛɛlɛ hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ.
3Má biinɛ Yesu wiaa. U na hɛɛŋ nɛ woruŋ ni-bɔŋŋɔɔ nisiŋ lɛ. Ama u nyalima chiŋ u yarida naaŋ lɛ nɛ. Di ma nɛ biinɛ u wiaa, ma naŋdaasiŋ bi jaŋ yuɔrɛ. Ma bi jaŋ joŋ wialiŋ ma si laa dii ta. 4Ma si laa Yesu wiaa dii ŋii, ma di wu-bɔŋŋɔɔ níi loo. Ama wu-bɔmɔ-la ha bima wuo. Ama ma si via wu-bɔmɔ-la a na hɛɛŋ ŋii, ma chaliŋ ha bi jaasa. 5Nyu-nyaasɛ wialiŋ Wia si bula pima, ma yua nɛɛ? Wia bul wialiŋ pi u biiriŋ nɛ. U si,
“Mi bii, di Wia níi chɛ duu dagiŋ woŋbiiŋ, jegile nii woruŋ.
Duu nɛ dɔgisiŋ maa, sí leŋe di ŋ tuɔŋ chei.
6Wia cho u bii-na kala nɛ, ŋii nɛ tii u dudɔgisɛba ŋii.
Nuu-na kala Wia si bene u ŋaa u bii, u yie dɔgisu nɛ.”
7Di Wia níi dɔgisiŋ, sɛi u niiŋ. U jima ŋ ŋaa u bii nɛ. Ŋii nɛ tii u dɔgisiŋ. Ŋ ha na bii-na kala duu nyimma buu dagɛɛ? 8Wia yie didagɛ u biiriŋ kala nɛ. Di u bima daga, u naga ari ma tuo u biiri, ma ŋaa maŋgaa-biiri nɛ. 9La nyimmaba si lulla, ba yie dagɛla nɛ, la ma zizilba. Ŋii-na u maga di la ma to la Nyimma Wia woruŋ a wuo kɛŋ miisiŋ. 10La nyimmaba si lulla la kɛŋ miisiŋ, ba yie dagɛla jisiŋ baŋmɛnɛ nɛ. Ba tuɔtɔrɛ wiaa nɛ ba yie dagɛla la tuto. La Nyimma Wia titia ma dagɛla nɛ. Uu chɛ duu pɛla lɛ nɛ, ŋii nɛ tii u didagɛla ŋii. Wia bi disinniŋ kɛnɛ. Uu dagɛla di la ma nagɛ ŋii u si naga nɛ. 11Bua-la lɛ Wia síi dagɛla ŋii, la tuɔŋ yie chei nɛ, bɛɛ wiaa wialiŋ u síi dagɛla hɛyɛ pila. Ama di la nɛ sɛyɛ duu dagɛla, ŋii jaŋ pɛla lɛ maachie. Di la nɛ nyalima a mu sipaaŋ ŋii, wialiŋ jaŋ leŋ di la ŋaa tuɔ-pul timma Wia teeŋ, a fiɛla hɔŋ sɔm ari yarifiɛlaa.
Má pɔ ma titia lɛ di wu-bɔŋ kala sí ma pɛgɛ juu
12A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa, má joŋ ma nisaa ta aŋ leŋ di ma naŋdaasiŋ polli. 13Wutitii-la ma si nia, má kɛnu kaa titiŋ a wuo mumu sipaaŋ. Di ma nɛ ŋaa ŋii, ma jaŋ wuo pɛ nialiŋ si hɛ ma tuɔŋ a laa Wia wiaa dii aŋ bi doluŋ kɛnɛ wialiŋ lɛ. Ma jaŋ wuo pɛba lɛ di ba chiŋ ba yarida lɛ a sí begilu. 14Má hɛ ma doluŋ kala aŋ loo chichɛ di ma di nuu-kala kɛŋ nii-bala, a bira loo chichɛ di ma sí disinniŋ kɛŋ. Di ma nɛ bi disinniŋ kɛnɛ, ma jaŋ wuo na Wia. Nuu-kala si kɛŋ disinniŋ bi jaŋ wuo nau. 15Wia si fála kala nennige ŋii, má pɔ di nuu-kala sí hariŋ joŋo yia nennige-la u síi fála lɛ. Má pɔ ma titia lɛ di wu-bɔŋ kala sí ma pɛgɛ juu di ma kɛŋ disinniŋ Wia sipaaŋ. 16Ŋii wiaa má pɔ ma titia lɛ di ma tuɔŋ nuu-kala sí ni-bɔŋ ŋaa, a bira pɔ di ma tuɔŋ nuu-kala sí u titia tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa ma lɛ to aŋ via Wia woŋbiiŋ ta. Baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ baa yirɛ Isɔ. U fa ŋaa u nyimma bii-hiaŋ nɛ, ama u ŋaa wu-bɔŋ nɛ u si joŋ u hiasiŋ yallɛ aŋ laa kiaa dii. 17U ŋii hariŋ lɛ nɛ Isɔ tuɔŋ chei u si ŋaa ŋii. U faasa yel a sul u nyimma duu sul Wia pu duu pɛu lɛ. Ama Wia biu lɛ pɛ. U bi wii-la u si bula wuo kaa birimɛ.
18Má kɔ Wia teeŋ nɛ. Ma naabalimaba fa kɔ peeliŋ deeŋ teeŋ ba síi yirɛ Saana nɛ. U saa bi naga ari peeliŋ deeŋ teeŋ nɛ ma kɔ. Ba si ku yi peel-la, Wia bula piba di ba sí peel-la digu. Ba na nyiŋ-geliŋ duu lii peel-la lɛ, a bira na di peel-la kala tɔ birimiŋ nɛ lim. Ba nii pel-bal maa duu lu lee-la. 19Ba nii nyilliŋ ba síi ŋmuu, a nii nuu yiikoro maa síi bul wiaa. Ba si nii yiikori-la, ŋii nɛ ba fá fawulluŋ a bul di yiikori-la bira sí wiaa bula piba. 20Wii-la u si bula pi nialiŋ hɛyɛ nɛ a piba. U fa si di puna koo kuŋ-kala nɛ digi peel-la, u maga di ba yagu ari tabiaa nɛ a kpu. Wiiŋ deeŋ fa hɛyɛ nɛ nialiŋ teeŋ. Ŋii nɛ tii ba bul ŋii. 21Wialiŋ nialiŋ si na leŋe ba kala fá fawulluŋ, ŋii nɛ tii Moosis ma titia chichel a bul, “Mii fá fawulluŋ nɛ.” 22Ama ma nialiŋ si laa Yesu wiaa dii, má ku yi peel-la ba síi yirɛ Zaayɔŋ nɛ. Má ku yi taŋ-la ba síi yirɛ Jerusalɛm a hɛ Wia-jaŋ lɛ nɛ. Wia-la si weye jaŋ nɛ ŋii. Wia tiŋdaaraa bui buiba bui ma hilimi lee-la ari tuɔtɔruŋ. 23Lee-la nɛ nialiŋ Wia si laa sipaaŋ laa ta hɛ. Wia ma titia hɛ dimɛ nɛ a ŋaa nii-la si jaŋ dii nuu-kala sariya. Wia nialiŋ si suba ma hɛ dimɛ nɛ, nialiŋ u si leŋe ba ŋaa tuɔ-pul tiŋŋaa u sipaaŋ. 24Má kɔ Yesu ma teeŋ nɛ. U nɛ hɛ Wia ari nuhuobiine pɛgɛ. Wia tou lɛ nɛ a ta ni̱i-faliŋ nuhuobiine teeŋ. U nɛ suba a joŋ u chaliŋ jaasɛ a pi nuu-kala. U chal-la-na faasa tiŋ nɛ a pɛla lɛ. U bi Ebil chaliŋ naga. Ebil chaliŋ-na fa joŋ cheeriŋ pi nii-la si kpuu nɛ.
25Má jegile nii wialiŋ Yesu síi bul. Ma síba via ari Iziral tiŋŋaa si via wialiŋ Moosis fa si bula piba, Wia dɔgisɛba nɛ. Ŋii wiaa, di la nɛ via wialiŋ Yesu Kirisito si bula, Wia jaŋ dɔgisɛla a kii ŋii u si dɔgisɛ Iziral tiŋŋaa. 26Iziral tiŋŋaa fa nii Wia yiikoro nɛ. U yiikoro leŋe tiŋteeŋ kala zigili nɛ. Lɛɛlɛ ŋla Wia bula pila ari u jaŋ leŋ di tiŋteeŋ bira zigili, ama tiŋteeŋ duŋduŋa dee. Wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala nɛ jaŋ zigili. 27U si bula duu jaŋ bira leŋ di tiŋteeŋ zigili kɛŋ bubuɔŋ nɛ. U bubuɔŋ nɛ ŋla: Wia jaŋ leŋ di dunia deeŋ kialiŋ u si ŋaa zigili. U jaŋ kɛŋba kaa birimɛ, ka kialiŋ si bi wuo zigili-na hɛ dimɛ. 28Wia joŋ tiŋtee-la si bi wuo zigili nɛ a pila. Ŋii wiaa, má leŋ di la fáu a lɔllu, aŋ pɛ chuchuɔlu ari siifiɛsiŋ. 29U maga di la fá Wia a chuɔlu, bɛɛ wiaa u nagɛ nyiŋ-geliŋ nɛ a didii kiaa.
13Ŋii la si jaŋ ŋaa di Wia tuɔŋ tɔrɛ
1Ma nialiŋ si laa Yesu wiaa dii, ma si cho dɔŋɔ ŋii, má kɛŋ ŋii naaŋ lɛ. 2Má hɛ doluŋ a bibeŋ nuhuɔraa woruŋ ma diisiŋ lɛ. Niaa dɔŋsuŋ laa nuhuɔraa bil ba diisiŋ lɛ, aŋ bi jiŋ di nuhuɔra-la dɔŋsuŋ ŋaa Wia tiŋdaaraa nɛ. 3Ma dɔŋsu-la ba si kaa tɔ dia, má liliisi ba wiaa. Ba si kɛŋba tɔ dia ŋii, má liliisi ba wiaa a nagɛ ma kala nɛ ba kaa tɔ dia ŋii. Ma dɔŋsu-la ba si to naasiŋ dɔgisɛ maa, má liliisi ba ma wiaa a nagɛ ma kala nɛ baa dɔgisɛ ŋii. Má ŋaa ŋii, bɛɛ wiaa ma ma hɛ ma miisiŋ lɛ nɛ a ŋaa kubala. 4Ma nialiŋ si jaa haalaa, má kɛŋ ma haalaa woruŋ. Haalaa maa, má ma kɛŋ ma balaba woruŋ. Baalaa, ma sí ma haalaa via koo ma sí ma dɔŋsuŋ haalaa gɔllɔ chichɛ. Ma sí wu-liiliŋ ŋaa, bɛɛ wiaa Wia jaŋ dii nialiŋ síi ŋaa wu-liiliŋ sariya. Nialiŋ ma si via ba haalaa ta, Wia jaŋ dii ba sariya. 5Ma sí faasa cho moribiee kiŋkɛŋ. Ku-la kala ma si kɛnɛ, má leŋ di ma tuɔŋ tɔrɛ ba nyuŋ. Ŋla nɛ Wia bul u teniŋ tuɔŋ. U si, “Mi bi jaŋ viama ta. Mi bi jaŋ kɔ di mi lii ma hariŋ.” 6A tiŋ ŋii wiaa, la jaŋ wuo bul ari nyu-duoŋ,
“Wia níi pɛmi lɛ.
Mi bi jaŋ fá fawulluŋ.
Bɛɛ nɛ niaa chichɛ di ba ŋaami?
Nuhuobiine bi wii-kala wuo ŋaami lɛ.”
7Má liisi ma kuhiasiŋ wiaa. Ba nɛ bul Wia wiaa pipima. Má biinɛ a mu yi ŋii ba si laa Wia wiaa dii a chiŋ ŋii lɛ a mu suu. Má to ba naa-buasuŋ a chiŋ ŋii lɛ. 8Yesu Kirisito si nagɛ ŋii, u bi jaŋ kɔ duu birima. Faafaa u si nagɛ ŋii, ŋii nɛ u haa nagɛ ari jiniŋ kala. Maachie maa, ŋii titia nɛ u jaŋ nagɛ. 9Ma sí leŋe di niaa dɔŋsuŋ kɛŋ wu-tania ku dagɛma. Niaa deeŋba, baa bul kudiilee wiaa nɛ. Wialiŋ ba síi chɛ di ba dagɛma bi jaŋ pɛma lɛ. Wialiŋ biba ma titia lɛ pɛ. Ama u maga di ma to Wia. U lahɔrimɔ lɛ ma jaŋ kɛŋ doluŋ. 10La nialiŋ si laa Yesu wiaa dii ma to kɛŋ lee-la ba si kpu kiaa pila. Ba kpu Kirisito daa-gɛsɛ-la nyuŋ a tiŋ la wiaa nɛ. U si suu ŋii, u chɛ kudiilee nɛ pila la kaa kpaa a didii. Nialiŋ síi to wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil di niaa tuto aa tiŋ tiŋtiŋŋaa lɛbi-la tuɔŋ, ba bi kudiilee deeŋba wuo dii. 11Di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ níi chɛ duu piisɛ niaa disinniŋ ta, u yie kpu pusuŋ nɛ a kɛŋ chaliŋ kaa juu Wia-dia-la sipaaŋ a gaarɛ koru-la nyuŋ. Ama pusu-la ba si kpua, ba yie nyigɛ ta taŋ-la jeeŋ hariŋ nɛ.
12Ŋii nɛ tii Yesu ma na hɛɛŋ Jerusalɛm jeeŋ hariŋ duu wuo joŋ u titia chaliŋ a piisɛ niaa disinniŋ ta, di ba ŋaa ni-zɔmɔ Wia teeŋ. 13Yesu dii hiisiŋ nɛ woruŋ taŋ-la jeeŋ hariŋ, ŋii wiaa má leŋ di la mu lee-la a dii hiisi-la titia. 14La hɛ dunia lɛ nɛ, ama la bi lee kɛnɛ dunia deeŋ lɛ. Ama la-na, laa gbɛrɛ taŋ-la si jaŋ lii Wia-jaŋ kɔ nɛ. 15Ŋii wiaa la nialiŋ si wuo suri la niiŋ a bul ari la jiŋ Wia, má leŋ di la to Yesu Kirisito lɛ a dɛnnu bua-na kala lɛ, a leŋ di u yiriŋ yirɛ. 16Bua-na kala má ŋaa kukeri a ŋiŋaa wu-zɔŋŋɔɔ dɔŋɔ lɛ. Kialiŋ ma si kɛnɛ, má ŋaa pipi dɔŋɔ. Di ma níi ŋaa ŋii, Wia tuɔŋ jaŋ tɔrɛ ma nyuŋ.
17U maga ma tuto ma kuhiasiŋ niiŋ a joŋ ma titia a piba. Má ŋaa ŋii, bɛɛ wiaa ba níi beŋma. Maachie ba nɛ jaŋ dagɛ ŋii ma si tiŋ ma tiŋtiŋŋaa a pi Wia. Di ma nɛ to ba niiŋ lɛ, ba jaŋ tiŋ ba tiŋtiŋŋaa woruŋ ari tuɔtɔruŋ. Ama di ma nɛ bi ba niiŋ to, ba tuɔŋ jaŋ chei ma nyuŋ. U ŋii saa bi jaŋ pɛma lɛ.
18Má sul Wia pila bua-na kala. La jima la tuɔbiinaa kala chese nɛ Wia teeŋ. Wii-na kala la síi ŋaa lɛ, la yie chichɛ di la kɛŋ wutitii nɛ aa ŋaa wialiŋ. 19Mii sulma di ma fiɛsɛ siiŋ a sul Wia pimi, di Wia pimi woŋbiiŋ di mi kɔ ma teeŋ lima.
Teniŋ wu-buluŋ didɛriŋ
20Mii sul Wia duu pɛma lɛ. U nɛ pi nuu-kala yarifiɛlaa. U nɛ chisɛ la Tiina Yesu Kirisito suuŋ lɛ. Yesu Kirisito nagɛ pie-daari-duo nɛ aa beŋ u niaa nyuŋ woruŋ. U chaliŋ nɛ Wia joŋ a ta niiŋ la teeŋ. Wii-la u si ŋaa bi jaŋ lɛl. 21Mii sul Wia duu pima ku-zɔŋ-na kala di ma wuo kaa ŋiŋaa wialiŋ kala síi tɔrɛ u tuɔŋ. Wia to Yesu Kirisito lɛ nɛ a ŋaa wiiŋ deeŋ pima. Má leŋ di la dɛnnu a leŋ di u yiriŋ yirɛ a kaa mu wuu. Ami.
22Mi naaŋbiiriŋ, mii sulma di ma jegile nii wialiŋ mi si bula pima. Wu-kuu-bie nɛ mi ŋmuŋsa pima ŋii. 23Mii chɛ di ma jiŋ ari la naaŋbie Timoti ba fa si kaa tɔ dia, ba liisu nɛ. Duu nɛ bi diene aŋ kɔ mi teeŋ, la duu kala jaŋ kɔ ma teeŋ. 24Má chuɔlɛ ma nihiasiŋ ari Wia niaa kala a pila. La tuɔŋ nialiŋ si lii Itali tiŋteeŋ maa chuɔlɛma. 25Wia lahɔrimɔ lɛ ma jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa.