TEŊ HƲ PƆƆL AA SABA TƖYA

ROMA TƖMMA

1

1 Mɩyaŋ Pɔɔl aa yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya mamaa Roma tɩmma. Wɩɩsɩ rɛ yɩrɩ ŋ dɩ ŋ yaa ʋ kpambɩya aŋ bɩl lɩɩ ŋ dɩ ŋ basɩ ʋ wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala. 2 Ba saba Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaala tɩyaŋ nɛ faafaa buloŋ, a we nyʋwa wɩweliye no wɩya. 3 Ʋ biye á Tɩɩna Yesu Krisita wɩya rɛ wɩweliye no kɩ daga. Yesu nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ, ʋ gyɩ lɩɩ Kuwori Deviti doho tɩyaŋ nɛ. 4 Amɛ ʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee a yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna lugo tɩyaŋ kɛ, Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ debal lɛ a kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ, a daga anɩɩ ʋ yaa ʋ biye rɛ. 5 Ʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a lɩɩ ma abee bɔnyɛ, a leŋ á yaa ʋ kpambɩsɩ a basɩ ʋ wɩweliye hʋ kɩ tɩya dʋnɩya nala buloŋ dɩ ba laa ʋ wɩya di, a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa dɩ ʋ feŋ yɩrɩ.

6 Mamaa Roma tɩmma hʋ mɛ Wɩɩsɩ aa yɩra ma ko yaa Yesu Krisita nala, ma mɛ pɛɛ nala no tɩyaŋ nɛ. 7 Ɛɛwɩya, ŋ sabɩ teŋ no kɩ tɩya ma nala hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kyo, a yɩrɩ ma, ma yaa ʋ nala Roma tɩyaŋ nɛ. Á kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee.

Pɔɔl kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ

8 Ka dɩ ŋ na basɩ wɩɩ buloŋ, ŋ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ ma buloŋ wɩya, beewɩya dʋnɩya nala buloŋ aa nɩɩ gɛɛ hʋ ma aa laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ. 9 Wɩɩsɩ hʋ ŋ aa tɩŋ abee ŋ tɩdɩgɩ, a kɩ basɩ ʋ Biye wɩweliye hʋ, ʋ rɛ yaa ŋ daŋsɩya tɩɩna anɩɩ saŋa kɛ buloŋ dɩ mɩyaŋ nɛ ko kɩ kyʋwalɩ ʋ, ŋ aa kɩ liisi ma wɩya rɛ. 10 Ŋ aa sʋla ʋ rɛ anɩɩ dɩ ʋ ko yaa ʋ kyɛrɩ, nyɛ kɛ ʋ leŋ dɩ ŋ na ŋmanɩɩ a ko na ma. 11 Ŋ kyɛrɩ rɛ yaa dɩ ŋ ko na ma a pɛ ma tɩyaŋ abee Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ bɔnyɛ kɩna, dɩ ɛɛ wuwo leŋ dɩ ma marɩ sɩŋ weliŋ ma Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ. 12 Wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ memii rɛ nyɛ: Dɩ mɩyaŋ nɛ ko ma lee ŋ Wɩɩsɩ laadii sɩ leŋ dɩ ma tenni polli, dɩ ma Wɩɩsɩ laadii mɛ leŋ dɩ ŋ teŋ mɛ polli.

13 Ŋ naabalɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ma gyɩma rɛ anɩɩ ŋ aa lʋgɩ rɛ weliŋ dɩ ŋ ko na ma, amɛ ŋ ŋmanɩɩ rɛ aa bee lɩɩ sɩɩ. Ŋ kyo dɩ ŋ naa nala a lɩɩ ma doŋ tɩyaŋ mɛ rɛ dɩ ba ko tɩŋ Wɩɩsɩ, anɩɩ ŋ aa yaa gɛɛ ma dɔŋtɩŋsɩ hʋ aa bɩ yaa Gyuuma leye badɔmɔŋ tɩyaŋ. 14 Beewɩya ʋ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya nala iriŋ buloŋ: Sɩsuri tɩmma abee nɩgʋrɩsɩ, wɩgyʋnna abee bambugo. 15 Nyɛ rɛ tɩŋ ʋ yaa ŋ sɩfɩyasɩ, dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ a tɩya ma nala hʋ aa we Roma tɩyaŋ mɛ.

16 Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ basɩɩ bɩ yaa ŋ hɩɩsɩ, beewɩya ŋ gyɩma anɩɩ ba aa rɛ yaa Wɩɩsɩ dee ʋ aa kpaa kɩ laa nala hʋ buloŋ aa laa ba di. Gyuuma rɛ sɩ laa sɩya dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ tɩŋa. 17 Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ daga gɛɛ Wɩɩsɩ aa leŋ nala wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. Ba daga anɩɩ dɩ nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ wuwo sɩŋ ba laadii tɩyaŋ a mʋ teŋ, ba sɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ba sabɩ nyɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa,

“Tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ laadii rɛ sɩ leŋ dɩ ʋ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii.”

Nal buloŋ kaŋ wɩkyogii rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ

18 Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ daga anɩɩ ʋ naa baaŋ nɩbɔmɔ abee nala hʋ aa bee tɩŋ ʋ nyʋwa nyuu tɩyaŋ nɛ, beewɩya ba wɩyaabɔmɔ nyagɩ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ biŋ nɛ. 19 Wɩɩsɩ naa baaŋ ba nyuu tɩyaŋ nɛ, beewɩya wɩya hʋ buloŋ aa maga dɩ ba gyɩma a mʋ kɩ tile Wɩɩsɩ tɩyaŋ, ba bɩ yaa wɩfaŋɩya. Wɩɩsɩ tɩɩ kaŋ ba polli tɩya ba rɛ. 20 A lɩɩ dʋnɩya piili tɩyaŋ buloŋ, Wɩɩsɩ wɩya badɔmɔŋ we doŋ nɛ nihuwobisi bee na abee ba sii. Wɩya no rɛ yaa Wɩɩsɩ dee hʋ aa bɩ kaŋ tenii, abee ʋ kɩɩlʋŋ hʋ aa daga nɩɩ ʋ yaa Wɩɩsɩ rɛ. Abee á bee na wɩya no bee a sɩɩ nyɛ buloŋ, ka á aa wuwo deŋ Wɩɩsɩ kɩmarɩya tɩyaŋ nɛ a gyɩŋ ba sɩɩ. Ɛɛwɩya, nal kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo baa dɩ ʋ kɛ fa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩya. 21 Ba gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ we doŋ nɛ, amɛ ba bɩ kpa ʋ gyɩrɩma kɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ yaa Wɩɩsɩ rɛ, a bee kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ mɛ. Amɛ wɩfɔgɩsɩ dʋŋ nɛ ba kɩ bɩɩnɩ ba hakɩllɩ tɩyaŋ. Bambugi-hakɩllɩ rɛ ba kana, a kɩ kpa Wɩɩsɩ ɛɛ hʋ aa bɩ kpa ŋmanɩɩ. 22 Ba aa baa dɩ ba yaa wɩgyʋnna rɛ, aŋ yaa bambugo. 23 Ba fa maga dɩ ba kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ aa bee sʋba rɛ, ka ba vɩya aŋ mɩɩgɩ marɩ kɩna aa kɩɩ nihuwobisi aa sʋbɩ, koo kɩna aa kɩɩ digibiisi koo pʋsɩ koo kɩna aa tuuri taŋha, a kɩ kpaarɩ ba.

24 Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ leŋ ba wɩya tɩya ba rɛ, ba kɩ yaa bisiŋ wɩya hʋ ba tɩɩ hakɩllɩ aa kyo, a kɩ yaa hɩɩsɩ wɩya bee dɔmɔŋ. 25 Ba vɩya Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ rɛ aŋ mɩɩgɩ laa wɩnyɩyɛl di, a mɩɩgɩ kpa ba tɩɩ tɩya kɩna Wɩɩsɩ aa mara a kɩ kpaarɩ ba, aŋ vɩya Nal hʋ tɩɩ aa marɩ kɩna hʋ kyʋwalɩɩ. Ʋ rɛ maga dɩ á kɩ dannɩ ʋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɩ.

26 Ba aa yaa wɩya no wɩya, Wɩɩsɩ leŋ ba ta rɛ ba kɩ yaa wɩlaama abee hɩɩsɩ wɩya hʋ ba aa kyo. Haana aa vɩya ba bee baala aa sɩ pɩŋ nɛ, aŋ kɩ pɩŋ ba hadɔŋtɩŋsɩ. 27 Ɛɛ tɩɩ rɛ baala mɛ aa vɩya haana kyɛyɩ anɩɩ Wɩɩsɩ aa daga gɛɛ, aŋ mɩɩgɩ hiini kɩ kyɛ ba badɔŋtɩŋsɩ, a kɩ yaa hɩɩsɩ wɩya bee dɔmɔŋ. Ba aa yaa bisiŋ wɩya no, dɔgɩsɩɩ hʋ aa maga, ʋ rɛ ba yɩrɩ kɩ we ba tɩɩ tɩyaŋ gɛɛ.

28 Nala no aa bɩ laa nyʋwa dɩ ba kpa Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ ba aa gyɩma a we ba hakɩllɩ tɩyaŋ wɩya, Wɩɩsɩ mɛ leŋ ba ta rɛ dɩ ba kɩ tɩŋ ba tɩbɩɩŋbɔmɔ hʋ tɩyaŋ, a kɩ yaa wɩya hʋ aa bɩ maga. 29 Ɛɛ rɛ tɩŋ ba kɩ yaa wɩbɔmɔ kɛ iriŋ buloŋ. Ba bɔŋsɩ bɩ kyalla, ba aa kaŋ tɩbala, a kaŋ gyogibɔŋlɔrɩnɩ mɛ. Ba tɩsɩ aa kɩ hɔllɩ nala rɛ, ba kɩ kpʋ nala, a kɩ kaa kaasɩ. Ba aa kɩ mʋrɩ nala rɛ, a kɩ yaa nala teŋbeeli wɩya. Ba aa kɩ basɩ nala wɩya rɛ, 30 a kɩ kyogi dɔmɔŋ fene mɛ. Ba haasɩ Wɩɩsɩ rɛ, a yaa nyuduwo tɩmma mɛ. Ba aa kɩ daga ba tɩɩ rɛ, a kɩ bigisi ba tɩɩ. Ba aa kyɛ ŋmaŋsɩ rɛ ba aa sɩ tɩŋa a marɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ, a bee tɩŋ ba kuwoma abee ba nɩmma nyʋʋsɩ. 31 Ba wuwo hɩɩsɩ rɛ weliŋ, a bɩ kaŋ wɩtɩɩ mɛ. Ba bɩ kyo nala, a bee fá nala sikii mɛ.

32 Ba gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ baa dɩ nala hʋ aa yaa wɩya no bɩ sɩ kaŋ mɩɩbol, aŋ ka ba ha vɩya aŋ kɩ yaa. Aŋ ha aa pɛ kɩ we nala hʋ aa yaa wɩya no iriŋ mɛ nyuni, dɩ ba marɩ kɩ yaa.

2

Wɩɩsɩ sɩ di nal buloŋ sarɩya

1 Ɩ nal hʋ aa kpa kyogisi kɩ tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, ɩ tɩɩ mɛ bɩ lɩɩ wɩɩ tɩyaŋ. Dɩ ɩ rɛ yaŋ ko kpa kyogisi kɩ tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, gyɩma weliŋ anɩɩ ɩ tɩɩ rɛ ɩ kpa kyogisi kɩ tɩya gɛɛ, beewɩya wɩya hʋ ɩ aa baa dɩ ɩ dɔŋtɩɩna hʋ yaa ɩ kpa kyogisi kɩ tɩya ʋ gɛɛ, ba tɩɩ bee ba nyuu rɛ ɩ mɛ kɩ yaa. 2 Á gyɩma anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ rɛ ko dɩ nala hʋ aa yaa wɩya no iriŋ sarɩya a kpa kyogisi tɩya ba, ʋ yaa maga rɛ. 3 Dɩ ɩ nihuwobiŋ mɛ rɛ yaŋ aa di nala sarɩya a kpa kyogisi kɩ tɩya ba, aŋ mɛ ha we haŋ wɩya hʋ tɩɩ bee ba nyuu tɩyaŋ kɩ yaa, ɩ bɩɩna anɩɩ ɩ kɛ sɩ wuwo fá nyʋgɩsɩ dɩ Wɩɩsɩ ta di ɩ sarɩya rɛ koo? 4 Koo ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɩ aa deŋ bɔnyɛ hʋ abee kenyiri hʋ Wɩɩsɩ aa kana beel-ɩ waasʋ? Ʋ maga dɩ ɩ gyɩma rɛ anɩɩ wɩɩ hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ kaŋ bɔnyɛ beel-ɩ rɛ yaa dɩ ɛɛ wuwo leŋ dɩ ɩ bɩrɩmɩ lɩɩ wɩbɔmɔ tɩyaŋ? 5 Amɛ ɩ bembii deye rɛ kɩŋkaŋ, ɩ bɩ vʋwa dɩ ɩ bɩrɩmɩ lɩɩ ɩ wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, dɔgɩsɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ dɔgɩsɩ ɩ kɩŋkaŋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ kpa baaŋ abee wɩtɩɩ a di dʋnɩya nala sarɩya ba wɩbɔmɔ wɩya, Ɩ leŋ ʋ marɩ yʋga kɩ pɛ rɛ. 6 Beewɩya nal buloŋ wɩyaalɩya tuno aa maga gɛɛ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa tɩya ʋ. 7 Nala badɔmɔŋ we doŋ a kaŋ mala bee wɩweliye yayɩ, beewɩya ba aa kɩ kyɛ dɩ ba kaŋ yohuŋ abee feŋ abee mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Nala no rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii tɩya. 8 Amɛ nala badɔmɔŋ mɛ we doŋ, a kyɩla ba dʋŋ wɩya, a vɩya wɩtɩɩ hʋ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ, aŋ kɩ tɩŋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Nala no nyuu tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ baaŋ sɩ sii kɩŋkaŋ, dɩ ba na tʋwara bee tɩkyogi kɩŋkaŋ. 9 Nal kɛ buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Gyuuma rɛ sɩ laasɩya dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ tɩŋa. 10 Amɛ nala hʋ buloŋ aa yaa wɩweliye, ba sɩ na yohuŋ abee feŋ abee laaŋfɩya Wɩɩsɩ lee. Gyuuma rɛ sɩ laasɩya dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ tɩŋa. 11 Beewɩya, Wɩɩsɩ bee lugisi nala ʋ sarɩya dii tɩyaŋ.

12 Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba tɩya Gyuuma. Ɛɛwɩya dɩ ba aa rɛ ko kɩ yaa wɩbɔmɔ, mɩrɩsɩ hʋ daa Wɩɩsɩ sɩ kpa di ba sarɩya, amɛ abee gɛɛ buloŋ dɔgɩsɩɩ hʋ ba aa sɩ na rɛ yaa sʋʋ aa bɩ kaŋ tenii. Amɛ dɩ Gyuuma kɛ rɛ ko kɩ yaa wɩbɔmɔ, haŋ mɩrɩsɩ hʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa di ba sarɩya beewɩya ba kɛ gyɩŋ ba rɛ. 13 Mɩrɩsɩ nɩyɩ dʋŋ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ nala hʋ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ mʋ su, ba aa rɛ Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 14 Abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma aa bɩ gyɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba buloŋ, dɩ ba hakɩllɩ rɛ ko daga ba dɩ ba yaa wɩya mɩrɩsɩ no aa daga, ɛɛ daga nɩɩ mɩrɩsɩ hʋ we ba hakɩllɩ tɩyaŋ nɛ gɛɛ, abee ba aa bɩ gyɩŋ mɩrɩsɩ no buloŋ. 15 Ba wɩyaalɩya daga anɩɩ wɩya hʋ mɩrɩsɩ hʋ aa daga we ba tɩsɩ tɩyaŋ nɛ. Ba hakɩllɩ mɛ daga anɩɩ mɩrɩsɩ no we ba tɩsɩ tɩyaŋ nɛ, beewɩya, dɩ ba aa rɛ ko yaa wɩbɔŋ koo wɩwelii, ba aa gyɩma rɛ ba hakɩllɩ tɩyaŋ. 16 Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ ŋ aa basɩ daga anɩɩ nyɛ rɛ ba sɩ kɩɩ kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kaŋ nala wɩfaŋɩya buloŋ ko lɩɩ pʋlʋŋ a tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a di ba sarɩya. 17 Ka Ɩ mɛ, Ɩ nal aa baa dɩ ɩ yaa Gyuu rɛ, a kpa ɩ wɩɩ buloŋ we Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ tɩyaŋ, a kɩ daga ɩ tɩɩ anɩɩ ɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ weliŋ nɛ. 18 Ɩ baa dɩ ɩ gyɩŋ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ɩ kɩ yaa rɛ, beewɩya mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ daga ɩ wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 19 Ɩ baa dɩ ɩ rɛ yaa nyʋlɩma daatɩgɩɩ, a yaa nala hʋ aa we bilhuu tɩyaŋ mɛ kyaanʋʋ. 20 Ɩ baa dɩ ɩ rɛ yaa nal hʋ aa daga bambugo abee nala aa bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ. Beewɩya, ɩ laa di rɛ anɩɩ ɩ aa gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ wɩya, ɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ nɛ, a gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa yaa wɩtɩɩ mɛ.

21 Ɩ nal hʋ aa daga nala, bee rɛ tɩŋ ɩ bee daga ɩ tɩɩ kɛ? Ɩ aa daga nala rɛ dɩ ba ta kɩ gaa, aŋka ɩ tɩɩ kɛ kɩ gaa. 22 Ɩ aa baa dɩ nala ta kɩ kyɛɛ ba dɔŋtɩŋsɩ haana koo balama, aŋka ɩ tɩɩ kɛ kɩ kyɛɛ nala haana abee nala balama. Ɩ aa baa dɩ ɩ haasɩ vʋga marɩɩ rɛ, aŋ mʋ kɩ gaa kɩna vʋga dɩɩsɩ tɩyaŋ. 23 Ɩ aa daga ɩ tɩɩ rɛ anɩɩ ɩ kɛ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ nɛ, aŋ gʋla kɩ kyogi mɩrɩsɩ no, a kɩ we Wɩɩsɩ hɩɩsɩ tɩyaŋ. 24 Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa,

“Mamaa Gyuuma rɛ leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ.”

25 Dɩ mamaa rɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ kyurrr, ɛɛ kɛ ma pene hʋ kerii kaŋ memii rɛ. Amɛ dɩ mamaa rɛ ko bee tɩŋ ba, ma fa aa bɩ keri ma pene rɛ kpɩya. 26 Dɩ nal hʋ aa bɩ keri ʋ peŋ nɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ kyurrr, Wɩɩsɩ aa kpa ʋ anɩɩ ʋ keri ʋ peŋ nɛ. 27 Mamaa Gyuuma, ma gyɩŋ mɩrɩsɩ no rɛ beewɩya mamaa rɛ ba sabɩ ba tɩya, ka ma keri ma pene mɛ, amɛ abee gɛɛ buloŋ ma bee tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ. Ɛɛwɩya, nala hʋ aa bɩ keri ba pene aŋ kɩ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ ba sɩ maakyiye di ma sarɩya a kpa kyogisi tɩya ma. 28 Nyɛ daga anɩɩ wɩya ba aa yaa nal teŋbii tɩyaŋ daa rɛ aa leŋ ʋ yaa Gyuu tɩɩ. Ba aa keri ɩ peŋ mɛ dʋŋ daa daga anɩɩ ɩ yaa Gyuu tɩɩ rɛ. 29 Amɛ dɩ nal yaa Gyuu tɩɩ, ʋ yaa ʋ tɩya tɩyaŋ wɩɩ rɛ, ʋ bɩ yaa wɩɩ ba aa yaa ʋ teŋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ bɩl yaa nal hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kaŋ ʋ hakɩla bɩrɩmɩ, ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ nɛ tɩŋ. Nal no iriŋ bigisii lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ, nihuwobiŋ lee daa ʋ lɩɩ.

3

1 Ba nyɛ tɩyaŋ, dɩ nal lɛ yaa Gyuu, wɩbee rɛ ʋ kpa kpɩya nal hʋ aa bɩ yaa Gyuu. Gyuu yayɩ tɔnɔ rɛ yaa bee? Koo peŋ kerii tɔnɔ rɛ yaa bee? 2 Wɩtɩɩ rɛ Gyuu yayɩ kaŋ tɔnɔ rɛ ŋmanɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Tɔnɔ hʋ aa laasɩya rɛ nyɛ: Gyuuma nosi tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ wɩya we. 3 Wɩtɩɩ rɛ, ba badɔmɔŋ gyɩ bɩ kaŋ wɩtɩɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. Amɛ nyɛ yaŋ sɩ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ ta yaa wɩya hʋ ʋ aa baa ʋ sɩ yaa? 4 Aayɩ, ba mʋra rɛ! Abee nihuwobisi buloŋ aa yaa wɩnyɩyɛla mɛ, Wɩɩsɩ kɛ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ba saba Wɩɩsɩ wɩtɩɩ wɩya rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa,

“Dɩ ɩ ko kɩ basɩ wɩya, nal buloŋ aa na ba yaa wɩtɩɩ rɛ,

dɩ ɩ rɛ dii nal buloŋ sarɩya mɛ, ba aa na nɩɩ ɩ kɩna sʋma rɛ.”

5 Amɛ dɩ á wɩbɔmɔ yayɩ rɛ leŋ nala na weliŋ anɩɩ Wɩɩsɩ kɛ kaŋ wɩtɩɩ rɛ, á sɩ wuwo baa dɩ Wɩɩsɩ bee yaa weliŋ ʋ aa dɔgɩsɩ ma á wɩbɔmɔ wɩya? (Wɩɩ hʋ nal buloŋ aa sɩ pɩyɛsɩ rɛ nyɛ:) 6 Aayɩ, ba mʋra rɛ! Beewɩya dɩ Wɩɩsɩ rɛ fa bɩ kaŋ wɩtɩɩ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa a di dʋnɩya nala sarɩya? 7 Ka dɩ ŋ wɩnyɩyɛl lɛ leŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ kyaasɩ lɩɩ sɩŋ, a daga ʋ gaŋdarɩ, bee rɛ sɩ tɩŋ dɩ ʋ ha di ŋ sarɩya a kpa kyogisi tɩya ŋ a baa dɩ ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ. 8 Dɩ gɛɛ rɛ fa, bee rɛ tɩŋ á fa bɩ sɩ baa dɩ ma leŋ dɩ á kɩ yaa wɩbɔmɔ, dɩ wɩweliye ko. Nala badɔmɔŋ paalɩ kyogi ŋ feŋ nɛ anɩɩ ŋ tɩɩ gba basɩ nyɛ rɛ. Kyogisi hʋ aa maga bee nala no, ʋ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa tɩya ba.

Nal buloŋ bɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ

9 Dɩ nyɛ rɛ yaŋ, ma bɩɩna anɩɩ á nala hʋ aa yaa Gyuuma kɛ kpɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma rɛ? Aayɩ, á mɛ bɩ kpɩya ba. Ŋ laa sɩya leŋ ma gyɩma rɛ anɩɩ Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ yaa wɩbɔmɔ yosi rɛ. 10 Ba sabɩ gɛɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa,

“Nal buloŋ bɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, haalɩ nɩdɩgɩ mɛ.

11 Nal buloŋ tuwo a kaŋ wɩgyʋŋ, nal buloŋ mɛ tuwo a kyo dɩ ʋ tɩŋ Wɩɩsɩ.

12 Nal buloŋ kpaa hal yɩya Wɩɩsɩ rɛ. Ba buloŋ yaa wɩbɔmɔ nyʋgɩsɩ gyʋʋ mʋ rɛ.

Nal buloŋ tuwo a kɩ yaa wɩweliye, haalɩ nɩdɩgɩ mɛ.

13 Ba nyʋʋsɩ wɩbasɩya mʋrɩ nala kɩ kpʋ rɛ.

Wɩnyɩyɛ-bɔŋlɔrɩnɩ dʋŋ nɛ we ba nyʋʋsɩ tɩyaŋ

Wɩɩ buloŋ ba aa basɩ kaŋ hʋwoŋ nɛ anɩɩ dʋŋ hʋwoŋ.

14 Ba aa ŋmɩyɛsɩ ŋmɩyɛsɩ-bɔŋlɔrɩnɩ rɛ kɩ tɩya nala.

15 Ba bee yaa gyegye nala kpʋyɩ tɩyaŋ.

16 Dɩ ba aa rɛ ko mʋ lee kɛ buloŋ, kyogisi dʋŋ nɛ ba aa kyogi, a leŋ nala tɩsɩ kyogi.

17 Ba bɩ sɩ laa nyʋwa yaa wɩɩ buloŋ aa sɩ leŋ dɩ ba bee nala sʋma.

18 Ba bee fá Wɩɩsɩ mɛ.”

19 Á gyɩma anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ nɛ aa daga wɩɩ buloŋ mɛ, nala hʋ aa tɩŋ ba rɛ ba daga kɩ tɩya. Ɛɛ wɩya nal buloŋ bɩl bɩ sɩ wuwo baa dɩ ʋ kɛ bɩ yaa wɩɩ maga dɩ Wɩɩsɩ dɔgɩsɩ ʋ. Ɛɛ daga anɩɩ dʋnɩya nal buloŋ sarɩya rɛ Wɩɩsɩ sɩ di. 20 Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ, dɩ ba leŋ dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ mɩrɩsɩ no aa yaa buloŋ nɛ dɩ ba leŋ nal buloŋ gyɩma nɩɩ ʋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ.

Ɛɛ Wɩɩsɩ aa leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ

21 Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ daga ŋmanɩɩ hʋ nala aa sɩ tɩŋa a wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ. Ʋ ŋmanɩɩ hʋ bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. Amɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala buloŋ gyɩ dii ŋmanɩɩ no wɩya daŋsɩya rɛ. 22 Nala Yesu Krisita laadii tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ aa tɩŋa a leŋ dɩ nala yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. Nal buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, dɩ ʋ tɩɩna yaa Gyuu koo ʋ bɩ yaa Gyuu, ʋ rɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ kɛ lee nal buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 23 Nal nal buloŋ yaa wɩbɔmɔ rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ á bɩ kaŋ Wɩɩsɩ gaŋdarɩ hʋ fa aa maga dɩ á kana. 24 Amɛ Wɩɩsɩ tɩɩ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ma ta a leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. Á bɩ yaa wɩɩ buloŋ a maga dɩ ʋ yaa nyɛ tɩya ma. 25 Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ leŋ Yesu Krisita kpa ʋ mɩɩbol a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ sʋʋ hʋ tɩyaŋ a kpa á wɩbɔmɔ kyɛ ma. Ɛɛwɩya nal hʋ buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, Wɩɩsɩ aa kpa ʋ tɩɩna wɩbɔmɔ kyɛ ʋ rɛ. Wɩɩsɩ yaa wɩɩ no rɛ dɩ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ. Faafaa tɩyaŋ, ʋ fa kaŋ kenyiri rɛ a kpa ʋ nyuŋgolo yɩya nihuwobisi wɩbɔmɔ yayɩ. 26 Amɛ lagɩlagɩ no kɛ, Wɩɩsɩ bɩrɩmɩ ʋ sɩya kyaasɩ á wɩbɔmɔ rɛ. Nyɛ tɩyaŋ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, aŋ bɩl daga anɩɩ dɩ nal buloŋ nɛ ko laa Yesu wɩya di, ʋ aa leŋ ʋ tɩɩna yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ ʋ sɩya tɩyaŋ.

27 Wɩbee rɛ á yaŋ kana, a kɩ daga á tɩɩ? Á bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ, beewɩya mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ daa sɩ leŋ dɩ nal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, see ʋ tɩɩna Wɩɩsɩ laadii. 28 Ɛɛwɩya, wɩya hʋ tɩyaŋ á aa sɩna rɛ yaa nal Wɩɩsɩ laadii rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ tɩɩna yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ kɛ daa. 29 Koo ma bɩɩna anɩɩ Wɩɩsɩ yaa Gyuuma dʋŋ Wɩɩsɩ rɛ? Aayɩ. Ʋ yaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ Wɩɩsɩ rɛ. 30 Wɩɩsɩ yaa Wɩɩdɩgɩ dʋŋ nɛ. Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ, ba laadii tɩyaŋ nɛ ʋ aa tɩŋa, a leŋ dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 31 Nyɛ yaŋ daga anɩɩ á laadii leŋ á kpa Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ ta rɛ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! Amɛ á Wɩɩsɩ laadii hʋ rɛ sɩ leŋ dɩ á marɩ gyɩŋ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ weliŋ.

4

Abɩraham Wɩɩsɩ laadii

1 Wɩbee rɛ á sɩ basɩ á Gyuuma naabaa Abɩraham lugo tɩyaŋ? Ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, wɩgɛɛma rɛ ʋ na wɩya no á aa basɩ tɩyaŋ. 2 Dɩ ʋ wɩyaalɩya rɛ fa tɩŋ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ʋ fa kaŋ wɩɩ ʋ aa sɩ wuwo kpa kɩ daga ʋ tɩɩ, amɛ Wɩɩsɩ kɛ sɩya tɩyaŋ fa ta daa. 3 Amɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ anɩɩ Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 4 Dɩ nal lɛ tʋŋ tʋma dɩ ba tun-ʋ, tuno hʋ ʋ aa laa bɩ yaa kyɔgɩta. Ʋ tʋma rɛ a laa. 5 Amɛ dɩ nal lɛ bee deŋ ʋ wɩyaalɩya tɩyaŋ aŋ laa Wɩɩsɩ di anɩɩ ʋ rɛ aa leŋ wɩbɔŋyaal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, ʋ tɩɩna laadii no tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa a leŋ dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 6 Wɩɩ no rɛ Kuwori Deviti gyɩ basɩ, a daga anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ rɛ leŋ dɩ nal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ bɩ yaa gɛɛ akuu tɩɩna wɩyaalɩya wɩya, dɩ ʋ tɩɩna yaa nyusʋŋtɩɩna rɛ. Nyɛ rɛ Kuwori Deviti basɩ:

7 “Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ wɩyaakyogiye Wɩɩsɩ aa kpaa kyɛ ba.

Nala hʋ wɩbɔmɔ Wɩɩsɩ bɩl aa bee liisi,

8 Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa bɩ magɩlɩ ʋ wɩbɔmɔ kɩ biŋ.”

9 Nyusʋŋ no wɩya Kuwori Deviti aa basa, ʋ yaa nala hʋ aa keri ba pene dʋŋ kɩŋ nɛ? Aayɩ, nala hʋ aa bɩ keri ba pene mɛ pɛɛ rɛ. Á aa kɩ basɩ saŋa buloŋ nɛ anɩɩ Abɩraham Wɩɩsɩ laadii rɛ gyɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10 Saŋa bee tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ leŋ Abɩraham yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna no? Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ gyɩ keri ʋ peŋ nɛ koo dɩ ʋ ha gyɩ bɩ keri ʋ peŋ? Wɩɩsɩ gyɩ aa leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna gɛɛ dɩ ʋ ha gyɩ bɩ keri ʋ peŋ. 11 Abɩraham peŋ hʋ kerii gyɩ yaa magɩl lɛ, a daga anɩɩ ʋ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, dɩ ʋ ha bɩ keri ʋ peŋ. Ɛɛ wɩya nala hʋ buloŋ aa bɩ keri ba pene aŋ laa Wɩɩsɩ di, ʋ leŋ ba mɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, Abɩraham nɛ yaa ba naabaa. 12 Ʋ rɛ yaa nala hʋ aa keri ba pene mɛ naabaa. Amɛ ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba aa keri ba pene dʋŋ wɩya rɛ tɩŋ ʋ yaa ba naabaa. Ba mɩɩbol tɩyaŋ, ba laa Wɩɩsɩ di a pɛ ba pene hʋ kerii tɩyaŋ nɛ, anɩɩ á naabaa Abɩraham mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di aŋ na keri ʋ peŋ gɛɛ.

13 Nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee tɩya Abɩraham bee ʋ doho nala anɩɩ ʋ sɩ kpa dʋnɩya buloŋ tɩya ba, ʋ bɩ kɩɩ Abɩraham gyɩ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ nɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ we nyʋwa no. Amɛ Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di ka Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ tɩŋ ʋ gyɩ we nyʋwa no. 14 Dɩ nala hʋ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ dʋŋ nɛ Wɩɩsɩ fa we nyʋwa no tɩya, ɛɛ kɛ Wɩɩsɩ laadii fa yaa waasʋ rɛ, ka nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa we mɛ fa bee kaŋ tɔnɔ buloŋ. 15 Beewɩya Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ leŋ Wɩɩsɩ baaŋ kɩ sii nala nyuu tɩyaŋ nɛ. Dɩ mɩrɩsɩ rɛ fa tuwo, wɩkyogiye mɛ fa bee we doŋ.

16 Ɛɛwɩya, nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa wee, nala laadii tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ tɩŋa a yaa wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ, dɩ ʋ yaa wɩɩ Wɩɩsɩ aa yaa tɩya ma waasʋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ. Nyɛ yaŋ daga anɩɩ Abɩraham doho nala buloŋ kɔnɩ sɩ na wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba nala hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ dʋŋ nɛ ʋ sɩ yaa wɩɩ no tɩya, amɛ abee ba nala hʋ buloŋ aa laa Wɩɩsɩ di anɩɩ Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di gɛɛ. Beewɩya Abɩraham nɛ yaa á buloŋ naabaa Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ba basɩ nyɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ abaa,

17 “Ŋ leŋ ɩ yaa paalʋʋ gyamaa nala kuwo rɛ.”

Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ Abɩraham nɛ yaa á buloŋ kuwo. Wɩɩsɩ hʋ aa wuwo leŋ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, aŋ bɩl wuwo leŋ kɩna gyɩ aa tuwo mɛ we doŋ, Wɩɩsɩ no rɛ Abɩraham gyɩ laa di gɛɛ. 18 Wɩɩ buloŋ gyɩ tuwo aa sɩ leŋ dɩ Abɩraham kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ wɩɩ no Wɩɩsɩ aa baa ʋ sɩ yaa, kɔnɩ sɩ yaa, amɛ ʋ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ, a ha kɩ yɩyɛlɩ. Ɛɛwɩya, ʋ kɔnɩ gyɩ ko yaa paalʋʋ gyamaa nala kuwo rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ aa basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ doho nala sɩ yʋga anɩɩ kyɩŋwʋlɩya gɛɛ. 19 Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ gyɩ aa basɩ wɩɩ no tɩya Abɩraham, dɩ Abɩraham gyɩ yaa nɩɩ bɩsɩ kɔɔ rɛ. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ ʋ hɩyasa rɛ, a bɩl bɩ kaŋ dee aa sɩ wuwo lʋl biye. Ʋ haaŋ Saara mɛ gyɩ yaa hapɩrɩ rɛ, a mɛ hɩyasɩ. Abee gɛɛ buloŋ, Abɩraham ha gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. 20 Abɩraham gyɩ bɩ yaa Wɩɩsɩ sige nyʋwa hʋ ʋ aa wee tɩyaŋ. Amɛ ʋ gyɩ marɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ weliŋ, a kɩ dannɩ ʋ wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ yaa tɩya ʋ wɩya. 21 Beewɩya ʋ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ weliŋ, a bee yaa sige mʋhʋ mɛ anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ dee rɛ ʋ aa sɩ yaa wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ. 22 Ʋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di nyɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 23 Ba aa saba a baa dɩ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, Abɩraham dʋŋ wɩya daa ba sabɩ gɛɛ. 24 Ba saba gɛɛ á nala hʋ mɛ Wɩɩsɩ aa sɩ leŋ dɩ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma akuu á aa laa ʋ di wɩya rɛ. Wɩɩsɩ rɛ yaa nal hʋ aa kyisi á Tɩɩna Yesu sʋʋ tɩyaŋ. 25 Ʋ leŋ Yesu sʋba á wɩbɔmɔ wɩya rɛ, a bɩl leŋ ʋ sii sʋʋ tɩyaŋ mɛ dɩ á wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ.

5

Nyɛ kɛ á bee Wɩɩsɩ mɩɩgɩ sʋma rɛ

1 Nyɛ kɛ á aa laa Wɩɩsɩ di, ʋ leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ nyɛ, Wɩɩsɩ tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a leŋ á beel-ʋ mɩɩgɩ sʋma. 2 Akuu á aa laa Krisita di wɩya, ʋ leŋ á gyʋʋ Wɩɩsɩ lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ. Lagɩlagɩ no á aa gyʋʋ Wɩɩsɩ lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nyɛ, á aa gyʋwɔsɩ rɛ beewɩya á kaŋ bayɩyɛla rɛ anɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ á mɛ kaŋ ʋ gaŋdarɩ hʋ. 3 Ɛɛ mɛ dʋŋ daa, á aa gyʋwɔsɩ rɛ akuu tʋwara hʋ á aa naa wɩya, beewɩya á gyɩma anɩɩ tʋwara no sɩ leŋ dɩ á kaŋ mala. 4 Dɩ ámaa rɛ kaŋ mala, ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛlɩ á tɩyaŋ. Dɩ ámaa rɛ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛla á tɩyaŋ, ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ á kaŋ bayɩyɛla. 5 Bayɩyɛla hʋ á aa kana, á bɩ sɩ maakyiye dɩ hɩɩsɩ, beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ Wiyesi Welii hʋ ʋ aa kpaa tɩya ma tɩyaŋ nɛ a kpa ʋ kyori we á tɩsɩ tɩyaŋ.

6 Beewɩya saŋa hʋ á ha fa aa we á wɩbɔmɔ tɩyaŋ, a bɩ kaŋ dee á aa sɩ wuwo lɩɩ á tɩɩ ba tɩyaŋ, haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ biŋ kyɛɛ, a leŋ Krisita ko sʋba á wɩya. 7 Ʋ yaa wɩduwo rɛ abee nal aa sɩ laa nyʋwa sʋba nɩtɩɩ wɩya. Amɛ kapuwo nal kɛ sɩ laa nyʋwa sʋba nal aa yaa wɩweliye wɩya. 8 Amɛ Wɩɩsɩ daga ma anɩɩ ʋ kyo ma rɛ kɩŋkaŋ, beewɩya saŋa hʋ á ha gyɩ aa yaa wɩbɔŋyaala tɩyaŋ nɛ Krisita sʋba á wɩya. 9 Krisita aa sʋba a kpa ʋ kyal sasɩ á wɩbɔmɔ a leŋ á mɩɩgɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ nyɛ, nyɛ kɛ rɛ gba Wɩɩsɩ sɩ marɩ kuu Krisita wɩya a laa ma ta kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ na baaŋ dʋnɩya nala buloŋ nyuu tɩyaŋ dʋnɩya kyɛtenii. 10 Á bee Wɩɩsɩ fa kyogi dɔmɔŋ nɛ. Amɛ Wɩɩsɩ mɩɩgɩ leŋ á beel-ʋ yaa sʋma rɛ, akuu ʋ Biye hʋ aa sʋba á wɩya nyubaanɩŋ. Krisita sʋʋ aa leŋ á mɩɩgɩ yaa Wɩɩsɩ kyaŋsɩ nyɛ, ʋ aa weye nyɛ kɛ rɛ ʋ sɩ marɩ laa ma ta dɩ Wɩɩsɩ ta dɔgɩsɩ ma. 11 Amɛ ɛɛ mɛ dʋŋ daa, Krisita nyubaanɩŋ, á tenni fɩyɛla Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, beewɩya ʋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a leŋ á beel-ʋ mɩɩgɩ sʋma.

Ba kpaa Adama abee Krisita magɩsɩ dɔmɔŋ

12 Nɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ wɩbɔmɔ yayɩ tɩŋa a ko gyʋʋ dʋnɩya. Wɩbɔmɔ yayɩ mɛ rɛ tɩŋ sʋʋ we dʋnɩya tɩyaŋ, beewɩya dʋnɩya nala buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ rɛ tɩŋ sʋʋ we dʋnɩya buloŋ tɩyaŋ. 13 Wɩbɔmɔ yayɩ gyɩ we dʋnɩya tɩyaŋ nɛ, ka Wɩɩsɩ gyɩ na kpa ʋ mɩrɩsɩ hʋ tɩya Moosi, amɛ dɩ mɩrɩsɩ rɛ tuwo, ba bɩ magɩlɩ wɩbɔmɔ mɛ kɩ biŋ. 14 A lɩɩ á naabaa Adama saŋa hʋ a kaŋ kɩ ko á naabaa Moosi saŋa hʋ, sʋʋ rɛ gyɩ laa dʋnɩya buloŋ tɩŋa, haalɩ abee nala hʋ gyɩ aa we doŋ a bɩ vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa anɩɩ Adama gyɩ aa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa gɛɛ. Adama rɛ gyɩ yaa nal hʋ aa sɩ ko daaliiŋ, nal no rɛ yaa Krisita.

15 Amɛ nala no balɩya bɩ yaa kɩdɩgɩ, beewɩya Wɩɩsɩ bɔnyɛ wɩɩ hʋ ʋ aa kpaa yaa ma ʋ bee wɩɩ hʋ Adama wɩbɔŋ hʋ yayɩ aa kaŋ ko bɩ kɩɩ dɔmɔŋ. Ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ anɩɩ Adama wɩbɔŋ hʋ ʋ aa yaa leŋ nala yʋga sʋba rɛ, amɛ Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ daga ʋ bɔnyɛ tɩya nala yʋga rɛ a te gɛɛ. 16 Amɛ Wɩɩsɩ bɔnyɛ wɩɩ hʋ ʋ aa kpaa yaa ma ʋ bee wɩɩ hʋ Adama wɩbɔŋ hʋ aa kaŋ ko dʋnɩya kʋla rɛ. Akuu nɩdɩgɩ no wɩbɔŋ hʋ ʋ aa yaa wɩya, Wɩɩsɩ kpaa kyogisi tɩya á buloŋ nɛ. Amɛ nala aa yaa wɩbɔmɔ yʋga hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ bɔnyɛ hʋ tɩyaŋ nɛ a kpa á wɩbɔmɔ kyɛ ma, aŋ leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 17 Adama wɩbɔŋ hʋ ʋ aa yaa rɛ tɩŋ sʋʋ ko laa dʋnɩya tɩŋa. Amɛ wɩɩ hʋ Yesu Krisita aa yaa tɩya ma, ʋ tɔnɔ rɛ tee wɩɩ hʋ Adama wɩbɔŋ hʋ aa kaŋ ko. Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu tɩyaŋ nɛ a fá á sikii yʋga a leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ abee bɔnyɛ. Nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ bɔnyɛ no, ka ʋ fá ba sikii a leŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, ba sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, ka dɩ ba bee Yesu Krisita dɩ koro.

18 Ɛɛwɩya, nɩdɩgɩ wɩbɔŋ aa yaŋ wuwo leŋ Wɩɩsɩ kpa kyogisi tɩya nal buloŋ gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ nɩdɩgɩ tɩpʋlʋŋ wɩyaaweliye mɛ wuwo leŋ nal buloŋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a kaŋ mɩɩbol. 19 Nɩdɩgɩ aa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa aa leŋ nala yʋga yaa wɩbɔŋyaala gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ nɩdɩgɩ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa mɛ sɩ leŋ dɩ nala yʋga yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 20 Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ Mɩrɩsɩ hʋ tɩya Moosi rɛ yaa dɩ ba leŋ nala gyɩŋ ba wɩbɔmɔ aa yʋga maga gɛɛ. Amɛ saŋa hʋ nala aa ko marɩ yaa wɩbɔmɔ yʋga, haŋ saŋa hʋ rɛ Wɩɩsɩ mɛ marɩ daga ʋ bɔnyɛ yʋga á lee. 21 Ɛɛwɩya, wɩbɔmɔ gyɩ aa yaŋ tɩŋ sʋʋ tɩyaŋ a laa dʋnɩya tɩŋa gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ bɔnyɛ mɛ mɩɩgɩ tɩŋ tɩpʋlʋŋ hʋ ʋ aa leŋ á kana tɩyaŋ a laa dʋnɩya tɩŋa, dɩ gɛɛ leŋ á tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii.

6

Krisita rɛ leŋ á mɩɩbol kaŋ tɔnɔ

1 Ba aa kɩɩ nyɛ, wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Á marɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ dɩ Wɩɩsɩ mɛ marɩ kɩ daga ma ʋ bɔnyɛ koo? 2 Aayɩ, ba mʋra rɛ! Á kpʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ á yaŋ sɩ yaa a ha we wɩbɔmɔ tɩyaŋ kɩ yaa? 3 Ma buloŋ gyɩma anɩɩ ba aa foo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ á bee Yesu Krisita yaa kɩdɩgɩ wɩya, ɛɛ daga anɩɩ á beel-ʋ buloŋ nɛ sʋba gɛɛ. 4 Á wɩɩkyʋwalnɩɩ hʋ foyi kɩɩ gɛɛ anɩɩ á beel-ʋ buloŋ nɛ sʋba, ba kpa ma hogo gɛɛ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ á mɛ kaŋ mɩɩbofalɩɩ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpaa ʋ gaŋdaa dee hʋ a kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ ʋ mɩɩgɩ kaŋ mɩɩbol gɛɛ.

5 Beewɩya, dɩ á beel-ʋ rɛ sʋba sʋʋdɩgɩ, ɛɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ma mɛ sʋʋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ gyɩ aa kyisi ʋ gɛɛ. 6 Á gyɩma anɩɩ ba gyɩ aa kaŋ Krisita kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ nyuu ʋ sʋba gɛɛ, ʋ bee á mɩɩbobɩnɩɩ hʋ wɩkanɩya buloŋ nɛ ba gyɩ kpʋ gɛɛ. Ɛɛ yaa rɛ dɩ á wɩyaabɔmɔ ta bɩl kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ a leŋ dɩ á bɩl yaa wɩbɔmɔ yosi. 7 Beewɩya dɩ nal buloŋ nɛ ko sʋba, ʋ foro rɛ, wɩbɔmɔ bɩl bɩ kaŋ dee ʋ nyuu tɩyaŋ. 8 Ʋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ á bee Krisita buloŋ aa sʋba wɩya, á laa di rɛ anɩɩ á mɛ sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a we ʋ lee. 9 Á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ aa yaŋ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ bɩl bɩ sɩ sʋba, ɛɛ wɩya sʋʋ bɩl bɩ kaŋ dee ʋ nyuu tɩyaŋ. 10 Sʋʋ hʋ ʋ aa sʋba daga anɩɩ ʋ kpʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta rɛ, a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Ɛɛwɩya, mɩɩbol hʋ ʋ aa kana gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ wɩya rɛ ʋ kana ʋ. 11 Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ma mɛ kpa ma tɩɩ anɩɩ ma kpʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta rɛ, aŋ kaŋ mɩɩbofalɩya Wɩɩsɩ wɩya, akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya.

12 Ɛɛwɩya ma ta bɩl leŋ dɩ wɩbɔmɔ yayɩ laa ma teŋbiye no aa yaa kɩsʋbɩya tɩŋa, dɩ ma kɩ yaa wɩbɔmɔ hʋ ma teŋbiye aa kyɛ. 13 Ʋ bɩ maga dɩ ma kpa ma teŋbiye lee kɩdɩgɩ buloŋ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. Amɛ ma kpa ma tɩɩma tɩya Wɩɩsɩ anɩɩ nala ba aa kyise sʋʋ tɩyaŋ, ba kaŋ mɩɩbol, a kpa ma teŋbiye leye buloŋ tɩya Wɩɩsɩ dɩ ʋ leŋ dɩ ma kɩ yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ. 14 Ma ta leŋ dɩ wɩbɔmɔ bɩl kaŋ dee ma nyuu tɩyaŋ, beewɩya mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine daa ma bɩl kɩ tɩŋa, amɛ Wɩɩsɩ rɛ aa deŋ ma ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ ma ta kɩ yaa wɩbɔmɔ. 15 Ɛɛ rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Lagɩlagɩ no mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine bɩl aa bɩ kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ, ka Wɩɩsɩ kɩ deŋ ma abee ʋ bɔnyɛ nyɛ, á sɩ wuwo kuu gɛɛ wɩya kɩ yaa wɩbɔmɔ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! 16 Ma bɩ gyɩma anɩɩ dɩ mamaa rɛ kpaa ma tɩɩ tɩya nal, a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa anɩɩ yosi, ma kɔnɩ yaa tɩɩna yosi rɛ? Ɛɛ daga anɩɩ dɩ mamaa rɛ ko leŋ wɩbɔmɔ kaŋ ma yaa yosi, ma litenii buloŋ nɛ yaa sʋʋ. Amɛ dɩ mamaa rɛ ko kpa ma tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ, a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa anɩɩ yosi, ʋ sɩ leŋ dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 17 Amɛ á aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ, beewɩya ma fa yaa wɩbɔmɔ yosi rɛ, ka lagɩlagɩ no ma mɩɩgɩ kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ wɩya hʋ ba aa daga ma abee ma tɩsɩ buloŋ nɛ. 18 Wɩɩsɩ laa ma ta wɩbɔmɔ nosi tɩyaŋ nɛ, ma mɩɩgɩ ko yaa Wɩɩsɩ yosi, dɩ ma wuwo kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ. 19 (Wɩya hʋ ma aa gyɩma rɛ ŋ kpa basɩ kɩ magɩsɩ nyɛ, beewɩya, ɛɛ hʋ ma aa kɩya, ma wɩya memii nɩɩ hayɛ). Ma fa kaŋ ma tɩɩma bɩrɩmɩ wɩbɔmɔ yosi rɛ, a fa yaa bisiŋ wɩya abee tahaa wɩya gyʋʋ kɩ mʋ. Lagɩlagɩ no, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ma kaŋ ma tɩɩma bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ yosi, dɩ gɛɛ leŋ ma wuwo kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ a ko yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ.

20 Saŋa hʋ ma fa aa yaa wɩbɔmɔ yosi hʋ, ma sɩya fa tuwo wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ yayɩ. 21 Wɩya hʋ ma fa aa yaa, bekiŋ tɔnɔ rɛ ma na ba tɩyaŋ? Lagɩlagɩ no, haŋ wɩya hʋ mɩɩgɩ yaa hɩɩsɩ rɛ ma lee. Wɩya no litenii buloŋ nɛ yaa sʋʋ. 22 Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ laa ma ta rɛ wɩbɔmɔ nosi tɩyaŋ ma yaa ʋ yosi. Wɩɩ no tɔnɔ rɛ yaa ma aa sɩ yaa nɩtɩɩma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 23 Beewɩya, wɩbɔmɔ yayɩ tuno rɛ yaa sʋʋ. Amɛ Wɩɩsɩ bɔnyɛ kɩŋ hʋ ʋ aa tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a kpa tɩya ma rɛ yaa mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii.

7

Mɩrɩsɩ hʋ bɩl bɩ kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ

1 Ŋ naabalɩya, ŋ gyɩma anɩɩ ma yaa nala hʋ aa gyɩŋ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ nɛ. Ma gyɩma anɩɩ dɩ nihuwobiŋ buloŋ nɛ we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ʋ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ʋ kɩ tɩŋ mɩrɩsɩ no. 2 Ma leŋ dɩ á kpa ʋ magɩsɩ anɩɩ haaŋ aa yala bala. Dɩ haaŋ nɛ ko yala bala, mɩra daga anɩɩ ʋ bɩl bɩ tɩŋa ʋ tɩɩ ʋ bala hal tɩyaŋ saŋa hʋ ʋ bala hʋ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. Amɛ dɩ ʋ bala hʋ rɛ ko sʋba, ɛɛ daga nɩɩ ʋ laa ʋ tɩɩ rɛ haŋ bala yalɩɩ mɩra hʋ tɩyaŋ. 3 Ɛɛ wɩya dɩ ʋ bala hʋ rɛ ha we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ka dɩ ʋ vɩya ʋ aŋ mʋ yala badɩma, ba aa yɩrɩ ʋ hasɔŋsɔnnɩ rɛ. Amɛ dɩ ʋ bala hʋ rɛ ko sʋba, mɩra daga anɩɩ ʋ laa ʋ tɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, dɩ ʋ rɛ yaŋ mʋ yala badɩma mɛ, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo baa dɩ ʋ yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ.

4 Ŋ naabalɩya, nyɛ tɩɩ rɛ ʋ kɩɩ ma mɛ lee, beewɩya Krisita aa sʋba gɛɛ daga anɩɩ ma mɛ kpʋʋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine tɩŋɩɩ ta rɛ gɛɛ. Lagɩlagɩ no, Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa kyise sʋʋ tɩyaŋ nɛ tɩŋ ma, dɩ gɛɛ leŋ dɩ á wuwo kɩ yaa wɩya aa kaŋ tɔnɔ a tɩya Wɩɩsɩ. 5 Saŋa hʋ á teŋbii wɩyaabɔmɔ fa aa kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ fa leŋ wɩbɔmɔ yayɩ yʋwaŋ kaŋ ma rɛ, a kaŋ á buloŋ mʋ we sʋʋ bʋwa tɩyaŋ. 6 Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ laa ma ta wɩya hʋ fa aa kaŋ ma yaa yosi tɩyaŋ nɛ akuu á aa kpʋʋ mɩrɩsɩ no tɩŋɩɩ ta wɩya, dɩ á wuwo kɩ tɩŋ ŋmaŋfalɩɩ hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma aŋ ta kɩ tɩŋ ŋmaŋbɩnɩɩ hʋ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ aa daga ma.

Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ rɛ aa daga wɩɩ hʋ aa yaa wɩbɔŋ

7 Wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Á sɩ wuwo baa dɩ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ yaa wɩbɔmɔ rɛ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! Amɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ leŋ ŋ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa wɩbɔŋ. Dɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ fa bɩ baa dɩ á ta kpaa á hakɩllɩ we nala kɩna tɩyaŋ, ŋ fa bɩ sɩ gyɩma anɩɩ gɛɛ yaa wɩbɔŋ nɛ. 8 Amɛ mɩra no aa we doŋ wɩya, wɩbɔmɔ tɩŋ ʋ tɩyaŋ nɛ a mʋrɩ ŋ we, ŋ kpa ŋ hakɩla we kɩna iriŋ buloŋ tɩyaŋ. Dɩ mɩrɩsɩ rɛ fa tuwo, wɩbɔmɔ fa yaa wɩsʋʋnɩ rɛ. 9 Saŋa hʋ ŋ fa aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ ʋ fa kɩɩ gɛɛ anɩɩ ŋ aa bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. Amɛ ŋ aa ko gyɩŋ mɩra no ko teŋ, ɛɛ tɩyaŋ nɛ ŋ yaŋ na anɩɩ ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ, a sʋba Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10 Ŋ naa anɩɩ mɩra hʋ fa aa maga dɩ ʋ tɩya ŋ mɩɩbol, ʋ rɛ mɩɩgɩ ko kana ŋ we sʋʋ bʋwaŋ. 11 Mɩra no aa we doŋ wɩya, wɩbɔmɔ tɩŋ ʋ tɩyaŋ nɛ, a mʋrɩ kpʋ ŋ. 12 Ɛɛ nyuniŋ, Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩɩ kɛ bɩ kaŋ wɩbɔŋ buloŋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ mɛ bɩ yaa wɩbɔŋ. Ba buloŋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ, a yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ, a weliye mɛ. 13 Nyɛ yaŋ daga anɩɩ wɩya hʋ aa yaa wɩweliye rɛ kana ŋ we sʋʋ bʋwaŋ koo? Aayɩ, ɛɛ daa! Wɩbɔmɔ yayɩ rɛ kpʋʋ ŋ. Wɩbɔmɔ tɩŋ wɩya hʋ aa yaa wɩweliye tɩyaŋ nɛ a kpʋ ŋ dɩ á wuwo gyɩŋ gɛɛ wɩbɔmɔ kɔnɩ aa kɩya. Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ leŋ á marɩ gyɩma anɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ lɔrɔ rɛ kɩŋkaŋ.

Lʋgʋ hʋ aa we á tɩsɩ tɩyaŋ

14 Á gyɩma anɩɩ Mɩrɩsɩ hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. Amɛ ŋ kɛ yaa nihuwobiŋ aa sɩ maakyiye sʋba rɛ, a yaa wɩbɔmɔ yoŋ. 15 Ŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa kana ŋ kɩ yaa, beewɩya ŋ bee yaa wɩya hʋ ŋ aa kyo dɩ ŋ kɩ yaa, amɛ wɩya hʋ ŋ aa bɩ kyo, ba aa rɛ ŋ kɩ yaa. 16 Ŋ aa yaa wɩya hʋ ŋ aa bɩ kyo nyɛ, ɛɛ daga anɩɩ ŋ laa di anɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 17 Ɛɛwɩya, ba aa kɩɩ nyɛ, ŋ tɩɩ daa aa yaa wɩya no, amɛ bɔŋlɩŋ hʋ aa we ŋ tɩya tɩyaŋ nɛ leŋ ŋ kɩ yaa gɛɛ. 18 Ŋ gyɩma anɩɩ wɩwelii buloŋ tuwo ŋ nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ. Beewɩya ŋ fa kyo dɩ ŋ kɩ yaa wɩweliye rɛ, aŋ bɩ wuwo kɩ yaa ba. 19 Wɩweliye hʋ ŋ aa kyo dɩ ŋ kɩ yaa, ba daa ŋ kɩ yaa amɛ wɩbɔmɔ hʋ ŋ aa bɩ kyo ŋ kɩ yaa ba aa rɛ ŋ kɩ yaa. 20 Dɩ mɩyaŋ nɛ yaŋ aa yaa wɩya hʋ ŋ aa bɩ kyo, ɛɛ daga anɩɩ ŋ daa aa yaa, amɛ bɔŋlɩŋ hʋ aa we ŋ tɩya tɩyaŋ nɛ leŋ ŋ kɩ yaa ba.

21 Nyɛ kɛ, ŋ naa anɩɩ wɩɩ hʋ aa yaa ŋ nɛ nyɛ: Dɩ mɩyaŋ nɛ ko kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa wɩwelii, wɩbɔŋ nɛ ŋ aa mɩɩgɩ kpa yaa. 22 Ŋ tɩya tɩyaŋ, ŋ kyo Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ, a kyo dɩ ŋ kɩ tɩŋ ba mɛ. 23 Amɛ ŋ naa anɩɩ wɩdʋma rɛ mɩɩgɩ we ŋ tɩyaŋ, a kana ŋ kɩ tʋma, a kaŋ wɩɩ hʋ ŋ aa kyo ŋ hakɩla tɩyaŋ kɩ lʋga. Wɩɩ no leŋ ŋ yaa wɩɩ hʋ aa leŋ ŋ kɩ yaa wɩbɔmɔ yoŋ nɛ. 24 Ŋ wɩya kaŋ sikii rɛ. Ŋ teŋbii wɩyaalɩya kana ŋ kɩ mʋ dɩ ba we sʋʋ bʋwaŋ nɛ. Aŋnɛ rɛ sɩ laa ŋ ta? 25 Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ, beewɩya ʋ rɛ sɩ wuwo laa ŋ ta wɩɩ no tɩyaŋ, á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ. Wɩɩ hʋ tɩyaŋ ŋ aa wee rɛ nyɛ: Ŋ hakɩla tɩyaŋ ŋ kyo dɩ ŋ tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ amɛ ŋ nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ ŋ yaa wɩbɔmɔ yoŋ nɛ.

8

Mɩɩbofalɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa tɩya ma

1 Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ bɩl bɩ sɩ kpa kyogisi tɩya nala hʋ bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ. 2 Beewɩya, Yesu Krisita nyubaanɩŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ laa ma ta rɛ wɩbɔmɔ abee sʋʋ nosi tɩyaŋ, a tɩya ma mɩɩbol. 3 Mɩrɩsɩ hʋ fa bɩ wuwo lɩɩ ma lɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, beewɩya á nihuwobiŋlɩŋ bɩ leŋ á wuwo tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ. Amɛ Wɩɩsɩ mɩɩgɩ tɩŋ ŋmaŋdɩma rɛ a laa ma ta. Ŋmaŋdɩma no rɛ yaa ʋ aa taa ʋ tɩɩ biye ʋ kɩɩ á nihuwobisi aa yaa wɩbɔŋyaala, a ko tuu dʋnɩya a kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ á wɩbɔmɔ wɩya, a tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kpʋ dee hʋ wɩbɔmɔ fa aa kana á nyʋʋ tɩyaŋ a ta. 4 Wɩɩsɩ yaa wɩɩ no rɛ dɩ á nala hʋ aa tɩŋ Wiyesi Welii hʋ kyɛrɩ á mɩɩbol tɩyaŋ, aŋ bee tɩŋ á teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ ba bʋwaŋ, beewɩya ba yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 5 Nala hʋ aa tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya ba mɩɩbol tɩyaŋ, ba aa kpa ba hakɩllɩ buloŋ we ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya dʋŋ tɩyaŋ nɛ, amɛ nala hʋ kɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa ba mɩɩbol tɩyaŋ, aa kpa ba hakɩllɩ buloŋ we wɩya hʋ Wiyesi Welii aa kyo tɩyaŋ nɛ. 6 Dɩ ámaa rɛ kpaa á nyuu we á teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, wɩɩ hʋ á aa sɩ na lɩɩ doŋ nɛ yaa sʋʋ. Amɛ dɩ á maa rɛ kpaa á nyuu we Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ á kaŋ mɩɩbol a hɔŋ abee laaŋfɩya. 7 Ɛɛ wɩya, dɩ nal lɛ kpa ʋ nyuu buloŋ we ʋ teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, ʋ aa bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ dɔŋ nɛ, beewɩya, ʋ bee tɩŋ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa daga, ʋ paalɩ bɩ sɩ wuwo tɩŋ ba mɛ gba. 8 Nala hʋ aa tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, ba bɩ sɩ wuwo fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ.

9 Amɛ dɩ Krisita Wiyesi Welii hʋ rɛ ko we ma tɩyaŋ, ma kɛ bee tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ. Ma aa tɩŋ wɩya hʋ Krisita Wiyesi Welii hʋ aa daga ma rɛ. Dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ tuwo nal buloŋ tɩyaŋ, ʋ tɩɩna bɩ yaa Krisita nal. 10 Dɩ Krisita rɛ we ma tɩsɩ tɩyaŋ, abee ma teŋbiye kɛ ha aa sɩ sʋba akuu ma wɩbɔmɔ wɩya buloŋ mɛ, ka Wiyesi Welii hʋ leŋ ma kaŋ mɩɩbol lɛ, beewɩya Wɩɩsɩ leŋ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ ʋ sɩya tɩyaŋ. 11 Dɩ Wɩɩsɩ, nal hʋ aa kyisi Yesu sʋʋ tɩyaŋ Wiyesi Welii hʋ rɛ we ma tɩyaŋ, ʋ sɩ tɩŋa haŋ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ, a kyisi ma teŋbiye hʋ aa sɩ sʋba mɛ sʋʋ tɩyaŋ, a leŋ dɩ ma kaŋ mɩɩbol.

12 Ɛɛwɩya, ŋ naabalɩya, wɩɩ hʋ aa yaa fɩlɩɩ tɩya ma rɛ yaa dɩ á kɩ tɩŋ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa, aŋ ta kɩ tɩŋ á teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ. 13 Beewɩya dɩ mamaa rɛ aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, ma sɩ sʋba. Amɛ dɩ mamaa rɛ leŋ Wiyesi Welii hʋ kpʋ ma teŋbii wɩyaabɔmɔ ta, ka dɩ ma kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa ma sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 14 Beewɩya, nala hʋ buloŋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa, ba aa rɛ yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ. 15 Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ʋ aa kpaa we ma tɩyaŋ bɩ kaŋ ma bɩrɩmɩ yosi, a kpa kambɩŋ we ma, amɛ ʋ leŋ ma yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, á kɩdɩgɩ buloŋ aa wuwo yɩrɩ Wɩɩsɩ abaa, “Ŋ Kuwo Wɩɩsɩ.” 16 Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ leŋ á gyɩma á hakɩllɩ tɩyaŋ anɩɩ á kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. 17 Á aa yaa Wɩɩsɩ biisi nyɛ, á bee Krisita buloŋ nɛ sɩ tɩŋ kɩna hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa biŋ gbala ʋ nala. Dɩ ámaa rɛ na tʋwara anɩɩ Krisita aa naa tʋwara gɛɛ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ á mɛ yaa gaŋdaala anɩɩ ʋ aa leŋ Krisita yaa gaŋdaal gɛɛ.

Gaŋdarɩ hʋ á aa sɩ maakyiye kana

18 Ŋ gyɩma anɩɩ tʋwara hʋ á aa na gyɩnaŋ bɩ yaa kɩŋ, dɩ ámaa rɛ kpa ʋ mʋ magɩsɩ gaŋdarɩ hʋ Wɩɩsɩ á aa sɩ maakyiye leŋ dɩ á na. 19 Wɩɩsɩ kɩtaalɩya buloŋ aa gyegili Wɩɩsɩ rɛ abee teŋkyel dɩ ʋ daga nala hʋ aa yaa ʋ biisi. 20 Wɩɩ hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa taa dʋnɩya kɩna buloŋ, dagɩsɩ fa daga anɩɩ ba fa bɩ sɩ wuwo yaa ʋ, ka dɩ ba fa ta waasɩ. Amɛ ba tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ daa ba fa sɩ yaa wɩɩ hʋ lɔlɔ. Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ magɩlɩ wɩɩ no biŋ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ Wɩɩsɩ ha leŋ á kaŋ bayɩyɛla rɛ 21 anɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ Wɩɩsɩ sɩ laa dʋnɩya kɩna buloŋ ta sʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ ba aa we, a leŋ dɩ ba tɩŋ ba tɩɩ, a yaa gaŋdaala anɩɩ Wɩɩsɩ biisi. 22 Á gyɩma anɩɩ dʋnɩya kɩna buloŋ aa na tʋwara rɛ, a kɩ kyama a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ, anɩɩ haaŋ aa kɩ kyɛ dɩ ʋ lʋla a kɩ kyama gɛɛ. 23 Dʋnɩya kɩna dʋŋ daa, amɛ á nala hʋ aa kaŋ Wiyesi Welii hʋ aa yaa Wɩɩsɩ buŋbuŋ bɔnyɛ kɩŋ ʋ aa kpaa tɩya ma, á mɛ aa kyama rɛ á tɩsɩ tɩyaŋ, aŋ kɩ gyegili abee teŋkyel saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta á teŋbii tʋwara tɩyaŋ a leŋ á yaa ʋ biisi.

24 Á aa kaŋ bayɩyɛla no Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ tɩŋ ʋ laa ma ta. Amɛ dɩ ámaa rɛ ko na wɩɩ hʋ wɩya á aa yɩyɛlɩ, ʋ wɩya bɩl bɩ yaa bayɩyɛla. Beewɩya, nal buloŋ bɩ sɩ kaŋ kɩŋ, aŋ ha bɩl kɩ yɩyɛlɩ ʋ wɩya. 25 Amɛ dɩ á aa yɩyɛlɩ kɩna hʋ á ha aa bɩ naa wɩya, á aa kaŋ kenyiri rɛ, a kɩ gyegili.

26 Ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ mɛ aa kɩ pɛ á tɩyaŋ, beewɩya á bɩ kaŋ dee á aa sɩ wuwo pɛ á tɩɩ tɩyaŋ. Á bɩ gyɩŋ gɛɛ aa maga dɩ á kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Amɛ Wiyesi Welii hʋ tɩɩ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma rɛ abee wɩhuŋsiye ba aa bɩ sɩ wuwo kaŋ nyʋwa basɩ. 27 Wɩɩsɩ aa na nihuwobiŋ tɩya buloŋ nɛ, a gyɩŋ wɩya hʋ Wiyesi Welii hʋ tɩbɩɩna mɛ aa kana. Beewɩya Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ Wiyesi Welii hʋ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ʋ nala gɛɛ.

28 Á gyɩma anɩɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ aa leŋ wɩya buloŋ aa yaa mʋ pɛ dɔmɔŋ nɛ, a yaa wɩwelii a tɩya nala hʋ aa kyo ʋ. Ba aa rɛ yaa nala hʋ Wɩɩsɩ aa yɩra ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ. 29 Nala hʋ Wɩɩsɩ foŋ aa laa sɩya lɩɩ, ʋ leŋ ba lɩɩ ba dʋŋ nɛ, dɩ ʋ ko kaŋ ba bɩrɩmɩ dɩ ba kɩɩ ʋ tɩɩ Biye, aŋ leŋ dɩ ʋ Biye hʋ yaa ʋ biihɩyawʋ ba buloŋ tɩyaŋ. 30 Ɛɛwɩya, nala hʋ Wɩɩsɩ foŋ aa leŋ ba lɩɩ ba dʋŋ hʋ, ba aa rɛ ʋ yɩrɩ, a leŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ leŋ ba yaa gaŋdaala mɛ.

Kɩŋ buloŋ tuwo aa sɩ wuwo tɔrɩ ma Krisita kyori tɩyaŋ

31 Wɩya no buloŋ tɩyaŋ, wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Dɩ Wɩɩsɩ rɛ sɩŋ á hal, kɩbee rɛ sɩ wuwo di dee á nyuu tɩyaŋ? 32 Nal buloŋ tuwo, beewɩya Wɩɩsɩ bɩ vɔŋ ma ʋ tɩɩ Biye, aŋ kpa ʋ tɩya nala, ba kpʋ ʋ á buloŋ wɩya. Ʋ aa wuwo kpa ʋ tɩɩ biye tɩya ma nyɛ, bekiŋ nɛ yaŋ bɩl we doŋ ʋ aa bɩ sɩ wuwo kpa pɛ tɩya ma ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ? 33 Kɩbee rɛ yaŋ bɩl sɩ kpa kyogisi tɩya nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya? Nal buloŋ tuwo, beewɩya Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ leŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 34 Kɩbee rɛ sɩ kpa kyogisi tɩya Wɩɩsɩ nala hʋ ʋ aa lɩya? Nal buloŋ tuwo. Yesu Krisita mɛ daa, beewɩya ʋ tɩɩ sʋba rɛ á wɩya. Ɛɛ dʋŋ mɛ daa. Wɩɩsɩ gba kyisi rɛ ʋ sʋʋ tɩyaŋ, ʋ kaŋ mɩɩbol a hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ, a sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma. 35 Bekiŋ nɛ yaŋ sɩ kaŋ ma tɔrɩ Krisita kyori tɩyaŋ? Wahala koo wɩgyʋʋlɩya, koo dɔgɩsɩɩ, koo losi, koo nyaa, koo wɩsɩŋgbalɩya, koo sʋʋ? Wɩɩ buloŋ tuwo. 36 Ba sabɩ wɩɩ no wɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa:

“Akuu ɩ wɩya, á aa we sʋʋ bʋwaŋ nɛ saŋa buloŋ.

Ba kpa ma á kɩɩ gɛɛ anɩɩ piyese ba aa kyɛ dɩ ba kpʋ.”

37 Abee gɛɛ buloŋ, dɩ wɩya no kɩdɩgɩ buloŋ nɛ ko gyʋʋ ma, á aa wuwo yuwo lɩɩ rɛ, nal hʋ aa kyo ma nyubaanɩŋ. 38 Ŋ laa di rɛ anɩɩ kɩŋ buloŋ tuwo aa sɩ wuwo tɔrɩ ma Krisita kyori tɩyaŋ. Sʋʋ, koo mɩɩbol, koo malɩkasɩ, koo kɩna á aa bee na ka ba kaŋ dee a kɩ deŋ leye, koo kɩna aa we doŋ gyɩnaŋ, koo kɩna aa sɩ maakyiye we doŋ, koo kɩna aa we wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ a kaŋ dee, koo kɩna aa kaŋ dee a we taŋha memii. Wɩɩsɩ aa tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a kyo ma gɛɛ, dʋnɩya kɩŋ buloŋ tuwo aa sɩ wuwo tɔrɩ ma haŋ kyori hʋ tɩyaŋ.

9

Nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya

1 Wɩtɩɩ rɛ ŋ kɩ basɩ. Ŋ bee nyɩya wɩya, beewɩya ŋ yaa Krisita nal lɛ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa laa ŋ hakɩla tɩŋa yaa ŋ daŋsɩya rɛ anɩɩ ŋ bee nyɩya wɩya ŋ aa baa dɩ 2 ŋ tɩya kyogo rɛ kɩŋkaŋ ŋ tɩɩ nala Gyuuma wɩya. Ba wɩya aa dɔmɩ-ŋ nɛ deŋdeŋ. 3 Ŋ fa sɩ kyo, dɩ Wɩɩsɩ rɛ fa kaabɩ tɩya ŋ, a kana ŋ bee Krisita porigi dɔmɔŋ, ŋ nala tɩɩ wɩya. 4 Nala no rɛ yaa Iziral tɩmma, nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, a kaŋ ba yaa ʋ biisi, aŋ leŋ ba na ʋ gaŋdarɩ. Wɩɩsɩ gyɩ wee nyʋʋsɩ tɩya ba rɛ, a leŋ Moosi sabɩ ʋ mɩrɩsɩ biŋ tɩya ba dɩ ba kɩ tɩŋa, a daga ba Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ tɩɩ aŋ ha we nyʋwa dɩ ʋ sɩ yaa wɩya yʋga tɩya ba. 5 Ba aa rɛ yaa á naabaala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya doho nala. Krisita nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ, ʋ yaa ba doho nal lɛ. Ma leŋ dɩ á kɩ dannɩ Wɩɩsɩ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ beewɩya ʋ rɛ aa deŋ kɩŋ kɩŋ buloŋ.

6 Amɛ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa a baa dɩ ʋ sɩ yaa tɩya Iziral tɩmma, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ʋ yaa lɔlɔ rɛ, beewɩya Iziral doho nala buloŋ daa yaa Wɩɩsɩ nala tɩɩ. 7 Ɛɛ tɩɩ rɛ Abɩraham doho nala mɛ, ba buloŋ daa yaa Abɩraham doho nala tɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, beewɩya, Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya Abɩraham nɛ a baa, “Azɩkɩ tɩyaŋ nɛ ɩ doho nala tɩɩ hʋ sɩ lɩɩ.” 8 Wɩɩ no daga anɩɩ biisi hʋ Abɩraham aa lʋla buloŋ daa yaa Wɩɩsɩ nala, see biisi hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa anɩɩ Abɩraham sɩ lʋla, ba dʋŋ nɛ ʋ leŋ ba yaa Abɩraham doho nala tɩɩ. 9 Beewɩya nyɛ rɛ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ a we nyʋwa hʋ tɩya Abɩraham.

“Dɩ saŋa hʋ ŋ aa bine rɛ ko pele, ŋ aa ko mɩɩgɩ kɩ ko,

dɩ ɩ haaŋ Saara lʋl boyoŋbiye rɛ.”

10 Wɩɩ no mɛ dʋŋ daa. Boyoŋbiisi hʋ balɩya Ribeeka gyɩ aa lʋla, ba buloŋ balɩya kuwo rɛ gyɩ yaa á naabaa Azɩkɩ. 11 Amɛ Wɩɩsɩ gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ daga anɩɩ ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ lɩɩ ʋ nala. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ basɩ tɩya Ribeeka a baa

“Boyoŋbiisi hʋ ɩ aa sɩ lʋla, kɩhɩyawʋ hʋ sɩ tʋma kɩ tɩya haŋbiye hʋ.”

Ʋ gyɩ basɩ wɩɩ no rɛ ka ba gyɩ na lʋl biisi hʋ, dɩ ba kɩdɩgɩ buloŋ ha bɩ yaa wɩwelii koo wɩbɔŋ. Ɛɛ wɩya Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ aa lɩɩ ʋ nala, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba wɩyaaweliye wɩya rɛ tɩŋ ʋ aa lɩɩ ba. 13 Ba bɩl sabɩ wɩɩ no tɩɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa:

“Ŋ lɩɩ Gyeekɔbɩ rɛ, aŋ vɩya Isawʋ ta.”

14 Wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Á sɩ wuwo baa Wɩɩsɩ aa lɩɩ kɩdɩgɩ aŋ vɩya kɩdɩgɩ ta wɩya ʋ bɩ yaa weliŋ koo? Ba mʋra rɛ! 15 Beewɩya Wɩɩsɩ fa basɩ tɩya Moosi rɛ a baa,

“Nala hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ fá ba wulo, ŋ sɩ fá ba wulo.

Nala hʋ mɛ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ fá ba sikii, ŋ sɩ fá ba sikii.”

16 Ɛɛwɩya, dɩ Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ nal, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ʋ tɩɩna wɩkyɛɛlɩya koo ʋ wɩyaalɩya rɛ tɩŋ, amɛ Wɩɩsɩ aa fá ʋ sikii rɛ tɩŋ, 17 beewɩya ba sabɩ Igyipiti tɩmma kuwori wɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ a baa,

“Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ leŋ ɩ dɩ koro rɛ nyɛ:

Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ tɩŋa ɩ tɩyaŋ nɛ a daga ŋ dee,

dɩ ba yɩrɩ ŋ feŋ dʋnɩya buloŋ tɩyaŋ.”

18 Nala hʋ Wɩɩsɩ yaŋ aa kyɛ dɩ ʋ fá ba sikii, ʋ aa fá ba sikii rɛ. Nala hʋ mɛ ʋ aa kyɛ dɩ ʋ leŋ ba bembiye deye, ʋ aa leŋ ba bembiye deye rɛ.

19 Ma kɩdɩgɩ sɩ wuwo pɩyɛsɩ a baa, “Dɩ Wɩɩsɩ rɛ aa yaa nyɛ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa a bɩl kpa kyogisi kɩ tɩya nala? Dɩ kɩbee rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ kyɛrɩ ta yaa?”

20 Kɩbee rɛ yaa nihuwobiŋ, ɩ aa sɩ wuwo laa wɩya basɩ Wɩɩsɩ nyʋwa tɩyaŋ? Vii bɩ sɩ wuwo pɩyɛsɩ nal hʋ aa mɔ ʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ ɩ mɔ ŋ, ŋ kɩɩ nyɛ?” 21 Viimɔɔl kaŋ ŋmanɩɩ rɛ ʋ aa sɩ lɔgɔ kyʋl a mɔ viiweliye, a kpa biŋ pɔ kyɛbala, aŋ bɩl lɔgɔ haŋ kyʋl hʋ tɩɩ a mɔ viini mɛ a kaŋ kɩ we kɩna kyɛɛ buloŋ. Beewɩya viimɔɔl aa kyo gɛɛ rɛ ʋ kɩɩ yaa. 22 Ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ yaa nihuwobisi tɩyaŋ. Ʋ fa aa kyɛ dɩ ʋ daga ʋ baaŋ nɛ, a leŋ dɩ ba gyɩma ʋ dee. Amɛ ʋ gyɩ dii kenyiri rɛ weliŋ nala hʋ aa leŋ ʋ baaŋ sii tɩyaŋ, abee ba gyɩ aa maga dɩ ʋ kyogi ba ta buloŋ. 23 Ʋ gyɩ fáá á nala hʋ sikii ʋ aa kyɛ ʋ fá rɛ, beewɩya ámaa rɛ ʋ aa leŋ á yaa siri pɔ dɩ á na ʋ gaŋdarɩ. 24 Ámaa rɛ yaa nala hʋ ʋ aa yɩra. Amɛ á buloŋ bɩ lɩɩ Gyuuma doho tɩyaŋ, á badɔmɔŋ lɩɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ nɛ. 25 Nyɛ rɛ ba basɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Hoziya aa saba tɩyaŋ,

“Nala hʋ fa aa bɩ yaa ŋ nala,

ŋ sɩ kaŋ ba kɩ yɩrɩ ŋ nala.

Nala hʋ mɛ ŋ fa aa bɩ kyo,

ŋ sɩ kaŋ ba yɩrɩ ŋ nɩkyooliye.

26 Lee hʋ tɩɩ tɩyaŋ ba fa aa basɩ tɩya nala anɩɩ ba bɩ yaa Wɩɩsɩ nala,

doŋ tɩɩ tɩyaŋ nɛ ba sɩ yɩrɩ ba Wɩɩsɩ hʋ aa weye biisi.”

27 Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya mɛ gyɩ heeli Iziral tɩmma wɩya rɛ a baa, “Dɩ Iziral tɩmma kyo ba yʋga kɩŋkaŋ anɩɩ mpʋwɔnʋʋ nyʋwa bumbugulo mɛ, ba tɩyaŋ nala baŋmana dʋŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ laa ta, 28 beewɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ʋ di dʋnɩya nala sarɩya dɩgɩ dʋŋ. 29 Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya gyɩ laa sɩya basɩ nyɛ wɩya rɛ a baa,

“Dɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ, dee buloŋ tɩɩna rɛ fa bɩ leŋ á naabaa doho nala baŋmana,

á buloŋ nɛ fa sɩ sʋba,

anɩɩ Sodɔm abee Gomora nala buloŋ gyɩ aa sʋba gɛɛ.”

30 Ɛɛ wɩya, á sɩ baa dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma fa bee lʋga dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ ba aa rɛ mɩɩgɩ ko yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ akuu ba aa laa Wɩɩsɩ di wɩya. 31 Ka Iziral tɩmma mɛ fa kɩ lʋga dɩ ba tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ aa sɩ leŋ dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ mɩrɩsɩ no tɩŋɩɩ bɩ wuwo leŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 32 Bee rɛ tɩŋ ba bɩ wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma? Ba bɩ wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma, beewɩya ba bɩ bɩɩna anɩɩ ba Wɩɩsɩ laadii rɛ sɩ leŋ dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma, aŋ kɩ lʋga dɩ ba tɩŋ ba tɩɩ wɩyaalɩya tɩyaŋ a yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ba ŋmaa naaŋ bʋyɩ hʋ tɩyaŋ nala aa ŋmaa naasɩ kɩ tele rɛ. 33 Ba sabɩ bʋyɩ no wɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Deŋ na, ŋ kpaa bʋyɩ biŋ Zaayɔŋ tɩyaŋ nɛ,

bʋyɩ no rɛ nala sɩ ŋmaa, a garɩgɩ,

bʋyɩ no rɛ nala sɩ ŋmaa, a tele.

Amɛ nal hʋ buloŋ aa laa nal hʋ aa yaa bʋyɩ no wɩya di, ʋ tɩɩna bɩ sɩ maakyiye dɩ hɩɩsɩ.”

10

1 Ŋ naabalɩya, ŋ bembii wɩkyɛɛlɩɩ abee ŋ wɩɩsʋlɩɩ rɛ yaa dɩ Wɩɩsɩ laa ŋ tɩɩ nala Gyuuma ta. 2 Ŋ gyɩma anɩɩ ba kpaa ba nyuu buloŋ we Wɩɩsɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ nɛ, amɛ ba bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ ŋmaŋtɩɩ hʋ. 3 Ba bɩ gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa tɩŋa a leŋ nala yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ kɩ lʋga dɩ ba tɩŋ ba tɩɩ ŋmaŋsɩ a yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba bɩ kaŋ ba tɩɩ hʋwɔlɩ a kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ hʋ ʋ aa tɩŋa a leŋ nala kɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ gɛɛ. 4 Krisita koyi leŋ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ su ba bʋʋsɩ rɛ, a daga anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ bɩl bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Ɛɛ wɩya, nal hʋ buloŋ aa laa ʋ wɩya di, ʋ tɩɩna rɛ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ.

5 Moosi fa sabɩ ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa leŋ nala yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, akuu ba aa tɩŋ mɩrɩsɩ ʋ aa bine wɩya rɛ a baa, “Dɩ nal buloŋ nɛ wuwo tɩŋ mɩrɩsɩ no buloŋ kyurrr, ʋ tɩɩna sɩ kaŋ mɩɩbol.” 6 Dɩ ɩ rɛ laa di anɩɩ ɩ Krisita laadii rɛ sɩ leŋ dɩ ɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ɩ bɩl bɩ sɩ pɩyɛsɩ a baa, “Kɩbee rɛ sɩ gyɩŋ Wɩɩsɩbee a kaŋ Krisita ko tuu”? 7 “Koo dɩ kɩbee rɛ sɩ tuu taŋha memii a kyisi Krisita ko gyɩŋ?” 8 Amɛ nyɛ rɛ ba basɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a mʋ kɩ tile nala hʋ aa yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ akuu ba aa laa Krisita di wɩya. Ba baa, “Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kpaga ma rɛ. Ba we ma nyʋʋsɩ tɩyaŋ nɛ, a we ma tɩsɩ tɩyaŋ mɛ. Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ laadii wɩya hʋ á aa basɩ. 9 Dɩ ɩ rɛ suri ɩ nyʋwa nala sɩya tɩyaŋ a basɩ anɩɩ Yesu rɛ yaa ɩ Tɩɩna, a laa di ɩ tɩya tɩyaŋ mɛ anɩɩ Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ, Wɩɩsɩ sɩ laa ɩ ta. 10 Beewɩya á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ á aa laa Wɩɩsɩ wɩya di ʋ leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, á nyʋʋsɩ mɛ rɛ a aa kaŋ basɩ anɩɩ Yesu rɛ yaa á Tɩɩna, Wɩɩsɩ laa ma ta. 11 Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, nyɛ rɛ ba basɩ: ‘Nal kɛ buloŋ aa laa Krisita wɩya di, ʋ tɩɩna bɩ sɩ maakyiye dɩ hɩɩsɩ.’ 12 Dɩ ʋ tɩɩna yaa Gyuu koo dɩ ʋ bɩ yaa Gyuu, ba buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ Wɩɩsɩ lee. Wɩɩsɩ yaa nal buloŋ Tɩɩna rɛ. Dɩ nal buloŋ nɛ ŋmaa wulo tɩya ʋ, ʋ sɩ pɛ ʋ tɩɩna tɩyaŋ weliŋ. 13 Nyɛ rɛ ba basɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ: ‘Nal kɛ buloŋ aa ŋmaa wulo tɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ, ʋ sɩ laa ʋ tɩɩna ta.”’

14 Amɛ dɩ ba aa rɛ bɩ laa ʋ wɩya di, ɛɛ rɛ ba sɩ yaa a ŋmaa wulo tɩya ʋ dɩ ʋ laa ba ta? Dɩ ba aa rɛ bɩl bɩ nɩɩ ʋ wɩya, ɛɛ rɛ ba sɩ yaa a laa ʋ wɩya di? Dɩ nal mɛ rɛ yaŋ bɩ basɩ ʋ wɩya tɩya ba, ɛɛ rɛ ba sɩ yaa a nɩɩ ʋ wɩya? 15 Dɩ Wɩɩsɩ rɛ bɩ tɩŋ nala dɩ ba mʋ basɩ ʋ wɩya, ɛɛ rɛ ba sɩ yaa a basɩ ʋ wɩya? Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, “Nala hʋ aa ko dɩ ba basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, ba koyi yaa wɩwelii rɛ.” 16 Amɛ nala hʋ aa nɩɩ wɩweliye hʋ, ba buloŋ daa laa ba di. Azaaya fa bɩl basɩ wɩɩ no wɩya rɛ a baa, “Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, kɩbee rɛ we doŋ a laa wɩya hʋ á aa basɩ tɩya ba di?” 17 Ɛɛ wɩya, dɩ nala rɛ bɩ nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, ba bɩ sɩ wuwo laa ba di. Dɩ ba mɛ rɛ yaŋ bɩ basɩ Krisita wɩya, nala bɩ sɩ wuwo nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ.

18 Amɛ ma yaŋ leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ anɩɩ nala no bɩ nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ? Ba nɩɩ ba rɛ. Ba sabɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Wɩya no pele dʋnɩya logiŋ buloŋ nɛ.

Dʋnɩya nal buloŋ nɛ nɩɩ wɩya no.”

19 Ma yaŋ leŋ dɩ ŋ bɩl pɩyɛsɩ wɩɩ no: “Iziral tɩmma aa nɩɩ wɩya hʋ, ba bɩ gyɩŋ ba memii?” Moosi rɛ yaa nal hʋ aa laa sɩya lɩɩ wɩɩ no sɩɩ tɩya ma. Ʋ baa dɩ Wɩɩsɩ baa,

“Ŋ sɩ leŋ dɩ ma tɩsɩ kɩ hɔllɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma.

Ŋ bɩl sɩ leŋ dɩ nala hʋ aa bɩ kaŋ wɩgyʋŋ wɩya leŋ dɩ ma baaŋ kɩ sii.

20 Azaaya kɛ gyɩ bɩ fáá kambɩŋ wɩɩ no basɩɩ tɩyaŋ ʋ aa baa dɩ Wɩɩsɩ baa,

“Nala hʋ aa bɩ deŋ kɩ kyɛ ŋ, ba aa rɛ naa ŋ.

Nala hʋ mɛ aa bee pɩyɛsɩ ŋ wɩya, ba aa rɛ ŋ kpa ŋ tɩɩ daga.”

21 Amɛ nyɛ rɛ ʋ basɩ Iziral tɩmma wɩya, a baa dɩ Wɩɩsɩ baa,

“Ŋ kyaga ŋ nosi rɛ saŋa buloŋ dɩ ŋ laa ba we, amɛ ba yaa kelɩŋbaaŋtɩmma rɛ, a bɩ yaa siri dɩ ba nɩɩ ŋ nyʋwa.”

11

Wɩɩsɩ fáá Iziral tɩmma sikii

1 Ba yaŋ aa maga nyɛ, ma leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Wɩɩsɩ vɩya ʋ tɩɩ nala hʋ ta rɛ koo? Aayɩ ʋ bɩ vɩya ba ta, beewɩya ŋ mɛ tɩɩ yaa Iziral tɩɩna rɛ, a yaa Abɩraham doho nal, a lɩɩ Bɛngyamin bekyigi tɩyaŋ. 2 Wɩɩsɩ bɩ vɩya ʋ nala hʋ ʋ aa lɩya a lɩɩ dʋnɩya piili tɩyaŋ buloŋ ta. Ma bee liisi Wɩɩsɩ tɩŋdaal Ɛlaagya wɩya hʋ ba aa sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ? Ba saba anɩɩ Ɛlaagya gyɩ basɩ Iziral tɩmma wɩbɔmɔ yayɩ wɩya tɩya Wɩɩsɩ rɛ, 3 a baa,

“Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, deŋ na, ba kpʋʋ ɩ tɩŋdaala buloŋ nɛ,

a ŋmaa kogini hʋ mɛ buloŋ ba aa saa tɩya ɩ, a lo.

Ŋ dʋŋ nɛ kaa,

ba kɩ lʋga dɩ ba kpʋ ŋ mɛ.”

4 Wɩbee rɛ Wɩɩsɩ mɛ gyɩ basɩ tɩya ʋ? Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya ʋ a baa,

“Ɛlaagya, ɩ dʋŋ daa kaa.

Ŋ lɩɩ nala tusi bapɛ rɛ ba yaa ŋ nala.

Nala no kɩdɩgɩ buloŋ ha bɩ maakyiye marɩ vʋgɩ hʋ ba aa yɩrɩ Beel.”

5 Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ kɩɩ gyɩnaŋ mɛ. Wɩɩsɩ lɩɩ nala baŋmana rɛ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ, ba yaa ʋ nala. 6 Ʋ aa lɩɩ ba gɛɛ, ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ba, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba wɩyaalɩya rɛ tɩŋ. Dɩ ʋ rɛ fa kuu nala wɩyaalɩya ba aa yaa wɩya a kɩ lɩɩ ba, ɛɛ kɛ, Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ fa bɩ yaa bɔnyɛ tɩɩ.

7 Wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Wɩtɩɩ rɛ, wɩɩ hʋ Iziral tɩmma fa aa hiine kɩ kyɛ, ba bɩ na ʋ. Amɛ nala baŋmana hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya rɛ na ʋ. Nikaalɩya hʋ kɛ tɔɔ ba dɩgɩna rɛ, a vɩya Wɩɩsɩ yɩra hʋ. 8 Ba basɩ wɩɩ no rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa,

“Wɩɩsɩ leŋ ba hakɩllɩ sʋba rɛ, ba bɩ wuwo kɩ nɩɩ wɩya memiye.

Ɛɛwɩya, abee gyɩnaŋ, ba hakɩllɩ bee na,

ba dɩgɩna mɛ bee nɩɩ wɩya.”

9 Kuwori Deviti mɛ gyɩ sʋla Wɩɩsɩ rɛ a baa,

“Saŋa hʋ tɩyaŋ ba tenni aa ko fɩyɛlɩ ba ko laŋŋɩ a kɩ di kɩna gɛɛ,

leŋ dɩ ba teŋfɩyɛlʋʋ hʋ bɩrɩgɩ tɩkyogi ba tɩyaŋ,

Leŋ dɩ ba na tʋwara tuŋ ba wɩbɔmɔ hʋ kyɩŋ.

10 Leŋ dɩ ba sɩya tɔ dɩ ba ŋmaa naaŋ,

leŋ dɩ wɩya nyagɩ ba, dɩ ba na tʋwara kɩ mʋ deŋdeŋ.”

11 Ma yaŋ leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Iziral tɩmma gyɩ ŋmaa naaŋ tele dɩ ta bɩl wuwo sii rɛ koo? Aayɩ ba gyɩ bɩl siye rɛ. Amɛ Gyuuma wɩbɔmɔ yayɩ rɛ suri ŋmanɩɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma dɩ ba mɛ na Wɩɩsɩ laatayɩ. Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ Gyuuma tɩsɩ kɩ hɔllɩ ba. 12 Gyuuma wɩbɔmɔ yayɩ rɛ suri ŋmanɩɩ tɩya dʋnɩya nala buloŋ ba na Wɩɩsɩ kyiyelii yʋga. Ba aa tele gɛɛ, ʋ leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ŋmaa naasuŋ nɛ. Dɩ ʋ rɛ yaŋ kɩɩ nyɛ, saŋa hʋ tɩyaŋ Gyuuma buloŋ aa sɩ ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɛɛ kɛ, dʋnɩya nal buloŋ sɩ marɩ na Wɩɩsɩ kyiyelii yʋga.

Wɩɩsɩ laa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ ta rɛ

13 Nyɛ kɛ, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma rɛ ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya. Ŋ aa yaa Krisita kpambɩya hʋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya, ŋ kpaa tʋma no ba yaa sɩfɩyaŋ tʋma rɛ a tɩya ŋ. 14 Kapuwo, ŋ tʋma no tʋmɩɩ sɩ leŋ dɩ ŋ naabalɩya Gyuuma tɩsɩ kɩ hɔllɩ ma, dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ba badɔmɔŋ ta. 15 Gyuuma aa vɩya Wɩɩsɩ wɩya rɛ tɩŋ dʋnɩya nala nɩkaalɩya buloŋ bee Wɩɩsɩ mɩɩgɩ sʋma. Dɩ Gyuuma rɛ yaŋ bɩl ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɛɛ rɛ yaŋ ʋ sɩ kɩɩ? Ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 16 Dɩ ɩ rɛ kaŋ kɩŋ, a laa sɩya kpa ʋ mʋhʋ a tɩya Wɩɩsɩ, ɛɛ daga anɩɩ kɩŋ hʋ buloŋ bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ kɩŋ nɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ dɩ tɩya naaliliye rɛ yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, tɩya hʋ buloŋ aa yaa ʋ kɩŋ nɛ.

17 Gyuuma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Olivi tɩya Wɩɩsɩ aa pɔɔ. Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ɔhɔ Olivi tɩya. Lagɩlagɩ no ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa kere Olivi tɩya no ʋ aa pɔɔ naasɩ badɔmɔŋ ta, aŋ mɩɩgɩ mʋ kere ɔhɔ Olivi tɩya hʋ naasɩ a kaŋ ko kyosi ʋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, lagɩlagɩ no, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ pɛɛ kaŋ dee hʋ tɩya hʋ aa kana rɛ, a pɛ kɩ nyʋwa nɩɩ hʋ mɛ aa lɩɩ tɩya hʋ tɩyaŋ. 18 Ɛɛwɩya, ma ta kɩ daga ma tɩɩ anɩɩ ma kpɩya tɩɩnaasɩ hʋ ba aa kere ta hʋ rɛ. Ʋ maga dɩ ma gyɩma anɩɩ tɩya hʋ naasɩ daa kaŋ tɩya hʋ naaliliye sɩgɩ, amɛ tɩya hʋ naaliliye rɛ kaŋ tɩya hʋ naasɩ sɩgɩ.

19 Ma sɩ wuwo baa dɩ ba keri tɩya hʋ naasɩ ta rɛ, aŋ kpa ma mal ba lee tɩyaŋ. 20 Wɩtɩɩ rɛ, Wɩɩsɩ keri Gyuuma ta akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya rɛ. Amɛ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɛ, ma aa laa Wɩɩsɩ di dʋŋ wɩya rɛ tɩŋ ma sɩŋ lee hʋ ma aa sɩna. Ɛɛwɩya, ma ta kɩ daga ma tɩɩ, ka dɩ ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, beewɩya dɩ 21 Wɩɩsɩ rɛ bɩ fáá tɩya hʋ ʋ tɩɩ aa pɔɔ naasɩ sikii, aŋ keri ba ta, ʋ bɩ sɩ fá ma mɛ sikii dɩ mamaa rɛ bɩ fɩyɛlɩ sɩya. 22 Wɩɩ no tɩyaŋ, á naa gɛɛ Wɩɩsɩ aa kaŋ bɔnyɛ rɛ, aŋ bɩl na gɛɛ ʋ sarɩya mɛ aa deye. Ʋ sarɩya deye tɩya nala hʋ aa bee tɩŋa ʋ nyʋwa rɛ. Amɛ, dɩ mamaa rɛ laa nyʋwa a kɩ tɩŋa ʋ bɔnyɛ hʋ tɩyaŋ anɩɩ ma aa piile gɛɛ, ʋ sɩ daga ma ʋ bɔnyɛ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ keri ma mɛ ta. 23 Dɩ Gyuuma rɛ paalɩ mɩɩgɩ ko kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ, Wɩɩsɩ sɩ bɩl kaŋ ba mal Olivi tɩya hʋ ʋ aa pɔɔ hʋ tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ kaŋ dee ʋ aa sɩ wuwo yaa gɛɛ rɛ. 24 Ma nala hʋ aa bɩ yaa tɩya hʋ Wɩɩsɩ aa pɔɔ naasɩ aŋ yaa ɔhɔ Olivi tɩya hʋ naasɩ, Wɩɩsɩ kaŋ ma rɛ ko kyosi tɩya hʋ ʋ aa pɔɔ tɩyaŋ, abee ba aa bee yaa gɛɛ buloŋ. Ɛɛwɩya, ʋ bɩ sɩ yaa wɩduwo tɩya Wɩɩsɩ dɩ ʋ bɩl mɩɩgɩ paa naasɩ hʋ ʋ aa kere ta, a ko mal ba lee.

Wɩɩsɩ sɩ laa Iziral tɩmma buloŋ mɛ ta

25 Ŋ naabalɩya, wɩɩ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ a yaa wɩfaŋɩɩ, ŋ kɩ kyɛ dɩ ma gyɩma ʋ. Wɩɩ no sɩ leŋ dɩ ma ta kɩ daga ma tɩɩ. Wɩɩ hʋ rɛ nyɛ: Iziral tɩmma aa vɩya Wɩɩsɩ laadii gɛɛ, ba bɩ sɩ kaŋ gɛɛ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɛ dɩ saŋa hʋ rɛ ko pele, dɩ Wɩɩsɩ aa yɩrɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ko pele ba nyʋwa a laa Wɩɩsɩ wɩya di, Iziral tɩmma mɛ bɩl bɩ sɩ vɩya Wɩɩsɩ laadii. 26 Nyɛ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa a laa Iziral tɩmma buloŋ ta. Ba sabɩ gɛɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Laataal hʋ sɩ lɩɩ Zaayɔŋ.

A lɩɩ Iziral tɩmma ba wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ.”

27 Haŋ saŋa hʋ rɛ ŋ sɩ laa ba ta ba wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ a daga anɩɩ nyʋwa hʋ ŋ aa wee tɩya ba suwo rɛ.

28 Iziral tɩmma aa vɩya Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, ba bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ dɔmɔ rɛ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya. Amɛ ʋ aa lɩɩ ba wɩya ba yaa ʋ nikyooliye rɛ ba naabaala nyubaanɩŋ, 29 beewɩya dɩ Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ɩ koo dɩ ʋ rɛ kpaa kɩŋ tɩya ɩ abee bɔnyɛ, ʋ bɩl bee bɩla hal. 30 Amɛ, mamaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ma fa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ, amɛ lagɩlagɩ no Wɩɩsɩ fáá ma sikii rɛ, akuu Iziral tɩmma aa vɩya ʋ nyʋwa wɩya. 31 Ɛɛ tɩɩ rɛ Iziral tɩmma mɛ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ sɩ maakyiye fá ba sikii mɛ, anɩɩ ʋ aa fáá ma sikii gɛɛ. 32 Beewɩya Wɩɩsɩ leŋ dʋnɩya nala buloŋ hakɩllɩ tɔ rɛ ba vɩya ʋ nyʋwa dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ʋ fá ba buloŋ sikii.

33 Ma yaŋ bɩ naa! Wɩɩsɩ bɔnyɛ abee ʋ wɩgyʋŋ abee ʋ gyɩmaa bɩ kaŋ magɩsɩɩ. Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ hakɩla wɩɩ? Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩyaalɩya memii?

34 Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ tɩbɩɩna?

Kɩbee rɛ sɩ wuwo basɩ wɩya kyagɩlɩ Wɩɩsɩ?

35 Kɩbee rɛ ha maakyiye kpa kɩŋ kyɩma Wɩɩsɩ, aŋ kɩ gyegili dɩ ʋ mɩɩgɩ tuŋ tɩya ʋ?

36 Beewɩya Wɩɩsɩ rɛ marɩ kɩŋ buloŋ. Ʋ dee tɩyaŋ nɛ kɩŋ buloŋ we doŋ. Ʋ rɛ tɩŋ kɩŋ buloŋ. Ʋ rɛ maga dɩ á kɩ bigisi ʋ deŋdeŋ. Amɩ.

12

Wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩɩ

1 Ɛɛwɩya, ŋ naabalɩya, Wɩɩsɩ aa fáá á sikii yʋga wɩya, ŋ aa sʋla ma dɩ ma kpa ma tɩɩma lɩɩ wɩɩsʋl-welii tɩya Wɩɩsɩ ma mɩɩbol tɩyaŋ, aŋ kɩ tɩŋa ʋ, a kɩ yaa ʋ teŋfɩyɛl wɩya. Wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ tɩɩ hʋ aa maga dɩ ma kɩ tɩŋa rɛ gɛɛ. 2 Ma ta bɩl kɩ yaa dʋnɩya nala wɩyaalɩya. Amɛ ma leŋ dɩ Wɩɩsɩ kaŋ ma hakɩllɩ abee ma tɩbɩɩna buloŋ kɩ bɩrɩmɩ dɩ ma yaa nɩfalɩya. Ɛɛ rɛ ma sɩ wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩɩ, a degini, a weliye mʋ teŋ, a kɩ fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ mɛ.

3 Akuu Wɩɩsɩ aa yaa ŋ bɔnyɛ a kpa ʋ kyɔgɩta tɩya ŋ wɩya, ŋ aa sʋla ma kɩdɩgɩ buloŋ dɩ ʋ ta kpaa ʋ tɩɩ anɩɩ ʋ tee gɛɛ ʋ aa maga rɛ. Amɛ ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, ka dɩ nal buloŋ kpa laadii hʋ maga gɛɛ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ʋ, a sʋnnɩ ʋ tɩɩ a gyɩŋ nal ʋ aa yaa. 4 Nihuwobiŋ teŋbii yaa kɩdɩgɩ rɛ, aŋ kaŋ lɩgyamaa, ka ʋ lee buloŋ mɛ kaŋ ʋ tʋma. 5 Ɛɛ tɩɩ rɛ á mɛ kɩɩ. Á yaa nɩgyamaa rɛ, amɛ Krisita tɩyaŋ, á buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ anɩɩ nihuwobiŋ teŋbii. Á yaa nɩ-iriŋ iriŋma rɛ, a mal dɔmɔŋ a yaa teŋbidɩgɩ. 6 Á kɩdɩgɩ buloŋ kaŋ ʋ bɔnyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ʋ rɛ. Ɛɛwɩya, ʋ maga dɩ á kaŋ ba kɩ tʋma rɛ, a maga gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo kɩ basɩ wɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, basɩ kɩ maga laadii hʋ ɩ aa kana Wɩɩsɩ tɩyaŋ. 7 Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo kɩ kyiyeli nala, kɩ kyiyeli ba. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo kɩ daga nala, kɩ daga ba. 8 Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo basɩ wɩya kɩ fɩyɛlɩ nala bembiye, kɩ yaa gɛɛ. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ kaŋ bɔnyɛ a kɩ pɛ nala tɩyaŋ, kɩ pɛ ba tɩyaŋ abee ɩ tɩya buloŋ. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ yaa sɩlaal, ʋ maga dɩ ɩ kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ kaŋ bɔnyɛ abee nala, kɩ daga ba bɔnyɛ teŋfɩyɛlʋʋ tɩyaŋ.

Ma kyo dɔmɔŋ

9 Ma kyo dɔmɔŋ abee wɩtɩɩ. Ma haasɩ wɩbɔmɔ, aŋ kpa ma tɩɩ we wɩweliye yayɩ tɩyaŋ. 10 Ma kyo dɔmɔŋ anɩɩ nɩmmabalɩya aa maga dɩ ba kyo dɔmɔŋ gɛɛ, akuu ma aa yaa Krisitabiisi wɩya, aŋ kɩ tɩya ma dɔŋtɩŋsɩ gyɩrɩma a te ma tɩɩma. 11 Ma ta kaŋ teŋwɩɩ, amɛ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ abee ma hakɩllɩ buloŋ. 12 Ma leŋ dɩ bayɩyɛla hʋ ma aa kana leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ na tʋwara, ma kaŋ kenyiri aŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ. 13 Ma kɩ pɛ ma nɩmmabalɩya hʋ aa laa Wɩɩsɩ di tɩyaŋ abee ba kɩkyɛɛlɩya aŋ kɩ kaŋ nɩhʋwala mɛ weliŋ.

14 Ma sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ kyiyeli nala hʋ aa dɔgɩsɩ ma, aŋ ta kaabɩ kɩ tɩya ba. 15 Dɩ nala tenni rɛ fɩyɛla, ma leŋ dɩ ʋ yaa ma mɛ teŋfɩyɛlʋʋ. Dɩ nala tɩsɩ rɛ kyogo, ma leŋ dɩ ʋ yaa ma mɛ tɩkyogi. 16 Ma buloŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ. Ma ta kaŋ ma tɩɩ kɩ gyɩgɩsɩ, amɛ ma laa nyʋwa a leŋ dɩ ma bee nala hʋ aa bɩ yaa nɩbala dʋnɩya sɩya tɩyaŋ kɩ mal dɔmɔŋ. Ma ta kɩ bɩɩna anɩɩ mamaa rɛ gyɩŋ wɩya te nal buloŋ. 17 Dɩ nal lɛ kpaa wɩbɔŋ yaa ma, ma kɛ ta kpaa wɩbɔŋ yaa ʋ tuŋ. Amɛ ma kɩ yaa wɩya hʋ nal buloŋ aa naa dɩ ba yaa wɩweliye. 18 Dɩ ba aa rɛ kaa maga ɩ dʋŋ, leŋ dɩ ɩ bee nal buloŋ sʋma. 19 Ŋ kyaŋsɩ, dɩ nal lɛ kpa wɩbɔŋ yaa ma, ma ta kɩ lʋga dɩ ma yaa tuŋ. Ma leŋ tɩya Wɩɩsɩ. Beewɩya ba saba rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa dɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ baa, “Mɩyaŋ nɛ aa tuŋ wɩbɔŋ kyɩŋ.” Ɛɛwɩya,

“Dɩ nal lɛ yaa wɩbɔŋ, mɩyaŋ nɛ sɩ tuŋ tɩɩna.”

20 “Amɛ dɩ losi rɛ kana ɩ dɔŋ, yaa kɩdiiliye tɩya ʋ.

Dɩ nɩɩnyʋwasɩ mɛ rɛ kana ʋ, yaa nɩɩ tɩya ʋ dɩ ʋ nyʋwa.

Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, hɩɩsɩ sɩ kana ʋ kɩŋkaŋ.”

21 Ma ta leŋ dɩ wɩbɔmɔ wuwo ma. Amɛ ma kpa wɩweliye a wuwo wɩbɔmɔ.

13

Ma kɩ tɩŋ ma paalʋʋ sɩlaala nyʋwa

1 Nal buloŋ maga dɩ ʋ kɩ tɩŋ nala hʋ aa deŋ ʋ paalʋʋ nyʋwa rɛ. Beewɩya, nal buloŋ bɩ wuwo kɩ deŋ lee dɩ Wɩɩsɩ daa lɩɩ ʋ tɩɩna a tɩya ʋ gɛɛ dee. Ma sɩlaala hʋ aa we doŋ gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ba. 2 Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ aa vɩya ʋ paalʋʋ sɩlaala nyʋwa tɩŋɩɩ, Wɩɩsɩ wɩbinii rɛ ʋ tɩɩna vɩya gɛɛ. Nal hʋ buloŋ aa yaa gɛɛ, dɔgɩsɩɩ rɛ ʋ tɩɩna kyɛ tɩya ʋ tɩɩ gɛɛ. 3 Nala hʋ aa yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ bee fá ba paalʋʋ sɩlaala kambɩŋ, see nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ. Dɩ ɩ rɛ bee kyɛ dɩ ɩ kɩ fá ɩ paalʋʋ sɩlaala kambɩŋ, ɛɛ kɛ kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, ɛɛ rɛ ba sɩ bigisi ɩ. 4 Beewɩya ba yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ, a kɩ tʋma ma marɩsɩ wɩya. Amɛ dɩ mamaa rɛ aa yaa wɩbɔmɔ, ma sɩ kɩ fá ba kambɩŋ, beewɩya ba kɔnɩ kaŋ dee rɛ ba aa sɩ wuwo dɔgɩsɩ ma. Ba yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ, a laa Wɩɩsɩ naasɩ a kɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ. 5 Ɛɛwɩya, ma kɩ tɩŋ ma paalʋʋ sɩlaala nyʋwa. Ma ta kɩ tɩŋ ba nyʋwa akuu ba aa sɩ dɔgɩsɩ ma dʋŋ wɩya. Amɛ ma kɩ tɩŋ ba nyʋwa, beewɩya ma hakɩllɩ tɩyaŋ, ma gyɩma anɩɩ ʋ maga dɩ ma kɩ tɩŋ ba nyʋwa rɛ. 6 Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ma kɩ tuŋ lampoo mɛ rɛ nyɛ: Paalʋʋ sɩlaala hʋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ, a kpa ba wɩɩ buloŋ we paalʋʋ hʋ deŋii tɩyaŋ. 7 Ma tuŋ nal hʋ buloŋ kyɩŋ ma aa kana. Lampoo hʋ iriŋ buloŋ aa maga dɩ ma tuŋ, ma tuŋ ba. Nala hʋ aa maga dɩ ma kɩ kpa ba yohuŋ, a kɩ tɩya ba gyɩrɩma, ma kɩ kpa ba yohuŋ, aŋ kɩ tɩya ba gyɩrɩma.

Ma kyo dɔmɔŋ

8 Ma ta leŋ dɩ wɩɩ buloŋ yaa kyɩŋ ma bee nal kɩdɩgɩ buloŋ paga tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ aa sɩ yaa kyɩŋ tɩya ma buloŋ nɛ yaa dɔmɔŋ kyoyi. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa kyo ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩna tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ ba su rɛ. 9 Mɩrɩsɩ hʋ badɔmɔŋ nɛ nyɛ: “Ta kyɛɛ ɩ dɔŋtɩɩna haaŋ, ta kpʋʋ nal, ta gaa, ta leŋ ɩ haahii we nal kɩŋ tɩyaŋ.” Mɩrɩsɩ no abee mɩrɩ-kaalɩya hʋ buloŋ aa we doŋ, ba buloŋ ko pɛ dɔmɔŋ a yaa wɩdɩgɩ rɛ. Ʋ rɛ nyɛ: “Kyo ɩ dɔŋtɩɩna anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ.” 10 Dɩ ɩ rɛ kyo ɩ dɔŋtɩɩna, ɩ bɩ sɩ laa nyʋwa yaa ʋ wɩbɔŋ buloŋ. Ɛɛwɩya, dɩ ɩ rɛ kyo ɩ dɔŋtɩɩna, ɩ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ nɛ gɛɛ.

11 Ʋ maga dɩ ma kɩ yaa wɩya no rɛ, beewɩya ma paalɩ gyɩŋ gɛɛ hʋ saŋa no tɩyaŋ á aa wee aa kɩya rɛ. Saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa sɩ sii doo tɩyaŋ pele rɛ. Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta dʋnɩya no tɩyaŋ marɩ kpaga rɛ. Gyɩnaŋ, ʋ kpaga te saŋa hʋ tɩyaŋ á aa buŋ laa Yesu wɩya di rɛ. 12 Sɩya kpaga gballɩɩ rɛ. Ʋ kaa mʋhʋ, ka dɩ wɩɩsɩ pɔsɔ. Ma yaŋ leŋ dɩ á leŋ bilhuu tɩyaŋ wɩyaalɩya, aŋ paa pʋlʋŋ-bayuwo kɩna laalɩ. 13 Ma leŋ dɩ á kaŋ á tɩɩma weliŋ anɩɩ nala aa we pʋlʋŋ tɩyaŋ. Ma ta leŋ dɩ á kɩ gbɩyalɩ gbɩyalɩtɔɔnɩ, a kɩ bugo, a kɩ yaa bisiŋ wɩya, koo a kɩ yaa wɩlaama. Ma ta leŋ dɩ á kɩ kaa dɔmɔŋ. Ma ta leŋ dɩ á tɩsɩ mɛ kɩ hɔllɩ dɔmɔŋ. 14 Amɛ ma leŋ dɩ á Tɩɩna Yesu Krisita laa ma wɩkanɩya buloŋ tɩŋa, ka dɩ ma kpa hal yɩya ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya buloŋ.

14

Ma ta kɩ dii dɔmɔŋ sarɩya

1 Nala hʋ aa laa Yesu wɩya di aŋ ha bɩ gyige ba laadii tɩyaŋ, ma kaŋ ba weliŋ. Amɛ ma ta leŋ dɩ wɩɩ hʋ ma hakɩllɩ aa kana kaŋ ma we nyʋʋtaaduwo-tɔɔnɩ tɩyaŋ. 2 Nal kɩdɩgɩ Wɩɩsɩ laadii aa deye wɩya, ʋ laa di anɩɩ ʋ aa wuwo ʋ di kɩŋ buloŋ nɛ. Amɛ nal kɩdɩgɩ Wɩɩsɩ laadii mɛ aa bɩ deye wɩya, ʋ laa di anɩɩ ʋ kɛ bɩ sɩ kyaŋ namɩya iriŋ buloŋ see dɩ ʋ kɩ di dɩpaaponni dʋŋ. 3 Nal hʋ aa wuwo kɩ di kɩŋ buloŋ, ʋ bɩ maga dɩ ʋ kɩ kʋwasɩ nal hʋ aa sɩŋ kɩna badɔmɔŋ. Nal hʋ mɛ aa sɩŋ kɩna badɔmɔŋ, ʋ bɩ maga dɩ ʋ mɛ kɩ kʋwasɩ nal hʋ aa di kɩŋ buloŋ beewɩya Wɩɩsɩ laa ba buloŋ we rɛ. 4 Kɩbee rɛ yaa ɩ, ɩ aa sɩ kpa kyogisi tɩya nal kɩdɩgɩ tʋŋtʋnnɩ? Tʋŋtʋnnɩ hʋ nɩhɩyawʋ dʋŋ nɛ sɩ wuwo gyɩma anɩɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ aa yaa weliŋ nɛ koo ʋ bee yaa weliŋ. Ʋ mɛ yaŋ aa wuwo ʋ kɩ yaa weliŋ nɛ beewɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ kaŋ gɛɛ dee rɛ.

5 Nal kɩdɩgɩ we doŋ a kɩ lugisi kyɛyɛ, ka nal kɩdɩgɩ mɛ we doŋ a na anɩɩ kyɛɛ buloŋ yaa kyɛwelii rɛ. Wɩɩ hʋ nal kɩdɩgɩ buloŋ hakɩla aa daga ʋ, ʋ sɩŋ ʋ tɩyaŋ weliŋ. 6 Nal hʋ aa kpa kyɛɛ kɩdɩgɩ anɩɩ ʋ tee kyɛyɛ buloŋ, ʋ aa kpa haŋ kyɛɛ hʋ a kɩ tɩya Wɩɩsɩ gyɩrɩma rɛ. Nal hʋ mɛ aa di kɩna buloŋ, ʋ mɛ yaa gɛɛ a kɩ tɩya Wɩɩsɩ gyɩrɩma rɛ, beewɩya ʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ. Nal hʋ mɛ aa di dɩpaaponni dʋŋ ʋ mɛ yaa gɛɛ kɩ tɩya Wɩɩsɩ gyɩrɩma rɛ, beewɩya ʋ mɛ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ. 7 Á kɩdɩgɩ buloŋ bɩ tɩŋa ʋ tɩɩ ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, koo ʋ sʋʋ tɩyaŋ. 8 Dɩ ámaa rɛ we á mɩɩbol tɩyaŋ, á Tɩɩna Yesu wɩya rɛ tɩŋ á we doŋ. Dɩ á bɩl ko sʋba mɛ, á Tɩɩna Yesu wɩya rɛ tɩŋ á sʋba. Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ we á mɩɩbol tɩyaŋ koo dɩ á sʋba, á Tɩɩna Yesu rɛ tɩŋ ma. 9 Nyɛ rɛ tɩŋ Krisita sʋba aŋ bɩl sii sʋʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ yaa niweye abee sʋʋnɩ buloŋ tɩɩna. 10 Ɛɛwɩya ma ta kɩ dii dɔmɔŋ sarɩya, a ta kɩ kʋwasɩ dɔmɔŋ mɛ beewɩya á buloŋ nɛ sɩ maakyiye sɩŋ Wɩɩsɩ sɩya dɩ ʋ di á sarɩya. 11 Anɩɩ gɛɛ hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa dɩ Wɩɩsɩ baa,

“Mɩyaŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ hʋ aa we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ,

nal buloŋ sɩ gbinni ŋ sɩya tɩyaŋ

a suri ʋ nyʋwa a basɩ anɩɩ mɩyaŋ nɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ.”

12 Ɛɛwɩya, á kɩdɩgɩ buloŋ sɩ daga wɩya hʋ buloŋ ʋ aa yaa a tɩya Wɩɩsɩ.

Ta yaa wɩɩ hʋ aa sɩ leŋ dɩ ɩ dɔŋtɩɩna yaa wɩbɔŋ

13 Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ á bɩl kpa kyogisi kɩ tɩya dɔmɔŋ. Amɛ ʋ maga dɩ á kɩdɩgɩ buloŋ yaa ʋ hakɩla rɛ anɩɩ ʋ bɩ sɩ yaa wɩɩ hʋ aa sɩ leŋ dɩ ʋ dɔŋtɩɩna yaa wɩbɔŋ. 14 Akuu ŋ aa yaa Krisitabiye wɩya, ŋ gyɩma anɩɩ kɩdiilii buloŋ tuwo a yaa sɩna. Amɛ dɩ nal kɩdɩgɩ buloŋ nɛ ko kpa kɩdiilii ʋ yaa sɩna, ɛɛ kɛ ʋ tɩɩna lee rɛ ʋ yaa sɩna gɛɛ. 15 Dɩ kɩna hʋ ɩ aa sɩ di rɛ sɩ leŋ dɩ ɩ dɔŋtɩɩna tɩya kyogi, ɛɛ daga nɩɩ ɩ bɩl bɩ kyo ʋ rɛ gɛɛ. Ta leŋ dɩ kɩdiiliye hʋ ɩ aa dii leŋ dɩ ɩ dɔŋtɩɩna ŋmaa naaŋ beewɩya ʋ wɩya rɛ Krisita sʋba. 16 Wɩɩ hʋ ɩ aa gyɩma anɩɩ ʋ yaa wɩwelii, ta leŋ dɩ ʋ ko bɩrɩmɩ wɩbɔŋ nala sɩya tɩyaŋ. 17 Beewɩya Wɩɩsɩkoro hʋ wɩya bɩ yaa kɩdiiliye abee kɩnyʋwalɩya dʋŋ wɩya. Wɩɩ hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ Wɩɩsɩkoro hʋ tɩyaŋ nɛ yaa dɩ á kaŋ tɩpʋlʋŋ, abee fɩyɛlʋʋ abee teŋfɩyɛlʋʋ hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa tɩya. 18 Dɩ nala rɛ kaŋ nyɛ a kɩ tɩŋ Krisita, Wɩɩsɩ teŋ sɩ fɩyɛlɩ ba tɩyaŋ, ka dɩ nala mɛ kɩ tɩya ba gyɩrɩma.

19 Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á aa yaa á kɩ bɩɩnɩ wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ á bee á dɔŋtɩŋsɩ hɔnɩɩ weliye, aŋ wuwo kɩ kyiyeli dɔmɔŋ mɛ dɩ á laadii marɩ deye. 20 Ma ta leŋ dɩ kɩdiiliye wɩya leŋ dɩ ma kyogi wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa yaa. Kɩdiilii buloŋ weliye rɛ, ʋ bɩ kaŋ sɩna. Amɛ dɩ kɩdiilii ɩ aa sɩ di rɛ sɩ leŋ dɩ ɩ dɔŋtɩɩna yaa wɩbɔŋ, ʋ bɩ maga dɩ ɩ di ʋ. 21 Ɩ aa vɩya namɩya kyaŋɩɩ koo sɩŋ nyʋwayɩ koo wɩɩ kɛ buloŋ aa sɩ leŋ dɩ ɩ dɔŋtɩɩna ŋmaa naaŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ʋ rɛ kpɩya. 22 Ɛɛwɩya, wɩɩ hʋ buloŋ nal buloŋ aa laa di anɩɩ ʋ yaa ŋmanɩɩ wɩɩ no lugo tɩyaŋ, ʋ tɩɩna leŋ dɩ ʋ we ʋ bee Wɩɩsɩ dʋŋ paga tɩyaŋ. Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa nal hʋ aa yaa wɩɩ hʋ ʋ aa laa di anɩɩ ʋ weliye rɛ ka ʋ hakɩla mɛ bɩ dɔmɔ ʋ abee gɛɛ hʋ ʋ aa yaa tɩyaŋ. 23 Amɛ dɩ nal lɛ aa di kɩna aŋ kɩ yaa sige, Wɩɩsɩ sɩ kpa kyogisi tɩya ʋ, beewɩya ʋ aa yaa sige hʋ daga anɩɩ ʋ bɩ laa Wɩɩsɩ di wɩɩ hʋ ʋ aa yaa tɩyaŋ. Dɩ ɩ rɛ aa yaa wɩɩ buloŋ aŋ bɩ laa di anɩɩ ʋ maga dɩ ɩ yaa ʋ, ʋ yaa wɩbɔŋ nɛ.

15

Ma ta kyɩla ma dʋŋ wɩya

1 Á nala hʋ Wɩɩsɩ laadii aa deye, ʋ maga dɩ á kɩ pɛ nala hʋ laadii ha aa bɩ deye tɩyaŋ nɛ, dɩ ba mɛ marɩ sɩŋ weliŋ. Ʋ bɩ maga dɩ á kyɩla á tɩɩma dʋŋ wɩya á wɩyaalɩya tɩyaŋ. 2 Ma leŋ dɩ á kyɩla á dɔŋtɩŋsɩ wɩya, a kɩ yaa wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ ba tenni fɩyɛlɩ, aŋ pɛ ba tɩyaŋ dɩ ba laadii marɩ deye Krisita tɩyaŋ. 3 Beewɩya, Krisita mɛ gba gyɩ bɩ yaa wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ ʋ tɩɩ teŋ. Ba sabɩ ʋ wɩya rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ anɩɩ dɩ ʋ basɩ tɩya Wɩɩsɩ a baa:

“Gyɩma hʋ buloŋ nala hʋ aa tʋʋsɩ ɩ,

ba tɩɩ rɛ ba kpa tʋʋsɩ ŋ mɛ.”

4 Wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ faafaa buloŋ, ba saba dɩ ba daga ma rɛ, dɩ á wuwo kaŋ bayɩyɛla a lɩɩ kenyiri abee teŋpolli wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa daga ma ʋ teŋ hʋ tɩyaŋ. 5 Ma aa tɩŋ Yesu Krisita nyɛ, ŋ wɩɩsʋlɩɩ rɛ yaa dɩ Wɩɩsɩ hʋ aa tɩya nala kenyiri, a kɩ fɩyɛlɩ nala bembiye mɛ kyiyeli ma dɩ ma kaŋ nyʋʋdɩgɩ, 6 dɩ ma buloŋ wuwo kpa nyʋʋdɩgɩ abee hakɩldɩgɩ a dannɩ Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa á Tɩɩna Yesu Krisita Kuwo abee ʋ Wɩɩsɩ.

7 Ɛɛwɩya, ma kaŋ dɔmɔŋ weliŋ, anɩɩ Krisita mɛ aa kaŋ ma weliŋ gɛɛ, dɩ Wɩɩsɩ feŋ yɩrɩ. 8 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ tʋma hʋ Krisita aa ko tʋma ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, Gyuuma rɛ ʋ tʋma tɩya, dɩ ʋ daga gɛɛ Wɩɩsɩ aa kaŋ wɩtɩɩ a yaa wɩya hʋ buloŋ ʋ aa wee nyʋwa tɩya ba naabaala anɩɩ ʋ kɔnɩ sɩ yaa, 9 aŋ wuwo leŋ dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ dannɩ Wɩɩsɩ akuu ʋ aa fá ba sikii wɩya. Ba sabɩ nyɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa,

“Wɩɩ no wɩya ŋ sɩ dannɩ ɩ, nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ.

Ŋ sɩ yɩɩ yɩɩla mɛ a dannɩ ɩ feŋ.”

10 Ba bɩl saba nyɛ rɛ a baa:

“Ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, abee nala hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa lɩya, ma kɩ gyʋwɔsɩ.”

11 Ba bɩl basɩ nyɛ rɛ:

“Ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ,

ma dannɩ ma Tɩɩna Wɩɩsɩ,

nal nal buloŋ yɩɩ yɩɩla a dannɩ Wɩɩsɩ”.

12 Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya mɛ bɩl basɩ:

“Gyeesi doho nal kɩdɩgɩ sɩ ko.

Ʋ rɛ sɩ sii a kɩ deŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma nyuu.

Ba sɩ kpa ba bayɩyɛla buloŋ we ʋ tɩyaŋ.”

13 Wɩɩsɩ hʋ aa leŋ á kaŋ bayɩyɛla, ʋ rɛ sɩ leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, a leŋ dɩ ma hɔŋ abee laaŋfɩya, akuu ma aa laa ʋ di wɩya, dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma bayɩyɛla hʋ marɩ yʋga kɩ pɛ ʋ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ.

Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Pɔɔl kɩ basɩ wɩya abee nyuduwo

14 Ŋ naabalɩya Krisitabiisi, ŋ paalɩ laa di rɛ anɩɩ ma yaa niweliye rɛ weliŋ, a gyɩŋ wɩya mɛ weliŋ, a wuwo kɩ daga dɔmɔŋ mɛ. 15 Amɛ teŋ no tɩyaŋ, ŋ bɩ fáá ma sii abee wɩya badɔmɔŋ ŋ aa liisi ma. Ŋ bɩ fáá ma sii wɩya no basɩɩ tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ, 16 dɩ ŋ yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ. Ŋ aa tʋŋ ŋ tʋma ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ anɩɩ wɩɩkyʋwal sɩlaal lɛ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kɩ tɩya ma. Ŋ aa yaa gɛɛ rɛ dɩ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɩɩ gɛɛ anɩɩ wɩɩsʋllɩ-kɩna Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa leŋ ba weliye, ŋ kpa sʋla Wɩɩsɩ, ʋ teŋ fɩyɛlɩ ba tɩyaŋ. 17 Ɛɛwɩya, ŋ aa wuwo ŋ kɩ genni akuu tʋma hʋ Yesu Krisita aa leŋ ŋ tʋŋ kɩ tɩya Wɩɩsɩ wɩya rɛ. 18 Ŋ bɩ sɩ basɩ wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ wɩya, see wɩya hʋ Krisita aa leŋ ŋ wuwo yaa, a leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ko tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa. Wɩya hʋ ŋ aa basa abee wɩya hʋ ŋ aa yaa, 19 wɩkperiye hʋ abee wɩmagɩla hʋ ŋ aa yaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ba aa rɛ kyiyeli nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ba ko tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa. Ŋ basɩ Krisita wɩweliye hʋ buloŋ nɛ, a piili Gyerusalɛm tɩyaŋ a gɔllɩ gɛɛ a mʋ pele Iliirikum paalʋʋ. 20 Saŋa buloŋ, ŋ lʋgʋ buloŋ nɛ yaa dɩ ŋ mʋ leye ba ha aa bɩ basɩ Krisita wɩweliye hʋ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩya doŋma. Beewɩya, ŋ bee kyɛ dɩ ŋ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya lee hʋ nala aa laa sɩya mʋ a basɩ Wɩɩsɩ wɩya. 21 Ba sabɩ wɩɩ no Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Nala hʋ ba ha aa bɩ basɩ ʋ wɩya tɩya, ba sɩ na ʋ, ka nala hʋ mɛ ha aa bɩ maakyiye nɩɩ ʋ wɩya, ba sɩ nɩɩ ʋ wɩya, a gyɩŋ ba memii mɛ.”

Pɔɔl aa yaa siri dɩ ʋ mʋ Roma

22 Ŋ aa gɔllɩ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya leye badɔmɔŋ tɩyaŋ nɛ tɩŋ, ŋ lʋga lʋga dɩ ŋ ko ma lee, aŋ bɩ wuwo ko. 23 Amɛ lagɩlagɩ no, ŋ tʋma aa tene leye no tɩyaŋ nyɛ, ka ŋ mɛ fa paalɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ ko na ma taŋbolii buloŋ wɩya, ŋ sɩ ko na ma, 24 aŋ parɩ mʋ Sipeeŋ paalʋʋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko hɔŋ ma lee kyɛyɛ baŋmana a kpʋ yʋwaŋ, ŋ aa kyɛ dɩ ma kyiyeli ŋ nɛ dɩ ŋ wuwo pele doŋ. 25 Amɛ lagɩlagɩ no, ŋ aa mʋ Gyerusalɛm nɛ dɩ ŋ kaŋ kyiyelii mʋ tɩya Wɩɩsɩ nala hʋ aa we doŋ tɩyaŋ. 26 Beewɩya Krisitabiisi hʋ aa we Masidooniya abee Akaaya paalʋʋ tɩyaŋ, ba kɩyɛsa molbiye rɛ ba kyɛrɩ abee ba teŋfɩyɛlʋʋ tɩyaŋ, dɩ ba kpa kyiyeli nyaaba hʋ aa we Wɩɩsɩ nala tɩyaŋ Gyerusalɛm tɩyaŋ. 27 Ba tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ba yaa gɛɛ. Amɛ ʋ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ba pɛ ba tɩyaŋ, beewɩya wɩweliye hʋ buloŋ Gyuuma aa naa a lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ba leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ na ba rɛ. Ɛɛwɩya, ʋ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ba mɛ kpa dʋnɩya kɩna hʋ ba aa kana badɔmɔŋ a kyiyeli ba. 28 Dɩ mɩyaŋ nɛ ko kaŋ molbiye hʋ buloŋ ba aa kɩyɛsa a mʋ tɩya ba, ŋ sɩ sɩŋ doŋ a mʋ Sipeeŋ paalʋʋ. Dɩ mɩyaŋ ko ko mʋ doŋ, ŋ sɩ ko tɩŋ na ma. 29 Ŋ gyɩma anɩɩ dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ma sɩ na kyiyelii hʋ buloŋ aa lɩɩ Krisita lee.

30 Ŋ naabalɩya, á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ, abee kyori hʋ Wiyesi Welii hʋ aa leŋ á kana wɩya, ŋ aa sʋl ma rɛ dɩ ma sɩŋ gbala ŋ weliŋ a pɛ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ŋ sɩfɩyasɩ, 31 dɩ Wɩɩsɩ lɩɩ ŋ nala hʋ aa bɩ laa Yesu wɩya di Gyudɩya paalʋʋ nosi tɩyaŋ. Ma bɩl sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ nala hʋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ tenni mɛ fɩyɛlɩ abee wɩɩ hʋ ŋ aa mʋ dɩ ŋ yaa tɩya ba tɩyaŋ. 32 Ka dɩ Wɩɩsɩ rɛ ko laa nyʋwa, ŋ sɩ ko ma lee abee teŋfɩyɛlʋʋ, dɩ gɛɛ leŋ á buloŋ tenni bɩl polli. 33 Wɩɩsɩ hʋ aa tɩya nihuwobiŋ buloŋ fɩyɛlʋʋ sɩ we ma buloŋ lee. Amɩ.

16

Kyʋwala

1 Ŋ aa kyɛ dɩ ma gyɩma anɩɩ á nɩɩnatoluu Foobe aa yaa sɩlaal Krisitabiisi hʋ aa we Keŋkiriya tɩyaŋ yaa nɩtɩɩ rɛ. 2 Ɛɛwɩya dɩ ʋ rɛ ko ko ma lee ma kana ʋ weliŋ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ, anɩɩ ʋ aa maga dɩ Wɩɩsɩ nala kaŋ dɔmɔŋ gɛɛ, a pɛ ʋ tɩyaŋ abee kɩŋ buloŋ ʋ aa kyɛ ma lee. Beewɩya ʋ kyiyeli nɩgyamaa rɛ yʋga, a kyiyeli ŋ mɛ weliŋ.

3 Ma kyʋwalɩ Pirisila abee Akula mɛ tɩya ŋ. Ŋ beel-ba yaa tʋŋtʋnnɩ-dɔsɩ rɛ Yesu Krisita tʋma no tɩyaŋ. 4 Ba kpaa ba mɩɩbolo yɔbɔ sʋʋ rɛ ŋ wɩya. Ɛɛwɩya, ŋ dʋŋ daa aa kyʋwalɩ ba amɛ ŋ bee Krisitabiisi hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ nɛ aa kyʋwalɩ ba aŋgyʋwasʋ. 5 Ŋ aa kyʋwalɩ Krisitabiisi hʋ buloŋ aa laŋŋɩ ba dɩya tɩyaŋ mɛ. Ma kyʋwalɩ ŋ kyaŋkyoolii Ɛpanitusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ rɛ laa sɩya laa Krisita wɩya di Esɩya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ. 6 Ma kyʋwalɩ Mɛɛrɩ mɛ tɩya ŋ. Ʋ tʋŋ tʋma rɛ weliŋ a tɩya ma. 7 Ma kyʋwalɩ Aŋduronika abee Gyuniya mɛ tɩya ŋ. Ba aa rɛ yaa ŋ dɔŋtɩŋsɩ Gyuuma ba aa kaŋ ŋ beel-ba tɔ dɩya tɩyaŋ. Yesu Krisita kpambɩsɩ hʋ gyɩŋ ba rɛ weliŋ. Ba aa rɛ laa sɩya laa Krisita wɩya di ŋ tɩyaŋ. 8 Ma kyʋwalɩ Ampiliyatusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ yaa ŋ kyaŋkyoolii rɛ á Tɩɩna Yesu wɩya. 9 Ma kyʋwalɩ Ɛbanusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ mɛ yaa á tʋŋtʋnnɩ-dɔŋ nɛ Krisita tʋma hʋ tɩyaŋ. Ma kyʋwalɩ ŋ kyaŋkyoolii Sitaakisi mɛ tɩya ŋ. 10 Ma kyʋwalɩ Apɛlɩsɩ mɛ tɩya ŋ. Ʋ kyaasɩ daga anɩɩ ʋ sɩŋ Krisita wɩya hʋ tɩyaŋ weliŋ nɛ. Ma kyʋwalɩ Arisitobulusi bee ʋ dɩya nala mɛ tɩya ŋ. 11 Ma kyʋwalɩ Hɛrodiyɔŋ mɛ tɩya ŋ. Ʋ mɛ yaa ŋ dɔŋtɩɩna Gyuu rɛ. Ma kyʋwalɩ Naasisu dɩya nala mɛ aa laa á Tɩɩna Yesu wɩya di tɩya ŋ. 12 Ma kyʋwalɩ Tirifeena abee Tirifoosa mɛ tɩya ŋ. Ba yaa haana hʋ aa kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ á Tɩɩna Yesu tʋma hʋ tɩyaŋ. Ma kyʋwalɩ ŋ kyaŋkyoolii Pɛɛsɩ mɛ tɩya ŋ. Ʋ mɛ yaa haaŋ hʋ aa kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ á Tɩɩna Yesu tʋma hʋ tɩyaŋ. 13 Ma kyʋwalɩ Rufusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ sɩŋ á Tɩɩna Yesu wɩya tɩyaŋ weliŋ nɛ. Ma kyʋwalɩ ʋ naa mɛ tɩya ŋ. Ʋ kpaa ŋ nɛ anɩɩ ʋ biilʋlɩɩ tɩɩ. 14 Ma kyʋwalɩ Asiŋkiritu, abee Filegɔŋ, abee Hɛɛmɩsɩ, abee Paturoba, abee Hɛɛmɩsɩ abee á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa we ba lee. 15 Ma kyʋwalɩ Filologu, abee Gyulɩya, Neeru abee ʋ naatoluu. Ma kyʋwalɩ Olimpa mɛ abee Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we ba lee. 16 Ma kɩ kyʋwalɩ dɔmɔŋ abee kyori. Krisitabiisi aa we lee buloŋ tɩyaŋ aa kyʋwalɩ ma.

17 Ŋ naabalɩya, ŋ aa sʋla ma rɛ dɩ ma pɔ ma tɩɩ weliŋ abee nala hʋ aa leŋ nala kɩ porigi dɔmɔŋ tɩyaŋ. Ba bee tɩŋ wɩya hʋ á aa daga ma, aŋ aa kpa wɩdʋŋsɩ a kaŋ nala hakɩllɩ kɩ vʋgɩmɩ laadii hʋ ba a kana Yesu Krisita tɩyaŋ. Ma lɩɩ ma tɩɩ nala no iriŋ tɩyaŋ. 18 Beewɩya nala no bee tʋŋ á Tɩɩna Krisita tʋma, amɛ ba tɩɩ wɩkyooliye rɛ ba kɩ yaa. Ba kaŋ nyʋʋpiŋsʋma rɛ a kɩ mʋrɩ nala hʋ aa bɩ gyɩŋ wɩya sɩya. 19 Nal buloŋ nɛ nɩɩ gɛɛ hʋ ma aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa. Ʋ gɛɛ yaa ŋ teŋfɩyɛlʋʋ rɛ, ŋ kɩ gyʋwɔsɩ ma wɩya. Ŋ aa kyɛ dɩ ma kaŋ wɩgyʋŋ nɛ, a gyɩŋ wɩya hʋ aa weliye, aŋ lɩɩ ma tɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. 20 Ʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ Wɩɩsɩ aa tɩya nala fɩyɛlʋʋ, gbarɩgɩ Sɩtaanɩ biŋ ma naasɩ memii dɩ ma kɩ nʋwɔsɩ. Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma lee.

21 Timoti aa yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋ mɛ aa kyʋwalɩ ma. Lusɩya abee Gyeesiŋ abee Sosipata mɛ aa kyʋwalɩ ma. Ba mɛ yaa ŋ dɔŋtɩŋsɩ Gyuuma rɛ.

22 Mɩyaŋ Tɛɛtiyo, nal hʋ Pɔɔl aa leŋ ŋ sabɩ teŋ no, ŋ mɛ aa kyʋwalɩ ma á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ.

23 Ŋ dɩya tɩɩna Geyosi, nal hʋ dɩya tɩyaŋ Krisitabiisi hʋ buloŋ aa laŋŋɩ mɛ aa kyʋwalɩ ma. Irasitu, nal hʋ aa deŋ molbiye wɩkanɩya tɔɔ hʋ tɩyaŋ abee á nɩɩnabiye Kuwɔtusi mɛ aa kyʋwalɩ ma.

24 Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma buloŋ lee.

25 Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ. Ʋ rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ma sɩŋ weliŋ ma laadii tɩyaŋ akuu Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ŋ aa basɩ tɩya ma a mʋ kɩ tile Yesu Krisita tɩyaŋ wɩya. Wɩtɩɩ no fa yaa wɩfaŋɩɩ rɛ faafaa buloŋ, amɛ nyɛ kɛ Wɩɩsɩ leŋ á gyɩma ʋ rɛ. 26 Nyɛ kɛ, wɩtɩɩ no yaa lɩgyalɩɩ wɩɩ rɛ, beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋdaala sabɩ ʋ wɩya rɛ, ka Wɩɩsɩ hʋ aa we doŋ maakyiye buloŋ mɛ bɩl leŋ ba basɩ ʋ wɩya tɩya dʋnɩya nala buloŋ ba gyɩma, dɩ ba wuwo laa wɩtɩɩ no di, a kɩ tɩŋa ʋ.

27 Ma leŋ dɩ á tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ deŋdeŋ, beewɩya ʋ dʋŋ nɛ yaa wɩgyʋŋ buloŋ tɩɩna. Amɩ.