TEŊ-BUŊBUŊ-LA PƆƆL SI ŊMUŊSA PI

KƆRIŊTI NIAA

1

1Mi-na Pɔɔl, ari la naaŋbie Sɔsitɛnis nɛ ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ pipima. Wia tuɔtɔruŋ lɛ nɛ u liisɛmi di mi ŋaa Yesu Kirisito naŋzɔɔ.

2La ŋmuŋsɛ teniŋ deeŋ a pipi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi Kɔriŋti taŋ-la lɛ nɛ. Wia nɛ liisɛma di ma to Yesu Kirisito lɛ, a ŋaa tuɔ-pul timma u sipaaŋ. U nɛ yirɛma ari nialiŋ kala síi chuɔlɛ Yesu Kirisito a hɛ dunia sɛmɛ-na kala, di ma ŋaa tuɔ-pul timma u teeŋ, di Yesu ŋaa la di ma kala Tiina.

3La Nyimma Wia ari la Tiina Yesu Kirisito lahɔrimɔ lɛ, ma jaŋ hɔŋ ari yarifiɛlaa.

Wia to Kirisito lɛ nɛ a pɛla lɛ

4Mi yie lɔllɛ Wia woruŋ a tiŋ ma wiaa, bɛɛ wiaa u to u lahɔrimɔ lɛ nɛ a joŋ ku-zɔŋŋɔɔ a pima. Kirisito Yesu lɛ nɛ u to a ŋaa ŋii. 5Wii-na kala lɛ, Wia to Yesu lɛ nɛ a pɛma lɛ woruŋ, ma wuo jiŋ ŋii ma si jaŋ wuo bubul wiaa aŋ pɛ jiŋ ba bubuɔsaa maa. 6Wii-la chaasa chiŋ nɛ, bɛɛ wiaa wu-zɔmɔ-la ba si bula a tigɛ Kirisito lɛ hɛ ma tuɔŋ nɛ woruŋ. 7Ŋii wiaa nɛ tii Wia chaasa pɛma lɛ woruŋ. Ma síi gbɛrɛ la Tiina Yesu Kirisito duu miira kɔ ŋii, u joŋ kialiŋ kala si lii u Diŋ-zɔŋ-la teeŋ a dii zile ma lɛ nɛ. 8Wia ma jaŋ chaasa kɛŋma woruŋ, a kaa mu yi tapulii-la la Tiina Yesu Kirisito si jaŋ miira kɔ. U jaŋ kɛŋma di ma sí wu-bɔŋ ŋaa a mu yi Yesu Kirisito si jaŋ miira kɔ tapulii-la. 9Wia kɛŋ wutitii nɛ. U nɛ yirɛma di ma di u Bie Yesu Kirisito ku ŋaa kubala. U nɛ ŋaa la Tiina.

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii síi yuo dɔŋɔ

10Mi naaŋbiiriŋ, mii sul ma kala la Tiina Yesu Kirisito doluŋ lɛ, di ma kɛŋ nii-bala a sí dɔŋɔ lɛ pɔru. Mii sulma di ma kɛŋ tuɔ-bala a chiŋ wu-bala lɛ. 11Mi naaŋbiiriŋ, mi nia di maa yuo dɔŋɔ nɛ. La naaŋbie ba síi yirɛ Kuluuwi, u dia niaa nɛ bula pimi. 12Mii chɛ di mi bul ari ma kuŋ-kala bi woŋbii-bala ka to. Ma dɔŋɔ yie bul duu to Pɔɔl hariŋ nɛ, ka dɔŋɔ ma si duu to Apɔlɔs hariŋ nɛ. Dɔŋɔ ma si u to Piita hariŋ nɛ, ka dɔŋɔ ma si u to Kirisito hariŋ nɛ. 13Má leŋ di mi piɛsɛma wiiŋ deeŋ. Ni-bala nɛ tii Kirisitoo? Ba kpaasɛ Pɔɔl mɛrɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ duu laama ta nɛɛ? Ba foma Wii-chuɔlɛ liiŋ Pɔɔl yiriŋ lɛ nɛɛ? 14Mii lɔllɛ Wia ari mi si bi ma kuŋ-kala Wii-chuɔlɛ liiŋ fo, see la naaŋbie Kirisipas ari Gayas duŋduŋa. 15Ŋii wiaa nuu ma saa bi jaŋ wuo bul ari mi fou Wii-chuɔlɛ liiŋ di u ŋaa mi haritooru. 16Mi liise yi ari mi fo la naaŋbie Sitɛfinis ari u dia niaa ma Wii-chuɔlɛ liiŋ. 17Mi biina mi bira bi niaa dɔŋsuŋ Wii-chuɔlɛ liiŋ fo, bɛɛ wiaa Kirisito bimi tima di mi ku fo niaa Wii-chuɔlɛ liiŋ. U tiŋmi nɛ di mi ku bul Wia wu-zɔmɔ-la. Nuhuobiine wu-jimiŋ dee u joŋo pimi mi kaa bubul wialiŋ. U ŋaa ŋii di dol-la si lii Kirisito lɛ, a tiŋ u si suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ ŋii, sí pɛi ŋaa nɛ.

Kirisito nɛ kɛŋ Wia doluŋ ari u wu-jimiŋ

18La si si ari Kirisito suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ bi bubuɔ kɛnɛ nialiŋ si lɛlɛ teeŋ. Ama la nialiŋ Wia si laa ta, wialiŋ la síi bul lii u teeŋ nɛ a kɛŋ doluŋ la teeŋ. 19Wia teniŋ tuɔŋ ba bula di Wia si u jaŋ leŋ di wu-jinnaa wu-jimii-la ŋaa pɛi, ka wu-jiŋ kiŋkɛŋ tiŋŋaa wu-jimiŋ ma ŋaa pɛi.

20Di ŋii nɛ ŋaa, nii nɛ wu-jinna-la jaŋ hɛ? Wu-jiŋ kiŋkɛŋ timma-la, nii nɛ ba jaŋ hɛ? Nialiŋ si kɛŋ wiaa kaa lilɛrɛ dunia deeŋ lɛ, ba ma jaŋ hɛ nii? Wia daga ari dunia deeŋ wu-jimiŋ ŋaa ni-yaari wu-jimii nɛ. 21Wia si kɛŋ wu-jimiŋ, ŋii nɛ tii u wuo ŋaa di nuhuobiine sí u titia wu-jimiŋ lɛ to a jiŋ u-na Wia. Niaa si di Wia wu-zɔmɔ-la la síi bul ŋaa wu-tɔɔnu nɛ. Ama nialiŋ si laa wialiŋ dii, Wia jaŋ laaba ta. 22Ju̱u tiŋŋaa cho di Wia ŋaa wu-magil nɛ di ba na, ka Giriik tiŋŋaa ma cho di Wia dagɛ u wu-jimiŋ di ba na. 23Ama Kirisito si suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ wiaa nɛ la bubul. Kirisito si suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ leŋ Ju̱u tiŋŋaa baaniŋ sisii, aŋ ka nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa teeŋ u ŋaa wu-pɛi nɛ. 24Ama nialiŋ Wia si yira kala teeŋ, Ju̱u tiŋŋaa ari Giriik tiŋŋaa kala, Kirisito lɛ nɛ Wia doluŋ ari u wu-jimiŋ kala hɛ. 25U maga di ma jiŋ ari wii-la si lii Wia teeŋ, niaa si u ŋaa ni-yaari wii nɛ, u paala kpia nuhuobiine wu-jimiŋ, ka ba bi jiŋ. Wii-la ma si lii Wia teeŋ, ka nuhuobiine si u ŋaa wu-puguŋ, u kɛŋ doluŋ a kii nuhuobiine.

26Mi naaŋbiiriŋ, má liise yi ŋii ma fa si naga bua-la lɛ Wia si yirɛma. Ma tuɔŋ niaa baŋmɛɛ nɛ fa kɛŋ wu-jimiŋ, koo ma tuɔŋ niaa baŋmɛɛ nɛ faa dii doluŋ niaa lɛ? Ma niaa baŋmɛɛ ma nɛ fa ŋaa ni-balaa nuhuobiinee teeŋ? 27Wia paala chaasa liisɛ nialiŋ dunia niaa si si ba ŋaa ni-yaari nɛ, duu wuo hɛ dunia niaa wu-jinnaa hiisiŋ lɛ. Wia bira liisɛ nialiŋ ma dunia niaa si si ba ŋaa ni-pugunuŋ nɛ, duu wuo hɛ ni-duoruŋ hiisiŋ lɛ. 28Wia liisɛ nialiŋ dunia niaa si bee guguunɛ ari nialiŋ si bi lee kɛnɛ dunia lɛ, duu wuo chei nialiŋ dunia niaa si biina ari ba ŋaa nia. 29Wia ŋaa ŋii di nuu-kala sí u doluŋ lɛ wuo to a bigisi u titia lɛ Wia teeŋ. 30Ama Wia leŋe ma to Kirisito Yesu lɛ a kɛŋ miisiŋ. Wia saa leŋe Kirisito nɛ ŋaa la wu-jimiŋ. A tiŋ u wiaa Wia laala ta nɛ, la ku ŋaa tuɔ-pul timma u teeŋ, a ŋaa nialiŋ si bi disinniŋ kɛnɛ. 31Wia teniŋ tuɔŋ ba bula, “Di nuu-kala níi chɛ duu bigisi u titia lɛ, u tiina maga duu bigisi u titia a mu tigɛ wii-la la Tiina si ŋaa pu lɛ nɛ.”

2

Pɔɔl bul wiaa a mu tigɛ Kirisito si suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ

1Mi naaŋbiiriŋ, mi si kɔ ma teeŋ di mi bul Wia wu-zɔmɔ-la a pima, mi bi wu-duduosi bula a nagɛ di mi kɛŋ wu-jimiŋ. 2Mi si kɔ ma teeŋ, mi naga ari mi bi wii-kala jiŋ nɛ, see Yesu Kirisito si suu daa-gɛsɛɛ nyuŋ duŋduŋa wiaa. 3Ŋii wiaa, mi si hɛ ma teeŋ, mi fa nagɛ ni-pugu nɛ. Fawulluŋ fa kɛŋmi, mi bɔyɛ jujoŋ. 4Nuhuobiine wu-jimiŋ dee mi kaa bubul Wia wu-zɔmɔ-la, aŋ pɛ didagɛ ma maa. Ama ŋii mi síi bul wiaa daga ari Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ hɛmi lɛ nɛ. 5Wia ŋaa ŋii mi lɛ di ma na u doluŋ a laa u wiaa dii, a sí nuhuobiine wu-jimiŋ lɛ to.

Wia wu-jimiŋ kii nuhuobiine wu-jimiŋ

6Ama nialiŋ si waa Wia wiaa lɛ, la yie didagɛba wu-jimiŋ nɛ. Wu-jimiŋ deeŋ la síi dagu tuo dunia deeŋ niaa wu-jimiŋ, dunia deeŋ ni-duoruŋ wu-jimiŋ ma dee. Ni-duoruŋ deeŋba wu-jimiŋ jaŋ dɛrɛ. 7Wu-jimii-la wiaa mi síi bul, u lii Wia teeŋ nɛ a ŋaa wu-faali niaa teeŋ. Wu-jimii-la faa nɛ Wia teeŋ nɛ, ka dunia-na suomi. Wia liisɛla di la kɛŋ wu-jimiŋ deeŋ nɛ a wuo kɛŋ tula u teeŋ. 8Nialiŋ kala síi beŋ dunia deeŋ bi wiaa deeŋba bubuɔŋ jiŋ. Di ba nɛ fa jiŋba, ba fa bi jaŋ kpaasɛ la Tiina-la si kɛŋ tula a mɛrɛ daa-gɛsɛ-la nyuŋ. 9Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari ku-la nuhuobiine ha si bi na, ari ku-la u ha si bi u wiaa ma nia, ari ku-la ha si bi nuhuobiine tuɔbiinaa jua, kialiŋ titia nɛ Wia wasa bil nialiŋ si chou lɛ.

10Ama Wia to u Diŋ-zɔŋ-la lɛ nɛ a leŋ la-na jiŋ wiaa deeŋba fa si faa. Wia Diŋ-zɔŋ-la yie gbilli wii-kala nɛ, a paala jiŋ Wia wii-wii-kala. 11Nuhuobiiŋ bɛɛ nɛ jaŋ wuo jiŋ wii-la u dɔŋɔ síi biinu? Nuu-kala bi wuo jiŋ, see u tiina titia síi biinu wii-la. Ŋii titia nɛ nuu-kala bi jaŋ wuo jiŋ wialiŋ Wia síi biinu, see Wia Diŋ-zɔŋ-la duŋduŋa. 12La laa Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ. U tuo dunia deeŋ kuŋ. Wia joŋ u Diŋ-zɔŋ-la a pila nɛ di la wuo jiŋ kialiŋ kala u si joŋo dii zile la lɛ. 13La yie bul kiaa deeŋba wiaa a pi niaa nɛ. Dunia deeŋ wu-jimiŋ dee la kaa bubul wiaa. Ama Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ dagɛla ŋii la si jaŋ bul wialiŋ. U yie dagɛ u titia wiaa bubuɔsaa a pi nialiŋ lɛ u si hɛ, di ba ma jiŋ ba bubuɔsaa.

14Nii-la kala si bi Wia Diŋ-zɔŋ-la kɛnɛ bi jaŋ laa kialiŋ Wia si joŋo pi nialiŋ si kɛŋ u Diŋ-zɔŋ-la. U tiina bi jaŋ wuo jiŋba. Ba yie ŋaa wu-pɛiba nɛ u teeŋ, bɛɛ wiaa nuu bi jaŋ wuo jiŋba, see duu kɛŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la. 15Nii-la si kɛŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ jaŋ wuo chagilɛ nuu-kala. Ama nii-la si bi Wia Diŋ-zɔŋ-la kɛnɛ bi jaŋ wuo chagilɛ nii-la si kɛŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la. 16Wia teniŋ tuɔŋ ŋla nɛ ba ŋmuŋsɛ a piɛsɛ, “Kubɛɛ nɛ jiŋ la Tiina Wia tuɔbiinaa? Kubɛɛ nɛ jaŋ wuo bul wiaa a chagilu?” Ama la-na jiŋ Kirisito tuɔbiinaa nɛ.

3

U maga di Wia tiŋtinnaa pɛ dɔŋɔ lɛ a tiŋ u tiŋtiŋŋaa

1Mi naaŋbiiriŋ, mi bi wuo bul wiaa ma teeŋ ari ma ŋaa nialiŋ síi to wialiŋ síi tɔrɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la tuɔŋ nɛ. Ama mi bul wiaa ma teeŋ ari nialiŋ síi to ba tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ nɛ. Ma ha ŋaa haŋbiisiŋ nɛ Kirisito wiaa lɛ. 2Wialiŋ mi si bula ma teeŋ, ba naga yiliŋ nɛ mi leŋ ma wasɛ. Mi bi wu-yuŋi kala bula pima. Bua-la lɛ, ma ha bi siri ŋaa di ma nii wu-yuŋi. Ari lɛɛlɛ kala ma ha bi wu-yuŋi kala wuo nii. 3Wii-la si tii ma haa to ma tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ nɛ: Ma si kɛŋ yaribieriŋ dɔŋɔ lɛ ŋii a yuyuo dɔŋɔ ŋii daga ari maa to ma tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ nɛ, a ŋiŋaa wii-kala ari nialiŋ si bi Wia jiŋ síi ŋaa ŋii. 4Ma yie pɔrɛ dɔŋɔ lɛ nɛ. Dɔŋɔ si duu to Pɔɔl hariŋ nɛ, ka dɔŋɔ ma si duu to Apɔlɔs hariŋ nɛ. Ma síi bul ŋii, dunia niaa wu-bulaa dee ma bubul ŋii?

5Kubɛɛ nɛ Apɔlɔs? Kubɛɛ nɛ Pɔɔl? La ŋaa Wia tiŋtinnaa nɛ. La nɛ bul Wia wiaa pima ma laa dii. La kuŋ-kala tiŋ tiŋtimii-la la Tiina Wia si joŋo pila di la titiŋ nɛ. 6Wia wialiŋ la si bula pima nagɛ tii-bie nɛ la chɔŋsɛ. Mi nɛ chɔŋsɛ tia-la, Apɔlɔs ma nɛ ŋaa liiŋ a misɛ, ama Wia nɛ leŋe tia-la waa. 7Nii-la si chɔŋsɛ tia-la ari nii-la si ŋaa liiŋ misɛ tia-la kala bi siifia wii ŋaa. Wia nɛ kii ba kala, bɛɛ wiaa u nɛ leŋe tia-la waa. 8Nii-la si chɔŋsɛ tia-la ari nii-la si ŋaa liiŋ misɛ tia-la, ba kala tima magɛ dɔŋɔ nɛ. Wia jaŋ ti̱ŋ nuu-kala a magɛ ŋii u si tiŋ u tiŋtimii-la magɛ. 9La kala ŋaa tiŋtinni dɔŋsɛ nɛ a pɛ Wia lɛ laa tiŋ. Ma saa nagɛ Wia baga nɛ la pɛrɛ hihɛ. Ma bira nagɛ dia-la Wia titia si saa nɛ.

10Tiŋtimii-la mi síi tiŋ, Wia nɛ joŋ doluŋ pimi. Mi nagɛ dii-sara-la si jiŋ dia saaniŋ woruŋ nɛ a bil Wia-dia-la geŋtine. Nuu ma dɔŋ nɛ saa dia-la u jil. Nuu-kala saa fiɛlɛ u siaa a saa dia-la duu jil. 11Wia laa sipaaŋ nɛ a joŋ Yesu Kirisito duu ŋaa u dia-la geŋtine. Nuu-kala bira bi jaŋ wuo bil dia-la geŋtine yiri. 12Di nuu nɛ joŋ sɛlimɛ kaa saa dia-la duu jil, koo hɔɔŋ, koo tabiiŋ, koo daa-borusuŋ, koo tutɔ, koo kaha, 13di Kirisito nɛ miira kɔ tapulii-la, kialiŋ nuu-kala si joŋo saa dia-la u jil, ba jaŋ nau. Nyiniŋ nɛ jaŋ dagɛ ku-la ba si kaa saa nagisiŋ. Ba jaŋ to ŋii lɛ a jiŋ tiŋtimii-la nuu-kala si tima. 14Di nyiŋ-la nɛ kɔ aŋ bi wuo dii kialiŋ nuu-kala si kaa saa dia-la, u tiina jaŋ laa u time. 15Ama di nyiŋ-la nɛ wuo dii kialiŋ nuu-kala si kaa saa dia-la, u tiina jaŋ tel. Ama u-na titia Wia jaŋ laau ta. U jaŋ naga ari nyiŋ-la faa chɛ duu dii u tiina nɛ, aŋ ka Wia liisu nyiŋ-la lɛ.

16Ma bi jiŋ ari ma ŋaa Wia-dia nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la jujuu? 17Ŋii wiaa, di nuu-kala nɛ chei Wia-dia-la, Wia ma jaŋ chei u tiina. Wia-dia bi disinniŋ kɛnɛ. Ma titia nɛ ŋaa dia-la.

18Nuu-kala sí u titia nyisu. Di nuu nɛ hɛ ma tuɔŋ a biinɛ ari u kɛŋ wu-jimiŋ dunia deeŋ lɛ nɛ, u maga duu birimɛ ni-yaari nɛ a wuo kɛŋ wu-jimii-la si lii Wia teeŋ. 19Dunia niaa wu-jimiŋ ŋaa pɛi nɛ Wia teeŋ. Wia teniŋ tuɔŋ ba bula ari

“Wia to dunia niaa wu-jimiŋ lɛ nɛ

a bɛrɛ kɛsɛba.”

20Wia teniŋ sɛmɛ dɔŋɔ ma ba ŋmuŋsa ari wu-jinnaa tuɔbiinaa kala ŋaa pɛi nɛ. 21Ŋii wiaa nuu-kala saa sí u bɔyɛ lɛ ŋmoo a dagɛ wii-la nuhuobiine si jaŋ wuo ŋaa. Wutitii, ma nɛ tii kuŋ-kala. 22Ma nɛ tii Pɔɔl, a tii Apɔlɔs, a tii Piita, a tii dunia, a tii miisiŋ, a tii suuŋ ma, a tii lɛɛlɛ ari maachie. Ma nɛ tii ba kala. 23Kirisito nɛ tiima, Wia ma nɛ tii Kirisito.

4

Yesu naŋzɔɔba si nagɛ ŋii

1Ma síi beŋla ŋii, u maga di nuu-kala jiŋ ari la ŋaa Kirisito tiŋtinnaa nɛ. La nagɛ nialiŋ síi beŋ Wia kiaa pupu nɛ. U nɛ leŋe la bubul u wu-kpuŋkperisi-la fa si faa a pipi niaa. 2Ama u maga di tiŋtinni kala kɛŋ wutitii a titiŋ u tiŋtiŋŋaa. 3Mi sipaa tuo di ma níi bul mi teeŋ a mu tigɛ wialiŋ mi síi dagɛ lɛ. Mi paala bi cheeriŋ joŋo pi mi titia, ŋii wiaa nuu-kala bi jaŋ joŋ cheeriŋ pimi a mu tigɛ mi wu-ŋaalaa lɛ. 4Mi tuɔbiinaa kala chese nɛ. Ama mi saa bi jaŋ wuo dagɛ ari mi bi wii cheye. La Tiina Wia nɛ jaŋ dii mi sariya a jiŋ ari mi cheye nɛ koo mi bi cheye. 5Ŋii wiaa, ma sí cheeriŋ joŋo pi nuu-kala, see di tapulii-la la Tiina si jaŋ kɔ a dii la sariya. Duu nɛ miira kɔ, wu-bɔmɔ-la kala niaa si ŋaa birimiŋ tuɔŋ, ba kala jaŋ ku lii pulumuŋ. Niaa tuɔbiiŋ-lɔrunu-la kala ba si kɛnɛ jaŋ ku lii pulumuŋ lɛ. Nuu-kala si kɛŋ time magɛ ŋii Wia teeŋ, u jaŋ laa.

6A tiŋ ma wiaa, mi naaŋbiiriŋ, mi joŋ wiaa deeŋba mi si bula, a kaa dagɛ la di Apɔlɔs si nagɛ ŋii nɛ. Mi ŋaa ŋii di ma wuo gunnɛ a wuo tuto Wia niiŋ wialiŋ ari la síi to ŋii, di ma sí dɔŋɔ lɛ pɔru a cho dɔŋsuŋ aŋ bɛrɛ dɔŋsuŋ. 7Kubɛɛ nɛ ŋaa ma yuga kii ma dɔŋsuŋ? Wia dee bi kialiŋ ma si kɛnɛ joŋo pimaa? Bɛɛ nɛ tii ma bibigisi ma titia lɛ a nagɛ kialiŋ ma si kɛnɛ, Wia dee bi joŋo pima?

8Ma paala kɛŋ kuŋ-kala ma síi chɛ nɛ. Ma paala kiila nɛ aŋ lɛɛlɛ dii kuoruŋ. Wutitii, la fa cho di ma dii kuoruŋ, di la di ma kala bibeŋ kuŋ-kala nɛ. 9U naga ari Wia joŋ la nialiŋ si ŋaa u naŋzɔɔba di la ŋaa ni-pɛiba nɛ dunia deeŋ lɛ. U naga ba liisɛla niaa tuɔŋ di ba kpula nɛ. Ba tuɔsɛla a kaa ku lii, di dunia niaa kala ari Wia tiŋdaaraa nala a huurila nɛ. 10A tiŋ Kirisito wiaa, la ŋaa ni-yaara nɛ, ka ma-na kɛŋ wu-jimiŋ Kirisito teeŋ. La-na ŋaa puwuoloo nɛ, aŋ ka ma-na ŋaa ni-duori. Niaa mumɔŋla lɛ aŋ zizilma. 11Naa-buasuŋ deeŋba lɛ losuŋ ari lii-nyuasuŋ kɛŋla nɛ, la laalɛ gɛri-kɔsumɔɔ, ba ŋmuŋmoola, la gɔllɔ bibaarɛ. 12La faasa titiŋ nɛ di la pɛ la titia lɛ. Di niaa nɛ ŋmiɛsa hɛla lɛ, la-na yie sul Wia piba nɛ, di ba nɛ to naasiŋ dudɔgisɛla, la yie nyalimɛ nɛ. 13Di ba nɛ chei la yiriŋ, la-na yie bubul wu-zɔŋŋɔɔ nɛ ba teeŋ. Naa-buasuŋ deeŋba lɛ, dunia nisuruŋ paala kpiala nɛ.

14Ma nagɛ mi bii-choolie nɛ. Ŋii wiaa, mi bi wiaa deeŋba ŋmuŋsa pima di hiisiŋ kɛŋma, ama mii chɛ di mi chagilɛma nɛ. 15Di ma nɛ kɛŋ sipaa-laaraa síi dagɛma Kirisito wiaa, di ba nɛ ŋaa bui fii maa, ma bi nyimmaba kɛnɛ. Mi nɛ ŋaa ma nyimma Yesu Kirisito lɛ, bɛɛ wiaa mi nɛ bul Wia wu-zɔmɔ-la a pima. 16Ŋii wiaa mii sulma di ma to mi hariŋ a ŋiŋaa wialiŋ mi síi ŋaa. 17Ŋii nɛ tii mi tiŋ Timoti duu kɔ ma teeŋ ŋii. U nagɛ mi bii-choolii nɛ, a kɛŋ wutitii maa la Tiina Kirisito wiaa lɛ. U jaŋ liliisima ŋii mi síi to Kirisito wiaa, ari ŋii mi si yie dagɛba lee-na kala niaa si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tuɔŋ. 18Ma dɔŋsuŋ kɛŋ nyu-duoŋ nɛ a bibiinɛ ari mi bi jaŋ ku nama. 19Di Wia nɛ sɛyɛ, mi bi jaŋ dieni aŋ ku nama. Di mi nɛ kɔ, mi bi chɛ di mi nii nyu-duo tiŋŋaa deeŋba wu-bulaa duŋduŋa, ama mi jaŋ chichɛ di mi jiŋ lee-la ba doluŋ si hɛ. 20Wia kuorii-la bi nuhuobiine wu-bulaa lɛ china, ama Wia doluŋ lɛ nɛ u chiŋ. 21Wu-bɛɛ nɛ ma cho? Mi kori chiba ku viirɛmaa, koo mi kɛŋ chonuŋ ari siifiɛlaa kɔɔ?

5

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii dɔŋsuŋ nɛ ŋaa wu-liiliŋ

1Ba vɛnɛɛ bul, mi nii ari nuu nɛ hɛ ma tuɔŋ a ŋaa disinniŋ. U ŋii lɔrɔ. Nialiŋ si bi Wia jiŋ ma paala bi ŋii ka ŋaa. Ba bula pimi ari nuu nɛ hɛ ma tuɔŋ a laa u nyimma haala jaa. 2Ɛɛ nɛ saa ma jaŋ wuo ŋaa a bigisi ma titia lɛ? U maga di ma tuɔŋ chei nɛ, ka di ma liisɛ nii-la si ŋaa ŋii a ta ma tuɔŋ.

3Mi-na, mi paala hɛ di-bolii nɛ, ama mi dima guoli ma tuɔŋ nɛ. La Tiina Yesu doluŋ lɛ, mi paala joŋ cheeriŋ pi nii-la si ŋaa wu-lɔruŋ deeŋ nɛ. 4Mi joŋ cheeriŋ pi tiina nɛ. La Tiina Yesu Kirisito doluŋ lɛ, di ma nɛ ku hilimi, ka mi dima hɛ ma tuɔŋ, 5má joŋ baala deeŋ hɛ Sitaani nisiŋ lɛ, di u to u tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ a dɔgisɛ u yaraa, ka di Wia laa u dima ta tapulii-la la Tiina si jaŋ miira kɔ.

6Ma síi bigisi ma titia lɛ ŋii, u ŋaa pɛi nɛ. Ma bi jiŋ ari si-buruŋ mua nɛ ba yie joŋo hɛ boroboro munuŋ lɛ, ka u sii puɔrɛ a yugɛɛ? 7Má joŋ si-buru-binii-la ta. Di ma nɛ ŋaa ŋii, ma jaŋ wuo ŋaa tuɔ-pul timma, a wuo nagɛ boroboro muŋ-falii-la ba ha si bi si-buruŋ hɛ. Ma saa jima ari ma bi haachɛ kɛnɛ. La ŋaa siri di la gbieli diisiŋ gbieli-bal-la nɛ. Kirisito nɛ ŋaa Pie-bie-la ba si kpua di la kaa dii la diisiŋ gbieli-bal-la. 8Ŋii wiaa, má leŋ di la gbieli la diisiŋ gbieli-bal-la. Má leŋ di la joŋ boroboro binii-la si kɛŋ si-buruŋ ta. Si-buru-la nagɛ haachɛ ari tuɔ-bɔmuŋ nɛ. Má leŋ di la gbieli ari boroboro-la si bi si-buruŋ kɛnɛ. Boroboro deeŋ nagɛ wutitii ari tuɔ-pula nɛ.

9Teŋ-la mi si ŋmuŋsa pima, mi bula pima di ma liisɛ ma titia nialiŋ síi ŋaa disinniŋ tuɔŋ nɛ. 10Mi saa bi bula ari ma sí dunia niaa si ŋaa disiŋ tiŋŋaa, koo nialiŋ si kɛŋ tuɔ-luŋuŋ, koo gaaraa, koo vui-kpaaraa tuɔŋ guolu. Di ma níi chɛ di ma sí ba tuɔŋ guolu, ŋii-na ma bi jaŋ hɛ dunia lɛ. 11Ama wii-la mi síi bul nɛ ŋla: Ma sí ma titia kaa mu mɛrɛ nii-la si si u ŋaa nialiŋ si laa Wia wiaa dii dɔŋɔ nɛ aŋ ŋiŋaa disinniŋ, koo u kɛŋ tuɔ-luŋuŋ, koo u kpaarɛ vuiaa, koo u gɔllɔ chichei niaa yiriŋ, koo u ŋaa si-nyuaru, koo u ŋaa gaaru. Ma paala sí leŋe di ma di tiina hɔŋ a dii kudiilee maa. 12Mi tiŋtimiŋ dee di mi dii nialiŋ si bi Yesu jiŋ sariya. Ama ma-na saa maga di ma dii dɔŋɔba sariya nɛ. 13Nialiŋ si bi Yesu jiŋ-na, Wia nɛ jaŋ dii ba sariya. Wia teniŋ tuɔŋ ba bula, “Má liisɛ ni-bɔmuŋ ma tuɔŋ.”

6

Ŋii si maga di nialiŋ si laa Yesu wiaa dii bul wiaa wasɛ

1Ma nialiŋ si ŋaa Wia niaa, di wii nɛ ku hɛ ma balia pɛgɛ, dɔŋɔ yie kɛŋ wii-la kaa mu nialiŋ si bi Wia ka chuɔlɛ teeŋ nɛ, di ba bul wii-la a wasɛ. Bɛɛ nɛ tii ma ŋaa ŋla? Bɛɛ nɛ tii ma yie bi leŋe Wia niaa bul wii-la wiwasɛ? 2Ma bi jiŋ ari Wia niaa nɛ jaŋ dii dunia niaa sariya? Di ma nɛ jaŋ dii dunia niaa sariya, ma bi wu-biisiŋ deeŋba wuo bula wiwasɛɛ? 3Ma bi jiŋ ari la Wia niaa nɛ jaŋ dii Wia tiŋdaaraa ma sariya? A saa ku bibeŋ wialiŋ si ŋaa dunia lɛɛ? 4Ŋii-na saa, di wii ku hɛ ma balia pɛgɛ, bɛɛ nɛ tii ma yie mu nialiŋ si bi Wia ka chuɔlɛ teeŋ, nialiŋ si bi di-chinii kɛnɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi sipaaŋ di ba bula wasɛ pima? 5Ma hiisi nɛ. Ni-bala paala tuo ma tuɔŋ si kɛŋ wu-jimiŋ, di wii nɛ ku hɛ Wia niaa balia pɛgɛ, duu wuo bul a wasɛɛ? 6Ama di Wia niaa balia nɛ kɛŋ wii, dɔŋɔ yie kɛŋ u dɔŋɔ tiina mu nialiŋ si bi Wia ka chuɔlɛ teeŋ nɛ ba bul wii-la wasɛ piba.

7Ma si vɛnɛɛ kɛŋ dɔŋɔ mumu niaa deeŋba teeŋ di ba dii ma wu-buluŋ pima, daga ari ma kala tele nɛ Wia woŋbiiŋ lɛ. Di nuu nɛ ŋaa wii chei u dɔŋɔ, bɛɛ nɛ tii u bi tɔrɛ? Di nuu nɛ gura laa u dɔŋɔ kiaa, bɛɛ nɛ tii u bi leŋe tiina kikɛŋ kialiŋ? 8Ama ma titia yie ŋaa wiaa chichei dɔŋɔ aŋ girima lilaa ma naaŋbiiriŋ ma kiaa.

9Ma bi jiŋ ari tuɔ-bɔŋ tiŋŋaa bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ? Ma sí ma titia nyisu. Nialiŋ si ŋaa disinniŋ ari nialiŋ síi kpaarɛ vuiaa, ari nialiŋ si gɔllɔ chichɛ niaa haalaa, ari baalaa koo haalaa balia si jaa dɔŋɔ, ari baala-la koo haala-la si gɔllɛ lee-kala aa ŋaa ba-liili koo ha-liili wiaa, 10ari gaaraa ari tuɔ-luŋ tiŋŋaa, ari si-nyuaraa, ari nialiŋ síi chei niaa yiriŋ, ari nialiŋ síi girima lilaa dɔŋɔba kiaa, niaa deeŋba kuŋ-kala bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ. 11Ma dɔŋsuŋ faa ŋaa wiaa deeŋba nɛ. Ama Wia fo ma haachɛba ta nɛ. Wia nɛ tiima. A tiŋ la Tiina Kirisito Yesu wiaa ari Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ma ŋaa tuɔ-pul timma nɛ Wia teeŋ.

U maga di la leŋ disiŋ wu-ŋaalaa

12Mi jaŋ wuo bul ari di mi nɛ cho, mi jaŋ ŋaa wii-na kala mi síi chɛ. Wutitii nɛ, ama wii-na kala bi jaŋ ŋaa wu-zɔŋ a pimi. Mi jaŋ wuo bira bul ari mi nɛ cho, mi jaŋ wuo ŋaa wii-kala, ama mi bi jaŋ sɛi di kuŋ-kala kɛŋ doluŋ mi lɛ. 13Nuu ma hɛ dimɛ a ma jaŋ bul, Wia nɛ ŋaa kudiilee ba dii hihɛ luoruŋ lɛ, ka luoruŋ ma laa kudiile-la bibil. Wutitii nɛ, ama Wia jaŋ leŋ di kudiilee ari luoru-la kala pua. Wia bi nuhuobiine ŋaa duu kɛŋ u yaraa ŋiŋaa disinniŋ, ama duu kɛŋ u yaraa tima pupu. Wia nɛ tii yara-la maa. 14Wia doluŋ lɛ nɛ u chisɛ la Tiina Kirisito suuŋ lɛ. U jaŋ chisɛla ma suuŋ lɛ. 15Ma bi jiŋ ari ma yaraa ŋaa Kirisito yaraa sɛmɛ dɔŋɔ nɛɛ? Ma bira biina ari mi jaŋ wuo joŋ Kirisito yaraa sɛmɛ dɔŋɔ a mɛrɛ ha-chɔrumuŋ yaraa lɛ? Ai, mi bi jaŋ ŋaa ŋii. 16Koo ma bi jiŋ di baala nɛ kɛŋ ha-chɔruŋ-la piŋ, ba kala ŋaa kubala nɛɛ? Wia teniŋ tuɔŋ ba chaasa bul, “Baala ari u haala jaŋ mɛrɛ dɔŋɔ lɛ a ŋaa kubala.” 17Ŋii titia nɛ nii-la si kɛŋ u titia mu mɛrɛ la Tiina Kirisito lɛ, ba duu ŋaa kubala nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. 18Má liisɛ ma titia disinniŋ lɛ. Haachɛ-dɔŋ-na kala nuhuobiine si ŋaa bi u yaraa ka chei, ama baal-la si ŋaa disinniŋ yie chei u yaraa kala nɛ. 19Ma bi jiŋ ari ma yaraa ŋaa Wia Diŋ-zɔŋ-la u si joŋo pima dia nɛɛ? Ma dee bi ma titia tii. Wia nɛ tiima. 20Wia joŋ u chaliŋ nɛ yɔɔma. Ŋii wiaa, má kɛŋ ma yaaraa tiŋ tiŋtimii-la síi tɔrɛ Wia tuɔŋ.

7

Pɔɔl bul ha-jaari wiaa

1Teŋ-la ma si ŋmuŋsa pimi tuɔŋ ma piɛsɛmi wiaa dɔŋsuŋ. Mii chɛ di mi bul wiaa a tigɛ wialiŋ lɛ nɛ. U ŋaa wu-zɔŋ nɛ di baala nɛ bi haala jaa. 2Ama a tiŋ wu-liiliŋ wiaa, baal kala jaa u haala, di haal ma kala jaa u bala. 3U maga di baala ari u haala joŋ ba titia a pipi dɔŋɔ, a ŋiŋaa dɔŋɔba tuɔtɔrɛ wiaa. 4Haala bi u titia tii, u bala nɛ tiiu, baala ma bi u titia tii, u haala nɛ tiiu. 5Di baala níi chɛ u haala, u bi maga di haala via, di haala ma níi chɛ u bala, u bi maga di u bala ma via, see di ba kala sɛyɛ ari ba bi jaŋ jiŋ dɔŋɔ a magɛ tapulaa baŋmɛnɛ, aŋ joŋ ba titia kala hɛ Wii-chuɔluŋ lɛ. Ama di ma nɛ chuɔlɛ Wia dɛrɛ, má bira suomo jiŋ dɔŋɔ. Di ma níi ŋaa ŋii, Sitaani bi jaŋ wuo na woŋbiiŋ a joŋma hɛ haachɛ lɛ a tiŋ ma si bi ma titia kɛniŋ jiŋ wiaa. 6Mi síi bul wiiŋ deeŋ a pipima, u bi naga ari mii chɛ di mi bil wii nɛ pima di ma tuto. 7Wutitii nɛ, mi fa jaŋ cho di ma kuŋ-kala nagɛmi a bi haala jaa. Ama nuu ma kala ari u wii Wia si joŋo pu nɛ. Wia yie joŋ wiiŋ deeŋ a pi kubala a joŋ wii dɔŋ a pi nuu dɔŋ maa.

8Mii chɛ di mi bul boŋjoŋŋoo ari ha-boŋjoŋŋoo ari ma yo-haalaa wiaa nɛ. U jaŋ ŋaa wu-zɔŋ di ma ma nɛ nagɛmi a bi baala koo haala jaa. 9Ama di ma nɛ bi ma titia wuo kikɛŋ, má mu jaa balaba ari haalaa. U nɛ kpia ma si jaŋ joŋ baalaa koo haalaa wiaa a hɛ ma nyuŋ lɛ.

10Baala-la si kɛŋ haalaa ari haala-la si kɛŋ balaba, mii chɛ di mi bul wiiŋ deeŋ pima nɛ. Mi titia dee bi bul, ama la Tiina níi bul wii-la. U nɛ ŋla: ari haala bi maga duu via u bala, 11ama di haal nɛ via u bala, u maga duu bira sí baal dɔŋ jaa nɛ, aŋ hɔŋ a ŋaa ha-boŋjoŋ. Duu nɛ na duu bi boŋjoruŋ wuo hɔŋ, u maga duu miira mu u bala teeŋ. Baala ma bi maga duu via u haala.

12Ma ni-kaanaa maa, mi-na Pɔɔl nɛ bul wiiŋ deeŋ pipima, la Tiina Wia dee. Di baal-la si laa Wia wiaa dii nɛ kɛŋ haal-la si bi Wia wiaa laa dii, di haal-la nɛ sɛyɛ di ba hɔŋ, baal-la bi maga di u viau. 13Di haal-la si laa Wia wiaa dii nɛ kɛŋ baal-la si bi Wia wiaa laa dii, duu nɛ sɛyɛ di ba duu hɔŋ, u bi maga di haal-la viau. 14Wii-la si tii nɛ ŋla: Di haala nɛ laa Wia wiaa dii aŋ ka u bala bi laa dii, a tiŋ haal-la wiaa, Wia yie joŋ ari baal-la ma bi disinniŋ kɛnɛ. Ŋii titia nɛ, di baal nɛ laa Wia wiaa dii aŋ ka u haala bi laa dii, a tiŋ baal-la wiaa, Wia yie joŋ ari haal-la ma bi disinniŋ kɛnɛ. Di ŋii fa dee, ba biiriŋ fa jaŋ nagɛ nialiŋ si bi Wia ka chuɔlɛ biiriŋ a kɛŋ disinniŋ. Ama ba biiriŋ bi disinniŋ kɛnɛ Wia teeŋ. 15Baal koo haal, di ba tuɔŋ nii-la si bi Wia ka chuɔlɛ níi chɛ di nii-la u si jaa viiri, u maga duu viiri. Duu nɛ viire, nii-la síi chuɔlɛ Wia bi wii ŋaa chei. Wia yie chichɛ di ma hɔŋ sɔm nɛ. 16Haal-la si laa Wia wiaa dii, aŋ ka u bala bi Wia wiaa laa dii, ɛɛ nɛ ŋ jaŋ wuo ŋaa jiŋ ari ŋ bala ma jaŋ ku laa Wia wiaa dii? Baal-la ma si laa Wia wiaa dii, ka u haala bi Wia ka chuɔlɛ, ɛɛ nɛ ŋ ma jaŋ wuo ŋaa jiŋ ari ŋ haala jaŋ ku laa Wia wiaa dii?

17Ku-la kala Wia si joŋo piŋ, ari ŋii ŋ fa si naga ka Wia yiriŋ, u maga di ŋ kɛnu nɛ. Wiiŋ deeŋ nɛ mi didagɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi lee-na kala. 18Di nuu nɛ fa keri u peniŋ ka Wia yiru, u bi maga duu biinɛ ari u ŋaa wu-bɔŋ nɛ. Di nuu ma nɛ bi u peniŋ kere aŋ ka Wia yiru, u tiina bi maga duu keri u peniŋ. 19Di ŋ keri ŋ peniŋ koo di ŋ bi kere, u bi wii kɛnɛ Wia teeŋ. Wii-la si ŋaa siifiaŋ wii nɛ, di ma tuto Wia niiŋ wialiŋ u si bula. 20Nuu-kala si nagɛ ŋii aŋ ka Wia yiru, ú nagɛ ŋii. 21Di ŋ nɛ fa ŋaa yoŋ aŋ ka Wia yiriŋ, sí leŋe duu ŋaa wii-kala. Ama di ŋ nɛ na woŋbiiŋ ŋ si jaŋ wuo tii ŋ titia, u maga di ŋ tii ŋ titia nɛ. 22Yoŋ-na kala la Tiina Kirisito si yira, u tiina tii u titia nɛ Kirisito teeŋ. Ŋii titia nɛ nii-la si tii u titia aŋ ka Kirisito yiru, ŋaa Kirisito yoŋ nɛ. 23Kirisito nɛ joŋ u chaliŋ yɔɔma. Ŋii wiaa, ma sí nuhuobiinee yosuŋ ŋaa. 24Mi naaŋbiiriŋ, nuu-kala si nagɛ ŋii aŋ ka Wia yiru, u maga duu nagɛ ŋii titia nɛ.

Boŋjoŋŋoo, ha-boŋjoŋŋoo ari yo-haalaa wiaa

25Ma si piɛsɛmi wii-la a mu tigɛ ha-toloo lɛ, Wia bi wii-kala bula pila a mu tigɛba lɛ, ama Wia si fámi nennige ŋii, u leŋe mi ŋaa ni-titii, ŋii wiaa mii chɛ di mi bul wii nɛ a tigɛ ha-toloo lɛ. 26A tiŋ lɛɛlɛ tiŋteeŋ si dolie wiaa, u jaŋ zɔŋ di baal nɛ bi haala kɛnɛ. 27Ŋ jaa haala nɛɛ? Pupɔ ŋ síu via. Ŋ bi haala jaa? Ŋii-na bira sí haal chɛ. 28Ama di ŋ nɛ jaa haala, ŋ bi haachɛ wii ŋaa. Di ha-tolo ma ha si bi bala jaa, duu nɛ jaa bala, u bi haachɛ wii ŋaa. Ama nialiŋ si jaa haala koo baala, ba yie juu wiwalimaa tuɔŋ nɛ. Mi bi chɛ di ma juu wiwalimaa deeŋba. Ŋii nɛ tii mi si ma sí baala koo haala kɛŋ. 29Mi naaŋbiiriŋ, wii-la mi síi bul nɛ ŋla: La bi jaŋ dieni dunia deeŋ lɛ. Ŋii wiaa, nialiŋ si kɛŋ haalaa, maga di ba nagɛ ari ba bi haalaa kɛnɛ nɛ. 30Nialiŋ síi yel maga di ba nagɛ ari ba tuɔŋ bi cheye, ka nialiŋ síi mɔŋ maga di ba naga ari ba tuɔŋ bi tɔrɔ. Nialiŋ síi yɔɔ kiaa maga di ba nagɛ ari ba bi kuŋ-kala ka yɔɔ. 31Bayalaa ma maga di ba nagɛ ari ba bi kiaa yallɛ. Dunia deeŋ nagiŋ, u bi jaŋ dieni kiŋkɛŋ.

32Mi bi chɛ di wiaa walimɛma. Baal-la si bi haala kɛnɛ yie joŋ u nyuŋ kala hɛ la Tiina tiŋtiŋŋaa lɛ nɛ. U yie chichɛ duu tima pi u Tiina duu tuɔŋ tɔrɛ nɛ. 33Ama baal-la si kɛŋ haala yie bibiinɛ dunia wu-ŋaalaa wiaa nɛ, bɛɛ wiaa u yie chichɛ duu ŋaa wiaa duu haala tuɔŋ tɔrɛ nɛ. 34Ŋii wiaa, u yie kɛŋ tuɔbiinaa balia nɛ a titiŋ u tiŋtiŋŋaa. Haal-la koo ha-tolo-la si bi bala kɛnɛ yie joŋ u titia kala a hɛ la Tiina tiŋtiŋŋaa lɛ nɛ. U yie chichɛ duu yaraa ari u tuɔŋ kala pullɛ Wia teeŋ nɛ. Ama haal-la si kɛŋ bala yie joŋ u titia kala hɛ dunia wu-ŋaalaa lɛ nɛ, bɛɛ wiaa u yie chichɛ duu ŋaa wiaa duu bala tuɔŋ tɔrɛ nɛ. 35Mii chɛ di ma pɛ ma titia lɛ nɛ, ŋii nɛ tii mi bubul wiiŋ deeŋ. Mi bi chɛ di mi kirima ma tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ. Ama mii chɛ di ma ŋaa wialiŋ síi to woŋbiiŋ lɛ nɛ, a joŋ ma titia ari ma wii-wii-kala a hɛ la Tiina tiŋtiŋŋaa lɛ.

36Baala si sugɛ ha-tolo duu jaa, di haal-la ma nɛ sɛyɛ di ba jaa dɔŋɔ, aŋ ka a tiŋ Wia tiŋtiŋŋaa wiaa ba hɔnɔ aŋ bi dɔŋɔ lɛ hɛ, di baal-la nɛ bene ari u bi u titia wuo kɛŋ, duu chɛ siifiɛsiŋ duu jiŋ haal-la, u maga duu jaau a kɛnu. U ŋii bi haachɛ kɛnɛ. 37Ama di baal nɛ hɛ dimɛ a jiŋ u tuɔŋ lɛ ari u jaŋ hɔŋ aŋ bi haal jiŋ, a biinɛ wii-la lɛ a mu dɛrɛ, a wuo kɛŋ u titia woruŋ haalaa wiaa lɛ, a wuo jiŋ ari u bi jaŋ jaa ha-tolo-la u si suga, ama ba duu hɔŋ aŋ bi dɔŋɔ jiŋ, u tiina ŋaa wu-zɔŋ nɛ. 38Ŋii wiaa, di baal-la nɛ jaa haala u ŋaa kukeri nɛ, ama nii-la si bi haala jaa nɛ paala kpiau.

39Haala si kɛŋ bala, di u bala nɛ hɛ u miisiŋ lɛ, u bala-la nɛ tiiu. Ama di u bala nɛ suba, u kɛŋ woŋbiiŋ duu bira jaa baal dɔŋ u si cho. Ama u maga duu jaa nii-la si cho la Tiina nɛ. 40Duu nɛ bi bala jaa, u jaŋ na tuɔtɔruŋ. Mi tuɔbiinaa nɛ ŋii. Mi bul wiiŋ deeŋ, bɛɛ wiaa ma jima ari Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛmi lɛ.

8

Vuiaa kiaa diiniŋ wiaa

1Ma si piɛsɛmi wiaa dɔŋsuŋ a mu tigɛ vuiŋ kudiilee lɛ, mii chɛ di mi bul wiaa a mu tigɛba lɛ nɛ. U ŋaa wutitii nɛ ari la kala jiŋ wiaa nɛ. Wu-jimiŋ saa yie kɛŋ u tiina bibigisi u titia lɛ nɛ. Ama nialiŋ si cho niaa yie pɛba lɛ nɛ di ba chiŋ wialiŋ ba si laa dii lɛ woruŋ. 2Nii-la si biina duu jiŋ wiaa nɛ, u bi wii-kala jiŋ ari u si maga duu jiŋ ŋii. 3Ama di nuu nɛ cho Wia, Wia jiŋ u tiina nɛ.

4Ŋii wiaa aŋ ka vuiŋ kudiile-la wiaa. La jima ari vuiŋ bi ku-wei ŋaa. La bira jima ari Wii-bala duŋduŋ nɛ hɛ dimɛ. 5Di vuiaa ma nɛ hɛ dimɛ, di ba nɛ hɛ wia nyuŋ koo tiŋteeŋ, di ba nɛ kɛŋ doluŋ niaa lɛ maa a yugɛ, 6la-na jiŋ Wii-bala nɛ. U nɛ ŋaa la Nyimma. U nɛ ta kuŋ-kala si hɛ dimɛ. U nɛ tiila. U lɛ nɛ la to a kɛŋ miisiŋ. La Tiina ŋaa kubala nɛ. U nɛ Yesu Kirisito. U lɛ nɛ Wia to a ta kuŋ-kala. U lɛ nɛ la to a kɛŋ miisiŋ maa.

7Ama niaa kala dee bi wiiŋ deeŋ jiŋ. Niaa dɔŋsuŋ fa kpaarɛ vuiaa a mal nɛ kiŋkɛŋ, ari jiniŋ kala di ba níi dii vuiaa kudiilee, ba yie biinɛ ari ba pɛ nialiŋ síi kpaarɛ vuiaa lɛ nɛ. Ba yie bibiinɛ ba tuɔbiinaa lɛ ari ba ŋaa wii nɛ a chei. 8Kudiilee bi jaŋ wuo leŋ di Wia ari nuhuobiinee pɛgɛ zɔŋ. Di ŋ nɛ dii kudiilee dɔŋsuŋ aŋ vivia dɔŋsuŋ, u tuo wii-kala Wia teeŋ. 9Ma nialiŋ si laa Wia wiaa dii a jiŋ ari ma jaŋ wuo dii kuŋ-kala, má fiɛlɛ ma siaa, di ŋii dee ma jaŋ leŋ di nialiŋ ma si laa Wia wiaa dii aŋ bi ba lɛ china woruŋ juu haachɛ lɛ. 10Ma nialiŋ si waa Wia wiaa lɛ, di ma dɔŋsuŋ nɛ juu vuiŋ dia a hɔnɔ didii kiaa, di nialiŋ si bi waa Wia wiaa lɛ nɛ nama di ma dii kudiilee deeŋba, ma bi jiŋ ari ba ma jaŋ to ma hariŋ a didii kiaa deeŋba? Ba si ŋaa ŋii, ba jaŋ biinɛ ari ba ŋaa wii nɛ a chei. 11A tiŋ ma wu-jimiŋ deeŋ, ma naaŋbie tele nɛ, nii-la wiaa Kirisito si suba. 12Ŋii wiaa, di kudiile-la ma síi dii nɛ leŋe di ma naaŋbiiriŋ to a juu haachɛ lɛ, maa chei u tuɔbiinaa nɛ ŋii. Di ma nɛ ŋaa ŋii, ma juu Kirisito haachɛ lɛ nɛ. 13Ŋii wiaa, di mi nɛ jima ari di mi nɛ dii kudiil dɔŋ, mi naaŋbie jaŋ tel, ŋii-na mi bi jaŋ dii.

9

Wialiŋ Yesu naŋzɔɔba si jaŋ wuo ŋaa

1Ma si nami ŋii, mi bi mi titia tii? Mi bi Wia naŋzɔɔ ŋaa? Mi ha bi Yesu la Tiina naa? Ma si laa wialiŋ dii bi daga ari mi tima pi la Tiina nɛɛ? 2Di niaa dɔŋsuŋ nɛ paala bi laa dii ari mi ŋaa Wia naŋzɔɔ, ma-na teeŋ mi ŋaa nɛ. Miisi-la ma si kɛnɛ la Tiina Kirisito teeŋ daga ari mi ŋaa u naŋzɔɔ nɛ a tima pupu.

3Di niaa níi bul mi teeŋ, ŋla nɛ mi yie bul a laa mi titia: 4U bi woŋbiiŋ kɛnɛ la síi bul Wia wiaa a pipima, di ma ma pila kudiilee ari liiŋ la nyunyua, koo? 5U bi woŋbiiŋ kɛnɛ di la ma jaa haalaa, di ba to la hariŋ a mumu lere-la la síi bul Wia wiaa, koo? Wia naŋzɔɔba dɔŋsuŋ ari la Tiina Yesu ŋaanaa ari Piita ba síi yirɛ Kiifas yie ŋaa ŋii nɛ. 6Koo la di Banabas duŋduŋa nɛ maga di la bul Wia wiaa aŋ pɛ tima pɛ la titia lɛɛ? 7Laali-yuori bɛɛ nɛ yie chichɛ u titia kiaa u tiŋtiŋŋaa lɛ? Paari bɛɛ nɛ bi u titia baga kiaa ka dii? Na-daari bɛɛ nɛ bi u titia na-yiliŋ ka chagɛ?

8Ma biina mi kɛŋ wialiŋ dunia niaa síi ŋaa tapulii-na kala nɛ la kaa mimagisɛɛ? Wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil di niaa tuto, ba bi ŋii titia bula ba lɛɛ? 9Wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil tuɔŋ, ba bula ari “Ba bi muŋ-nɔnnu chaŋkpaŋŋaa ka chagisɛ.” Wia sipaaŋ tuo muŋ-nɔnnu-la lɛ. 10Wia si bul wiiŋ deeŋ, la wiaa nɛ u bubul ŋii. La nialiŋ síi bul Wia wiaa nɛ ba ŋmuŋsɛ wiiŋ deeŋ pa. Paaraa ari nialiŋ síi kuŋ baga kiaa kala yie yiyiɛlɛ ari ba kɛŋ toruŋ nɛ kialiŋ lɛ. 11Ŋii titia nɛ Wia wialiŋ la si bula pima nagɛ ku-doho nɛ la du̱u ma teeŋ. Ŋii-na di ma níi pɛla lɛ ari dunia kiaa, ma sí biina ari maa ŋaa kikieli nɛ. 12Di ma níi pi niaa dɔŋsuŋ kiaa deeŋba, u bi maga di ma faasa pila a kiiba? Ama la ha bi kuŋ laa ma teeŋ, di la sí wii-kala ŋaa kɛrɛ Wia wu-zɔmɔ-la si tigɛ Kirisito woŋbiiŋ lɛ. 13Nuu-kala dii u tiŋtiŋŋaa leriŋ nɛ. Ma jima nii-la síi tiŋ Wia-dia lɛ ka dii Wia-dia lɛ nɛ, ka nialiŋ ma si kpu pusuŋ pipi Wia ma yie didii namia-la nɛ. 14Ŋii titia nɛ la Tiina bul di nialiŋ síi bul Wia wu-zɔmɔ-la, di ba ma to dimɛ a ma didii ba kudiilee.

15Ama mi ha bi woŋbiiŋ deeŋ to a chichɛ mi ku-chɛɛlɛɛ. Mi saa bi teniŋ deeŋ ŋmuŋsa pima, di mi laa kiaa ma teeŋ. Mi bi jaŋ sɛi di nuu-kala joŋ kuŋ pimi, di mi sí wuo bigisi mi titia lɛ woŋbii-la mi síi to lɛ. Mi si jaŋ suu nɛ kpia nuu-kala si jaŋ ŋaa ŋii mi lɛ. 16Mi bi woŋbii kɛnɛ di mi bigisi mi titia lɛ a tiŋ mi síi bul Wia wu-zɔmɔ-la wiaa. Ba tiŋmi nɛ di mi bulba. U saa fa jaŋ lɔrɛ pimi di mi nɛ bi Wia wu-zɔmɔ-la bula. 17Di mi nɛ fa bul Wia wu-zɔmɔ-la mi titia tuɔtɔruŋ lɛ, ŋii nɛ mi fa jaŋ chichɛ di mi laa time. Ama tiŋtimii deeŋ mi síi tiŋ, mi titia tuɔtɔruŋ lɛ dee mi titiŋ, ama Wia nɛ si mi titiŋ. 18Ŋii wiaa saa, bɛɛ kuŋ time nɛ ba jaŋ joŋo ti̱ŋmi? Mi bi kuŋ-kala ka chɛ. Mi tiŋtimiŋ nɛ di mi bul Wia wu-zɔmɔ-la a pima, a sí kuŋ-kala laa nuu-kala teeŋ. Mi bi jaŋ laa ku-la si maga di mi na a tiŋ mi síi bul Wia wu-zɔmɔ-la wiaa.

19Mi nɛ tii mi titia, mi tuo nuu-kala yoŋ. Ama mi kɛŋ mi titia ŋaa nuu-kala yoŋ nɛ di mi na niaa yugɛ di ba ku to Wia. 20Di mi nɛ mu Ju̱u tiŋŋaa teeŋ, mi yie kɛŋ mi titia a nagɛ ari mi ŋaa Ju̱u tiina nɛ, di mi wuo bul Wia wiaa piba, di ba wuo ku to Wia. Di mi nɛ mu nialiŋ síi to wialiŋ Moosis si ŋmuŋsa bil di niaa tuto teeŋ, mi yie kɛŋ mi titia a nagɛ ba tuɔŋ dɔŋɔ nɛ, ama mi bi ba woŋbii-la-na ka to. Mi yie ŋaa ŋii di mi wuo na di ba dɔŋsuŋ ku tuto Wia nɛ. 21Ŋii titia nɛ, di la di nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa nɛ hɔnɔ, mi yie kɛŋ mi titia birimɛ ba dɔŋɔ nɛ, di mi wuo na di dɔŋsuŋ ku tuto Wia. Wiiŋ deeŋ bi naga ari mi bi wialiŋ Wia si bula di la to ka to. Ama mi sɛnɛ tuto wialiŋ Kirisito si bula nɛ. 22Di mi nɛ mu nialiŋ si bi waa Wia wiaa lɛ teeŋ, mi yie kɛŋ mi titia a nagɛ ba dɔŋɔ nɛ, di mi wuo leŋ di ba ku to Wia. Mi yie kɛŋ mi titia birimɛ a nagɛ nuu-kala nɛ di mi wuo laa dɔŋsuŋ ta, di mi nɛ wuolo. 23Wiaa deeŋba kala mi síi ŋaa, mii ŋaaba a tiŋ Wia wu-zɔmɔ-la wiaa nɛ. Mi ŋaa ŋii di mi ma wuo na ku-zɔmɔ-la nialiŋ si laa Wia wu-zɔmɔ-la dii si jaŋ na Wia teeŋ nɛ.

24Ma kala jima ari di ba níi fá, fifaara-la kala yie fá nɛ. Ama ba tuɔŋ ni-bala nɛ yie dii. Ŋii wiaa, má faasa fá a wuo dii a laa kiaa. 25Fifaari-na kala ba síi dagu yie wuo kɛŋ u titia wii-na kala lɛ nɛ duu wuo fá a dii. Ama u si yie fá a dii ku-la, u bi dieni aŋ ka u chei. Ama la-na yie fá a dii ku-la si bi chei nɛ. U jaŋ hɛ dimɛ deeŋ deeŋ. 26Ŋii nɛ tii mii fá tegi tegi a mumu didɛriŋ ŋii. Bira ŋii nɛ tii mi nagɛ chɔria ŋmuŋmooro ŋii. Mi bi mi nisiŋ viise tita pɛi. 27Mi kɛŋ mi titia kala a ŋaa mi yaraa diri nɛ ari ŋmobuŋ lɛ. Mi ŋaa ŋii di mi wuo kɛŋ mi titia hɛ dɔŋɔ lɛ nɛ. Di ŋii dee, di mi nɛ bul Wia wu-zɔmɔ-la a dɛrɛ, ba jaŋ bula pimi ari mi bi toru kɛnɛ Wia kuorii-la tuɔŋ.

10

Má sí vuiaa kpaaru

1Mi naaŋbiiriŋ, mii chɛ di ma liise mu yi wii-la si ŋaa la naabalimaba fa síi to Moosis hariŋ lɛ. Wia leŋ duoŋbiliŋbaaniŋ nɛ ku kiese tɔ ba kala lɛ, a beŋ ba nyuŋ woruŋ ba kala kieli mugi-bal-la ba síi yirɛ Mugi-fiaŋ. 2Duoŋbiliŋbaaŋ-la si kiese tɔba lɛ ŋii leŋ ba wuo kieli muga-la. U ŋii nagɛ ari ba kala fa fo Wii-chuɔlɛ liiŋ nɛ a ŋaa Moosis haritooroo. 3Ba kala ma dii kudiile-la Wia si joŋo lo a piba. 4Ba kala ma nɛ nyua lii-la si lii Wia teeŋ. Lii-la Wia si piba di ba nyua lii buŋ lɛ nɛ. Kirisito titia nɛ saa ŋaa Buŋ-la, ka u to ba hariŋ. 5Ari ŋii kala, Wia tuɔŋ fa bi ba jesiŋ nyuŋ tɔrɔ, ŋii wiaa nɛ tii Wia kpuba giri-bine tuɔŋ.

6Wiaa deeŋba kala ŋaa wu-magilaa nɛ. Baa dagɛla di la sí wu-bɔŋŋɔɔ cho ari niaa deeŋba fa si choba ŋii nɛ. 7Ma sí vuiaa kpaaru ari la naabalimaba tuɔŋ niaa dɔŋsuŋ fa síi kpaaru ŋii. Wia teniŋ tuɔŋ ba si, “Nialiŋ hɔnɔ di ba dii kudiilee, aŋ sii gua a ŋaa wu-liiliŋ.” 8Bira u bi maga di la ŋaa wu-liiliŋ, ari la naabalimaba tuɔŋ niaa dɔŋsuŋ fa síi ŋaa ŋii. Ŋii wiaa nɛ tii Wia leŋ ba niaa bui mara ari batori sii suu chɛ-bala. 9Ba tuɔŋ dɔŋsuŋ ma fa magisɛ la Tiina Wia nɛ. Ŋii nɛ u leŋ diŋŋaa diŋba a kpu. U bi maga di la ma magisu. 10Ba tuɔŋ dɔŋsuŋ ma fa gugurimɛ wiaa Wia teeŋ. Ŋii nɛ u leŋ u tiŋdaara ku kpuba. 11Wia ŋaa wiaa deeŋba kala ba lɛ duu chagilɛba nɛ. Ama ba saa ŋmuŋsɛ wiaa deeŋba bil nɛ a pila di ba didagɛla wiaa nɛ. La hɛ bua-la lɛ dunia si kpagɛ didɛriŋ nɛ. 12Ŋii wiaa nuu-kala sí biina ari u chiŋ woruŋ nɛ wialiŋ u si laa dii lɛ. U maga duu fiɛlɛ u siaa nɛ, di ŋii dee u jaŋ tel. 13Di Sitaani nɛ ku magisɛ nuu, u maga duu jiŋ ari ŋii titia nɛ Sitaani yie mimagisɛ nuhuobiinee kala. Ama Wia kɛŋ wutitii nɛ. U bi jaŋ sɛi di Sitaani magisɛma a kieli ŋii ma si jaŋ wuo ŋaa, a chiŋ wialiŋ ma si laa dii lɛ. Bua-la Sitaani síi magisɛma maa, Wia jaŋ pima doluŋ di ma wuo nyalimɛ. U jaŋ dagɛma woŋbii-la ma si jaŋ to a lii wii-la lɛ.

14Ŋii wiaa, mi naŋdɔŋ-choolie, má liisɛ ma titia vuiaa kpaariŋ lɛ. 15Mi jima di ma kɛŋ wu-jimiŋ nɛ, ŋii nɛ tii mi bul wiiŋ deeŋ pipima. Má biinɛ wiiŋ deeŋ woruŋ. 16Di la níi dii kudiile-la Kirisito si si di la dii a liliisi u wiaa, la yie sul Wia nɛ, aŋ ka la joŋ nyunyuala-la a nyua u tuɔŋ kiaa. La si ŋaa ŋii yie dagɛ ari a tiŋ Kirisito chaliŋ wiaa la ŋaa kubala nɛ. Di la nɛ dii boroboro-la maa, u ŋii daga ari a tiŋ Kirisito yaraa wiaa la kala ŋaa kubala nɛ. 17Boroboro bala nɛ la yie didii. Ŋii wiaa la kala ŋaa kubala nɛ, bɛɛ wiaa la kala kɛŋ boroboro bala nɛ a kaa kpaa dɔŋɔ. 18Má biinɛ mu yi Iziral tiŋŋaa lɛ, ba nialiŋ fa si yie kpu pusuŋ a nyigɛ a pipi Wia. Di ba nɛ kpu puna-na kala, ba ma yie chaŋ ba toruŋ nɛ. Ŋii daga ari ba di Wia kala ŋaa kubala nɛ a tiŋ ba kala si dii puna-la ba si kpu pi Wia. 19Wiiŋ deeŋ mi si bula, u bubuɔŋ nɛ bɛɛ? Ma biina mi si di vuiaa ari vuiaa kudiilee ŋaa kiaa nɛɛ? 20Ai, wii-la mi si bula nɛ ŋla: Di vui-kpaaraa nɛ kpaarɛ vuiŋ, kuŋ-na kala ba si kpua, ba yie kpu pi jiŋsiŋ nɛ. Wia dee ba kpu pa. Mi saa bi chɛ di ma di jiŋsiŋ ku ŋaa kubala. 21Ma di Wia bi jaŋ wuo pɛ nyunyuala, aŋ ka ma di jiŋsiŋ ma pɛ nyunyuala. Ma bira bi jaŋ wuo didii kiaa Wia teeŋ aŋ bira mu didii jiŋsiŋ ma teeŋ. 22Koo laa chɛ di la ŋaa di Wia baaniŋ sii nɛɛ? Koo la biina la nɛ dolie kii Wia?

23Mi jaŋ wuo ŋaa wii-kala, ama ba kala bi jaŋ wuo pɛmi lɛ. Ba kala bi jaŋ wuo ŋaa di mi waa Wia wiaa lɛ. 24Nuu-kala bi maga duu ŋaa u tuɔtɔrɛ wiaa, ama u maga duu ŋiŋaa u dɔŋɔ tiina tuɔtɔrɛ wiaa nɛ. 25Ma jaŋ wuo dii namia-na kala ba síi yallu yɔbɔ lɛ. Ma sí leŋe di ma tuɔbiinaa walimɛma a mu tigɛ namia-la lɛ, ari ma jaŋ wuo dii koo ma bi jaŋ wuo dii. 26Wia teniŋ wiaa tuɔŋ ba si, “Dunia ari kuŋ-kala si hɛ u tuɔŋ, la Tiina Wia nɛ tiiba.” 27Di nii-la si bi Wia ka chuɔlɛ nɛ yiriŋ di ŋ ku dii kiaa, di ŋ nɛ cho di ŋ mua, mu a dii, ama sí leŋe di ŋ tuɔbiinaa walimiŋ a mu tigɛ kudiile-la lɛ, ari u maga di ŋ dii koo u bi maga di ŋ dii. 28Ama di nuu nɛ bula piŋ ari kialiŋ ŋ síi dii ŋaa vuiŋ kiaa nɛ, u naga ari nii-la si bula piŋ tuɔbiinaa ka walimu nɛ a mu tigɛ kudiile-la lɛ. Ŋii wiaa sí dii. 29Sí ŋ tuɔbiinaa lɛ to a dii, to nii-la si bula piŋ tuɔbiinaa lɛ a sí dii. Di mi nɛ jima ari mi kɛŋ woŋbiiŋ di mi ŋaa wii, bɛɛ nɛ saa tii nuu dɔŋ tuɔbiinaa jaŋ wuo pɔ di mi sí wii-la ŋaa? 30Di mi nɛ lɔllɛ Wia aŋ-na dii kudiil-na kala, ɛɛ nɛ saa nuu dɔŋ jaŋ wuo bul ari mi cheye nɛ a tiŋ kudiile-la mi si die wiaa?

31Ŋii wiaa kuŋ-na kala ma síi dii ari kuŋ-na kala ma síi nyua, wii-na kala ma síi ŋaa, má ŋaa ba kala di Wia yiriŋ yirɛ. 32Wii-na kala ma síi ŋaa lɛ, má pɔ ma titia lɛ. Ma sí leŋe di Ju̱u tiŋŋaa koo nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa via Wia woŋbiiŋ. Ma sí leŋe di nialiŋ ma si laa Yesu wiaa dii aa hilimi, di ba dɔŋɔ ma tel. 33Má ŋiŋaa ŋii mi síi ŋaa. Wii-na kala mi síi ŋaa, mi yie chichɛ di mi pɛ nuu lɛ nɛ. Mi bi chɛ di mi ŋaa wiaa a pɛ mi titia lɛ. Ama mii chɛ di mi pɛ ni-daŋ lɛ nɛ, di Wia wuo laaba ta.

11

Ŋii si maga di haalaa chuɔlɛ Wia

1Má chesimi ari mi síi chesi Kirisito ŋii. 2Ma ŋaa kukeri nɛ ma si liisi mi wiaa wii-kala lɛ a tuto wialiŋ mi si dagɛma. 3Ama mii chɛ di ma jiŋ ari Kirisito nɛ ŋaa baal-na kala sipaa-laara, ka baala ma nɛ ŋaa haala sipaa-laara, ka Wia ma nɛ laa Kirisito sipaaŋ. 4Ŋii wiaa di baal níi chuɔlɛ Wia, koo duu níi bul Wia wiaa niaa tuɔŋ, duu nɛ joŋ kuŋ tɔ u nyuŋ, uu hiisɛ Kirisito nɛ. 5Di haal ma kala níi chuɔlɛ Wia koo duu níi bul Wia wiaa, aŋ bi kuŋ joŋo tɔ u nyuŋ, uu hiisɛ u bala nɛ. Di haal nɛ bi kuŋ joŋo tɔ u nyuŋ, u naga ari u fuŋ u nyuŋ nɛ. 6Di haal nɛ bi chɛ duu joŋ kua tɔ u nyuŋ, u maga di u fuŋ u nyuŋ nɛ. U si ŋaa hiisi wii ŋii di haala nɛ fuŋ u nyuŋ koo duu kɛ u nyuŋ ŋii, u maga di haala joŋ kuŋ nɛ a tɔ u nyuŋ. 7Baala-na bi maga duu joŋ kuŋ a chu tɔ u nyuŋ, bɛɛ wiaa ŋii Wia si naga, ŋii titia nɛ u ŋaa baala. Baala tula ma lii Wia teeŋ nɛ, ka haala ma tula lii baala teeŋ, 8bɛɛ wiaa haala lɛ dee Wia to a ŋaa baala, ama u to baala lɛ nɛ a ŋaa haala. 9Bira, Wia bi baala ŋaa a tiŋ haala wiaa, ama u ŋaa haala nɛ a tiŋ baala wiaa. 10A tiŋ Wia tiŋdaaraa wiaa haala maga duu joŋ kuŋ nɛ a vɔɔ tɔ u nyuŋ. 11Nialiŋ si laa Kirisito wiaa dii lɛ, baala bi u titia tii, haala ma bi u titia tii, ba kala tii dɔŋɔ. 12Wia si to baala lɛ a ŋaa haala ŋii, ŋii titia nɛ haala ma lulul baala. Wia nɛ ŋaa ba kala. 13Má titia biinɛ wiiŋ deeŋ woruŋ, a na di haal níi chuɔlɛ Wia lee-la nialiŋ si laa Yesu wiaa dii síi hilimu aŋ bi kuŋ joŋo tɔ u nyuŋ, u zɔmɔ nɛɛ? 14Wia si ŋaa baala, u daga ari baala ari nyu-puŋ-duduosuŋ kɛŋ hiisiŋ nɛ, 15ama haala-na tuɔŋ jaŋ wuo tɔrɛ a tiŋ u nyu-puŋ-duduosu-la. Wia joŋ nyu-puŋ-duduosuŋ pi haala di u kaa tɔ u nyuŋ nɛ. 16Di nuu nɛ saa chɛ duu kɛŋ wiiŋ deeŋ kaa lɛrɛ, mi jaŋ bul ari wii-la nɛ la tuto. Wii dɔŋ kala tuo. Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi ma ka to ŋii nɛ.

Ŋii si maga di la dii kialiŋ a liliisi Yesu wiaa

Mat. 26.26-29; Maak 14.22-25; Luuk 22.14-20

17Mii chɛ di mi dagɛma wiaa baŋmɛnɛ nɛ. Di ma nɛ hilime di ma chuɔlɛ Wia, ma yie bi dɔŋɔ lɛ pɛ. Ma yie chichei dɔŋɔ nɛ. Ma ha bi woruŋ ŋaa. 18Wii-la mi síi chɛ di mi bul nɛ ŋla: Mi nia ari di ma nɛ ku hilimi di ma chuɔlɛ Wia, ma bi nii-bala ka kɛŋ. Mi saa laa dii a nagɛ wutitii mua hɛ wiiŋ deeŋ mi si nia lɛ. 19U paala maga di ma pɔrɛ dɔŋɔ lɛ nɛ, di ba to ŋii lɛ a na nialiŋ si ŋaa ni-titiiba. 20Di ma nɛ ku hilimi, di ma dii kudiile-la la Tiina Kirisito si si di la didii a liliisi u wiaa, u dee ma didii ŋii. 21Di ma níi dii, nuu-kala yie didii u kudiilee nɛ. Dɔŋsuŋ kɛŋ losuŋ, ka dɔŋsuŋ ma bugi. 22Bɛɛ ba! Ma bi diisiŋ kɛnɛ ma si jaŋ wuo hɔŋ dimɛ a dii kudiilee aŋ pɛ nyunyua? Koo maa chɛ di ma mɔŋ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi, aŋ leŋ di nialiŋ si bi kuŋ kɛnɛ ba tuɔŋ dii hiisiŋ nɛɛ? Bɛɛ nɛ maa chɛ di mi bula pima a tigɛ wiiŋ deeŋ lɛ? Mi bibɛsɛma lɛɛ? Ai, mi bi jaŋ bɛsɛma lɛ.

23La Tiina Kirisito teeŋ nɛ mi laa wialiŋ mi si dagɛma. Titaŋ-la ba si joŋ la Tiina Yesu yallɛ nɛ, u joŋ boroboro 24a lɔllɛ Wia, aŋ kaa chɔgɛ aŋ bul, “Mi yaraa nɛ ŋla mi chɔgɔ pima, má laa dii. Má ma chɔgɛ boroboro a didii, a liliisi mi wiaa.” 25Ŋii nɛ ba si dii boroboro-la dɛrɛ, u bira joŋ nyunyuala ari si-huoŋ aŋ bul, “Nyunyuala deeŋ nɛ Wia joŋo a tita ni̱i-falii-la ma teeŋ. Mi jaŋ suu di mi chaliŋ jaasɛ. Bua-na kala lɛ di ma níi nyuau, má nyua a liliisi mi wiaa.” 26Ka di la Tiina-na kɔ, má dii boroboro deeŋ aŋ nyunyua nyunyuala tuɔŋ. Di ma níi ŋaa ŋii, ma yie didii daŋsia nɛ ari la Tiina Kirisito suu ma wiaa nɛ.

27Ŋii nɛ tii di nuu-kala nɛ dii boroboro deeŋ, koo duu nɛ nyua nyunyuala-la tuɔŋ, a bi ŋii ŋaa di la Tiina yiriŋ yirɛ, uu tuusɛ la Tiina joŋŋoo nɛ ŋii. U tiina ŋaa chei nɛ. U bi la Tiina yaraa ari u chal-la joŋo ari ba ŋaa siifiaŋ kiaa. 28Ŋii wiaa nuu-kala maga duu laa sipaaŋ a beŋ u titia lɛ woruŋ aŋ-na dii boroboro-la, a nyua nyunyuala-la tuɔŋ maa. 29Di nuu nɛ bi u titia lɛ bene woruŋ ari boroboro-la u síi dii ŋaa Kirisito yaraa nɛ, si-huo-la ma ŋaa u chaliŋ, u kɛŋ u titia baŋŋaa hɛ ŋmɛniŋ nɛ ŋii. 30Ma dɔŋsuŋ hɛ dimɛ a bi ba titia lɛ bene aŋ-na didii boroboro-la, aŋ pɛ nyua nyunyuala-la tuɔŋ. Ŋii nɛ tii ma dɔŋsuŋ wiwiilɛ ŋii, ka dɔŋsuŋ ma pugimɛ, ka dɔŋsuŋ ma suu. 31Di la nɛ laa sipaaŋ beŋ la titia lɛ, la bi jaŋ kɛŋ la titia baŋŋaa kaa hɛ ŋmɛniŋ lɛ Wia teeŋ. 32Ama di Wia nɛ na di la cheye, u yie dɔgisɛla nɛ. U yie ŋaa ŋii duu síla joŋo pɛ dunia niaa lɛ a dii la sariya, a joŋ cheeriŋ pila.

33Ŋii wiaa mi naaŋbiiriŋ, di ma nɛ hilime di ma dii kudiile-la la Tiina si si la didii a liliisi u wiaa, má gbɛrɛ dɔŋɔ. 34Di losuŋ nɛ kɛŋ ma dɔŋɔ, u maga duu dii kiaa u dia lɛ nɛ aŋ-na kɔ. Di ma nɛ ŋaa ŋii aŋ hilimi, Wia bi jaŋ joŋ cheeriŋ pima. Wu-kaana-la-na, di mi nɛ kɔ, mi jaŋ dagɛma ba woŋbiiŋ.

12

Kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile la lɛ

1Lɛɛlɛ, má leŋ di la bul kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile la lɛ wiaa. Mi naaŋbiiriŋ, mii chɛ di ma jiŋ kiaa deeŋba nɛ. 2Ma jima bua-la lɛ ma fa si bi Wia ka chuɔlɛ, ma faa to Sitaani hariŋ nɛ, a faa kpaarɛ vuiaa maa. Vuiaa deeŋba fa bi wiaa wuo bubul. Ba leŋe ma yeŋŋi nɛ. 3Mii chɛ di ma jiŋ ari di nuu nɛ kɛŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la, u bi jaŋ wuo kaliba hɛ Yesu lɛ. Nuu-na kala bi jaŋ wuo bul di Yesu nɛ ŋaa la Tiina, see di Wia Diŋ-zɔŋ-la hɛu lɛ.

4Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋ kialiŋ dii zile la lɛ, ba yuga nɛ, ama ba kala lii u duŋduŋa teeŋ nɛ. 5Woŋbiee yuga nɛ la si jaŋ wuo to a tima pipi Wia, ama Wii-bala nɛ la tima pipa. 6Kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile la lɛ yie tiŋ tiŋtiŋ-yiriba nɛ u niaa lɛ, ama Wia nɛ toba lɛ a titiŋ tiŋtimia-la kala. 7Nuu-kala kɛŋ u wii nɛ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile u lɛ, duu kaa pipɛ u naaŋbiiriŋ lɛ. 8Wia Diŋ-zɔŋ-la yie joŋ wu-jimiŋ a pi nuu u wuo bubul Wia wiaa pipi niaa. U yie joŋ wii pi nuu dɔŋ u wuo jiŋ Wia wiaa bubuɔŋ a wuo didagɛba woruŋ. 9Wia Diŋ-zɔŋ-la yie ŋaa nuu dɔŋ ma kɛŋ yarida, ka dɔŋɔ ma kɛŋ doluŋ a ma wuo vivaarɛ niaa, 10ka dɔŋɔ ma kɛŋ doluŋ a kaa ŋaa wu-kpuŋkperisiŋ, ka dɔŋɔ ma kɛŋ doluŋ a wuo bubul Wia wiaa, ka dɔŋɔ ma bira kɛŋ wu-jimiŋ u yie jiŋ diŋsi-la si lii Wia teeŋ ari diŋsi-la si bi u teeŋ lia pɛgɛ. Wia Diŋ-zɔŋ-la yie pi nuu dɔŋ ma doluŋ u wuo bubul wiaa, yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul, ka u pi dɔŋɔ ma wu-jimiŋ u wuo dagɛ wialiŋ ba si bula bubuɔŋ. 11Tiŋtiŋ-yiri deeŋba kala lii Wia Diŋ-zɔŋ-la teeŋ nɛ. U titia tuɔtɔruŋ lɛ nɛ u to a joŋ ku-yiri-yiri deeŋba a pi nuu-kala ari ŋii Wia si cho.

12Nuhuobiine yaraa ŋaa kubala nɛ, ama u naŋdaasiŋ yuga nɛ. La yaraa naŋdaasiŋ si yuga ŋii, ba kala pɛ dɔŋɔ lɛ nɛ a ŋaa yari-bala. Ŋii titia nɛ Kirisito ma nagɛ. 13La nialiŋ si laa Yesu wiaa dii, la nagɛ ŋla nɛ. La yuga nɛ, ama la ŋaa kubala nɛ. Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ ba fola Wii-chuɔlɛ liiŋ, nialiŋ si ŋaa Ju̱u tiŋŋaa ari nialiŋ si bi Ju̱u tiŋŋaa ŋaa, nialiŋ si ŋaa yosu ari nialiŋ si tii ba titia. Wia leŋe la laa u Diŋ-zɔŋ-la a hɛ la tuɔŋ nɛ.

14Nuhuobiine bi naŋdaa-bala kɛnɛ, u naŋdaasiŋ yuga nɛ. 15Di nuhuobiine naaŋ nɛ bula ari u si bi nisiŋ ŋaa, ŋii wiaa u bi nuhuobiine naŋdaaŋ ŋaa, u si bul wii-la bi jaŋ leŋ di u sí nuhuobiine sɛmɛ dɔŋ ŋaa. 16Di nuhuobiine digiliŋ ma nɛ si u bi siiŋ ŋaa, ŋii wiaa u bi nuhuobiine yaraa sɛmɛ dɔŋɔ ŋaa, u ŋii bi jaŋ leŋ di u sí nuhuobiine sɛmɛ dɔŋ ŋaa. 17Di nuhuobiine yaraa kala nɛ fa ŋaa siaa, ɛɛ nɛ nuhuobiine fa jaŋ ŋaa a ninii wiaa? Di nuhuobiine yaraa kala ma nɛ fa ŋaa digilaa, ɛɛ nɛ u fa jaŋ ŋaa a ninii suɔraa? 18U si nagɛ ŋii, Wia ŋaa nuhuobiine naŋdaaŋ kala, kuŋ-kala ari u tiŋtimii, ari ŋii u si cho nɛ. 19Di nuhuobiine fa kɛŋ naŋdaa-bala, nii nɛ u yara-la fa jaŋ hɛ? 20U si nagɛ ŋii, nuhuobiine naŋdaasiŋ yuga nɛ a mɛrɛ dɔŋɔ lɛ a ŋaa yari-bala. 21Ŋii wiaa siaa bi jaŋ wuo bula pi nisiŋ ari u buu chɛ, ŋii titia nɛ nyuŋ ma bi jaŋ wuo bula pi naasiŋ ari u biba ka chɛ. 22Di la nɛ bene, la jaŋ na ari nuhuobiine bi jaŋ kɛŋ doluŋ di u naŋdaasi-la si paala bi siifiaŋ kiaa ŋaa nɛ tuo u lɛ. 23La biina ari la naŋdaasi-la dɔŋsuŋ bi siifiaŋ kiaa ŋaa, ama ba nyuŋ nɛ la yie bibeŋ woruŋ. La bi naŋdaasi-la niaa síi na nyuŋ ka beŋ woruŋ. 24Wia nɛ joŋ nuhuobiine naŋdaasi-la kala a mɛrɛ dɔŋɔ lɛ, a ŋaa u bibeŋ u naŋdaasi-la si bi siifiaŋ kiaa ŋaa nyuŋ woruŋ. 25Wia ŋaa ŋii di nuhuobiine yaraa ŋaa kubala nɛ a kala tima pipɛ dɔŋɔ lɛ. 26Di nuhuobiine sɛmɛ dɔŋɔ níi wii, u yaraa kala níi wii ŋii, di ba nɛ bira bɛsɛ nuhuobiine sɛmɛ dɔŋɔ lɛ, u naŋdaasi-la kala lɛ nɛ ba bɛsɛ ŋii.

27Ma kala si laa Yesu wiaa dii, ma ŋaa Yesu yaraa nɛ, ma kuŋ-kala nɛ pɛ dɔŋɔ lɛ a ŋaa yaraa kubala. 28Ŋii nɛ tii nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tuɔŋ, Wia joŋ ma kala hɛ leree nɛ, nialiŋ si laa sipaaŋ nɛ Wia naŋzɔɔba, nialiŋ síi tigɛba lɛ nɛ ŋaa nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, nialiŋ síi to nɛ ŋaa nialiŋ síi dagɛ Wia wiaa, ari nialiŋ ma síi ŋaa wu-magilaa ari nialiŋ ma Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋ doluŋ pa ba vivaarɛ niaa, ari nialiŋ síi pɛ niaa lɛ, ari nialiŋ síi beŋ niaa, ari nialiŋ síi bul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛba lɛ ba bubul. 29Wia niaa kala bi Wia naŋzɔɔba ŋaa, ba kala tuo nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, koo nialiŋ síi dagɛ Wia wiaa. Ba kala dee bi doluŋ kɛnɛ di ba ŋiŋaa wu-magilaa. 30Ba kala dee bi doluŋ kɛnɛ di ba vivaarɛ niaa. Ba kala dee bi yie bubul wiaa yiikori-yiriba-la, Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ. Ba kala dee bi wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si bula bubuɔŋ ka dagɛ. 31Ŋii wiaa, má joŋ ma nyuŋ kala hɛ siifiaŋ kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile ma lɛ. Mi jaŋ dagɛma woŋbii-la si kii woŋbiee kala di ma tuto.

13

Chonuŋ nɛ kii kuŋ-kala

1Di mi nɛ wuo ninii yiikoro-na kala a wuo ninii Wia tiŋdaaraa ma wu-buluŋ, aŋ bi niaa cho, u nagɛ biŋbelimiŋ nɛ mi ŋmuŋmoo ŋii a ŋiŋaa goŋ pɛi. 2Di Wia Diŋ-zɔŋ-la nɛ pimi doluŋ di mi wuo bubul Wia wiaa, a wuo jiŋ wu-faali kala bubuɔŋ, a kɛŋ wu-jimiŋ kala, aŋ pɛ kɛŋ yarida si jaŋ wuo ŋaa di peelee churo mumu leree dɔŋsuŋ, aŋ bi niaa cho, u ŋaa wu-pɛi nɛ. 3Di mi nɛ joŋ mi kiaa kala a pi summoo, a joŋ mi titia a pi niaa di ba nyigɛ nyiniŋ di u diimi kpu, aŋ bi niaa cho, u bi nyuuruŋ kala kɛnɛ.

4Di ŋ nɛ cho niaa, ŋ jaŋ kɛŋ kenyiri ba teeŋ a kɛŋ zile maa, ŋ bi jaŋ kɛŋ yaribieriŋ niaa teeŋ, ŋ bi jaŋ bigisi ŋ titia lɛ ba teeŋ, ŋ bi jaŋ ŋiŋaa siiduoŋ ma ba teeŋ. 5Di ŋ nɛ cho niaa, ŋ bi ŋ titia ka dagɛ ba teeŋ, ŋ bira bi jaŋ to ŋ titia tuɔtɔruŋ lɛ, ŋ bi jaŋ leŋ di ŋ baaniŋ sisii lima lima, ŋ bira bi jaŋ laa wiaa hihɛ ŋ tuɔŋ. 6Di ŋ nɛ cho niaa, ŋ tuɔŋ bi jaŋ tɔrɛ di wu-bɔŋ nɛ juuba, ama ŋ tuɔŋ jaŋ tɔrɛ di ba nɛ na wu-zɔŋ. 7Di ŋ nɛ cho niaa, u maga di ŋ nyalimɛ wii-kala lɛ nɛ, a ŋaa nuu-kala yarida maa. Di ŋ nɛ cho niaa, u maga di ŋ kɛŋ yiɛlaa ba lɛ, a dii kenyiri wii-kala lɛ.

8Di ŋ nɛ cho niaa, chonu-la ŋ si kɛnɛ, u bi jaŋ kɔ duu dɛrɛ. Dol-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo pila la wuo bubul Wia wiaa, koo la wuo ninii yiikori-yiriba kala aŋ pɛ wu-jimiŋ ma, ba kala jaŋ lɛl. 9La wu-jimii-la la si kɛnɛ, u bi yugɛ. Wia wialiŋ la síi bul, la bi jaŋ wuo bula dɛrɛ. La síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ŋii, la bi jaŋ wuo bula dɛrɛ, mua mua nɛ la bubul. 10Ama di ku-la si ŋaa ku-piliŋ nɛ kɔ, ku-la si bi ku-piliŋ ŋaa jaŋ lɛl. 11Mi fa si ŋaa haŋbie, mi bul haŋbii wiaa nɛ aa biinɛ wiaa ari haŋbie, a fa ŋiŋaa wiaa ari haŋbie. Ama mi si ku waa dɛrɛ, mi joŋ haŋbii wialiŋ ta nɛ. 12Lɛɛlɛ la si hɛ dunia deeŋ lɛ, u naga ari la beŋ Kirisito, ari niaa si yie beŋ ba titia beenaŋtirɛ lɛ ŋii nɛ. La bi Kirisito chaasa nina woruŋ, ama maachie la jaŋ nau woruŋ. Lɛɛlɛ mi jimu mua nɛ, ama maachie mi jaŋ chaasa jimu woruŋ, ari Wia si jiŋmi ŋii. 13Ŋii-na wii-la didɛriŋ, wiaa batori nɛ hɛ dimɛ. Ba nɛ ŋla: Ŋ si ŋaa Wia yarida, a kɛŋ yiɛlaa, a cho niaa. Ama wiaa deeŋba batorimuŋ tuɔŋ ba siifiaŋ wiiŋ nɛ, ŋ si cho niaa.

14

Kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile la lɛ ku-kaaniŋ

1Má kuŋ-kala fiɛsɛ sii nɛ a chichɛ ŋii ma si jaŋ wuo ŋaa a cho niaa, a fiɛsɛ sii ma a chichɛ kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile ma lɛ, a wasanyaŋ ŋii ma si jaŋ wuo ŋaa a bubul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ. 2Di nuu níi bul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul, u tiina bul wiaa a pipi Wia nɛ. U síi bul wialiŋ niaa si bi nii, nuu-kala bi wialiŋ bubuɔŋ ma wuo jiŋ, ama Wia Diŋ-zɔŋ-la si hɛu lɛ nɛ tii u wuo bubul wu-kpuŋkperisiŋ deeŋba. 3Ama nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, u bul wiaa pipi niaa nɛ. U yie pɛ niaa lɛ a leŋ ba yarida yugɛ nɛ, a leŋ di ba nyuŋ nyaasɛ Wia wiaa lɛ, a leŋ ba tuɔŋ ma tɔrɛ. 4Di nuu níi bul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul, u tiina bula pipɛ u titia lɛ nɛ. Ama nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ka pɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a hihilimi lɛ nɛ. 5Ŋii wiaa mi fa cho di ma kala bubul wiaa yiikoro-la Wia Diŋ-zɔŋ-la sí pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ nɛ, ama mi fa paala cho di ma wuo bubul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ ma lɛ nɛ. Nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ kii nii-la síi bul wiaa yiikoro-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ. Di nuu nɛ hɛ dimɛ si jaŋ dagɛ wii-la u síi bul bubuɔŋ a pi nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aa hilimi lɛ, uu pɛba lɛ nɛ.

6Mi naaŋbiiriŋ, di mi nɛ kɔ ma teeŋ a bubul wiaa yiikoro-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ, ɛɛ nɛ mi jaŋ ŋaa a pɛma lɛ? Mi bi jaŋ wuo pɛma lɛ, see di mi bul wii-la Wia si joŋo dagɛmi a pima, koo di mi jiŋ wii a kaa kɔ dagɛma Wia doluŋ lɛ, koo di mi nɛ bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, koo di mi joŋ Wia wii dɔŋ a dagɛma u doluŋ lɛ. 7Di kialiŋ ba si kaa gbigbieli, ŋmuluŋ ari cheŋ, di ba nɛ bi woruŋ du̱ hɛ dɔŋɔ lɛ, kialiŋ bi digiliŋ ka kɛŋ. 8Di ba níi du̱ pam pam tua, di ba nɛ bi u du̱nuŋ duo, nuu-kala bi jaŋ wuo jiŋ ari wii nɛ ŋaa ba yiyirɛ niaa. 9Ŋii titia nɛ ma nagɛ. Di ŋ nɛ bul wii-la niaa si bi nii, ɛɛ nɛ ba jaŋ wuo jiŋ wii-la ŋ si bula bubuɔŋ? Ŋ jaŋ ta ŋiŋaa goŋ nɛ. 10Yiikorusuŋ yuga nɛ dunia lɛ, ba kuŋ-kala ma kɛŋ u bubuɔŋ nɛ. 11Di nuu níi bul wiaa yiikori-la lɛ mi si bi nii, mi jaŋ nagɛ nuhuɔru nɛ u teeŋ, ka nii-la ma síi bul wiaa mi teeŋ ma jaŋ nagɛ nuhuɔru mi teeŋ. 12Ŋii wiaa, ma si cho di ma kɛŋ kialiŋ kala Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo dii zile ma lɛ ŋii, má hɛ doluŋ aŋ pɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi lɛ, di ba chiŋ wialiŋ ba si laa dii lɛ kpaŋ kpaŋ.

13Ŋii wiaa nii-la síi bul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul, u tiina maga duu sul Wia duu wuo leŋ duu wuo didagɛ wialiŋ bubuɔŋ ma nɛ. 14Di mi níi chuɔlɛ Wia yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ, mi dima nɛ yie chuchuɔlɛ, ama mi tuɔbiinaa lɛ mi bi wii-la mi síi bul bubuɔŋ jiŋ. 15Ŋii nɛ tii mi jaŋ kɛŋ mi dima ari mi tuɔbiinaa kala kaa chuchuɔlɛ Wia, aŋ kɛŋ ba kala ma kaa yiyii yiilaa. 16Di ma nɛ ku hilimi, aŋ ka di nuu kɛŋ yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ a didɛnnɛ Wia, nialiŋ si hɔŋ dia-la lɛ si bi wii-la ŋ síi bul nia, di ŋ nɛ chuɔlɛ dɛrɛ, ɛɛ nɛ ba jaŋ ŋaa jiŋ wii-la bubuɔŋ a bul di Ami? 17U ŋaa wutitii nɛ, nuu jaŋ wuo dɛnnɛ Wia woruŋ ari yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul, ama di nuu nɛ ŋaa ŋii, u bi nialiŋ si hilimi lee-la wuo pipɛ. 18Mii lɔllɛ Wia ari mi si wuo bubul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul a kii nuu-kala, 19ama di la nɛ ku hilimi a chuchuɔlɛ Wia, mi jaŋ cho di mi kɛŋ mi tuɔbiinaa bul wiaa baŋmɛnɛ di niaa jiŋ ba bubuɔŋ, a kii mi si jaŋ bul wiaa yugɛ yiikori-la niaa si bi nii lɛ.

20Mi naaŋbiiriŋ, ma sí wiaa biinu a nagɛ haŋbiisiŋ síi biinɛ ŋii. Ma wu-ŋaalaa lɛ, má nagɛ bii-mulluŋ si bi wu-bɔŋŋɔɔ jiŋ, ama má bibiinɛ wiaa a nagɛ kuhiasiŋ síi biinɛ ŋii. 21Ba ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ari Wia si u jaŋ to nialiŋ síi bul yiikori-tania ari nuhuɔraa lɛ a bul wiaa pi u niaa, ari ŋii ma kala ba bi jaŋ jegile nii u teeŋ. 22Ŋii wiaa, Wia leŋe u Diŋ-zɔŋ-la pɛ niaa lɛ ba wuo bubul wiaa yiikorusuŋ dɔŋsuŋ lɛ, duu wuo ŋaa wu-magil a pi nialiŋ si bi Wia wiaa laa dii teeŋ. Nialiŋ si laa Wia wiaa dii, wiiŋ deeŋ biba lɛ pɛ. Di nuu ma nɛ bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, u bul wiaa pipɛ nialiŋ si laa Wia wiaa dii lɛ nɛ. U bi nialiŋ si bi Wia wiaa laa dii lɛ ka pɛ. 23Ŋii wiaa, di nialiŋ si laa Yesu wiaa dii nɛ ku hilimi, di ba kuŋ-kala bubul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo pɛu lɛ u bubul, di ni-wogusuŋ koo nialiŋ si bi Wia wiaa laa dii nɛ hɛ ba tuɔŋ, ba jaŋ biinɛ ari ma nyuŋ tuo. 24Ama di ma kala nɛ bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, di nii-la si bi Wia wiaa laa dii koo di ni-wogo nɛ hɛ ma tuɔŋ, u jaŋ sɛnɛ jiŋ ari u ŋaa haachɛ tiina nɛ. Wialiŋ ma ma si bula jaŋ juu-u lɛ duu na duu cheye nɛ. 25U tuɔbiinaa kala jaŋ ku lii pulumuŋ Wia sipaaŋ. Ŋii nɛ u jaŋ tuu kpirimi Wia sipaaŋ a chuɔlu, a bul ari wutitii, Wia hɛ ma teeŋ nɛ.

Woŋbii-la si maga di nialiŋ si laa Yesu wiaa dii to chuɔlɛ Wia

26Wialiŋ mi si bula, ba bubuɔŋ nɛ bɛɛ? Di ma nɛ ku hilimi-na kala, di dɔŋɔ nɛ kɛŋ yiiliŋ duu yii, di dɔŋɔ ma kɛŋ wii duu dagɛ niaa, koo nuu níi chɛ duu bul wii-la Wia si joŋo dagu u doluŋ lɛ, dɔŋɔ maa chɛ duu bul wiaa yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la síi pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ, dɔŋɔ maa chɛ duu dagɛ wii-la ba si bula bubuɔŋ, má ŋaa wiaa deeŋba kala a pipɛ dɔŋɔ lɛ. 27Di niaa dɔŋsuŋ níi chɛ di ba bul wiaa yiikoro-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ, u maga di ba ŋaa balia koo batori a bul kuŋ kuŋ, ka di nuu ma hɛ dimɛ aa dagɛ wialiŋ ba si bula bubuɔŋ. 28Ama di nuu nɛ tuo duu laa wialiŋ bul aŋ dagɛ ba bubuɔŋ, u maga di nii-la si bul wialiŋ yiikori-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul lɛ, duu tɔrɛ nɛ. Má leŋ duu chuɔlɛ Wia u tuɔŋ lɛ, a sí u niiŋ suro bubul, a kɛŋ u tuɔŋ a bul wiaa a pi Wia ari u titia. 29Di niaa nɛ hɛ ma tuɔŋ aa bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, má leŋ di ba ŋaa balia koo batori a bubul wialiŋ, aŋ ka di ma ku-kaanaa ma kɛŋ wialiŋ ba si bula kaa chɔ naa. 30Di Wia nɛ joŋ wii dagɛ ma tuɔŋ dɔŋɔ duu bula pima, má leŋ di nuu-kala kɛŋ goŋ, ka duu bul. 31Ma kuŋ-kala jaŋ wuo bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, a wuo gunnɛ a pipɛ dɔŋɔ lɛ maa. 32Nii-la síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ nɛ maga duu bibeŋ kialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo puu. 33Wia bi cho di ma ŋiŋaa taawɛi, ama u cho di ma hɔŋ sɔm nɛ.

Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi tuɔŋ lee-na kala, 34u bi maga di haalaa bubul Wia wiaa a pipiba. U maga di ba tɔrɛ ba niiŋ aŋ tuto baalaa niiŋ nɛ, ari ba si bul ŋii Wia teniŋ tuɔŋ. 35Di wii ma nɛ hɛ dimɛ a maga di ba jiŋ, u maga di ba piɛsɛ ba balaba nɛ dia lɛ. U ŋaa hiisiŋ nɛ di Wia niaa nɛ hilime, di haalaa laa wiaa bul a pipiba. 36Bɛɛ nɛ? Ma nɛ suomo bul Wia niiŋ wiaa? Koo ma duŋduŋa nɛ ba bul Wia wiaa pa?

37Di nuu nɛ biina ari Wia Diŋ-zɔŋ-la pu doluŋ duu bul Wia wiaa koo duu kɛŋ wialiŋ Wia Diŋ-zɔŋ-la si kɛnɛ doluŋ, u maga di u tiina jiŋ ari wiiŋ deeŋ mi si bul lii Wia teeŋ nɛ. 38Di nuu nɛ bi chɛ duu sɛi wiiŋ deeŋ a tiŋ u si bila jiŋ wiaa, la ma bi u tiina jiŋ. 39Ŋii wiaa mi naaŋbiiriŋ, má fiɛsɛ siiŋ a chichɛ di ma wuo bubul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, aŋ sí ma dɔŋsuŋ tiŋŋaa kiru di ba sí wiaa bul yiikoro-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si pɛ niaa lɛ ba bubul. 40U maga di ma ŋaa wii-kala u bua lɛ, duu ŋaa dee dee nɛ.

15

Yesu sí sii suuŋ lɛ

1Mi naaŋbiiriŋ, mii chɛ di mi liliisima a mu tigɛ Wia wu-zɔmɔ-la mi si bula pima. Ma laaba dii nɛ a chiŋ ba nyuŋ lɛ. 2Wia wu-zɔmɔ-la nɛ laama tita, di ma nɛ kɛnu woruŋ. Ma sí leŋe duu nagɛ ari wialiŋ ma si laa dii bi bubuɔŋ kala kɛnɛ.

3Wialiŋ mi si nia, u nɛ mi bula pipima. Wii-la wu-nyuŋ nɛ ŋla, ari Yesu suu la haachɛba wiaa nɛ, ari ba si ŋmuŋsɛ ŋii Wia teniŋ tuɔŋ. 4U si suu ŋii, ba joŋu hugi, ka u sii suuŋ lɛ tapulaa batori chɛɛŋ, ari ba si ŋmuŋsɛ Wia teniŋ tuɔŋ ŋii. 5Ŋii nɛ u laa sipaaŋ kɛŋ u titia ku dagɛ Piita, aŋ-na kɛŋ u titia ku dagɛ u naŋzɔɔba-la fii ari balia. 6U ŋii hariŋ lɛ bua kubala u kɛŋ u titia ku dagɛ u haritooroo zɔ-banɔŋ ari daŋia. Niaa deeŋba dɔŋsuŋ ha hɛ ba miisiŋ lɛ, ka dɔŋsuŋ ma suu. 7Ŋii hariŋ lɛ u kɛŋ u titia ku dagɛ Jeems, a kɛŋ u titia ku dagɛ u naŋzɔɔba-la kala maa. 8Ba kala hariŋ lɛ nɛ u kɛŋ u titia ku dagɛmi maa. Mi-na paala nagɛ nii-la ba si lula, aŋ ka u lulluŋ ha bi yie nɛ. 9Yesu naŋzɔɔba-la kala, mi nɛ paala ŋaa ba tuɔŋ ku-bie. U paala bi maga di ba kɛŋmi kaa yirɛ Wia naŋzɔɔ, bɛɛ wiaa mi to naasiŋ dɔgisɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi nɛ. 10Ama Wia dii zile mi lɛ woruŋ. U nɛ leŋe mi ŋaa nuu lɛɛlɛ, u zile ma bi pɛi ŋaa (u naŋzɔɔba-la tuɔŋ, mi nɛ ŋaa ba tuɔŋ ku-bie), ama mi nɛ faasa tiŋ kiŋkɛŋ, a kii ba kala. Mi titia doluŋ lɛ dee mi wuo titiŋ, ama Wia dol-la u si joŋo pimi nɛ tii. 11Wii-la si maga nɛ, Wia wu-zɔmɔ-la la síi bul. Wu-zɔmɔ-la ba síi bul nɛ, mi ma bubul, u nɛ ma laa dii.

Ŋii Wia si jaŋ ŋaa a chisɛ niaa suuŋ lɛ

12Di la nɛ bul Kirisito wiaa ari u si sii suuŋ lɛ nɛ, bɛɛ nɛ tii ma dɔŋsuŋ si di nuhuobiinee bi jaŋ suu aŋ sii suuŋ lɛ? 13Di niaa nɛ bi jaŋ suu aŋ sii suuŋ lɛ, ŋii-na Kirisito bi suuŋ lɛ sie. 14Di Kirisito nɛ bi suuŋ lɛ sie, wii-la la si bula pima ŋaa wu-pɛiba nɛ, ka ma si laa wialiŋ dii ma ŋaa pɛi nɛ. 15U jaŋ nagɛ ari laa nyia wiaa pipi Wia nɛ, bɛɛ wiaa la bula ari u chisɛ Kirisito suuŋ lɛ nɛ. Di niaa nɛ bi jaŋ suu aŋ wuo sii suuŋ lɛ, ŋii-na Wia bi Kirisito chisa. 16Di niaa nɛ bi jaŋ suu aŋ sii suuŋ lɛ, ŋii-na Kirisito bi suuŋ lɛ sie. 17Di Kirisito nɛ bi suuŋ lɛ sie, ŋii-na wii-la ma si laa dii ŋaa pɛi nɛ, ma ha hɛ ma haachɛba lɛ. 18U ŋii saa jaŋ dagɛ ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aŋ suu ma lɛlɛ nɛ. 19Di la yiɛlaa si hɛ Kirisito teeŋ jaŋ dɛrɛ dunia deeŋ lɛ, ŋii-na dunia niaa maga di ba mumɔŋla nɛ.

20Ama wutitii nɛ, Kirisito sii suuŋ lɛ nɛ. U nɛ laa nialiŋ kala si suba sipaaŋ a sii suuŋ lɛ. Ba ma jaŋ to u hariŋ a sii suuŋ lɛ. 21Ni-bala lɛ nɛ suuŋ to a kɛŋ nuu-kala. Ŋii titia nɛ ni-bala ma lɛ nɛ niaa jaŋ to a sii suuŋ lɛ. 22Adam wiaa nɛ tii niaa susuu. Ŋii titia nɛ a tiŋ Kirisito ma wiaa, niaa jaŋ sii suuŋ lɛ a kɛŋ miisiŋ. 23Nialiŋ si jaŋ sii suuŋ lɛ jaŋ tuto dɔŋɔba hariŋ. Kirisito nɛ jaŋ laa ba sipaaŋ. Di u nɛ miira kɔ, nialiŋ si laa u wiaa dii, ba ma jaŋ to hariŋ a sii suuŋ lɛ. 24Ŋii hariŋ nɛ dunia didɛriŋ jaŋ yi. Kirisito jaŋ yuo dii dunia kuoroo ari ni-balaa ari nialiŋ síi dii doluŋ dunia deeŋ lɛ. U jaŋ joŋ kuorii-la a hɛ u Nyimma nisiŋ lɛ. 25Ama u maga di Kirisito dii kuoruŋ, aŋ-na yuo dii u diŋdɔŋŋɔɔ kala, a kɛŋba kaa ku hɛ u naasiŋ bubuɔŋ. 26U diŋdɔŋ-la u si jaŋ to hariŋ yuo dii nɛ ŋaa suuŋ. 27Wia teniŋ tuɔŋ ba bula ari Wia joŋ kuŋ-kala a hɛ Kirisito nisiŋ lɛ nɛ. Di ba nɛ bul Wia teniŋ tuɔŋ di Wia joŋ kuŋ-kala a hɛ Kirisito nisiŋ lɛ nɛ, u bi naga ari la Nyimma Wia ma hɛ u nisiŋ lɛ nɛ. 28Di Wia nɛ joŋ kuŋ-kala a hɛ Kirisito nisiŋ lɛ, u ŋii hariŋ lɛ, Kirisito ma jaŋ joŋ u titia a hɛ Wia nisiŋ lɛ, nii-la si joŋ kuŋ-kala hɛ u nisiŋ lɛ di Wia kɛŋ kuŋ-kala doluŋ.

29Di niaa nɛ suba aŋ bi jaŋ sii suuŋ lɛ, ŋii-na, bɛɛ nɛ tii niaa yie leŋ ba chiŋ ba naaŋbiiri-la si suba nyuŋ lɛ a ŋaa ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ? Bɛɛ nɛ tii ma yie leŋ ba foba Wii-chuɔlɛ liiŋ? 30Ŋii-na, bɛɛ nɛ tii la nina hɛɛŋ bua-na kala lɛ? 31Bua-na kala lɛ mi ŋaa siri di mi suu nɛ. La kala si kɛŋ miisiŋ Kirisito Yesu teeŋ ŋii, mi jaŋ wuo bigisi mi titia lɛ a tiŋ ma wiaa. 32La si mu Ɛfɛsis, niaa hoso ari baga kiaa si hoso ŋii nɛ, a faa chɛ di ba kpumi. Di mi nɛ fa yuo yuosuŋ deeŋ di mi laa yiriŋ koo kiaa, niaa teeŋ, u bubuɔŋ nɛ bɛɛ? Di nuu nɛ suba, ka u bi jaŋ sii suuŋ lɛ, ŋii-na má leŋ di la to la tuɔtɔrɛ wu-ŋaalaa lɛ dunia deeŋ lɛ. Niaa dɔŋsuŋ bul ŋla nɛ. Ba si, “Má leŋ di la dii kiaa a nyua siniŋ, bɛɛ wiaa maachie la jaŋ suu.” 33Ama ma sí ma titia nyisu. Di ŋ nɛ ŋaa ni-zɔŋ aŋ tuto ni-bɔŋŋɔɔ hariŋ, ŋ ma jaŋ ku ŋaa ni-bɔŋ. 34Má leŋ wu-yaayasiŋ ari ma haachɛba woŋbie-la. Ma dɔŋsuŋ wu-ŋaalaa naga ari ma bi Wia jiŋ. Ma dii hiisiŋ.

Yari-zɔmɔ-la la si kaa sii suuŋ lɛ

35Nia dɔŋɔ jaŋ piɛsɛ, di ɛɛ nɛ nialiŋ si suba jaŋ wuo ŋaa a sii suuŋ lɛ? Di yari bɛɛba nɛ ba jaŋ kɛŋ? 36Nii-la si piɛsɛ wiiŋ deeŋ ŋaa ni-tɔɔ nɛ. La jima ari di ŋ nɛ joŋ ku-doho a du̱u, ba bi jaŋ nyu ku-faliŋ, see ku-la ŋ si joŋo du̱u, laa sipaaŋ pua. 37Di ŋ nɛ joŋ kuorimiiŋ koo mii-biiŋ a du̱u, nyuulii-la bi bii-la ŋ si joŋo du̱u wuo nagɛ. 38Di ŋ nɛ du̱u kuŋ, Wia yie leŋ u nyu a nagɛ ŋii u síi chɛ nɛ. Kuŋ-na kala yie nyu a nagɛ u nagisiŋ nɛ. 39Kialiŋ kala si hɛ dunia lɛ a kɛŋ miisiŋ, ba namia bi kubala ŋaa. Nuhuobiinee ari pusuŋ ari diibiisiŋ ari cheŋfilee namia bi kubala ŋaa. 40Nialiŋ kala si hɛ Wia-jaŋ ari nialiŋ kala si hɛ tiŋteeŋ, ba yaraa bi dɔŋɔ naga. Kialiŋ si hɛ wia nyuŋ ari kialiŋ si hɛ tiŋteeŋ, ba zɔmuŋ bi dɔŋɔ naga. 41Wii-pɔsuŋ kɛŋ u pulumuŋ nɛ, chɛnɛ ma kɛŋ u pulumuŋ, ka chɛŋwulaa ma kɛŋ ba pulumuŋ. Chɛŋwulaa ma tuɔŋ, dɔŋsuŋ ma pulla nɛ a kii dɔŋsuŋ.

42Ŋii titia nɛ u nagɛ di niaa nɛ sii suuŋ lɛ. Ku-la ba si joŋo hugi jaŋ pua, ka ku-la si jaŋ sii suuŋ lɛ bi jaŋ kɔ duu pua. 43Ku-la ba si jaŋ joŋo hugi lɔrɔ nɛ. Duu nɛ sii suuŋ lɛ, u jaŋ kɛŋ tula. Ku-la ba si joŋo hugi pugima nɛ, duu nɛ sii suuŋ lɛ, u jaŋ kɛŋ doluŋ. 44Yara-la ba si jaŋ joŋo hugi nɛ la kɛŋ dunia lɛ ŋii. Ama yara-la si jaŋ sii suuŋ lɛ ŋaa yara-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si jaŋ joŋo pila nɛ. Di la nɛ kɛŋ yaraa dunia deeŋ lɛ, u maga di la kɛŋ yaraa Wia teeŋ ma nɛ. 45Wia teniŋ tuɔŋ ba ŋmuŋsa, “Nuhuobiiŋ-la Wia si bumo ŋaa yiriŋ nɛ Adam. Ŋii nɛ Wia wiese hɛu lɛ u kɛŋ miisiŋ.” Nuhuobiiŋ-la si to hariŋ kɔ nɛ ŋaa Kirisito. U níi to u Diŋ-zɔŋ-la lɛ a pi niaa miisiŋ. 46U bi naga miisi-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo pila nɛ laa sipaaŋ kɔ, ama miisi-la la si kɛnɛ dunia deeŋ lɛ nɛ laa sipaaŋ kɔ, ka miisi-la Wia Diŋ-zɔŋ-la si joŋo pila ma to hariŋ kɔ. 47Nuhuobiiŋ-la si laa sipaaŋ kɔ dunia, tiariŋ nɛ Wia joŋo mɛu. Nii-la si to hariŋ kɔ-na lii Wia-jaŋ nɛ a kɔ. 48Ba si kɛŋ tiariŋ nɛ mɛ Adam ŋii, ŋii titia nɛ nialiŋ kala ma miisiŋ si lii Adam teeŋ ŋaa tiariŋ nɛ. Kirisito si lii Wia-jaŋ ku tuu ŋii, ŋii titia nɛ nialiŋ si kɛŋ miisiŋ u teeŋ ma kɛŋ miisi-la si lii Wia-jaŋ. 49La si kɛŋ nii-la ba si kɛŋ tiariŋ mɛ nagisiŋ ŋii, ŋii titia nɛ la jaŋ kɛŋ nii-la si lii Wia-jaŋ ma nagisiŋ. 50Mi naaŋbiiriŋ, wii-la mi síi chɛ di mi bul nɛ ŋla: Nialiŋ ba si kɛŋ tiariŋ mɛ bi jaŋ wuo juu Wia kuorii-la tuɔŋ. Ku-la ma síi pua bi jaŋ wuo hɛ dimɛ deeŋ deeŋ a nagɛ ku-la si bi pua.

51Má bee na, mi jaŋ bul wu-kpuŋkperisiŋ pima. La kala bi jaŋ suu. Ama bua kubala jaŋ kɔ di Wia kɛŋ la yaraa kala birimɛ. 52Wiiŋ deeŋ jaŋ guu ŋaa nɛ. Di bua-la nɛ yie, Wia tiŋdaara jaŋ ŋmuu u nyile. Di u nɛ ŋmuu nyile-la, nialiŋ kala si laa Yesu wiaa dii aŋ suu jaŋ sii a wei. Ba bira bi jaŋ suu. La nialiŋ si hɛ la miisiŋ deeŋ lɛ aŋ bi suba maa, Wia jaŋ kɛŋla birimɛ. 53Wia jaŋ kɛŋ yara-la síi pua kaa birimɛ di ba bira sí pua. Ŋii titia nɛ la yara-la ma síi suu, u jaŋ kɛŋba kaa birimɛ, di ba sí suu. 54Bua kubala jaŋ yi la yaara-la síi pua bira bi jaŋ pua, la yara-la ma síi suu bira bi suu. Di bua-la nɛ yie, ba si bul wialiŋ Wia teniŋ tuɔŋ jaŋ ku ŋaa wutitii. Ba bula ari,

“La yuo dii suuŋ nɛ. 55La bira bi jaŋ suu. Suuŋ, ŋ doluŋ hɛ nii? Suuŋ, nii nɛ ŋ huoŋ hɛ duu wuo juu niaa lɛ?”

56Suuŋ huoŋ nɛ ŋaa haachɛ. Haachɛ ma doluŋ lii wialiŋ Wia si joŋo billa lɛ di la tuto, ka la biba wuo tuto. 57Ama má leŋ la lɔllɛ la Nyimma Wia, nii-la si to la Tiina Yesu Kirisito lɛ a pila doluŋ la wuo yuo dii suuŋ.

58Ŋii wiaa mi naaŋbiiriŋ, má chiŋ wialiŋ ma si laa dii lɛ kpaŋ kpaŋ, a sí begilu. Má fiɛsɛ siiŋ a tiŋ la Tiina tiŋtiŋŋaa woruŋ. Ma jima ari Wia tiŋtimii-la ma síi tiŋ bi jaŋ kɔ duu ŋaa pɛi.

16

Kialiŋ la si jaŋ joŋo pi la dɔŋsuŋ tiŋŋaa si laa Yesu wiaa dii

1Lɛɛlɛ mii chɛ di mi bul wiaa a mu tigɛ moribie-la ma síi chɛ di ma kiɛsɛ, di ba kaa mu pi Wia nialiŋ si hɛ Judiya tiŋteeŋ lɛ. Mi laa sipaaŋ dagɛ nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi a hɛ Galiisia tiŋteeŋ lɛ, ŋii ba si jaŋ ŋaa a kiɛsɛ moribie-la. Ma ma jaŋ ŋaa ŋii titia. 2Yɔbɔ-na kala Lahadi chɛɛŋ, moribie-la ma si tima a na, nuu-kala liisɛ magɛ ŋii ŋ síi chɛ di ŋ joŋo bil. Di mi nɛ kɔ, ma bira bi jaŋ kikiɛsɛ moribiee. 3Di mi nɛ kɔ, mi jaŋ ŋmuŋsɛ teniŋ pi nialiŋ ma si liisa, di ba kɛŋ moribie-la ma si kiɛsa pi nialiŋ si laa Yesu wiaa dii a hɛ Jerusalɛm lɛ, di ba kaa mu piba. 4Di u nɛ maga di mi ma mu, la kala jaŋ to dɔŋɔ mu.

Wialiŋ Pɔɔl síi chɛ duu ŋaa

5Mii chɛ di mi ku to Masidoonia tiŋteeŋ nɛ a mu lee. Di mi nɛ ku to lee-la, mi jaŋ ku nama. 6Di mi nɛ kɔ kapoo, mi jaŋ hɛ ma teeŋ a dieni di waariŋ chɛŋsiŋ lii. Mi jaŋ hɛ ma leriŋ a mu yi bua-la mi si jaŋ joŋ woŋbiiŋ, di ma wuo tami lee-na kala mi síi chɛ di mi mu. 7Mi bi chɛ di mi nama lima lima aŋ kiele mu lee-la mi síi mu. Di Wia nɛ sɛyɛ, mi cho di mi dieni nɛ ma teeŋ. 8Ama mi jaŋ hɔŋ Ɛfɛsis lɛ a mu yi gbieli-bal-la ba síi yirɛ Pɛŋtikɔs chɛɛŋ. 9Wia pimi woŋbii-bal nɛ di mi tiŋ tiŋtiŋ-zɔŋ daha, ka nialiŋ si bi chɛ di mi tiŋ tiŋtiŋŋaa daha yuga nɛ. 10Di Timoti nɛ kɔ ma teeŋ, má kɛnu woruŋ, duu sí wii-kala fá. La duu kala níi tiŋ Wia tiŋtimia-la. 11Ma sí leŋe di nuu-kala bee guunu. Má pɛu lɛ duu vɛŋ woŋbiiŋ ari yarifiɛlaa, aŋ miira kɔ mi teeŋ. Mii gbɛru ari la naaŋbiiri-la.

12Ma jiŋ la naaŋbie ba síi yirɛ Apɔlɔs nɛ. Mi bula pu woruŋ ari ba di la naaŋbiiri-la ku nama. Ama u bi biina ari u jaŋ na woŋbiiŋ kɔ lɛɛlɛ. Di bua-la si maga nɛ yie, u jaŋ ku nama.

Wu-kaanaa

13Má pɔ, a chiŋ wialiŋ ma si laa dii lɛ kpaŋ kpaŋ. Má kɛŋ bɔi-duoŋ a kɛŋ doluŋ Wia teeŋ. 14Wii-kala ma síi ŋaa, má ma ŋaa di niaa na ari ma choba nɛ.

15Mi naaŋbiiriŋ, ma jiŋ baal kubala ba síi yirɛ Sitɛfinis nɛ. Ba di u dia niaa nɛ laa sipaaŋ laa Wia wiaa dii Akaaya tiŋteeŋ lɛ. Ba pɛ Wia niaa lɛ nɛ woruŋ, a joŋ ba titia kala a hɛ ŋii lɛ. 16Mii sulma, mi naaŋbiiriŋ, di ma tuto ni-yiri deeŋba niiŋ. Má tuto Wia tiŋtinnu-na kala, ari nialiŋ síi pɛla lɛ la titiŋ ma niiŋ lɛ. 17Mi tuɔŋ tɔrɛ woruŋ ari Sitɛfinis ari Fɔtunaatis ari Akaakis kɔ mi teeŋ nɛ. Ba nɛ laa ma nyuŋ daha. 18Ba leŋe mi tuɔŋ piŋ di-bala nɛ. Ba jaŋ leŋ di ma ma tuɔŋ piŋ di-bala. U maga di ma zizil niaa deeŋba nɛ.

19Nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi a hɛ Esia tiŋteeŋ, ba kala ka chuɔlɛma. Baal-la ba síi yirɛ Akuila ari u haala Pirisila, ari nialiŋ si laa Yesu wiaa dii aa hilimi ba dia lɛ, baa chuɔlɛma woruŋ la Tiina Yesu doluŋ lɛ. 20Nialiŋ kala si laa Wia wiaa dii a hɛ daha maa chuɔlɛma. Má guori dɔŋɔ aŋ chuɔlɛ dɔŋɔ kiŋkɛŋ kiŋkɛŋ.

21Lɛɛlɛ, mi-na Pɔɔl, mi titia níi ŋmuŋsɛ aa chuɔlɛma. 22Di nuu-kala nɛ bi la Tiina Kirisito cho, Wia jaŋ kaliba hɛu lɛ. Maranata! U bubuɔŋ nɛ, la Tiina Kirisito kɔ! 23La Tiina Yesu Kirisito lahɔrimɔ lɛ Wia jaŋ pɛma lɛ. 24Yesu Kirisito doluŋ lɛ, mi cho ma kala nɛ. Ami.