TEŊ-LIA-LA
PIITA
SI ŊMUŊSA
11Mi-na Saamɔŋ Piita nɛ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ pipima. Mi ŋaa Yesu Kirisito tiŋtinnu nɛ a ŋaa u naŋzɔɔ maa. Mi ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ pipi ma nialiŋ ma si laa Yesu Kirisito wiaa dii ari la ma si laa u wiaa dii ŋii. La di ma kala ŋaa tuɔ-pul timma nɛ a tiŋ Wia ari la Laataara Yesu Kirisito wiaa.
2Wia lahɔrimɔ lɛ yarifiɛlaa jaŋ yugɛ ma teeŋ, a tiŋ wu-jimii-la ma si kɛnɛ a mu tigɛ Wia ari la Tiina Yesu lɛ.
Má leŋ di ma mɛlɛ zɔŋ di Wia wuo ti̱ŋma
3U doluŋ lɛ Wia wuo pila kuŋ-kala la síi chɛ la miisiŋ lɛ, di la wuo kaa ŋaa wialiŋ kala síi to Wia woŋbiiŋ, di la wuo jiŋ Wia, nii-la si yirɛla di la wuo na u tula ari u zɔmuŋ kala. 4Wiaa deeŋba nɛ ŋaa wu-bal-la u fa si si u jaŋ ŋaa pila. Wialiŋ zɔmɔ kiŋkɛŋ la teeŋ. U joŋ wiaa deeŋba pila di la wuo liisɛ la titia wu-bɔmɔ-la dunia niaa síi to ba tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ a ŋiŋaa, ka di la ku nagɛ ŋii Wia si naga. 5A tiŋ ma si laa Yesu wiaa dii ŋii, má hɛ doluŋ di ma mɛlɛ zɔŋ. Má leŋ di ma wu-jimiŋ puŋa pipɛ ma mɛli-zɔŋ-la lɛ. 6Má to ma wu-jimii-la lɛ a kɛŋ ma titia woruŋ. Ma si kɛŋ ma titia woruŋ ŋii, má kɛŋ kenyiri. Ma si kɛŋ kenyiri ma ŋii, má pɛ kɛŋ nyalima. Ma si kɛŋ nyalima ŋii, má ŋiŋaa wialiŋ síi to Wia woŋbiiŋ, 7a pɛ kɛŋ zile ma naaŋbiiri-la kala teeŋ, aŋ pɛ choba maa. 8Di ma nɛ ŋaa wiaa deeŋba a yuyugɛ, ba jaŋ pɛ wialiŋ ma si jima a mu tigɛ la Tiina Yesu Kirisito lɛ, a leŋ di ma ŋaa nialiŋ Wia si jaŋ kaa titiŋ u tiŋtiŋŋaa. 9Nii-la kala si bi wiaa deeŋba ka ŋaa, u tiina ŋaa nyuluŋ, a nagɛ nii-la si na u naasiŋ bubuɔŋ duŋduŋa aŋ bi di-bolii na, bɛɛ wiaa u tiina paala yu ari Yesu fa chɛsɛ u buŋbuŋ haachɛba-la u si ŋaa ta nɛ. 10Ŋii wiaa mi naaŋbiiriŋ, mii sulma ari Wia si yirɛma a liisɛma ŋii, má hɛ doluŋ a chiŋ wiaa deeŋba lɛ woruŋ. Di ma níi ŋaaba, ma bi jaŋ lii Wia woŋbiiŋ lɛ. 11Di ma nɛ chiŋ woruŋ, ma jaŋ jiŋ ari ma jaŋ wuo juu la Tiina ari la Laataara Yesu Kirisito kuorii-la tuɔŋ. U kuorii-la jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ.
12Ŋii wiaa nɛ tii bua-na kala lɛ mi yie liliisima a mu tigɛ wiaa deeŋba lɛ. Ma paala jiŋ wutitii-la nɛ a chiŋ u lɛ woruŋ. 13Mi ha si hɛ mi miisiŋ deeŋ lɛ, u ŋaa wu-zɔŋ nɛ di mi liliisima wiaa deeŋba di ma síba yu, 14bɛɛ wiaa mi jima ari mi bi jaŋ dieni dunia deeŋ lɛ. La Tiina Yesu Kirisito titia dagɛmi wiiŋ deeŋ nɛ. 15Mi saa chɛ di mi nɛ suba maa, di ma wuo liliisi wiaa deeŋba bua-na kala lɛ.
Piita si duu titia nɛ na Yesu u miisiŋ lɛ
16La bula pima ŋii la Tiina Yesu Kirisito si kɔ dunia ari doluŋ. Wii-la la si bula pima bi nagɛ suŋsɔgulɔɔ wu-jinnaa si sɔgulɔ. La titia siiŋ nɛ na Yesu Kirisito tula. 17Bua-la lɛ la Nyimma Wia si joŋ doluŋ ari tula pu, la nii yiikoro duu lii wia nyuŋ, Wii-jaribakɔ yiikoro nɛ. U fa si, “Mi Bii-chooluŋ nɛ ŋla, mi tuɔŋ tɔrɛ u nyuŋ.” 18Bua-la lɛ yiikori-la fa si bul ŋii di Yesu nɛ fa hɛ peel-la si bi disinniŋ kɛnɛ nyuŋ. 19Nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ-la lɛ ma fa bula ari wiaa deeŋba jaŋ ŋaa. Má jegile niiba, bɛɛ wiaa wialiŋ ba si bula nagɛ chaaniŋ nɛ a chaanɛ birimiŋ tuɔŋ halii taŋ mu pul. Bua-la lɛ chaaniŋ deeŋ jaŋ pullɛ a nagɛ nanyualuŋ a hɛ ma tuɔŋ. 20U maga di ma laa sipaaŋ jiŋ ari wialiŋ ba si ŋmuŋsa bil Wia teniŋ tuɔŋ, nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ bulba. Ŋii wiaa nuu-kala bi jaŋ wuo kɛŋ u titia wu-jimiŋ a dagɛ wialiŋ bubuɔŋ. 21Wii-la si tii nɛ ŋla: Wialiŋ ba si bula bi ba titia tuɔbiinaa lɛ lia. Ama Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ ku hɛ ba tuɔŋ a leŋ ba bul wialiŋ Wia si joŋo piba.
2Wu-nyiari kerichiba si nagɛ ŋii
1Buŋbuŋ wu-nyiaraa ku nialiŋ si laa Wia wiaa dii tuɔŋ, a fugiba ari baa bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ. Ŋii titia nɛ wu-nyiari kerichiba jaŋ ku hɛ ma tuɔŋ a luɔra didagɛma wialiŋ si jaŋ cheima a paala bul ari ba bi la Tiina Kirisito jiŋ, nii-la si laaba ta. Ba si ŋaa ŋii, u bi jaŋ dieni, ka di Wia dɔgisɛba di ba suu. 2Niaa jaŋ yugɛ a to ba hariŋ a ŋiŋaa wu-liili-la wu-nyiari kerichiba-la síi ŋaa. Ba wu-ŋaalaa jaŋ leŋ di niaa bul wiaa a chichei Wia woŋbii-titii-la la síi to. 3Wu-nyiari kerichi deeŋba jaŋ kɛŋ tuɔ-luŋuŋ. Ba jaŋ kɛŋ nii-sima a nyinyisɛma a lilaa ma kiaa maa. Faafaa kala nɛ Wia dagɛ ari u jaŋ dii niaa deeŋba yiri sariya a dɔgisɛba maa. U bi jaŋ dieni ka di Wia dɔgisɛba di ba mu suu.
4Buŋbuŋ kala nɛ Wia tiŋdaaraa dɔŋsuŋ fa ŋaa haachɛ. Ba si ŋaa ŋii, Wia biba leŋe pɛi. U kɛsɛba a joŋba yuo hɛ Wia nyiniŋ tuɔŋ. Ba kɛŋ chɔrumɔɔ vɔɔba a leŋ ba piŋ birimiŋ tuɔŋ. Ba jaŋ hɛ dimɛ a kaa mu yi tapulii-la Wia si jaŋ dii dunia niaa sariya. 5Bua-la lɛ Nowa fa si hɛ u miisiŋ lɛ, nialiŋ kala fa síi ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, Wia fa biba leŋe pɛi. U leŋe liiŋ pɛllɛ paa ni-bɔŋŋɔɔ deeŋba kala, aŋ leŋ Nowa ari u niaa balipɛ duŋduŋ. Nowa fa bula pi nialiŋ di baa ŋaa wialiŋ síi to Wia woŋbiiŋ. 6Bua-la lɛ tasi-la balia ma fa hɛ dimɛ. Ba yiriŋ nɛ Sɔdɔm ari Gɔmɔra. Ba niaa fa síi ŋaa wu-bɔŋŋɔɔ, Wia fa dɔgisɛba nɛ. U fa joŋ nyiniŋ nɛ a nyigɛba, ba kala dii buru aŋ ka tuɔruŋ duŋduŋa. Wia dagɛ ŋii ari u jaŋ dɔgisɛ nialiŋ kala si bi u woŋbiiŋ ka to. 7Baal kubala ba faa yirɛ Lɔt ma fa hɔŋ Sɔdɔm ari Gɔmɔra tiŋteeŋ nɛ a fa ŋaa tuɔ-pul tiina. U duŋduŋa nɛ Wia kaa liisɛ tasi-la tuɔŋ. Ni-bɔmɔ-la wu-ŋaalaa fa chei u tuɔŋ woruŋ. 8Lɔt fa si hɔŋ ni-bɔmɔ-la tuɔŋ, u yie na aŋ pɛ nii wu-bɔmɔ-la kala ba fa síi ŋaa tasi-la tuɔŋ tapulii-na kala. Wiaa deeŋba nɛ leŋe u tuɔŋ viisi, bɛɛ wiaa u-na fa ŋaa tuɔ-pul tiina nɛ. 9Wiaa deeŋba kala dagɛla ari Wia jiŋ woŋbii-la u si jaŋ to a laa tuɔ-pul tiŋŋaa ta, di Sitaani sí wuo magisɛba di ba ŋaa wu-bɔŋ. Ba bira dagɛla ŋii Wia si jaŋ ŋaa a dɔgisɛ ni-bɔŋŋɔɔ maa a kaa mu yi tapulii-la u si jaŋ dii dunia niaa sariya. 10Ba tuɔŋ, Wia jaŋ faasa dɔgisɛ nialiŋ síi ŋaa wu-liiliŋ ari nialiŋ si bi chɛ di ba joŋ ba titia a hɛ Wia nisiŋ lɛ.
Wu-nyiari kerichi deeŋba bi nuu-kala ka fá, aŋ pɛ kɛŋ nyu-duoŋ maa a ŋiŋaa ba tuɔtɔrɛ wiaa. Ŋii nɛ tii ba yie tuusɛ Wia tiŋdaara-la si kɛŋ yiriŋ a hɛ Wia-jaŋ lɛ. 11Wia tiŋdaara-la nɛ kɛŋ doluŋ a kii wu-nyiari kerichi deeŋba. Ama Wia tiŋdaara-la biba ka tuusɛ, a bi cheeriŋ ma joŋo pi niaa deeŋba Wia sipaaŋ. 12Wu-nyiari kerichi deeŋba yie ŋiŋaa wiaa ari pusuŋ si bi wu-jimiŋ kɛnɛ síi ŋaa ŋii nɛ. Ba yie nagɛ pusuŋ niaa si yie diɛsɛ di ba kɛsɛ a kpu nɛ. Ba yie bubul wu-bɔŋŋɔɔ nɛ a titigɛ wialiŋ ba si bi jiŋ lɛ. Ba si joŋ cheeriŋ pi niaa dɔŋsuŋ ŋii, ŋii titia nɛ Wia jaŋ joŋ cheeriŋ piba di ba suu. 13Wu-bɔmɔ-la ba síi ŋaa niaa lɛ ŋii, ŋii titia nɛ Wia jaŋ joŋ wu-bɔmɔ-la a ti̱ŋba. Ba si cho di baa nii sima, ba paala gɔllɛ wiihɛyɛ nɛ a ŋiŋaa wu-liiliŋ deeŋba. Ba síi ŋaa ŋii, niaa yie chichei ma yiriŋ a joŋ hiisiŋ hɛma lɛ. Ba yie guoli ma tuɔŋ nɛ ma kala didii kiaa, ama ba yie lii ma hariŋ a ŋiŋaa ba wu-liiliŋ. 14Bua-na kala lɛ di ba nɛ na haal, ba yie chɛu nɛ ba tuɔŋ lɛ. Ba-na bi lɔl ari wu-bɔŋŋɔɔ ŋaaniŋ. Ba yie nyinyisɛ nialiŋ si bi Wia wiaa lɛ china kpaŋ kpaŋ di ba ŋaa haachɛ. Ba ŋaa tuɔ-luŋ timma nɛ. Wia kaliba hɛba lɛ nɛ. 15Niaa deeŋba via Wia woŋbiiŋ nɛ a yeŋŋi. Baa to buŋbuŋ baal kubala hariŋ nɛ baa yirɛ Beelam. U nyimma yiriŋ nɛ fa Biɔ. A tiŋ moribiee wiaa Beelam fa via Wia wiaa aŋ tuto wu-bɔŋŋɔɔ hariŋ. 16U si via ŋii, Wia dagu a leŋ Beelam kakumo bul wiaa a nagɛ nuhuobiine, a pugu duu sí wu-yaayasiŋ ŋaa.
17Wu-nyiaraa kerichi deeŋba nagɛ lii-bulo si hila nɛ. Ba bira nagɛ duonuŋ si tina, aŋ ka peliŋ ŋaa kiri u bi nia nɛ. Niaa deeŋba, Wia jaŋ joŋba hɛ biriŋ-la si bi dɛrɛ tuɔŋ. 18Ba yie faasa ŋiŋaa goŋ a bubul ba-bii-bal wiaa si bi bubuɔŋ kɛnɛ. Ba yie kɛŋ nii-sima a nyinyisɛ nialiŋ si bumo liisɛ ba titia nialiŋ si bi wutitii jiŋ lɛ. Ba yie chɛ di ba nyisɛ niaa deeŋba di baa ŋaa wu-liili-la kala ba síi ŋaa. 19Ba yie nyinyisɛba a bul di ba nɛ to ba hariŋ, ba jaŋ tii ba titia. Ama wu-nyiaraa deeŋba paala bi ba titia tii. Ba nɛ wu-bɔŋŋɔɔ yosuŋ, bɛɛ wiaa di nuu-kala nɛ leŋe di wii malu, di u nɛ bi wii-la wuo leŋ, u yie ku ŋaa wii-la yoŋ nɛ. 20Di niaa nɛ ku jiŋ ari la Tiina Yesu Kirisito nɛ laaba ta ba haachɛba lɛ, di ba nɛ liisɛ ba titia dunia kialiŋ si yie leŋ baa ŋaa haachɛ lɛ, di ba nɛ bira leŋ di wiaa deeŋba malba a kɛŋ doluŋ ba lɛ, niaa deeŋba didɛriŋ nɛ jaŋ bɔmɔ kii bua-la lɛ ba ha si bi wutitii-la jiŋ. 21Wiiŋ deeŋ jaŋ ŋaaba lɛ, bɛɛ wiaa ba joŋ hariŋ yia wialiŋ Wia fa si si di ba tuto a kɛŋ tuɔ-pula u teeŋ. U fa jaŋ kpia di ba nɛ fa bi wutitii-la woŋbiiŋ jiŋ, ama ba jimu nɛ aŋ joŋ hariŋ yia wialiŋ Wia fa si bula piba di baa ŋaa. Wiaa deeŋba bi disinniŋ kɛnɛ. 22Wiiŋ deeŋ si ŋaa niaa deeŋba lɛ daga ari namaga-la niaa síi magu ŋaa wutitii nɛ. Ba si, “Vaha yie tuɔsɛ nɛ aŋ gura paa dii. Ba yie fo tooŋ ma liiŋ, ka u bira mu ŋmoo vichɔɔŋ.”
3Tapulii-la la Tiina Yesu si jaŋ miira kɔ
1Mi naŋdɔŋ-kpianaba, mi teŋ-liamiŋ nɛ ŋla mi si ŋmuŋsa pipima. Mi tenni-la baliamiŋ tuɔŋ, mi bul wiaa liliisima di ma wuo to Wia ari tuɔbiiŋ-zɔŋŋɔɔ. 2Mi bul wiaa deeŋba di mi liisima wialiŋ nialiŋ fa síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ si bula faafaa ari ba jaŋ ku bal, di ma síba yu. Má pɛ liliisi wialiŋ la Tiina Yesu fa si to ma naŋzɔɔba lɛ a bula pima. U nɛ la Laataara. 3Mii chɛ di ma laa sipaaŋ jiŋ ari bua-la lɛ dunia si jaŋ ku kpagɛ didɛriŋ, ni-sieree jaŋ to ba tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ a sisierima lɛ. 4Yesu fa si dagɛ ari u jaŋ miira kɔ, ba jaŋ piɛsɛla di “Nii nɛ u hɛ? Chɛ bɛɛ nɛ saa u jaŋ bira kɔ?” Ba jaŋ bira bul di bua-la lɛ nialiŋ si laa sipaaŋ laa Yesu wiaa dii si suba a kaa kukɔ bua deeŋ lɛ, kuŋ-kuŋ-kala bi birima, ba kala ha nagɛ ari Wia si ŋaaba ŋii dunia di-suomuŋ. 5Nialiŋ síi bul wiaa deeŋba chaasa jiŋ kialiŋ kala Wia si ŋaa nɛ, ama ba bi chɛ di ba sɛi ari faafaa kala dunia fa tuo a kaa mu yi bua-la lɛ Wia si bul wiaa, ka wia nyuŋ ari tiŋteeŋ kala-na ku hɛ dimɛ. Tiŋteeŋ fa hɛ liiŋ tuɔŋ nɛ, ka Wia kaa pɔrɛ u piŋ u duŋduŋa, ka liiŋ ma piŋ u duŋduŋa. 6Lii-la titia nɛ Wia joŋo tɔ buŋbuŋ dunia-la, u kala chei. 7Wia bira bula ari u jaŋ leŋ di nyiniŋ dii tiŋteeŋ ari wia nyuŋ kala si hɛ dimɛ lɛɛlɛ ŋla. Ama ba jaŋ hɛ dimɛ halii, di tapulii-la Wia si jaŋ dii dunia niaa sariya ku yi. Nialiŋ si bi u niiŋ wiaa ka to, Wia jaŋ joŋ cheeriŋ piba di ba suu.
8Ama mi naŋbii-chooloo, ma sí wiiŋ deeŋ yu, ari Wia teeŋ tapul-bala nagɛ jisiŋ bui nɛ, ka jisiŋ bui ma nagɛ tapul-bala. 9Niaa dɔŋsuŋ biina ari Wia fiɛla nɛ ari wialiŋ u si si u jaŋ ŋaa lɛ. U bi fiɛla, ama u kɛŋ kenyiri nɛ a tiŋ ma wiaa, bɛɛ wiaa u bi chɛ di ma kuŋ-kala lɛl. Uu chɛ di nuu-kala birima lii u haachɛba lɛ nɛ. 10Ama tapulii kubala la Tiina Yesu jaŋ kɔ. Tapulii-la u jaŋ guu kɔ a di niaa lɛ, ari gaara si yie kɔ a di niaa lɛ ŋii. Bua-la lɛ nuu-kala jaŋ nii huuri-bal kubala wia nyuŋ. Duu nɛ ŋaa, wia nyuŋ jaŋ lɛl, ka kuŋ-kala si hɛ wia nyuŋ ma jaŋ ŋmiɛrɛ nyiniŋ tuɔŋ a nyiigɛ, ka di tiŋteeŋ kuŋ-kala ma dii nyiniŋ.
11Ma si jima ari dunia kala jaŋ lɛl ŋii, ɛɛ nɛ ma biina ari u maga di ma mɛlɛ nagɛ? U maga di ma joŋ ma titia kala a pi Wia nɛ, a sí disiŋ kala kɛŋ, a tuto u woŋbii-la. 12Ma síi gbɛrɛ tapulii-la la Tiina Yesu si jaŋ kɔ ŋii, má pɛ pipesi, di ma ŋaa wii-na kala ma si jaŋ wuo ŋaa di tapulii-la yima lima. Tapulii-la nɛ wia nyuŋ jaŋ ŋmiɛrɛ nyiniŋ tuɔŋ a nyiigɛ. Ka kuŋ-kala si hɛ wia nyuŋ ma jaŋ ŋmiɛrɛ nyiniŋ a lɛl. 13Faafaa-la Wia bula ari u jaŋ ŋaa wia nyu-falii ari tiŋtee-falii. Lee-la u niaa jaŋ ŋiŋaa tuɔ-pul wiaa. Wiaa deeŋba nɛ laa gbɛrɛ.
14Ŋii wiaa mi naaŋbiiriŋ, ma síi gbɛrɛ di ma na wiaa deeŋba, má fiɛsɛ siiŋ a leŋ di ma mɛlɛ zɔŋ, di tapulii-la nɛ yie, di Wia sí cheeriŋ kala joŋo pima, ka di ma di Wia siŋ. 15Mi naaŋbiiriŋ, u maga di ma jiŋ ari la Tiina Yesu kɛŋ kenyiri nɛ. U ŋaa ŋii duu wuo laama ta nɛ. Wiaa deeŋba titia nɛ la naaŋbii-chooluŋ Pɔɔl ma bul tenni-la kala lɛ u si ŋmuŋsa pima. Wia nɛ pu wu-jimiŋ deeŋ u kaa bul wialiŋ. 16Wialiŋ u si bula u tenni-la lɛ, ba dɔŋsuŋ hɛyɛ. Niaa bi ba bubuɔsaa jiŋ. Nialiŋ ma si bi wiaa jiŋ ari nialiŋ si bi wialiŋ ba si laa dii lɛ china kpaŋ kpaŋ yie kɛŋ wialiŋ kaa birimɛ wu-wogusu, ari ba si yie kɛŋ Wia teniŋ wiaa sɛmɛ dɔŋsuŋ kaa birimɛ ŋii. Ba síi ŋaa ŋii, Wia jaŋ dɔgisɛba ba suu. 17Ma-na mi naaŋbii-kpianaba, ma paala jiŋ ari wu-nyiaraa deeŋba jaŋ kɔ. Ŋii wiaa, má pɔ ma titia lɛ di nialiŋ si bi Wia niiŋ ka to sí wuo nyisɛma di ma to ba wu-nyiari-la hariŋ, aŋ joŋ wialiŋ ma si laa dii a chiŋ ba nyuŋ ta. 18Má to la Tiina Yesu Kirisito a kaa mu, nii-la si ŋaa la Laataara. Di ma nɛ ŋaa ŋii, u jaŋ pɛma lɛ woruŋ a leŋ di ma wasa jimu. U yiriŋ nɛ niaa jaŋ yirɛ lɛɛlɛ a kaa mu wuu. Ami.