YESU NAŊZƆƆBA TIŊTIŊŊAA

YESU NAŊZƆƆBA TIŊTIŊŊAA

¹Mi naŋdɔŋɔ Tiafilas, mi-na Luuk laa sipaaŋ ŋmuŋsɛ teniŋ a piŋ. Teŋ-la lɛ mi dagɛ wialiŋ kala Yesu si ŋaa ari wialiŋ kala u si daga, a suomi bua-la lɛ u si suomo titiŋ u tiŋtiŋŋaa ²a kaa mu tapulii-la Wia si joŋu a kaa jil Wia-jaŋ. Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ u dagɛ u naŋzɔɔba-la u si tuɔsa tiŋtimii-la ba si jaŋ titiŋ, ka u-na jil Wia-jaŋ. ³U si sii suuŋ lɛ, u kɛŋ u titia ku dagɛ u naŋzɔɔba-la a yugɛ nɛ tapulaa mahiŋ balia pɛgɛ. Woŋbiee yuga nɛ u kɛŋ u titia kaa dagɛ ari u weye, aŋ bul Wia kuorii-la wiaa a piba, ka u-na jil Wia-jaŋ. ⁴U si hɛ ba teeŋ, u bula piba a bul, “Ma sí Jerusalɛm lɛ lii. Má gbɛrɛ ma Nyimma Wia zile ku-la u fa si si u jaŋ joŋo pima. Wii-la mi fa si bula pima nɛ ŋla: ⁵Mi bula, ‘Jɔɔŋ síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ, liiŋ duŋduŋa nɛ u kaa fo. Ama u bi dieni, ka mi joŋ mi Diŋ-zɔŋ-la hɛma lɛ.”

Yesu jil Wia-jaŋ

⁶Yesu ari u naŋzɔɔba si hilimi ŋii, ba piɛsu, “La Tiina, tapulaa deeŋba lɛ, ŋ jaŋ bira leŋ di Iziral tiŋŋaa dii kuoruŋ?” ⁷Ŋii nɛ Yesu bula piba, “Mi Nyimma bi chɛ di ma jiŋ tapuluŋ deeŋ. U nɛ kɛŋ doluŋ a hɛ tapulia-la wialiŋ si jaŋ ŋaa. ⁸Ama di Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛma lɛ, ma jaŋ kɛŋ doluŋ. Ma jaŋ ŋaa mi siada tiŋŋaa a bul mi wiaa Jerusalɛm lɛ, Judiya tiŋteeŋ kala ari Samaria lɛ, a kaa mu dunia sɛmɛ-na kala.” ⁹Yesu si bul ŋii dɛrɛ, Wia joŋu kaa jil Wia-jaŋ, ka ba china bibeŋ. Ŋii nɛ duoŋbiliŋbaaniŋ ku tɔu, ba bira buu na. ¹⁰Ba ha si wula bibeŋ wia nyuŋ ŋii, di niaa balia nɛ ŋii a chiŋ ba sɛmɛ, a laalɛ gɛri-pulluŋ ¹¹a piɛsɛba, “Galilii timma, bɛɛ nɛ tii ma chinaa beŋ wia nyuŋ ŋii? Yesu deeŋ Wia si joŋo ma sipaaŋ a kaa jil Wia-jaŋ, u jaŋ miira kɔ ari ma si nau duu jil Wia-jaŋ ŋii.”

Ba liisɛ nuu u laa Judas nyuŋ

¹²Ŋii nɛ Yesu haritooro-la lii peel-la ba síi yirɛ Olivɛt a miira mu Jerusalɛm. A chiŋ peel-la leriŋ a kaa mu Jerusalɛm u yi ari meel-daaŋ lebi nɛ. ¹³Ba si yi Jerusalɛm, ba mu juu dia-la ba síi juu Jerusalɛm lɛ, lusuŋ nyuŋ. Piita ari Jɔɔŋ ari Jeems ari Aŋduru ari Filip ari Tɔmas ari Batolomi ari Matiu, ari Alifiyas bie Jeems, ari Saamɔŋ Zɛlɔt, ari Jeems bie Judas, ba kala níi juu di-bala. ¹⁴Ba di haalaa dɔŋsuŋ ari Yesu naaŋ Mɛɛri ari Yesu ŋaanaa, ba kala ŋaa nii-bala nɛ aa hilimi dimɛ, a fiɛsɛ siiŋ a chuchuɔlɛ Wia.

¹⁵Tapulii kubala ba ku hilimi dɔŋɔ lɛ. Ba fa yi ari niaa zɔlɔ ari mara. Ŋii nɛ Piita sii chiŋ duu bul wiaa a bul, ¹⁶“Mi naaŋbiiriŋ, Wia Diŋ-zɔŋ-la fa leŋe Devit dagɛ wialiŋ Judas si jaŋ ŋaa. Wia niiŋ wiaa deeŋba ku ŋaa wutitii. Judas nɛ kɛŋ niaa kɔ di ba kɛŋ Yesu. ¹⁷Yesu fa liisu duu ŋaa la dɔŋɔ nɛ, a maa tiŋ la tiŋtimiŋ deeŋ. ¹⁸Judas si ŋaa wu-bɔŋ-la, u laa moribiee. U joŋ moribie-la a yɔɔ tiŋtee kubala nɛ. Dimɛ nɛ u tuu tele yɛrɛ. U tuɔŋ kiaa kala jaasɛ. ^19-20Niaa si hɛ Jerusalɛm lɛ kala nii. Ba yiikoro lɛ ba kɛŋ lee-la kaa yiyirɛ Akilidaama. U bubuɔŋ nɛ chaliŋ tiŋteeŋ. Devit ŋmuŋsa hɛ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ baa yirɛ Saams a bul,

‘Wia jaŋ leŋ duu dia piŋ jikpeeŋ,

di nuu-kala sí dimɛ juu.’

U bira ŋmuŋsa

di nuu laa u nyuŋ a titiŋ u tiŋtiŋŋaa.

²¹Ŋii wiaa nuu nɛ maga duu laa u nyuŋ a pɛla lɛ di la dii siada ari la Tiina Yesu sii suuŋ lɛ. Nia deeŋ maga duu lii nialiŋ fa síi to la hariŋ, bua-la lɛ Yesu si suomo kɛŋla gugɔllɛ, ²²a lii bua-la Jɔɔŋ fa si fo Yesu Wii-chuɔlɛ liiŋ a kaa mu yi tapulii-la Wia si joŋu kaa jil Wia-jaŋ.” ²³Ŋii nɛ ba dagɛ niaa balia. Ba dɔŋɔ yiriŋ nɛ fa Josɛf Basabas. (U yiriŋ dɔŋɔ ma nɛ fa Jasitis.) Dɔŋɔ-la ma yiriŋ nɛ fa Matayas. ²⁴Ba si dagɛ nialiŋ ŋii, ba suomo chuɔlɛ Wia a bul, “La Tiina Wia, ŋ nɛ jiŋ nuu-kala tuɔŋ wiaa. Ŋii wiaa dagɛla niaa deeŋba baliamiŋ tuɔŋ ku-la ŋ si liisa, ²⁵duu ŋaa ŋ naŋzɔɔ dɔŋɔ a laa Judas nyuŋ, a tiŋ u tiŋtiŋŋaa. Judas via nɛ aŋ suu aa mu Sitaani leriŋ.” ²⁶Ŋii nɛ ba tɔŋsɛ. Matayas kiaa dii. Ba diisu pɛ Yesu naŋzɔɔba-la fii ari kubala-la tuɔŋ.

Wia Diŋ-zɔŋ-la kuu tuu

¹Ba gbieli-bal kubala chɛɛ ku yi baa yirɛ Pɛŋtikɔs. (Tapulii-la nɛ ba yie ta ba bagi-buŋbuŋ kiaa a kaa mu pi Wia.) Chɛɛ-la ba ku hilimi di-bala. ²Ba bi yiɛla di ba nii goŋ. U lii wia nyuŋ a ku tuu ari peli-baliŋ síi ŋaa ŋii, a juu su̱ dia-la tuɔŋ ba fa si hɔnɔ. ³Ŋii nɛ ba na kiaa a nagɛ nyiŋ-geli-biisiŋ. Ba nagisiŋ nagɛ neŋdelimee. Ba lii pisɛ. Nyiŋ-geli-bie kala togili nuu-kala si hɛ dia-la lɛ. ⁴Ba si togili nuu-kala lɛ ŋii, Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛba kala lɛ, a piba doluŋ ba suomo bubul yiikori-yiri-yiriba ba si bi jiŋ.

⁵Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ ma fa hɛ Jerusalɛm lɛ aa fá Wia, a lii dunia sɛmɛ-na kala. ⁶Ni-daŋ-la si nii goŋ deeŋ, ba kala ku hilimi. Ba si hilimi ŋii, ba nia di baa bul wiaa ba titia yiikorusuŋ lɛ. U ŋaaba wu-kpuŋkpere. ⁷Ba faasa hiriki a bula pi dɔŋɔ, “Niaa deeŋba kala ŋaa Galilii tiŋŋaa nɛ. ⁸Ɛɛ nɛ saa ba bubul wiaa la nyimma yiikoro lɛ la ninii? ⁹La dɔŋsuŋ lii Paatia, dɔŋsuŋ lii Miidia, dɔŋsuŋ lii Ilam. La dɔŋsuŋ lii Mesopoteemia, dɔŋsuŋ lii Judiya, dɔŋsuŋ lii Kapadoosia, dɔŋsuŋ lii Pɔŋtɔs, dɔŋsuŋ ma lii Esia. ¹⁰La dɔŋsuŋ lii Firijia, la dɔŋsuŋ lii Paŋfiilia, la dɔŋsuŋ lii Ijipiti, la dɔŋsuŋ ma lii Liibia sɛmɛ dɔŋɔ si kpagɛ taŋ-la ba síi yirɛ Sariini. La dɔŋsuŋ ma ŋaa nuhuɔraa a lii Rom. La dɔŋsuŋ ŋaa Ju̱u tiŋŋaa, la dɔŋsuŋ ŋaa niaa si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa aŋ tuto Ju̱u tiŋŋaa hariŋ. ¹¹La dɔŋsuŋ lii Kiriiti, la dɔŋsuŋ lii Ariibia. La kalaa bul yiikoro dabaŋ dabaŋ nɛ, ka la nii di baa bul wiaa la yiikoro lɛ. Wia si tiŋ tiŋtiŋ-duori-la wiaa nɛ ba bubul ŋii.” ¹²Ba kala hiriki, ba tuɔŋ vugimɛ, ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Bɛɛ kuŋ nɛ ŋla?” ¹³Dɔŋsuŋ ma sisieriba lɛ di ba bugo nɛ.

Piita bul Wia wiaa a pi niaa

¹⁴Piita ari Yesu naŋzɔɔba-la fii ari kubala fa si hɛ dimɛ ŋii, Piita sii chiŋ a faasa bul wiaa a bul, “Mi naaŋbiiriŋ Ju̱u tiŋŋaa ari ma nialiŋ kala si hɛ Jerusalɛm lɛ. Má wuoli ma digilaa di mi bul wii-la si ŋaa a pima. ¹⁵Ma biina niaa deeŋba bugo nɛɛ? Ba bi bugo. Chichuɔ-fiɛla deeŋ ba bi jaŋ wuo bugi. ¹⁶Jowɛl ma fa bul wiiŋ deeŋ si ŋaa wiaa nɛ. U fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. U si,

¹⁷‘Wia si, ŋla nɛ u jaŋ ŋaa tapulaa didɛriŋ:

Mi jaŋ joŋ mi Diŋ-zɔŋ-la hɛ nuu-kala lɛ.

Ma biiriŋ ari ma toloo jaŋ bul wiaa mi Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ.

Ma bapuɔsi-biisiŋ ma jaŋ nina wiaa ari duosoo tuɔŋ.

Ma kuhiasiŋ ma jaŋ duduosi duosoo.

¹⁸Chɛɛ-la mi jaŋ joŋ mi Diŋ-zɔŋ-la pi baala-la ari haala-la si ŋaa mi tiŋtinnaa

di ba kaa bubul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ.

¹⁹Mi jaŋ ŋiŋaa wu-kpuŋkperisiŋ wia nyuŋ,

aŋ ŋiŋaa wu-magilaa ma tiŋteeŋ lɛ.

Chaliŋ, nyiniŋ ari nyuɔ-bine jaŋ hɛ dimɛ.

²⁰Di taŋ nɛ pula maa, leriŋ jaŋ biri.

Chɛnɛ ma jaŋ fiɛsɛ a nagɛ chaliŋ,

ka di la Tiina tapul-bal-la-na yi.

²¹Tapul-bii-la, nii-la kala si yirɛ la Tiina Wia, u jaŋ laau ta.’ ”

²²Ŋii nɛ Piita bira bul, “Iziral tiŋŋaa, má jegile nii wiaa deeŋba mi síi chɛ mi bula pima. Yesu si lii Nazarɛt, Wia nɛ timu. Wu-magilaa ari wu-kpuŋkperisiŋ Wia si leŋe u ŋaa ma siiŋ lɛ nɛ dagɛ ŋii. Ma ma jima nɛ. ²³Wia jima aŋ leŋ Yesu juu ma nisiŋ lɛ. Ma nɛ leŋe haachɛ tiŋŋaa kpaasu mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ u suu. ²⁴Ba si kpaasu daa-gɛsɛɛ nyuŋ ŋii u suu, Wia chisu suuŋ lɛ, a liisɛ hɛɛ-la u si na bua-la lɛ u síi suu. Suuŋ fa buu wuo kaa bibil. ²⁵Devit fa tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa nɛ a bul,

‘Mi yie na mi Tiina.

U laa mi sipaaŋ a ŋaa mi hari-chinna, di wii sími juu.

²⁶U ŋii ŋaa mi tuɔtɔruŋ, mi bubul wiaa ma

ari tuɔtɔruŋ.

Mi jaŋ na wiese.

Mii yiɛlɛ wialiŋ Wia si jaŋ ŋaa lɛ nɛ.

²⁷Di mi nɛ suba, ŋ-na Wia bi jaŋ leŋ di mi hɛ lɛliŋ lɛ.

Ŋ bi cho di mi-na ŋ tiŋtinni-titii-la pua.

²⁸Ŋ dagɛmi woŋbie-la mi si jaŋ to a kɛŋ miisiŋ.

Ŋ si hɛ mi teeŋ jaŋ ŋaa di mi kɛŋ tuɔtɔruŋ woruŋ.’ ”

²⁹Ŋii nɛ Piita bira bul, “Mi naaŋbiiriŋ, mi jaŋ chaasa bul la naabalima Devit wiaa pima. U suba nɛ, ba joŋu hugi, u vaamiŋ ha pina nɛ la jaŋ lɛ. ³⁰U fa ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ dɔŋɔ nɛ a wuo jiŋ wialiŋ Wia si si u jaŋ ŋaa pu. Wia ŋmiɛsa nɛ a bul duu jaŋ leŋ di Devit doho niaa dɔŋɔ, duu dii kuoruŋ u nyuŋ lɛ. ³¹Devit si na wii-la Wia fa síi chɛ duu ŋaa, u wuo bubul ari Kirisito jaŋ sii suuŋ lɛ, a ma bul di Wia bi jaŋ leŋ duu hɛ lɛliŋ lɛ duu yaraa pua. ³²Yesu deeŋ nɛ Wia chisɛ suuŋ lɛ. La kala na a ŋaa wiiŋ deeŋ siada. ³³Wia chisu u sii a jila hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ, a bira pu u Diŋ-zɔŋ-la ari u fa si bul ŋii. Diŋ-zɔmuŋ deeŋ Yesu si joŋo hɛla lɛ jiniŋ, u nɛ wialiŋ ma síi na a ninii maa. ³⁴Devit titia fa bi Wia-jaŋ jila, ama u ta bula pa a tigɛ Yesu a bul,

‘La Tiina Wia bula pi mi Tiina

duu ku hɔŋ u sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ,

³⁵see duu yuo dii u diŋdɔŋŋɔɔ kala dɛrɛ.’

³⁶Ma Iziral tiŋŋaa, ma jiŋ u sɛnɛ ŋaa wutitii ari Yesu deeŋ ma si kaa kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ, u nɛ Wia leŋ u ŋaa la Tiina. U nɛ bira leŋ u ŋaa Kirisito maa.”

³⁷Nialiŋ si nii wiiŋ deeŋ Piita si bula, u faasa wiwalimɛba kiŋkɛŋ. Ŋii nɛ ba piɛsɛ ba di Yesu naŋzɔɔba-la dɔŋsuŋ, “La naaŋbiiriŋ, bɛɛ kuŋ nɛ saa la jaŋ ŋaa?” ³⁸Ŋii nɛ Piita bula piba a bul, “Má birimɛ a lii ma haachɛba lɛ, aŋ leŋ di ba foma Wii-chuɔlɛ liiŋ Yesu Kirisito doluŋ lɛ, di Wia joŋ ma haachɛba chɛma, ka u joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a dii zile ma lɛ. Wia fa si si u jaŋ joŋ u Diŋ-zɔŋ-la pi niaa, u tapuluŋ nɛ ŋla. ³⁹Wialiŋ Wia si bula, ma nɛ u bula pa, ma ari ma biiriŋ ari nialiŋ kala si lii di-boluŋ, nuu-na kala Wia si yira duu kɔ u teeŋ.” ⁴⁰Piita si bul ŋii, u sulba a paala chaasa bul wiaa dɔŋsuŋ yugɛ a bul, “Má liisɛ ma titia ni-bɔŋŋɔɔ deeŋba tuɔŋ.” ⁴¹Ba tuɔŋ niaa yuga laa wialaa u si bula dii, ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. Niaa ma si pɛ nialiŋ lɛ tapulii-la yi bui batori. ⁴²Ba joŋ ba nyuŋ kala hɛ Yesu naŋzɔɔba-la wu-bulia-la lɛ siifiɛsiŋ a kɛŋ nii-bala. Ba kala hɔnɔ aa dii kudiile-la Yesu fa sí si di baa dii aa liisi u wiaa, aŋ pɛ gbaara chuchuɔlɛ Wia.

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii di-hɔnuŋ

⁴³Ŋii nɛ ba kuŋ-kala fifá Wia, Yesu naŋzɔɔba-la ma ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ ari wu-magilaa yugɛ kiŋkɛŋ. ⁴⁴Nialiŋ kala si laa wialiŋ dii, ba kala ku hihilimi bua-na kala lɛ, ba kiaa kala ma ŋaa kubala. ⁴⁵Ba yie joŋ ba kiaa ma yiyallɛ a kɛŋ moribie-la a kpikpaa dɔŋɔ magɛ ŋii kala nuu-kala síi chɛ. ⁴⁶Tapulii kala ba yie mu hilimi Wia-dia lɛ ari ba diisiŋ ma lɛ, a didii kudiile-la Kirisito fa sí si baa dii a liliisi u wiaa. Baa ŋaa ŋii ari zile ari tuɔtɔruŋ ⁴⁷a didɛnnɛ Wia. Niaa ma kala bibɛsɛba lɛ. Tapulii-na kala la Tiina Wia yie laa ni-falaa ta nɛ, ba kuu pɛ Yesu naŋzɔɔba-la lɛ.

Ba vaarɛ gbɛrikɛ

¹Tapulii kubala Piita ari Jɔɔŋ sii aa mu Wia-dia. Ba mu dimɛ kerifi batori wiihɛyɛ, bua-la lɛ ba si yie chuɔlɛ Wia. ²Di baal kubala nɛ hɛ dimɛ. U naaŋ lulu duu gbɛrikɛ nɛ. Ba yie chuŋu tapulii-na kala a kaa mu Wia-dia-la boiŋniiŋ kubala baa yirɛ boi-zɔmuŋ. Uu sul kiaa nialaa síi juu Wia-dia-la teeŋ. ³U si na Piita ari Jɔɔŋ di ba ku juu Wia-dia-la, u sul kiaa ba teeŋ. ⁴Ba beŋ u siaa lɛ. Ŋii nɛ Piita bula pu duu ma bibeŋba. ⁵Ŋii nɛ u bibeŋba aŋ gbɛrɛ kialiŋ ba si jaŋ joŋo pu. ⁶Ŋii nɛ Piita bula pu, “Mi bi moribii kala kɛnɛ mi si jaŋ joŋo piŋ, ama mi jaŋ joŋ ku-la mi si kɛnɛ a piŋ. Yesu Kirisito si lii Nazarɛt doluŋ lɛ mi si, ŋ́ sii a vivɛŋ.” ⁷U si bul ŋii, u kɛŋ u na-diiŋ nisiŋ lɛ a kɛnu chuulɛ, u sii. U naasiŋ ari u naachigisiŋ kala guu polli. ⁸U fula sii chiŋ u naasiŋ nyuŋ aa vɛŋ, ba juu Wia-dia-la. U vɛŋ aŋ pɛ fuful, a didɛnnɛ Wia. ⁹Nialiŋ kala nau duu vɛŋ aŋ didɛnnɛ Wia. ¹⁰Ba wuo jiŋ u nɛ nii-la fa si yie hɔŋ Wia-dia-la boiŋniiŋ ba síi yirɛ boi-zɔmuŋ aa sul kiaa. Ba hiriki. Wii-la si ŋaa, ŋaaba wu-kpuŋkpere wii.

Piita bul Wia wiaa Wia-dia tuɔŋ

¹¹Ŋii nɛ Piita ari Jɔɔŋ ari gbɛriku-la juu zawura kubala baa yirɛ Solomɔŋ zawura. Gbɛriku-la kɛŋ Piita ari Jɔɔŋ nisaa lɛ, ka niaa kire to ba hariŋ juu. U ŋaaba wu-kpuŋkpere. ¹²Piita si na nialiŋ di baa ŋaa ŋii, u bula piba a bul, “Mi naaŋbiiriŋ Iziral tiŋŋaa, ɛɛ nɛ wiiŋ deeŋ ŋaa wu-kpuŋkpere ma teeŋ, ma paala faasa chaarɛ siaa a bibeŋla ŋla? Ma biina ari la titia doluŋ lɛ nɛ koo la wu-zɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ nɛ wuo ŋaa baala deeŋ sii vivɛŋ? Ai. ¹³Wia-la si ŋaa la naabalimaba Abiraham ari Aizik ari Jekɔb Wia, u nɛ joŋ yiri-baliŋ a pi u Bie Yesu. U nɛ ma kaa pa di ba dii u sariya, aŋ bul ma buu jiŋ Paalit sariya diire-la sipaaŋ. U faa biinɛ duu joŋu ta, ka ma bi sɛyɛ. ¹⁴Ma kaa via Wia Tuɔ-pul Tiina, nii-la si ŋaa wu-zɔŋ ŋiŋaara, aŋ susul di ba joŋ ni-kpuura ta, ¹⁵aŋ leŋ ba kpu u-na nii-la síi pi niaa miisi-la si bi dɛrɛ. Ama Wia chisu suuŋ lɛ. La ŋaa wiiŋ deeŋ daŋsia. ¹⁶Yesu doluŋ lɛ nɛ ŋaa baala deeŋ ma si na a jimu, u duori. La si ŋaa yarida u doluŋ lɛ nɛ wuo ŋaa ŋii. La si ŋaa u yarida-la nɛ ŋaa baala deeŋ na yarifiɛlaa woruŋ ma kala siiŋ lɛ.

¹⁷Mi naaŋbiiriŋ, mi jima ma di ma kuhiasiŋ si kpu Yesu ŋii, ma bi jiŋ tuɔŋ lɛ nɛ. ¹⁸Wia leŋe u nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba bul faafaa kala ari Kirisito-la jaŋ na hɛɛŋ. U sɛnɛ ku ŋaa wutitii ŋla. ¹⁹Má birima lii ma haachɛba lɛ aŋ to Wia, duu joŋ ma haachɛba chɛma, ka di Wia leŋ di ma diŋsiŋ na wiese. ²⁰Ŋii nɛ ka Wia bira ta Yesu si ŋaa Kirisito, nii-la u si liisa, a pima. ²¹U maga duu hɛ Wia-jaŋ, see bua-la yie, wii-kala si hɛ dunia lɛ jaŋ birimɛ wu-falii. Wia leŋe u nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ bul wiiŋ deeŋ faafaa kala nɛ. ²²Moosis fa hɛ ba tuɔŋ nɛ a ma bul,

‘La Tiina Wia jaŋ leŋ di nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ,

di ba dɔŋɔ kɔ ma teeŋ ari u si tiŋmi ŋii.

U jaŋ ŋaa ma naaŋbii.

Duu nɛ kɔ, má saa to u niiŋ wiaa lɛ

wii-na kala u si jaŋ bul.

²³Nii-la kala si bi u niiŋ to,

Wia jaŋ leŋ di ba liisu Wia niaa tuɔŋ a ta duu suu.’

²⁴Nialiŋ kala síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, a chiŋ Samuɛl nisiŋ lɛ aa mu nialiŋ kala si to u hariŋ, ba kala fa bul wiaa deeŋba ma síi na ŋla. ²⁵Wialiŋ Wia fa si to u nialiŋ síi bul wiaa u Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a bula pi ma naabalimaba, ba kala ŋaa ma kiaa nɛ, maa naba ŋla. U fa bula pi ma naabalima Abiraham a bul,

‘Ŋ doho niaa dɔŋɔ lɛ nɛ mi jaŋ to

a tima pɛ dunia niaa kala lɛ.’

²⁶Ŋii nɛ Wia liisɛ u tiŋtinna Yesu, duu laa sipaaŋ kɔ ma teeŋ a pɛma lɛ, di ma kala birima lii ma wu-bɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ lɛ.”

Piita ari Jɔɔŋ chiŋ nialiŋ si yie hɔnɔ vuvuurɛ wiaa sipaaŋ

¹Piita ari Jɔɔŋ fa si bul wiaa pipi nialiŋ ŋii, di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia ari Wia-dia kuhiasiŋ ari nialiŋ ba síi yirɛ Sadusii tiŋŋaa, ba kɔ ba teeŋ. ²Ba fa na baaniŋ a tiŋ wialiŋ ba síi dagɛ. Ba faa dagɛ nialiŋ ari Yesu sii suuŋ lɛ, a dagɛba ŋii ari nuu nɛ suba, u jaŋ bira sii suuŋ lɛ. ³Ŋii nɛ ba kɛsɛba, a kɛŋba kaa mu tɔ dia, taŋ-pul. (Bua-la ma lɛ di wia ka chɛ duu juu, ŋii nɛ tii ba tɔba taŋ-pul.) ⁴Ka nialiŋ si nii wialiŋ ba si bula, niaa yuga ba tuɔŋ a laa Yesu wiaa dii. Nialiŋ si laa wialiŋ dii, ba tuɔŋ baalaa lɛɛlɛ puŋa yi bui banɔŋ.

⁵Taŋ si pula, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia ari ba Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ ari Wia teniŋ kerichiba, ba kala ku hilimi Jerusalɛm lɛ. ⁶Ba di nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ Anas ari Kayafas ari Jɔɔŋ ari Alɛkizaŋda, ari nuu-kala si lii nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ doho niaa tuɔŋ nɛ ku hilimi ŋii. ⁷Ba si hilimi ŋii, ba yirɛ Yesu naŋzɔɔba-la balia a kaa lii bil ba tutuɔbaaniŋ a piɛsɛba, “Dol bɛɛ yiri nɛ ma kaa ŋaa baala deeŋ duori? Kubɛɛ yiriŋ lɛ nɛ ma yirɛ a ŋaa ŋla?” ⁸Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛ Piita lɛ woruŋ, u si, “Ma nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari ma Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ, ⁹ma kɛŋla dii sariya jiniŋ a tiŋ wu-zɔŋ-la la si ŋaa gbɛriku-la lɛ u duori. ¹⁰U maga di ma niaa deeŋba ari Iziral tiŋŋaa kala jiŋ ari Yesu Kirisito si lii Nazarɛt, u doluŋ lɛ nɛ ŋaa baala deeŋ duoro chiŋ ma sipaaŋ ŋii. U nɛ ma leŋ ba kpaasa mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ u suu, ka Wia chisu suuŋ lɛ. ¹¹Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari

tiebii-la dii-saaraa si via,

duu nɛ ku ŋaa tiebii-duoŋ ba si joŋo bil dia geŋtine.

Ba si ŋmuŋsɛ wiiŋ deeŋ, Yesu wiaa nɛ ba bul ŋii. ¹²Nuu-kala bi jaŋ wuo laala ta, see Yesu duŋduŋa. U yiriŋ duŋduŋa nɛ Wia si la yirɛ duu laala ta. Wia bira bi nuu-kala liisa duu wuo laala ta, see Yesu duŋduŋa.”

¹³Nialiŋ si hilime na Piita ari Jɔɔŋ di baa bul wiaa ari nyu-duoŋ ŋii, u ŋaaba wu-kpuŋkpere, bɛɛ wiaa ba jima ba ŋaa ba tuɔŋ ni-biisiŋ nɛ a bi wii-kala gunna. Ŋii nɛ ba wuo jiŋ ari ba faa to Yesu hariŋ nɛ a gunnɛ u wiaa. ¹⁴Ka ba na gbɛriku-la Piita ari Jɔɔŋ si vaara, di ba kala china, ba niiŋ kala maa. ¹⁵Ŋii nɛ ba bula piba di ba lii dia-la tuɔŋ ba fa si hɔnɔɔ vuurɛ wiaa. Ba lii, aŋ ka ba pipiɛsɛ dɔŋɔ, “Ɛɛ nɛ la jaŋ kɛŋ niaa deeŋba balia kaa ŋaa? ¹⁶Nuu-kala si hɛ Jerusalɛm lɛ nɛ jima ari ba nɛ ŋaa wu-baliŋ deeŋ, la saa bi wuo kaa lilɛrɛ. ¹⁷Ama má leŋ di la kpurisɛ ba digilaa di ba bira sí Yesu yiriŋ yiru, a bira sí u wiaa bula pi niaa, di wiiŋ deeŋ bira sí leriŋ deeŋ kala teelu.” ¹⁸Ŋii nɛ ba bira yirɛba kaa juu, a bula piba ari siifiɛsiŋ di ba bira sí wii-kala bul, koo di ba sí wii-kala dagu a tigɛ Yesu lɛ, a bira sí u yiriŋ yiru. ¹⁹Ŋii nɛ Piita ari Jɔɔŋ piɛsɛba, “La si to ma niiŋ koo la si to Wia niiŋ, kubɛɛ nɛ zɔmɔ Wia teeŋ? Má bul. ²⁰La bi jaŋ wuo tɔrɛ la niiŋ, see di la bul wialaa la si na a nii maa.” ²¹Ŋii nɛ ba bira fugisiba woruŋ ari ba jaŋ dɔgisɛba woruŋ aŋ joŋba ta. Ba bi woŋbiiŋ na di ba dɔgisɛba, bɛɛ wiaa nialiŋ kala ka dɛnnɛ Wia a tigɛ wii-la si ŋaa lɛ nɛ. ²²Baala deeŋ ba fa si ŋaa wu-kpuŋkpere deeŋ u lɛ u duori, u fa kii jisiŋ mahiŋ balia nɛ.

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii sul Wia chichɛ nyu-duoŋ

²³Ba si joŋba ta, Piita ari Jɔɔŋ miira mu ba naaŋbiiriŋ teeŋ, ba di ba fa si yie hilimi, a bula piba wialiŋ kala nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ fa si bula piba. ²⁴Ba si nii ŋii, ba suomo chuchuɔlɛ Wia ari tuɔ-bala a bul, “La Tiina Wia, ŋ nɛ ta wia nyuŋ ari tiŋteeŋ ari mugi-balaa ari fuo-biisiŋ ari kuŋ-kala si hɛ dimɛ. ²⁵Ŋ Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ŋ wuo leŋ la naabalima Devit, ŋ tiŋtinna, u bul,

‘Bɛɛ nɛ tii nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa, ba faasa na baaniŋ?

Bɛɛ nɛ tii nialiŋ vuurɛ di ba jaŋ chei Wia tiŋtiŋŋaa aŋ lɔl?

²⁶Tiŋteeŋ kuoroo kɛŋ ba titia hɛ dɔŋɔ lɛ a ŋaa siri,

ba taŋ kuhiasiŋ, ba ma hilimi

di ba yuo la Tiina Wia ari Kirisito, nii-la u si liisa.’

²⁷Wiaa deeŋba sɛnɛ ku ŋaa wutitii. Hɛrɔd ari Pɔŋsɔs Paalit ari nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa ari Iziral tiŋŋaa, ba kala hilime nɛ taŋ deeŋ lɛ di ba yuo Yesu, ŋ tiŋtinni-zɔŋ-la ŋ si liisa duu ŋaa Kirisito. ²⁸Ba hilime di ba ŋaa wialiŋ kala ŋ si paala jiŋ ŋ doluŋ ari ŋ tuɔbiinaa lɛ ari ba jaŋ ŋaa. ²⁹La Tiina Wia, bee na ba si kpurisɛ la digilaa ŋii ari ba jaŋ dɔgisɛla, aŋ pɛ ŋ tiŋtinnaa lɛ di la wuo bul ŋ niiŋ wiaa ari nyu-duoŋ. ³⁰Dagɛ ŋ doluŋ aŋ leŋ di puwuoloo duori, di la ma wuo ŋiŋaa wu-kpuŋkperisiŋ ari wu-magilaa ŋ tiŋtinni-zɔŋ-la Yesu doluŋ lɛ.” ³¹Ba si chuɔlɛ Wia dɛrɛ, lee-la ba si hilime jigisi. Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛba kala lɛ. Ba suomo bubul Wia niiŋ wiaa ari nyu-duoŋ.

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii ka pɛ dɔŋɔ lɛ.

³²Nialiŋ kala fa si laa Yesu wiaa dii, ba kala kɛŋ tuɔ-bala ari nii-bala. Di nuu nɛ kɛŋ kuŋ maa, u bi jaŋ bul, “Na mi kuŋ nɛ ŋla”, ba kala nɛ yie tiiu. ³³Wia lahɔrimɔ-bal-la nɛ tii Yesu naŋzɔɔba-la wuo na doluŋ a bulaa pi niaa di la Tiina Yesu sii suuŋ lɛ. ³⁴Wia pɛ nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii kala lɛ woruŋ. Nialiŋ kala fa si kɛŋ diisiŋ ari bagisiŋ, ba yie joŋo yallɛ, a kɛŋ moribie-la ba si na ³⁵a kaa mu Yesu naŋzɔɔba-la teeŋ. Ba kpaa magɛ ŋii kala nuu-kala síi chɛ. Ŋii wiaa ba nialiŋ kuŋ-kala fa bi kuŋ chɛɛ ka. ³⁶Baal kubala ma nɛ fa hɛ dimɛ, baa yirɛ Josɛf. Yesu naŋzɔɔba-la ma kɛnu kaa yiyirɛ Banabas. (U bubuɔŋ nɛ, u fa yie bul wiaa pi niaa ba nyusuŋ nyinyaasɛ.) U fa ŋaa Liivai doho nuu nɛ a lii Saapɔs tiŋteeŋ. ³⁷U nɛ joŋ u baga u fa si kɛnɛ a yallɛ, a kɛŋ moribie-la kaa mu Yesu naŋzɔɔba-la teeŋ.

Ananaya ari Safaya

¹Ama ba tuɔŋ baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. Baa yirɛ Ananaya. U haala ma yiriŋ nɛ fa Safaya. U joŋ u dua a yallɛ ²a liisɛ moribie-la dɔŋsuŋ faa, u haala jiŋ, aŋ kɛŋ ku-kaana-la kaa mu Yesu naŋzɔɔba-la teeŋ. ³Piita piɛsu, “Ananaya, bɛɛ nɛ tii ŋ leŋ Sitaani nyisiŋ, ŋ joŋ tiŋtee-la ŋ si yalla moribie-la dɔŋsuŋ faa, aŋ nyia wiaa pi Wia Diŋ-zɔŋ-la? ⁴Ka ŋ-na joŋ ku-la yallɛ, ŋ dee buu tii? Moribie-la maa ŋ si yalla, ŋ dee biba tii? Bɛɛ nɛ saa tii ŋ biinɛ ŋ tuɔŋ lɛ aŋ ŋaa wiiŋ deeŋ? Nuhuobiinee duŋduŋa dee ŋ nyia wiaa pa, ŋ nyia wiaa pi Wia ma nɛ.” ⁵Ananaya si nii wiiŋ deeŋ, u tuu tele suu. Fawulluŋ kɛŋ nialiŋ ma kala si hɛ dimɛ. ⁶Bapuɔsaa joŋ gɛriŋ laalu a joŋu kaa lii a kaa mu hugi.

⁷U yi hawa batori di u haala ku juu. U fa bi jiŋ wii-la kala si ŋaa. ⁸Piita piɛsu, “Moribie-la ŋ bala si kaa kɔ, magɛ ŋii nɛ ma joŋ ma tiŋtee-la yallɛ koo?” Ŋii nɛ haal-la bul di ba niiŋ nɛ ŋii. ⁹Ŋii nɛ Piita piɛsu, “Bɛɛ nɛ tii ma di ŋ bala vuurɛ di ma nyisɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la, a biinɛ u bi jaŋ dɔgisɛmaa? Bee na, nialiŋ si joŋ ŋ bala mu hugi, ba nɛ chiŋ boiŋniiŋ ŋii. Ba saa jaŋ joŋuŋ ma lii.” ¹⁰U guu tel u sipaaŋ a suu. Bapuɔsia-la si joŋ u bala kaa mu hugi, ba ku juu duu suba. Ŋii nɛ ba joŋu kaa lii, a hugu a kpɛrɛ u bala. ¹¹Nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aa hilimi ari nialiŋ dɔŋsuŋ ma si nii wii-la, fawulluŋ kɛŋba woruŋ.

Wu-kpuŋkperisiŋ ari wu-magilaa

¹²Yesu naŋzɔɔba-la ŋaa wu-magilaa ari wu-kpuŋkperisiŋ yugɛ niaa tuɔŋ. Nialiŋ kala si laa Yesu wialiŋ dii, ba kala hilimi dɔŋɔ lɛ ari nii-bala. Zawura-la ba si kaa yirɛ Solomɔŋ zawura, u lɛ nɛ ba hilimi. ¹³Nuu-kala si bi Yesu wialiŋ laa dii bi nyu-duoŋ kɛnɛ duu guoli ba tuɔŋ. Ari ŋii kala, ka ba ha bibɛsɛba lɛ. ¹⁴Nialiŋ si laa Yesu wialaa dii a ku pɛ nialiŋ lɛ, ba kii nialiŋ kala Wia fa si vɛnɛ kaa kuu pɛ, baalaa ari haalaa. ¹⁵A tiŋ wialiŋ kala síi ŋaa lɛ, ba paala paa puwuoloo kaa lii woŋbiiŋ niiŋ, a bilba godoba lɛ ari bɔsunuŋ lɛ. Ba ŋaa ŋii di Piita nɛ kuu bal, duu daaliimiŋ wuo hɛ ba dɔŋsuŋ lɛ di ba duori. ¹⁶Niaa ma yuga a lii ta-biisi-la si kpagɛ Jerusalɛm, a kɛŋ puwuoloo ari nialiŋ jiŋ-bɔŋŋɔɔ si kɛnɛ a kaa kɔ u teeŋ, ba kala duori.

Ba to naasiŋ dɔgisɛ Yesu naŋzɔɔba

¹⁷Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ ari u haritooroo sii. U haritooro-la kala hɛ Sadusii tiŋŋaa paati-la tuɔŋ nɛ Jerusalɛm lɛ. Ba yaraa faasa bibieri. ¹⁸Ba kɛsɛ Yesu naŋzɔɔba-la kaa mu tɔ dia, lee-la ba síi tɔ ba niaa. ¹⁹Ama titaŋ-la titia Wia tiŋdaara kubala ku kɛŋ dia-la boiŋniiree suri, a leŋ Yesu naŋzɔɔba-la lii. Ka u bula piba, ²⁰“Má mu juu chiŋ Wia-dia lɛ a bula pi niaa woŋbii-faliŋ deeŋ wiaa.” ²¹Yesu naŋzɔɔba-la sɛi. Siipuuraa ba juu Wia-dia a suomo didagɛ niaa.

Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ ari u naŋdɔŋsuŋ, ba yirɛ Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ ari ba niaa kala di ba hilimi a vuurɛ, aŋ tiŋ di ba mu dia-la lɛ a kɛsɛ Yesu naŋzɔɔba-la kaa kɔ. ²²Nihiasi-la si mua, ba biba na sarika lɛ. Ba miira ku bul, ²³“La si mu sarika-la, la na di ba yaga, nuu-kala bi suro, ka nialiŋ síi beŋ sarika-la, ba ma chiŋ boiŋniiŋ. Ama la mu suri, la bi Yesu naŋzɔɔba-la naa.” ²⁴Wia-dia nihiaŋ ari nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ si nii wiiŋ deeŋ, u kperiba kiŋkɛŋ, ba bi jiŋ wii-la kala ba si jaŋ ŋaa. ²⁵Ŋii nɛ baal kubala ku juu a bula piba di ba bee na nialiŋ ba si kaa tɔ dia, ba nɛ chiŋ Wia-dia tuɔŋ a didagɛ niaa. ²⁶Ŋii nɛ Wia-dia nihiaŋ ari u niaa, ba mu kɛsɛba kaa kɔ. Fawulluŋ fa kɛŋba nɛ ari nialiŋ fa si hɛ Wia-dia-la tuɔŋ jaŋ paa tabiaa yagɛba, ŋii nɛ tii ba bi Yesu naŋzɔɔba-la fuga.

²⁷Ba kɛŋba kaa ku juu, a leŋ ba chiŋ nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa sipaaŋ. Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ bula piba, ²⁸“La bula pima ari siifiɛsiŋ ari ma bira sí wii-kala dagu Yesu doluŋ lɛ. Ama ma bee na, ma kɛŋ wii-la kaa gaara cheŋ Jerusalɛm kala aa chɛ ma joŋ taali chugɛla a tiŋ baala deeŋ suuŋ lɛ.” ²⁹Piita ari Yesu naŋzɔɔba-la dɔŋsuŋ miira bula piba a bul, “U maga di la to Wia niiŋ nɛ a kii nuhuobiine niiŋ. ³⁰La naabalimaba faa to Wia nɛ, u nɛ chisɛ Yesu suuŋ lɛ, nii-la ma fa si kaa kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ u suu. ³¹Wia chisu u sii jila hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ, duu ŋaa Sipaa-laara ari Laataara, a leŋ di Iziral tiŋŋaa birima lii ba haachɛba lɛ, ka duu joŋ ba haachɛba chɛba. ³²La ŋaa wiaa deeŋba kala daŋsia ari Wia Diŋ-zɔŋ-la maa, Wia si joŋo pi nialiŋ si to u niiŋ nɛ.”

³³Nialiŋ si nii wiiŋ deeŋ, ba faasa na baaniŋ a chichɛ di ba kpuba. ³⁴Baal kubala ma nɛ fa hɛ nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa tuɔŋ. U lii Farisii tiŋŋaa tuɔŋ nɛ. Baa yirɛ Gamiilial. U nɛ faa dagɛ wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto. Nuu-kala pupu jirima. U sii chiŋ a bul di ba leŋ di Yesu naŋzɔɔba-la lii di-jaliŋ muapilii. ³⁵Ka u sii a bula piba, “Ma Iziral timma, má fiɛlɛ ma siaa ari ma síi ŋaa wii-la niaa deeŋba lɛ. ³⁶Jisiŋ deeŋba nɛ, baal kubala nɛ fa hɛ dimɛ. Baa yirɛ Tuudas. U bula ari u ŋaa ni-bal nɛ. Niaa yi ari zɔ-banɛsɛ a pɛu lɛ. Ba kpuu, ka u haritooro-la kala pisɛ dɔŋɔ lɛ, u yiri-la kala disɛ. ³⁷U hariŋ lɛ nɛ, baal kubala ma lii, bua-la lɛ ba síi diisɛ niaa, baa yirɛ Judas. U lii Galilii nɛ. U kɛsɛ ni-daŋ a kaa to u hariŋ. Ba kpuu maa, ni-daŋ-la ma síi to u hariŋ, ba ma pisɛ dɔŋɔ lɛ. ³⁸Ka lɛɛlɛ wiiŋ deeŋ, mi jaŋ bula pima di ma sí wii-kala ŋaa niaa deeŋba lɛ, aŋ leŋba ta. Di tiŋtimiŋ deeŋ lii nuhuobiine doluŋ lɛ nɛ, u jaŋ lɛl. ³⁹Ama di Wia tiŋtimii nɛ, ma bi jaŋ wuo cheyu. Di ma nɛ chɛ di ma cheyu, ma jaŋ na di ma di Wia paala yuyuo dɔŋɔ.”

⁴⁰Ŋii nɛ ba jegile nii u niiŋ. Ba yirɛ Yesu naŋzɔɔba-la ba ku juu, a ŋaa ba viirɛba, aŋ bula piba di ba bira sí wiaa bul Yesu doluŋ lɛ, aŋ leŋ ba viiri. ⁴¹Ŋii nɛ ba lii nialiŋ fa si hilime teeŋ. Ba tuɔŋ tɔrɛ ari ba si dɔgisɛba a tiŋ Yesu wiaa lɛ. ⁴²Tapulii-na kala ba yie juu Wia-dia a pɛɛ mu niaa diisiŋ, a ha bubul Wia wu-zɔmɔ-la a mu tigɛ Yesu Kirisito lɛ.

Niaa balipɛ ku pɛ Yesu naŋzɔɔba-la lɛ

¹Tapulaa deeŋba Yesu haritooro-la ku puŋa yugɛ. Ŋii nɛ ba tuɔŋ Giriik tiŋŋaa suomo nyinyaŋ Hiiburu tiŋŋaa. Ba bula ari ba si yie joŋ moribie-la a pipi yo-haalaa tapulii kala, ba yie bee kikieli ba-na yo-haalaa nɛ. ²Ŋii nɛ Yesu haritooro-la fii ari balia yirɛ nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii a hilimi, a bula piba a bul, “U bi maga di la bibeŋ moribiee aŋ ka Wia wiaa ta. ³Mi naaŋbiiriŋ, má liisɛ ma tuɔŋ niaa balipɛ ma si jima di niaa ka zilba, ka Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛba lɛ aŋ kɛŋ wu-jimiŋ maa. Má liisɛba di ba bibeŋ yo-haalaa deeŋba. ⁴Ka la joŋ la nyuŋ kala hɛ aa chuɔlɛ Wia aŋ pɛɛ bul Wia niiŋ wiaa.” ⁵Ŋii nɛ nialiŋ kala si hɛ dimɛ tuɔsaa kala tɔrɛ ari wialiŋ Yesu haritooro-la si bula. Ba liisɛ baal kubala baa yirɛ Sitiiviŋ. U fa ŋaa baal-la si kɛŋ yarida woruŋ nɛ. Wia Diŋ-zɔŋ-la ma hɛu lɛ. Ba bira liisɛ Filip ari Purɔkurɔs ari Nikeeno ari Taamɔŋ ari Paaminas ari Nikɔlas. Nikɔlas lii Aŋtiɔk nɛ. U fa bi Ju̱u tiina ŋaa aŋ tuto Ju̱u tiŋŋaa hariŋ. ⁶Ŋii nɛ ba kɛŋ nialiŋ balipɛ-la ba si liisa a kaa mu Yesu naŋzɔɔba-la sipaaŋ. Ba chuɔlɛ Wia piba aŋ joŋ ba nisaa daŋba lɛ.

Ba kɛŋ Sitiiviŋ

⁷Wia niiŋ wiaa ha gaara su̱ lee-la kala. Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii puŋ woruŋ Jerusalɛm lɛ. Nialiŋ ma si kpu pusuŋ pipi Wia yuga a ma sɛi Wia niiŋ wialiŋ.

⁸Wia lahɔrimɔ lɛ Sitiiviŋ kɛŋ doluŋ woruŋ, a wuo ŋiŋaa wu-kpuŋkperisiŋ ari wu-magilaa niaa tuɔŋ. ⁹Niaa dɔŋsuŋ fa hɛ dimɛ. Ba fa ŋaa Ju̱u tiŋŋaa nɛ a lii Sariini, dɔŋsuŋ ma lii Alɛkizaŋdia. Ba fa lii Wii-chuɔlɛ dia-la ba fa síi yirɛ ‘yosuŋ ba si joŋo ta’. Dɔŋsuŋ ma fa ŋaa Ju̱u tiŋŋaa a ma lii Siliisia ari Esia. Ba lii Sitiiviŋ hariŋ a kɛŋ wiaa lilɛrɛ. ¹⁰Ama ba fa bi u bubuɔŋ lɛ wuo kɛŋ a tiŋ u wu-jimiŋ ari Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ u fa síi bul wiaa. ¹¹Ŋii nɛ ba luɔra hɛ niaa, ba bul, “La nia duu chei Moosis ari Wia yiriŋ.” ¹²Ba bul ŋii a nyisɛ nialiŋ ari nihiasi-la ari Wia teniŋ kerichiba hɛ. Ba baaniŋ sii Sitiiviŋ nyuŋ. Ba kɛnu kaa mu nihiasi-la si yie hilime vuvuurɛ wiaa teeŋ. ¹³Ba kɛŋ niaa kaa kɔ di ba ku nyia wiaa pu a bul, “Baala deeŋ yie ku bul wiaa aa chei Wia-dia-la ba si joŋo pi Wia, ari wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil di la tuto. U yie bul ŋii, u bi tɔrɛ, ¹⁴bɛɛ wiaa la nia duu si di Yesu deeŋ si lii Nazarɛt jaŋ yigi Wia-dia-la lo, a kɛŋ wialiŋ Moosis fa si dagɛ la naabalimaba di ba tuto a kaa birimɛ.” ¹⁵Nialaa kala fa si hɔŋ lee-la, ba chaarɛ siaa a pɛ Sitiiviŋ lɛ. Ba na duu siaa nagɛ Wia tiŋdaara siaa.

Sitiiviŋ bul Wia wiaa a pi niaa

¹Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ piɛsɛ Sitiiviŋ di wiaa deeŋba ŋaa wutitii nɛɛ? ²Sitiiviŋ bul, “Mi nyimmaba ari mi naaŋbiiriŋ, má jegile nii mi teeŋ. Wii-baliŋ si kɛŋ yiriŋ kɛŋ u titia ku dagɛ la naabalima Abiraham, bua-la lɛ u fa si hɔŋ Mesopoteemia tiŋteeŋ lɛ, di u ha bi taŋ-la ba síi yirɛ Haraŋ lɛ mu hɔŋ. ³Ŋii nɛ Wia bula pu duu sii a leŋ u dia niaa, a lii u tiŋteeŋ ma lɛ, a mu tiŋtee-la u si jaŋ dagu. ⁴Ŋii nɛ u sii lii Kalidiya tiŋteeŋ lɛ a mu hɔŋ taŋ kubala baa yirɛ Haraŋ lɛ. Dimɛ nɛ Abiraham nyimma suu. Ŋii nɛ Wia leŋ u sii lee-la a kɔ tiŋteeŋ deeŋ ma niaa deeŋba si hɔnɔ lɛɛlɛ. ⁵Bua-la lɛ Wia bi lee-la kere pi Abiraham a yi naakieliŋ kubala maa, duu titia kɛŋ, ama u bula pu duu jaŋ joŋo pu, ba di u doho niaa. Bua-la lɛ Wia si bul ŋii Abiraham lɛ duu ha bi bii lula. ⁶Ŋla nɛ Wia bula pu, ‘Ŋ doho niaa jaŋ ŋaa nuhuɔraa tiŋteeŋ dɔŋɔ lɛ, a birimɛ yosuŋ. Ba jaŋ dɔgisɛba woruŋ jisiŋ zɔ-banɛsɛ. ⁷Mi saa jaŋ kɛŋ nialiŋ ba si jaŋ tima pipa dii sariya. Ŋii hariŋ lɛ ba jaŋ lii lee-la lɛ, a bira kɔ daha a chuchuɔlɛmi.’

⁸Ŋii nɛ Wia joŋ u niiŋ a pi Abiraham. U magiliŋ nɛ, ba di u doho niaa kikeri ba penee. Ŋii nɛ Abiraham lul Aizik. Tapul-chorimuŋ chɛɛŋ u keri u peniŋ. Aizik ma lul Jekɔb. Jekɔb nɛ lul biiriŋ fii ari balia-la si ku ŋaa la naabalimaba. ⁹Ba tuɔŋ dɔŋɔ yiriŋ nɛ Josɛf. Ku-kaana-la yaraa bibieri u nyuŋ, ba kɛnu kaa yallɛ pi baalaa kubalaba. Ba kɛnu kaa mu Ijipiti tiŋteeŋ. Ama Wia fa pɛu lɛ woruŋ ¹⁰a liisu wahala kala lɛ u fa si jua. U fa si mu Feero Ijipiti kuoro sipaaŋ, Wia lahɔrimɔ lɛ u kɛŋ wu-jimiŋ. U leŋ u ŋaa u tiŋteeŋ kuhiaŋ a bibeŋ u tiŋteeŋ ari u dia kala. ¹¹Ŋii nɛ losuŋ ku juu Ijipiti tiŋteeŋ ari Keenaŋ tiŋteeŋ kala. Losuŋ kpu niaa kiŋkɛŋ, la naabalimaba bi kudiilee wuo na. ¹²Jekɔb nia ari kudiilee hɛ Ijipiti tiŋteeŋ lɛ. U tiŋ u biiriŋ, la naabalimaba-la, di ba mu yɔɔ kaa kɔ. Ba yɔɔ kaa kɔ. ¹³Jekɔb biiriŋ miira mu Ijipiti liamiŋ lɛ di ba yɔɔ kudiilee. Ŋii nɛ Josɛf kɛŋ u titia dagɛba, aŋ kɛŋba ma dagɛ Feero. ¹⁴Ŋii nɛ Josɛf tiŋ di ba mu bula pi u nyimma Jekɔb, duu kɛŋ u doho niaa kala kaa kɔ Ijipiti, ba kala fa ŋaa mahiŋ batori ari fii ari banɔŋ nɛ a mu Ijipiti. ¹⁵Ŋii nɛ Jekɔb sii a mu Ijipiti. Ba di u biiriŋ suu dimɛ. ¹⁶Ba miira kɛŋba kaa mu Keenaŋ tiŋteeŋ a hugiba lee kubala baa yirɛ Sɛkɛm. Ba hugiba bua kubala lɛ Abiraham fa si yɔbɔ Hamɔ niaa teeŋ.

¹⁷U ka mua, ka di wii-la-na ku bal, Wia fa si bula pi Abiraham ari u jaŋ ŋaa pu. Bua-la lɛ Jekɔb doho niaa fa puŋa woruŋ Ijipiti lɛ. ¹⁸Kuoru-la fa si jiŋ Josɛf suba, aŋ ka ni-tanii dii kuoruŋ Ijipiti lɛ. U fa bi Josɛf wiaa jiŋ. ¹⁹U nyisɛ niaa kiŋkɛŋ a dɔgisɛba, a fugɛ la naabalimaba di ba joŋ ba bii-mulluŋ kaa lii ta di ba suu. ²⁰Bua-la lɛ nɛ ba fa lul Moosis. U fa ŋaa bii-zɔŋ-bie nɛ woruŋ. Ba benu u nyimma dia lɛ chɛŋsiŋ batori, aŋ ka ba joŋu kaa lii ta. ²¹Ba si joŋu kaa lii ta ŋii, Feero tolo ku joŋu, a diɛsu ari u bii-lulluŋ. ²²Ba dagu Ijipiti tiŋŋaa wu-jimiŋ kala. U wu-ŋaalaa ari u wu-bulaa leŋ u ŋaa ni-bal.

²³Moosis fa si yi jisiŋ mahiŋ balia, u biinɛ ari u jaŋ mu na u naaŋbiiriŋ Iziral tiŋŋaa. ²⁴U si mu dimɛ, u na Ijipiti tiina duu dɔgisɛ Iziral niaa dɔŋɔ. U mu lii paa Iziral tiina-la tuɔruŋ, a kpu Ijipiti tiina-la. ²⁵U fa biina ari u naaŋbiiriŋ jaŋ jiŋ ari Wia chɛ duu nɛ laaba ta, ama ba fa bi wuo jiŋ. ²⁶Taŋ si pula, u na di Iziral niaa balia, baa yuo dɔŋɔ. U mu duu kɛŋba hɛ dɔŋɔ lɛ a bul, ‘Ma ŋaa naaŋbiiriŋ nɛ, bɛɛ nɛ tii ma gura dudɔgisɛ dɔŋɔ?’ ²⁷Nii-la fa síi dɔgisɛ u dɔŋɔ tiina-la kɛŋ Moosis yige ta aŋ bul, di kubɛɛ nɛ si u bibeŋba a laa ba wiaa jijiŋ? ²⁸Duu chɛ duu kpuu maa, ari u dia si kpu Ijipiti tiina-la ŋii nɛɛ? ²⁹Moosis si nii ŋii, u fá Ijipiti tiŋteeŋ lɛ a mu ŋaa nuhuɔru Midiaŋ tiŋteeŋ lɛ. U hɔŋ dimɛ nɛ a jaa haala, a lul biiriŋ balia. ³⁰U fa hɔŋ dimɛ jisiŋ mahiŋ balia.

Ŋii nɛ Wia tiŋdaara kubala ku lii u teeŋ giri-bine tuɔŋ a kpagɛ peel kubala baa yirɛ Saana. U ku lii a nagɛ tii-bie síi dii nyiniŋ tuɔŋ. ³¹Moosis si na ŋii, u ŋaau wu-kpuŋkpere. U mu yi duu na tii-bie-la, a nii la Tiina Wia yiikoro. U bula pi Moosis a bul, ³²‘Mi nɛ ŋaa ŋ naabalimaba Abiraham ari Aizik ari Jekɔb Wia.’ U si bul ŋii, Moosis china chichel. U bira bi wuo bibeŋ.”

Ba yagɛ Sitiiviŋ ari tabiaa

³³Sitiiviŋ bira bul, “Ŋii nɛ la Tiina Wia bula pi Moosis a bul, ‘Chaarɛ ŋ nɛŋtɛŋŋɛɛ ŋ naasiŋ lɛ. Wia hɛ lee-la ŋ si china nɛ. U wasɛ lee-la kala a ta. U bi disinniŋ kɛnɛ. ³⁴Mi na ba síi dɔgisɛ mi niaa ŋii nɛ Ijipiti lɛ, a nii ba síi yel maa, a ku tuu di mi laaba ta. Sii lɛɛlɛ, mi timiŋ di ŋ miira mu Ijipiti.’ ”

³⁵Ŋii nɛ Sitiiviŋ bira suomi aa bul, “Moosis deeŋ nɛ ba via aŋ piɛsu, ‘Kubɛɛ nɛ ŋaa ŋ bibeŋla a laa la wiaa jijiŋ?’ U nɛ Wia tiŋ u ŋaa ma kuhiaŋ ari ma laataara. Wia nɛ to Wia tiŋdaari-la fa si ku lii Moosis teeŋ a nagɛ tii-bie-la si dii nyiniŋ tuɔŋ, a pɛu lɛ duu laa u niaa tita. ³⁶Moosis ŋaa wu-magilaa ari wu-kpuŋkperisiŋ Ijipiti lɛ, aŋ-na kɛsɛ u niaa lii Ijipiti tuɔŋ, a kɛŋba to mugi-bal kubala baa yirɛ Mugi-fiaŋ. Ba to giriŋ maa jisiŋ mahiŋ balia, a pɛɛ ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ ari wu-magilaa woŋbiiŋ lɛ. ³⁷Moosis deeŋ nɛ bula pi Iziral niaa a bul,

‘Wia jaŋ leŋ di nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ,

di ba dɔŋɔ kɔ ma teeŋ ari u si tiŋmi ŋii.

U jaŋ ŋaa ma naaŋbii.’ ”

³⁸Ŋii nɛ Sitiiviŋ bira suomo bubul, “Moosis ari la naabalimaba nɛ fa hilimi giri-bine tuɔŋ. Dimɛ nɛ u na Wia tiŋdaara ma peel kubala nyuŋ baa yirɛ Saana. U joŋ Wia niiŋ wialaa si kɛŋ miisiŋ pu duu laa bula pila. ³⁹La naabalimaba via u niiŋ aŋ joŋ ba hariŋ yia, ba tuɔbiinaa kala fa cho di ba fa miira mu Ijipiti. ⁴⁰Ŋii nɛ ba bula pi Ɛrɔŋ a bul, ‘Mɛ vesiŋ pila di ba laa la sipaaŋ. Moosis deeŋ si kɛŋla lii Ijipiti tiŋteeŋ lɛ a kɛŋla kɔ daha, la bi jiŋ wii-la kala si ŋaau lɛ.’ ⁴¹Ŋii nɛ ba mɛ vene a nagɛ nɛ-bie a kpaaru. Ba tuɔŋ tɔrɛ ku-la lɛ ba titia si mɛɛ. ⁴²Wia joŋ hariŋ yiaba a joŋba ta ba chuchuɔlɛ chɛŋwulaa ari chɛnɛ ari wii-pɔsuŋ. Ba ŋmuŋsɛ ŋii nɛ Wia teŋ-la sɛmɛ dɔŋɔ nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, si ŋmuŋsa. Ba dɔŋɔ ŋmuŋsa a bul, Wia si,

‘Ma Iziral timma, bua-la lɛ ma fa si hɛ giri-bine-la lɛ jisiŋ mahiŋ balia-la,

mi-na dee ma fa kpu pusuŋ pa.

⁴³Ma vesiŋ nɛ ma kpikpaarɛ.

Ma vene ba síi yirɛ Mɔlɔk, u lɛbiŋ nɛ ma kaa chuŋaa vɛŋ, a chuŋ ma chɛŋwuluŋ vene maa,

vene-la ba síi yirɛ Rɛfaŋ u magiliŋ nɛ.

Kiaa deeŋba nɛ ma mɛ a chuchuɔlɛ.

Ŋii nɛ tii mi jaŋ leŋ ba kɛŋma kaa mu di-bolii, a kieli Babilɔŋ a mu.’ ”

⁴⁴Ŋii nɛ Sitiiviŋ bira bul, “La naabalimaba fa si hɛ giri-bine tuɔŋ, ba kɛŋ lɛbi-la ba fa si hɛ pi Wia. Wia nɛ fa dagɛ Moosis duu ŋaa. U dagɛ u nagisiŋ kala u si jaŋ ŋaa duu nagɛ. Moosis ŋaa ŋii. ⁴⁵Niaa deeŋba suba nɛ, ka la naabalimaba laa lɛbiŋ deeŋ ba nyuŋ lɛ a chuŋ. Ba di Jɔsua juu tiŋteeŋ dɔŋɔ. Nialiŋ fa si tii tiŋtee-la, ba fa bi Wia ka to. Wia pɛ la naabalimaba deeŋba lɛ ba yuo kiri nialiŋ, aŋ laa tiŋtee-la tii. Lɛbi-la fa hɛ ba teeŋ, ŋii nɛ deeŋ deeŋ, Devit, la naabalima, ku yiu. ⁴⁶Wia lahɔrimɔ-la lɛ u sul Wia duu leŋ duu saa dia pu, u-na Wia-la u naabalima Jekɔb fa síi to. ⁴⁷Devit dee bi dia-la saa, Solomɔŋ nɛ miira saa a pi Wia. ⁴⁸Ka Wia si kii kuŋ-kala, u bi diisi-la nuhuobiinee si saa duŋduŋa nɛ ka juu. Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba dɔŋɔ nɛ fa bul ŋii. U si,

⁴⁹‘Wia si, Wia-jaŋ lɛ nɛ mi kuori-kpasa hɛ,

tiŋteeŋ nɛ ŋaa mi naasiŋ di-biliŋ.

Dii bɛɛ nɛ saa ma jaŋ saa pimi?

Mi di-wiesiŋ hɛ nii?

⁵⁰Kiaa deeŋba kala, mi dee bi ŋaa?’ ”

⁵¹Ŋii nɛ Sitiiviŋ bul, “Ma nyuŋ dolie kiŋkɛŋ. Ma digilaa ma kparimɛ. Ma kɛŋ nyu-duoŋ ari nialiŋ si bi Wia ka to. Ma ma yie via ma to Wia Diŋ-zɔŋ-la lɛ, ari ma naabalimaba fa si ŋaa ŋii. ⁵²Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba tuɔŋ kuŋ-kala tuo ma naabalimaba si bi naasiŋ to dɔgisɛ. Ba fa kpu nialaa si laa sipaaŋ paala bul di Wia Tuɔ-pul Tiina jaŋ kɔ. U nɛ ma joŋo yallɛ a kpu. ⁵³Wia tiŋdaaraa joŋ Wia niiŋ wiaa pima, ama ma buu to.”

⁵⁴Sitiiviŋ si bul wialiŋ dɛrɛ, nialiŋ fa si hilime vuurɛ wiaa nii wialiŋ u si bula. Ba baaniŋ faasa sii, ba chichaŋ ba nyilaa. ⁵⁵Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la faasa hɛ Sitiiviŋ lɛ yugɛ. U wula beŋ wia nyuŋ a na Wii-baliŋ tula, a na Yesu maa duu hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ. ⁵⁶Ŋii nɛ Sitiiviŋ bul, “Má bee na, mi na Wia-jaŋ boiŋniiŋ duu suro, ka Nuhuobiine Bie hɔŋ Wia sɛmɛ, ni-duoŋ di-hɔnuŋ.” ⁵⁷Ka ba faasa ŋaa goŋ a tɔ ba digilaa, ba kala guu mu-u lɛ ⁵⁸a kɛnu yige ta u lii ba jaŋ tuɔŋ lɛ, a paa tabiaa yiyagu. Nialiŋ síi yagɛ Sitiiviŋ joŋ ba gɛnniŋ a pi bapuɔsi-bie kubala baa yirɛ Sɔɔl, u bibeŋ. ⁵⁹Baa yagɛ Sitiiviŋ ŋii nɛ ari tabiaa, ka u yiyirɛ la Tiina Yesu a sulu, “Mi Tiina Yesu, laami kaa mu ŋ teeŋ.” ⁶⁰U tuu kpirimi a faasa ŋmoo niiŋ a bul, “Mi Tiina Yesu, mii suluŋ, sí ba haachɛ deeŋ chimiŋ ti̱ŋ.” U bul ŋii nɛ aŋ suu.

Sɔɔl to naasiŋ dɔgisɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi

¹Sɔɔl ma sɛi ari ba kpu Sitiiviŋ nɛ. Chɛɛ-la ba suomo to nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi naasiŋ, a dudɔgisɛba kiŋkɛŋ Jerusalɛm lɛ. Ba kala pisɛ Judiya ari Samaria tiŋteeŋ kala lɛ, see Yesu naŋzɔɔba-la duŋduŋa nɛ ka. ²Nialiŋ síi fá Wia joŋ Sitiiviŋ a hugi aŋ yel u yoho woruŋ.

Ba bul Wia wu-zɔmɔ-la Samaria lɛ

³Sɔɔl faa chɛ duu pugi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii, a to ba naasiŋ dudɔgisɛba. U to dii-niiriŋ a kɛsɛ haalaa ari baala-la si laa Yesu wiaa dii, a lɛrɛba lii ba diisiŋ lɛ, aŋ leŋ ba kɛŋba kaa mu tɔ dia. ⁴Nialaa fa si pisa, ba mu gɔllɛ lee kala a bubul Wia niiŋ wiaa. ⁵Filip sii mu taŋ kubala baa yirɛ Samaria, a bul Kirisito wiaa pi nialaa si hɛ dimɛ. ⁶Ni-daŋ-la kala si nii wialaa u si bula a na u wu-magila-la u si ŋaa, ba kala kɛŋ nii-bala a joŋ ba nyuŋ hɛ wialiŋ u síi bul lɛ. ⁷Filip si bul wiaa ŋii, jiŋ-bɔŋŋɔɔ fa kɛŋ niaa a yugɛ, ba leŋba. Di ba nɛ leŋba, ba yie lii a faasa yiyel. Niaa ma yuga a gbɛrikɛ, dɔŋsuŋ kɛŋ naa-suunuŋ ari na-suunuŋ, ba ma kala duori. ⁸Samaria tiŋŋaa kala tuɔŋ faasa tɔrɛ.

⁹Taŋ-la lɛ baal kubala ma hɛ dimɛ, baa yirɛ Saamɔŋ. U kɛŋ daalusuŋ a ŋiŋaa wu-kpuŋkperisiŋ taŋ-la lɛ niaa nina, a didagɛ ari u nɛ kɛŋ doluŋ. ¹⁰Ni-balaa ari haŋbiisiŋ kala joŋ ba nyuŋ hɛ u wu-ŋaalaa lɛ a bul, “Baala deeŋ nɛ ŋaa wia. U kɛŋ doluŋ, dol-la ba síi yirɛ Wia dol-baliŋ.” ¹¹U si ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ deeŋba niaa na u diene, ŋii nɛ tii niaa joŋ ba nyuŋ kala hɛ u wu-ŋaalaa lɛ. ¹²Ama Filip si bul Wia wu-zɔmɔ-la a tigɛ Wia kuorii-la, a bul Yesu Kirisito ma wiaa, ba laa wialaa dii, ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ, baalaa ari haalaa kala. ¹³Saamɔŋ titia ku laa wialiŋ dii, ba fou ma Wii-chuɔlɛ liiŋ, ka u mɛrɛ Filip lɛ. U si na wu-kpuŋkperisi-la ari wu-magilaa Filip síi ŋaa, u ŋaau wu-kpuŋkpere.

¹⁴Yesu naŋzɔɔba-la si hɛ Jerusalɛm lɛ nii ari Samaria tiŋŋaa laa Wia wiaa dii. Ŋii nɛ ba ta Piita ari Jɔɔŋ di ba mu dimɛ. ¹⁵Ba mu a chuɔlɛ Wia piba di Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la piba, ¹⁶bɛɛ wiaa bua-la lɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ha biba kuŋ-kala lɛ hɛ. La Tiina Yesu doluŋ duŋduŋa lɛ nɛ ba fa foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. ¹⁷Ba joŋ ba nisaa daŋba lɛ, ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku tuu hɛba lɛ. ¹⁸Saamɔŋ si na di Yesu naŋzɔɔba-la joŋ ba nisaa daŋba lɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛba lɛ, u joŋ moribiee a sulba a bul, ¹⁹“Má pimi ma doluŋ deeŋ di mi ma joŋ nisiŋ daŋ nuu-kala lɛ, di Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛ tiina ma lɛ.” Ŋii nɛ Piita bula pu, ²⁰“Ŋ biina ŋ jaŋ wuo joŋ moribiee yɔɔ Wia si joŋ kua dii zile niaa lɛɛ? Ma di ŋ moribiee kala jaŋ juu nyiniŋ. ²¹Ŋ bi wii-kala kɛnɛ wiaa deeŋba lɛ. Ŋ bi ŋ tuɔŋ pulla Wia teeŋ. ²²Birimɛ a lii wu-bɔmuŋ deeŋ lɛ, aŋ sul Wia duu joŋ ŋ tuɔbiinaa deeŋba ŋ si biinu a chɛŋ. Duu jaŋ joŋo chɛŋ, u jaŋ joŋo chɛŋ. ²³Ŋ yaraa bieri kiŋkɛŋ, haachɛ ma kɛniŋ.” ²⁴Ŋii nɛ Saamɔŋ sulba di ba chuɔlɛ Wia pu di wiaa deeŋba kala ba si bula síu lɛ ŋaa. ²⁵Ba si bul Wia wiaa dɛrɛ ari wialiŋ kala u si ŋaa piba, ba sii di ba miira mu Jerusalɛm. Ba si mu Jerusalɛm ŋii, ba bul Wia wu-zɔmɔ-la Samaria tiŋteeŋ tasiŋ lɛ a yugɛ.

Filip cheŋ baal-la si lii Itoopia tiŋteeŋ

²⁶Ŋii nɛ Wia tiŋdaara kubala ku bula pi Filip, “Sii mu taŋ-bubuɔŋ a mu woŋbii-binii-la si lii Jerusalɛm aa mu Gaza.” U mua. ²⁷U si mu dimɛ, u na baal kubala duu lii Itoopia tiŋteeŋ. U ŋaa boŋjoŋ nɛ a tima pipi Itoopia kuoro ba síi yirɛ Kaŋdaasi. U fa ŋaa haal nɛ. Baal-la faa beŋ u kiaa kala. U fa mu Jerusalɛm nɛ a chuɔlɛ Wia aŋ hɔŋ u toruko nyuŋ, ²⁸a miira mumu dia. U fa síi vɛŋ ŋii nɛ u kikarimɛ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ, Azaaya si ŋmuŋsa. Azaaya fa ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ dɔŋɔ nɛ. ²⁹Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la bula pi Filip duu mu kpagɛ toruku-la. ³⁰Filip fá mu kpagu a nii duu karimɛ Wia teŋ-la sɛmɛ dɔŋɔ Azaaya si ŋmuŋsa. U piɛsu duu jiŋ wialiŋ u síi karimu bubuɔŋ nɛɛ? ³¹Ŋii nɛ baal-la bul duu bi jaŋ wuo jiŋ ba bubuɔsaa, see di nuu dagu, aŋ yirɛ Filip duu jila hɔnɔ pɛu lɛ. ³²Wia niiŋ wialiŋ u fa síi karimu nɛ ŋla: U si,

“U tɔrɛ u niiŋ a nagɛ piese ba si kaa mu di ba kpu, ka u tɔrɛ ŋii.

U bira nagɛ pie-bie ma si tɔrɛ u niiŋ, ka ba kikeri u punaa nɛ.

Nii-la bi u niiŋ suro.

³³U si kɛŋ u titia muuri ŋii, ba girima laa u wu-siŋŋaa.

Ba liisu ni-weyee tuɔŋ a kpuu.

Ba si kpuu ŋii, kubɛɛ nɛ jaŋ wuo to u doho naasiŋ?”

³⁴Baal-la si karimɛ Wia niiŋ wiaa dɛrɛ, u piɛsɛ Filip, “Kubɛɛ wiaa nɛ nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ bubul ŋii? U titia wiaa nɛ koo nuu ma dɔŋ wiaa nɛɛ?” ³⁵Ŋii nɛ Filip suomi Wia niiŋ wialaa lee-la titia nɛ a bul Wia wu-zɔŋŋɔɔ wiaa a kaa mu tigɛ Yesu lɛ. ³⁶Ba si joŋ woŋbii-la aa mu, ba mu yi lee kubala duu kɛŋ liiŋ. Ŋii nɛ baal-la bula pi Filip a bul, “Na liiŋ nɛ ŋla. Bɛɛ nɛ jaŋ tɔmi di ŋ sími Wii-chuɔlɛ liiŋ fo?” ³⁷Ŋii nɛ Filip bula pu, “Di ŋ nɛ laa Yesu wialiŋ dii ari ŋ tuɔŋ kala, mi jaŋ foŋ Wii-chuɔlɛ liiŋ.” Ŋii nɛ baal-la bul, “Mi laa dii ari Yesu Kirisito nɛ ŋaa Wia Bie.” ³⁸Ŋii nɛ baal-la ŋaa jani-la fa síi lɛrɛ toruku-la chiŋ. Ba di Filip kala tuu a juu lii-la. Filip fou Wii-chuɔlɛ liiŋ. ³⁹Ba si ku lii lii-la tuɔŋ, Yesu Diŋ-zɔŋ-la ku joŋ Filip kaa lɛl. Baal-la bira bi Filip na aŋ joŋ u woŋbiiŋ vivɛŋ, a kala ŋaa tuɔtɔru. ⁴⁰Filip ŋaa duu chiŋ duu hɛ taŋ kubala baa yirɛ Asidɔd lɛ. U gɔllɛ ta-biisi-la kala si hɛ dimɛ a bubul Wia wu-zɔŋŋɔɔ wiaa. U ŋaa ŋii nɛ a mu yi taŋ kubala baa yirɛ Sizariya.

Sɔɔl ku laa Yesu wiaa dii

¹Sɔɔl ha fufugi la Tiina Yesu haritooro-la ari u jaŋ kpuba, a sii mu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ teeŋ, ²a sulu duu ŋmuŋsɛ tenniŋ pu duu kaa mu taŋ kubala baa yirɛ Damaasikas a kpaa Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ. U nɛ ŋaa ŋii duu na nuu-na kala síi to woŋbii-la dimɛ, baalaa koo haalaa kala, duu wuo kɛŋ doluŋ a wuo kɛsɛba vɔɔ kaa kɔ Jerusalɛm. U ŋmuŋsa pu. ³Sɔɔl si lii joŋ woŋbiiŋ a mumu Damaasikas a ku kpagɛ taŋ-la, pulumuŋ guu lii wia nyuŋ a faasa chaana hɛu lɛ. ⁴U tuu tel tiŋteeŋ. Ka u nii nuu yiikoro. Uu bul u teeŋ, “Sɔɔl, Sɔɔl, bɛɛ nɛ tii ŋ to mi naasiŋ a dudɔgisɛmi ŋla?” ⁵Ŋii nɛ u piɛsɛ, “Kubɛɛ nɛ, tiina?” Yiikoro-la bul, “Mi nɛ ŋaa Yesu, nii-la ŋ si to u naasiŋ a dudɔgisɛ. ⁶Sii juu taŋ-la tuɔŋ. Dimɛ ba jaŋ dagiŋ wii-la ŋ si jaŋ ŋaa.” ⁷Sɔɔl ari nialiŋ fa síi vɛŋ, ba china tuɔbibeŋ, ba nii yiikori-la, ama ba bi nuu-kala naa. ⁸Sɔɔl nyaga sii a suri u siaa. U bi kuŋ-kala wuo na. Ba kɛŋ u nisiŋ lɛ nɛ a lɛrɛ juu Damaasikas. ⁹U nyulimɛ a hɛ dimɛ u tapulaa batori. U bi kuŋ-kala die, u bi liiŋ ma nyua.

¹⁰Yesu haritooro-la kubala ma fa hɛ Damaasikas lɛ, baa yirɛ Ananayas. U na wiaa ari duosoo tuɔŋ. Ŋla nɛ u na: La Tiina Yesu yiru a bul, “Ananayas!” Ŋii nɛ u si, “Nami, mi Tiina.” ¹¹Ŋii nɛ la Tiina Yesu bula pu, “Sii mu woŋbii-la ba síi yirɛ woŋbii-tegi-tegi a mu baal kubala dia u yiriŋ nɛ Judas, a piɛsɛ chɛ baal-la si lii taŋ kubala baa yirɛ Taasis. Baal-la yiriŋ nɛ Sɔɔl. U níi chuɔlɛ Wia sisɛlɛ ŋii.” ¹²Ŋii nɛ Yesu bira bula pi Ananayas a bul, “Sɔɔl níi chuɔlɛ Wia ŋii, u na ari duosoo tuɔŋ, ŋ-na Ananayas, di ŋ ku juu a joŋ ŋ nisiŋ daŋu lɛ di u siaa bira suri.” ¹³Ŋii nɛ Ananayas bul, “Mi Tiina, niaa yuga kiŋkɛŋ a bula pimi ari baala deeŋ ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ ŋ niaa lɛ si hɛ Jerusalɛm lɛ. ¹⁴Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ pu doluŋ taŋ deeŋ lɛ duu kɛsɛ nialiŋ kala síi chuɔluŋ vɔɔ.” ¹⁵La Tiina Yesu bula pi Ananayas a bul, “Sii mu, mi nɛ liisu duu tima pipimi. U jaŋ mu bul mi wiaa nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa teeŋ, ari kuoroo, ari Iziral niaa teeŋ. ¹⁶Mi nɛ jaŋ dagu hɛɛ-la ŋii u si jaŋ na a tiŋ mi wiaa.” ¹⁷Ŋii nɛ Ananayas sii mu dia-la Sɔɔl si jua. U juu a joŋ u nisaa daŋ Sɔɔl lɛ aŋ bul, “Mi naaŋbie Sɔɔl, la Tiina Yesu-la ŋ si na woŋbiiŋ lɛ ŋ síi kɔ daha, u nɛ tiŋmi. U tiŋmi di mi kɔ di ŋ siaa wuo suri, ka di Wia Diŋ-zɔŋ-la ma hɛŋ lɛ.”

Sɔɔl bul Wia wiaa a pi niaa Damaasikas lɛ

¹⁸U si bul ŋii, di kiaa nagɛ cheŋfiliŋ kerikee guu lii Sɔɔl siaa lɛ tel, ka u bira wuo nina. U sii, ba fou Wii-chuɔlɛ liiŋ. ¹⁹U dii kiaa a bira dol. U hɛ Damaasikas lɛ a juu Yesu haritooro-la si hɛ Damaasikas tuɔŋ tapulaa baŋmɛnɛ. ²⁰U si hɛ dimɛ, u guu sii mu Wii-chuɔlɛ diisiŋ a suomo bubul Yesu wiaa a pipi niaa, a bul duu nɛ ŋaa Wia Bie. ²¹Nialiŋ kala si nii wialiŋ u si bula, u ŋaaba wu-kpuŋkpere. Baa piɛsɛ dɔŋɔ, “Baala deeŋ dee fa bi Jerusalɛm lɛ hɛ aa kpu nialiŋ síi to Yesu deeŋ ŋii? Ŋla wiaa saa dee u bira kɔ daha, duu kɛsɛba vɔɔ kaa mu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ teeŋ?” ²²Ka Sɔɔl síi bul wialaa, u wasa kɛŋ doluŋ a kii buŋbuŋ-la. U wuo dagɛ ari Yesu nɛ ŋaa Kirisito, Wia si liisa. U paala faasa bul ŋii, Ju̱u tiŋŋaa si hɛ Damaasikas lɛ, ba naŋdaasiŋ kala yuɔrɛ.

²³U hɛ dimɛ a dieni, ŋii nɛ chɛɛ kubala Ju̱u tiŋŋaa vuurɛ di ba kpuu. ²⁴Sɔɔl ku nii. Ba yie pɔ taŋ-la boiŋnii-baaliŋ wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala nɛ di ba kpuu.

Sɔɔl hɛ Jerusalɛm lɛ

²⁵Titaŋ kubala Sɔɔl haritooroo joŋu hɛ sime tuɔŋ a kɛŋ ŋmɛniŋ vɔɔ, a lɛru u kieli jee-la a tuu jeeŋ hariŋ, a lii mu Jerusalɛm.

²⁶Sɔɔl si mu Jerusalɛm, u chichɛ duu juu Yesu haritooro-la tuɔŋ. Ba bi laa dii ari u ŋaa Yesu haritooro-la dɔŋɔ. Ba fifáu. ²⁷Yesu naŋzɔɔba-la dɔŋɔ ba síi yirɛ Banabas nɛ pɛu lɛ a kɛnu kaa mu Yesu naŋzɔɔba-la teeŋ. U nɛ bula piba ŋii Sɔɔl si na la Tiina Yesu woŋbiiŋ lɛ, u bul wiaa pu ŋii. Banabas nɛ saa bira bula piba ŋii Sɔɔl si kɛŋ nyu-duoŋ a bul Yesu wiaa pi niaa Damaasikas lɛ. ²⁸Ba sɛi u juu ba tuɔŋ a gugɔllɛ ari tuɔtɔruŋ Jerusalɛm lɛ, ²⁹a bubul Wia wiaa ari nyu-duoŋ la Tiina Yesu doluŋ lɛ. Ba di Ju̱u timma-la síi bul Giriik tiŋŋaa wu-buluŋ, ba kɛŋ wiaa lilɛrɛ. Ba wiwalimɛ di ba kpuu. ³⁰U naaŋbiiri-la si nii wiiŋ deeŋ, ba kɛnu kaa mu Sizariya a ŋaa u mu Taasis.

³¹Ŋii hariŋ lɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Judiya ari Galilii ari Samaria tiŋteeŋ lɛ kala na wiese, a wasa ŋaa Wia yarida, a to la Tiina Yesu a fifáu. Wia Diŋ-zɔŋ-la ma pɛba lɛ. Ba puŋa pɛ.

Piita mu Lida ari Jɔpa

³²Piita fa gɔllɛ leree kala nɛ. Tapulii kubala u sii mu Lida duu na Wia niaa dimɛ. ³³U si mu dimɛ, u na baal kubala baa yirɛ Iniyas. U gbɛrikɛ piŋ dia lɛ jisiŋ chori. ³⁴Ŋii nɛ Piita bula pu a bul, “Iniyas, Yesu Kirisito vaariŋ nɛ, sii chuoli ŋ bɔsɔ.” U guu sii a duori. ³⁵Nialiŋ kala si lii Lida ari Sarɔŋ na ŋii, a birimɛ to la Tiina Yesu.

³⁶Haal kubala nɛ fa hɛ Jɔpa lɛ. U faa to Yesu nɛ. U yiriŋ nɛ Tabita. (Giriik tiŋŋaa kaa yiru Dɔɔkas. U bubuɔŋ nɛ bagil.) U kɛŋ zile kiŋkɛŋ a pipɛ summoo lɛ. ³⁷Bua-la lɛ u wiwiilɛ a suu. Ba fou liiŋ a kaa jila bil lusuŋ nyuŋ dia lɛ. ³⁸Jɔpa ari Lida fa bi bol. Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a hɛ Jɔpa lɛ nii ari Piita hɛ Lida lɛ. Ba tiŋ niaa balia u teeŋ di ba sulu duu hɛ doluŋ aŋ kɔ ba teeŋ lima lima. Ba mu a bula pu. ³⁹Piita sii to ba hariŋ mu. U si mu dimɛ, ba kɛnu jil lusuŋ nyuŋ dia-la. Yo-haalaa kala chiŋ u sɛmɛ aa yel, a paa gɛri-laalaa ari gɛri-vɔbia-la Dɔɔkas fa si yɛrɛ u fa si hɛ u miisiŋ lɛ, a didagɛ Piita. ⁴⁰Piita ŋaa ba kala lii dia-la tuɔŋ. Ba si lia, u tuu kpirimi a chuɔlɛ Wia. U chuɔlɛ Wia dɛrɛ aŋ birimɛ suu-la teeŋ a bul, “Tabita, sii.” U suri u siaa. U si na Piita, u sii hɔŋ. ⁴¹Piita mu yiu a kɛŋ u nisiŋ lɛ u sii. Ŋii nɛ u yirɛ Wia niaa ari yo-haala-la a joŋo piba. Ba kala nau duu bira weye. ⁴²Wiiŋ deeŋ teeli Jɔpa kala nɛ. Niaa yuga a ku laa la Tiina Yesu wiaa dii. ⁴³Piita hɛ puri-tisɛru kubala dia lɛ nɛ Jɔpa lɛ a didieni. U yiriŋ nɛ fa Saamɔŋ.

Piita ari Kɔniilias

¹Baal kubala nɛ fa hɛ Sizariya lɛ. U yiriŋ nɛ fa Kɔniilias. U fa ŋaa laali-yuoro-la ba si kaa kpaa zɔlɔ zɔlɔ ba dɔŋɔ kuhiaŋ nɛ, laali-yuoro-la ba kaa yirɛ Itali laali-yuoroo. ²Uu fá Wia, ba di u dia niaa kala ma tuto Wia. U yie pipɛ summoo lɛ, a chuchuɔlɛ Wia ma bua-na kala lɛ. ³Wiihɛyɛ kubala ari kerifi batori bua lɛ, Kɔniilias paala chaasa na ari duosoo tuɔŋ di Wia tiŋdaara kubala ku juu a yiru, “Kɔniilias!” ⁴U chaarɛ siaa bibenu. Fawulluŋ kɛnu. U piɛsɛ, “Bɛɛ kuŋ nɛ mi Tiina?” Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pu, “Wia nii ŋ si yie chuchuɔlu ŋii nɛ a na ŋ si yie pipɛ summo-la ma lɛ ŋii. A tiŋ wiaa deeŋba wiaa uu liisi ŋ wiaa nɛ. ⁵Tiŋ niaa lɛɛlɛ di ba mu Jɔpa a chɛ yirɛ baal kubala duu kɔ ŋ teeŋ. U yiriŋ nɛ Saamɔŋ Piita. ⁶Uu juu puri-tisɛru kubala dia nɛ, u ma yiriŋ nɛ Saamɔŋ. U dia kpagɛ mugi-baliŋ nɛ.” ⁷Wia tiŋdaari-la si bul wialiŋ dɛrɛ, u miira viiri. Ŋii nɛ aŋ ka Kɔniilias yirɛ u dia tiŋtinnaa balia a pɛ laali-yuoro kubala lɛ. Laali-yuori-la hɛ nialaa si yie hɔnɔ gbaaru tuɔŋ nɛ a fifá Wia. ⁸U bul wii-la kala u si na nɛ aŋ leŋ ba mu Jɔpa.

⁹Taŋ si pula, wia ma magɛ nyu-gbaŋa di ba mu kpagɛ Jɔpa. Ba síi mu ŋii, Piita ma jil lusuŋ duu chuɔlɛ Wia. ¹⁰Losuŋ fa kɛnu u chichɛ kudiilee duu dii. Ba sii ŋiŋaa kudiilee di ba pu. Ba síi ŋaa kudiile-la ŋii, u na ari duosoo tuɔŋ ¹¹di wia nyuŋ kpaa. Ka kuŋ a nagɛ gɛri-baliŋ a lii wia nyuŋ ku tuu tiŋteeŋ. Ba kɛŋ u niipine-la banɛsɛmiŋ lɛ. ¹²Ka puŋ-yiriba ari zaari-yiriba ari kialiŋ si kɛŋ bɔyɛ tutuuri tiŋteeŋ hɛ u tuɔŋ. ¹³Ŋii nɛ u nii nuu yiikoro duu bul, “Piita, sii kpu a dii.” ¹⁴Piita bul, “Ai, mi Tiina, mi ha bi ku-la kala si kɛŋ disinniŋ die.” ¹⁵Yiikori-la bira miira bula pu, “Ku-la kala Wia si si u zɔmɔ, bira sí bul duu kɛŋ disinniŋ.” ¹⁶U na kialiŋ deeŋba di ba ku tuu naaŋsiiŋ butori nɛ, ka ba miira jil wia nyuŋ. Ba bira bi tibe.

¹⁷Wii-la kperi Piita. U hɔnɔ bibiinɛ wii-la u si na bubuɔŋ, di nialiŋ Kɔniilias fa si tima, di ba nɛ piɛsa ku chiŋ Saamɔŋ boiŋnii-baaliŋ ŋii. ¹⁸Ŋii nɛ ba yirɛ a piɛsɛ di baal kubala hɛ dia deeŋ tuɔŋ baa yirɛ Saamɔŋ Piitaa? ¹⁹Piita fa ha kɛŋ wii-la u fa si na a bibiinɛ u bubuɔŋ. Ŋii nɛ di Wia Diŋ-zɔŋ-la bula pu, “Bee na baalaa batori nɛ hɛ daha a chichɛŋ. ²⁰Sii tuu a sí logo logo ŋaa, aŋ kɛŋba mu. Mi nɛ tiŋba ŋ teeŋ.” ²¹Ŋii nɛ Piita sii tuu ba teeŋ a bula piba, “Mi nɛ nii-la ma síi chɛ. Bɛɛ nɛ ma kaa chichɛmi?” ²²Ŋii nɛ ba bul, “Laali-yuoroo kuhiaŋ kubala, baa yirɛ Kɔniilias nɛ tiŋla. U ŋaa tuɔ-pul tiina nɛ a fifá Wia. Ju̱u tiŋŋaa ma kala bibɛsɛu lɛ. Wia tiŋdaara kubala nɛ ku bula pu duu yiriŋ di ŋ kɔ u dia, di ba nii wii-la ŋ si jaŋ bula piba.” ²³Ŋii nɛ Piita yirɛba di ba juu chua, taŋ-pul.

Taŋ si pula u sii ba di ba mu. U naaŋbiiri-la ma dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii Jɔpa lɛ ma pɛ kɛnu mu. ²⁴Chɛ-liamiŋ chɛɛŋ ba mu yi Sizariya. Dimɛ Kɔniilias ari u naaŋbiiriŋ ari u naŋdɔŋsuŋ u si yira, ba kala hɔnɔ gbɛru. ²⁵Piita fa si ku juu, Kɔniilias sii chemu, a tuu kpirimi u sipaaŋ a chuɔlu. ²⁶Ŋii nɛ Piita kɛnu aŋ bul duu sii. Ka u bula pu, “Mi ma ŋaa nuhuobiiŋ nɛ.” ²⁷Piita ari Kɔniilias fa haa bul wiaa nɛ aŋ to dɔŋɔ jujuu dia. Piita juu na di niaa yuga a hilimi dimɛ. ²⁸Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Ma titia jima ari Ju̱u tiŋŋaa kisiŋ nɛ di ba guoli nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa tuɔŋ. Ba bi ba diisiŋ maa mu. Ama Wia dagɛmi di mi sí nuu-kala kaa yirɛ disinniŋ tiina. ²⁹Ŋii nɛ tii, ba si ku yirɛmi, mi bi wii-kala bula aŋ kɔ. Mi si kɔ ŋla, bul wii-la si tii ŋ yirɛmi.”

³⁰Ŋii nɛ Kɔniilias bula pu a bul, “Tapulaa batori nɛ ŋla ari bua deeŋ titia lɛ, mii chuɔlɛ Wia wiihɛyɛ mi dia lɛ. Di baal kubala nɛ ŋii a chiŋ mi sipaaŋ. U gɛnniŋ faasa tutul. ³¹U bula pimi, ‘Kɔniilias, Wia nii ŋ si yie chuchuɔlɛ Wia ŋii nɛ, a na ŋ si yie pipɛ summo-la ma lɛ ŋii. ³²Saa tiŋ niaa di ba mu Jɔpa, a chɛ yirɛ baal kubala duu kɔ. U yiriŋ nɛ Saamɔŋ Piita. Uu juu puri-tisɛru kubala dia nɛ, baa yirɛ Saamɔŋ. U dia kpagɛ mugi-baliŋ nɛ.’ ” ³³Kɔniilias bira bul, “Ŋii nɛ tii mi tiŋ niaa lima lima, ba kɔ ŋ teeŋ di ba yiriŋ. Ŋ ma hɛ doluŋ ŋ si kɔ ŋla. Lɛɛlɛ la kala hilime nɛ Wia sipaaŋ, a gbigbɛrɛ di la nii wii-la kala Wia si dagiŋ di ŋ bula pila.”

Piita bul Wia wiaa a pipi niaa

³⁴Ŋii nɛ Piita suomo bubul, “Mi lɛɛlɛ jima ari wutitii nɛ, Wia joŋ niaa kala ba ŋaa kubala nɛ. ³⁵Nuu-kala síi fáu a ŋiŋaa wialiŋ síi to woŋbiiŋ, Wia laau nɛ. U sipaaŋ tuo yiri-la kala u si ŋaa lɛ. ³⁶Ma ma nii Wia wu-zɔmɔ-la u si joŋo pi Iziral tiŋŋaa. U bula piba di ba to Yesu Kirisito lɛ a na wiese. (U nɛ ŋaa nuu-kala Tiina.) ³⁷Wialiŋ si tigɛ Yesu si lii Nazarɛt lɛ suomi Galilii tiŋteeŋ a teeli Judiya tiŋteeŋ kala. Jɔɔŋ laa sipaaŋ bubul Wia wiaa, a fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ. ³⁸Ma ma nii Yesu wiaa nɛ. Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛu lɛ a puu doluŋ. U sii mu lee kala, aa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ pipi niaa, aa vaarɛ nialiŋ kala Sitaani si kɛnɛ a nyaga bil. Wia fa chiŋ u hariŋ nɛ tii u wuo ŋiŋaa wiaa deeŋba kala. ³⁹Wialiŋ kala u si ŋaa Jerusalɛm lɛ ari Ju̱u tiŋŋaa tiŋteeŋ kala, la na a ŋaaba daŋsia. Ŋii nɛ ba kpaasu mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ u suu. ⁴⁰Ama Wia chisu suuŋ lɛ tapul-torimuŋ chɛɛŋ a leŋ niaa bira nau. ⁴¹Nuu-kala dee buu na, ama la nialiŋ Wia fa si liisa di la ŋaa u daŋsiaba, la nɛ nau. U si sii suuŋ lɛ, la kala hɔŋ di-bala a dii kiaa. ⁴²U bula pila di la bul Wia wiaa a pi niaa, a dagɛba ari Wia liisu nɛ duu ŋaa ni-weyee ari ni-suunuŋ kala sariya diire. ⁴³U wiaa nɛ nialiŋ kala fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ faa bul ŋii. Ba si nuu-kala si laa u wiaa dii, Wia jaŋ joŋ u haachɛba chɛu u doluŋ lɛ.”

Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a hɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa lɛ

⁴⁴Piita ha síi bul wiaa ŋii nɛ, Wia Diŋ-zɔŋ-la ku tuu hɛ nialiŋ kala fa síi jegili wialiŋ lɛ. ^45-46Ju̱u timma-la fa si laa Yesu wiaa dii a lii Jɔpa a to Piita hariŋ kɔ, ba nia ari baa bul wiaa yiikori-yiriba lɛ ba si bi jiŋ a didɛnnɛ Wia. U ŋaaba wu-kpuŋkpere. Ba fa bi biina ari Wia jaŋ joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a dii zile nialiŋ ma si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa lɛ. Ŋii nɛ Piita bul, ⁴⁷“Wia si joŋ u Diŋ-zɔŋ-la pila ŋii, ŋii nɛ u joŋo pi niaa deeŋba maa. Bɛɛ nɛ jaŋ wuo tɔ niaa deeŋba di ba sí Wii-chuɔlɛ liiŋ fo?” ⁴⁸U ŋaa ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ Yesu Kirisito doluŋ lɛ. Ŋii nɛ ba sulu duu hɔŋ ba teeŋ tapulaa baŋmɛnɛ.

Piita bul u tiŋtiŋŋaa wiaa a pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Jerusalɛm lɛ

¹Yesu naŋzɔɔba-la ari nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii a lii Judiya nia ari nialiŋ dɔŋsuŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa ma nii Wia niiŋ wiaa a sɛi. ²Ŋii nɛ Piita miira mu Jerusalɛm. Nialiŋ si cho di ba keri nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa penee, ka ba-na to Yesu, ba bulu woruŋ aŋ piɛsu, ³“Bɛɛ nɛ tii ŋ mu nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa teeŋ, ma di ba paala dii kiaa?” ⁴Ŋii nɛ Piita suomo bubul wii-la kala si paala chaasa ŋaa. ⁵U bula, “Mi fa hɛ Jɔpa lɛ nɛ a chuchuɔlɛ Wia, a na ari duosoo tuɔŋ di kuŋ a nagɛ gɛri-baliŋ lii wia nyuŋ ku tuu mi teeŋ. Ba kɛŋ gɛri-la niipine-la banɛsɛmiŋ lɛ. ⁶Mi nyilimi u tuɔŋ a na pusuŋ ari bagilaa ari kialiŋ si kɛŋ bɔyɛ tutuuri tiŋteeŋ ari diibiisiŋ. ⁷Ka mi nii nuu yiikoro duu bul, ‘Piita, sii kpu a dii.’ ⁸Ŋii nɛ mi bul, ‘Ai, mi Tiina, mi ha bi ku-la kala si kɛŋ disinniŋ die.’ ⁹Yiikori-la bira lii wia nyuŋ a bula pimi, ‘Ku-la kala Wia si si u zɔmɔ, bira sí bula bul duu kɛŋ disinniŋ.’ ¹⁰Wiiŋ deeŋ ŋaa naaŋsiiŋ butori nɛ, ka kialiŋ miira jil wia nyuŋ.

¹¹Bua-la titia lɛ nɛ baalaa batori ba si tima mi teeŋ a lii Sizariya, ba ku juu dia-la mi fa síi juu. ¹²Wia Diŋ-zɔŋ-la bula pimi di mi sí logo logo ŋaa aŋ to ba hariŋ mu, di mi joŋ niaa kala ba ŋaa kubala nɛ. La di mi naaŋbiiriŋ deeŋba balidu síi lii Jɔpa, la kala nɛ mu Sizariya, a juu Kɔniilias dia. ¹³Ŋii nɛ u bula pila ari ŋii u si na Wia tiŋdaara duu chiŋ u dia tuɔŋ a bula pu, ‘Tiŋ niaa di ba mu Jɔpa a yirɛ baal kubala baa yirɛ Saamɔŋ Piita, a kɛnu kaa kɔ. ¹⁴U jaŋ bul wiaa pima a dagɛma wialiŋ si jaŋ laa ma di ŋ dia niaa kala ta.’ ¹⁵Mi si suomo bubul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la ku tuu hɛba lɛ, ari u fa si laa sipaaŋ hɛla lɛ ŋii. ¹⁶Wiiŋ deeŋ si ŋaa, mi liisi wii-la la Tiina Yesu fa si bula. U fa si,

‘Jɔɔŋ síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ, liiŋ duŋduŋa nɛ u kaa fo.

Ama mi-na jaŋ joŋ mi Diŋ-zɔŋ-la a hɛma lɛ.’

¹⁷Wia si joŋ u Diŋ-zɔŋ-la pila ŋii bua-la lɛ la si ku laa Yesu Kirisito wiaa dii, ŋii nɛ u joŋo dii zile ba ma lɛ. Kubɛɛ nɛ saa kami di mi tɔ Wia duu síba lɛ pɛ?” ¹⁸Ba si nii wialiŋ deeŋba, ba bira bi wii-kala wuo bul. Ba dɛnnɛ Wia a bul, “Wia paala pi nialiŋ ma si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa woŋbiiŋ di ba wuo birima lii ba haachɛba lɛ aŋ kɛŋ miisiŋ.”

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Aŋtiɔk lɛ

¹⁹Bua-la lɛ ba fa si to naasiŋ dudɔgisɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a tiŋ Sitiiviŋ wiaa, ba pisɛ. Ba si pisɛ ŋii, ba mu yi Fɔniisia ari Saapɔs tiŋteeŋ ari taŋ-la ba síi yirɛ Aŋtiɔk, a bul Wia niiŋ wiaa pipi Ju̱u tiŋŋaa duŋduŋa dimɛ. ²⁰Ama nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii a lii Saapɔs ari Sariini sii mu Aŋtiɔk, a bul la Tiina Yesu wiaa a pi nialiŋ si bul Giriik wu-buluŋ maa. ²¹Wia pɛba lɛ a chiŋ ba hariŋ. Niaa yuga a laa Yesu wiaa dii a birima tutou.

²²Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Jerusalɛm lɛ nii wiiŋ deeŋ. Ba tiŋ Banabas duu mu Aŋtiɔk. ²³U si mua, u na ŋii Wia si pɛ nialiŋ lɛ. U tuɔŋ tɔrɛ. U chagilɛba woruŋ a bul di ba chiŋ la Tiina Yesu yarida lɛ ari ba tuɔŋ kala, a sí joŋo ta. ²⁴Banabas fa ŋaa ni-pula nɛ a kɛŋ yarida woruŋ. Wia Diŋ-zɔŋ-la ma hɛu lɛ woruŋ. Niaa yuga a laa la Tiina Yesu wiaa dii a ku tutou. ²⁵Ŋii nɛ Banabas sii mu Taasis duu chɛ Sɔɔl leriŋ. ²⁶U si nau, u kɛnu ba kɔ Aŋtiɔk. Ba di nialiŋ si laa Yesu wiaa dii, ba yie hilimi. Ba hɔŋ dimɛ ji-piliŋ a dagɛ Wia wiaa pi niaa yugɛ. Aŋtiɔk lɛ nɛ ba suomo kɛŋ Yesu haritooro-la kaa yiyirɛ Kirisitiaŋba.

²⁷Bua-la lɛ nɛ nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ dɔŋsuŋ lii Jerusalɛm a kɔ Aŋtiɔk. ²⁸Ba dɔŋɔ yiriŋ nɛ Agabɔs. U sii chiŋ a bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ a bul di losuŋ jaŋ juu dunia kala. Losu-la ku juu di Kulɔɔdiɔs nɛ fa ŋaa kuori-baliŋ. ²⁹Ŋii nɛ Yesu haritooro-la vuurɛ a sɛi di ba jaŋ joŋ moribiee tiŋ, di ba kaa mu pɛ ba naaŋbiiri-la si hɛ Judiya lɛ, di nuu-kala tia magɛ ŋii kala u si kɛnɛ. ³⁰Ba kaa kɔ. Ba joŋo tiŋ Banabas ari Sɔɔl, di ba kaa mu pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii kuhiasiŋ Judiya lɛ.

Ba wasa to naasiŋ dɔgisɛ Yesu naŋzɔɔba

¹Kuoro kubala nɛ hɛ dimɛ a bibeŋ Ju̱u tiŋŋaa tiŋteeŋ. U yiriŋ nɛ fa Hɛrɔd. Bua deeŋ lɛ u suomo to naasiŋ dudɔgisɛ nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi. ²U ŋaa ba joŋ tokobii a kpu Jɔɔŋ naaŋbie Jeems. ³U si na di Ju̱u tiŋŋaa tuɔŋ tɔrɔ wii-la u si ŋaa lɛ, u ŋaa ba kɛŋ Piita ma tɔ dia. (Wiiŋ deeŋ ŋaa ba gbieli-bal-la lɛ nɛ ba si yie dii boroboro si bi si-buruŋ kɛnɛ.) ⁴Ba si kɛŋ Piita, ba kɛnu kaa mu tɔ dia. Dimɛ nɛ ba ŋaa laali-yuoroo fii ari balidu bibenu. Banɛsɛ yie benu mua, banɛsɛ ma bira ku laaba lɛ. Hɛrɔd fa biina di diisiŋ kieliŋ gbiele-la nɛ bal, ka u kɛnu lii pi nialiŋ di ba dii u sariya. ⁵Piita fa si hɛ sarika lɛ ŋii, nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi chuɔlɛ Wia pupu ari siifiɛsiŋ.

Ba liisɛ Piita sarika lɛ

⁶Titaŋ kubala Piita fa piŋ doŋ laali-yuoro-la baliamiŋ síi benu pɛgɛ. Ba fa kɛŋ chɔrumɔɔ balia nɛ a kaa vɔɔ u nisaa lɛ, ka laali-yuoroo balia ma chiŋ sarika-la boiŋniiŋ a pɔ. U taŋ níi pul di Hɛrɔd fa kɛnu kaa lii nialiŋ tuɔŋ di ba dii u sariya. ⁷Piita hɛ dimɛ ŋii di Wia tiŋdaara kubala nɛ chiŋ dimɛ ŋii. Pulumuŋ chaanɛ sarika-la tuɔŋ. Wia tiŋdaari-la ku pɛɛsɛ Piita vaaŋ pɛ a chisu, a bula pu duu sii lima. Chɔrumɔ-la guu lii Piita nisaa lɛ tuu tel. ⁸Ŋii nɛ Wia tiŋdaari-la bula pu duu paa u kiaa laalɛ a hɛ u nɛŋtɛŋŋɛɛ. Piita ŋaa ŋii Wia tiŋdaari-la si bula pu. U bira bula pu duu joŋ u gɛri-bɔsɔ baagɛ a to u hariŋ. ⁹U to u hariŋ a lii sarika-la tuɔŋ. U síi to Wia tiŋdaari-la hariŋ ŋii, u fa ha bi jiŋ ari wii-la Wia tiŋdaari-la síi ŋaa, ŋaa wutitii. U biina u na ari duosoo tuɔŋ nɛ. ¹⁰Ba mu kieli laali-yuoro-la si chiŋ sipaaŋ a bibeŋ sarika-la, a bira mu kieli laali-yuoro-la dɔŋsuŋ ma si chiŋ hariŋ a ma ha bibeŋ sarika-la, a mu yi hɔɔŋ boro-la si tɔ boiŋnii-baaliŋ a jujuu taŋ-la. Boi-la suri u titia lɛ, ba lii. Ba lii joŋ woŋbii kubala aa vɛŋ. Ba si mu mua, Wia tiŋdaari-la joŋ Piita ta. ¹¹Ŋii nɛ Piita sisɛlɛ ku jiŋ ari wii-la si ŋaau lɛ ŋaa wutitii nɛ. U bul, “Mi lɛɛlɛ jima ari Wia nɛ tiŋ u tiŋdaara u ku laami ta Hɛrɔd nisiŋ lɛ ari wialiŋ kala Ju̱u tiŋŋaa fa si biina ba ŋaami lɛ.”

¹²Piita si jiŋ wiiŋ deeŋ lɛ, u mu Jɔɔŋ Maak naaŋ Mɛɛri dia. U mu dimɛ, di niaa fa yuga a hilimee chuɔlɛ Wia. ¹³Piita ŋmoo boro. Toli-bie kubala baa yirɛ Roda, u fa ŋaa ketii nɛ dia-la lɛ. U kɔ duu na. ¹⁴U ku nii Piita yiikoro a wuo jiŋ di Piita nɛ. U tuɔŋ tɔrɛ woruŋ. U bi boi-la suro aŋ miira fá juu bula pi niaa di Piita nɛ chiŋ di-jaliŋ. ¹⁵Ba si toli-bie-la nyuŋ tuo. Ka u-na ha bul di wutitii nɛ. Ŋii nɛ ba bira bul, u ni-dima nɛ u na. ¹⁶Ka Piita ma ha chiŋ a ŋmuŋmoo boro. Ŋii nɛ ba ku kɛŋ boro-la suri a nau. U ŋaaba wu-kpuŋkpere. ¹⁷Ŋii nɛ Piita kɛŋ u nisiŋ vigi di ba kɛŋ goŋ, aŋ bula piba ŋii Wia si kɛnu kaa lii sarika-la tuɔŋ. U si di ba bul wiiŋ deeŋ a pi Jeems ari u naaŋbiiri-la ma dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii. U si bul ŋii dɛrɛ, u lii to lee dɔŋ mu.

¹⁸Taŋ si pula, laali-yuoro-la si pɔ sarika-la bi Piita na. Ba tuɔbiinaa kala vugimɛ. Ba pipiɛsɛ dɔŋɔ di bɛɛ nɛ ŋaa Piita lɛɛ? ¹⁹Ŋii nɛ Hɛrɔd bul di ba chɛ kɛnu kaa kɔ. Ba chɛu lɔl. Hɛrɔd piɛsɛ laali-yuoro-la duu na wii-la kala si ŋaa, aŋ ŋaa ba kpuba. Ŋii nɛ Hɛrɔd sii lii Judiya tiŋteeŋ, a mu Sizariya a hɔŋ dimɛ.

Kuoro Hɛrɔd suba

²⁰Bua deeŋ lɛ Hɛrɔd fa na baaniŋ woruŋ Taya ari Saadɔŋ niaa nyuŋ. Ba síi hilime mu di ba na Hɛrɔd, ba laa sipaaŋ a na Bilasitas, nii-la síi beŋ kuoro dia nɛ, duu pɛba lɛ. U pɛba lɛ. Ŋii nɛ ba mu Hɛrɔd teeŋ a sulu duu leŋ di ba siŋ. Ba taŋ niaa kudiilee lii kuoro tiŋteeŋ nɛ. Ŋii nɛ tii baa sulu ŋii. ²¹Hɛrɔd hɛ tapulii nɛ di ba kɔ. Tapulii-la si yie, Hɛrɔd sii laalɛ u kuori-gɛnniŋ a hɔŋ u kuori-kpasa nyuŋ, a bul wiaa pipi nialiŋ. ²²Ŋii nɛ nialiŋ faasa ŋiŋaa goŋ a bul, “U bi naga nuhuobiine níi bul wiaa deeŋba, Wia nɛ.” ²³Ba si bul ŋii, Hɛrɔd bi Wia zile pa. Ŋii nɛ tii Wia tiŋdaara ku tuu ŋmoo Hɛrɔd lo lima lima u suu, naŋchuɔlaa diiu.

²⁴Ka Wia niiŋ wiaa ha teeli leriŋ. Niaa yuga a nii a laa dii. ²⁵Banabas ari Sɔɔl si tiŋ tiŋtimii-la dɛrɛ, tiŋtimii-la ba si si di ba mu tiŋ Jerusalɛm lɛ, ba miira mu Aŋtiɔk, a pɛ kɛŋ Jɔɔŋ Maak ma pɛba lɛ mu.

Ba liisɛ Banabas ari Sɔɔl a tiŋba di ba mu leree dɔŋsuŋ a bul Wia wiaa.

¹Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ari kerichiba dɔŋsuŋ fa hɛ Aŋtiɔk lɛ, nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi teeŋ. Ba yiriŋ nɛ Banabas, ari Simiaŋ ba síi yirɛ ni-bine, ari Lusias si lii Sariini, ari Sɔɔl ari Maneyaŋ. (Tiŋteeŋ kuoro Hɛrɔd nɛ diɛsɛ Maneyaŋ.) ²Niaa deeŋba tiŋ tiŋtiŋŋaa pipi Wia a vuvɔɔ niiŋ. Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la bula piba a bul, “Má liisɛ Banabas ari Sɔɔl pimi di ba tiŋ tiŋtimii-la mi si joŋo piba di ba ŋaa.” ³Ba chuɔlɛ Wia a vɔɔ niiŋ, a joŋ ba nisaa daŋba lɛ, aŋ taba.

Banabas ari Pɔɔl hɛ Saapɔs lɛ

⁴Wia Diŋ-zɔŋ-la si tiŋba ŋii, ba sii mu Selusia, a lii dimɛ a juu liiŋ daboro, a mu tiŋtee kubala liiŋ si gollo chu baa yirɛ Saapɔs. ⁵Ba si yi dimɛ, ba mu Saapɔs taŋ dɔŋɔ baa yirɛ Salamis. Ba bul Wia niiŋ wiaa Ju̱u tiŋŋaa Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ dimɛ. Ba kɛŋ Jɔɔŋ Maak ma pɛ kɔ duu pɛ tiŋ tiŋtimii-la. ⁶Ba gɔllɛ tiŋtee-la kala liiŋ si gollo chu, a mu yi taŋ kubala baa yirɛ Paafɔs. Dimɛ nɛ ba na daalusuŋ tiina kubala baa yirɛ Baa-Yesu. U fa ŋaa Ju̱u tiina nɛ aŋ nyia wiaa bul duu-na bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. ⁷U fa hɛ ba taŋ kuoro dia lɛ nɛ, baa yirɛ Saajas Pɔɔlɔs. Kuoru-la fa ŋaa wu-jinnu nɛ. U yirɛ Banabas ari Sɔɔl u sipaaŋ. U faa chɛ di ba bul Wia niiŋ wiaa pu nɛ. ⁸Daalusuŋ tiina Ɛlimas lii ba hariŋ aa walimɛ di kuoru-la sí Yesu wialaa laa dii. (Giriik lɛ ba kɛŋ Baa-Yesu yiyirɛ Ɛlimas nɛ.) ⁹Ŋii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la ku hɛ Sɔɔl lɛ. (Ba fa kɛnu kaa yiyirɛ Pɔɔl ma nɛ.) U chaarɛ siaa pɛ daalusuŋ tiina-la lɛ ¹⁰a bula pu, “Ŋ-na Sitaani bie deeŋ, ŋ ŋaa ku-zɔŋ kala diŋdɔŋ nɛ. Ŋ ŋaa zɛŋbɛ tiina maa a ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ kiŋkɛŋ. Wia woŋbii-titiiba-la ŋ kaa golibi nɛ. ¹¹Bee na, Wia jaŋ ku tuuŋ lɛ, ŋ jaŋ nyulimɛ, a magɛ magina kubala ŋ bi jaŋ na pulumuŋ.” U si bul ŋii, kuŋ guu tɔ u siaa, u bira bi na. U gɔllɔ chichɛ nuu duu kɛŋ u daaŋ lɛ. ¹²Kuoru-la si na wii-la si ŋaa, u laa Yesu wiaa dii. Wialiŋ u si gunna a tigɛ la Tiina Yesu lɛ ŋaau wu-kpuŋkpere.

Banabas ari Pɔɔl hɛ Aŋtiɔk lɛ, Pisiidia tiŋteeŋ lɛ

¹³Pɔɔl ari u naŋdɔŋsuŋ sii juu liiŋ daboro a lii Paafɔs, a kiele mu taŋ kubala baa yirɛ Pɛɛga a hɛ Paŋfiilia tiŋteeŋ lɛ. Jɔɔŋ Maak taba dimɛ aŋ miira mu Jerusalɛm. ¹⁴Ba ma sii dimɛ a mu Aŋtiɔk, Pisiidia tiŋteeŋ lɛ. Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, ba mu juu Wii-chuɔlɛ dia a hɔŋ. ¹⁵Ba si hɔŋ ŋii, nuu karimɛ wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto, ari Wia tenni-la nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ fa si ŋmuŋsa. Ba si karima dɛrɛ, Wii-chuɔlɛ dia-la kuhiasiŋ tiŋ di ba bula piba a bul, “Mi naaŋbiiriŋ, di ma nɛ kɛŋ wii si jaŋ wuo pɛ niaa deeŋba lɛ di ba nyuŋ nyaasɛ, má bul.”

¹⁶Ŋii nɛ Pɔɔl sii chiŋ a kɛŋ u nisiŋ vigi di ba kɛŋ goŋ, aŋ suomo bubul, “Mi naaŋbiiriŋ Iziral timma ari ma nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa a hɛ daha a fifá Wia, má jegile nii mi teeŋ. ¹⁷Wia-la ma Iziral tiŋŋaa deeŋba síi to, u nɛ tuɔsɛ la naabalimaba a ŋaa ba puŋ a yugɛ, bua-la lɛ ba fa si ŋaa nuhuɔraa Ijipiti tiŋteeŋ lɛ. U doluŋ lɛ nɛ u kɛŋba kaa lii Ijipiti lɛ. ¹⁸U beŋba ari kenyiri jisiŋ mahiŋ balia giri-bine tuɔŋ. ¹⁹U leŋe ba yuo ta-geŋtisiŋ balipɛ Keenaŋ tiŋteeŋ lɛ a laa tiŋtee-la a dii. Ba hɔŋ dimɛ jisiŋ zɔ-banɛsɛ ari mahiŋ balia ari fii. ²⁰Ba si hɔŋ lee-la, Wia liisɛ ba tuɔŋ nihiaŋ duu bibeŋ ba tiŋteeŋ. Ba vɛnɛɛ ŋaa ŋii nɛ, ka Samuɛl-na kɔ. U fa ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ dɔŋɔ nɛ. ²¹Ŋii nɛ ba sul Wia duu piba kuoro. Wia sɛi a liisɛ Sɔɔl piba. Sɔɔl fa ŋaa Kis bie nɛ a lii Bɛŋjamiŋ doho niaa tuɔŋ. U dii kuoruŋ jisiŋ mahiŋ balia. ²²Ŋii nɛ Wia kiru kuoruŋ lɛ aŋ ŋaa Devit dii kuoruŋ. U bul wiaa a tigɛ Devit lɛ a bul, ‘Jɛsi bie Devit nɛ ŋaa mi tuɔtɔru nia. U jaŋ ŋaa wii-kala mi síi chɛ duu ŋaa.’ ²³Devit doho niaa tuɔŋ nɛ Yesu lii. Wia ŋaa u ku ŋaa Iziral niaa Laataara, ari u fa si bul ŋii. ²⁴Ka di Yesu-na kɔ, Jɔɔŋ bul Wia wiaa pi Iziral tiŋŋaa kala, a bul di ba birima lii ba haachɛ lɛ aŋ fo Wii-chuɔlɛ liiŋ. ²⁵Jɔɔŋ tiŋtiŋŋaa si kpagɛ dɛriŋ, u piɛsɛ niaa, ‘Kubɛɛ nɛ ma biinɛ di mi ŋaa? Mi dee nii-la ma síi gbɛru duu kɔ. U jaŋ kɔ mi hariŋ. Nii-la-na mi paala bi maga di mi kɛŋ u nɛŋtɛŋŋɛɛ ŋmɛniŋ a puri!’

²⁶Mi naaŋbiiriŋ Abiraham doho niaa ari ma nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa a hɛ daha a fifá Wia, la wiaa nɛ ba tiŋ di ba bul wialiŋ deeŋba si jaŋ wuo laala ta. ²⁷Yesu si kɔ, nialiŋ si hɛ Jerusalɛm lɛ ari ba kuhiasiŋ fa bi jiŋ ari u nɛ ŋaa la Laataara. Ba ma bi nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ wu-bulii-la bubuɔŋ jiŋ, wialiŋ ba si yie karimɛ chɛ-wiesii-la chɛɛŋ kala. Ama ba ha leŋ nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ niiŋ wialiŋ ku ŋaa wutitii, a kpu Yesu. ²⁸Ba paala bi wii-kala na u si ŋaa chei a magɛ di ba kpuu, ka ba sul Paalit duu leŋ di ba kpuu. ²⁹Ba si ŋaa wialiŋ kala dɛrɛ ba si laa sipaaŋ ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ a mu tigɛ Yesu lɛ, ba soru daa-gɛsɛɛ nyuŋ a joŋu hugi. ³⁰Ama Wia chisu suuŋ lɛ. ³¹U si sii suuŋ lɛ, u kɛŋ u titia ku dagɛ ba di nialiŋ fa si lii Galilii a mu Jerusalɛm. Ba nau yugɛ. Ba nɛ lɛɛlɛ saa bul u wiaa pipi Iziral tiŋŋaa. ³²La ma saa kɔ di la bul Wia wu-zɔmɔ-la pima. Wii-la Wia fa si bula pi la naabalimaba duu jaŋ ŋaa, ³³lɛɛlɛ u ŋaa pila, la nialiŋ si ŋaa ba doho niaa. Wia chisɛ Yesu suuŋ lɛ u kɛŋ miisiŋ. Ba fa ŋmuŋsɛ ŋii nɛ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ lɛ ba síi yirɛ Saams. Ba ŋmuŋsa a tigɛ Yesu lɛ a bul,

‘Ŋ ŋaa mi Bii nɛ.

Mi nɛ luluŋ jiniŋ.’

³⁴Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ma a tigɛu lɛ ari Wia si,

‘Mi jaŋ sɛnɛ tou lɛ a pɛma lɛ woruŋ

ari mi fa si bul ŋii a pi Devit.’

U bul ŋii nɛ aŋ chisɛ Yesu suuŋ lɛ, duu bira bi jaŋ suu a pua. ³⁵Wia teniŋ baa yirɛ Saams sɛmɛ dɔŋɔ maa ba bira ŋmuŋsa,

‘Ŋ bi jaŋ leŋ di ŋ Tuɔ-pul Tiina suu a pua.’

³⁶Devit fa ŋaa wialiŋ Wia síi chɛ duu ŋaa. U ŋaa ŋii u miisiŋ lɛ aŋ suu. Ba joŋu hugi u naabalima sɛmɛ, u pua. ³⁷Ama nii-la Wia si chisɛ suuŋ lɛ, u-na bi pua. ³⁸Mi naaŋbiiriŋ, u maga di ma kala jiŋ woruŋ di baala deeŋ wiaa nɛ ŋaa la wuo bubul di Wia jaŋ joŋ ma haachɛba chɛma. ³⁹Nuu-kala si laa u wiaa dii, u laa u haachɛba kala ta nɛ, haachɛba-la kala wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto fa si bi wuo laa ta. ⁴⁰Má fiɛlɛ ma siaa di wialiŋ nialiŋ síi bul, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, sí ma lɛ ŋaa. Ba si,

⁴¹‘Ma nialiŋ síi mɔŋ Wia,

má bee na tiŋtimii-la mi si jaŋ tiŋ ma miisiŋ tapuluŋ lɛ.

Di nuu nɛ bula pima, ma bi jaŋ laa dii duu sɛnɛ ŋaa wutitii.

U jaŋ ŋaama wu-kpuŋkpere a leŋ di ma suu.’ ”

⁴²Pɔɔl ari Banabas si bul wiaa deeŋba kala dɛrɛ, ba sii lii Wii-chuɔlɛ dia lɛ. Ba síi mu, nialiŋ sulba di ba miira kɔ hariŋ chɛ-wiesii-la chɛɛŋ, a bira bul wiaa deeŋba piba. ⁴³Ŋii nɛ nialiŋ kala lii Wii-chuɔlɛ dia lɛ. Ju̱u tiŋŋaa ari nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa aŋ tuto Ju̱u tiŋŋaa, ba yuga a to Pɔɔl ari Banabas hariŋ. Pɔɔl ari Banabas bul wiaa piba a susulba di ba chiŋ Wia wu-zɔmɔ-la lɛ a sí joŋo ta.

⁴⁴Hariŋ chɛ-wiesii-la si yie, niaa jesiŋ kala si hɛ taŋ-la lɛ nɛ mu Wii-chuɔlɛ dia di ba jegile nii Wia niiŋ wiaa. ⁴⁵Ju̱u tiŋŋaa fa si na ni-daŋ-la si hilime ŋii, ba didii hadɔruŋ. Ba jujuu Pɔɔl lɛ ari wialiŋ u síi bul a tutuusu. ⁴⁶Ka Pɔɔl ari Banabas bul wiaa ari nyu-duoŋ a bul, “U fa maga di la laa sipaaŋ bul Wia niiŋ wiaa pi ma Ju̱u tiŋŋaa nɛ, ka ma viaba ta aŋ bibiinɛ ma bi maga di ma kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ. La jaŋ leŋma aŋ mu nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa teeŋ. ⁴⁷Wia nɛ bula pila di la ŋaa ŋii. U bul wiiŋ deeŋ Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ. U si,

‘Mi nɛ liisiŋ di ŋ ŋaa nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa pulumuŋ.

Ŋ jaŋ bul Wia niiŋ wiaa dunia sɛmɛ-na kala, di Wia laa nialaa ta.’ ”

⁴⁸Nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa si nii wiiŋ deeŋ, ba tuɔŋ kala tɔrɛ, ba bul di Wia niiŋ wiaa sima kiŋkɛŋ. Nialiŋ Wia si liisa di ba kɛŋ miisi-la si bi dɛrɛ, ba laa wialiŋ dii. ⁴⁹La Tiina Yesu niiŋ wiaa teeli lee-la kala. ⁵⁰Ama Ju̱u tiŋŋaa nyisɛ taŋ-la nihiasiŋ ari haala-la si ŋaa ni-balaa a fifá Wia a hɛ. Ba di Ju̱u tiŋŋaa suomo to naasiŋ dudɔgisɛ Pɔɔl ari Banabas, a ŋaa ba lii ba tiŋteeŋ lɛ. ⁵¹Pɔɔl ari Banabas kpesi ba nɛŋtɛŋŋɛɛ hagila hɛba lɛ, a dagɛba ŋii di ba wii dee, aŋ lii mu Ikooniam. ⁵²Ka nialiŋ si laa Yesu wiaa dii Aŋtiɔk lɛ, ba tuɔŋ kala tɔrɛ. Wia Diŋ-zɔŋ-la ma hɛba lɛ woruŋ.

Banabas ari Pɔɔl mu Ikooniam

¹Pɔɔl ari Banabas si hɛ Ikooniam lɛ, ba juu Ju̱u tiŋŋaa Wii-chuɔlɛ dia a bul Wia wiaa. Ba si chaasa bul Wia wiaa ŋii, ni-daŋ ku laa Yesu wiaa dii, Ju̱u tiŋŋaa ari Giriik tiŋŋaa kala. ²Ama Ju̱u tiŋŋaa si bi Yesu wiaa laa dii, ba nyisɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa hɛ. Ba tuɔbiinaa bira bi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii teeŋ mua. ³Pɔɔl ari Banabas hɔŋ lee-la a dieni. Ba bul la Tiina Yesu wiaa ari nyu-duoŋ. U ma pɛba lɛ a piba doluŋ ba ŋiŋaa wu-magilaa ari wu-kpuŋkperisiŋ. Niaa ku jiŋ ari la Tiina Yesu zile wiaa nɛ ba sɛnɛɛ bul. ⁴Nialiŋ fa si hɛ taŋ-la lɛ kɛŋ ba titia kpaa balia. Dɔŋsuŋ tuto Ju̱u tiŋŋaa, dɔŋsuŋ ma tuto Yesu naŋzɔɔba-la. ⁵Ŋii nɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa ari Ju̱u tiŋŋaa ari ba kuhiasiŋ wiwalimɛ di ba dɔgisɛ Pɔɔl ari Banabas aa chɛ di ba paa tabiaa yiyagɛba. ⁶Ba ku jiŋ a sii fá mu Lisita, a lii dimɛ a mu Dɛɛbi. Ba kala ŋaa ta-biisiŋ nɛ Lakoonia tiŋteeŋ lɛ. Ba ma mu ta-biisi-la si golli Lakoonia tiŋteeŋ chu. ⁷Dimɛ kala nɛ ba bul Yesu wu-zɔmɔ-la wiaa.

Banabas ari Pɔɔl mu Lisita ari Dɛɛbi.

⁸Ba fa si mu Lisita ŋii di baal kubala gbɛrikɛ hɔŋ dimɛ. Ba lulu duu gbɛrikɛ nɛ. U ha bi vɛnɛ na. ⁹U hɔnɔ jegile nii Pɔɔl fa síi bul wialiŋ. Pɔɔl chaarɛ siaa benu, a na duu laa dii ari Yesu jaŋ wuo a vaaru. ¹⁰U faasa bula pu, “Sii chiŋ ŋ naasiŋ nyuŋ.” U pura sii chiŋ u naasiŋ nyuŋ aa vɛŋ. ¹¹Nialiŋ fa si hilime a na wii-la Pɔɔl fa si ŋaa, ba suomo kpikpia goŋ aa bul ari ba yiikoro lɛ a bul, “Vesiŋ nɛ birimɛ nuhuobiine ku tuu la tuɔŋ.” ¹²Ŋii nɛ ba kɛŋ Banabas yiyirɛ Zuus. Zuus nɛ fa ŋaa ba veŋ-hiaŋ. Pɔɔl nɛ fa nii-la síi bul wiaa, ŋii nɛ tii ba yiru Hɛɛmis maa, ba veŋ-hiaŋ naŋzɔɔ yiriŋ nɛ ŋii. ¹³Ba vene Zuus dia ba fa si juu kpikpaarɛ, fa chiŋ ba taŋ sipaaŋ. Vene tiina kɛŋ nɛ-belliŋ ari tii-fiilaa ba si kaa guori kaa kɔ dia-la boiŋniiŋ. Ba di nialiŋ fa si hilime ka chɛ di ba kpaarɛ Yesu naŋzɔɔba-la nɛ. ¹⁴Banabas ari Pɔɔl si nii wii-la ba síi chɛ ba ŋaa, ba kɛŋ ba gɛnniŋ kiɛsɛ, a dagɛba ŋii ari ba bi sɛyɛ, aŋ fá juu nialiŋ tuɔŋ a faasa bul, ¹⁵“La naŋdɔŋsuŋ, bɛɛ nɛ tii maa ŋaa ŋla? La ma ŋaa nuhuobiinee nɛ. La kɔ di la bul la Tiina Yesu wu-zɔmɔ-la nɛ pima, di ma wuo leŋ ma vui-tɔɔnu-la aŋ birima to Wia-la si weye. U nɛ ŋaa wia nyuŋ, ari tiŋteeŋ, mugi-balaa ari fuonuŋ, ari kuŋ-kala si hɛ dunia lɛ. ¹⁶Buŋbuŋ Wia leŋe la naabalimaba tuto ba titia woŋbiiŋ nɛ. ¹⁷U fa ŋaa wu-zɔŋŋɔɔ pipi niaa, a didagɛba ŋii ari u hɛ dimɛ. U ŋaa duonuŋ ninii a ŋaa baga kiaa wiwasɛ, ma didii kiaa a vuvɔgɛ a kala kɛŋ tuɔtɔruŋ.” ¹⁸Banabas ari Pɔɔl bul wiaa deeŋba kala nɛ, ka nialiŋ ha bi sɛyɛ aŋ chichɛ di ba kpaarɛba. Ba na hɛɛŋ nɛ, ka nialiŋ-na leŋ.

¹⁹Di Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ lii Aŋtiɔk, Pisiidia tiŋteeŋ lɛ, a ma kɔ. Dɔŋsuŋ ma lii Ikooniam a kɔ. Ba ku kɛsɛ nialiŋ pɛ ba titia lɛ a yagɛ Pɔɔl ari tabiaa, a kɛnu lɛrɛ lii ba taŋ tuɔŋ. Ba biina u fa suba nɛ. ²⁰Yesu haritooro-la mu a gollu. Ŋii nɛ u sii a miira juu taŋ tuɔŋ. U taŋ si pula, ba di Banabas sii mu Dɛɛbi.

Ba miira lii Siiria a mu Aŋtiɔk

²¹Pɔɔl ari Banabas bul Yesu wu-zɔmɔ-la wiaa lee-la ma lɛ. Ba si bul ŋii, niaa yuga a laa Yesu wialiŋ dii a tuto ba hariŋ. Ŋii nɛ ba miira mu Lisita, a sii dimɛ a mu Ikooniam, a bira sii dimɛ a miira mu Aŋtiɔk Pisiidia tiŋteeŋ lɛ. ²²Leree deeŋba kala ba yie bul wiaa pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii di ba wasa kɛŋ yarida aa ŋaa di ba nyuŋ nyaasɛ di ba chiŋ ba yarida lɛ, a sí joŋo ta. Ba ma bula piba di nialiŋ si laa Yesu wialiŋ dii, di ba jaŋ na hɛɛŋ kiŋkɛŋ, ka di ba-na juu Wia kuorii-la tuɔŋ. ²³Lee-na kala nialiŋ si laa Yesu wialiŋ dii aa hilimi, ba ma liisɛ niaa ba tuɔŋ di ba ŋaa ba kuhiasiŋ. Ba nɛ ŋaa ŋii, ba yie chuɔlɛ Wia piba aa vɔɔ niiŋ, aŋ joŋba hɛ la Tiina Yesu nisiŋ lɛ. U-na la Tiina Yesu wiaa nɛ ba laa dii.

²⁴Ŋii nɛ ba gɔllɛ Pisiidia tiŋteeŋ kala dɛrɛ aŋ lii mu Paŋfiilia tiŋteeŋ. ²⁵Dimɛ ba bul Wia niiŋ wiaa taŋ kubala baa yirɛ Pɛɛga, a bira lii dimɛ a mu taŋ kubala baa yirɛ Atalia. ²⁶Ba lii dimɛ a juu liiŋ daboro, a bira miira mu Aŋtiɔk. Dimɛ nɛ ba fa joŋba hɛ Wia nisiŋ ari u lahɔrimɔ lɛ di ba wuo tiŋ ba tiŋtiŋŋaa. Lɛɛlɛ ba tiŋ tiŋtimii-la dɛrɛ. ²⁷Ba si miira ku yi Aŋtiɔk, ba yirɛ nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aa hilimi, a bula piba wu-zɔmɔ-la kala Wia si toba lɛ a ŋaa, a dagɛba ŋii Wia si wuo suri woŋbiiŋ a pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa, ba ma wuo laa Yesu wiaa dii. ²⁸Ba hɔŋ dimɛ, ba di nialiŋ si laa Yesu wiaa dii teeŋ, a dieni.

Yesu naŋzɔɔba ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii kuhiasiŋ hilime Jerusalɛm lɛ

¹Baalaa dɔŋsuŋ ma lii Judiya a kɔ Aŋtiɔk, a suomo didagɛ ba naaŋbiiri-la si laa Yesu wiaa dii a bul, “Wia bi jaŋ wuo laama ta, see ma keri ma penee, ari Moosis fa si bil niiŋ pima ŋii.” ²Ŋii nɛ Pɔɔl ari Banabas kɛŋ nii-doluŋ woruŋ. Ba di nialiŋ si lii Judiya kɛŋ wii-la lilɛrɛ. Ba vuurɛ di Pɔɔl ari Banabas ari nialiŋ dɔŋsuŋ si lii Aŋtiɔk, di ba mu Jerusalɛm a na Yesu naŋzɔɔba-la ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi kuhiasiŋ dimɛ, a mu tigɛ wiiŋ deeŋ lɛ. ³Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi kɛŋba lii hɛ wɛniŋ lɛ. Ba síi mu ŋii, ba to Fɔniisia ari Samaria tiŋteeŋ a bula pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ ŋii nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa si birima tuto Wia. Ba si bul wu-zɔmuŋ deeŋ ŋii, nialiŋ tuɔŋ tɔrɛ kiŋkɛŋ. ⁴Ba si mu yi Jerusalɛm, Yesu naŋzɔɔba-la ari nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aa hilimi ari ba kuhiasiŋ, ba kɛŋba woruŋ. Ba bula piba wialiŋ kala Wia si ŋaaba lɛ. ⁵Ama nialiŋ dɔŋsuŋ ma si laa Yesu wiaa dii aa to nialiŋ ba síi yirɛ Farisii tiŋŋaa, ba sii chiŋ a bula piba a bul, “U maga di ba keri ba penee aŋ tuto wialiŋ Moosis fa si bile di maa to.”

⁶Yesu naŋzɔɔba-la ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii kuhiasiŋ bira hilimi di ba bira biinɛ wiiŋ deeŋ wiaa. ⁷Ba hɔnɔ kɛŋ wii-la a lɛrɛ dieni. Ŋii nɛ Piita sii chiŋ aŋ bul, “Mi naaŋbiiriŋ, ma jima ari faafaa kala nɛ Wia liisɛmi ma tuɔŋ di mi bul Wia wu-zɔmɔ-la wiaa a pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa, di ba ma wuo laa Yesu wiaa dii. ⁸Mi mu bula piba. Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛba lɛ ari u fa si joŋo hɛla lɛ ŋii, a dagɛ ŋii ari u maga di ba ma laa Yesu wiaa dii. U saa jiŋ nuu-kala tuɔŋ. ⁹U bi nialiŋ si ŋaa Ju̱u tiŋŋaa ari nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa kaa pɔrɛ. Nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa ma laa Yesu wiaa dii, ŋii nɛ tii u joŋ ba ma haachɛba chɛba. ¹⁰Bɛɛ nɛ tii ma joŋ chugi-baliŋ aa chuŋ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa aŋ laa Yesu wiaa dii, aa magisɛ Wia ŋii? La di la naabalimaba kala, la fa bi chuga deeŋ wuo chuŋ. ¹¹La laa dii ari la Tiina Yesu duŋduŋa lahɔrimɔ lɛ nɛ Wia jaŋ laala kala ta ari u si laaba ta ŋii.”

¹²Piita si bul wii-la dɛrɛ, nialiŋ kala fa si hilime ŋaa fuii, a jegile nii Banabas ari Pɔɔl teeŋ. Ba bul wu-magila-la ari wu-kpuŋkperisi-la Wia si toba lɛ ŋaa nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa lɛ. ¹³Ba si bul wialiŋ dɛrɛ, Jeems ma bul, “Mi naaŋbiiriŋ, má jegile nii mi teeŋ. ¹⁴Saamɔŋ Piita bula pima Wia si laa sipaaŋ cho nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa ŋii, a tuɔsɛ niaa ba tuɔŋ di ba ŋaa u niaa. ¹⁵Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ma fa bul wiiŋ deeŋ Wia teniŋ tuɔŋ. Ba si, Wia bula a bul,

¹⁶‘Mi jaŋ miira kɔ a chuulɛ Devit dia-la si tele.

Mi jaŋ wasa taasɛ je-kiɛri-la duu chiŋ woruŋ.

¹⁷Mi jaŋ ŋaa ŋii di dunia niaa ni-kaanaa ma ku chɛ Wia a tou.

Nialiŋ mi si tuɔsa nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa tuɔŋ di ba ŋaa mi niaa,

ba ma jaŋ ku chɛmi a tomi.’

¹⁸Wia bul ŋii faafaa kala nɛ di niaa jiŋ.” ¹⁹Ŋii nɛ Jeems bul, “Mi biina u bi maga di la walimɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa aŋ birima tuto Wia. ²⁰Ama má leŋ di la ŋmuŋsɛ teniŋ piba a bula piba di ba bira sí vuiŋ kaa tiŋ a birisi ba titia, di ba leŋ ba-chɔruŋ ari ha-chɔruŋ wu-ŋaalaa, a sí pusuŋ si suu pimee dii, a sí pusuŋ chaliŋ ma dii. ²¹Bɛɛ wiaa ba yie dagɛ wialiŋ Moosis fa si bile di la tuto ta-biisi-la kala lɛ nɛ. Ba ŋaa ŋii faafaa kala nɛ a kaa kɔ jiniŋ. Ba ma yie karimɛ wialiŋ Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ chɛ-wiesii-la-na kala chɛɛŋ.”

Ba ŋmuŋsɛ teniŋ pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa aŋ laa Yesu wiaa dii.

²²Yesu naŋzɔɔba-la ari kuhiasi-la ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi, ba vuurɛ a liisɛ ba tuɔŋ niaa, a tiŋba di ba di Pɔɔl ari Banabas mu Aŋtiɔk. Ba liisɛ Judas ba síi yirɛ Basabas ari Saalas. Niaa deeŋba balia nɛ fa ŋaa ba tuɔŋ sipaa-laaraa. ²³Ba joŋ teniŋ piba a tiŋba. Teŋ-la lɛ ba fa ŋmuŋsɛ ŋla nɛ, “La nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a ma ŋaa Yesu naŋzɔɔba, ari nialiŋ si ŋaa kuhiasiŋ la tuɔŋ, laa chuɔlɛma, ma nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aŋ bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa a hɛ Aŋtiɔk ari Siiria ari Siliisia lɛ. ²⁴La nia ari la niaa dɔŋsuŋ kɔ ma teeŋ a walimɛma, a kɛŋ ma tuɔbiinaa vugimɛ. La bi bula piba di ba ŋaa ŋii. ²⁵Ŋii wiaa la hilime nɛ a vuurɛ. U zɔmɔ pila di la liisɛ niaa a tiŋba ma teeŋ, di ba di la naŋdɔŋsuŋ Banabas ari Pɔɔl nɛ jaŋ kɔ. ²⁶Niaa deeŋba joŋ ba miisiŋ a yɔɔ suuŋ ba fa síi tiŋ la Tiina Yesu Kirisito tiŋtiŋŋaa. ²⁷La saa tiŋ Judas ari Saalas. Ba ma jaŋ bula pima wialiŋ titia la si ŋmuŋsa pima. ²⁸Wia Diŋ-zɔŋ-la ari la kala kɛŋ nii-bala ari la bi jaŋ joŋ chugi-yuŋi kala chuŋma. Ama u maga di ma to kisinniŋ deeŋba la síi dagɛma nɛ. Ba nɛ ŋla: ²⁹Ma sí vuiŋ namia chaŋ, ma sí kuŋ-kala chaliŋ dii, ma sí puna-la kala si suu pimee chaŋ, a sí ba-chɔruŋ ari ha-chɔruŋ wu-ŋaalaa ŋiŋaa. Di ma nɛ wuo liisɛ ma titia wiaa deeŋba lɛ, ma hɛ doluŋ. Ma jaŋ hɔŋ woruŋ.”

³⁰Ŋii nɛ ba ta nialiŋ ba si liisa. Ba sii mu Aŋtiɔk. Ba si mu dimɛ, ba yirɛ nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aa hilimi, a joŋ teŋ-la piba. ³¹Ba si karimɛ teŋ-la, wialiŋ ba si ŋmuŋsa ŋaa ba kɛŋ tuɔtɔruŋ. Ba nyuŋ kala nyaasɛ. ³²Judas ari Saalas fa ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Ba bul wiaa yugɛ piba kiŋkɛŋ. Ba si ŋaa ŋii, ba nyuŋ nyaasɛ, ba wasa chiŋ ba yarida lɛ. ³³Nialiŋ dieni mua Aŋtiɔk lɛ. Ŋii nɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii Aŋtiɔk lɛ taba ari yarifiɛlaa, ba miira mu nialiŋ si tiŋba teeŋ.[ ³⁴Ama u ŋaa wu-zɔŋ nɛ a pi Saalas duu dieni Aŋtiɔk lɛ.] ³⁵Pɔɔl ari Banabas ma ka Aŋtiɔk lɛ. Niaa dɔŋsuŋ yuga a pɛba lɛ a bul la Tiina Yesu niiŋ wiaa a pi niaa.

Pɔɔl ari Banabas pɔrɛ dɔŋɔ lɛ.

³⁶U ŋii hariŋ nɛ Pɔɔl bula pi Banabas a bul, “Leŋ la miira mu, a na nialiŋ si laa Yesu wiaa dii taŋ kala lɛ la si bul la Tiina Yesu niiŋ wiaa, a na ba síi ŋaa ŋii.” ³⁷Banabas faa chɛ duu kɛŋ Jɔɔŋ ba síi yirɛ Maak kaa pɛ mu. ³⁸Ŋii nɛ Pɔɔl biinɛ duu woŋbiiŋ dee di ba kɛnu pɛ ba titia lɛ, bɛɛ wiaa u via duu pɛba lɛ a tiŋ tiŋtiŋŋaa Paŋfiilia lɛ, lee-la ba fa si laa sipaaŋ mu di ba tiŋ, ka u miirɛ. ³⁹Ba faasa kɛŋ wiiŋ deeŋ kaa lɛrɛ kiŋkɛŋ, ba pɔrɛ dɔŋɔ lɛ. Ŋii nɛ Banabas kɛŋ Jɔɔŋ Maak. Ba juu liiŋ daboro a duoro mu Saapɔs. ⁴⁰Ka Pɔɔl ma liisɛ Saalas. Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii joŋba hɛ Wia nisiŋ lɛ duu bibeŋba. ⁴¹Ŋii nɛ ba sii mumu a mu yi Siiria ari Siliisia tiŋteeŋ. Ba wasa bul wiaa pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi dimɛ, di ba wasa chiŋ ba yarida lɛ.

Timoti to Pɔɔl ari Saalas hariŋ

¹Ŋii nɛ Pɔɔl sii mu Dɛɛbi, a lii dimɛ a mu Lisita. U mu dimɛ ŋii di Yesu haritooroo kubala hɛ dimɛ, baa yirɛ Timoti. U naaŋ fa ŋaa Ju̱u tiina nɛ a ma fa laa Yesu wiaa dii, aŋ ka u nyimma fa ŋaa Giriik tiina. ²Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii Lisita ari Ikooniam kala lɛ bibɛsɛ baal-la lɛ. ³Pɔɔl faa chɛ di Timoti to u hariŋ. A tiŋ Ju̱u tiŋŋaa si hɛ lere-la lɛ wiaa Pɔɔl kɛnu keri u peniŋ, bɛɛ wiaa ba kala jima ari u nyimma ŋaa Giriik tiina nɛ. ⁴Ba síi mu tasi-la ŋii, ba bul wiaa a pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ. Ba bula piba wialiŋ Yesu naŋzɔɔba-la ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii kuhiasiŋ Jerusalɛm lɛ si bile piba di ba tuto. ⁵Ŋii nɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi wasa kɛŋ yarida. Ba ku puŋaa pɛ tapulii kala.

Pɔɔl na wiaa ari duosoo tuɔŋ Turɔwas lɛ

⁶Pɔɔl ari Saalas gɔllɛ ŋii halii a to Firijia ari Galiisia tiŋteeŋ, bɛɛ wiaa Wia Diŋ-zɔŋ-la biba woŋbiiŋ pa di ba bul Wia niiŋ wiaa Esia tiŋteeŋ lɛ. ⁷Ka ba joŋ ba woŋbiiŋ a mu yi Maasiya. Dimɛ nɛ ba walimɛ di ba juu Bitiinia tiŋteeŋ, ama Yesu Diŋ-zɔŋ-la biba woŋbiiŋ pa. ⁸Ŋii nɛ ba to Maasiya tiŋteeŋ a mu yi Turɔwas. ⁹Dimɛ, titaŋiŋ Pɔɔl na ari duosoo tuɔŋ di baal kubala a lii Masidoonia, duu china aa sulu duu kɔ Masidoonia tiŋteeŋ a pɛba lɛ. ¹⁰Pɔɔl si na ŋii dɛrɛ, la duu ŋaa siri di la mu Masidoonia, bɛɛ wiaa la jima ari Wia sɛnɛ dagɛla di la mu bul Wia wu-zɔmɔ-la a pi nialiŋ si hɛ lee-la nɛ.

Haal kubala baa yirɛ Lidia laa Yesu wiaa dii Filipa lɛ.

¹¹Ba bira sii dimɛ a sii juu liiŋ daboro, a duoro chol tegi tegi a mu Saamɔtas. U taŋ si pula la bira sii a mu Niyapɔlis. ¹²La bira lii dimɛ a vɛnɛ mu Filipa. U fa ŋaa ta-bal nɛ Masidoonia sɛmɛ dɔŋɔ a tuto Rom. La hɔŋ taŋ-la lɛ tapulaa baŋmɛnɛ. ¹³Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ si yie, la lii taŋ-la tuɔŋ a mu fuoŋ niiŋ. La fa biina la jaŋ na Wia di-chuɔluŋ dimɛ. La si mu dimɛ, la tuu hɔŋ a bul wiaa pipi haala-la fa si hilime dimɛ di ba chuɔlɛ Wia. ¹⁴Haala-la si jegile nii la wialiŋ, ba tuɔŋ haal kubala nɛ fa hɛ dimɛ, baa yirɛ Lidia. U fa lii Taataya tiŋteeŋ nɛ. U fa biri gɛnniŋ nɛ a yiyallɛ. U faa chuɔlɛ Wia nɛ. U si jegile nii wialiŋ Pɔɔl fa síi bul, Wia pullɛ u tuɔŋ, u laa wialiŋ dii. ¹⁵Ba fo ba di u dia niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ. Ŋii nɛ haal-la sulla a bul, “Di ma nɛ biina di mi sɛnɛ laa Yesu wiaa dii nɛ, má ku juu chua mi dia lɛ.” U si sulla dieni ŋii, la mu chua.

Ba kɛŋ Pɔɔl ari Saalas tɔ dia Filipa lɛ

¹⁶Chɛɛ kubala la bira mu Wia di-chuɔluŋ. Yomo toli-bie ku cheŋla. Jima nɛ kɛnu, u vuga pipi niaa. U vuga na moribiee yugɛ a pi nialiŋ si tiiu. ¹⁷U to la di Pɔɔl hariŋ a yie faasaa bul, “Niaa deeŋba tiŋ tiŋtiŋŋaa a pi Wii-baliŋ si yuga a kii kuŋ-kuŋ-kala. Ba bulaa pima ŋii ma si jaŋ ŋaa di Wia laama ta.” ¹⁸U yie ŋaa ŋii tapulii kala. Ŋii nɛ Pɔɔl baaniŋ sii. U miira birima chaasɛ tolo-la, aŋ bula pi jima-la a bul, “Yesu Kirisito doluŋ lɛ mi si, ŋŋ lii aŋ leŋ tolo-la.” Jima-la guu lii tolo-la lɛ.

¹⁹Tolo-la tiŋŋaa si na ari ba bira bi moribie-la ka na, ba kɛŋ Pɔɔl ari Saalas a lɛrɛ mu ba taŋ kuhiasiŋ teeŋ ba si yie hihilimi lee-la. ²⁰Ba kɛŋba kaa mu ba Rom kuhiasiŋ teeŋ, a bula piba a bul, “Niaa deeŋba ŋaa Ju̱u tiŋŋaa nɛ aŋ wiwalimɛ niaa la taŋ tuɔŋ. ²¹Baa dagɛla di laa ŋaa wialaa la Rom tiŋŋaa síi kisu.” ²²Ni-daŋ-la kala fa si hilime, ba sii pɛ ba nihiasi-la lɛ a kɛŋ Pɔɔl ari Saalas. Ŋii nɛ Rom tiŋŋaa kuhiasiŋ kɛŋ ba gɛnniŋ wuri aŋ bul di ba viirɛba. ²³Ba faasa viirɛba aŋ kɛŋba tɔ dia, aŋ bula pi sarika bibenni-la duu tɔba woruŋ di ba sí wuo lii. ²⁴U nii ba niiŋ a kɛŋ Pɔɔl ari Saalas a kaa kiele juu sipaaŋ dia tuɔŋ, a kɛŋ ba naasiŋ baliamiŋ kala hɛ kuruŋ.

²⁵Ari tita-siesee Pɔɔl ari Saalas chuchuɔlɛ Wia a yii yiilaa a didɛnnɛ Wia. Nialiŋ ba si kaa tɔ dia ku-kaanaa ma jijegili aa nii. ²⁶Ŋii nɛ tiŋteeŋ guu zigili a kɛŋ sarika dia-la ma kala kaa zigili. Borusuŋ kala guu suri. Nuu-kala kuruŋ ma lii tel. ²⁷Sarika bibenni-la hirike sii doŋ lɛ a na di sarika-la borusuŋ kala suro. U biina nialiŋ kala ba si kaa tɔ dia, ba lii fá viiri nɛ. U liisɛ u tokobii duu kpu u titia. ²⁸Ŋii nɛ Pɔɔl faasa kpia a bula pu a bul, “Sí ŋ titia kpu. La kala nɛ hɛ daha.” ²⁹Sarika bibenni-la ŋaa ba kɛŋ chaaniŋ kaa kɔ. U laa fá juu, a tuu tel Pɔɔl ari Saalas naasiŋ lɛ a chichel. ³⁰U kɛŋba kaa lii a piɛsɛba a bul, “Mi naŋdɔŋsuŋ, ɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa di Wia laami ta?” ³¹Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Laa la Tiina Yesu wiaa dii, di Wia laa ma ari ŋ dia niaa kala ta.” ³²Ŋii nɛ ba bul la Tiina Yesu niiŋ wiaa pi ba di u dia niaa kala. ³³Titaŋ-la titia nɛ sarika bibenni-la kɛŋba a chɛsɛ ba yaraa naawiilaa, ka ba fo ba di u dia niaa kala Wii-chuɔlɛ liiŋ. ³⁴Sarika bibenni-la kɛŋ Pɔɔl ari Saalas a kaa mu u dia, a piba kudiilee ba dii. Ba di u dia niaa kala ŋaa tuɔtɔru ari ba si laa Wia wiaa dii.

³⁵Taŋ si pula, Rom nihiasiŋ tiŋ di ba mu bula pi porisiba kuhiasiŋ di ba bula pi sarika bibenni-la duu liisɛ Pɔɔl ari Saalas. ³⁶Ŋii nɛ sarika bibenni-la bula pi Pɔɔl di Rom nihiasi-la tima di ba bula pu duu liisɛ ba di Saalas. Ŋii wiaa ba jaŋ wuo mu ari yarifiɛlaa. ³⁷Ŋii nɛ Pɔɔl bula pi porisi kuhiasi-la a bul, “Ba viirɛla niaa tuɔŋ, aŋ bi la sariya die a dagɛla wu-cheyiŋ, aŋ ka la ma ŋaa Rom tiŋŋaa. Ŋii nɛ ba kɛŋla tɔ dia. Ka lɛɛlɛ baa chɛ di la luɔra viiri. Ai, la bi sɛi. U maga di Rom nihiasi-la titia kɔ daha nɛ a ku liisɛla.” ³⁸Ŋii nɛ porisi kuhiasi-la mu bula pi Rom nihiasi-la ari Pɔɔl ari Saalas ma ŋaa Rom timma nɛ. Ba si nii ŋii, fawulluŋ kɛŋba. ³⁹Ŋii nɛ ba sii mu sulba ari ba cheye nɛ aŋ liisɛba sarika lɛ, aŋ bula piba di ba lii ba taŋ lɛ. ⁴⁰Ba lii sarika lɛ a mu Lidia dia. Dimɛ nɛ ba na nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii. Ba bul wiaa piba a ŋaa ba nyuŋ nyaasɛ, aŋ viiri.

Pɔɔl ari Saalas mu Tɛsalonaaka tiŋteeŋ

¹Ba síi viiri ŋii, ba mu to taŋ kubala baa yirɛ Aŋfiipolis, a bira sii dimɛ a to taŋ dɔŋɔ maa baa yirɛ Apoloonia, a lii dimɛ a mu taŋ kubala baa yirɛ Tɛsalonaaka. Ju̱u tiŋŋaa Wii-chuɔlɛ dia fa hɛ dimɛ. ²Pɔɔl mu juu Wii-chuɔlɛ dia ari u si vɛnɛɛ ŋaa ŋii lee-na kala. Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ yɔsuŋ batori pɛgɛ, ba di niaa vuvuurɛ Wia wiaa. ³U karimɛ Wia teniŋ piba a dagɛba ŋii ari u si maga di Yesu na hɛɛŋ a suu aŋ bira sii suuŋ lɛ, a bira bula piba ari Yesu deeŋ u si bul u wiaa piba nɛ ŋaa Kirisito. ⁴Nialiŋ dɔŋsuŋ laa wialiŋ dii a pɛ Pɔɔl ari Saalas lɛ. Ba tuɔŋ Giriik tiŋŋaa ari haala-la si ŋaa ni-balaa ba taŋ lɛ ma yuga a laa wialiŋ dii a pɛba lɛ. ⁵Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa yaraa bibieri. Ba chɛ kɛsɛ nyu-duo tiŋŋaa si yie bibaarɛ woŋbiee ari yɔsuŋ tuɔŋ a pɛ ba titia lɛ. Ba bira chɛ kɛsɛ niaa dɔŋsuŋ, ba kala hilimi di ba kɛŋ taŋ-la kala a vugimɛ. Ba mu juu Jeesiŋ dia di ba chɛ Pɔɔl ari Saalas di ba kɛŋba kaa ku lii niaa tuɔŋ. ⁶Ba biba naa aŋ kɛŋ Jeesiŋ ari nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii a lɛrɛba lii ba taŋ kuhiasiŋ teeŋ, aŋ ŋiŋaa goŋ a bul, “Niaa deeŋba chei lee kala nɛ aŋ lɛɛlɛ kɔ la jaŋ. ⁷Ka Jeesiŋ laaba bil u dia lɛ. Ba kala chei wii-la la kuori-baliŋ si bile nɛ aŋ bul di kuori dɔŋ nɛ hɛ dimɛ, baa yirɛ Yesu.” ⁸Wiaa deeŋba ba si bula ŋaa nialiŋ ari ba taŋ kuhiasiŋ kala bi jiŋ wii-la kala ba si jaŋ ŋaa. ⁹Ŋii nɛ taŋ kuhiasiŋ ŋaa Jeesiŋ ari u naŋdɔŋsuŋ liisɛ ta-time, aŋ ka ba leŋba.

Pɔɔl ari Saalas mu Biriya tiŋteeŋ

¹⁰Taŋ si bire, nialiŋ si laa Yesu wiaa dii ŋaa Pɔɔl ari Saalas lii mu Biriya. Ba si yi Biriya, ba mu juu Ju̱u tiŋŋaa Wii-chuɔlɛ dia. ¹¹Lee-la Ju̱u timma-la kpia Ju̱u timma-la si hɛ Tɛsalonaaka lɛ. Ba chaga laa Wia niiŋ wialiŋ ari na-kpariŋ a kikarimɛ Wia teniŋ ari siifiɛsiŋ tapulii-na kala, di ba na di wialiŋ sɛnɛ ŋaa wutitiiba nɛ. ¹²Ba tuɔŋ niaa yuga nɛ laa Yesu wiaa dii. Giriik tiŋŋaa haalaa si ŋaa ni-balaa ari ba baalaa kala laa Yesu wialiŋ dii.

¹³Ju̱u timma-la si hɛ Tɛsalonaaka lɛ nia di Pɔɔl bira bul Wia wiaa Biriya ma lɛ. Ba sii mu dimɛ maa a nyisɛ ni-daŋ-la hɛ. ¹⁴Ŋii nɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii ŋaa Pɔɔl lii a mu mugi-baliŋ niiŋ, ka Saalas ari Timoti bi mua aŋ hɛ Biriya lɛ. ¹⁵Niaa dɔŋsuŋ lii Biriya a to Pɔɔl hariŋ, a kɛnu kaa mu Atɛŋ. Pɔɔl miira tiŋba di ba mu bula pi Saalas ari Timoti di ba ku chemu lima.

Pɔɔl mu Atɛŋ tiŋteeŋ

¹⁶Pɔɔl si hɔŋ Atɛŋ lɛ a gbigbɛrɛ Saalas ari Timoti, u na di daalusuŋ su̱ taŋ-la kala lɛ. U tuɔŋ faasa viisi. ¹⁷Ŋii nɛ Pɔɔl mu Ju̱u tiŋŋaa Wii-chuɔlɛ dia. U bul Wia wiaa pi Ju̱u tiŋŋaa ari nialiŋ síi fá Wia, ba kaa lɛrɛ. U yie juu yɔbɔ maa chɛɛ-na kala a bul Wia wiaa a pi nialiŋ si yie kɔ dimɛ. ¹⁸Kerichiba-la dɔŋsuŋ síi to Epikuuras woŋbiiŋ ari Sitɔik kerichiba dɔŋsuŋ ma ku nau. Niaa dɔŋsuŋ ma piɛsɛ, “Bɛɛ kiaa nɛ ni-yaariŋ deeŋ ma chinaa bul?” Dɔŋsuŋ ma si, “U naga veŋ-falii wiaa nɛ u bubul.” Pɔɔl si yie bul Yesu wiaa ari u si sii suuŋ lɛ nɛ tii ba bul ŋii. ¹⁹Ŋii nɛ ba kɛnu kaa mu ba si yie hilimi dia-la lɛ baa yirɛ Ariyɔpagis a bul, “La cho di la nii wu-faliŋ deeŋ wiaa ŋ síi dagu nɛ. ²⁰Wialiŋ dɔŋsuŋ ŋ síi bul ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ nɛ la teeŋ. La saa cho di la nii ba bubuɔŋ nɛ woruŋ.” ²¹Atɛŋ niaa ari ba nuhuɔraa kala bi wii-kala kaa pɛ, see di ba bul wu-falia-la ba si nia a pi niaa, a ma cho di ba jegile nii wu-falaa niaa teeŋ. Ba wiiŋ kala nɛ ŋii.

²²Ŋii nɛ Pɔɔl sii chiŋ nialiŋ fa si hilime tutuɔbaaniŋ a bula piba a bul, “Mi si kɔ daha, mi na ari ma cho vuiaa kpaariŋ nɛ woruŋ. ²³Mi síi gɔllɛ ma taŋ lɛ, mi na ma vesiŋ. Mi bira na koruŋ maa ma si saa. Ŋla nɛ ma tuuro hɛu lɛ, ‘Wia-la la si bi jiŋ di-kpaariŋ lɛ ŋla.’ ” Ŋii nɛ Pɔɔl bira bul, “Wia-la ma síi chuɔlɛ aŋ buu jiŋ, u wiaa nɛ mi bulaa pima ŋii. ²⁴Wia-la si ŋaa dunia ari kuŋ-kala si hɛ dimɛ, a ŋaa wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala Tiina, u bi lee-la nuhuobiine si saa aa kpaarɛ vuiaa ka juu. ²⁵U bi naga u si chɛ kuŋ ka nɛ tii uu chɛ nuhuobiinee tima pu. U nɛ pi nuhuobiinee miisiŋ ari wiese ari kuŋ-kuŋ-kala. ²⁶Wia fa ŋaa ni-bala nɛ buŋbuŋ-la. Ni-bala-la lɛ nɛ dunia niaa ta-geŋtisiŋ kala to kɔ. Ba hɔŋ dunia sɛmɛ kala. Ka di u ŋaaba, u nɛ dagɛ bua-la ba si jaŋ kɛŋ miisiŋ, ari lere-la kala ba si jaŋ hɔŋ. ²⁷U ŋaaba ŋii di ba wuo bee chɛu a lilaarɛ lee-kala di ba nau. Ama Wia saa bi di-bolii hɛ. U kpagɛla kuŋ-kala nɛ. ²⁸Nuu kubala nɛ bula ari u doluŋ lɛ nɛ la kɛŋ miisiŋ aa vɛŋ a hɛ dimɛ. U saa ŋaa wutitii. Ma gɔgɔ diŋdɛnnɛɛ dɔŋsuŋ ma fa bul ŋii a bul ari la ŋaa u biiriŋ nɛ. ²⁹La saa si ŋaa u biiriŋ, u bi maga di la biinɛ Wia nagɛ kialiŋ nuhuobiine si kɛŋ sɛlimɛ kaa mɛ, koo ku-la ba si kɛŋ hɔɔŋ koo tabiiŋ kaa ŋaa nɛ. U bi naga kiaa deeŋba nuhuobiine si kɛŋ u wu-jimiŋ kaa ŋaa nɛ. ³⁰Bua-la lɛ nuhuobiinee si buu jiŋ, u fa tɔrikɔ nɛ ba nyuŋ. Ama lɛɛlɛ u bula pipi nuu-kala lee-na kala di ba birima lii ba haachɛba lɛ, ³¹bɛɛ wiaa u hɛ tapulii nɛ u si jaŋ dii dunia niaa kala sariya ari tuɔ-bala. U jaŋ to nuhuobiiŋ-la lɛ u si liisa nɛ a dii sariya-la. Nii-la si suba, u chisu suuŋ lɛ, di nuu-kala wuo jiŋ ari wutitii nɛ.”

³²Nialiŋ si nia ari Pɔɔl bul suuŋ siiniŋ lɛ wiaa, ba dɔŋsuŋ mumɔmu, ama dɔŋsuŋ ma si di ba cho duu maachie bira bul wii-la di ba nii. ³³Ŋii nɛ Pɔɔl sii a lii lee-la ba si hilime. ³⁴Niaa dɔŋsuŋ laa wialiŋ dii a to u hariŋ. Ba tuɔŋ dɔŋɔ baa yirɛ Dayɔnaasias. U fa hɛ nialiŋ síi hilimi Ariyɔpagis dia-la tuɔŋ dɔŋɔ nɛ. Haal kubala maa baa yirɛ Damaris ari niaa ma dɔŋsuŋ laa wialiŋ dii.

Pɔɔl mu Kɔriŋti tiŋteeŋ

¹Ŋii nɛ Pɔɔl sii Atɛŋ lɛ a mu taŋ dɔŋɔ baa yirɛ Kɔriŋti. ²U na baal kubala a lii Pɔŋtɔs, Rom tiŋteeŋ taŋ nɛ, baa yirɛ Akuila. U fa ŋaa Ju̱u tiina nɛ. Ba di u haala Pirisila si lii Rom kɔ, u bi diene. Kuori-baliŋ ba síi yirɛ Kulɔɔdiɔs fa bula pi Ju̱u tiŋŋaa kala di ba lii Rom lɛ. Ŋii nɛ tii ba sii kɔ. Pɔɔl mu ba dia duu chuɔlɛba. ³U mu juu ba dia a chuchua dimɛ, bɛɛ wiaa ba kala tiŋ tiŋtiŋ-bala nɛ. Ba fa kɛŋ tenniŋ yiyɛrɛ lɛŋŋɛɛ nɛ aa yallɛ moribiee. ⁴Chɛ-wiesii-la chɛɛŋ kala u yie mu ba Wii-chuɔlɛ dia. Ba di Ju̱u tiŋŋaa ari Giriik tiŋŋaa kɛŋ wiaa lilɛrɛ. U wiwalimɛ di ba sɛi wii-la.

⁵Ŋii nɛ Saalas ari Timoti lii Masidoonia kɔ. Bua-la lɛ ba si kɔ, Pɔɔl joŋ u nyuŋ kala hɛ aa bul Wia wiaa, a dagɛ woruŋ a pi Ju̱u tiŋŋaa ari Yesu nɛ ŋaa Kirisito. ⁶Ŋii nɛ ba lii u hariŋ aŋ tuusu. Ba si ŋaa ŋii, u kpesi u gɛnniŋ kuŋ-kɔlluŋ hɛba lɛ aŋ bula piba a bul, “Ma wu-bɔŋŋɔɔ jaŋ nyua ma nyuŋ lɛ. Mi wii dee. A lii jiniŋ mi jaŋ mu a bul Wia wiaa pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa.” ⁷U bul ŋii aŋ sii mu juu baal kubala dia, baa yirɛ Taatis Jasitis. U faa chuɔlɛ Wia nɛ. U dia kpagɛ Wii-chuɔlɛ dia. ⁸Baal kubala baa yirɛ Kirisipas nɛ fa ŋaa Wii-chuɔlɛ dia-la kuhiaŋ. Ba di u dia niaa kala laa la Tiina Yesu wiaa dii. Niaa ma yuga Kɔriŋti lɛ a nii Wia wialaa a laaba dii. Ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ. ⁹Titaŋ kubala Pɔɔl na ari duosoo tuɔŋ di Wia bula pu a bul, “Sí fawulluŋ fá. Haa bul wiaa pipi niaa a sí leŋ. ¹⁰Mi chiŋ ŋ hariŋ. Nuu-kala bi jaŋ wuo kɛniŋ a ŋaaŋ wu-bɔŋ kala, bɛɛ wiaa mi niaa yuga taŋ deeŋ lɛ.” ¹¹Pɔɔl hɔŋ dimɛ ŋii jina ari lebi a didagɛ Wia wiaa pipi niaa.

¹²Bua-la lɛ baal kubala baa yirɛ Galiɔ nɛ fa ŋaa Giriik kuoro. U fa si dii kuoruŋ ŋii, Ju̱u tiŋŋaa sii hɛ dɔŋɔ lɛ a kɛŋ Pɔɔl, a kɛnu kaa mu ba sariya didiiliŋ. ¹³Ba bul, “Baala deeŋ walimɛ di niaa sɛi a chuchuɔlɛ Wia woŋbii-la si jaŋ chei la kisiŋ lɛ nɛ.” ¹⁴Pɔɔl si ŋaa duu bul wiaa, ŋii nɛ Galiɔ bula pi Ju̱u timma-la a bul, “Ju̱u timma, di baala deeŋ nɛ fa ŋaa wii chei, u fa jaŋ kɛŋ woŋbii di mi kɛŋ kenyiri a jegile nii ma teeŋ. ¹⁵Ama u si ŋaa wu-bulii nɛ ma kaa lɛrɛ ari yiraa wiaa, ari ma titia kisinniŋ wiaa, u maga di ma titia kaa mu bula wasɛ nɛ dia lɛ. Mi bi jaŋ wuo laa wiiŋ deeŋ jiŋ.” ¹⁶U kiriba ta ba lii sariya didiiliŋ. ¹⁷Ba kala lii gollo kɛŋ Sɔsitɛnis, nii-la fa si ŋaa Wii-chuɔlɛ dia kuhiaŋ dɔŋɔ, a ŋmobu sariya didilliŋ boiŋniiŋ. Ama Galiɔ sipaa kala fa tuo dimɛ.

Pɔɔl miira mu Aŋtiɔk tiŋteeŋ

¹⁸Pɔɔl hɛ Kɔriŋti lɛ a dieni. Ŋii nɛ u sii a chuɔlɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii Kɔriŋti lɛ aŋ lii. Ba di Pirisila ari Akuila kala sii mu a juu liiŋ daboro di ba mu Siiria tiŋteeŋ. Ka di ba-na juu liiŋ daboro-la, Pɔɔl ta niiŋ Wia teeŋ taŋ kubala baa yirɛ Kɛŋkiriya lɛ aŋ fuŋ u nyuŋ, aŋ-na juu daboro-la. ¹⁹Ba mu yi taŋ kubala baa yirɛ Ɛfɛsis. Dimɛ Pɔɔl leŋ Pirisila ari Akuila aŋ mu juu Wii-chuɔlɛ dia. Ba di Ju̱u tiŋŋaa kɛŋ wialiŋ lilɛrɛ. ²⁰Nialiŋ dɔŋsuŋ bul duu hɔŋ ba teeŋ dieni, ka u bi sɛyɛ. ²¹U si sii dimɛ, u bula piba a bul, “Di Wia nɛ pimi woŋbiiŋ, mi jaŋ miira kɔ ma teeŋ.”

Ŋii nɛ u sii mu juu liiŋ daboro a lii Ɛfɛsis lɛ, ²²a mu yi taŋ kubala niiŋ baa yirɛ Sizariya. U sii dimɛ a mu Jerusalɛm, a mu chuɔlɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi dimɛ. U bira sii dimɛ a mu Aŋtiɔk. ²³U hɔŋ dimɛ a dieni mua a bira sii, a to Galiisia ari Firijia tiŋteeŋ, a bul wiaa pipi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ di ba wasa kɛŋ yarida.

Apɔlɔs mu Ɛfɛsis ari Kɔriŋti tiŋteeŋ

²⁴Ju̱u tiina ma nɛ fa hɛ dimɛ, baa yirɛ Apɔlɔs. U lii Alɛkizaŋdia nɛ. U ma sii kɔ Ɛfɛsis. U fa jiŋ wiaa buluŋ woruŋ a jiŋ Wia teniŋ ma woruŋ. ²⁵Ba fa dagu la Tiina Yesu woŋbii-la tonuŋ woruŋ. Uu dagɛ Yesu wiaa woruŋ ari siifiaŋ. Wialiŋ kala u si bula aa tigɛ Yesu lɛ ŋaa wutitiiba nɛ. Ari ŋii kala, duu níi bul Wii-chuɔlɛ liiŋ fonuŋ wiaa, Jɔɔŋ Wia lii-foori-la síi fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ duŋduŋa wiaa nɛ u jiŋ. ²⁶U si hɛ Ɛfɛsis lɛ, u bul Wia wiaa ari nyu-duoŋ Wii-chuɔlɛ dia lɛ. Pirisila ari Akuila hɛ dimɛ a nii wialiŋ u síi bul. Ŋii nɛ ba kɛnu kaa mu ba dia a wasa dagu Wia woŋbii-la woruŋ. ²⁷Ŋii nɛ Apɔlɔs chichɛ duu mu Giriis tiŋteeŋ. Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii Ɛfɛsis lɛ pɛu lɛ a ŋmuŋsɛ teniŋ a pi nialiŋ síi laa Yesu wiaa dii Giriis lɛ, a bula piba di u kɔ ba kɛnu woruŋ. U si mu dimɛ, u puu nialiŋ si laa Yesu wiaa dii, Wia lahɔrimɔ lɛ. U pɛba lɛ woruŋ. ²⁸U di Ju̱u tiŋŋaa faasa kɛŋ wiaa lilɛrɛ niaa tuɔŋ. U yie kɛŋ nii-doluŋ a joŋ Wia teniŋ dagɛba ari Yesu nɛ ŋaa Kirisito. U bul ŋii a wuo loba.

Pɔɔl mu Ɛfɛsis tiŋteeŋ

¹Apɔlɔs fa si hɛ Kɔriŋti lɛ ŋii, Pɔɔl bira golli ŋii a bira kɔ Ɛfɛsis. U si kɔ dimɛ, u na nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii. ²Ŋii nɛ Pɔɔl piɛsɛba, “Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la hɛma lɛ nɛɛ bua-la lɛ ma si laa Yesu wiaa dii?” Ŋii nɛ ba si, “Ai, la ha bi Wia Diŋ-zɔŋ-la wiaa nia.” ³Ŋii nɛ Pɔɔl bira piɛsɛba, “Ni-bɛɛ nɛ ma to ka ba foma Wii-chuɔlɛ liiŋ?” Ŋii nɛ ba bul, “La to wialiŋ Jɔɔŋ Wia lii-foori-la si dagɛla nɛ.” ⁴Ŋii nɛ Pɔɔl bira si, “Nialiŋ si birima lii ba haachɛba lɛ nɛ, Jɔɔŋ fufo Wii-chuɔlɛ liiŋ. U fa bula piba ari nuu jaŋ kɔ u hariŋ, u yiriŋ nɛ Yesu, duu kɔ di ba laa u wiaa dii.” ⁵Ba si nii wiiŋ deeŋ Pɔɔl si bula, ba ŋaa ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ la Tiina Yesu doluŋ lɛ. ⁶Ŋii nɛ Pɔɔl joŋ u nisaa daŋba lɛ. U si ŋaa ŋii, Wia Diŋ-zɔŋ-la ku tuu hɛba lɛ. Ba suomo bubul yiikori-yiriba ba si bi jiŋ, a bul Wia wiaa Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ maa. ⁷Niaa deeŋba kala fa ŋaa ari baalaa fii ari balia nɛ.

⁸Pɔɔl si hɛ Ɛfɛsis lɛ, u vɛnɛɛ juu Wii-chuɔlɛ dia chɛŋsiŋ batori, a chaasa bubul Wia kuorii-la wiaa ari nyu-duoŋ. Ba di niaa kɛŋ wialiŋ lilɛrɛ, u wiwalimɛ di ba sɛi wii-la. ⁹Ama nialiŋ dɔŋsuŋ nyuŋ si dolie, ba bi wii-la laa dii, aŋ bubul wu-bɔŋŋɔɔ a tigɛ la Tiina Yesu woŋbii-la tonuŋ wiaa. Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tuɔŋ nɛ ba bul ŋii. Pɔɔl leŋba aŋ kɛŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii kaa mu. Ba mu juu baal kubala dii-bal baa yirɛ Tiranis. Pɔɔl ari niaa yie kɛŋ wiaa lilɛrɛ dimɛ tapulii-na kala. ¹⁰U vɛnɛɛ ŋaa ŋii a yi jisiŋ balia nɛ. Ju̱u tiŋŋaa ari Giriik tiŋŋaa kala si hɛ Esia tiŋteeŋ lɛ wuo nii la Tiina Yesu wiaa.

Sikiiva biiriŋ gɔllɔ kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ

¹¹Wia fa joŋ dol-bal kubala nɛ a pi Pɔɔl, u ŋiŋaa wu-kpuŋkperisiŋ. ¹²Pɔɔl yaraa gɛri-kɔsumɔɔ ma paala ba yie paa kaa mu pi nyanyal tiŋŋaa ba duduori. Di jiŋ-bɔŋŋɔɔ nɛ kɛŋ nuu maa, ba lii tiina lɛ. ¹³Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ ma fa hɛ dimɛ a ma fa gɔllɛ aa kiri jiŋ-bɔŋŋɔɔ niaa lɛ. Ba wiwalimɛ di ba ŋaa ŋii la Tiina Yesu doluŋ lɛ nɛ. Ba bula pi jiŋ-bɔŋŋɔ-la a bul, “Mi si, má lii Yesu doluŋ lɛ, nii-la wiaa Pɔɔl síi bul.” ¹⁴Baalaa balipɛ nɛ faa ŋaa ŋii. Ba nyimma yiriŋ nɛ Sikiiva. U fa ŋaa Ju̱u tiŋŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dɔŋɔ nɛ. ¹⁵Ŋii nɛ jiŋ-bɔŋ-la bula piba a bul, “Mi jiŋ Yesu a jiŋ Pɔɔl maa, aŋ ka ma ma ŋaa kubɛɛba nɛ?” ¹⁶Ŋii nɛ jiŋsiŋ si kɛŋ baal-la wuoba. U sii a kɛŋba a ŋmooba woruŋ a pirɛba. Ba gɛnniŋ kala kiɛsɛ. Ba kala fá lii dia-la tuɔŋ ari yaribiree. ¹⁷Ju̱u timma-la ari Giriik timma-la ari nialiŋ kala si hɛ Ɛfɛsis lɛ nii wiiŋ deeŋ. Fawulluŋ kɛŋba kala. Ba dɛnnɛ la Tiina Yesu woruŋ. ¹⁸Nialiŋ ma dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii yuga kɔ, a ku dagɛ ba wu-bɔmɔ-la ba si ŋaa a pi Pɔɔl, niaa tuɔŋ. ¹⁹Ba tuɔŋ niaa yuga a faa ŋaa daalusuŋ. Ba kala paa tenni-la ba fa si karima aa ŋaa daalusu-la. Ba paa nyigɛ nuu-kala siaa lɛ. Ba si kɛŋ tenni-la kala yaliŋ pɛ dɔŋɔ lɛ, u ŋaa siidi bui bui bui nɛ. ²⁰La Tiina niiŋ wiaa teeli leriŋ kala a dol woruŋ.

Niaa ŋaa taawɛi Ɛfɛsis lɛ

²¹Ŋii nɛ Pɔɔl biinɛ ari u jaŋ to Masidoonia tiŋteeŋ ari Giriis tiŋteeŋ a mu Jerusalɛm. Ŋii nɛ u bul, “Di mi nɛ mu dimɛ, u maga di mi mu Rom maa.” ²²Ŋii nɛ Pɔɔl tiŋ nialiŋ fa si pɛu lɛ ba tuɔŋ balia di ba mu Masidoonia. Timoti ari Irasitas nɛ u tiŋ. Aŋ ka u titia hɔŋ Ɛfɛsis lɛ Esia tiŋteeŋ a dieni mua.

²³Bua-la lɛ yuosuŋ fa juu Ɛfɛsis lɛ siifiɛsiŋ a tigɛ la Tiina Yesu woŋbii-la tonuŋ wiaa. ²⁴Libiri kubala nɛ fa hɛ dimɛ. U yiriŋ nɛ fa Dɛmiitias. U fa kɛŋ sɛlimɛ nɛ a kaa lilibi kiaa, ba nagɛ ba taŋ veŋ-baliŋ Atɛmis. Tiŋtimiŋ deeŋ lɛ ba di u tiŋtinnaa na moribiee kiŋkɛŋ. ²⁵Chɛɛ kubala u yirɛ u tiŋtinnaa ari u tiŋtinni-dɔŋsuŋ a bula piba a bul, “Mi naŋdɔŋsuŋ, ma jima ari tiŋtimiŋ deeŋ nɛ ŋaa la kuori. ²⁶Ma titia nia a nina maa wialiŋ Pɔɔl síi bul. U si, vuia-la nuhuobiinee síi libi, ba bi wia ŋaa. U saa wuo kɛŋ ni-daŋ nyusuŋ birimɛ ba sɛi wii-la. U ŋaa ŋii Ɛfɛsis deeŋ lɛ ari Esia tiŋteeŋ jesiŋ kala lɛ nɛ. ²⁷Wii-la la síi fá nɛ ŋla: Niaa jaŋ chei la tiŋtimiŋ deeŋ yiriŋ. La biraa fá ari la veŋ-baliŋ Atɛmis jaŋ ku ŋaa ku-tɔɔ. Niaa bira bi jaŋ zizilu. Lɛɛlɛ Esia niaa ari dunia nuu-kala níi zilu.”

²⁸Nialiŋ si nii wii-la, ba baaniŋ sii. Ba ŋaa goŋ a bubul, “La veŋ-baliŋ Atɛmis si hɛ Ɛfɛsis lɛ nɛ kɛŋ doluŋ.” ²⁹Ŋii nɛ ba kɛŋ taŋ kala vugimɛ. Ni-daŋ-la kɛŋ Gayas ari Arisitaakis si lii Masidoonia a tuto Pɔɔl hariŋ. Ba lɛrɛba kaa mu lee-la taŋ-la niaa si yie hihilimi. ³⁰Ba si kɛŋba kaa mu dimɛ, Pɔɔl fa cho duu mu juu nialiŋ tuɔŋ, ama nialiŋ si laa Yesu wiaa dii bi sɛyɛ. ³¹Esia tiŋteeŋ kuhiasiŋ dɔŋsuŋ si dii Pɔɔl naŋdɔŋsuŋ tiŋ di ba sulu duu sí nialiŋ tuɔŋ juu. ³²Nialiŋ kala si hilime bi jiŋ wii-la síi ŋaa. Dɔŋsuŋ ŋaa goŋ a bul ŋla nɛ, dɔŋsuŋ ma si wiiŋ deeŋ nɛ. Ba kala jesiŋ paala fa bi jiŋ wii-la si tii ba ku hilimi dɔŋɔ lɛ. ³³Ju̱u tiina kubala nɛ fa hɛ nialiŋ tuɔŋ. Baa yirɛ Alɛkizaŋda. Ju̱u tiŋŋaa leŋe u lii chiŋ ba sipaaŋ nɛ. Ŋii nɛ tii nialiŋ dɔŋsuŋ biinɛ duu ŋaa wii-la tuɔŋ ni-bal nɛ. Ŋii nɛ Alɛkizaŋda kɛŋ u nisiŋ vigi di ba kɛŋ goŋ, aŋ wiwalimɛ duu bula pi nialiŋ di ba di u naŋdɔŋsuŋ bi wii cheye. ³⁴U síi ŋaa ŋii, ba bene duu ŋaa Ju̱u tiina. Ŋii nɛ ba kala bira ŋaa goŋ a hɛ dɔŋɔ lɛ a yi hawaba balia aa bul, “La veŋ-baliŋ Atɛmis si hɛ Ɛfɛsis lɛ nɛ kɛŋ doluŋ.” ³⁵Ŋii nɛ ba taŋ kerichi-hiaŋ dɔŋɔ ku lii a wuo ŋaa ba kɛŋ goŋ. U bula piba a bul, “Ɛfɛsis niaa, nuu-kala nɛ jima ari la taŋ Ɛfɛsis nɛ tii la veŋ-baliŋ Atɛmis ari u di-kpaariŋ kala, a pɛ tabii-la sí lii wia nyuŋ ku tuu tel, la kpikpaarɛ lɛ. ³⁶Nuu-kala bi jaŋ wuo kɛŋ wiiŋ deeŋ kaa lɛrɛ. Ŋii wiaa, má leŋ goŋ aŋ sí wii-la si bi bubuɔ kɛnɛ ŋaa. ³⁷Niaa deeŋba bi kuŋ gaa joŋ la veŋ-baliŋ di-kpaariŋ, ba bira bi wii bula chei la veŋ-baliŋ yiriŋ maa, ka ma kɛŋba kaa kɔ daha. ³⁸Di Dɛmiitias ari u tiŋtinnaa nɛ kɛŋ wii ari nuu, sariya kɛŋ u tapul-diilie nɛ, ma taŋ kuhiasiŋ ma hɛ dimɛ di ba dii sariya. Má leŋ di ba mu dimɛ a nyaŋ dɔŋɔ. ³⁹Ama di wii dɔŋ ma nɛ hɛ dimɛ maa chɛ di ma bul, má leŋ bua-la taŋ kuhiasi-la si yie kɔ a hilimi di ba bula wasɛ. ⁴⁰Di ba nɛ piɛsɛla, la bi wii-kala jaŋ wuo bul a tigɛ taawɛi deeŋ wiaa si ŋaa jiniŋ. Wii-la mi síi fá nɛ ŋla, ba jaŋ bul di la nɛ hɛ taawɛi-la.” ⁴¹U si bul ŋii dɛrɛ, u ŋaa nialiŋ fa si hilime sii a viiri.

Pɔɔl mu Masidoonia ari Giriis tiŋteeŋ

¹Ŋii nɛ taawɛi-la dɛrɛ. Ka Pɔɔl yirɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii Ɛfɛsis lɛ a bul wiaa piba di ba nyuŋ nyaasɛ. U si bul wialiŋ dɛrɛ, u taba aŋ sii mu Masidoonia tiŋteeŋ. ²U gɔllɛ Masidoonia tiŋteeŋ kala a bul wiaa yugɛ piba di ba nyuŋ nyaasɛ. Ŋii nɛ ka u lii dimɛ a mu Giriis tiŋteeŋ. ³U hɛ Giriis tiŋteeŋ lɛ chɛŋsiŋ batori. Ŋii nɛ u ŋaa siri duu juu liiŋ daboro a mu Siiria tiŋteeŋ. U si ŋaa siri ŋii, u nia ari Ju̱u tiŋŋaa vuurɛ u wiaa di ba kpuu. Ŋii nɛ u kɛŋ u tuɔbiinaa birimɛ a miira sii to Masidoonia. ⁴Baal kubala nɛ fa to u hariŋ. Baa yirɛ Sopata a lii Biriya. U fa ŋaa Piras bie nɛ. Ka niaa deeŋba: Arisitaakis ari Sɛkuŋdas a lii Tɛsalonaaka, baal kubala maa baa yirɛ Gayas a lii Dɛɛbi, ari Timoti. Niaa balia ma hɛ dimɛ a lii Esia. Baa yirɛ Tikikas ari Turɔfimɔs. ⁵Ba nɛ laa sipaaŋ a mu gbɛrɛla Turɔwas lɛ. ⁶La hɛ dimɛ bua-la lɛ ba si yie dii boroboro si bi si-buruŋ kɛnɛ. U kieli, ka la sii Filipa lɛ a juu liiŋ daboro, a vɛŋ tapulaa banɔŋ aŋ-na yi Turɔwas. La hɛ dimɛ tapulaa balipɛ.

Pɔɔl mu Turɔwas tiŋteeŋ

⁷Lahadi chɛɛŋ la kala hɛ dɔŋɔ lɛ a dii kudiile-la Kirisito fa si si di la didii a liliisi u wiaa. U taŋ níi pul di Pɔɔl sii viiri. Ŋii nɛ u bul wiaa deeŋ deeŋ taŋ siesi. ⁸La hɔŋ lusuŋ nyuŋ dia lɛ nɛ a nyigɛ chaanaa yugɛ. ⁹Bapuɔsi-bie kubala ma hɛ dimɛ. Baa yirɛ Yutikas. U fa hɔŋ tokoro niiŋ nɛ. Pɔɔl si bul wiaa didieni ŋii, u hɔnɔ didiɛgɛ doŋ a joŋo piŋ doŋ, a foro lii lusuŋ nyuŋ dia-la nyuŋ a tuu tel. Ba tuu joŋu duu suba. ¹⁰Ŋii nɛ Pɔɔl ma sii tuu a ti̱ŋ a guoru, aŋ bula pi nialiŋ a bul, “Ma sí leŋe duu ŋaa wii, u weye nɛ.” ¹¹Ŋii nɛ ka Pɔɔl bira jil lusuŋ nyuŋ dia-la ba didii kudiile-la Kirisito fa si si ba didii a liliisi u wiaa. U si dii dɛrɛ, ba bira kɛŋ ba wu-buluŋ halii taŋ-pul. Ŋii nɛ u viiri. ¹²Ba kɛŋ bapuɔsi-bie-la kaa mu dia duu weye. U ŋaaba tuɔtɔruŋ.

Pɔɔl sii Turɔwas lɛ a mu Miliitas

¹³Ŋii nɛ la sii a mu juu liiŋ daboro a duoro mu Asɔs. Pɔɔl fa bula pila ari la juu liiŋ daboro a duoro mu Asɔs, ka duu vɛŋ naasiŋ lɛ kɔ a juu liiŋ daboro Asɔs lɛ. Ŋii nɛ la juu liiŋ daboro a mu Asɔs. Dimɛ nɛ la fá mu di la joŋ Pɔɔl. ¹⁴Pɔɔl si ku puula Asɔs lɛ, la joŋu ari liiŋ daboro a mu to Mitilini. ¹⁵La bira sii dimɛ. U taŋ si pula, la ku yi Kiyɔs. Taŋ dɔŋɔ bira si pula, la ku yi Samɔs. U taŋ si pula, la ku yi Miliitas. ¹⁶La bira sii Miliitas lɛ. Pɔɔl si duu bi jaŋ chiŋ Ɛfɛsis lɛ. U si, u bi chɛ duu dieni Esia tiŋteeŋ, duu faa chɛ duu mu Jerusalɛm lima lima nɛ a puu Pɛŋtikɔs chɛ-gbielii-la dimɛ.

Pɔɔl bul wiaa a pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi kuhiasiŋ Ɛfɛsis lɛ

¹⁷Ŋii nɛ la kiele kɔ Miliitas. Pɔɔl tima yirɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi kuhiasiŋ Ɛfɛsis lɛ di ba kɔ. ¹⁸Ba si kɔ, u bula piba a bul, “Ma ma jiŋ ŋii mi si naga nɛ, a chiŋ bua-la lɛ mi si bumo kɔ Esia tiŋteeŋ nɛ a kukɔ jiniŋ. ¹⁹Mi si tiŋ tiŋtiŋŋaa pi la Tiina Wia ŋii, mi kɛŋ mi titia muuri nɛ kiŋkɛŋ. Mi ma yel sii-liiriŋ a tiŋ ma wiaa. Mi na hɛɛŋ maa Ju̱u tiŋŋaa teeŋ, ba si yie vuvuurɛ di ba kpumi. ²⁰Mi dagɛma wii-na kala si jaŋ pɛma lɛ, mi bi kaa faama. Mi dagɛma Wia wiaa, niaa tuɔŋ ari ma diisiŋ kala ma lɛ. ²¹Mi bula pi Ju̱u tiŋŋaa ari Giriik tiŋŋaa kala siifiɛsiŋ di ba birima lii ba haachɛba lɛ aŋ ku to Wia, a laa la Tiina Yesu wiaa dii. ²²Wia Diŋ-zɔŋ-la dagɛmi di mi mu Jerusalɛm. U niiŋ lɛ nɛ mi lɛɛlɛ to aa mu ŋla. Mi bi jiŋ wii-la kala si jaŋ ŋaami lɛ dimɛ. ²³Mi ta jiŋ nɛ ari taŋ-na kala lɛ mi si mua, Wia Diŋ-zɔŋ-la yie bula pimi siifiɛsiŋ ari wiaa jaŋ juumi, di ba kɛŋmi tɔ dia maa. ²⁴Ama mi si yie beŋ mi miisiŋ, u bi kuŋ-kala ŋaa mi teeŋ. Mi taa chɛ di mi tiŋ tiŋtimii-la dɛrɛ mi Tiina Yesu si si mi tiŋ nɛ. U nɛ si di mi bul Wia wu-zɔmɔ-la a pi niaa, a bula piba ŋii u si jaŋ fába nennige. ²⁵Lɛɛlɛ mi jima ari ma niaa deeŋba mi si yie gɔllɛ ma tuɔŋ a bul Wia kuorii-la wiaa pima, ma bira bi jaŋ kɔ di ma nami. ^26-27Mi si bul Wia wialiŋ pima ŋii, mi bi wialiŋ kala Wia si ŋaa kaa faama. Mi saa bulaa pima siifiɛsiŋ jiniŋ tapuluŋ deeŋ di ma nuu-kala kɔ duu lɛlɛ, mi bi wii cheye. Ma wu-bɔŋŋɔɔ jaŋ nyua ma nyuŋ lɛ. ²⁸Má beŋ ma titia nyuŋ woruŋ, aŋ pɛ beŋ nialiŋ maa u Diŋ-zɔŋ-la si joŋo hɛ ma nisiŋ lɛ. Má beŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a hihilimi nyuŋ, ari pie-daara si yie beŋ u piesee nyuŋ ŋii. Wia nɛ joŋ u titia bie chaliŋ yɔɔba. ²⁹Mi jima, di mi nɛ leŋma, ni-bɔŋŋɔɔ jaŋ ku juu ma tuɔŋ, ari guŋgurusuŋ si yie juu pusuŋ tuɔŋ ŋii. Ni-bɔmɔ-la bi jaŋ leŋma, ba jaŋ walimɛma. ³⁰Niaa jaŋ lii ma tuɔŋ maa a kɛŋ wialiŋ kaa birimɛ, a nyisɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii di ba miirɛ hariŋ a toba. ³¹Ŋii nɛ tii mi si, má beŋ ma titia nyuŋ ŋii. Máa liisi ari mi dagɛma nuu-kala jisiŋ batori nɛ ŋla wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala, a yel sii-liiriŋ ma woruŋ ma wiaa. ³²Mi lɛɛlɛ joŋma hɛ Wia nisiŋ lɛ nɛ. Wia wu-zɔmɔ-la lahɔrimɔ lɛ u jaŋ pɛma lɛ. U jaŋ wuo pɛma lɛ di ma kɛŋ doluŋ a chiŋ ma yarida lɛ. U jaŋ leŋ di ma wuo dii kialiŋ u si ŋaa bil ma sipaaŋ Wia kuorii-la lɛ a gbigbɛrɛ nialiŋ si laa u wiaa dii lɛ. ³³Mi ha bi ma kuŋ-kala moribiee koo gɛnniŋ biina di mi kaa laa. ³⁴Ma titia jima di mi tima woruŋ, a na kialiŋ kala la di mi naŋdɔŋsuŋ síi chɛ. ³⁵Mi ŋaa ŋii di mi wuo dagɛma di ma faasa tiŋ tiŋtiŋŋaa ŋii, ma jaŋ wuo pɛ puwuoloo lɛ aa liisi ari la Tiina Yesu fa si bul ŋii. U si,

‘Ŋ si joŋ kua pi nia,

u nɛ kɛŋ tuɔtɔruŋ

a kii ŋ si laa kua nia teeŋ.’ ”

³⁶Pɔɔl si bul wiaa dɛrɛ, u tuu kpirimi a chuɔlɛ Wia a piba kala. ³⁷Ba guoru a yel sii-liiriŋ. ³⁸Ba tuɔŋ chei woruŋ, bɛɛ wiaa u fa bula piba ari ba bira bi jaŋ nau. Ŋii nɛ ba kɛnu kaa mu liiŋ daboro leriŋ.

Pɔɔl mu Jerusalɛm

¹La ta dɔŋɔ aŋ juu liiŋ daboro. La vɛŋ tegi tegi a mu lee kubala baa yirɛ Kɔs, a bira sii dimɛ. Taŋ si pula la mu lee kubala baa yirɛ Roodis, a bira lii dimɛ a mu Patara. ²Dimɛ nɛ la na liiŋ daboro duu mu Fɔniisia. La juu mu. ³La síi mu ŋii, la na lee kubala la na-gua, baa yirɛ Saapɔs. La kieli dimɛ a mu yi Siiria tiŋteeŋ. La mu chiŋ taŋ kubala lɛ baa yirɛ Taya. Dimɛ nɛ liiŋ daboro-la chɛ duu chiŋ di ba chaarɛ kiaa si hɛ liiŋ daboro-la lɛ. ⁴La chɛ mu na nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ. La hɔŋ ba teeŋ tapulaa balipɛ. Ba bula pi Pɔɔl Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ duu sí Jerusalɛm mu. ⁵La si hɔŋ dimɛ tapulaa balipɛ ŋii, la bira lii dimɛ a joŋ la woŋbiiŋ. Baalaa ari ba haalaa ari ba biiriŋ kɛŋla kaa lii taŋ-la tuɔŋ. La kala tuu kpirimi liiŋ niiŋ a chuɔlɛ Wia. ⁶La ta dɔŋɔ dimɛ aŋ juu liiŋ daboro, ka ba ma miira mu dia.

⁷La lii Taya lɛ a joŋ la woŋbiiŋ a mu taŋ kubala baa yirɛ Pitolimiiyas. La mu chuɔlɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ aŋ chua. ⁸U taŋ si pula, la sii a mu Sizariya, a mu juu baal kubala dia baa yirɛ Filip. U fa gɔllɔ bul Wia wiaa nɛ aa pi niaa. U fa ŋaa nialiŋ balipɛ dɔŋɔ nɛ ba fa si liisa Jerusalɛm lɛ. ⁹U fa kɛŋ toloo banɛsɛ nɛ. Ba fa bi balaba jaa aŋ fa bubul Wia wiaa Wia doluŋ lɛ. ¹⁰La hɛ dimɛ ŋii tapulaa baŋmɛnɛ, di baal kubala lii Judiya tiŋteeŋ a ma kɔ, baa yirɛ Agabɔs. U fa ŋaa nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. ¹¹U kɔ la teeŋ a laa Pɔɔl damɛrɛ a kaa vɔɔ u titia naasiŋ ari u nisaa aŋ bul, “Ŋla nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la bul, ‘Ju̱u tiŋŋaa jaŋ kɛŋ damɛrɛ deeŋ tiina a vɔbu ŋla Jerusalɛm lɛ, a joŋu hɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa nisiŋ lɛ.’ ”

¹²La si nii wiiŋ deeŋ, la di nialiŋ fa si hɛ dimɛ sul Pɔɔl duu sí Jerusalɛm mu. ¹³Ŋii nɛ Pɔɔl bula piba a bul, “Bɛɛ nɛ tii ma yiyel ŋla a ŋaa mi tuɔŋ chei ŋla? Di ba nɛ jaŋ kɛŋmi vɔɔ, koo di ba nɛ kpumi maa Jerusalɛm lɛ a tiŋ mi Tiina Yesu wiaa, mi sɛyɛ nɛ.” ¹⁴U si bul ŋii, la na ari la buu wuo nyagaa bil. Ŋii nɛ la leŋ aŋ bul, “Wia jaŋ leŋ di wii-kala u síi chɛ u ŋaa duu ŋaa.”

¹⁵Ŋii nɛ aŋ ka la ŋaa siri a sii mu Jerusalɛm. ¹⁶Nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii a lii Sizariya ma to la hariŋ a mu, a kɛŋla kaa mu juu baal kubala dia baa yirɛ Mineesiŋ. U lii Saapɔs nɛ. U laa Yesu wiaa dii bua-la lɛ ba fa si suomo bubul Yesu wiaa pipi niaa nɛ.

Pɔɔl mua duu na Jeems

¹⁷La si yi Jerusalɛm, nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ kɛŋla woruŋ. ¹⁸Taŋ si pula, la di Pɔɔl mu di la na Jeems. La mua di nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii kuhiasiŋ kala hɛ dimɛ. ¹⁹Ŋii nɛ Pɔɔl chuɔlɛba aŋ bula piba ŋii kala Wia si pɛu lɛ u tiŋ tiŋtiŋŋaa nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa tuɔŋ.

²⁰Ba si nii wiiŋ deeŋ, ba lɔllɛ Wia aŋ bula pi Pɔɔl a bul, “La naaŋbii, bee na Ju̱u tiŋŋaa yuga si laa Yesu wiaa dii. Ba yi niaa bui bui bui a kala tuto wialiŋ woruŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto. ²¹Ba nii ŋ wiaa. Ba si ŋ dagɛ Ju̱u tiŋŋaa kala si hɛ nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa tuɔŋ di ba via wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto, a bira bul di ŋ si di ba sí ba biiriŋ penee keru a sí Ju̱u tiŋŋaa naabalimaba wiaa to. ²²Ba jaŋ nii ari ŋ kɔ. Bɛɛ nɛ saa la jaŋ ŋaa? ²³Saa to la niiŋ wii-la la si si ŋŋ ŋaa. Baalaa banɛsɛ nɛ hɛ daha. Ba ta niiŋ nɛ Wia teeŋ, baa chɛ di ba liisɛ niiŋ deeŋ Wia teeŋ. ²⁴Kɛŋ baalaa deeŋba a ma toba lɛ, a ma piisɛ ŋ disinniŋ ta, a ti̱ŋ moribiee di ba ma piisɛ ba disinniŋ ta aŋ fuŋ ba nyusuŋ maa. Ŋ ŋaa ŋii nuu-kala jaŋ wuo to ŋii lɛ jiŋ ari wialiŋ kala ba si bula a tigɛŋ lɛ bi wutitii ŋaa. Ba jaŋ na ari ŋ ma titia ka to wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto nɛ. ²⁵Ama nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aŋ bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa, la ŋmuŋsɛ teniŋ a bula piba di ba sɛyɛ di ba bira sí vuiŋ namia chaŋ, di ba bira sí pusuŋ chaliŋ ma dii, a sí pusuŋ si suu pimee dii, a liisɛ ba titia ba-chɔruŋ ari ha-chɔruŋ wu-ŋaalaa lɛ.” ²⁶Pɔɔl naŋdɔŋsuŋ si bul ŋii, u taŋ-pul, Pɔɔl kɛŋ baala-la banɛsɛmiŋ mu, ba kala piisɛ ba disinniŋ ta aŋ juu Wia-dia. U dagɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia tapulaa magɛ ŋii ba si jaŋ piisɛ ba disinniŋ ta, ka di ba kuŋ-kala-na kpu pusuŋ pi Wia. Tapulaa balipɛ nɛ u dagɛ.

Ba kɛŋ Pɔɔl Wia-dia lɛ

²⁷Tapulaa balipɛ-la síi yi, Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ si lii Esia na Pɔɔl duu hɛ Wia-dia lɛ. Ba nyisɛ ni-daŋ hɛ ba kɛŋ Pɔɔl. ²⁸Ba faasa kpia a bul, “Iziral timma, má ku pɛla lɛ. Baal-la si gɔllɛ lee kala a didagɛ wiaa lee-na kala a chichei la niaa síi to woŋbii-la, aa chei Moosis fa si ŋmuŋsɛ wialiŋ bil di niaa tuto maa, a bul wu-bɔŋŋɔɔ a tigɛ Wia-dia deeŋ ma lɛ, u níi kɔ daha ŋii. U paala kɛŋ Giriik tiŋŋaa kaa ku juu Wia-dia-la, a ŋaa leriŋ deeŋ kɛŋ disinniŋ.” Wii-la si tii ba bul ŋla: ²⁹Ba fa na baal kubala duu to Pɔɔl hariŋ taŋ-la lɛ. U yiriŋ nɛ Turɔfimɔs a lii Ɛfɛsis. Ba fa biina Pɔɔl kɛnu kaa juu Wia-dia-la nɛ. ³⁰Ŋii nɛ taawɛi sii taŋ-la kala lɛ, nialiŋ kala to dɔŋɔ a kɛŋ Pɔɔl a kɛnu kaa lɛrɛ lii Wia-dia-la lɛ. Ŋii nɛ aŋ ka ba guu kɛŋ Wia-dia-la boiŋniiree tɔ. ³¹Ba síi walimɛ di ba kpuu, Rom laali-yuoroo kuhiaŋ nii ari taawɛi sii Jerusalɛm kala lɛ. ³²U si nii ŋii, u sii a guu liisɛ laali-yuoroo dɔŋsuŋ ari ba kuhiasiŋ, ba fá mu taawɛi-la leriŋ. Nialiŋ si nau ari laali-yuoro-la, ba bira bi Pɔɔl ŋmobo. ³³Laali-yuoroo kuhiaŋ-la mu kɛŋ Pɔɔl, a ŋaa ba kɛŋ chɔrumɔɔ balia kaa vɔbu. Ŋii nɛ u piɛsɛ nialiŋ a bul, “Kubɛɛ nɛ nia deeŋ? Bɛɛ nɛ u ŋaa chei?” ³⁴Ba kala ŋaa goŋ. Dɔŋsuŋ bubul wiiŋ deeŋ, dɔŋsuŋ ma bul wiiŋ deeŋ. Niaa fa síi ŋaa goŋ ŋii, laali-yuoroo kuhiaŋ-la bi wii-la si paala ŋaa wuo jiŋ. Ŋii nɛ u ŋaa u niaa kɛŋ Pɔɔl kaa mu laali-yuoroo dii-duoŋ. ³⁵Ba si yi dia-la lusuŋ choluŋ, nialiŋ kɛŋ Pɔɔl lilɛrɛ a wiwalimɛ di ba kpuu, ŋii nɛ laali-yuoro-la joŋu chuŋ. ³⁶Nialiŋ kala to u hariŋ a ŋaa goŋ a bubul, “Má kpuu.”

Pɔɔl bul wiaa duu laa u titia

³⁷Ba si jil lusuŋ chol-la a chichɛ di ba juu dia-la, ŋii nɛ Pɔɔl sul laali-yuoroo kuhiaŋ-la duu leŋ duu bul wii pu. Ŋii nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la piɛsɛ Pɔɔl a bul, “Ŋii-na ŋ nii Giriik wu-buluŋ nɛɛ? ³⁸Ŋ dee bi Ijipiti tiŋŋaa baal-la ŋaa, baal-la si suomo ŋaa taawɛi aŋ kɛŋ niaa bui banɛsɛ-la si kpu niaa a kaa mu giri-bine tuɔŋ?” ³⁹Pɔɔl si, “Ai, mi ŋaa Ju̱u tiina nɛ a lii Taasis, Siliisia tiŋteeŋ ta-baliŋ. Mii suluŋ di ŋ leŋ di mi bul wiaa pi nialiŋ.” ⁴⁰Ŋii nɛ u pu woŋbiiŋ. Pɔɔl si chiŋ lusuŋ chol-la lɛ ŋii, u kɛŋ u nisiŋ vigi di nialiŋ kɛŋ goŋ. Ŋii nɛ ba kala ŋaa fuii. Pɔɔl suomo bubul wiaa Ju̱u tiŋŋaa yiikoro lɛ.

¹Ŋii nɛ u bula piba a bul, “Mi nyimmaba ari mi naaŋbiiriŋ, má jegile nii wii-la mi si kɛnɛ di mi bula laa mi titia.” ²Ba si nia duu bul wiaa ari ba yiikoro, ba kala ŋaa fuii. Ŋii nɛ Pɔɔl bul, ³“Mi ŋaa Ju̱u tiina nɛ. Ba lulmi Taasis lɛ, Siliisia tiŋteeŋ. Mi haŋbiiriŋ lɛ nɛ ba kɛŋmi kaa kɔ daha a beŋmi. Gamiilial nɛ dagɛmi. U dagɛmi la naabalimaba woŋbii-la ba síi to ari siifiɛsiŋ. Mi tou woruŋ a joŋ mi titia pi Wia, ari ma ma si hɛ daha jiniŋ si ŋaa ŋii. ⁴Mi ma to a dɔgisɛ nialiŋ fa síi to Yesu woŋbii-la a chichɛ di mi kpuba. Mi ŋaa ba kɛsɛba vɔɔba a kɛŋba tɔ dia, baalaa ari haalaa kala. ⁵Nialiŋ si kpu pusuŋ a pipi Wia kuhiaŋ, ari kuhiasi-la kala si yie hilime vuvuurɛ wiaa ma jaŋ wuo bula pima ari wiiŋ deeŋ mi si bula ŋaa wutitii nɛ. Ba ŋmuŋsɛ tenniŋ pimi di mi kaa mu Damaasikas a joŋo pi Ju̱u timma-la si hɛ dimɛ. Ba ŋaa ŋii di mi wuo kɛsɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ a vɔɔba, a kaa kɔ Jerusalɛm a dɔgisɛba daha.”

⁶Ŋii nɛ Pɔɔl bira bul, “Mi si lii joŋ woŋbiiŋ aa mu Damaasikas a mu kpagɛ taŋ-la ari wiihɛi-siesee, pulumuŋ guu lii wia nyuŋ a faasa chaana hɛmi lɛ. ⁷Mi tuu tel tiŋteeŋ aŋ nii nii-la yiikoro duu bul mi teeŋ a bul, ‘Sɔɔl, Sɔɔl, bɛɛ nɛ tii ŋ to mi naasiŋ a dudɔgisɛmi ŋla?’ ⁸Ŋii nɛ mi piɛsɛ, ‘Kubɛɛ nɛ, tiina?’ Yiikori-la bul, ‘Mi-na Yesu si lii Nazarɛt, nii-la ŋ síi to u naasiŋ a dudɔgisɛ.’ ⁹La di nialiŋ fa síi vɛŋ, ba na puluŋ-la, aŋ bi nii-la fa síi bul wiaa mi teeŋ yiikoro nia. ¹⁰Ŋii nɛ mi piɛsɛ, ‘Mi ŋii mi Tiina?’ Mi Tiina bira bul, ‘Sii juu Damaasikas. Dimɛ ba jaŋ dagiŋ wii-la kala mi si liisiŋ di ŋ ŋaa.’ ¹¹Puluŋ-la chuulɛ mi siaa, mi bira bi naa, ŋii nɛ la di nialiŋ fa síi vɛŋ kɛŋ mi nisiŋ lɛ a lɛrɛ juu Damaasikas.

¹²Baal kubala fa hɛ dimɛ, baa yirɛ Ananayas. U faa fá Wia nɛ a tuto wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto. Ju̱u timma-la kala fa si hɛ Damaasikas lɛ zizilu. ¹³U kɔ mi teeŋ a chiŋ mi sɛmɛ a bula pimi a bul, ‘Mi naaŋbii Sɔɔl, kɛŋ ŋ siaa suri.’ Bua-la titia lɛ mi siaa suri, mi bee nau. ¹⁴Ŋii nɛ Ananayas bula pimi a bul, ‘Wia-la la di la naabalimaba síi to nɛ liisiŋ di ŋ jiŋ wii-la u síi chɛ di ŋ ŋaa. U leŋ ŋ na Wia Tuɔ-pul Tiina a nii u yiikoro maa u si bul wiaa piŋ. ¹⁵Ŋ jaŋ ŋaa u siada tiina, a bula pi niaa wii-la ŋ si nia aŋ pɛ naa. ¹⁶Bɛɛ nɛ saa tii ŋ hɔnɔ dieni? Sii mu a leŋ di ba foŋ Wii-chuɔlɛ liiŋ a fo ŋ haachɛba ta Yesu doluŋ lɛ.’

Wia yirɛ Pɔɔl duu bul Wia wiaa a pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa

¹⁷Ŋii nɛ mi miira mu Jerusalɛm a juu Wia-dia a chuchuɔlɛ Wia. Mi síi chuɔlɛ Wia ŋii, ¹⁸mi na la Tiina Yesu ari duosoo tuɔŋ. U bula pimi a bul, ‘Sii lii Jerusalɛm lɛ lima, bɛɛ wiaa nialiŋ si hɛ daha bi jaŋ sɛi mi wialiŋ ŋ si jaŋ bula piba.’ ¹⁹Ŋii nɛ mi bula pi Yesu a bul, ‘Mi Tiina, ba jima woruŋ di lee-na kala mi si mua, mi yie juu Wii-chuɔlɛ diisiŋ a kɛsɛ nialiŋ si laa ŋ wiaa dii dimɛ, a ŋmooba aŋ kɛŋba tɔ dia. ²⁰Bua-la lɛ ba si kpu Sitiiviŋ, nii-la fa si ŋaa ŋ siada tiina a bul ŋ wiaa pipi niaa, mi-na Pɔɔl ma fa hɛ dimɛ a sɛi di ba kpuu. Ba síi kpuu, mi nɛ fa pɔ niaa deeŋba gɛnniŋ ba si wuro, aŋ ka ba kpuu.’ ²¹Ŋii nɛ mi Tiina bula pimi a bul, ‘Sii daha, mi jaŋ timiŋ di ŋ mu di-bolii, nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa leriŋ.’ ”

²²Pɔɔl fa síi bul wiaa ŋii, nialiŋ kala fa jegile nii. Ama u si bul wiiŋ deeŋ, ba bira suomo ŋaa goŋ a bul, “Má kpu ni-tɔɔŋ deeŋ, u bi maga duu hɛ dunia lɛ.” ²³Ba ŋiŋaa goŋ, aŋ kɛŋ ba gɛnniŋ kpikpesi a ŋaa hagila yuyuo. ²⁴Ŋii nɛ Rom laali-yuoroo kuhiaŋ-la bul di laali-yuoro-la kɛŋ Pɔɔl kaa juu laali-yuoroo dii-duo-la. U si di ba viiru aŋ piɛsa na wii-la si tii ba kala lii u hariŋ aŋ ŋiŋaa goŋ ŋla. ²⁵Ŋii nɛ ba vɔbu di ba viiru. Ba síi chɛ di ba viiru, Pɔɔl piɛsɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la fa si chiŋ dimɛ a bul, “U maga di ba viirɛ nuu si ŋaa Rom tiina aŋ bi u sariya die, a dagu u wu-cheeliŋ koo?” ²⁶U si nii wii-la Pɔɔl si bula, u ma bira mu u kuhiaŋ teeŋ a bula pu a bul, “Bee na ŋ síi chɛ di ŋ ŋaa wii-la, baal-la ŋaa Rom tiina nɛ.” ²⁷Ŋii nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la titia sii kɔ Pɔɔl teeŋ a piɛsu, “Ŋ ŋaa Rom tiina nɛɛ? Bula pimi.” Ŋii nɛ Pɔɔl si, “Oo.” ²⁸Laali-yuoroo kuhiaŋ-la ma bul, “Mi ma ŋaa dɔŋɔ nɛ. Mi ta ti̱ŋ moribiee yugɛ nɛ aŋ-na ku ŋaa Rom tiina.” Ŋii nɛ Pɔɔl si, “Ba paala lulmi di mi ŋaa Rom tiina nɛ.” ²⁹Ŋii nɛ nialiŋ fa síi chɛ di ba viirɛ Pɔɔl aŋ piɛsu, ba suusa lii u teeŋ lima lima. Laali-yuoroo kuhiaŋ-la si ku jiŋ ari Pɔɔl ŋaa Rom tiina nɛ, ka u ŋaa ba kɛŋ chɔrumɔɔ kaa vɔbu, fawulluŋ kɛnu maa.

Pɔɔl chiŋ nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa sipaaŋ

³⁰Ŋii nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la chichɛ duu sɛnɛ jiŋ wii-la si tii Ju̱u tiŋŋaa bubul Pɔɔl teeŋ ŋii. U taŋ si pula u ŋaa ba kɛnu puri, a ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari kuhiasi-la si yie hilimi a vuvuurɛ wiaa ku hilimi. Ba si hilimi ŋii, u kɛŋ Pɔɔl kaa lii a ŋaa u chiŋ ba sipaaŋ.

¹Pɔɔl fa si chiŋ ŋii, u chaarɛ u siaa pɛ nialiŋ fa si yie hilime vuvuurɛ wiaa lɛ aŋ bula piba a bul, “Mi naaŋbiiriŋ, mi to Wia mi miisiŋ kala lɛ nɛ. Mi si tou, mi tuɔbiinaa kala yie chesi nɛ a kaa kɔ tapuluŋ deeŋ.” ²Ŋii nɛ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ dɔŋɔ, baa yirɛ Ananayas, bula pi nialiŋ si china kpagɛ Pɔɔl di ba ŋmoo u niiŋ lɛ. ³Ba si ŋmobu ŋii, Pɔɔl ma bula pu a bul, “Ŋ lɔrɔ nagɛ jeeŋ si yɛrɛ, ka ba ŋaa tuɔruŋ bugɛ nɛ di niaa sí na. Wia ma jaŋ ŋmobuŋ ŋii. Ŋ hɔnɔ di ŋ to wialiŋ ba si ŋmuŋsa bil di la tuto nɛ a didii mi sariya, aŋ ka ŋ bul di ba ŋmoomi a chei wialiŋ ŋii.” ⁴Nialiŋ si china kpagɛ Pɔɔl piɛsu a bul, “Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ nɛ ŋ tuusɛ ŋii?” ⁵Ŋii nɛ Pɔɔl bira bul, “Mi naaŋbiiriŋ, ma kiaa sima. Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari u bi maga di la bul wu-bɔŋŋɔɔ a pi nii-la síi beŋ niaa. Mi bi jiŋ ari u nɛ ŋaa nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ.”

⁶Pɔɔl si bene nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa tuɔŋ, u na ari dɔŋsuŋ ŋaa nialiŋ ba síi yirɛ Sadusii tiŋŋaa, dɔŋsuŋ ma ŋaa Farisii tiŋŋaa. Ŋii nɛ u faasa bul nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa teeŋ a bul, “Mi naaŋbiiriŋ, mi ma ŋaa Farisii tiina nɛ, nii-la si lulmi ma ŋaa Farisii tiina nɛ. Mi laa dii ari nialiŋ si suba jaŋ sii suuŋ lɛ a kɛŋ miisiŋ. Ŋii nɛ tii baa dii mi sariya.” ⁷U si bul wiiŋ deeŋ, Farisii timma-la ari Sadusii timma-la bira bi nii-bala kɛnɛ. Ba pɔrɛ dɔŋɔ lɛ. ⁸Sadusii tiŋŋaa si di nuu nɛ suba, u bira bi jaŋ sii suuŋ lɛ a kɛŋ miisiŋ, a bira bul di Wia tiŋdaaraa ma tuo, di ni-diŋsiŋ ma tuo, ka Farisii tiŋŋaa si di ba kala hɛ dimɛ, di nuu ma nɛ suba, u jaŋ sii suuŋ lɛ a kɛŋ miisiŋ. ⁹Ŋii nɛ nialiŋ sii a faasa ŋiŋaa goŋ. Wia teniŋ kerichiba-la dɔŋsuŋ si hɛ Farisii niaa paati-la tuɔŋ sii a faasa kɛŋ wialiŋ lilɛrɛ a bul, “La bi na baala deeŋ si ŋaa wii-la chei. U naga ari ni-dima nɛ koo Wia tiŋdaara nɛ sɛnɛ bul wiaa pupu, la bi u-na jiŋ.” ¹⁰Ŋii nɛ ba kɛŋ wii-la faasa lɛrɛ, leriŋ kala hosi. Fawulluŋ kɛŋ laali-yuoroo kuhiaŋ-la ari ba jaŋ kɛŋ Pɔɔl lɛrɛ puɔsɛ. Ŋii nɛ u ŋaa u laali-yuoroo juu nialiŋ tuɔŋ a loriko laau nialiŋ teeŋ, a kɛnu kaa mu laali-yuoroo dii-duo-la.

¹¹U taŋ si bire, titaŋ-la titia la Tiina Yesu kɔ Pɔɔl teeŋ, a chiŋ u sɛmɛ, a bula pu a bul, “Nyirɛ ŋ bɔyɛ. U maga di ŋ dii mi siada a bul mi wiaa Rom lɛ ari ŋ si bul mi wiaa ŋii Jerusalɛm lɛ.”

Ju̱u tiŋŋaa ka vuurɛ di ba kpu Pɔɔl

¹²U taŋ si pula, Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ hilimi dɔŋɔ lɛ a vuurɛ di ba kpu Pɔɔl. Ba ta niiŋ nɛ ari ba nɛ buu kpua, ba bi jaŋ dii kiaa. Ba bi jaŋ nyua liiŋ maa. ¹³Nialiŋ fa si vuurɛ wiiŋ deeŋ kii niaa mahiŋ balia. ¹⁴Ŋii nɛ ba mu nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari nialiŋ kuhiasiŋ teeŋ a bula piba a bul, “La ta niiŋ nɛ di la nɛ bi Pɔɔl kpua, la bi jaŋ dii kiaa. ¹⁵Ma di nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa kuhiasiŋ saa tiŋ di ba bula pi Rom laali-yuoroo kuhiaŋ-la duu leŋ di Pɔɔl kɔ ma teeŋ. Ma fugi ari maa chɛ di ma wasa dii u sariya nɛ. La jaŋ ŋaa siri duu nɛ leŋe u kukɔ, u bi jaŋ yima, ka di la kpuu.”

¹⁶Pɔɔl dihaala bie ma nii ba síi vuurɛ ŋii, a mu juu laali-yuoroo dii-duo-la a bul wii-la pi Pɔɔl. ¹⁷Ŋii nɛ Pɔɔl yirɛ laali-yuoroo kuhiaŋ dɔŋɔ a bula pu a bul, “Kɛŋ bapuɔsi-bie deeŋ kaa mu ma kuhiaŋ teeŋ, u kɛŋ wii nɛ duu bula pu.” ¹⁸Ŋii nɛ u kɛnu kaa mu ba kuhiaŋ teeŋ a bula pu a bul, “Pɔɔl, nii-la ba si kaa tɔ dia nɛ yirɛmi a bula pimi di mi kɛŋ bapuɔsi-bie deeŋ kaa kɔ ŋ teeŋ, duu kɛŋ wii nɛ duu bula piŋ.” ¹⁹Ŋii nɛ kuhiaŋ-la kɛŋ bile nisiŋ lɛ a kɛnu lii mua, a fiɛla piɛsu di wu-bɛɛ nɛ u kɛŋ di u bula pu? ²⁰Ŋii nɛ u bul, “Ju̱u tiŋŋaa vuurɛ nɛ di ba bula piŋ di ŋ chie leŋ di Pɔɔl kɔ nialiŋ si yie hilime vuvuurɛ wiaa kuhiasiŋ teeŋ. Baa fugi ari baa chɛ di ba wasa dii u sariya nɛ. ²¹Saa sí sɛi, bɛɛ wiaa nialiŋ dɔŋsuŋ jaŋ faa woŋbiiŋ lɛ a gbɛru. Ba kii niaa mahiŋ balia. Ba ta niiŋ nɛ di ba bi Pɔɔl kpua, ba bira bi jaŋ dii kiaa, ba bi jaŋ nyua liiŋ maa. Ba ŋaa siri nɛ di ŋ nɛ pu woŋbiiŋ duu kukɔ.” ²²U si bul ŋii dɛrɛ, kuhiaŋ-la bula pi bapuɔsi-bie-la a bul, “Sí bula pi nuu-kala ari ŋ bul wiiŋ deeŋ pimi,” aŋ ŋaa u viiri.

Ba kɛŋ Pɔɔl mu tiŋteeŋ kuoro Fiilis teeŋ

²³Ŋii nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la yirɛ u laali-yuoroo kuhiasiŋ balia a bula piba a bul, “Má liisɛ laali-yuoroo zɔ-balia di ba ŋaa siri di ba di Pɔɔl mu Sizariya, a pɛ ja-jillaa mahiŋ batori ari fii lɛ, ari nialaa ma si kɛŋ tiŋŋee zɔ-balia. Leŋ di ba ŋaa siri di ba lii titaŋiŋ deeŋ kerifi nibi lɛ. ²⁴Má chɛ janiŋ a liisa pi Pɔɔl duu ma jil, a kɛnu woruŋ a kaa mu Sizariya, a kɛnu kaa mu hɛ tiŋtee-la kuoro Fiilis nisiŋ lɛ.” ²⁵Ŋii nɛ ka laali-yuoroo kuhiaŋ-la ŋmuŋsɛ teniŋ a piba di ba kaa mu pi kuoru-la a tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa. Ŋla nɛ u bul teŋ-la lɛ:

²⁶“Mi-na Kulɔɔdiɔs Lisias nɛ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ a pipi mi nyimma kuoro Fiilis. Mii chuɔluŋ woruŋ. ²⁷Baala deeŋ mi si ŋaa ba kaa kɔ ŋ leriŋ, Ju̱u tiŋŋaa nɛ fa kɛnu di ba kpuu. Ba síi chɛ di ba ŋaa ŋii, mi nii ari u ŋaa Rom tiina nɛ. Ŋii nɛ mi kɛŋ mi laali-yuoroo mu, la loriko laau ba nisiŋ lɛ. ²⁸Mi faa chɛ di mi nii wii-la si tii ba bubul u teeŋ. Ŋii nɛ mi kɛnu kaa mu ba nihiasiŋ si yie hɔnɔ vuvuurɛ wiaa teeŋ. ²⁹Ba si piɛsu wiaa, mi na ari u bi wii-kala cheye a magɛ di ba kpuu koo di ba kɛnu tɔ dia. Wii-la si tii ba bubul u teeŋ tigɛ ba titia kisinniŋ lɛ nɛ. ³⁰Ba si bula pimi ari Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ vuura nɛ di ba kpuu, ŋii nɛ mi si di ba kɛnu kaa ku piŋ lima lima. Mi saa bula pi nialiŋ síi bul u teeŋ nɛ di ba kɔ ŋ teeŋ, a ma dagɛ wii-la u si ŋaa chei a piŋ.”

³¹U si ŋmuŋsɛ teŋ-la dɛrɛ, laali-yuoro-la ŋaa ŋii u si bula piba. Titaŋ-la ba kɛŋ Pɔɔl kaa mu yi taŋ kubala baa yirɛ Aŋtipatis. ³²U taŋ si pula, laali-yuoro-la síi vɛŋ naasiŋ lɛ nɛ miira kɔ ba dii-duo-la, aŋ ka janiŋ tiŋŋaa kɛnu mu Sizariya. ³³Ba si yi dimɛ, ba joŋ Pɔɔl pi ba tiŋteeŋ kuoro, a joŋ teŋ-la ma pɛ. ³⁴Ŋii nɛ kuoru-la karimɛ teŋ-la aŋ piɛsɛ Pɔɔl lee-la u si lia. U bul duu lii Siliisia nɛ. U si nii ŋii, ³⁵u bula pu a bul, “Bua-la lɛ nialiŋ síi bul ŋ teeŋ nɛ kɔ, mi jaŋ nii wii-la ŋ si kɛnɛ di ŋ bul, aŋ ka di mi-na dii ŋ sariya.” Ŋii nɛ u ŋaa ba kɛŋ Pɔɔl mu hɛ dii-bal-la Hɛrɔd si saa, a ŋaa laali-yuoroo pupɔu dimɛ.

Ju̱u tiŋŋaa bul Pɔɔl teeŋ

¹Tapulaa banɔŋ si kiele, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiaŋ baa yirɛ Ananayas sii mu Sizariya, kuoro Fiilis teeŋ. Ba di nialiŋ kuhiasiŋ dɔŋsuŋ ari sariya didiire kubala baa yirɛ Tatulas, ba kala nɛ mua. Ba si mu u teeŋ, ba suomo bubul wii-la si tii ba bubul Pɔɔl teeŋ. ²Tatulas nɛ ba laa sipaaŋ yirɛ duu dagɛ wii-la Pɔɔl si ŋaa chei. Ŋla nɛ u suomi, “Mi nyimma, ŋ nɛ wuo bibeŋla woruŋ a leŋ la hɔŋ ari yarifiɛlaa. Ŋ si wuo bibeŋla ŋii, ŋ wasɛ wiaa yugɛ a pila ba zɔmɔ la tiŋteeŋ deeŋ lɛ. ³La taŋ sɛmɛ-na kala la tuɔŋ tɔrɔ woruŋ wiiŋ deeŋ lɛ bua-na kala lɛ nɛ. La saa lɔlluŋ kiŋkɛŋ. ⁴Mi bi chɛ di mi bul wiaa dieni. Mi saa suluŋ di ŋ kɛŋ kenyiri aŋ jegile nii wii-la la si kɛnɛ di la bul. La jaŋ keri wii-la la si jaŋ bul kuii. ⁵La na di baala deeŋ ŋaa wu-hɛɛru nɛ. Ju̱u tiŋŋaa si hɛ dunia sɛmɛ-na kala lɛ, u yie mu lee-la a ŋaa taawɛi. U nɛ ŋaa Nazarɛt niaa paati kuhiaŋ maa. ⁶U faa chɛ duu ma ŋaa disinniŋ nɛ Wia-dia lɛ. Ŋii nɛ la kɛnu [a faa chɛ di la dii u sariya la naabalima woŋbii-la lɛ la síi to ŋii. ⁷Ŋii nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ ba síi yirɛ Lisias ku hosi a kɛnu loriko laa la teeŋ. ⁸U nɛ bula pi la nialiŋ kala síi bul Pɔɔl teeŋ di la kɔ ŋ teeŋ a bula piŋ wii-la si tii la bubul u teeŋ.] Di ŋ nɛ piɛsɛ baala deeŋ, ŋ titia jaŋ jiŋ ari wialiŋ kala la si bula a tigɛu lɛ ŋaa wutitii nɛ.” ⁹Ŋii nɛ Ju̱u tiŋŋaa ma sii pɛ a bul di wii-la kala u si bula ŋaa wutitii nɛ.

Pɔɔl bul wiaa duu laa u titia kuoro Fiilis sipaaŋ

¹⁰Ŋii nɛ tiŋteeŋ kuoru-la liisi Pɔɔl duu bul wii-la u ma si kɛnɛ duu bul. Ŋii nɛ u bul, “Mi jima ari ŋ dii sariya tiŋteeŋ deeŋ lɛ u jisiŋ bolie. Mi tuɔŋ saa tɔrɔ mi si jaŋ bul wiaa a laa mi titia ŋ sipaaŋ. ¹¹Ŋ jaŋ wuo piɛsa nii ŋ titia lɛ ari bua-la lɛ mi si ku mu Jerusalɛm di mi chuɔlɛ Wia Wia-dia lɛ, u bi tapulaa fii ari balia kii. ¹²Ju̱u tiŋŋaa bimi naa di la di nuu-kala kɛŋ wii lilɛrɛ Wia-dia lɛ, mi bi taawɛi ma ŋaa Wii-chuɔlɛ diisiŋ lɛ koo lee kala taŋ-la lɛ. ¹³Ba bira bi jaŋ wuo dagɛ ari wialiŋ ba si si mi ŋaa chei ŋaa wutitiiba nɛ. ¹⁴Wii-la mi si jaŋ bula piŋ ari u ŋaa wutitii nɛ ŋla: Ba wialiŋ kala tuɔŋ mii to woŋbii-la ba síi chei nɛ. Woŋbii-la mi síi to, mi maa to la naabalimaba Wia nɛ. Mi ma ŋaa wialiŋ kala Moosis si ŋmuŋsa bil di la to yarida, aa to tenni-la nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ si ŋmuŋsa kala maa. ¹⁵Mi ma laa dii ari Wia jaŋ chisɛ ni-zɔŋŋɔɔ ari ni-bɔŋŋɔɔ kala suuŋ lɛ. Niaa deeŋba kala si chiŋ ŋii, ma laa wiaa deeŋba kala dii nɛ. ¹⁶Mi yie wiwalimɛ woruŋ di mi tuɔbiinaa kala chesi Wia ari nuhuobiinee kala sipaaŋ. ¹⁷Mi si lii Jerusalɛm lɛ diene, a yi jisi ari jisi. Lɛɛlɛ nɛ mi kɔ a kɛŋ moribiiŋ kaa kɔ di mi pi mi tiŋteeŋ niaa aŋ pɛ kpu pusuŋ pi Wia. ¹⁸Ŋii lɛ ba nami Wia-dia lɛ. Bua-la lɛ ba síi nami, di mi piisɛ mi disinniŋ dɛrɛ. Ni-daŋ kala tuo mi teeŋ. Mi bi taawɛi ma kala ŋaa. Ju̱u tiŋŋaa dɔŋsuŋ si lii Esia tiŋteeŋ ma nɛ fa hɛ dimɛ. ¹⁹Di ba nɛ fa kɛŋ wii-kala a tigɛmi lɛ, u fa maga di ba titia nɛ kɔ daha a ku bul. ²⁰Ŋii ma dee, leŋ di niaa deeŋba si hɛ daha bul wii-la ba si na di mi ŋaa chei bua-la lɛ mi si chiŋ nialiŋ si yie hɔnɔ vuvuurɛ wiaa sipaaŋ. ²¹Wii-la duŋduŋa mi si ŋaa nɛ ŋla: Mi fa chiŋ ba sipaaŋ a faasa bula piba a bul, ‘Jiniŋ maa dii mi sariya a tiŋ mi si laa dii ari ni-suunuŋ jaŋ sii suuŋ lɛ a kɛŋ miisiŋ.’ ”

²²Fiilis si nii ŋii, u jiŋ woŋbii-la Pɔɔl síi to wiaa woruŋ. Ŋii nɛ tii u bul di ba sii. Ka u bula piba a bul, “Má leŋ di laali-yuoroo kuhiaŋ Lisias nɛ kɔ. Ŋii-na mi jaŋ dii ma sariya.” ²³U ŋaa laali-yuoru kubala bibeŋ Pɔɔl, aŋ bula pu duu kɛnu tɔ aŋ leŋ duu nina wiese, duu pi u naŋdɔŋsuŋ woŋbiiŋ di ba ku ninau di ba bubul wiaa. Duu níi chɛ kuŋ maa, di ba pɛu lɛ.

Pɔɔl chiŋ Fiilis ari Dusila sipaaŋ

²⁴U bi diene di Fiilis kɛŋ u haala kaa kɔ. U yiriŋ nɛ Dusila. U fa ŋaa Ju̱u tiina nɛ. Ŋii nɛ Fiilis tima yirɛ Pɔɔl duu kɔ. U sí kɔ, u ŋaa u bul wiaa pu u jijegili. U bul Yesu Kirisito wiaa pu a bula pu duu laa u wiaa dii. ²⁵Ama Pɔɔl si mu bul wiaa a tigɛ wu-zɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ lɛ ari ŋ si wuo kɛŋ ŋ titia lɛ, a bira bul tapulii-la Wia si jaŋ dii dunia niaa sariya wiaa maa, fawulluŋ kɛŋ Fiilis. Ŋii nɛ u bul duu mu, ka duu nina chiniŋ u jaŋ bira yiru. ²⁶Ŋii kala lɛ u faa biinɛ ari Pɔɔl jaŋ pu moribiiŋ. Ŋii wiaa nɛ tii u yie yiyiru tɛtɛ tɛtɛ ba yie bubul wiaa. ²⁷Jisiŋ balia si kiele, baal kubala baa yirɛ Pɔɔkɔs Fɛsitis nɛ fa laa tiŋteeŋ kuoro Fiilis leriŋ. Fiilis faa chɛ di Ju̱u tiŋŋaa chou, ŋii nɛ tii u ŋaa ba ha kɛŋ Pɔɔl tɔ dia.

Pɔɔl sul di ba kɛnu mu tiŋteeŋ kuori-baliŋ teeŋ

¹Fɛsitis si ku laa tiŋteeŋ, u hɔŋ Sizariya lɛ tapulaa batori aŋ sii mu Jerusalɛm. ²U si mu Jerusalɛm ŋii, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ ku bul wii-la Pɔɔl si ŋaa cheiba pu, aŋ sulu ³duu pɛba lɛ a ŋaa di Pɔɔl kɔ Jerusalɛm. Ba vuura nɛ di ba cheme kpuu woŋbiiŋ lɛ. Ŋii nɛ tii ba bul ŋii. ⁴Ŋii nɛ Fɛsitis bul di ba kɛnu tɔ dia nɛ Sizariya tiŋteeŋ lɛ, duu sí lee-la lii, duu ma jaŋ miira mu dimɛ sisɛlɛ. ⁵Ŋii nɛ u bul di ba leŋ di ba kuhiasiŋ to u hariŋ mu Sizariya, di u nɛ ŋaa wii cheiba lɛ, di ba bul u teeŋ dimɛ duu nii.

⁶Fɛsitis chua Jerusalɛm lɛ ari tapulaa chori koo fii aŋ-na miira mu Sizariya. U taŋ si pula, u mu hɔŋ sariya didilliŋ aŋ ŋaa ba kɛŋ Pɔɔl kaa kɔ. ⁷Pɔɔl si kɔ, Ju̱u timma-la si lii Jerusalɛm kɔ, ba ku gollu chu a bul di wialiŋ Pɔɔl si cheye yuga nɛ siifiɛsɛ, ama ba bi wuo dagɛ ari wialiŋ ba si bula a tigɛu lɛ ŋaa wutitiiba. ⁸Ŋii nɛ Pɔɔl ma bul wiaa duu laa u titia a bul, “Mi bi Ju̱u tiŋŋaa naabalimaba woŋbii-la ba síi to wii-kala cheye, mi bira bi wii ma kala cheye a tigɛ Wia-dia lɛ koo Rom kuori-baliŋ ma lɛ.” ⁹Fɛsitis ma faa chɛ di Ju̱u tiŋŋaa chou nɛ, ŋii nɛ u piɛsɛ Pɔɔl ari u jaŋ cho duu mu Jerusalɛm duu dii u sariya dimɛ a tiŋ wiaa deeŋba ba si bula a tigɛu lɛ koo? ¹⁰Ŋii nɛ Pɔɔl si, “Ai, mi jaŋ cho di mi mu kuori-baliŋ teeŋ. U maga di u nɛ dii mi sariya. Ŋ titia jima woruŋ ari mi bi wii ŋaa chei Ju̱u tiŋŋaa lɛ. ¹¹Di mi nɛ fa ŋaa wii chei a magɛ di ba kpumi, mi faa sɛi nɛ, ama di wialiŋ kala ba síi bul ŋaa wu-nyiariŋ nɛ, nuu-kala tuo duu wuo joŋmi hɛ ba nisiŋ lɛ di ba kpumi. Mii suluŋ di ŋ leŋ di mi mu kuori-baliŋ teeŋ duu nɛ dii mi sariya.” ¹²Ŋii nɛ Fɛsitis ari u nihiasiŋ vuurɛ wiaa. Ka u bula pi Pɔɔl a bul, “Na ŋ si ŋ jaŋ mu kuori-baliŋ teeŋ duu nɛ dii ŋ sariya. Ŋ saa jaŋ mu.”

Pɔɔl chiŋ Agiripa ari Bɛɛnis sipaaŋ

¹³U bi diene di kuoro kubala ba síi yirɛ Agiripa ari u dihaala ba síi yirɛ Bɛɛnis kɔ di ba chuɔlɛ Fɛsitis Sizariya lɛ. ¹⁴Ba si mu dimɛ tapulaa baŋmɛnɛ, Fɛsitis bul Pɔɔl wiaa kala a piba a bul, “Baal kubala nɛ hɛ daha. Fiilis nɛ fa kɛnu kaa tɔ dia. U ha hɛ dimɛ. ¹⁵Mi si mu Jerusalɛm, nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ ari ba nihiasiŋ Ju̱u tiŋŋaa tuɔŋ ku bul wialiŋ u si ŋaa cheiba lɛ, aŋ bul di mi dii u sariya a joŋ cheeriŋ pu. ¹⁶Ŋii nɛ mi bula piba ari Rom tiŋŋaa bi sɛi di ba bul duu cheye nɛ aŋ joŋ tiina hɛ u diŋdɔŋŋɔɔ nisiŋ lɛ, see di ba kala hɔnɔ, di dɔŋɔ bul u wiaa, dɔŋɔ ma bul u wiaa. ¹⁷Ŋii nɛ ba kɔ daha. Ba si kɔ, mi bi kaa dieni. U taŋ si pula, mi mu sariya didilliŋ aŋ ŋaa ba kɛŋ baal-la kaa kɔ. ¹⁸Nialiŋ fa síi bul Pɔɔl teeŋ sii chiŋ a bul wialiŋ Pɔɔl si ŋaa chei. Mi fa biina di ba jaŋ dagɛ wu-bɔmɔ-la u si ŋaa. Ama ba bi wuo dagɛ. ¹⁹Wii-la ba si bula nɛ ŋaa wu-kaa-lɛrii nɛ ba kaa lɛrɛ a mu tigɛ ba Wii-chuɔluŋ lɛ ari baal kubala si suba, baa yirɛ Yesu. Pɔɔl yie bubul ari Yesu sii suuŋ lɛ a hɛ u miisiŋ lɛ. ²⁰Mi fa bi jiŋ ŋii mi si jaŋ to a jiŋ wiiŋ deeŋ tuɔŋ. Ŋii nɛ mi piɛsɛ Pɔɔl ari u jaŋ sɛi a mu Jerusalɛm di ba dii u sariya dimɛɛ? ²¹Pɔɔl bi sɛyɛ. U sulmi di mi leŋ di ba benu a kɛnu kaa mu kuori-baliŋ teeŋ di u dii u sariya. Ŋii nɛ mi ŋaa ba bibenu. Mi nɛ ku na woŋbiiŋ, mi jaŋ leŋ di ba kɛnu mu kuori-baliŋ teeŋ di u dii u sariya.” ²²Ŋii nɛ Agiripa bula pi Fɛsitis ari u titia cho duu ma nii baal-la niiŋ nɛ. Ŋii nɛ Fɛsitis bula pu ari u chie jaŋ nii u wu-buluŋ.

²³U taŋ si pula, Agiripa ari Bɛɛnis mu sariya didiiliŋ. Ba kpiɛrɛ ba titia woruŋ a mu juu dii-bal-la. Niaa zilba kiŋkɛŋ. Ba di laali-yuoroo nihiasiŋ ari ni-balaa taŋ-la lɛ, ba kala ku juu a hɔŋ dɔŋɔ lɛ. Ba kala si hɔŋ ŋii, Fɛsitis ŋaa ba kɛŋ Pɔɔl ku juu. ²⁴Ŋii nɛ Fɛsitis bul, “Kuoro Agiripa, ma di nialiŋ kala si hɛ daha, ma na baala deeŋ. U wiaa nɛ tii Ju̱u timma-la si hɛ daha ari Ju̱u timma-la si lii Jerusalɛm kala ku wiwalimɛmi. Baa ŋaa goŋ a bul di u bi maga di u kɛŋ miisiŋ. ²⁵Mi-na bi na ari u si ŋaa wii-la chei a magɛ di ba kpuu. Ama u titia nɛ sulmi ari u jaŋ mu kuori-baliŋ teeŋ duu dii u sariya. Mi saa jaŋ leŋ duu mu. ²⁶Ama mi paala bi chaasa jiŋ wii-la kala mi si jaŋ ŋmuŋsa pi kuori-baliŋ a mu tigɛu lɛ. Ŋii nɛ tii mi kɛnu kaa kɔ ma teeŋ di ma nii u wiaa. Ŋ-na kuoro Agiripa teeŋ nɛ mi saa paala kɛnu kaa kɔ. Mi biina ari ŋ ma nɛ juu wii-la tuɔŋ, ŋ jaŋ wuo na wii di mi wuo ŋmuŋsɛ teniŋ pi kuori-baliŋ. ²⁷U bi woŋbii kɛnɛ mi teeŋ di mi nɛ leŋe di ba kɛŋ daŋsarika kaa mu kuori-baliŋ teeŋ, aŋ bi chaasa bul wii-la kala u si ŋaa chei.”

Pɔɔl bul wiaa duu laa u titia Agiripa sipaaŋ

¹Ŋii nɛ Agiripa bula pi Pɔɔl a bul, “Woŋbiiŋ hɛ dimɛ di ŋ bul wiaa a laa ŋ titia.” Ŋii nɛ Pɔɔl suomo bul wiaa a jijaakɛ u nisaa a bul, ²“Kuoro, mi jaŋ bul di mi nyuŋ sima jiniŋ mi si jaŋ wuo bul wiaa a laa mi titia ŋ sipaaŋ wiaa deeŋba kala lɛ Ju̱u tiŋŋaa síi bul mi teeŋ, ³bɛɛ wiaa ŋ-na paala chaasa jiŋ Ju̱u tiŋŋaa kisinniŋ kala nɛ ari ba wu-kaa-lɛriŋ. Mi saa suluŋ di ŋ kɛŋ kenyiri aŋ jegile nii mi teeŋ.

⁴Ju̱u tiŋŋaa kala jiŋ mi fa si nagɛ ŋii nɛ a suomi mi haŋbiiriŋ kala lɛ. Mi fa yie hɛ mi tiŋteeŋ ari Jerusalɛm duŋduŋa lɛ nɛ a ku waa. ⁵A lii buŋbuŋ kala a kaa kɔ mi faa to Farisii tiŋŋaa paati-la síi to woŋbii-duo-la nɛ la Wii-chuɔluŋ lɛ. Di ba nɛ sɛyɛ, ba jaŋ wuo bul ari ba jiŋ ŋii niiŋ lɛ faafaa kala nɛ. ⁶Ka lɛɛlɛ ba leŋ mi chiŋ daha di ba dii mi sariya a tiŋ mi síi yiɛlɛ wii-la Wia si si u jaŋ ŋaa pi la naabalimaba. ⁷La Iziral tiŋŋaa ta-geŋtisiŋ fii ari balia-la, la kala yiɛlɛ wiiŋ deeŋ nɛ, ŋii wiaa nɛ tii la fiɛsɛ siiŋ a chuchuɔlɛ Wia wiihɛyɛ ari titaŋiŋ kala ŋii. Mi síi yiɛlɛ wiaa deeŋba nɛ tii, Ju̱u tiŋŋaa bubul mi teeŋ ŋii, mi nyina. ⁸Bɛɛ nɛ tii ma Ju̱u tiŋŋaa bi wuo laa dii ari Wia jaŋ wuo chisɛ nialiŋ si suba, di ba bira sii suuŋ lɛ?

⁹Mi ma titia fa laa dii ari u maga di mi ŋaa wii-la kala mi si wuo ŋaa a chei Yesu si lii Nazarɛt yiriŋ. ¹⁰Ŋii nɛ mi ŋaa Jerusalɛm lɛ. Mi laa doluŋ nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia nihiasiŋ teeŋ, aŋ kɛŋ Wia niaa yugɛ a tɔ dia. Di ba nɛ si di ba kpuba maa, mi yie sɛi nɛ, ka ba kpuba. ¹¹Mi vɛnɛ dɔgisɛba yugɛ Wii-chuɔlɛ diisiŋ kala lɛ, aa walimɛ di ba bul ari ba bi Yesu jiŋ aŋ via u woŋbii-la. Mi baaniŋ sii kiŋkɛŋ ba nyuŋ. Mi paala mu tasiŋ dɔŋsuŋ si tuo Ju̱u tiŋteeŋ lɛ, a to ba naasiŋ a dɔgisɛba dimɛ.

Pɔɔl to ŋii u si ŋaa a ku laa Yesu wiaa dii

¹²Wiiŋ deeŋ wiaa nɛ tii mi sii mu Damaasikas. Nialiŋ si kpu pusuŋ pipi Wia kuhiasiŋ tiŋmi a pimi doluŋ. ¹³Mi síi mu woŋbiiŋ lɛ mi nyina, ari wiihɛi-siesee mi na pulumuŋ duu lii wia nyuŋ a chaana hɛ la di nialiŋ fa síi vɛŋ lɛ. U pulla kii wii-pɔsuŋ. ¹⁴La kala tuu tel tiŋteeŋ. Ka mi nii nuu yiikoro duu bula pimi Hiiburu yiikoro lɛ a bul, ‘Sɔɔl, Sɔɔl, bɛɛ nɛ tii ŋ to mi naasiŋ a dudɔgisɛmi ŋla? Ŋ nagɛ nɛɛŋ nɛ ba si vɔbɔ aŋ ŋmuŋmoo duu vɛŋ. U bi sɛi duu vɛŋ aŋ dudɔgisɛ u titia nɛ.’ ¹⁵Ŋii nɛ mi piɛsɛ, ‘Kubɛɛ nɛ, Tiina?’ Ŋii nɛ Tiina bul, ‘Mi nɛ ŋaa Yesu, nii-la ŋ si to naasiŋ a dudɔgisɛ. ¹⁶Ama sii chiŋ. Mi kɛŋ mi titia ku dagiŋ di mi liisiŋ di ŋ tiŋ tiŋtiŋŋaa pimi nɛ, a ŋaa mi siada tiina, a bula pi niaa ŋ si nami ŋii jiniŋ, ari ŋii ŋ si jaŋ bira nami maachie. ¹⁷Mi jaŋ timiŋ di ŋ mu Iziral tiŋŋaa teeŋ ari nialiŋ si bi Ju̱u timma ŋaa kala teeŋ. Di ba níi walimiŋ, mi jaŋ laaŋ ta ba nisiŋ lɛ. ¹⁸Mi jaŋ timiŋ di ŋ mu ŋaa di ba siaa suri, a kɛŋba di ba birima lii birimiŋ tuɔŋ a ku juu pulumuŋ tuɔŋ, a ŋaa di ba lii Sitaani nisiŋ lɛ a kɔ Wia teeŋ. Di ba nɛ ŋaa ŋii aŋ laa mi wiaa dii, Wia jaŋ joŋ ba haachɛba chɛba. Ba jaŋ wuo na leriŋ Wia si tuɔsa nialiŋ tuɔŋ.’

Pɔɔl to u tiŋtiŋŋaa naasiŋ

¹⁹Ŋii wiaa kuoro, mi bi yiikori-la si lii wia nyuŋ wiaa via. ²⁰Ŋii nɛ mi suomo bul Wia wiaa Damaasikas lɛ ari Jerusalɛm lɛ a kaa mu Judiya tiŋteeŋ kala, ari nialiŋ si bi Ju̱u timma ŋaa tuɔŋ. Mi bula piba di ba birima lii ba haachɛba lɛ aŋ birima to Wia, aŋ ŋiŋaa wialiŋ si jaŋ dagɛ ari ba birima lii ba haachɛba lɛ nɛ. ²¹Wiiŋ deeŋ wiaa nɛ tii Ju̱u tiŋŋaa kɛŋmi Wia-dia lɛ aa chɛ di ba kpumi. ²²Ama ari jiniŋ kala Wia haa pɛmi lɛ nɛ, ŋii nɛ tii mi chiŋ daha aa bul wiaa deeŋba kala mi si ŋaa siada a pima, ma ni-balaa ari ma ni-biisiŋ kala. Wiiŋ deeŋ mi síi bul, u titia nɛ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ari Moosis kala fa bul ari wii-la jaŋ ŋaa. ²³Ba fa bula ari Kirisito jaŋ na hɛɛŋ a suu, a laa sipaaŋ a sii suuŋ lɛ nialiŋ si suba kala tuɔŋ. Ba bira bula pi Ju̱u tiŋŋaa ari nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ma ŋaa ba si jaŋ ŋaa ŋii a na pulumuŋ.”

²⁴Pɔɔl si bul wiaa duu laa u titia ŋii, Fɛsitis kpiau lɛ a bula pu a bul, “Pɔɔl, ŋŋ nyaasɛ nɛ. Ŋ wu-jiŋ kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ kɛniŋ nyinyaasɛ nɛ.” ²⁵Ŋii nɛ Pɔɔl bul, “Mi bi nyaasɛ mi nyina. Wutitii nɛ mii bul. Mi siaa kala nɛ fiɛla. ²⁶Kuoro Agiripa, ŋ jiŋ wiaa deeŋba kala nɛ. Ŋii nɛ tii mi wuo bubulba ari nyu-duoŋ. Mi jima ari wiaa deeŋba kuŋ-kala tuo ŋ si bi jiŋ. Wiaa deeŋba kala si ŋaa, ba bi wu-faalia ŋaa. ²⁷Kuoro, ŋ laa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ wiaa dii nɛɛ? Mi jima ŋ laa dii nɛ.” ²⁸Ŋii nɛ kuoro Agiripa piɛsɛ Pɔɔl a bul, “Ŋ biina lɛɛlɛ-bie deeŋ ŋ jaŋ wuo leŋ di mi laa Yesu wiaa dii a tutou koo?” ²⁹Ŋii nɛ Pɔɔl bul, “U ŋaa lɛɛlɛ-bie koo u bi lɛɛlɛ-bie ŋaa, mii chuɔlɛ Wia nɛ di ma di ni-kaana-la kala síi jegile nii mi teeŋ jiniŋ deeŋ, di ma ku nagɛmi ari mi si laa Yesu wiaa dii ŋii. Ama mi bí chɛ di ma nagɛmi ari ba si kɛŋmi vɔɔ ari chɔrumɔɔ ŋla.”

³⁰Pɔɔl si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, ŋii nɛ tiŋteeŋ kuoro ari nii-la si chiŋ kuori-baliŋ nyuŋ ari Bɛɛnis ari nialiŋ kala fa si hɔnɔ, ba sii di ba viiri. ³¹Ba si lii di-jaliŋ ŋii, ba bula pipi dɔŋɔ a bul, “Baala deeŋ bi wii-kala cheye a magɛ di ba kpuu koo di ba kɛnu tɔ dia.” ³²Ŋii nɛ Agiripa bula pi Fɛsitis a bul, “Di baala deeŋ fa bi woŋbiiŋ sula ari u jaŋ mu kuori-baliŋ teeŋ duu dii u sariya, mi fa jaŋ bul di ŋ joŋu ta.”

Pɔɔl juu liiŋ daboro a duoro mu Rom

¹Ŋii nɛ ba vuurɛ di la juu liiŋ daboro a mu Itali. Ba joŋ Pɔɔl hɛ laali-yuoroo kuhiaŋ kubala nisiŋ lɛ a pɛ daŋsarikaba dɔŋsuŋ lɛ. U lii Rom nɛ a fa ŋaa kuhiaŋ Rom kuori-baliŋ laali-yuoroo tuɔŋ. Baa yiru Julias. ²La mu juu liiŋ daboro si lii taŋ kubala baa yirɛ Adamiitam a ŋaa siri duu mu tasi-la si hɛ mugi-baliŋ niiŋ Esia tiŋteeŋ lɛ. Baal kubala baa yirɛ Arisitaakis ma fa hɛ la tuɔŋ nɛ. U fa ŋaa Masidoonia tiina nɛ a lii Tɛsalonaaka. La si mu ŋii, ³u taŋ si pula la mu yi taŋ kubala baa yirɛ Saadɔŋ. Julias fa kɛŋ zile Pɔɔl teeŋ a pu woŋbiiŋ duu mu na u naŋdɔŋsuŋ, di u níi chɛ kuŋ maa, di ba pɛu lɛ. ⁴La bira sii dimɛ. La síi mu, di peliŋ lu lii lee-la la fa si chaasa. La miira mu to tiŋteeŋ kubala liiŋ si gollo chu, baa yirɛ Saapɔs. La to sɛmɛ-la si kɛrɛ peliŋ. ⁵La kpɛrɛ to Siliisia ari Paŋfiilia tiŋteeŋ niiŋ, a mu yi lee kubala baa yirɛ Maara. U fa hɛ Laasa tiŋteeŋ nɛ. ⁶Dimɛ nɛ laali-yuoroo kuhiaŋ-la na liiŋ daboro dɔŋɔ duu lii Alɛkizaŋdia aa mu Itali. U ŋaa la juu. ⁷La fiɛla duori ŋii deeŋ deeŋ tapulaa baŋmɛnɛ a na hɛɛŋ kiŋkɛŋ, aŋ sisɛlɛ ku kpagɛ taŋ kubala baa yirɛ Sinaadas. Pel-la bi sɛyɛ di la to dimɛ. Ŋii nɛ la bira kpɛrɛ to tiŋteeŋ kubala liiŋ si gollo chu, baa yirɛ Kiriiti, a ku yi lee kubala baa yirɛ Salimooni. La kpɛrɛ to tiŋtee-la sɛmɛ-la si kɛrɛ peliŋ. ⁸La si kpɛrɛ to lii-la niiŋ ŋii, la na hɛɛŋ woruŋ aŋ-na ku yi lee kubala baa yirɛ Fɛɛ Heeviŋs. U fa kpagɛ taŋ kubala baa yirɛ Lasiya.

⁹La hɔŋ dimɛ a dieni, Ju̱u tiŋŋaa tapul-bal-la ba si yie kpu pusuŋ pi Wia, duu joŋ ba haachɛba chɛba, ku kieli. Bua-la lɛ liiŋ duoruŋ yie hɛi nɛ. Ŋii nɛ Pɔɔl bul wiiŋ deeŋ chagilɛba a bul, ¹⁰“Mi naaŋbiiriŋ, mi na ari la woŋbii-la vɛniŋ jaŋ kperila. Má leŋ di la hɔŋ daha. Di la nɛ si la mu, la liiŋ daboro ari la chugusuŋ jaŋ chei, la dɔŋsuŋ ma jaŋ suu.” ¹¹Ama laali-yuoroo kuhiaŋ-la fa bi Pɔɔl teeŋ jegile nii, aŋ jegilee nii liiŋ daboro-la kuhiaŋ ari liiŋ daboro-la tiina teeŋ. ¹²Ba si lee-la bi zɔŋ ari ba si jaŋ hɛ dimɛ yibiiniŋ lɛ. Ba tuɔŋ jesiŋ kala fa cho di ba juu liiŋ daboro-la, a wiwalimɛ di ba nɛ wuolo, di ba mu yi taŋ kubala baa yirɛ Fiinis a hɛ dimɛ yibiiniŋ. Fiinis nɛ fa ŋaa lee-la liiŋ daborusuŋ si yie chiŋ a hɛ Kiriiti tiŋteeŋ. U fa hɛ taŋ sɛmɛ ari taŋ bubuɔŋ pɛgɛ, a bira piŋ taŋ sɛmɛ ari taŋ nyuŋ pɛgɛ maa a kɛrɛ peliŋ.

Lii-peliŋ lu mugi-baliŋ lɛ

¹³Ŋii nɛ peliŋ fiɛla lu a lii taŋ bubuɔŋ a kukɔ. Nialiŋ biina ari ba jaŋ na woŋbiiŋ a vɛŋ ari ba fa si biina ŋii ba tuɔŋ lɛ. Ŋii nɛ ba kɛŋ hɔɔ-bal-la ba si yie kaa chagɛ liiŋ daboro-la a kaa liisɛ a hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ, aŋ duoro kpɛrɛ to Kiriiti tiŋteeŋ niiŋ ŋii. ¹⁴U bi diene di peli-duoŋ faasa lu a lii taŋ nyuŋ ari wii-pɔsuŋ pɛgɛ. U lii tiŋteeŋ liiŋ si gollo chu nɛ a kukɔ. ¹⁵U ku ŋmoo liiŋ daboro-la, la bi pel-la wuo chaasɛ. La bi wii-kala wuo ŋaa. Ŋii wiaa la leŋ pel-la kɛŋ liiŋ daboro-la mu lee-la u si lu mumu. ¹⁶Ŋii nɛ la to lee kubala liiŋ si gollo chu baa yirɛ Kaada, a to u taŋ sɛmɛ. U kɛrɛ pel-la mua. Dimɛ la na hɛɛŋ woruŋ aŋ-na wuo kɛŋ liiŋ dabori-bie-la la fa si joŋo vɔɔ liiŋ daboro-la hariŋ. ¹⁷Ba lɛrɛ liiŋ dabori-bie-la ku juu liiŋ daboro-la tuɔŋ a kɛŋ ŋmɛsiŋ vɔbu, aŋ vɔɔ liiŋ daboro-la kala kpaŋ kpaŋ. Fawulluŋ fa kɛŋba ari ba jaŋ vɛnɛ mu juu hagili-buŋbugulo-la tuɔŋ si golli Liibia tiŋteeŋ a pɛ dimɛ. Ŋii nɛ ba kɛŋ gɛnni-la ba fa si joŋo vɔɔ liiŋ daboro-la nyuŋ di peliŋ kaa vɛŋ a kaa ta ba suusa tuu, aŋ leŋ pel-la kɛŋ liiŋ daboro-la aa vɛŋ. ¹⁸Pel-la faasa lu ŋii nɛ deeŋ deeŋ. Taŋ si pula ba suomo chaarɛ chugusu-la si hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ a yuo tita. ¹⁹Taŋ si pula, la titia chaarɛ liiŋ daboro-la kiaa ba si kaa wasɛ liiŋ daboro-la dɔŋsuŋ a yuo ta. ²⁰La tapulaa yuga wia si bi pɔsɔ, chɛŋwulaa ma bi lia. Ka pel-la ha faasa lu kiŋkɛŋ. Pel-la si faasa lu ŋii, la bira bi yiɛla ari la jaŋ kɛŋ miisiŋ.

²¹Nialiŋ diene ba bi kiaa die. Ba si diene ba bi kiaa die ŋii, Pɔɔl sii chiŋ ba sipaaŋ a bula piba a bul, “Mi naaŋbiiriŋ, u fa maga di ma jegile nii mi teeŋ. Di ma nɛ fa jegile nii mi teeŋ, la nɛ fa bi Kiriiti lɛ lia, la kiaa deeŋba kala si cheye, ba fa bi chei. Kialiŋ kala si lɛlɛ ma fa bi lɛl. ²²Ama mii sulma, má nyirɛ bɔyɛ. Liiŋ daboro duŋduŋa nɛ jaŋ lɛl, ama ma kuŋ-kala bi jaŋ suu. ²³Wia-la si tiimi, mi maa chuɔlu. U tiŋdaara dia kɔ mi teeŋ titaŋiŋ ²⁴a bula pimi a bul, ‘Pɔɔl, sí fawulluŋ fá. Ŋ jaŋ mu chiŋ kuori-baliŋ sipaaŋ. Wia tiŋ ŋ wiaa nɛ a leŋ ma di nialiŋ kala si hɛ liiŋ daboro tuɔŋ, ma kala jaŋ kɛŋ miisiŋ.’ ²⁵Ŋii wiaa, mi naaŋbiiriŋ, má nyirɛ bɔyɛ. Mi ŋaa Wia yarida ari wii-la kala u si bula, u jaŋ chaasa ŋaa. ²⁶Ama la ta jaŋ mu chiŋ duŋdoli-bie kubala lɛ nɛ liiŋ si gollo chu.”

²⁷Pel-la kɛŋla kaa vɛŋ ŋii nɛ tapulaa fii ari banɛsɛ mugi-bal-la ba síi yirɛ Adira tuɔŋ. U titaŋ-la ari tita-siesee nialiŋ síi duori liiŋ daboro-la, ba biinɛ ari baa mu duŋdolo niiŋ nɛ. ²⁸Ŋii nɛ ba joŋ kuŋ hɛ lii-la lɛ di ba magisɛ a na u luŋuŋ. Ba na duu luŋie a magɛ naakieliŋ mahiŋ balia. Muapilii ba bira magisɛ a na duu ŋaa naakieliŋ mara ari fii. ²⁹Fawulluŋ fa kɛŋba ari ba jaŋ mu ŋmoo buŋ. Ŋii nɛ ba chaarɛ hɔɔnu-la ba si yie kaa chichagɛ liiŋ daboro-la a kikii. Ba banɛsɛ nɛ ba chaarɛ liiŋ daboro-la hariŋ a chagu kii, aŋ susul Wia di taŋ-pul di ba na pulumuŋ. ³⁰Ŋii nɛ nialiŋ fa síi duori liiŋ daboro-la lii a chichɛ di ba fá, aŋ ka liiŋ daboro-la ari ni-kaanaa. Ba liisɛ liiŋ dabori-bie-la a hɛ liiŋ tuɔŋ, a fufugi ari baa chɛ di ba lii liisɛ hɔɔ-la ba si kaa chichagɛ liiŋ daboro-la sipaaŋ nɛ. ³¹Ŋii nɛ Pɔɔl jiŋ a bula pi laali-yuoroo kuhiaŋ-la ari laali-yuoro-la a bul, “Ma bi jaŋ kɛŋ miisiŋ, see nialiŋ síi duori liiŋ daboro-la hɛ liiŋ daboro tuɔŋ.” ³²Pɔɔl si bul ŋii, laali-yuoro-la keri ŋmɛsi-la ba fa si kaa vɔɔ liiŋ dabori-bie-la, a leŋ liiŋ joŋo viiri.

³³Taŋ si kpagɛ puluŋ, Pɔɔl sul nialiŋ kala si hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ di ba dii kiaa a bul, “Tapulaa fii ari banɛsɛ nɛ ŋla ma síi gbɛrɛ wii-la si jaŋ ŋaama. Ma bi kuŋ-kala die. ³⁴Ŋii wiaa mii sulma di ma dii kiaa. Di ma nɛ dii kiaa, ma jaŋ kɛŋ doluŋ a wuo laa ma titia a kɛŋ miisiŋ. Ma kuŋ nyu-puŋ ma bi jaŋ wii.” ³⁵Pɔɔl si bul ŋii dɛrɛ, u joŋ boroboro, a chuɔlɛ Wia ba kala sipaaŋ, aŋ chɔgɛ didii. ³⁶Ba nyirɛ bɔyɛ, ba kuŋ-kala ma dii kudiilee. ³⁷La nialiŋ kala fa si hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ fa ŋaa zɔ-balia ari mahiŋ batori ari fii ari balidu nɛ. ³⁸Ba kala si dii kiaa vɔgɛ, ba chaarɛ mia-la fa si hɛ liiŋ daboro-la lɛ a ta, di liiŋ daboro-la sí faasa yuŋ.

Liiŋ daboro ka chei nɛ

³⁹Taŋ si pula, nialiŋ síi duori liiŋ daboro-la bi wuo jiŋ di ba yi duŋdolo-la niiŋ nɛ, ka ba yi. Ba na di tiŋteeŋ nɛ golli lii-la chu, lii-la bi jal. Lee-la kala taalɛ. Ba biina ba jaŋ wuo kɛŋ liiŋ daboro-la a lii lii-la niiŋ. ⁴⁰Ŋii nɛ ba keri hɔɔ-bala-la ba fa si yie kaa chichagɛ liiŋ daboro-la a lo hɛ liiŋ lɛ. Ba kɛŋ ŋmɛŋ-la ma puri ba si kaa vɔɔ danyine-la ba fa si kaa kukuosi liiŋ, a didagɛ liiŋ daboro-la woŋbiiŋ. Ba bira wasa kɛŋ gɛnni-la maa ba si kaa vɔɔ liiŋ daboro-la sipaaŋ, di peliŋ kɛŋ liiŋ daboro-la vivɛŋ. Ba wasa kaa ta ba jil a vɔɔ, di peliŋ kaa vɛnɛ mu lii-la niiŋ. ⁴¹Ama liiŋ daboro-la fá mu juu hagili-buŋbugulo tuɔŋ fuo-balaa balia si ku cheŋ dɔŋɔ a kuro bil. Daboro-la sipaaŋ muurɛ, u bi wuo vɛŋ, aŋ ka pel-bal-la ŋaa lii-peliŋ ku ŋmoo liiŋ daboro-la, a ŋaa u hariŋ kala bori. ⁴²Ŋii nɛ laali-yuoro-la vuurɛ di ba kpu daŋsarikaba-la kala, di ba kuŋ-kala sí wuo lii a duori lii-la a fá lɛl. ⁴³Ka laali-yuoroo kuhiaŋ-la faa chɛ duu laa Pɔɔl ta, ŋii nɛ u bula piba di ba sí ŋii ŋaa. U ta bula piba ari nialiŋ kala sí jiŋ liiŋ a hɛ liiŋ daboro-la tuɔŋ, di ba laa sipaaŋ fula tuu a duoro mu lii-la niiŋ, ⁴⁴aŋ ka di ni-kaana-la ma tuu, di dɔŋsuŋ paa daa-borusuŋ, di dɔŋsuŋ ma paa liiŋ daboro-la dabori-yɛrie-la, a ma kaa duori liiŋ lii. Ŋla nɛ la kala ŋaa a lii lii-la niiŋ.

Pɔɔl hɛ Malita lɛ

¹La si lii liiŋ niiŋ a laa la miisiŋ ŋii, la na ari tiŋteeŋ nɛ liiŋ gollo chu ŋii. Nialiŋ si hɛ lee-la bula pila ari tiŋtee-la yiriŋ nɛ Malita. ²Nialiŋ kɛŋla woruŋ lee-la, a pɛla lɛ kiŋkɛŋ. La si hɛ dimɛ ŋii, duonuŋ suomo ninii. Leriŋ fiɛla woruŋ. Ba hɛ nyiniŋ pila la wiwieni. ³Pɔɔl mu jaa daasiŋ a kaa ku hɛ nyiniŋ lɛ, di dimiŋ hɛ daasi-la lɛ. Wulimiŋ kɛŋ diŋ-la u ku lii a dima pɛ Pɔɔl nisiŋ lɛ. ⁴Nialiŋ si hɛ lee-la na di diŋ-la dima pɛ Pɔɔl nisiŋ lɛ ŋii. Ba bula pipi dɔŋɔ a bul, “U naga baala deeŋ ka kpu niaa nɛ. U wuo lii liiŋ tuɔŋ a kɛŋ miisiŋ, ama Wia bi sɛyɛ duu kɛŋ miisiŋ.” ⁵Ŋii nɛ Pɔɔl kɛŋ diŋ-la kpesi u tel nyiŋ-la tuɔŋ, ama diŋ-la si dimu ŋii, u buu wii-kala ŋaa. ⁶Ba faa gbɛrɛ diŋ-la si diŋ Pɔɔl ŋii duu ŋmɛrɛ, koo duu guu tele suu, di ba na. Ba gbɛrɛ a dieni. Ba si gbɛrɛ a dieni ŋii, ba bi na ari wii-kala ŋaau lɛ. Ba kɛŋ ba tuɔbiinaa birimɛ a bul duu ŋaa vene nɛ.

⁷Tiŋtee-la kuoro yiriŋ nɛ fa Pubilias. U bagisiŋ ma fa kpagɛ lee-la nɛ. U kɛŋla kaa mu u leriŋ, a kɛŋla woruŋ tapulaa batori. ⁸Kuoru-la nyimma faa wiilɛ nɛ a piŋ dia lɛ. U yaraa fa lima nɛ, aŋ ka u ninigilɛ. Ŋii nɛ Pɔɔl juu nau u dia lɛ a joŋ u nisiŋ daŋu lɛ a chuɔlɛ Wia pu, u duori. ⁹Pɔɔl fa si ŋaa ŋii, puwuolo-la kala fa si hɛ lee-la kɔ Pɔɔl teeŋ. U ŋaa ba duori. ¹⁰Ba pila chɔgitaba yugɛ. Bua-la lɛ la síi chɛ di la sii juu liiŋ daboro a duoro viiri, ba joŋ kialiŋ kala la síi chɛ a hɛ liiŋ daboro-la lɛ di la kaa joŋ woŋbiiŋ.

Pɔɔl lii Malita lɛ a mu Rom tiŋteeŋ

¹¹La hɛ dimɛ chɛŋsiŋ batori nɛ aŋ sii juu liiŋ daboro a lii Alɛkizaŋdia. Liiŋ daboro-la yiriŋ nɛ veŋ-daaliɛriŋ. Yibiiniŋ fa si suomo, ba fa vɔɔ liiŋ daboro-la a bil nɛ liiŋ niiŋ. ¹²La síi mu ŋii, la mu yi taŋ kubala baa yirɛ Sirakas, a chua dimɛ tapulaa batori. ¹³La bira lii dimɛ a juu liiŋ daboro, a duoro mu taŋ kubala baa yirɛ Riigiam. U taŋ si pula, peliŋ bira suomo lu a lii taŋ bubuɔŋ. U tapulaa balia chɛɛŋ nɛ la ku yi taŋ kubala baa yirɛ Putooli. ¹⁴La na nialiŋ dɔŋsuŋ si laa Yesu wiaa dii dimɛ. Ba si, di la chua ba teeŋ tapulaa balipɛ. La chua. Ŋii nɛ la bira lii dimɛ a mumu Rom. ¹⁵La naaŋbiiri-la si laa Yesu wiaa dii Rom lɛ nii la wiaa ari laa kɔ nɛ. Ba ku cheŋla di-bolii. Ba dɔŋsuŋ cheŋla lee kubala baa yirɛ Apias Yɔbɔ. Dɔŋsuŋ ma cheŋla lee-la ba síi yirɛ Diisiŋ batori Nuhuɔraa síi chua dimɛ. Pɔɔl si naba, u lɔllɛ Wia aŋ nyirɛ u bɔyɛ.

Pɔɔl hɛ Rom lɛ

¹⁶La si yi Rom, ba pi Pɔɔl woŋbiiŋ duu jujuu u duŋduŋa dia, ka ba ŋaa laali-yuoro kubala bibenu. ¹⁷U tapulaa batori chɛɛŋ Pɔɔl yirɛ Ju̱u tiŋŋaa kuhiasiŋ taŋ-la lɛ ba ku hilimi. Ba si ku hilimi ŋii, u bula piba a bul, “Mi naaŋbiiriŋ, mi bi wii-kala ŋaa chei la niaa lɛ, mi bi la naabalimaba kisinniŋ ma cheye. Ama ba kɛŋmi a tɔ dia Jerusalɛm lɛ, aŋ bira joŋmi a hɛ Rom tiŋŋaa nisiŋ lɛ ŋla. ¹⁸Ba piɛsɛmi a na ari mi bi wii-kala cheye a magɛ di ba kpumi. Ŋii nɛ tii ba chichɛ di ba joŋmi ta. ¹⁹Ama Ju̱u tiŋŋaa bi sɛyɛ di ba joŋmi ta, ŋii nɛ fugɛmi mi sul woŋbiiŋ di ba kɛŋmi kaa kɔ kuori-baliŋ teeŋ duu dii mi sariya. Ama mi-na bi wu-bɔŋ kala kɛnɛ di mi bul a mu tigɛ mi niaa Ju̱u tiŋŋaa lɛ. Ba nɛ fugɛmi mi kɔ kuori-baliŋ teeŋ. ²⁰Ŋla nɛ tii mi si mi jaŋ nama di la bul wiaa. Ba kɛŋ chɔrumɔɔ deeŋba vɔɔmi a tiŋ nii-la wiaa ma Iziral tiŋŋaa síi yiɛlɛ ari u jaŋ kɔ lɛ nɛ.” ²¹Pɔɔl si bul ŋii, ba bula pu a bul, “La bi teŋ kala laa a lii Judiya a mu tigɛ ŋ lɛ. La naaŋbiiriŋ kubala ma bi lee-la lii kɔ a ku bul wu-bɔŋ a tigɛ ŋ lɛ. ²²Ama la jima ari lee-na kala niaa yie bubul wu-bɔŋŋɔɔ a mu tigɛ paati-la ŋ síi to nɛ. Ŋii nɛ tii la chichɛ di la nii wialiŋ ŋ si laa dii.”

²³Ŋii nɛ ba hɛ tapuluŋ pi Pɔɔl. Tapulii-la si yie, niaa yuga a kɔ lee-la Pɔɔl síi juu. Pɔɔl bul Wia kuorii-la wiaa a pipiba siifiɛsiŋ a lii chichuɔŋ kala a kaa mumu didaaniŋ. U karimɛ wialiŋ Moosis fa si ŋmuŋsa bil di niaa tuto, ari nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ fa si ŋmuŋsa bil Wia teniŋ tuɔŋ. U dagɛba ŋii a bul Yesu wiaa piba, a wiwalimɛ di ba laa Yesu wiaa dii. ²⁴Nialiŋ si nii wialiŋ u si bula, ba dɔŋsuŋ laa dii, dɔŋsuŋ ma bi laa dii. ²⁵Wiaa deeŋba nɛ Pɔɔl bul, ka ba kɛŋ wiaa lɛrɛ dɔŋɔ lɛ a sii viiri. U bula piba a bul, “Wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si to Azaaya lɛ ŋii a ŋaa u bula pi ma naabalimaba, ba ŋaa wutitii. Azaaya fa ŋaa nii-la fa síi bul wiaa u doluŋ lɛ nɛ. ²⁶U fa bula a bul,

‘Mu niaa deeŋba teeŋ a bula piba a bul,

Ma jaŋ jegile nii wiaa aŋ bi ba bubuɔŋ jiŋ.

Ma jaŋ chaarɛ ma siaa kala aŋ bi kuŋ-kala jaŋ na,

²⁷bɛɛ wiaa niaa deeŋba nyuŋ dolie,

ba tɔ ba digilaa di ba sí wii nii.

Ba kɛŋ ba siaa ma tɔ di ba sí kuŋ-kala na.

Wia si, di ŋii dee ba siaa fa jaŋ nina,

ba digilaa ma fa jaŋ ninii wiaa.

Ba nyusuŋ ma fa jaŋ jijiŋ wiaa bubuɔsaa.

Ba fa jaŋ birima tomi

di mi ŋaa di ba duori.’ ”

²⁸Ŋii nɛ Pɔɔl bira bula piba a bul, “U maga di ma jiŋ ari baa bul Wia wu-zɔmɔ-la si laa niaa tita a pi nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa nɛ. Ba jaŋ jegile nii.” ²⁹Pɔɔl si bul wiaa deeŋba dɛrɛ, Ju̱u timma-la kɛŋ wialiŋ lilɛrɛ dɔŋɔ lɛ siifiɛsiŋ, a sii viiri.

³⁰Pɔɔl hɔŋ Rom lɛ jisiŋ balia, a yɔɔ u dia u titia lɛ a jujuu. Nuu-na kala si kɔ duu nau, u yie kɛnu woruŋ nɛ. ³¹U bul Wia kuorii-la wiaa a pi niaa, a dagɛ la Tiina Yesu Kirisito ma wiaa ari nyu-duoŋ. Nuu-kala buu tɔ ari u sí ŋii ŋaa.