WƖƖSƖ WƖWELIYE HƲ
MAAKƖ
AA SABA
1Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala
Matiwu 3.1-12;Luka 3.1-18;Gyɔɔŋ 1.19-28
1 Wɩɩsɩ Biye Yesu Krisita wɩweliye hʋ lipiilii rɛ nyɛ. 2 Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya gyɩ saba nal hʋ aa sɩ laa Yesu Krisita sɩya ko wɩya rɛ, a baa dɩ Wɩɩsɩ baa,
“Deŋ na, ŋ sɩ tɩŋ ŋ tɩŋdaal dɩ ʋ laa ɩ sɩya a mʋ a marɩ ŋmanɩɩ bin-ɩ.”
3 A bɩl baa, “Nal lɛ sɩŋ pogo tɩyaŋ a heeli kɩ basɩ, ‘Ma ko a marɩ ma tɩsɩ anɩɩ ma aa marɩ ŋmanɩɩ a pɔ nɩbal koyi gɛɛ, dɩ ma Tɩɩna ko tɩŋa. Dɩ mamaa rɛ yaa gɛɛ dɩ ʋ ko ko, ʋ lɩvalɩɩ sɩ pɩŋ weliŋ.’”
4 Ɛɛ rɛ baal no sii, ba kɩ yɩrɩ ʋ Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool. Ʋ sii gyʋʋ pogo hʋ a heeli a kɩ basɩ, “Ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, ka dɩ ŋ fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ, dɩ Wɩɩsɩ kpa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma.” 5 Ʋ aa basɩ gɛɛ, Gyudɩya tɩmma abee Gyerusalɛm tɩmma buloŋ lɩɩ a mʋ ʋ lee, a lugisi ba wɩbɔmɔ, aŋ tuu Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ, ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. 6 Nyɔgɩmaa pʋna gannɩ rɛ Gyɔɔŋ fa kɩ laalɩ, aŋ aa kpa tɛpɩɩŋbii vʋwa ʋ tɩŋa. Nyɩŋgɩrɩgɩsɩ abee tʋʋ rɛ fa yaa ʋ kɩdiiliye. 7 Ʋ gyɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala rɛ a baa, “Nal kɩdɩgɩ sɩ tɩŋa ŋ hal ko. Ʋ rɛ sɩ te ŋ. Ŋ paalɩ bɩ maga dɩ ŋ kpaga ʋ a kaŋ ʋ naatɔbɔ ŋmasɩ mɛ puri. 8 Nɩɩ dʋŋ nɛ ŋ kɛ kaŋ kɩ fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ, amɛ ʋ kɛ sɩ kpa Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ.”
Gyɔɔŋ foo Yesu wɩɩkyʋwalnɩɩ
Matiwu 3.13–4.11;Luka 3.21,22;4.1-13
9 Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ nɛ Yesu gyɩ sii lɩɩ Nazarɛti aa we Galili paalʋʋ tɩyaŋ, a ko lee hʋ Gyɔɔŋ fa aa wee, a ko tuu Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ Gyɔɔŋ fo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ. 10 Ʋ aa mɩɩgɩ lɩɩ nɩɩ hʋ tɩyaŋ ko dɩ ʋ lɩɩ, a wil dɩ ʋ deŋ, dɩ ʋ naa wɩɩsɩnyuu pirigi lɔgɔ suri. Doŋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ kokomo ko tuu saga ʋ tɩyaŋ. 11 Ɛɛ hal lɛ ʋ nɩɩ taal dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu a basɩ tɩya ʋ baa, “Ŋ biikyoolii rɛ yaa ɩ. Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ɩ tɩyaŋ.” 12 Ʋ bɩ pɩɩsa ka Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kpa Yesu gyʋʋ pogo. 13 Ʋ we doŋ gɛɛ kyɛyɛ mɔllɩbalɩya. Ʋ bee pogo tɩyaŋ kɩna dʋŋ. Sɩtaanɩ ko magɩsɩ magɩsɩ ʋ lɔlɔ, aŋka malɩkasɩ ko tuu kɩ kyiyeli ʋ.
Yesu yɩrɩ fuwonaŋkasɩla banaa
Matiwu 4.12-22;Luka 4.14,15;5.1-11
14 Ʋ bɩ pɩɩsa ka ba kaŋ Gyɔɔŋ tɔ dɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Yesu sii kpa mʋ Galili paalʋʋ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala, 15 a baa, “Saŋa hʋ pele rɛ. Wɩɩsɩ koro hʋ pele rɛ. Ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ aŋ laa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ di.”
16 Ɛɛ rɛ ʋ mʋ pele Galili fuwo hʋ, a tɩŋ fuwo hʋ nyʋwa kɩ baŋ, dɩ ʋ naa Siimɔŋ abee ʋ naabiye Aŋduru. Ba fa yaa fuwonaŋkasɩla rɛ. Ʋ aa mʋʋ dɩ ba aa yuwo ba gyoŋ a kɩ kasɩ fuwonamɩɩsɩ. 17 Ʋ yɩrɩ ba, a basɩ tɩya ba a baa, “Ma sii ko kɩ tɩŋa ŋ hal. Ŋ sɩ daga ma dɩ ma kasɩ nala anɩɩ ma aa kasɩ fuwonamɩɩsɩ gɛɛ.” 18 Ba sii kpa ba gyoŋ hʋ ta aŋ kpa tɩŋa ʋ hal. 19 Ʋ bɩl kpa mʋ sɩya mʋhʋ dɩ baala balɩya mɛ rɛ gɛɛ. Ba fene rɛ yaa Gyemsi abee Gyɔɔŋ, a yaa Zebedi balɩya. Ʋ aa mʋʋ dɩ ba hɔŋ ba nɩɩduworiboro tɩyaŋ a kɩ tɔ ba gyoŋsi bolo. 20 Ʋ aa ko na ba, ʋ yɩrɩ ba, ba leŋ ba kuwo hʋ abee nala hʋ buloŋ fa aa tʋma kɩ tɩya ba aŋ lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, a mʋ kɩ tɩŋa ʋ hal.
Yesu kile gyɩŋbɔŋ baal kɩdɩgɩ tɩyaŋ
Luka 4.31-37
21 Ɛɛ rɛ ba kpa kɩ mʋ, a ko pele Kapɛɛnam. Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ Yesu sii mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya a kɩ daga nala. 22 Ʋ aa daga ba gɛɛ, ʋ yaa ba wɩkperii, beewɩya ʋ bee daga ba anɩɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ aa kɩ daga ba gɛɛ, amɛ ʋ daga ba rɛ ba gyɩma anɩɩ ʋ kaŋ wɩɩ hʋ ʋ aa dagɩ dee rɛ.
23 Ɛɛ rɛ dɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔŋ aa kana rɛ gɛɛ, a ko gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ a kɩ kyɩɩrɩ a baa, 24 “Yesu aa lɩɩ Nazarɛti, bee rɛ ɩ kɩ kyɛ ɩ yaa ma? Ɩ ko dɩ ɩ kpʋ ma rɛ? Ŋ gyɩma ɩ rɛ. Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna hʋ.” 25 Yesu aa nɩɩ wɩya no baal hʋ aa basa, ʋ nɔsɩ gyɩŋbɔŋ hʋ a baa, “Leŋ kyagɩŋsɩ aŋ ko lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ.” 26 Gyɩŋbɔŋ hʋ kaŋ baal hʋ kɩ kyele aŋ kyɩɩrɩ yʋga aŋ lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ. 27 Nala hʋ buloŋ mɩɩgɩ hirigi a kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Bee wɩɩ rɛ nyɛ? Wɩfalɩɩ rɛ ʋ kɩ daga. Ʋ paalɩ kaŋ gyɩŋbɔmɔ dee rɛ, a basɩ wɩya tɩya ba, ba kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa.” 28 A lɩɩ gɛɛ tɩyaŋ nɛ ʋ feŋ taalɩ Galili paalʋʋ buloŋ.
Yesu tɩɩba nala yʋga
Matiwu 8.14-17;Luka 4.38-41
29 Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ haŋ lagɩ lagɩ hʋ, ʋ bee Gyemsi abee Gyɔɔŋ, a kpa mʋ Siimɔŋ abee Aŋduru dɩya. 30 Ba aa mʋwa dɩ Siimɔŋ hɩɩlhaaŋ pɩna kɩ wɩɩlɩ, ʋ teŋ buloŋ nɩma. Yesu aa mʋʋ ko, ba basɩ tɩya ʋ. 31 Ɛɛ rɛ ʋ ko gyʋʋ a kaŋ haaŋ hʋ noŋ tɩyaŋ a kaŋ tarɩ ʋ sii sɩŋ. Ʋ teŋnɩma hʋ pirigi nyʋgɩsɩ, ka ʋ sii yaa kɩdiiliye tɩya ba.
32 Ʋ sɩdʋsɩya saŋa, ba kaŋ nala hʋ buloŋ aa wɩɩlɩ abee gyɩŋsɩ aa kaŋ nala hʋ buloŋ a ko Yesu lee. 33 Bee hʋ tɩmma buloŋ giri a ko laŋŋɩ Siimɔŋ dɩya dimbee nyʋwa tɩyaŋ. 34 Yesu gyɩ tɩɩbɩ nala hʋ yʋga aa wɩɩlɩ, a kile gyɩŋbɔmɔ mɛ yʋga ta nala tɩyaŋ. Gyɩŋsɩ hʋ gyɩ gyɩŋ nal hʋ Yesu aa yaa rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ bɩ leŋ ba basɩ wɩɩ buloŋ.
Yesu basɩ Wɩɩsɩ wɩya Galili paalʋʋ tɩyaŋ
Luka 4.42-44
35 Ʋ sɩgballɩnyʋwa, Yesu sii lɩɩ dɩya hʋ tɩyaŋ a mʋ lee hʋ nala aa tuwo dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 36 Ɛɛ rɛ ka Siimɔŋ bee ʋ kyaŋsɩ hʋ mɛ sii ko a kɩ kyɛ ʋ. 37 Ba aa ko na ʋ, ba basɩ tɩya ʋ a baa, “Nala buloŋ nɛ ko kɩ kyɛ ɩ.” 38 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma leŋ dɩ á mʋ tɔnɩ hʋ mɛ aa kpaga daha, dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya doŋma mɛ, beewɩya ɛɛ wɩya rɛ ŋ ko.” 39 Ʋ yaŋ sii a mʋ gbɛ Galili paalʋʋ buloŋ, a gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya aŋ pɛ kile gyɩŋsɩ mɛ nala tɩyaŋ a ta.
Yesu tɩɩbɩ gbege
Matiwu 8.1-4;Luka 5.12-16
40 Ɛɛ rɛ gbege kɩdɩgɩ mɛ sii ko Yesu lee a tuu gbinni a sʋla ʋ a baa, “Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ, ɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ŋ deye.” 41 Ʋ aa basɩ gɛɛ, sikii kaŋ Yesu. Ʋ lɩɩ ʋ noŋ a dige ʋ aŋ baa, “Ŋ aa kyɛ rɛ, deye!” 42 Ɛɛ rɛ gbegisi hʋ pirigi leŋ baal hʋ, ʋ deye. 43 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ abee sɩfɩyaŋ a baa, 44 “Kɩ mʋ aŋ ta basɩ wɩɩ no tɩya nal buloŋ. Amɛ kaŋ ɩ tɩɩ mʋ daga wɩɩkywal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ, dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ, a pɩɩsɩ ɩ bisiŋ ta anɩɩ Moosi fa aa daga ma gɛɛ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, nal buloŋ sɩ na anɩɩ ɩ bɩl bɩ kaŋ bisiŋ.”
45 Aŋka baal hʋ vɩya aŋ kaŋ wɩɩ hʋ lɩɩ basɩ a taalɩ lee buloŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ Yesu bɩl bɩ wuwo dɩ ʋ gyʋʋ tɔɔ buloŋ tɩyaŋ. Amɛ ʋ aa hɔŋ beye samanɩ tɩyaŋ nɛ, ka nala lɩɩ lee kɛ buloŋ a kɩ ko ʋ lee.
2Yesu tɩɩbɩ gbarɩgɩ
Matiwu 9.1-8;Luka 5.17-26
1 Kyɛyɛ baŋmana hal, Yesu mɩɩgɩ mʋ Kapɛɛnam. Nala nɩɩ dɩ ʋ mɩɩgɩ ko a we dɩya tɩyaŋ nɛ. 2 Ɛɛ rɛ nala yʋga giri ko su lee hʋ buloŋ, a tɔ dimbeenyʋwa hʋ, ka ʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya ba. 3 Ɛɛ rɛ dɩ nala badɔmɔŋ mɛ rɛ gɛɛ. Ba banaa kpa gbarɩgɩ kɩdɩgɩ aa pɩŋ ʋ wasa tɩyaŋ a kaŋ ko. 4 Nala aa tɔɔ lee hʋ buloŋ gɛɛ, ba bɩ gyɩŋ lee hʋ ba aa sɩ tɩŋa a gyʋʋ. Ɛɛ rɛ ba gyɩŋ dɩya hʋ nyuu, a luri lee, a kpa gbarɩgɩ hʋ abee ʋ wasa buloŋ a tɩŋ doŋ ta, ʋ tuu pɩŋ Yesu sɩya tɩyaŋ. 5 Ba aa yaa gɛɛ rɛ Yesu gyɩma anɩɩ ba kɔnɩ laa ʋ di rɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ a baa, “Ŋ biye, ŋ kpaa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ rɛ.”
6 Dɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ mɛ hɔŋ doŋ. Ɛɛ rɛ ba kɩ bɩɩnɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ a baa, 7 “Bee rɛ tɩŋ baal no kɩ basɩ gɛɛ? Bee rɛ tɩŋ ʋ kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ nyɛ? Aŋnɛ rɛ sɩ wuwo kpa nal wɩbɔmɔ kyɛ ʋ, dɩ Wɩɩsɩ dʋŋ daa?” 8 Yesu wuwo gyɩŋ ba tɩbɩɩna, a pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ bɩɩnɩ wɩya no? 9 Ŋ aa sɩ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ dɩ ŋ kpaa ʋ wɩbɔmɔ kyɛ ʋ rɛ, abee ŋ fa aa sɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ sii kpa ʋ wasa a kɩ mʋ, ba tɩyaŋ kɩbee rɛ yaa mɔl? 10 Ŋ sɩ daga ma anɩɩ mɩyaŋ, Nihuwobiŋ biye, kaŋ dee rɛ dʋnɩya tɩyaŋ dɩ ŋ kpa nala wɩbɔmɔ kyɛ ba.” 11 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ a baa, “Sii kpa ɩ wasa a kɩ mʋ dɩya.” 12 Baal hʋ nyagɩ sii sɩŋ, a kpa ʋ wasa a vala lɩɩ ba sɩya. Ba buloŋ hirigi, a dannɩ Wɩɩsɩ a baa, “Á ha bɩ maakyiye na wɩɩ no dɔŋtɩɩna.”
Yesu yɩrɩ Levi
Matiwu 9.9-13;Luka 5.27-32
13 Ɛɛ rɛ Yesu sii doŋ a mɩɩgɩ tuu fuwo hʋ nyʋwa. Nɩgyamaa ko gol-ʋ, ʋ kɩ daga ba. 14 Ʋ kpaa kɩ mʋ sɩya dɩ ʋ naa lampolaal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Levi, a yaa Alfiyasɩ biibaal, dɩ ʋ hɔŋ ʋ tʋŋtʋnnɩ-dɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ dɩ ʋ sii ko kɩ tɩŋa ʋ hal. Ʋ sii tɩŋa ʋ hal.
15 Nyɛ rɛ Yesu mʋ gyʋʋ Levi dɩya, ʋ bee ʋ hatɩnna buloŋ, a hɔŋ kɩ di kɩna. Lampolaala badɔmɔŋ abee wɩbɔŋyaala mɛ ko, ba buloŋ laŋŋɩ kɩ di kɩna hʋ. Lampolaala abee wɩbɔŋyaala fa yʋga rɛ weliŋ a kɩ tɩŋa Yesu hal. 16 Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ fa we doŋ a yaa Farasiima. Ɛɛ rɛ ba naa ba, a ko pɩyɛsɩ Yesu hatɩnna hʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ Yesu bee wɩbɔŋyaala abee lampolaala buloŋ laŋŋɩ hɔŋ kɩ di kɩna?” 17 Yesu nɩɩ wɩɩ hʋ ba aa basa, a mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, “Nala hʋ aa kaŋ laaŋfɩya bee kyɛ nal dɩ ʋ tɩɩbɩ ba, see nala hʋ aa wɩɩlɩ. Ŋ ko dɩ ŋ yɩrɩ wɩbɔŋyaala rɛ dɩ ba leŋ ba wɩbɔmɔ. Nala hʋ aa yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma daa ŋ ko dɩ ŋ yɩrɩ.”
Ba pɩyɛsɩ Yesu nyʋwa vʋwayɩ wɩya
Matiwu 9.14-17;Luka 5.33-39
18 Saŋa kɩdɩgɩ, Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ hatɩnna abee Farasiima gyɩ aa vʋwa nyʋwa rɛ. Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ sii ko pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Bee rɛ tɩŋ Gyɔɔŋ hatɩnna abee Farasiima kɩ vʋwa nyʋwa, aŋka ɩ hatɩnna kɛ bee vʋwa nyʋwa?” 19 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Dɩ hafalɩɩ bala bee ʋ kyaŋsɩ rɛ aa gbɩyalɩ ʋ haaŋ hʋ gbɩyala, ʋ kyaŋsɩ hʋ sɩ wuwo vʋwa nyʋwa? Aayɩ, dɩ ba ha we gbɩyala hʋ tɩyaŋ, ʋ kyaŋsɩ hʋ bɩ sɩ vʋwa nyʋwa. 20 Amɛ saŋa kɩdɩgɩ rɛ sɩ ko pele dɩ ba kaŋ baal hʋ mʋ lee kɩdɩgɩ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ʋ kyaŋsɩ hʋ yaŋ sɩ vʋwa nyʋwa.” 21 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Nal buloŋ bɩ sɩ kpa taŋfalɩɩ a ala tɔ gabɩnɩɩ bol? Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, taŋfalɩɩ hʋ sɩ kʋʋrɩ, dɩ gabɩnɩɩ hʋ marɩ kɩyasɩ pɛ. 22 Dɩ ɩ rɛ kaŋ pulbɩnɩɩ, ɩ sɩ yaa sɩhuwo a we dɩ ʋ wii? Aayɩ, dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, pulbɩnɩɩ hʋ sɩ pɔsɔ dɩ sɩŋ hʋ buloŋ ta. Ba aa kpa sɩhuwo we pulfalɩɩ tɩyaŋ nɛ.”
Ba basɩ Kyɛwiyesii hʋ Kyɛɛ wɩya
Matiwu 12.1-8;Luka 6.1-5
23 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ sii a mʋ tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ a kɩ mʋ. Ʋ hatɩnna hʋ bori nyoŋso hʋ a piisi kɩ kyaŋ. 24 Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Ɩ bɩ naa? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ɩ hatɩnna hʋ kɩ kyogi gɛɛ?” 25 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma ha bɩ maakyiye karɩmɩ wɩɩ hʋ Deviti gyɩ aa yaa? Losi gyɩ kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna rɛ, 26 Ʋ mʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ a kpa paanʋʋ hʋ ba fa aa kaŋ ko biŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a lɔgɔ kyaŋ aŋ kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ mɛ, ba mɛ kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ anɩɩ nɩwaasɩ aa sɩ kpa haŋ paanʋʋ hʋ dige ʋ nyʋwa, see nala hʋ aa yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala dʋŋ, ka Deviti bee ʋ nala gyɩ kpa kyaŋ gɛɛ. Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ Abiyata rɛ gyɩ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala buloŋ nɩhɩyawʋ.” 27 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Wɩɩsɩ lɩɩ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ nihuwobisi wɩya rɛ, amɛ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩya daa ʋ marɩ nihuwobiŋ. 28 Mɩyaŋ, Nihuwobiŋ biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ tɩɩna.”
3Yesu tɩɩbɩ baal kɩdɩgɩ noŋ aa sʋba
Matiwu 12.9-14;Luka 6.6-11
1 Nyɛ rɛ Yesu gyɩ sii a bɩl mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya kɩdɩgɩ, dɩ baal kɩdɩgɩ noŋ aa sʋba mɛ gyɩ we doŋ. 2 Nala hʋ aa naa Yesu dɩ ʋ gyʋwa, ba buloŋ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, a kɩ deŋ dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo. Badɔmɔŋ fa aa kyɛ dɩ ba na wɩɩ rɛ, a tɩŋ doŋ a kaŋ Yesu, a basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ kyogi ba sɩŋsɩ rɛ. 3 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Ʋ sii lɩɩ. 4 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, “Ɛɛ rɛ ma naabaala lesiri daga dɩ ma kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ ma kɩ pɛ nala tɩyaŋ koo, dɩ ma kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ ma kɩ laa nala mɩɩbolo koo, dɩ ma kɩ kpʋ ba?” Ʋ aa pɩyɛsɩ gɛɛ, ba yaa sɩrɩtɩtɩ. 5 Ɛɛ rɛ Yesu na baaŋ ba nyuu tɩyaŋ. Ʋ tɩya buloŋ gyɩ kyogo rɛ akuu ba dɩgɩna aa bee nɩɩ wɩya nyuniŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa, “Kaŋ ɩ noŋ tannɩ.” Ʋ kaŋ tannɩ, ʋ bɩrɩmɩ noduwo. 6 Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ sii lɩɩ, ba bee Hɛrɔtɩ hatɩnna mʋ vʋʋlɩ gɛɛ ba aa sɩ yaa a kaŋ Yesu kpʋ.
Yesu basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya nala aŋ tɩɩbɩ nala yʋga mɛ fuwobal hʋ nyʋwa
7 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii tuu fuwobal hʋ nyʋwa. Nɩgyamaa aa lɩɩ Galili paalʋʋ sii giri tɩŋ ba hal. 8 Nala gyɩ aa nɩɩ wɩya hʋ buloŋ Yesu aa yaa, nɩgyamaa sii lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ, abee Gyerusalɛm, abee Idumiya paalʋʋ, abee Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo abee Taaya abee Siidɔŋ paalʋʋ, a kɩ ko ʋ lee. 9 Gyamaa hʋ gyɩ aa ko yʋga gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba mʋ kpa nɩɩduworiboro ko sɩgɩ nɩɩ hʋ nyʋwa dɩ ʋ gyʋʋ, dɩ nala hʋ ta ko yige ʋ lo. 10 Yesu fa tɩɩbɩ nala rɛ yʋga. Ɛɛ wɩya nala hʋ fa aa wɩɩlɩ buloŋ fa ko kaŋ ʋ bagɩna tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ dɩ ba dige ʋ. 11 Ba tɩyaŋ, nala gyɩŋbɔmɔ fa aa kana we doŋ. Dɩ gyɩŋbɔmɔ ko na Yesu buloŋ, ba aa tuu tele ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɩɩrɩ aŋ kɩ basɩ, “Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ biye hʋ.” 12 Ɛɛ rɛ ʋ aa basɩ tɩya gyɩŋbɔmɔ hʋ abee sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ba ta ko daga kɩ tɩya nala, nal hʋ ʋ aa yaa.
Yesu lɩɩ ʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya
Matiwu 10.1-4;Luka 6.12-16
13 Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ doŋ, a mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ, a yɩrɩ nala hʋ buloŋ ʋ aa kyɛ, ba mʋ laŋŋɩ ʋ lee. 14 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya, dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ, a we ʋ lee, dɩ ʋ ko leŋ dɩ ba mɛ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya a kɩ tɩya nala. 15 Ka dɩ ʋ tɩya ba dee mɛ dɩ ba wuwo kaŋ kɩ kile gyɩŋsɩ nala tɩyaŋ. 16 Nala hʋ fi abee balɩya ʋ gyɩ aa lɩya, ba fene rɛ nyɛ: Siimɔŋ, Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita. 17 Zebedi biisi hʋ balɩya, Gyemsi abee ʋ naabiibaal Gyɔɔŋ. Yesu fa kaŋ ba mɛ kɩ yɩrɩ Buwanagyisi. Feŋ no yaa namaga feŋ nɛ. Ʋ memii rɛ yaa gaduwo-kyagɩŋsɩyaala anɩɩ duwoŋ nɔsɩɩ. 18 Ba nɩkaalɩya hʋ mɛ rɛ nyɛ: Aŋduru abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Gyemsi, Alfiyasɩ biibaal hʋ, abee Tadiyo abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ, 19 bee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko kpa Yesu yallɩ.
Yesu bee Sɩtaanɩ
Matiwu 12.22-32;Luka 11.14-23;12.10
20 Yesu aa ko lɩɩ nala no mʋ teŋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya. Ɛɛ rɛ nala bɩl ko gol ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ, ba paalɩ bɩ naa sɩnɩɩ dɩ ba di kɩdiiliye mɛ gba. 21 Ʋ dɩya nala aa ko nɩɩ ʋ wɩya, ba sii lɩɩ dɩ ba kana ʋ, beewɩya nala fa aa basɩ rɛ anɩɩ ʋ aa kyɛ ʋ yaarɩ rɛ. 22 Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm nɛ a ko, a mɛ baa dɩ gyɩŋbɔmɔ buloŋ kuwori ba aa yɩrɩ “Bɛlizebul” lɛ kana ʋ. Dɩ ʋ rɛ tɩya ʋ dee hʋ ʋ kɩ kile gyɩŋsɩ nala tɩyaŋ gɛɛ. 23 Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ba, a maga namaga no tɩya ba a baa, “Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ sɩ yaa a kile ʋ tɩɩtɩɩ noŋ nala? 24 Dɩ bee nala rɛ we doŋ aŋ bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee hʋ sɩ sɩŋ? 25 Dɩ dɩɩdɩgɩ nala mɛ ko bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ka dɩ ba kɩ kaa kaasɩ, ba dɩya hʋ mɛ bɩ sɩ sɩŋ. 26 Dɩ Sɩtaanɩ bee ʋ noŋ nala mɛ yaŋ ko bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee mɛ bɩ sɩ sɩŋ. Ʋ sɩ tele teŋ. 27 Nal tuwo ʋ aa sɩ wuwo gyʋʋ gaduwogi dɩya a gaa ʋ kɩna, see ʋ aa laa sɩya kaŋ gaduwogi hʋ vʋwa biŋ, aŋ na wuwo gyʋʋ paa ʋ kɩna.”
28 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ nal lɛ yaa wɩbɔmɔ mɔɔgɛɛ buloŋ, aŋ pɛ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ mɛ gba, ka Wɩɩsɩ ha sɩ wuwo kpa ba buloŋ kyɛ ʋ. 29 Amɛ dɩ nal lɛ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye kpa kyɛ ʋ buloŋ. Sʋʋkpʋŋ wɩbɔŋ aa bɩ kaŋ marɩ layɩ rɛ ʋ tɩɩna yaa gɛɛ.” 30 Nala hʋ badɔmɔŋ aa basɩ baa dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kaŋ ʋ hʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ nyɛ.
Yesu nɩɩna abee ʋ naabalɩya ko ʋ lee
Matiwu 12.46-50;Luka 8.19-21
31 Mʋhʋ ko pɛ dɩ Yesu nɩɩna abee ʋ naabalɩya ko a sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ aŋ tɩŋ nal dɩ ʋ gyʋʋ yɩrɩ ʋ. Tɩŋdaal hʋ aa gyʋʋ 32 dɩ nɩgyamaa hɔŋ gol-ʋ. Ɛɛ rɛ ba laa basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ naa abee ɩ naabalɩya rɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ ɩ.”
33 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, “Aŋnɛ rɛ yaa ŋ naa abee ŋ naabalɩya?” 34 Aŋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ gol-ʋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma na, ŋ naa abee ŋ naabalɩya rɛ nyɛ. 35 Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyo, ʋ rɛ yaa ŋ naabiibaal, abee ŋ naatoluu, abee ŋ naa.”
4Kɩdohil namaga
Matiwu 13.1-9;Luka 8.4-8
1 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl mɩɩgɩ mʋ hɔŋ Galili fuwobal hʋ nyʋwa a kɩ daga nala. Nɩgyamaa sii giri ko kyige ʋ. Ʋ aa ko na gyamaa hʋ yʋga gɛɛ, ʋ sii mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a hɔŋ nɩɩ hʋ tɩyaŋ, ka nala hʋ sɩŋ fuwo hʋ nyʋwa. 2 Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ kpa namagɩsɩ a daga ba wɩya yʋga. Ʋ basɩ tɩya ba a baa, 3 “Ma gyegili nɩɩ daha! Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ sii a kaŋ ʋ kɩdoho mʋ dɩ ʋ gyaasɩ. 4 Ʋ aa gyaasɩ kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, biye hʋ badɔmɔŋ tele nɩɩbʋʋsɩ hʋ tɩyaŋ. Digibiisi ko tuu tʋwasɩ di. 5 Badɔmɔŋ mɛ tele bʋnyɩŋ tɩyaŋ. Bʋnyɩŋ hʋ fa bɩ kaŋ taŋha yʋga. Ɛɛ wɩya, kɩna hʋ teŋ pesi nyʋ. Amɛ ba naaliliye bɩ wuwo gyʋʋ taŋha. 6 Ɛɛ rɛ wɩɩsɩ nʋŋ kpʋ ba, beewɩya ba naaliliye bɩ gyʋʋ taŋha. 7 Biye hʋ badɔmɔŋ mɛ tele sɔsɩ tɩyaŋ a nyʋ. Amɛ sɔsɩ hʋ sii gɩrɩgɩ ba, ba nʋŋ pʋgɩmɩ kɩna hʋ, ba bɩ wuwo we biye. 8 Biye hʋ badɔmɔŋ mɛ tele taŋha welii tɩyaŋ a nyʋ, a waa, a marɩ weliŋ. Badɔmɔŋ we biye mɔlɩya bee fi fi, badɔmɔŋ mɛ mɔllɩboto boto, badɔmɔŋ mɛ kɔɔ kɔɔ.” 9 Yesu aa maga namaga hʋ ko teŋ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ.”
Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Yesu kaŋ namagɩsɩ kɩ daga nala Wɩɩsɩ wɩya
Matiwu 13.10-17;Luka 8.9,10
10 Saŋa hʋ gyamaa hʋ buloŋ aa mʋwa, aŋka Yesu bee ʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya hʋ, abee ʋ hatɩnna badɔmɔŋ dʋŋ, ba pɩyɛsɩ ʋ namagɩsɩ hʋ memii. 11 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma nala no kɛ, Wɩɩsɩ leŋ ma gyɩŋ wɩya hʋ aa yaa wɩfaŋɩya ʋ koro hʋ tɩyaŋ memii rɛ. Amɛ nɩkaalɩya hʋ kɛ buloŋ, namagɩsɩ rɛ ba kpa kɩ daga ba Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya, 12 dɩ gɛɛ leŋ,
‘ba aa gyegili, gyegili aŋ bɩ wuwo kɩ gyɩŋ ba memii, a bɩl deŋ deŋ mɛ aŋ bɩ wuwo kɩ na kɩŋ buloŋ. Dɩ ba aa rɛ fa gyɩŋ ba memii, ba fa sɩ bɩrɩmɩ tɩŋ Wɩɩsɩ, dɩ ʋ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba.”’
Yesu daga kɩdohil namaga hʋ memii
Matiwu 13.18-23;Luka 8.11-15
13 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma bɩ gyɩŋ namaga no memii? Ɛɛ rɛ ma yaŋ sɩ yaa a gyɩŋ namagɩsɩ buloŋ memiye? Aŋ daga ba namaga hʋ memii a baa, 14 Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ kɩdohil hʋ kaŋ lɩɩ dɩ ʋ basɩ tɩya nala. 15 Nala badɔmɔŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩdoho hʋ aa tele nɩɩbʋʋsɩ hʋ tɩyaŋ. Nala no aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ, ka haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, Sɩtaanɩ teŋ ko kaŋ wɩɩ hʋ a lɩɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ. 16 Nala badɔmɔŋ mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩna hʋ aa tele bʋnyɩŋ hʋ tɩyaŋ. Nala no aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, a pesi laa di abee teŋfɩyɛlʋʋ. 17 Amɛ wɩɩ hʋ aa bee pɩŋ ba hakɩllɩ tɩyaŋ anɩɩ kɩna hʋ naaliliye a bɩ gyʋʋ taŋha gɛɛ. Ba aa laa wɩɩ hʋ rɛ a tɩŋa mʋ maga gɛɛ. Amɛ dɩ tʋwara rɛ ko gyʋʋ ba, koo dɩ ba tɩŋ naasɩ kɩ dɔgɩsɩ ba wɩɩ hʋ wɩya, ba lɔgʋ aa lɩɩ wɩɩ hʋ rɛ, ba kpa ta. 18 Nala badɔmɔŋ mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩna hʋ aa tele sɔsɩ hʋ tɩyaŋ. Ba aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, 19 amɛ dʋnɩya kɩna wɩya kyɩl ba. Ba aa kyo dɩ ba yaa kɩna tɩmma dʋnɩya tɩyaŋ wɩya, ba kɩkyɛɛlɩya hʋ aa kɩ mʋrɩ ba rɛ, ba bɩ laa wɩya hʋ di. Ɛɛwɩya, wɩya hʋ aa bɩ kaŋ doho ba lee. 20 Nala badɔmɔŋ mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩna hʋ aa tele taŋha welii hʋ tɩyaŋ. Nala no rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, a laa di, ʋ we ba tɩsɩ tɩyaŋ, ʋ kaŋ doho, a we biye, badɔmɔŋ mɔlɩya bee fi fi, badɔmɔŋ mɔllɩboto boto, badɔmɔŋ kɔɔ kɔɔ.”
Yesu maga kyaanʋʋ namaga
Luka 8.16-18
21 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, “Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ pʋlʋŋ a kyol fɩŋtɩna ko gyʋʋ dɩya, ɩ sɩ kpa gbaha a kyige tɔ? Koo, ɩ sɩ kpa sɩgɩ ɩ godo memii? Koo, ɩ aa kpa ɩ saga kɩŋ nyuu tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kyaanɩ? 22 Wɩfaŋɩɩ tuwo aa bɩ sɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ. Wɩɩ mɛ buloŋ aa we bilhuu tɩyaŋ, ʋ sɩ ko lɩɩ pʋlʋŋ. 23 Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili kɩ nɩɩ weliŋ.” 24 Ʋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Ma fɩyɛlɩ ma sɩya weliŋ abee wɩya hʋ ma aa kɩ nɩɩ. Haŋ wɩɩ hʋ ma aa sɩ kpa yaa ma dɔŋtɩŋsɩ, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa yaa ma. Ʋ gba sɩ yaa ma te gɛɛ hʋ ma aa kpaa kɩ yaa ma dɔŋtɩŋsɩ. 25 Nal hʋ aa kaŋ kɩna yʋga, Wɩɩsɩ sɩ marɩ tɩya ʋ pɛ. Amɛ nal hʋ mɛ aa bɩ kaŋ kɩna yʋga, mʋhʋ hʋ mɛ ʋ aa kana, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ laa ʋ lee.”
Yesu maga kɩdoho waayɩ namaga
26 Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Wɩɩsɩ koro hʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa siye a mʋ gyaasɩ kɩdoho ʋ baga tɩyaŋ. 27 Lee bil ʋ mɩɩgɩ mʋ pɩŋ. Sɩya gballɩ ʋ bɩl sii mʋ. Kyɛyɛ baŋmana hal ʋ sii kɩ mʋ dɩ kɩdoho hʋ nyʋwa, a waa, ka ʋ bɩ gyɩŋ ba aa yaa gɛɛ nyʋ. 28 Ba nyʋwa rɛ ba tɩɩ, a waa, a we biye, a hɩla ba tɩɩ. 29 Ba aa ko hɩla ko teŋ, ʋ leŋ ba mʋ kʋma.”
Yesu maga kɩdoho kɩdɩgɩ ba a yɩrɩ Masɩtadɩ namaga
Matiwu 13.31,32,34;Luka 13.18,19
30 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, “Bekiŋ nɛ á sɩ kpa Wɩɩsɩ koro hʋ magɩsɩ? Namaga bee rɛ á sɩ kpa daga ʋ memii? 31 Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩdoho bii kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ masɩtadɩ. Masɩtadɩ bii rɛ muro te tɩya buloŋ bii. 32 Amɛ dɩ ʋ ko nyʋ ʋ aa waa tɩɩbal lɛ a te kɩdohii kɛ buloŋ. Ʋ aa lɩɩ naasɩ yʋga rɛ digibiisi aa ko saga ʋ tɩyaŋ a sʋwa ba gyannɩ doŋ.” 33 Yesu maga namagɩsɩ no iriŋ nɛ yʋga a kɩ daga nala Wɩɩsɩ wɩya. Ʋ aa kɩ daga ba a maga gɛɛ hʋ ba aa sɩ wuwo kpa a we ba nyuni tɩyaŋ nɛ. 34 Ʋ aa bɩ laa nyʋwa basɩ wɩɩ buloŋ polli, see dɩ ʋ kaŋ maga namaga. Amɛ dɩ ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ nɛ ko hɔŋ, ʋ aa daga namagɩsɩ hʋ memiye rɛ a tɩya ba.
Yesu leŋ nɩɩ tɩyaŋ puwoduwo sige
Matiwu 8.23-27;Luka 8.22-25
35 Haŋ kyɛɛ hʋ tɩɩtɩɩ dɩdaana, ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma leŋ dɩ a kyol fuwo hʋ kyolo.” 36 Ba ta haŋ nɩgyamaa hʋ buloŋ ba mʋ, aŋ ko gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ ʋ fa aa hɔnɔ hʋ a kpa kɩ mʋ. Nɩɩduworiborisi badɔmɔŋ mɛ fa we doŋ nɛ a kɩ mʋ. 37 Ɛɛ rɛ dɩ dopuwo kɩdɩgɩ piili kɩ yaa, a ko ŋmaa nɩɩ kɩ we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, ʋ kɩ kyɛ dɩ ʋ su. 38 Amɛ Yesu fa pɩŋ doo rɛ nɩɩduworiboro hʋ hal tɩyaŋ, a yelli nyuyellii. Ʋ hatɩnna hʋ ko kyisi ʋ a basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, ɩ sɩya tuwo koo? Ɩ bɩ gyɩma dɩ á aa kyɛ á sʋba rɛ?” 39 Ɛɛ rɛ ʋ sii doo hʋ tɩyaŋ a nɔsɩ puwo hʋ dɩ ʋ ta kɩ yaa, aŋ basɩ tɩya fuwo hʋ mɛ dɩ ʋ fɩyɛlɩ pɩŋ. Puwo hʋ sige, ka lee hʋ buloŋ yaa siyee.
40 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ kambɩŋ kaŋ ma? Ma ha bɩ laa ŋ di?” 41 Ɛɛ rɛ kambɩŋ marɩ kaŋ ba weliŋ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Nɩgɛɛ doho paalɩ yaa baal no? Puwoni abee fuwoni buloŋ kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa.”
5Yesu tɩɩbɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ aa kana
Matiwu 8.28-34;Luka 8.26-39
1 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ sii kyol Galili fuwobal hʋ kyolo a mʋ pele Gɛrasa tɩmma paalʋʋ a lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. 2 Yesu aa lɩɩ dɩ ʋ sɩŋ, dɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ gyɩ aa kana rɛ gɛɛ. 3 Ʋ gyɩ lɩɩ bilni tɩyaŋ nɛ a kɩ ko dɩ ʋ kyem-ʋ. Bilni hʋ nyuni tɩyaŋ nɛ ʋ gyɩ aa gɔllɩ we. 4 Ba gyɩ aa kaŋ kyɔrʋmɔ vʋwa ʋ rɛ, a mʋ lɔlɔ, beewɩya ba aa ko vʋwa ʋ buloŋ, ʋ aa kaŋ tɔrɩ rɛ. Ba aa kana ʋ we kpɩyasɩ mɛ, ʋ ŋmaa kpɩyasɩ hʋ bori. Nal buloŋ tuwo aa sɩ wuwo kana ʋ. 5 Wɩɩhaa abee tebine buloŋ, ʋ gyɩ aa we bilni abee dogiŋsi nyuu tɩyaŋ nɛ a kɩ gbɛ, a kɩ kyɩɩrɩ aŋ paa bʋwa kɩ paasɩ ʋ tɩɩ. 6 Ʋ aa naa Yesu dɩ ʋ we libolii, ʋ fá mʋ kyem-ʋ, a tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ.
7 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya gyɩŋbɔŋ hʋ dɩ ʋ lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ. Baal hʋ kyɩɩrɩ a baa, “Yesu, Wɩɩbal hʋ biye, bee rɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ɩ yaa ŋ? Ŋ kpaa Wɩɩsɩ kyʋgɩ ɩ! Ta dɔgɩsɩ ŋ.” 9 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ feŋ nɛ bee?” Ʋ baa, “Ŋ feŋ nɛ kɩgyamaa, beewɩya á yʋga rɛ daha.” 10 Ɛɛ rɛ ʋ sʋla Yesu kɩŋkaŋ dɩ ʋ ta leŋ dɩ gyɩŋsɩ hʋ lɩɩ doŋ paalʋʋ tɩyaŋ. 11 Dɩ porikulaal mɛ sɩŋ doŋ, a kɩ di kɩna dogimo hʋ nyuu. 12 Gyɩŋsɩ hʋ sʋla Yesu dɩ ʋ leŋ dɩ ba mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ. 13 Ʋ laa nyʋwa. Ɛɛ rɛ ba lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ a mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ. Porikusi hʋ buloŋ sii fá lɩɩ dogimo hʋ nyuu, a mʋ tuu gyʋʋ fuwo hʋ tɩyaŋ, a nyʋwa nɩɩ sʋba. Porikusi hʋ fa pele tusi bʋlɩya.
14 Ɛɛ rɛ porikudaala hʋ fá mʋ heeli tɩya bagɩdaala abee tɔɔ hʋ nala buloŋ. Ba buloŋ sii ko lɩɩ Yesu lee. 15 Ba aa ko dɩ baal hʋ gyɩŋsɩ fa aa kana hʋ, dɩ ʋ hɔnɔ a laalɩ gal a kaŋ laaŋfɩya. Ba aa naa gɛɛ, kambɩŋ gyʋʋ ba. 16 Nala hʋ fa aa we doŋ a naa wɩɩ hʋ aa yaa baal hʋ abee porikusi hʋ, ba basɩ wɩɩ hʋ tɩya nala hʋ buloŋ. 17 Ba aa nɩɩ gɛɛ rɛ, ba ko sʋla Yesu dɩ ʋ lɩɩ ba paalʋʋ tɩyaŋ. 18 Ɛɛ rɛ Yesu mʋ dɩ ʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ. Baal hʋ gyɩŋsɩ hʋ fa aa kana hʋ sʋla ʋ a baa dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ ko dɩ ba mʋ. 19 Yesu kaŋ vɩya, aŋ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya a basɩ tɩya ʋ dɩya nala wɩɩ hʋ buloŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa yaa ʋ tɩyaŋ, abee ʋ aa fáá ʋ sikii maga gɛɛ. 20 Baal hʋ mɩɩgɩ mʋ tɔnɩ fi hʋ aa we doŋ paalʋʋ tɩyaŋ, a basɩ wɩɩ hʋ buloŋ Yesu a yaa tɩya ʋ. Nala nɩɩ, ʋ yaa ba wɩkperii.
Gyerusi toluu abee haaŋ hʋ aa dige Yesu gal
Matiwu 9.18-26;Luka 8.40-56
21 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ a kyol fuwo hʋ kyolo a mʋ hɔŋ fuwo hʋ nyʋwa. Nala giri ko kyige ʋ. 22 Ɛɛ rɛ dɩ baal kɩdɩgɩ we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Gyerusi. Ʋ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya nɩhɩyawʋ rɛ. Ʋ aa naa Yesu, ʋ tuu tele ʋ naasɩ tɩyaŋ, 23 a sʋla ʋ a baa, “Ŋ toluu rɛ aa wɩɩlɩ, a pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. Ŋ aa sʋla ɩ dɩ ɩ ko kpa ɩ nosi dɔbɔ ʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ deye.”
24 Yesu sii tɩŋa ʋ hal ba kɩ mʋ. Nɩgyamaa mɛ sii kɩ tɩŋa ʋ hal a gol-ʋ kyige. 25 Haaŋ kɩdɩgɩ gyɩ we gyamaa hʋ tɩyaŋ a kaŋ wɩɩl kɩdɩgɩ. Ʋ gyɩ aa yaa ʋ hawɩya ba bee teŋ ʋ bɩsɩ fi abee balɩya rɛ gɛɛ. 26 Ʋ gyɩ gɔllɩ yaa luliye kɩŋkaŋ, a na tʋwara weliŋ, a paalɩ kyogi ʋ molbiye buloŋ ta waasʋ, ka wɩɩl hʋ gba marɩ gyʋʋ ʋ tɩyaŋ. 27 Ʋ gyɩ nɩɩ Yesu wɩya rɛ, a mɛ ko kɩ tɩŋ nala hʋ tɩyaŋ, aŋ kɩ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 28 “Dɩ ŋ yaŋ wuwo dige ʋ gal mɛ, ŋ sɩ deye.” Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛgɩ nala hʋ a mʋ sɩŋ Yesu hal a kaŋ noŋ a dige ʋ gal. 29 Ʋ aa dige ʋ gal hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ wɩɩl hʋ pirigi teŋ. Ɛɛ rɛ ʋ tɩɩ gyɩma anɩɩ ʋ wɩɩl hʋ tene rɛ. 30 Ka Yesu mɛ gyɩma ʋ tɩya tɩyaŋ anɩɩ dee kɩdɩgɩ lɩɩ ʋ tɩyaŋ nɛ. Ʋ bɩrɩmɩ nala hʋ lee a pɩyɛsɩ ba a baa, “Aŋnɛ rɛ dige ŋ gal gɛɛ?” 31 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna baa, “Ɩ bɩ naa nala aa yʋga gɛɛ a gol-ɩ kyige? Ka ɩ bɩl kɩ pɩyɛsɩ dɩ aŋnɛ rɛ dige ɩ gal?” 32 Aŋka Yesu ha vɩya aŋ kɩ deŋ dɩ ʋ na nal hʋ a dige ʋ. 33 Amɛ haaŋ hʋ gyɩ aa gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa ʋ tɩyaŋ wɩya, ʋ ko a kɩ kyele, a tuu tele Yesu naasɩ tɩyaŋ aŋ basɩ wɩɩ hʋ buloŋ tɩya ʋ. 34 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ toluu, ɩ laadii rɛ leŋ ɩ deye. Kɩ mʋ abee laaŋfɩya. Wɩɩl hʋ bɩl bɩ sɩ kana ɩ.”
35 Yesu ha aa basɩ wɩya haaŋ hʋ lee gɛɛ, dɩ tɩŋdaala lɩɩ Gyerusi dɩya, a ko basɩ tɩya Gyerusi a baa, “Ɩ toluu hʋ sʋba rɛ, ta bɩl kɩ dɔŋ Tɩɩna hʋ.” 36 Yesu aa nɩɩ ba aa basɩ gɛɛ, ka ʋ basɩ tɩya Gyerusi a baa, “Ta leŋ dɩ ɩ bembii kɩ sii, laa ŋ di.” 37 Ɛɛ rɛ Yesu sii, a bɩ leŋ nal buloŋ tɩŋa ʋ hal see Piita, abee Gyemsi, abee ʋ naabiye Gyɔɔŋ. 38 Ɛɛ rɛ ba ko pele Gyerusi dɩya. Ba aa ko dɩ ba kaŋ kyagɩŋsɩ a kɩ ŋmaa nyʋʋsɩ bagɩbagɩ, a kɩ wii lee buloŋ. 39 Ʋ mʋ gyʋʋ a pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa kyagɩŋsɩ no buloŋ? Biye hʋ bɩ sʋba. Ʋ ta kɩ pɩŋ doo rɛ.” 40 Ba buloŋ mɩɩgɩ sɩŋ kɩ mʋma ʋ. Ɛɛ rɛ ʋ kile ba ta ba lɩɩ, aŋka ʋ kaŋ biye hʋ kuwo, abee ʋ naa, abee ʋ hatɩnna hʋ boto, ba gyʋʋ dɩya hʋ tɩyaŋ biye hʋ aa pɩna. 41 Ba aa gyʋʋ dɩya hʋ, Yesu mʋ kaŋ biye hʋ noŋ tɩyaŋ aŋ baa, “Talita kumi.” Ʋ memii rɛ yaa “Haŋtolibiye, ŋ baa ɩ sii.” 42 Biye hʋ nyagɩ sii a kɩ vala, nala hʋ buloŋ nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ. Biye hʋ fa yaa bɩsɩ fi abee balɩya rɛ. 43 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ, dɩ ba ta leŋ dɩ nal buloŋ nɩɩ wɩɩ no, aŋ basɩ tɩya ba dɩ ba kyɛ kɩdiiliye tɩya biye hʋ dɩ ʋ di.
6Nazarɛti tɩmma vɩya Yesu
Matiwu 13.53-58;Luka 4.16-30
1 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ lɩɩ haŋ paalʋʋ hʋ tɩyaŋ a kpa mʋ ʋ bee tɩɩ. 2 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, ʋ sii mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya a kɩ daga nala. Ba aa nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ hʋ, ba gyeniŋ buloŋ hirige rɛ, a baa “Ɛɛ rɛ ʋ yaa a gyɩŋ wɩya no? Aŋnɛ rɛ tɩya ʋ wɩgyʋŋ no? 3 Ɛɛ rɛ ʋ yaa a wuwo kɩ yaa wɩmagɩla no? Á gyɩma ʋ rɛ! Kapiŋta hʋ daa gɛɛ? Mɛɛrɩ biibaal daa gɛɛ. Gyemsi abee Gyoose abee Gyuda abee Siimɔŋ daa yaa ʋ naabalɩya? Ʋ naatoliye we daha.” Ɛɛ rɛ ba sii bee su ʋ. 4 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩɩsɩ tɩŋdaal kɛ buloŋ, ʋ aa kaŋ yohuŋ nɛ lee buloŋ tɩyaŋ, amɛ ʋ bee nala abee ʋ dɩya nala tɩɩ kɛ sɩɩ aa bee su ʋ.” 5 Akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya, ʋ bɩ wuwo yaa wɩduwoni buloŋ doŋ tɩyaŋ. Ʋ yaŋ ta kpa ʋ nosi a dɔbɔ wɩɩla tɩmma baŋmana tɩyaŋ nɛ ba deye. 6 Yesu nyʋwa gyɩ fɩyɛla rɛ abee ʋ tɩɩ bee nala aa bɩ laa ʋ di.
Yesu tɩŋ ʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya hʋ
Matiwu 10.5-15;Luka 9.1-6
7 Ɛɛ rɛ ʋ sii mʋ gɔllɩ tɔnɩ hʋ buloŋ aa kpaga doŋ a kɩ daga nala. Ʋ yɩrɩ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ a laŋŋɩ, a tɩŋ ba balɩya balɩya a tɩya ba dee gyɩŋbɔmɔ nyuu tɩyaŋ. 8 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “A lɩɩ ma daatɩgɩya hal, ma ta bɩl kpaa kɩŋ buloŋ pɛ a vala ŋmanɩɩ hʋ. Ma ta kaŋ kɩdiiliye mʋ, a ta kpaa diiku mɛ kolo, a ta kpaa molbii mɛ. 9 Amɛ ma paa ma naatɔbɔ we, aŋ ta bɩl kpaa gal pɛ kɩna hʋ ma aa laala tɩyaŋ. 10 Dɩ mamaa rɛ ko mʋ gyʋʋ tɔɔ buloŋ, ma gyʋʋ dɩya hʋ nala aa kyo ma wɩya, a we dɩɩdɩgɩ tɩyaŋ gɛɛɛ dɩ saŋa hʋ ma aa sɩ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ mʋ pele. 11 Dɩ ma ko mʋ tɔɔ buloŋ dɩ ba pɔ dɩ ma ta gyʋwa, a bɩ sɩ gyegili nɩɩ wɩya hʋ mɛ ma aa basɩ, ma gallɩ mʋ. Dɩ ma ko lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ, ma piisi ma naasɩ taŋha ta. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ba gyɩma anɩɩ ba aa vɩya ma nyɛ Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba.” 12 Ʋ aa tɩya ba ʋ nyʋʋdaasɩ ko mʋ teŋ, ba lɩɩ mʋ a basɩ kɩ tɩya nala dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 13 Ba gyɩ kile gyɩŋbɔmɔ yʋga rɛ nala tɩyaŋ, ba lɩɩ. Ba kpaa nʋʋ mɛ a tɩsɩ wɩɩla tɩmma ba na laaŋfɩya.
Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ sʋʋ
Matiwu 14.1-12;Luka 9.7-9
14 Ɛɛ rɛ Yesu feŋ taalɩ lee hʋ buloŋ, Kuwori Hɛrɔtɩ mɛ nɩɩ ʋ wɩya. Nala badɔmɔŋ kɩ basɩ a baa, “Ʋ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kaŋ dee a kɩ yaa wɩmagɩla no buloŋ.” 15 Ka badɔmɔŋ mɛ baa dɩ Ilaagya rɛ, nal hʋ fa aa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ʋ yaŋ ta yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ anɩɩ faafaa nala hʋ kɩdɩgɩ gɛɛ.
16 Kuwori Hɛrɔtɩ aa nɩɩ ʋ wɩya, ʋ baa, “Gyɔɔŋ nɛ gɛɛ. Ʋ rɛ yaa nal hʋ ŋ gyɩ aa leŋ ba keri ʋ nyuu hʋ. Ʋ rɛ sii sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ.” Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Hɛrɔtɩ gyɩ leŋ ba keri Gyɔɔŋ nyuu rɛ nyɛ: 17 Hɛrɔtɩ tɩɩtɩɩ gyɩ leŋ ba kaŋ Gyɔɔŋ tɔ dɩyaŋ nɛ ʋ haaŋ Hɛrodiya wɩya. Beewɩya Hɛrodiya gyɩ yaa ʋ maana Fɩlɩpɩ haaŋ nɛ, ʋ kaŋ fasɩ. 18 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya Hɛrɔtɩ a baa, “Ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ dɩ ɩ kaŋ ɩ maana haaŋ fasɩ.” 19 Ɛɛ rɛ tɩŋ Hɛrodiya laa wɩɩ hʋ we ʋ tɩya tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ Gyɔɔŋ. Amɛ ʋ gyɩ bɩ naa ŋmanɩɩ dɩ ʋ kpʋ ʋ, beewɩya Hɛrɔtɩ gyɩ aa pɔ Gyɔɔŋ nɛ. 20 Hɛrɔtɩ gyɩ aa tɩya Gyɔɔŋ gyɩrɩma rɛ, beewɩya ʋ naa dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ a kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ. Gyɔɔŋ wɩbasɩɩ buloŋ gyɩ aa kperi Hɛrɔtɩ rɛ, ka abee gɛɛ buloŋ, ʋ ha kyo dɩ ʋ gyegili nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ rɛ. 21 Amɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ Hɛrodiya ha vɩya aŋ na ʋ ŋmanɩɩ rɛ. Kuwori Hɛrɔtɩ kyɛlʋlɩɩ kyɛɛ rɛ gyɩ ko baŋ pele. Ɛɛ rɛ ʋ sii yaa kɩdiiliye yʋga, a yɩrɩ ʋ kuworibiisi abee ʋ laalyuwolo nɩhɩyasɩ, abee Galili nɩhɩyasɩ, ba buloŋ ko laŋŋɩ a hɔŋ kɩ di kɩna hʋ. 22 Ba hɔnɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ Hɛrodiya toluu ko gyʋʋ gʋwa. Hɛrɔtɩ bee nala hʋ buloŋ kɩ deŋ ʋ, ba tenni fɩyɛlɩ ʋ nyuu tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Hɛrɔtɩ basɩ tɩya haŋtolibiye hʋ dɩ ʋ kɛ daga kɩŋ hʋ buloŋ ʋ aa kyɛ, dɩ ʋ sɩ tɩya ʋ. 23 Ʋ paalɩ ŋmɩyɛsɩ rɛ a baa, “Ɩ aa kyɛ kɩŋ hʋ buloŋ ŋ sɩ tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ ŋ taŋha logiŋ kɩdɩgɩ, haalɩ a pele faŋ mɛ, ŋ sɩ kpa tɩya ɩ.” 24 Haŋtolibiye hʋ sii lɩɩ, a mʋ pɩyɛsɩ ʋ naa a baa, “Ŋ basɩ baa bekiŋ nɛ ŋ kɩ kyɛ?” Ɛɛ rɛ Hɛrodiya baa, “Basɩ tɩya ʋ dɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ nyuu rɛ ɩ kɩ kyɛ.”
25 Haŋtolibiye hʋ mɩɩgɩ lagɩlagɩ a mʋ kuwori hʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ aa kyɛ dɩ ɩ keri Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ nyuu rɛ, a we parɩtɩ tɩyaŋ, a kaŋ ko tɩya ŋ.” 26 Kuwori hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ tɩya buloŋ kyogi. Amɛ ʋ aa ŋmɩyɛsa nala hʋ buloŋ sɩɩ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ bɩl bɩ sɩ wuwo lugisi ʋ nyʋwa. 27 Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ laalyuwol kɩdɩgɩ, a tɩma ʋ dɩ ʋ mʋ keri Gyɔɔŋ nyuu kaŋ ko. 28 Laalyuwol hʋ sii a mʋ lee hʋ ba aa kaŋ Gyɔɔŋ mʋ tɔ hʋ, a keri ʋ nyuu a we parɩtɩ tɩyaŋ, a kaŋ ko tɩya haŋtolibiye hʋ. Ʋ laa a kaŋ mʋ tɩya ʋ naa. 29 Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ba sii ko a laa ʋ teŋbii a kaŋ mʋ hogo.
Yesu tɩya nala tusi bʋnɔŋ kɩdiiliye ba di vɔgɔ
Matiwu 14.13-21;Luka 9.10-17;Gyɔɔŋ 6.1-14
30 Yesu hatɩnna hʋ ʋ fa aa tɩma hʋ, ba mɩɩgɩ ko ʋ lee, a basɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa yaa abee wɩya hʋ buloŋ ba aa daga, a tɩya ʋ. 31 Nala hʋ badɔmɔŋ gyɩ aa yaŋ kɩ lɩɩ rɛ ka badɔmɔŋ mɛ ko kɩ gyʋʋ. Yesu abee ʋ hatɩnna paalɩ bɩ naa sɩnɩɩ dɩ ba di kɩna mɛ gba. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma leŋ dɩ á mʋ lee hʋ nala aa tuwo dɩ ma wiyesi mʋhʋ.” 32 Ɛɛ rɛ ba sii a gyʋʋ nɩɩduworiboro a kɩ mʋ lee hʋ nala aa tuwo. 33 Amɛ nala yʋga gyɩ naa ba a wuwo gyɩma anɩɩ ba aa rɛ. Ɛɛ rɛ ba lɩɩ tɔgyamaa a fa mʋ lee hʋ Yesu fa aa mʋʋ, a laa ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ sɩya a pele doŋ. 34 Ba mɛ mʋ ko, a lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. Yesu aa ko lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ naa nɩgyamaa dɩ ba hɔŋ kɩ gyegili ʋ. Ba sikii buloŋ kana ʋ, beewɩya ba gyɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ piyese aa bɩ kaŋ pedaal. Ʋ sii piili kɩ daga ba wɩya yʋga.
35 Ʋ dɩdaana aa ko pele, ʋ hatɩnna hʋ ko basɩ tɩya ʋ a baa, “Lee no yaa ɔhɔ rɛ, ka wɩɩsɩ fɩyɛlɩ nyɛ. 36 Ta nala hʋ dɩ ba mʋ tɔnɩ hʋ abee bagɩsɩ aa kpaga daha, a mʋ yɔbɔ kɩdiiliye a di.” 37 Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya a baa, “Ma mʋ kyɛ kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di.” Ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Gbo! Dɩ ámaa sɩ kpa molbii yɔbɔ kɩdiiliye tɩya nala no dɩ ba wuwo di vɔgɔ, ʋ sɩ te nɩdɩgɩ bɩŋpiliŋ tuno.” 38 Nyɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Paanʋʋ baŋmɛ rɛ we doŋ? Ma mʋ na.” Ba mʋ, aŋ mɩɩgɩ ko basɩ tɩya ʋ abaa, “Kɩna bɔnɔŋ nɛ abee fuwonamɩɩsɩ balɩya.”
39 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba leŋ nala hʋ buloŋ tuu hɔŋ kyige gulo gulo ɔfɩyɛl hʋ nyuu tɩyaŋ. 40 Nyɛ rɛ badɔmɔŋ hɔŋ nala kɔɔ, kɔɔ, badɔmɔŋ mɛ mɔllɩbalɩya bee fi fi. 41 Ɛɛ rɛ ʋ kpa paanʋʋ hʋ bɔnɔŋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya, a wil deŋ wɩɩsɩnyuu, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ paanʋʋ hʋ lɔgɔ a tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba laa mʋ kpaa nala hʋ. Ʋ bɩl kaŋ fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya mɛ a kpaa ba. 42 Ba buloŋ di a vɔgɔ. 43 Ka ba mʋ paa paanʋʋ hʋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ kɩkaalɩya, a su simbiisi fi abee balɩya. 44 Nala hʋ gyɩ aa dii kɩdiiliye hʋ, ba tɩyaŋ baala dʋŋ gyɩ yaa tusi bʋnɔŋ nɛ.
Yesu vala nɩɩ nyuu tɩyaŋ
Matiwu 14.22-33;Gyɔɔŋ 6.15-21
45 Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ʋ hatɩnna hʋ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a laa ʋ sɩya duwori kyol fuwo hʋ kyolo, a kɩ mʋ Bɛsaada. Ka ʋ ta nɩgyamaa hʋ buloŋ ba mʋ. 46 Ʋ aa taa nala hʋ ba mʋ teŋ, ʋ sii mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 47 Ʋ dɩdaana ko kɩ pele dɩ nɩɩduworiboro hʋ we nɩɩ hʋ tʋtʋʋ bee tʋtʋʋ, aŋka Yesu dʋŋ ha we dogimo tɩyaŋ. 48 Ɛɛ rɛ Yesu deŋ na dɩ puwo kaŋ ʋ hatɩnna hʋ kɩ lʋga, a pɔ dɩ nɩɩduworiboro hʋ ta mʋwa. Ʋ sɩgballɩnyʋwa, ʋ sii a vala nɩɩ hʋ nyuu a kɩ mʋ, a ko kpaga ba, a kɩ kyɛ dɩ ʋ parɩ ba baŋ. 49 Ba aa na ʋ dɩ ʋ aa vala nɩɩ hʋ nyuu, ba bɩɩna anɩɩ nɩdɩma rɛ. Kambɩŋ kaŋ ba, ba yaga kyiyesuu. 50 Ɛɛ rɛ ʋ piliŋsi basɩ tɩya ba a baa, “Ma kaŋ ma tɩɩ. Mɩyaŋ nɛ. Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma.” 51 Ka ʋ yaŋ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ. Ʋ aa gyʋʋ ko teŋ, puwo hʋ sige. Ʋ yaa ʋ hatɩnna hʋ wɩkperii. 52 Ba gyɩ naa dɩ Yesu kaŋ paanʋʋ gama bɔnɔŋ a kpaa nala tusi bʋnɔŋ nɛ, ka ba ha gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ memii, beewɩya ba ha bɩ gyɩŋ nal hʋ Yesu aa yaa.
Yesu tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma Gyɛnɛsarɛtɩ tɩyaŋ
Matiwu 14.34-36
53 Ɛɛ rɛ ba kyol fuwo hʋ kyolo, a ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɛnɛsarɛtɩ, a lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ aŋ kaŋ vʋwa nɩɩ hʋ nyʋwa. 54 Ba aa lɩɩ ko teŋ, dɩ nala gyɩma anɩɩ Yesu rɛ. 55 Ba fá mʋ gbɛ ba paalʋʋ buloŋ, a paa wɩɩlɩ tɩmma abee ba wasɩnɩ, a kaŋ mʋ lee kɛ buloŋ ba aa nɩya dɩ Yesu we. 56 Lee kɛ buloŋ Yesu a mʋwa, tɔbala koo tɔbiisi koo bagɩsɩ, nala aa paa ba wɩɩla tɩmma rɛ a kaŋ lɩɩ biŋ lɩgyalɩya tɩyaŋ, a sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ dɩ ba dige ʋ gal nyʋwa mɛ gba. Ba nala hʋ buloŋ gyɩ aa wuwo dige ʋ, ba gyɩ naa laaŋfɩya rɛ.
7Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla basɩ ba naabaala lesiri tɩŋɩɩ wɩya
Matiwu 15.1-9
1 Ɛɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ sii lɩɩ Gyerusalɛm ko, ba buloŋ sii ko Yesu lee. 2 Ba aa ko ba naa dɩ Yesu hatɩnna hʋ badɔmɔŋ bɩ sɔŋ nɩɩ aŋ kɩ di kɩna. Nyɛ yaa bisiŋ nɛ ba lesiri tɩyaŋ. 3 Farasiima abee Gyuuma buloŋ bɩ sɩ laa nyʋwa di kɩŋ buloŋ dɩ ba bɩ sɔŋ nɩɩ anɩɩ ba naabaala lesiri aa daga gɛɛ. 4 Dɩ ba aa rɛ ko lɩɩ yɔbɔ ko mɛ, ba aa sɔŋ nɩɩ rɛ aŋ na di kɩna. Ba sɩŋsɩ yʋga. Ba kaŋ ŋmanɩɩ kɩdɩgɩ mɛ rɛ ba aa kɩ vaalɩ ba nɩɩnyʋwagbaŋbiisi abee ba kɩdigbaŋsɩ abee ba hɔgɩ viini buloŋ.
5 Ɛɛ rɛ ba ko pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Bee rɛ tɩŋ ɩ hatɩnna hʋ kɩ kyogi a naabaala sɩŋsɩ nyɛ? Bee rɛ tɩŋ ba aa bɩ sɔŋ nɩɩ aŋ kɩ di kɩna?” 6 Ɛɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, “Minaafigi tɩmma! Ma wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya gyɩ aa basa faafaa buloŋ, ba yaa wɩtɩɩ rɛ. Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ anɩɩ ʋ baa dɩ Wɩɩsɩ baa,
‘Nyʋwa dʋŋ nɛ nala no kaŋ kɩ tɩya ŋ gyɩrɩma, amɛ ŋ wɩya tuwo ba tɩsɩ tɩyaŋ.
7 Ba aa kɩ kyʋwalɩ ŋ waasʋ rɛ, a kɩ daga nihuwobisi ŋmaŋsɩ aŋ baa dɩ Wɩɩsɩ rɛ basa.’
8 Nihuwobisi ŋmaŋsɩ rɛ ma kɩ tɩŋa aŋ vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa tɩŋɩɩ” 9 Yesu bɩl baa, “Ma kaŋ wɩgyʋŋ kɩdɩgɩ rɛ aa wuwo vɩya Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ aŋ kɩ tɩŋ ma naabaala ŋmaŋsɩ. Ma aa yaa gɛɛ, ma tol sʋma rɛ? 10 Moosi fa saba rɛ a basɩ anɩɩ Wɩɩsɩ baa dɩ ɩ kɩ fá ɩ kuwo abee ɩ naa, a bɩl sabɩ a baa dɩ dɩ nal lɛ tʋʋsɩ ʋ kuwo abee ʋ naa, dɩ ba kpʋ ʋ tɩɩna. 11 Amɛ ma kɛ basɩ anɩɩ dɩ nal lɛ kaŋ kɩŋ, a maga dɩ ʋ kpa kyiyeli ʋ kuwo koo ʋ naa, ka dɩ tɩɩna basɩ tɩya ba abaa, “Kɩŋ hʋ ŋ fa aa sɩ kpa kyiyeli ma hʋ, ʋ yaa ‘Kɔribaŋ’ nɛ.” (Ʋ memii rɛ yaa, kɩŋ hʋ bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ tol lɛ.) Ʋ bɩl bɩ maga dɩ ʋ kpa tɩya ba. 12 A kuu nyɛ wɩya, ma bɩ daga dɩ ʋ yaa wɩɩ buloŋ a kyiyeli ʋ kuwo abee ʋ naa. 13 Nyɛ rɛ ma yaa a vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa tɩŋɩɩ aŋ kɩ tɩŋ ma naabaala ŋmaŋsɩ, a bɩl sii kpa daga ma biisi mɛ. Wɩtesi no yʋga rɛ ma kɩ yaa.”
Kɩna hʋ aa kaŋ bisiŋ
Matiwu 15.10-20
14 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl yɩrɩ nala hʋ ba ko laŋŋɩ. Ba aa ko, ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma buloŋ gyegili nɩɩ weliŋ. 15 Nal kɩdiiliye bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ yaa bisiŋ tɩɩna. Kɩŋ kɛ buloŋ aa tuu nal fuu ʋ bɩ kaŋ bisiŋ. Amɛ wɩya hʋ aa lɩɩ ʋ tɩya tɩyaŋ ko kɩ lɩɩ, ba aa rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ yaa bisiŋ tɩɩna. 16 Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ weliŋ.”
17 Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ, ʋ leŋ nala hʋ aŋ mʋ gyʋʋ dɩya. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ ko pɩyɛsɩ ʋ namaga hʋ memii. 18 Nyɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma ha bɩ kaŋ wɩgyʋŋ? Ma bɩ gyɩma anɩɩ dɩ nal lɛ di kɩŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ kaŋ bisiŋ? 19 Dɩ ɩ rɛ dii kɩŋ, ʋ bee gyʋʋ ɩ tɩya. Ɩ fuu rɛ ʋ aa tuu, ɩ nyɛ ta.” Yesu aa basɩ nyɛ, ʋ daga anɩɩ kɩdiiliye sɩŋsɩ bɩl tuwo rɛ gɛɛ. 20 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl baa, “Wɩya hʋ aa lɩɩ nal tɩya tɩyaŋ nɛ aa leŋ nal kaŋ bisiŋ. 21 Ɩ tɩya tɩyaŋ nɛ ɩ aa bɩɩnɩ wɩbɔmɔ yayɩ anɩɩ sɔŋsɔŋ, gaal, nala kpʋyɩ, nala haana kyɛyɩ, tɩbal, a kɩ yaa wɩbɔŋ kɛ buloŋ, a kɩ mʋrɩ nala, a kɩ yaa wɩya hʋ buloŋ aa bɩ maga dɩ ɩ yaa. 22 Ɩ tɩya kɩ hɔllɩ nala. Ɩ kɩ kyogi nala fene, a kɩ daga ɩ tɩɩ, a kɩ yaa bambugi wɩya. 23 Wɩbɔmɔ no buloŋ yaa bisiŋ wɩya rɛ, ka nihuwobiŋ tɩya tɩyaŋ nɛ ba buloŋ aa lɩɩ.”
Siiriya paalʋʋ haaŋ laa Yesu wɩya di
Matiwu 15.21-28
24 Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ doŋ, a mʋ Taaya paalʋʋ, a mʋ gyʋʋ faŋa dɩya kɩdɩgɩ tɩyaŋ, a bee kyɛ dɩ nal buloŋ gyɩma ʋ wɩya, ka ba vɩya aŋ gyɩma. 25 Haaŋ kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ a lɩɩ Fɔniisɩya aa we Siiriya paalʋʋ tɩyaŋ, a yaa Giriki tɩɩna. Gyɩŋbɔŋ gyɩ kaŋ ʋ toluu. 26 Ɛɛ rɛ ʋ nɩɩ Yesu wɩya, a sii ko tuu tele ʋ naasɩ tɩyaŋ, a sʋla ʋ dɩ ʋ kile gyɩŋbɔŋ hʋ ta ʋ biye hʋ tɩyaŋ. 27 Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Dɩ ɩ rɛ kaŋ biisi, ɩ sɩ laa nyʋwa kpa ba kɩdiiliye tɩya vasɩ? Aayɩ, ɩ aa laa sɩya yaa kɩdiiliye hʋ tɩya ɩ biisi hʋ rɛ, dɩ ba aa rɛ yaŋ ko dɩ aŋ ka, ɩ kpa tɩya vasɩ.” 28 Nyɛ rɛ haaŋ hʋ baa, “Wɩtɩɩ rɛ, ŋ Tɩɩna, ɩ bɩ sɩ kpa ɩ biisi kɩdiiliye kɛ tɩya vasɩ. Amɛ biisi hʋ aa dii ka kɩna hʋ kɩ tele taŋha, ba aa rɛ vasɩ hʋ mɛ sɩ paa di.” 29 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya haaŋ hʋ a baa, “Ɩ aa basɩ wɩɩ no wɩya, gyɩŋbɔŋ hʋ lɩya rɛ ɩ toluu hʋ tɩyaŋ. Kɩ mʋ dɩya.” 30 Nyɛ rɛ haaŋ hʋ kpa mʋ. Ʋ mʋwa dɩ ʋ biye hʋ pɩna, gyɩŋbɔŋ hʋ kɔnɩ lɩɩ ʋ tɩyaŋ.
Yesu tɩɩbɩ ganɩɩ
31 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ lɩɩ Taaya paalʋʋ tɩyaŋ a mʋ tɩŋ Siidɔŋ abee tɔnɩ fi badɔmɔŋ paalʋʋ, a mʋ pele Galili fuwobal hʋ nyʋwa. 32 Ɛɛ rɛ dɩ ganɩɩ kɩdɩgɩ we doŋ. Ba kana ʋ ko, a sʋla Yesu dɩ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ʋ tɩyaŋ. 33 Yesu kana ʋ kaŋ lɩɩ nala hʋ tɩyaŋ. Ba dʋŋ balɩya hɔŋ. Ɛɛ rɛ ʋ kpa ʋ noniye a tʋʋ baal hʋ dɩgɩna tɩyaŋ aŋ tʋ naŋtʋwɔl dige ʋ naŋdeliŋ. 34 Aŋ wil deŋ wɩɩsɩnyuu aŋ wiyesi yʋga fʋ̃ʋ̃, aŋ basɩ tɩya baal hʋ baa, “Ɛfata.” Ɛfata memii rɛ yaa kaŋ suri. 35 Ɛɛ rɛ baal hʋ dɩgɩna suri. Ʋ naŋdeliŋ mɛ bɩrɩmɩ, ʋ kɩ basɩ wɩya weliŋ. 36 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nala hʋ abee sɩfɩyasɩ dɩ ba ta basɩ wɩɩ no tɩya nal buloŋ. Abee gɛɛ buloŋ, ka ba ha vɩya aŋ kpa wɩɩ hʋ wuwoli lee buloŋ. 37 Nala hʋ buloŋ a nɩɩ wɩɩ no, ba hirigi kɩŋkaŋ a baa, “Wɩɩ kɛ buloŋ nɛ ʋ wuwo kɩ yaa weliŋ. Ʋ paalɩ leŋ wonni kɩ nɩɩ wɩya rɛ, a leŋ ganɩya mɛ wuwo kɩ basɩ wɩya.”
8Yesu tɩya nala tusi bʋnaa kɩdiiliye
Matiwu 15.32-39
1 Saŋa kɩdɩgɩ nɩgyamaa bɩl ko laŋŋɩ ʋ lee tɩyaŋ nɛ. Ʋ kyɛtoo kyɛɛ dɩ ba bɩl bɩ kaŋ kɩdiiliye dɩ ba di. Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ a basɩ tɩya ba a baa, 2 “Ŋ aa naa nala hʋ sikii kana ŋ nɛ. Ba aa we ŋ lee ʋ kyɛyɛ boto rɛ nyɛ, dɩ ba bɩ dii kɩŋ buloŋ. 3 Dɩ ba aa rɛ bɩ dii kɩŋ buloŋ, ka dɩ ŋ baa dɩ ba mɩɩgɩ, ba sɩ mʋ yiyegi ŋmanɩɩ tɩyaŋ, beewɩya ba badɔmɔŋ lɩɩ liboliye rɛ.” 4 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa a na kɩdiiliye dɩ nala no buloŋ di vɔgɔ ɔhɔ no tɩyaŋ?” 5 Ʋ pɩyɛsɩ ba abaa, “Paanʋʋ baŋmɛ rɛ we doŋ?” Ba baa, “Kɩna bapɛ.” 6 Ɛɛ rɛ ʋ leŋ nala hʋ tuu hɔŋ taŋha, ka ʋ mʋ paa paanʋʋ hʋ bapɛ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ a tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba laa kpaa nala hʋ. Ba laa kpaa ba. 7 Dɩ ba kaŋ fuwonamɩɩsɩ mɛ baŋmana. Ʋ kpa ba mɛ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, aŋ leŋ ʋ hatɩnna hʋ laa kpaa nala hʋ buloŋ. 8 Nal buloŋ di a vɔgɔ, ka ba paa kɩkaalɩya hʋ a su simbiisi bapɛ. 9 Nala hʋ fa aa dii kɩna hʋ pele nala tusi bʋnaa. 10 Ɛɛ rɛ ʋ ta ba, aŋ kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ a mʋ Dalmanuta paalʋʋ.
Farasiima baa dɩ Yesu yaa wɩmagɩl
Matiwu 16.1-4
11 Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ sii ko Yesu lee, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩya. Ba gyɩ aa kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ na wɩya, ba baa dɩ ʋ yaa wɩmagɩl dɩ ba na a gyɩma anɩɩ ʋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. 12 Yesu tɩya buloŋ kyogi. Ʋ kyigi ʋ wiyesi aŋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma lagɩlagɩ no nala, bee rɛ tɩŋ ma aa kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa wɩmagɩl dɩ ma na? Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ bɩ sɩ yaa wɩmagɩl buloŋ dɩ ma na anɩɩ ŋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ.” 13 Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ba aŋ mɩɩgɩ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a duwori kyol fuwo hʋ kyolo.
Yesu basɩ Farasiima abee Hɛrɔtɩ bɔŋsɩ wɩya
Matiwu 16.5-12
14 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa duwori kyol fuwo hʋ kyolo tɩyaŋ nɛ, ʋ hatɩnna hʋ liisi anɩɩ ba yeŋŋi ba kɩdiiliye ta rɛ, aŋ kpa paanʋʋ dɩgɩ dʋŋ we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. 15 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ abee sɩfɩyasɩ a baa, “Ma pɔ ma tɩɩ abee Farasiima abee Hɛrɔtɩ wɩya. Ba wɩyaalɩya kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl. Dɩ ɩ rɛ kpaa ʋ we kɩŋ buloŋ tɩyaŋ, ʋ aa sii pʋʋsɩ rɛ.” 16 Ʋ aa basɩ gɛɛ rɛ, ba hɔŋ kɩ vʋʋlɩ a baa, “Á bɩ kaŋ paanʋʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ gɛɛ.” 17 Yesu wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa vʋʋlɩ, a pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma hɔŋ kɩ vʋʋlɩ baa ma bɩ kaŋ paanʋʋ? Ma sɩya ha bɩ suro? Bee rɛ tɩŋ ma nyuni sʋba gɛɛ? 18 Ma kaŋ sɩya rɛ, ma bee na? Ma kaŋ dɩgɩna rɛ, ma bee nɩɩ wɩya? Ma bɩ liisi wɩɩ hʋ? 19 Ŋ kpaa paanʋʋ bɔnɔŋ nɛ a lɔgɔ kpaa baala tusi bɔnɔŋ. Ma aa paa kɩkaalɩya hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma paa su?” Ba baa, “Simbiisi fi abee balɩya.” 20 Ʋ bɩl pɩyɛsɩ ba, “Ŋ bɩl aa kpaa paanʋʋ bapɛ a lɔgɔ kpaa nala tusi banaa, ma aa paa kɩkaalɩya hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma paa su?” Ba baa “Simbiisi bapɛ.” 21 Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma ha bɩ wuwo kɩ gyɩŋ wɩya memii?”
Yesu suri nyʋlʋŋ sɩya Bɛsaada tɩyaŋ
22 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ bɩl ko pele Bɛsaada. Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ kaŋ nyʋlʋŋ kɩdɩgɩ, a ko sʋla Yesu dɩ ʋ kpa ʋ nosi a dige ʋ. 23 Yesu kaŋ nyʋlʋŋ hʋ noŋ tɩyaŋ a kana ʋ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ kpa ʋ noŋ dige bal hʋ sɩya aŋ pɩyɛsɩ ʋ dɩ ʋ aa na lee rɛ? 24 Baal hʋ deŋ lee aŋ baa, “Ŋ aa na nala rɛ, amɛ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ tɩɩsɩ rɛ aa gɔllɩ.” 25 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl kpa ʋ nosi dige bal hʋ sɩya. Baal hʋ marɩ kyirigi sɩya weliŋ. Ʋ sɩya bɩl kɩ na, ʋ na kɩŋ kɩŋ buloŋ weliŋ. 26 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ ta bɩl gyʋʋ tɔɔ hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kɩ mʋ ʋ bee.
Piita baa dɩ Yesu rɛ yaa Krisita hʋ
Matiwu 16.13-20;Luka 9.18-21
27 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ bɩl sii doŋ a kɩ mʋ Sizaariya Filipi paalʋʋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Aŋnɛ rɛ nala baa dɩ ŋ yaa?” 28 Ba baa, “Badɔmɔŋ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Ilaagya, Wɩɩsɩ tɩŋdaal hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ yaŋ ta yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ.” 29 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ a baa, “Ka ma mɛ, ma baa ŋ yaa aŋnɛ rɛ?” Piita baa “Ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ a lɩya.” 30 Piita a basɩ gɛɛ rɛ, Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba pɔ dɩ ba ta ko basɩ wɩɩ no tɩya nal buloŋ.
Yesu basa ɛɛ hʋ ʋ aa sɩ na tʋwara aŋ sʋba
Matiwu 16.21-28;Luka 9.22-27
31 Ɛɛ rɛ Yesu piili kɩ daga ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Mɩyaŋ Nihuwobiŋ biye, ŋ sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Bee nɩhɩyasɩ abee wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, ba buloŋ sɩ vɩya ŋ aŋ leŋ dɩ ba kpʋ ŋ. Dɩ ba aa rɛ ko kpʋ ŋ, ŋ sɩ yaa kyɛyɛ boto aŋ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ.” 32 Ʋ kyaasɩ basɩ wɩɩ no rɛ tɩya ba. Ɛɛ rɛ Piita kana ʋ gɩɩgɩ lɩɩ, a nɔsɩ ʋ, aŋ basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ ta basɩ gɛɛ, dɩ ʋ bɩ basɩ weliŋ. 33 Ɛɛ rɛ Yesu bɩrɩmɩ kyaasɩ ʋ hatɩnna hʋ lee aŋ nɔsɩ Piita a baa, “Sɩtaanɩ, fasɩ lɩɩ ŋ sɩya tɩyaŋ. Wɩya hʋ ɩ aa basa, nihuwobiŋ tɩbɩɩna rɛ, Wɩɩsɩ tɩbɩɩna daa.”
34 Nyɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ abee nala hʋ buloŋ ba ko, ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋa ŋ, see dɩ ʋ vɩya ʋ tɩɩ ŋmanɩɩ aŋ kpa ʋ daagarɩɩ baasɩ, a tɩŋa ŋ. 35 Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ na ʋ. Amɛ nal hʋ aa vɩya ʋ mɩɩbol ta ŋ wɩya, abee Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, ʋ sɩ kɔnɩ laa ʋ mɩɩbol. 36 Dɩ ɩ rɛ tɩŋ dʋnɩya no buloŋ aŋ bɩ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, bekiŋ tɔnɔ rɛ ɩ sɩ na? 37 Dʋnɩya no tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ɩ sɩ wuwo kpa lenni ɩ mɩɩbol? 38 Ma lagɩlagɩ no wɩbɔŋyaala aa vɩya ŋ wɩya hʋ, na ŋ bee ŋ wɩbasɩya buloŋ aa yaa ma hɩɩsɩ rɛ. Amɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, mɩyaŋ Nihuwobiŋ biye, ŋ bee malɩkasɩ buloŋ sɩ ko abee ŋ Kuwo gaŋdarɩ. Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, ŋ wɩya aa yaa nal hʋ buloŋ hɩɩsɩ, ʋ tɩɩna wɩya mɛ sɩ yaa ŋ hɩɩsɩ.”
91 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nala badɔmɔŋ we daha, ba bɩ sɩ sʋba, see dɩ ba na Wɩɩsɩ koro hʋ sɩna teŋ abee dee ka dɩ ba na sʋba.”
Yesu bɩrɩma
Matiwu 17.1-13;Luka 9.28-36
2 Kyɛyɛ badʋ hal, Yesu sii kaŋ Piita abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ dʋŋ, ba mʋ gyɩŋ dogiŋbal kɩdɩgɩ nyuu. Ba yaa dɩ ba deŋ ba sɩya, dɩ Yesu bɩrɩma. 3 Ʋ gannɩ buloŋ pʋrɩsɩ gɛɛ pogipogi, a kɩ tʋla gɛɛ nyʋlɩɩnyʋlɩɩ. Gasasɩl buloŋ tuwo dʋnɩya no tɩyaŋ ʋ aa sɩ wuwo sasɩ gannɩ dɩ ba pʋrɩsɩ kɩɩ gɛɛ. 4 Ka Ilaagya abee Moosi ko lɩɩ ba sɩya tɩyaŋ, ba bee Yesu sɩŋ kɩ basɩ wɩya. 5 Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, “Á nɩhɩyawʋ, ʋ yaa wɩwelii rɛ anɩɩ aa we daha. Leŋ dɩ á we gyama boto, dɩ ɩ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Moosi mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Ilaagya mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ.” 6 Kambɩŋ fa kaŋ ba rɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ gɛɛ. Ʋ fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ʋ aa sɩ basɩ.
7 Ɛɛ rɛ taalbal kɩdɩgɩ ko tɔ ba, ka taal kɩdɩgɩ lɩɩ taalbal hʋ tɩyaŋ a baa, “Ŋ biikyoolii rɛ nyɛ. Ma gyegile kɩ nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ.” 8 Ba aa nɩɩ taal hʋ a mɩɩgɩ galdaasɩ, ba gyɩ bɩl bɩ naa nal buloŋ, see Yesu dʋŋ.
9 Ba aa lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko kɩ tuu tɩyaŋ, Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ bee kyɛ dɩ ma ko basɩ wɩɩ hʋ ma aa naa kɩ tɩya nal buloŋ, see saŋa hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ.” 10 Ɛɛ rɛ ba laa wɩɩ hʋ we ba nyuni tɩyaŋ, aŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ, “Ʋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, ʋ memii rɛ yaa bee?” 11 Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Bee rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ basɩ anɩɩ Ilaagya rɛ sɩ laa sɩya ko, ka dɩ Krisita hʋ na ko?” 12 Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ, Ilaagya sɩ kɔnɩ laa sɩya ko, a kaŋ kɩŋ buloŋ marɩ biŋ. Ba saba Nihuwobiŋ Biye hʋ wɩya rɛ a biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, a daga nɩɩ ʋ sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ, ka dɩ nala ha deŋ ʋ sɩgyʋʋ, a kana ʋ kʋwasɩ. Bee rɛ tɩŋ ba sabɩ gɛɛ? 13 Lagɩlagɩ no, ŋ sɩ basɩ tɩya ma anɩɩ Ilaagya paalɩ ko rɛ. Ba kana ʋ yaa ʋ gɛɛ hʋ ba aa kyɛ anɩɩ ba aa saba gɛɛ Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ.”
Yesu tɩɩbɩ biye gyɩŋbɔŋ aa kana
Matiwu 17.14-21;Luka 9.37-43a
14 Ba aa ko pele ʋ hatɩnna hʋ nɩkaalɩya hʋ lee, dɩ nɩgyamaa laŋŋa doŋ. Ba bee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla sɩŋ kaŋ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ. 15 Nala hʋ aa naa Yesu dɩ ʋ aa ko, ba hirigi a sii fá mʋ kyem-ʋ, a kyʋwalɩ ʋ. 16 Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Wɩbee rɛ ma bee haŋ nala hʋ kaŋ kɩ kpa dɔmɔŋ?” 17 Nala hʋ kɩdɩgɩ baa, “Á Tɩɩna, ŋ biye rɛ ŋ kaŋ ko ɩ lee. Gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ, ʋ bɩrɩmɩ ganɩɩ. 18 Ʋ yaŋ ko kana ʋ buloŋ, ʋ aa tele taŋha tɩyaŋ nɛ, naŋtʋwɔ-fʋŋfʋga tɔ ʋ nyʋwa, ʋ kɩ kyaŋ ʋ nyɩŋa aŋ tiŋŋi. Ŋ sʋla ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba kile gyɩŋbɔŋ hʋ ta ʋ tɩyaŋ, amɛ ba bɩ wuwo kile.” 19 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma lagɩlagɩ no nala, ma bɩ laa Wɩɩsɩ di. Kyɛyɛ baŋmɛ rɛ ma tɩɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa ma lee ka ma na laa ŋ di? Ma kaŋ biye hʋ ko ŋ na.” 20 Ɛɛ rɛ ba kaŋ biye hʋ ko ʋ lee. Gyɩŋbɔŋ hʋ aa naa Yesu, ʋ kaŋ biye hʋ kyele, ʋ tuu tele taŋha a kɩ biliŋsi, naŋtʋwɔ-fʋŋfʋga tɔ ʋ nyʋwa. 21 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ kuwo hʋ, “Kyɛbee rɛ ʋ piili ʋ?” Ʋ baa “Ʋ biibiri tɩyaŋ buloŋ nɛ ʋ piili ʋ. 22 Saŋa kɩdɩgɩ ʋ aa wuwo kpa ʋ lo diŋ tɩyaŋ nɛ, koo nɩɩ tɩyaŋ, a kɩ kyɛ dɩ ʋ kpʋ ʋ. Ɩ aa sɩ wuwo yaa wɩɩ hʋ buloŋ, kɩ yaa. Fá ŋ sikii aŋ pɛ ŋ tɩyaŋ.” 23 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Ɩ aa baa dɩ ŋ sɩ wuwo hʋ, ɩ tɩɩ mɛ fa sɩ wuwo yaa, dɩ ɩ fa laa ŋ di. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa laa ŋ wɩya di, Wɩɩsɩ aa wuwo ʋ yaa wɩɩ kɛ buloŋ tɩya ɩ rɛ.” 24 Ɛɛ rɛ biye hʋ kuwo sii sɩŋ a heeli basɩ a baa, “Ŋ laa ɩ di rɛ, amɛ ʋ bɩ maga. Pɛ ŋ tɩyaŋ dɩ ŋ laa ɩ di yʋga.” 25 Ba aa sɩŋ kɩ basɩ wɩya hʋ gɛɛ, nala yʋga fá ko kɩ laŋŋɩ. Yesu aa ko na nɩgyamaa hʋ, ʋ basɩ tɩya gyɩŋbɔŋ hʋ abee sɩfɩyasɩ a baa, “Gyɩŋganɩɩ, mɩyaŋ nɛ baa dɩ ɩ lɩɩ biye hʋ tɩyaŋ. Kɩ pɔ dɩ ɩ ta bɩl maakyiye kana ʋ.” 26 Gyɩŋbɔŋ hʋ kyɩɩrɩ aŋ kaŋ biye hʋ kyɩgɩsɩ aŋ ko lɩɩ, ka biye hʋ pɩŋ gɛɛ anɩɩ ʋ aa sʋba. Nala hʋ gyeniŋ buloŋ baa dɩ biye hʋ sʋba rɛ. 27 Amɛ Yesu mʋ kaŋ ʋ noŋ tɩyaŋ ʋ sii sɩŋ. 28 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ mʋ gyʋʋ dɩya. Ba lʋwɔlɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ á kɛ bɩ wuwo kil gyɩŋbɔŋ hʋ?” 29 Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo kile gyɩŋbɔŋ no iriŋ, see ʋ aa sʋla Wɩɩsɩ weliŋ.”
Yesu bɩl basɩ ʋ sʋʋ wɩya
Matiwu 17.22,23;Luka 9.43b-45
30 Ɛɛ rɛ ba sii lɩɩ doŋ, a tuu tɩŋ Galili paalʋʋ mʋ. Yesu fa bee kyɛ dɩ nal buloŋ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa we. 31 Beewɩya ʋ gyɩ aa daga ʋ hatɩnna hʋ rɛ. Ʋ gyɩ basɩ tɩya ba rɛ a baa, “Ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, a we nala nosi tɩyaŋ dɩ ba kpʋ ŋ. Amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛyɛ boto kyɛɛ, a kaŋ mɩɩbol.” 32 Amɛ ba fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basa memii, aŋ kɩ fá kambɩŋ ba aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ.
Yesu hatɩnna hʋ aa kyɛ dɩ ba gyɩŋ ba tɩyaŋ nɩbal
Matiwu 18.1-5;Luka 9.46-48
33 Ɛɛ rɛ ba sii ko Kapɛɛnam. Ba aa gyʋʋ dɩya, Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Bekiŋ wɩɩ rɛ ma fa kaŋ kɩ kpa dɔmɔŋ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ gɛɛ?” 34 Ɛɛ rɛ ba tallɩ ba nyʋʋsɩ, beewɩya ba tɩyaŋ nɩhɩyawʋ wɩya rɛ ba fa kaŋ kɩ kpa dɔmɔŋ. 35 Ɛɛ rɛ Yesu hɔŋ aŋ yɩrɩ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ, a basɩ tɩya ba a baa, “Nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma tɩyaŋ nɩbal, see dɩ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ bɩrɩmɩ ma tɩyaŋ haŋbiye a tʋma tɩya ma buloŋ.” 36 Ɛɛ rɛ ka ʋ kaŋ biibiye a ko sɩgɩ ba tʋtʋʋ, a guwori ʋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 37 “Dɩ nal lɛ kuu ŋ wɩya a kaŋ biibiye no dɔŋtɩɩna weliŋ, mɩyaŋ nɛ ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kana ŋ weliŋ, ŋ dʋŋ daa ʋ kaŋ weliŋ. Nal hʋ aa tɩma ŋ mɛ rɛ ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ.”
Baal kɩdɩgɩ kile gyɩŋbɔmɔ ta Yesu feŋ tɩyaŋ
Luka 9.49,50
38 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Á Tɩɩna, á naa baal kɩdɩgɩ rɛ dɩ ʋ kpaa ɩ feŋ a kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ á kile ʋ dɩ ʋ ta kɩ yaa gɛɛ, beewɩya ʋ bɩ yaa á kɩdɩgɩ.” 39 Amɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ ʋ rɛ aa yaa gɛɛ, ma ta kile ʋ. Dɩ nal lɛ yaa wɩmagɩl buloŋ ŋ feŋ tɩyaŋ, ʋ kyiye bɩl bɩ sɩ wuwo kyogi ŋ feŋ. 40 Nal hʋ buloŋ aa bɩ lɩɩ ŋ hal, ʋ yaa á kɩdɩgɩ rɛ. 41 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa kpaa nɩɩnyʋwagbaŋbiye bee nɩɩ a tɩya ma akuu ma aa yaa ŋ hatɩnna wɩya, ʋ kaŋ ʋ tuno rɛ.”
Wɩya hʋ aa sɩ kaŋ nal we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ
Matiwu 18.6-9;Luka 17.1,2
42 “Nal hʋ buloŋ aa naa haŋbiisi no aa tɩŋa ŋ tɩyaŋ kɩdɩgɩ, a mʋrɩ ʋ dɩ ʋ yaa wɩbɔŋ, ʋ maga dɩ ba kpa nɔŋ a vʋwa laalɩ ʋ bagɩna tɩyaŋ nɛ, a kpa ʋ yuwo we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ. Dɩ ba aa rɛ yaa ʋ gɛɛ, ʋ rɛ sɩ kpɩya ʋ aa weye. 43 Dɩ ɩ noŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, keri ta. Ɩ aa sɩ mʋ wɩɩsɩbee abee nokuu, ʋ rɛ kpɩya ɩ aa kaŋ nopilime aŋ gyʋʋ diŋ, ‘Lee hʋ kyaaŋkyʋwana aa sɩ di ɩ teŋbii deŋdeŋ a bɩ sɩ sʋba, ka diŋ hʋ mɛ bɩ sɩ dɩsɩ.’ 45 Dɩ ɩ naaŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, keri ta. Ɩ aa sɩ mʋ wɩɩsɩbee abee naakuu, ʋ rɛ kpɩya ba aa sɩ kpa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee naapilime. ‘Lee hʋ kyaaŋkyʋwana aa sɩ di ɩ teŋbii deŋdeŋ a bɩ sɩ sʋba, ka diŋ hʋ mɛ bɩ sɩ dɩsɩ.’ 47 Dɩ ɩ sii rɛ aa kyɛ dɩ ʋ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, kɔrɩgɩ lɩɩ ta. Ɩ aa sɩ mʋ wɩɩsɩbee abee sɩtogo, ʋ rɛ kpɩya ba aa sɩ kpa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee sɩya balɩya,
48 ‘Lee hʋ kyaaŋkyʋwana aa sɩ di ɩ teŋbii deŋdeŋ a bɩ sɩ sʋba, ka diŋ hʋ mɛ bɩ sɩ dɩsɩ.’
49 Diŋ nɛ ba sɩ kpa pɩɩsɩ nal buloŋ bisiŋ ta. 50 Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa ʋ dɩ ʋ sʋma. Ma leŋ dɩ ma tɩsɩ sʋma anɩɩ yɩsɩ aa sʋma gɛɛ, aŋ leŋ dɩ ma buloŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ.”
10Yesu basɩ haana vɩyayɩ wɩya
Matiwu 19.1-12;Luka 16.18
1 Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ doŋ, a mʋ Gyudɩya paalʋʋ abee Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo. Nɩgyamaa bɩl ko laŋŋɩ ʋ lee. Ʋ bɩl kɩ daga ba anɩɩ ʋ aa kɩ daga gɛɛ. 2 Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ mɛ sii ko ʋ lee, a kɩ kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ baal vɩya ʋ haaŋ?” 3 Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, “Ɛɛ rɛ Moosi daga ma dɩ ma kɩ tɩŋa?” 4 Ba baa, “Moosi basa anɩɩ dɩ baal lɛ aa kyɛ dɩ ʋ vɩya ʋ haaŋ, dɩ ʋ laa sɩya sabɩ haaŋ-vɩyayɩ teŋ a tɩya haaŋ hʋ aŋ na vɩya ʋ.” 5 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma dagɩɩ hayɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ Moosi gyɩ sabɩ gɛɛ tɩya ma. 6 Amɛ Wɩɩsɩ aa piili dʋnɩya marɩɩ, baal abee haaŋ nɛ ʋ marɩ. 7 Ɛɛ wɩya baal aa sɩ leŋ ʋ kuwo abee ʋ naa rɛ, aŋ kpa haaŋ dɩ ʋ bee haaŋ hʋ yaa kɩdɩgɩ. 8 Nala no balɩya sɩ kaŋ kyaldɩgɩ, ba bɩl bɩ yaa nala balɩya, ba bɩrɩmɩ nɩdɩgɩ rɛ. 9 Wɩɩsɩ yaŋ aa kaŋ nala hʋ pɛ dɔmɔŋ, ʋ bɩ maga dɩ nihuwobiŋ kaŋ ba porigi.”
10 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ mɩɩgɩ sii gyʋʋ dɩya. Ɛɛ rɛ ba bɩl pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ no tɩɩ. 11 Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Baal hʋ kɛ buloŋ aa vɩya ʋ haaŋ aŋ bɩl kpa hadɩma, ʋ tɩɩna gyʋʋ ʋ haaŋ hʋ haakye tɩyaŋ nɛ, aŋ pɛ yaa sɔŋsɔnnɩ mɛ. 12 Dɩ haaŋ mɛ rɛ vɩya ʋ bala, aŋ mɛ bɩl mʋ yal badɩma, ʋ mɛ gyʋʋ ʋ bala hʋ haakye tɩyaŋ nɛ, aŋ pɛ yaa sɔŋsɔnnɩ mɛ.”
Yesu kpaa ʋ nosi dɔbɔ biibiisi tɩyaŋ
Matiwu 19.13-15;Luka 18.15-17
13 Nala badɔmɔŋ gyɩ kaŋ ba biibiisi ko Yesu lee rɛ, dɩ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ pɛ ba. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ nɔsɩ ba. 14 Yesu aa naa gɛɛ, ʋ na baaŋ ʋ hatɩnna hʋ nyuu tɩyaŋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma leŋ dɩ haŋbiisi hʋ ko ŋ lee. Ma ta kil ba. Nala no iriŋ nɛ sɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 15 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ ɩ bɩ yelli Wɩɩsɩ anɩɩ haŋbiye aa yelli ʋ kuwo abee ʋ naa gɛɛ, ɩ bɩ sɩ na Wɩɩsɩ koro hʋ gyʋʋ.” 16 Ɛɛ rɛ ʋ paa haŋbiisi hʋ nɔgɔ, a kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ, a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba dɩ Wɩɩsɩ pɛ ba tɩyaŋ.
Kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ ko Yesu lee
Matiwu 19.16-30;Luka 18.18-30
17 Yesu gyɩ bɩl sii dɩ ʋ vala ŋmanɩɩ, ɛɛ rɛ baal kɩdɩgɩ fá ko gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ a pɩyɛsɩ ʋ, “Ŋ Tɩɩŋwelii, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii?” 18 Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ ɩ yɩrɩ ŋ ɩ Tɩɩŋwelii? Nal buloŋ bɩ weliye, see Wɩɩsɩ dʋŋ. 19 Na ɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ. Ba aa rɛ nyɛ, ‘Ta kpʋʋ nal, ta kyɛ ɩ dɔŋtɩɩna haaŋ, ta gaa, dɩ ɩ rɛ yaa daŋsɩya wɩɩ tɩyaŋ, ta nyɩya wɩya. Ta firimi laa nal kɩŋ. Kɩ fá ɩ kuwo abee ɩ naa.”’ 20 Ɛɛ rɛ baal hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Ŋ Tɩɩna, ŋ tɩŋ wɩya no kɛ buloŋ nɛ a lɩɩ ŋ biibiri tɩyaŋ buloŋ.” 21 Ɛɛ rɛ Yesu lurimi ʋ sɩya tɩyaŋ abee kyori aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩdɩgɩ rɛ kaa ɩ ha aa bɩ yaa. Mʋ kpa ɩ kɩna hʋ buloŋ yallɩ, a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba aŋ ko kɩ tɩŋa ŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kaŋ kɩna wɩɩsɩbee tɩyaŋ.” 22 Yesu aa basɩ gɛɛ, baal hʋ sɩya bil, beewɩya ʋ gyɩ kaŋ kɩna rɛ weliŋ. Ʋ tɩya buloŋ kyogi, ʋ sii mʋ. 23 Ɛɛ rɛ Yesu deŋ nala hʋ aŋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ʋ yaa wɩduwo rɛ abee kɩna tɩmma aa sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ.” 24 Ʋ aa basɩ gɛɛ ʋ hatɩnna hʋ nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ. Ʋ bɩl mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ kyaŋsɩ, Wɩɩsɩ koro hʋ gyʋʋyɩ yaa wɩduwo rɛ kɩŋkaŋ. 25 Nyɔgɩmaa aa sɩ tɩŋ gahaŋ sɩɩ lɩɩ, ʋ rɛ yaa mɔl a te kɩna tɩɩna aa sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ.”
26 Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ hatɩnna hʋ nyʋʋsɩ marɩ fɩyɛlɩ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Dɩ ba aa rɛ kɩɩ nyɛ, aŋnɛ rɛ yaŋ sɩ wuwo na Wɩɩsɩ laatayɩ?” 27 Yesu mɩɩgɩ deŋ ba aŋ baa, “Wɩɩ no kpere nihuwobiŋ nɛ, amɛ ʋ bɩ kpere Wɩɩsɩ kɛ. Beewɩya, wɩɩ buloŋ tuwo Wɩɩsɩ aa bɩ sɩ wuwo yaa.” 28 Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya ʋ a baa, “Na, á kɛ leŋ kɩŋ buloŋ nɛ aŋ kɩ tɩŋa ɩ hal.” 29 Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Waa, wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa sɩ kuu ŋ wɩya abee Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, a leŋ ʋ dɩya, koo ʋ naabalɩya, koo ʋ naa, koo ʋ kuwo, koo ʋ biisi, koo ʋ bagɩsɩ, 30 ʋ tɩɩna sɩ bɩl na dɩɩsɩ, abee nɩmmabalɩya, abee nɩmma, abee biisi, abee bagɩsɩ naaŋsɩɩnyʋwa kɔɔ dʋnɩya no tɩyaŋ. Ba sɩ kuu ŋ wɩya a dɔgɩsɩ ʋ, amɛ dɩ ʋ rɛ ko sʋba, ʋ mɛ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 31 Amɛ nala yʋga aa laa sɩya gyɩnaŋ, ba sɩ ko laa hal, ka dɩ nala hʋ aa laa hal gyɩnaŋ mɛ ko laa sɩya.”
Yesu bɩl basɩ ʋ sʋʋ wɩya
Matiwu 20.17-19;Luka 18.31-34
32 Yesu aa basɩ gɛɛ dɩ ba we ŋmanɩɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ Gyerusalɛm. Yesu laa ba sɩya. Ʋ hatɩnna hʋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛla rɛ abee ʋ wɩbasɩya hʋ, kambɩŋ gyɩ gba kaŋ nala hʋ badɔmɔŋ aa tɩŋ ba hal. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ a gɩɩgɩ lɩɩ, a basɩ tɩya ba wɩya hʋ buloŋ nala aa sɩ yaa ʋ. Ʋ baa, 33 “Ma gyegili daha! Á aa mʋ Gyerusalɛm nɛ. Dɩ ámaa rɛ ko pele doŋ, ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, a kaŋ mʋ tɩya wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla. Ba sɩ di ŋ sarɩya aŋ baa dɩ ʋ maga dɩ ba kpʋ ŋ nɛ, aŋ kana ŋ mʋ we nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma nosi tɩyaŋ dɩ ba kpʋ ŋ. 34 Ba sɩ yaa ŋ sɩya, aŋ tʋ naŋtʋwɔl we ŋ tɩyaŋ. Ba sɩ vɩɩrɩ ŋ, aŋ kpʋ ŋ, amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛyɛ boto kyɛɛ.”
Gyemsi bee Gyɔɔŋ sʋla Yesu a kɩ kyɛ lɩhɔnɩɩ
Matiwu 20.20-28
35 Ɛɛ rɛ Gyemsi abee Gyɔɔŋ, Zebedi balɩya hʋ, sii mʋ Yesu lee a basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, aa sʋla ɩ, wɩɩ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ á kɩ kyɛ dɩ ɩ yaa tɩya ma.” 36 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Wɩbee rɛ ma kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ma?” 37 Ba baa, “Ɩ aa sɩ di Wɩɩsɩ koro hʋ, a kaŋ feŋ, a hɔŋ ɩ kuwori kpasa hʋ nyuu, leŋ dɩ á yaa ɩ logiŋ hʋhɔnnɔ, dɩ kɩdɩgɩ hɔŋ ɩ noduu, dɩ kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ɩ nogɔbɔ.”
38 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma bɩ gyɩŋ kɩŋ hʋ ma aa kyɛ. Ma sɩ wuwo kaŋ bembii a na tʋwara hʋ ŋ aa sɩ na? Ma sɩ wuwo fo dɔgɩsɩɩ hʋ ŋ aa sɩ fo?” 39 Ba baa, “Waa, á sɩ wuwo.” Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ma basɩ. Tʋwara hʋ ŋ aa sɩ na, ʋ rɛ ma mɛ sɩ na. Dɔgɩsɩɩ hʋ ŋ aa sɩ fo, ʋ rɛ ma mɛ sɩ fo. 40 Amɛ ŋ noduu abee ŋ nogɔbɔ hʋhɔnnɔ hʋ kɛ, ŋ daa sɩ lɩɩ ba. Wɩɩsɩ rɛ gyɩŋ nala hʋ ʋ aa mara doŋ biŋ pɔ.”
41 Yesu hatɩnna fi hʋ aa nɩya dɩ Gyemsi bee Gyɔɔŋ basɩ gɛɛ, ba kaŋ ba kɩ di dɔŋdɔŋ. 42 Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ba buloŋ ko laŋŋɩ a basɩ tɩya ba a baa, “Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ka ma gyɩŋ ba kuworo aa kɩɩ gɛɛ rɛ. Ba aa hɔŋ ba nala nyuu tɩyaŋ nɛ, a kaŋ ba kɩ fɩla. Ka nala hʋ sɩlaala mɛ ha kaŋ ba dee wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 43 Amɛ ʋ bɩ maga dɩ ma kɛ kɩɩ gɛɛ, ma tɩyaŋ nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma nɩbal, ʋ maga dɩ ʋ rɛ tʋma kɩ tɩya ma buloŋ. 44 Ma nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma tɩyaŋ kuwori, ʋ maga dɩ ʋ rɛ yaa ma tɩyaŋ yoŋ. 45 Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, ŋ bɩ ko dɩ ŋ kyɛ nala dɩ ba tʋma kɩ tɩya ŋ, ŋ ko dɩ ŋ tʋma tɩya ba rɛ aŋ sʋba, a kpa ŋ mɩɩbol tuŋ laa nɩgyamaa mɩɩbolo ta tɩya ba.”
Yesu suro Batimeyo sɩya
Matiwu 20.29-34;Luka 18.35-43
46 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii mʋ Gyɛriko rɛ. Saŋa hʋ ba aa sii lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ a kɩ mʋ, nɩgyamaa sii paa tɩŋ ba hal. Ba buloŋ kpaa kɩ mʋ dɩ nyʋlʋŋ kɩdɩgɩ rɛ hɔŋ ŋmanɩɩ hʋ nyʋwa gɛɛ, a kɩ sʋla kɩna. Ʋ feŋ nɛ yaa Batimeyo, a yaa Timeyo biibaal. 47 Ʋ aa nɩɩ dɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ aa ko, ʋ huwori yɩrɩ ʋ a baa, “Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii.” 48 Nɩgyamaa nɔsɩ ʋ dɩ ʋ leŋ ʋ kyagɩŋsɩ hʋ. Ka ʋ vɩya aŋ marɩ yɩrɩ te gɛɛ a baa, “Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii.” 49 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ sɩŋ, aŋ baa dɩ ba yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko. Ɛɛ rɛ ba yɩrɩ nyʋlʋŋ hʋ a basɩ tɩya ʋ a baa, “Kana ɩ tɩɩ aŋ sii ko. Ʋ aa yɩrɩ ɩ rɛ.” 50 Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ wuri ʋ wagyɛ ta, a sii gyaa kyigisi, aŋ kpa ko pele Yesu. 51 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Bekiŋ nɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ɩ?” Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, leŋ dɩ ŋ sɩya suri dɩ ŋ bɩl kɩ na.” 52 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ laa ŋ di rɛ, ɛɛ rɛ leŋ ɩ deye. Kɩ mʋ.” Ɛɛ rɛ ʋ sɩya pirigi suri, ʋ kɩ tɩŋ Yesu hal ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ.
11Yesu gyʋʋ Gyerusalɛm abee gaŋdarɩ
Matiwu 21.1-11;Luka 19.28-40;Gyɔɔŋ 12.12-19
1 Nyɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ kpa kɩ mʋ Gyerusalɛm, a ko pele Bɛtifage abee Bɛɛtani aa sɩŋ Olivi dogimo hʋ naasɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ ʋ hatɩnna balɩya, a tɩŋ ba a basɩ tɩya ba a baa, 2 “Ma mʋ tɔɔ hʋ aa we ma sɩya. Dɩ mamaa rɛ ko mʋ, ma sɩ na kokubiye dɩ ba vʋwa sɩgɩ. Nal buloŋ ha bɩ gyɩna ʋ. Ma puri a kaŋ ko. 3 Dɩ mamaa rɛ ko kɩ puri, dɩ ba pɩyɛsɩ ma baa bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri, ma baa, ‘Tɩɩna hʋ rɛ aa kyɛ. Ʋ rɛ baa á puri kaŋ ko. Á sɩ mɩɩgɩ kana ʋ ko lagɩ.”’
4 Ba aa tɩŋ ŋmanɩɩ hʋ kɩ baŋ dɩ ba vʋwa kokubiye sɩgɩ dɩya kɩdɩgɩ dimbee nyʋwa tɩyaŋ. Ba mʋ dɩ ba puri. 5 Ba aa puri kokubiye hʋ tɩyaŋ nɛ, nala badɔmɔŋ aa sɩŋ doŋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri kokubiye hʋ?” 6 Ɛɛ rɛ ba basɩ gɛɛ hʋ Yesu aa baa dɩ ba basɩ. Ba aa basɩ gɛɛ, ba leŋ ba puri mʋ. 7 Ba kaŋ kokubiye hʋ ko tɩya Yesu, a wuri ba gannɩ a dɔbɔ kokubiye hʋ tɩyaŋ, Yesu gyɩŋ hɔŋ. 8 Badɔmɔŋ mɛ kpa ba gannɩ gyarɩ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ. Badɔmɔŋ mɛ keri ŋmanɩɩnyʋwa paaponni, a mɛ kaŋ lɩɩ gyarɩ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ dɩ ʋ kɩ vala. 9 Nala hʋ badɔmɔŋ we ʋ sɩya, ba badɔmɔŋ mɛ kɩ tɩŋa ʋ hal. Ba buloŋ kɩ kyɩɩrɩ, a baa, “Ma dannɩ ʋ! Tabarikala! Wɩɩsɩ sɩ pɛ nal hʋ aa ko á Tɩɩna feŋ tɩyaŋ. 10 Á naabaa Deviti koro hʋ rɛ bɩl aa ko. Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ ko. Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ.”
11 Ɛɛ rɛ Yesu mʋ Gyerusalɛm, a mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ, a deŋ kɩna hʋ buloŋ a we doŋ. Ʋ aa ko deŋ teŋ dɩ lee bile. Ɛɛ rɛ ʋ bee ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ mɩɩgɩ mʋ Bɛɛtani a pɩŋ doŋ.
Yesu ŋmɩyɛsɩ we tɩya tɩyaŋ
Matiwu 21.18,19
12 Ʋ sɩya aa gballa, ba sii lɩɩ Bɛɛtani a kpa ŋmanɩɩ hʋ kɩ mʋ. Losi kaŋ Yesu. 13 Ɛɛ rɛ ʋ naa tutogo dɩ ʋ mʋ sɩŋ sɩya a kaŋ paaponni. Ʋ mʋ pele ʋ memii a kɩ liisi anɩɩ nɔnɔ we doŋ nɛ. Ʋ mʋ wil nyuu deŋ dɩ nɔnɔ tuwo, see paaponni dʋŋ, beewɩya ba nɔnɩɩ ha bɩ pele. 14 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya tɩya hʋ a baa, “Á lɩɩ gyɩnaŋ a kaŋ kɩ mʋ, nal buloŋ bɩl bɩ sɩ na ɩ nɔŋ di.” Ʋ hatɩnna hʋ nɩɩ ʋ aa basɩ gɛɛ.
Yesu kile nala hʋ aa yallɩ kɩna Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ
Matiwu 21.12-17;Luka 19.45-48;Gyɔɔŋ 2.13-22
15 Ɛɛ rɛ ba mʋʋ pele Gyerusalɛm. Ba aa ko pele doŋ, Yesu mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ, dɩ nala badɔmɔŋ we doŋ a kɩ yallɩ kɩna, ka badɔmɔŋ mɛ kɩ yɔbɔ kɩna. Yesu kile ba buloŋ ta, ba lɩɩ. Baala badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ a kɩ kyeŋgi molbiye. Yesu ŋmaa ba teebʋlsɩ mɛ lo. Baala badɔmɔŋ mɛ gyɩ aa yallɩ kokosi, ʋ ŋmaa ba kpasɩnɩ mɛ lo. 16 Ʋ bɩ laa dɩ nal buloŋ kaŋ kɩyallɩya ko tɩŋ Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ gyaŋwuwo tɩyaŋ baŋ. 17 Ɛɛ rɛ Yesu piili kɩ daga ba, a baa, “Ma bɩ liisi wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ? Ba saba dɩ Wɩɩsɩ baa ʋ dɩya sɩ yaa lee hʋ paalʋʋsɩ buloŋ nala aa sɩ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ rɛ, aŋka ma kɛ mɩɩgɩ kaŋ doŋ bɩrɩmɩ gaala dɩya.” 18 Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ aa ko nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa yaa, ba piili kɩ kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa a lɩɩ ʋ mɩɩbol. Beewɩya ʋ wɩdagɩya hʋ gyɩ gyʋʋ gyamaa hʋ buloŋ dɩgɩŋ nɛ a yaa ba nyʋʋfɩyɛlɩ. Nyɛ rɛ tɩŋ kambɩŋ gyɩ kaŋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ, ba kɩ kyɛ ŋmanɩɩ dɩ ba lɩɩ ʋ mɩɩbol gɛɛ. 19 Ʋ dɩdaana gyɩ aa ko pele, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ mɩɩgɩ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ.
Yesu daga tɩya hʋ sʋʋ memii
Matiwu 21.20-22
20 Ʋ kyɩkyʋwala pipi ba bɩl sii kpa ŋmanɩɩ hʋ kɩ mʋ, a na tɩya hʋ dɩ ʋ buloŋ sʋba a tuu parɩ ʋ naaliliye tɩyaŋ. 21 Ɛɛ rɛ Piita liisi wɩɩ hʋ Yesu aa basɩ tɩya tɩya hʋ, a basɩ tɩya Yesu a baa, “Á nɩhɩyawʋ, deŋ na, tɩya hʋ ɩ aa ŋmɩyɛsa we hʋ, ʋ rɛ sʋba gɛɛ.” 22 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma laa Wɩɩsɩ di. 23 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ mamaa rɛ laa Wɩɩsɩ di, a bee yaa ʋ sige, ma sɩ wuwo basɩ tɩya dogimo no dɩ ʋ sii mʋ tele mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ, dɩ gɛɛ kɔnɩ yaa. 24 Ɛɛ wɩya kɩna hʋ kɛ buloŋ ma aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ kyɛ, dɩ mamaa rɛ laa di anɩɩ ma sɩ na ba, ma aa na ba rɛ. 25 Saŋa kɛ buloŋ dɩ ɩ rɛ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, liisi na dɩ ɩ bee nal kaŋ wɩɩ koo. Dɩ wɩɩ ko we doŋ, ʋ kyo dɩ ʋ kɩɩ gɛɛ buloŋ, ɩ kɛ kpa kyɛ ʋ tɩɩna ɩ Wɩɩsɩ hʋ kyʋwalɩɩ tɩyaŋ. Dɩ ɩ rɛ ko yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, ʋ mɛ sɩ kpa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ. 26 Amɛ dɩ ɩ rɛ bɩ kpaa wɩya kɩ kyɛ ɩ dɔŋtɩŋsɩ, ɩ kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ mɛ bɩ sɩ kpa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ.”
Ba pɩyɛsɩ Yesu ʋ dee wɩya
Matiwu 21.23-27;Luka 20.1-8
27 Nyɛ rɛ ba bɩl ko Gyerusalɛm a mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. Yesu aa vala Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ gyaŋwuwo tɩyaŋ gɛɛ rɛ, wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, abee Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ buloŋ sii ko ʋ lee a pɩyɛsɩ ʋ a baa, 28 “Bekiŋ dee rɛ ɩ kana a kɩ yaa wɩya no buloŋ? Aŋnɛ rɛ tɩya ɩ ŋmanɩɩ ɩ kɩ yaa ba?” 29 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ mɛ sɩ pɩyɛsɩ ma wɩdɩgɩ. Dɩ mamaa rɛ ko lɩɩ ʋ sɩɩ tɩya ŋ, ŋ mɛ sɩ daga ma dee hʋ ŋ aa kana memii.” 30 Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Kɩbee rɛ gyɩ tɩya Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ ŋmanɩɩ ʋ kɩ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ? Wɩɩsɩ rɛ koo nihuwobiŋ nɛ? Ma daga ŋ.”
31 Ba piili kaŋ wɩɩ hʋ kɩ kpa dɔmɔŋ a baa, “Wɩbee rɛ á sɩ na tɩya ʋ? Dɩ ámaa rɛ baa Wɩɩsɩ lee rɛ ʋ lɩɩ, ʋ sɩ pɩyɛsɩ ma baa bee rɛ yaŋ tɩŋ á bɩ laa wɩya hʋ ʋ aa basɩ di? 32 Á yaŋ sɩ wuwo baa ʋ lɩɩ nihuwobiŋ lee kɛ? Aayɩ.” Kambɩŋ gyɩ kaŋ ba rɛ nala hʋ aa we doŋ wɩya, beewɩya nala basa anɩɩ Gyɔɔŋ fa kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. 33 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya Yesu a baa, “Á bɩ gyɩma.” Yesu mɛ basɩ tɩya ba a baa, “Ɛɛ kɛ, ŋ mɛ bɩ sɩ daga ma nal hʋ aa tɩya ŋmanɩɩ ŋ kɩ yaa wɩya no.”
12Yesu maga baga tʋŋtʋnna badɔmɔŋ namaga
Matiwu 21.33-46;Luka 20.9-19
1 Yesu bɩl maga namaga a tɩya ba a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ biŋ baga a pɔ kɩna aa kaŋ nɔŋkyɩga anɩɩ kyʋkyɔyɩ, ba kɩ yɩrɩ girepisi. Ʋ gyɩ lɩga baga hʋ buloŋ nɛ gol baŋ. A hul bʋwa baga hʋ tɩyaŋ dɩ ba kyaga tɩɩnɔnɔ hʋ nɩɩ kɩ we [beewɩya ba kpaa tɩɩnɔnɔ no kɩ kyɔ sɩŋ nɛ,] a saa dɩɩbiye mɛ ba aa sɩ wuwo hɔŋ ʋ sal nyuu tɩyaŋ kɩ pɔ baga hʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ʋ paa nala a we baga hʋ tɩyaŋ dɩ ba kɩ tʋma, aŋka ʋ sii kpa mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ. 2 Tɩɩnɔnɔ hʋ tɔrɩɩ gyɩ aa ko pele, ʋ tɩŋ ʋ dɩya tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ baga tʋŋtʋnna hʋ lee a laa ʋ tɩɩnɔnɔ tol ko. Ʋ sii kpa mʋ. 3 Baga tʋŋtʋnna hʋ sii kana ʋ a ŋmaa ʋ, aŋ leŋ ʋ kaŋ nohɩlɩya mɩɩgɩ mʋ baga hʋ tɩɩna lee. 4 Ʋ bɩl mɩɩgɩ tɩŋ dɩya tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ. Ʋ mɛ bɩl kpa mʋ. Ba kana ʋ mɛ, a ŋmaa ʋ, a yaga ʋ nyuu luri, a yaa ʋ gyarɩgɩɩ weliŋ. 5 Ʋ bɩl tɩŋ nitoo tɩɩna, ʋ mɛ bɩl mʋ. Ba paalɩ kpʋ ʋ kɛ. Nɩgyamaa hʋ buloŋ ʋ aa tɩma, gɛɛ tɩɩ rɛ ba yaa ba buloŋ. Ba ŋmaa badɔmɔŋ nɛ aŋ kpʋ badɔmɔŋ mɛ. 6 Ba kateŋse tɩyaŋ, ʋ biibaal dʋŋ nɛ ko mʋ ka. Ɛɛ rɛ ʋ sii tɩma ʋ aŋ baa, “Dɩ ŋ biye tɩɩ kɛ rɛ mʋwa, ba sɩ tɩya ʋ gyɩrɩma.” Ʋ mɛ bɩl kpa mʋ. 7 Tʋŋtʋnna hʋ aa naa biye hʋ, ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, “Dɩ baga hʋ tɩɩna rɛ ko sʋba, biye no rɛ sɩ di ʋ kyaŋ. Ma leŋ dɩ á kpʋ ʋ. Dɩ ámaa rɛ kpʋ ʋ, baga hʋ bee ʋ kɩna buloŋ aa bɩrɩmɩ á kɩna rɛ. 8 Ba kaŋ biye hʋ, a ŋmaa ʋ kpʋ, a kpa ʋ yuwo ta ɔhɔ tɩyaŋ.”
9 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ba aa maga nyɛ, ɛɛ rɛ baga hʋ tɩɩna sɩ yaa? Ʋ sɩ ko leŋ dɩ ba kpʋ haŋ tʋŋtʋnna hʋ buloŋ, aŋ ka dɩ ʋ kpa baga hʋ tɩya nɩdʋŋsɩ.” 10 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ aa nɩɩ namaga hʋ a baa, “Ma bɩ karɩmɩ Wɩɩsɩ teŋ lee hʋ ba aa basɩ nyɛ?”
‘Bʋyɩ hʋ dɩɩsaala hʋ a vɩya ta, ʋ rɛ mɩɩgɩ ko yaa bʋduwo baa aa kpaa biŋ dɩya hʋ gyememii ʋ kaŋ dɩya hʋ sɩgɩ.
11 Á Tɩɩna Wɩɩsɩ tʋma rɛ gɛɛ. Ʋ yaa ma wɩkperii rɛ?”’
12 Yesu aa basɩ gɛɛ, Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ gyɩ kɩ kyɛ dɩ ba kana ʋ tɔ dɩyaŋ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ba aa rɛ ʋ maga namaga hʋ kɩ daga. Amɛ ba gyɩ aa fá nala hʋ aa we doŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba lem-ʋ aŋ mʋ.
Ba pɩyɛsɩ Yesu lampoo tunii wɩya
Matiwu 22.15-22;Luka 20.20-26
13 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba mʋ tɩŋ Farasiima abee Hɛrɔtɩ hatɩnna badɔmɔŋ dɩ ba bɩl mʋ Yesu lee a magɩsɩ ʋ, a bara kana ʋ. 14 Ba kpa ko ʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, “Á nɩhɩyawʋ, á gyɩma anɩɩ ɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ɩ sɩya tuwo nal tɩyaŋ. Ɩ bee fá nɩbal buloŋ sɩɩ. Ɩ aa daga Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩɩ rɛ. Yaŋ daga tɩya ma, ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ á tuŋ lampoo kɩ tɩya Roma paalʋʋ kuworibal hʋ ba aa yɩrɩ Siiza? Ʋ maga dɩ á tuŋ kɩ tɩya ʋ rɛ koo á ta tuŋ kɩ tɩya ʋ?” 15 Amɛ Yesu gyɩ gyɩma anɩɩ ba paala rɛ a basɩ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ magɩsɩ ŋ nyɛ? Ma kaŋ molbinʋʋ hʋ kɩdɩgɩ ko dɩ ŋ na.” 16 Ba kpa kɩdɩgɩ tɩya ʋ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Aŋnɛ nyuu bee ʋ feŋ nɛ ba kpaa biŋ molbii hʋ tɩyaŋ nyɛ?” Ɛɛ rɛ ba baa dɩ Roma paalʋʋ kuworibal hʋ nyuu abee ʋ feŋ nɛ. 17 Ʋ yaŋ basɩ tɩya ba baa, “Ɛɛ kɛ, kɩŋ hʋ aa yaa Roma paalʋʋ kuworibal hʋ kɩŋ, ma kpa tɩya ʋ, kɩŋ mɛ aa yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, ma kpa tɩya Wɩɩsɩ.” Yesu aa basɩ nyɛ, ba yaa kyʋra. Doŋ nɛ ba lem-ʋ aŋ mʋ.
Ba pɩyɛsɩ Yesu sʋʋnɩ mɩɩgɩ siiyi wɩya
Matiwu 22.23-33;Luka 20.27-40
18 Ɛɛ rɛ nala hʋ badɔmɔŋ ba aa yɩrɩ Sadusiima mɛ ko Yesu lee. Sadusiima fa bɩ laa di anɩɩ dɩ nal lɛ sʋba, ʋ sɩ bɩl sii sʋʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, 19 “Á Tɩɩna, Moosi saba Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ anɩɩ dɩ baal lɛ kpaa haaŋ, dɩ ʋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye ka dɩ baal hʋ sʋba, dɩ ʋ maga dɩ ʋ naabiye kpa haaŋ hʋ rɛ, a lʋl biisi tɩya ʋ maana hʋ. 20 Nɩmmabalɩya bapɛ rɛ gyɩ we doŋ. Ba buloŋ gyɩ yaa baala rɛ, a fa yaa hadɩgɩ bee badɩgɩ balɩya. Ba nɩhɩyawʋ tɩɩna kpaa haaŋ. Ʋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye ka ʋ sʋba. 21 Ʋ katɩyal kpa haaŋ hʋ. Ʋ beel-ʋ mɛ bɩ lʋl biye, ka ʋ mɛ sʋba. Too hʋ tɩɩna mɛ kpa haaŋ hʋ. Ʋ mɛ gɛɛ tɩɩtɩɩ puu ʋ. 22 Nɩmmabalɩya hʋ bapɛ buloŋ nɛ kpaa haaŋ hʋ, ka ʋ bee ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ lʋla. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ haaŋ hʋ mɛ sʋba. 23 Tɔɔ, kyɛɛ hʋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, baala no bapɛ tɩyaŋ, ba kɩbee rɛ sɩ tɩŋ haaŋ hʋ? Beewɩya ba bapɛ hʋ buloŋ nɛ ʋ yala?”
24 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ teŋ, a bɩl bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ dee mɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma nyʋgɩsɩ nyɛ. 25 Kyɛɛ hʋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, baala bɩl bɩ sɩ paa haana, haana mɛ bɩl bɩ sɩ yal balama. Ba buloŋ sɩ kɩɩ gɛɛ nɩɩ malɩkasɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ.” 26 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Na ma aa pɩyɛsɩ ŋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ wɩya rɛ. Ma bɩ karɩma wɩya hʋ Moosi aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, lee hʋ ʋ fa aa basa tɩɩpuso hʋ aa di diŋ hʋ wɩya? Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ rɛ a baa dɩ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ hʋ Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ gyɩ aa tɩŋa. 27 Wɩɩ no ʋ aa basa, ʋ memii rɛ yaŋ yaa bee? Ʋ daga anɩɩ Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ ha we ba mɩɩbol tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ kɛ lee. Wɩɩsɩ bɩ yaa sʋʋnɩ Wɩɩsɩ. Ʋ yaa niweye Wɩɩsɩ rɛ. Ma bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ.”
Yesu daga Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ wɩbal
Matiwu 22.34-40;Luka 10.25-28
28 Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ aa nɩɩ dɩ ba kaŋ wɩɩ hʋ kɩ ŋmaa nyʋʋtaaduwo gɛɛ, ʋ mɛ kpa ko ba lee. Ʋ aa naa dɩ Yesu lɩɩ wɩɩ hʋ sɩɩ weliŋ gɛɛ, ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ ʋ aa biŋ tɩya nala dɩ ba kɩ tɩŋa, ba tɩyaŋ kɩbee rɛ yaa wɩbal?” 29 Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ba basɩ tɩya Iziral nala rɛ a baa,
‘Iziral nala, ma gyegile nɩɩ ŋ taal. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ we doŋ.
30 Kyo ɩ Tɩɩna Wɩɩsɩ abee ɩ bembii buloŋ, abee ɩ tɩya buloŋ, abee ɩ dee buloŋ, abee ɩ tɩbɩɩna buloŋ.’
Wɩɩ no rɛ yaa ba buloŋ tɩyaŋ wɩbal.
31 Wɩlɩya tɩɩna mɛ rɛ nyɛ,
‘Kyo ɩ dɔŋtɩɩna anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ.’
Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ lɩɩ wɩya no balɩya tɩyaŋ nɛ.”
32 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, wɩtɩɩ rɛ ɩ basɩ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ we doŋ, kɩŋ buloŋ bɩl tuwo, see Wɩɩsɩ dʋŋ. 33 Ɩ aa sɩ kaŋ ɩ bembii buloŋ, abee ɩ tɩbɩɩna buloŋ, abee ɩ wɩɩ wɩɩ buloŋ a kyo Wɩɩsɩ, a kyo ɩ dɔŋtɩɩna mɛ anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ, ʋ rɛ kpɩya ɩ aa sɩ kaŋ pʋsɩ kpʋ a fisi ba buloŋ tɩya Wɩɩsɩ, koo ɩ aa kpaa kɩna a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ.” 34 Yesu aa naa dɩ baal hʋ lɩɩ wɩɩ hʋ sii abee wɩgyʋŋ gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ bee Wɩɩsɩ koro hʋ bɩ boliye.” Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, nal buloŋ bɩl bɩ kaŋ nyʋwa ʋ aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ buloŋ.
Yesu daga nala Krisita hʋ wɩya
Matiwu 22.41-46;Luka 20.41-44
35 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl kɩ daga nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ a pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ baa dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, sɩ yaa Deviti nihii? 36 Wiyesi Welii hʋ rɛ fa daga Deviti dɩ ʋ basɩ Krisita hʋ wɩya a baa,
“Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ basɩ tɩya ŋ Tɩɩna rɛ, ‘hɔŋ ŋ noduu logiŋ, a mʋ pele saŋa hʋ ŋ aa sɩ kpa ɩ dɔmɔ we ɩ nosi tɩyaŋ.’
37 Deviti tɩɩ yɩrɩ nal no ʋ Tɩɩna rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ yaŋ sɩ yaa a yaa ʋ nihii dʋŋ?” Nɩgyamaa rɛ gyɩ gyegile a nɩɩ Yesu wɩbasɩɩ hʋ, ba tenni fɩyɛlɩ.
Yesu daga nala dɩ ba pɔ ba tɩɩma weliŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ wɩya
Matiwu 23.1-36;Luka 20.45-47
38 Yesu bɩl daga ba a baa, “Ma pɔ ma tɩɩ weliŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ. Ba aa gɔllɩ we gyamaa tɩyaŋ nɛ abee ba gadoliye, a kɩ kyɛ dɩ nala kɩ tɩya ba gyɩrɩma aŋ kɩ kyʋwalɩ ba. 39 Ba aa kɩ kyɛ nɩbala lɩhɔnɩya rɛ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ. Dɩ ba aa rɛ yɩrɩ ba laŋŋʋʋ tɩyaŋ buloŋ, ba aa kyo dɩ ba hɔŋ nɩbala lɩhɔnɩɩ rɛ. 40 Ba aa fugo kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ pɩɩsɩ rɛ, aŋ kaŋ lohaana kɩna kɩ fasɩ. Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya sarɩya, ba aa rɛ sɩ na dɔgɩsɩɩ a te ba dɔŋtɩŋsɩ buloŋ.”
Lohaaŋ hʋ aa kpaa ʋ molbiye buloŋ a sʋla Wɩɩsɩ
Luka 21.1-4
41 Yesu gyɩ mʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ, a mʋ hɔŋ kpaga lee hʋ nala aa kpa ba wɩɩsʋlɩɩ molbiye kɩ we, a kɩ deŋ gɛɛ hʋ ba aa we. Kɩna tɩmma hʋ ko kɩ we molbiye yʋga yʋga. 42 Ɛɛ rɛ lohanyaabʋ kɩdɩgɩ mɛ ko, a mʋ kpa aniiniima balɩya a we, kobo rɛ gɛɛ. 43 Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ a basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, lohaaŋ no rɛ we molbii a te nal kɩdɩgɩ buloŋ daha, beewɩya 44 nala hʋ buloŋ aa kpaa molbiye a sʋla Wɩɩsɩ, ba lɩya aŋ ka rɛ. Amɛ ʋ kɛ dɩya bee ʋ bee buloŋ nɛ ʋ kaŋ mʋ we gɛɛ.”
13Yesu basɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ ŋmaaloyi wɩya
Matiwu 24.1,2;Luka 21.5,6
1 Yesu aa lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ ko dɩ ʋ lɩɩ, ʋ hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ Tɩɩna, na haŋ bʋbala hʋ ba aa kaŋ saa dɩya hʋ, ba weliye rɛ kɩŋkaŋ, lee hʋ buloŋ mɛ weliye.” 2 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ naa dɩya no aa yʋga gɛɛ rɛ. Amɛ ba sɩ ŋmaa ʋ buloŋ lo. Ba bɩ sɩ leŋ dɩ bʋdɩgɩ mɛ ka dɔbɔ ʋ dɔŋtɩɩna tɩyaŋ.”
Tʋwara bee dɔgɩsɩɩ hʋ aa sɩ ko
Matiwu 24.3-14;Luka 21.7-19
3 Ɛɛ rɛ ba sii mʋ gyɩŋ Olivi dogimo hʋ nyuu, a hɔŋ kyaasɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. Doŋ nɛ Piita abee Gyemsi, abee Gyɔɔŋ, abee Aŋduru, lʋwɔlɩ ko pɩyɛsɩ Yesu a baa, 4 “Saŋa bee tɩyaŋ nɛ wɩya no buloŋ sɩ yaa? Bekiŋ wɩɩ rɛ á sɩ na a daga anɩɩ wɩya no aa kyɛ ba yaa rɛ?” 5 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ dɩ nal buloŋ ta ko mʋrɩ ma. 6 Nɩgyamaa sɩ ko kpa ŋ feŋ anɩɩ ba aa rɛ yaa Krisita hʋ, a mʋrɩ nala yʋga. 7 Ma sɩ nɩɩ bayuwo dɔmɔ ma paalʋʋ tɩyaŋ, a nɩɩ ʋ dɔmɔ liboliye tɩyaŋ mɛ. Amɛ dɩ mamaa rɛ ko nɩɩ ba gɛɛ, ma ta leŋ dɩ ʋ yaa ma beŋkyekpa. Wɩya no buloŋ sɩ yaa baŋ, amɛ dʋnɩya hʋ tenii ha daa gɛɛ. 8 Paalʋʋ kɩdɩgɩ nala aa sɩ sii a mʋ yuwo paalʋʋ kɩdɩgɩ nala. Tɔɔ kɩdɩgɩ kuwori abee ʋ nala aa sɩ sii a mʋ yuwo kuwori kɩdɩgɩ mɛ abee ʋ nala. Taŋha sɩ gyigili leye yʋga tɩyaŋ. Losi mɛ sɩ gyʋʋ. Tʋwara no buloŋ kɩɩ gɛɛ nɩɩ haaŋ halʋllɩ-luwol aa piili kɩ wɩɩ. 9 Amɛ ma kaŋ ma tɩɩ weliŋ. Ba sɩ kaŋ ma mʋ leye hʋ ma paalʋʋ nɩhɩyasɩ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya, dɩ ba di ma sarɩya. Ba sɩ ŋmaa ma Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ. Ma sɩ sɩŋ kuworo abee bee-nɩhɩyasɩ sɩya akuu ŋ wɩya, a di ŋ daŋsɩya. 10 Amɛ see dɩ ba laa sɩya basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya nala aa we dʋnɩya paalʋʋsɩ buloŋ tɩyaŋ, aŋka dɩ dʋnɩya no na teŋ. 11 Dɩ ba aa rɛ ko kaŋ ma mʋ dɩ ba di ma sarɩya, ma ta leŋ dɩ ma bembiye kɩ sii abee wɩya hʋ ma aa sɩ basɩ a laa ma tɩɩ. Ɛɛ saŋa, Wɩɩsɩ rɛ sɩ kpa wɩgyʋŋ we ma nyuni tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ kɛ buloŋ aa ko ko ma nyuu, ma basɩ. Ma tɩɩ daa sɩ basɩ, Wiyesi Welii hʋ rɛ sɩ kpa we ma nyuni tɩyaŋ. 12 Nɩmmabalɩya sɩ kaŋ dɔmɔŋ mʋ tɩya dɩ ba kpʋ. Kuwoma mɛ sɩ yaa ba biisi gɛɛ tɩɩ. Biisi mɛ sɩ vɩya ba kuwoma abee ba nɩmma nyʋʋsɩ aŋ kaŋ ba mʋ tɩya dɩ ba kpʋ. 13 Nal buloŋ nɛ sɩ haasɩ ma, akuu ŋ wɩya. Amɛ, nal hʋ buloŋ aa sɩ kaŋ mala a mʋ teŋ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ tɩɩna ta.”
Yesu basɩ kɩbɔŋlɔrɩ hʋ aa yaa sɩna wɩya
Matiwu 24.15-28;Luka 21.20-24
14 “Dɩ ma ko na kɩbɔŋlɔrɩ hʋ aa yaa sɩna dɩ ʋ sɩŋ lee hʋ aa bɩ maga dɩ ʋ we. (Nal hʋ aa karɩmɩ wɩya no lʋga aŋ gyɩŋ ba memii.) Dɩ mamaa rɛ ko na gɛɛ, ma leŋ dɩ nala hʋ aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ fá mʋ gyɩŋ dogiŋsi nyuni a faŋa. 15 Dɩ nal buloŋ nɛ we salnyuu tɩyaŋ, aŋ nɩɩ wɩya no, ʋ ta bɩl lɔlɔ ʋ tɩɩ kɩ kyɛ dɩ ʋ tuu gyʋʋ dɩya paa ʋ kɩna. 16 Dɩ nal lɛ we baga tɩyaŋ aŋ nɩɩ wɩya no, dɩ ʋ ta mɩɩgɩ mʋ dɩya a kɩ kyɛ dɩ ʋ kpa ʋ gal.
17 Haluwokanna abee biifɩllɩ nɩmma sɩ na tʋwara yʋga. 18 Ma kɩ sʋla Wɩɩsɩ dɩ wɩɩ no ta yaa puwo saŋa. 19 Beewɩya Wɩɩsɩ aa mara dʋnɩya aa ko pele gyɩnaŋ, nal buloŋ ha bɩ naa tʋwara no dɔŋtɩɩna, nal mɛ bɩl bɩ sɩ na tʋwara gɛɛ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 20 Dɩ Wɩɩsɩ fa bɩ keri kyɛyɛ hʋ ta, nɩdɩgɩ mɛ fa bɩ sɩ ka. Amɛ nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ba tɩŋa ʋ wɩya rɛ tɩŋ ʋ keri kyɛyɛ hʋ ta.
21 Dɩ nal buloŋ nɛ basɩ tɩya ɩ dɩ ɩ deŋ daha a na Krisita hʋ, koo dɩ ɩ deŋ doŋ a na ʋ, ta laa ʋ di. 22 Nala badɔmɔŋ sɩ sii mʋrɩ nala anɩɩ ba aa rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya. Badɔmɔŋ mɛ sɩ sii a mʋrɩ nala dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ. Ba sɩ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye a kɩ kyɛ dɩ ba mʋrɩ nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya mɛ gba, a kaŋ ba hakɩllɩ vʋgɩmɩ. 23 Wɩya no buloŋ nɛ ŋ laa sɩya basɩ dɩ ŋ tɩya ma, ka dɩ saŋa hʋ na pele. Ma yaŋ gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ.”
Yesu basɩ ʋ dʋnɩya mɩɩgɩ koyi wɩya
Matiwu 24.29-31;Luka 21.25-28
24 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Tʋwara no aa sɩ ko baŋ hal tɩyaŋ, lee buloŋ sɩ bɩrɩmɩ tebiŋ-bɩnɩɩ, dɩ sɩya bɩl bee gballɩ. Wɩɩsɩ bɩl bɩ sɩ pɔsɔ, pene mɛ bɩl bɩ sɩ pɔsɔ. 25 Kyɩŋwʋlɩya sɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu kɩ tele. Ba sɩ kile wɩɩsɩnyuu kɩna hʋ buloŋ aa kaŋ dee dɩ ba lɩɩ ba liweeliye tɩyaŋ. 26 Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, dɩ ŋ tɩŋ taala tɩyaŋ ko kɩ tuu abee gaŋdarɩ abee dee. 27 Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ŋ sɩ tɩŋ malɩkasɩ dɩ ba mʋ dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a kaŋ nala hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa lɩya, a ko laŋŋɩ.”
Ma kpa tɩɩsɩ a gʋnnɩ wɩgyʋŋ
Matiwu 24.32-35;Luka 21.29-33
28 “Ma kpa tɩɩsɩ a gʋnnɩ wɩgyʋŋ! Dɩ ma ko na tɩɩsɩ piile kɩ tɔsɔ, ma aa gyɩma anɩɩ yʋʋ kpaga rɛ. 29 Ɛɛ tɩɩ rɛ dɩ mamaa rɛ ko na wɩya no buloŋ aa yaa, ma gyɩma anɩɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye koyi kpaga rɛ. 30 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma lagɩlagɩ no nala aa we ma mɩɩbol tɩyaŋ buloŋ bɩ sɩ sʋba teŋ, ka dɩ wɩya no yaa. 31 Wɩɩsɩnyuu abee taŋha nyuu buloŋ sɩ teŋ, amɛ wɩya hʋ ŋ aa basa kɛ bɩ sɩ nyʋgɩsɩ maakyiye buloŋ.”
Nal buloŋ bɩ gyɩŋ kyɛɛ hʋ wɩya no aa sɩ yaa
Matiwu 24.36-44
32 “Amɛ nal buloŋ bɩ gyɩŋ kyɛɛ hʋ wɩya no aa sɩ yaa. Malɩkasɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ mɛ paalɩ bɩ gyɩma. Mɩyaŋ, Wɩɩsɩ Biye tɩɩ mɛ bɩ gyɩma, see ŋ Kuwo dʋŋ. 33 Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, a yaa siri kɩ pɔ, beewɩya ma bɩ gyɩŋ kyɛɛ hʋ wɩya no aa sɩ yaa. 34 Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ baal aa siye a kɩ kyɛ dɩ ʋ vala ŋmanɩɩ. Dɩ ʋ ko kɩ kyɛ ʋ lɩɩ dɩya tɩyaŋ, ʋ aa daga ʋ tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ buloŋ ba tʋma rɛ, aŋ basɩ tɩya nal hʋ aa pɔ dimbee mɛ dɩ ʋ pɔ dɩya hʋ weliŋ, dɩ ʋ mʋ aŋ ko. 35 Ma yaŋ kɩ pɔ, beewɩya ma bɩ gyɩŋ kyɛɛ hʋ dɩya hʋ tɩɩna aa sɩ mɩɩgɩ ko, dɩ dɩdaana rɛɛ, dɩ tekere rɛɛ, dɩ sɩgballɩnyʋwa rɛɛ, koo dɩ kyɩkyʋwala rɛɛ, ma bɩ gyɩma. 36 Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ aŋ kɩ pɔ dɩ ʋ ta ko pirigi ma tɩyaŋ dɩ ma aa pɩŋ doo. 37 Wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma, ʋ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya nal buloŋ, ma pɔ weliŋ.”
14Ba lʋwɔlɩ vʋʋlɩ Yesu kpʋyɩ wɩya
Matiwu 26.1-5;Luka 22.1,2;Gyɔɔŋ 11.45-53
1 Kyɛyɛ balɩya rɛ fa kaa ka dɩ Dɩɩsɩ parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ fa pele. Kyɛɛ no rɛ ba aa kyaŋ paanʋʋ hʋ ba aa bɩ wee sɩbʋl. Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla kɩ kyɛ ŋmanɩɩ dɩ ba lʋwɔlɩ kaŋ Yesu kpʋ. 2 Amɛ ba mɩɩgɩ vʋʋlɩ dɩ ba ta kana ʋ ba kyɛbal hʋ kyɛɛ, beewɩya dɩ ba aa rɛ yaa gɛɛ nala hʋ sɩ laa taawɛɛ.
Haaŋ kɩdɩgɩ kpaa tʋranɩɩ tɩsɩ Yesu nyuu
Matiwu 26.6-13;Gyɔɔŋ 12.1-8
3 Nyɛ rɛ Yesu sii mʋ Bɛɛtani a gyʋʋ hɔŋ Siimɔŋ dɩyaŋ a kɩ di kɩna. Siimɔŋ gyɩ yaa gbegi-werisi rɛ. Ʋ aa di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ dɩ haaŋ kɩdɩgɩ kaŋ tʋranɩɩ bee pʋrʋŋtʋwa ko gyʋʋ. Tʋranɩɩ hʋ sʋwala gyɩ sʋma rɛ weliŋ, ka ʋ yalɩɩ mɛ hayɛ. Nyɛ rɛ haaŋ hʋ kaŋ pʋrʋŋtʋwa hʋ nyʋwa suri, a bɩsɩ tʋranɩɩ hʋ we Yesu nyuu tɩyaŋ. 4 Ɛɛ rɛ nala hʋ badɔmɔŋ hɔŋ kɩ gʋrɩmɩ wɩya, aŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ haaŋ no kaŋ tʋranɩɩ no kyogi ta nyɛ? 5 Dɩ ba aa rɛ fa ta kpa tʋranɩɩ no yallɩ, ʋ fa sɩ yaa mogyamaa, dɩ ba fa kpa tɩya nyaaba.” Nyɛ rɛ ba sii kɩ basɩ haaŋ hʋ wɩya abee baaŋ. 6 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma leŋ haaŋ hʋ bee laaŋfɩya. Bee rɛ tɩŋ ma kɩ dɔmɔ ʋ gɛɛ? Wɩwelii rɛ ʋ yaa tɩya ŋ gɛɛ. 7 Ma bee nyaaba sɩ we doŋ saŋa kɛ buloŋ. Saŋa hʋ buloŋ dɩ mamaa rɛ aa kyɛ ma yaa wɩwelii tɩya ba, ma sɩ wuwo yaa. Amɛ ŋ beel-ma kɛ bɩ sɩ we doŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 8 Haaŋ hʋ yaa kuwokeri rɛ. Ʋ yaa wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ wuwo yaa rɛ. Ʋ tɩsɩ ŋ teŋ a kɩ pɔ saŋa hʋ ba aa sɩ hogo ŋ nɛ, dɩ ŋ ha bɩ sʋba. 9 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ ba aa sɩ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, ba sɩ lɩɩ wɩɩ no haaŋ no aa yaa a basɩ.”
Gyudasɩ laa nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ kpa Yesu yallɩ
Matiwu 26.14-16;Luka 22.3-6
10 Ɛɛ rɛ Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ aa yaa Yesu hatɩnna fi abee balɩya hʋ kɩdɩgɩ sii mʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ lee dɩ ʋ kpa Yesu yallɩ tɩya ba. 11 Ba aa nɩɩ gɛɛ, ba tenni fɩyɛlɩ. Ba baa dɩ ba sɩ tɩya ʋ molbiye. Doŋ tɩyaŋ nɛ Gyudasɩ sii piili kɩ kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ʋ aa sɩ wuwo tɩŋa a kpa Yesu yallɩ tɩya ba.
Yesu bee ʋ hatɩnna dii Dɩɩsɩ parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye
Matiwu 26.17-25;Luka 22.7-14,21-23;Gyɔɔŋ 13.21-30
12 Ba kyɛbal hʋ kyɛbuŋbuŋ kyɛɛ, ba aa dɩ paanʋʋ ba aa bɩ we sɩbʋl aŋ kpʋ piyese hʋ ba aa sɩ kaŋ yaa kyɛbal hʋ kɩdiiliye, Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Lee rɛ ɩ kyo dɩ á mʋ yaa Dɩɩsɩ parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye?” 13 Ɛɛ rɛ ʋ tɩŋ ʋ hatɩnna hʋ balɩya a basɩ tɩya ba a baa, “Ma mʋ gyʋʋ tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ mʋ, ma sɩ kyeŋ baal kɩdɩgɩ dɩ ʋ kyʋŋ nɩɩvii bee nɩɩ. Ma tɩŋa ʋ hal. 14 Dɩya hʋ buloŋ ʋ aa sɩ mʋ gyʋʋ, ma tɩŋa ʋ gyʋʋ, a basɩ tɩya dɩya hʋ tɩɩna a baa, ‘Á Tɩɩna baa dɩ á pɩyɛsɩ ɩ dɩ lee rɛ ɩ nɩhʋwala dɩya we, dɩ ʋ bee ʋ hatɩnna ko gyʋʋ hɔŋ di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye?’ 15 Ʋ sɩ daga ma dɩɩbal kɩdɩgɩ. Ʋ yaa salnyuu dɩya rɛ. Ba marɩ ʋ buloŋ nɛ. Doŋ nɛ ma sɩ yaa kɩdiiliye hʋ.”’ 16 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ sii lɩɩ a mʋ tɔɔ hʋ, a na wɩya hʋ buloŋ Yesu aa basɩ tɩya ba, dɩ ba yaa gɛɛ tɩɩ, ka ba yaa Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye.
17 Wɩɩsɩ aa ko gyʋʋ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyʋʋ hɔŋ a kɩ di kɩna hʋ. 18 Ba aa di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma nala no aa di kɩna hʋ, ma kɩdɩgɩ rɛ sɩ kpa ŋ yallɩ. Ŋ beel-ʋ buloŋ nɛ laŋŋɩ kɩ di kɩna hʋ lagɩlagɩ no nyɛ.” 19 Ba aa nɩɩ wɩɩ hʋ, ba tɩsɩ kyogi. Ba buloŋ kɩ pɩyɛsɩ ʋ kɩŋ kɩŋ a baa, “Mɩyaŋ nɛ?” 20 Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma fi abee balɩya no kɩdɩgɩ rɛ, ŋ bee nal hʋ aa kyala kaŋ paanʋʋ tuu yuu gbaha hʋ tɩyaŋ nɛ. 21 Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, ŋ sɩ sʋba anɩɩ ba aa saba ŋ wɩya gɛɛ. Amɛ nal hʋ aa kpaa mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye yallɩ, ʋ sɩ na tʋwara yʋga. Ba fa aa bɩ lʋla ʋ rɛ kpɩya.”
Kɩdiiliye hʋ Yesu aa baa dɩ á di a kɩ liisi ʋ wɩya
Matiwu 26.26-30;Luka 22.14-20;1 Koriŋti 11.23-25
22 Ba aa hɔŋ kɩ di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu kpa paanʋʋ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ, a kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma laa. Ŋ teŋbii rɛ nyɛ.” 23 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl kpa nɩɩnyʋwagbaŋbiye bee sɩŋ mɛ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kpa tɩya ba, ba buloŋ nyʋwa nɩɩnyʋwagbaŋbiidɩgɩ hʋ tɩyaŋ. 24 Ka Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ kyal lɛ gɛɛ. Kyal no rɛ Wɩɩsɩ kpa we nyʋʋfalɩɩ hʋ. Ŋ kyal sɩ gyaasɩ nɩgyamaa wɩya, dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 25 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ bɩl bɩ sɩ maakyiye nyʋwa sɩŋ no iriŋ a kaŋ kɩ mʋ kyɛɛ hʋ ŋ aa sɩ nyʋwa sɩfalɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ.” 26 Ɛɛ rɛ ba yɩɩ wɩɩkyʋwal yɩɩl aŋ sii lɩɩ a mʋ gyɩŋ Olivi dogimo hʋ.
Yesu baa dɩ Piita sɩ tʋwa a baa ʋ bɩ gyɩma ʋ
Matiwu 26.31-35;Luka 22.31-34;Gyɔɔŋ 13.36-38
27 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba baa, “Ma buloŋ sɩ fá aŋ ka ŋ. Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa dɩ Wɩɩsɩ sɩ kpʋ pedaal hʋ ka dɩ piyese hʋ fá pɩsa. 28 Amɛ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ŋ sʋʋ tɩyaŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko sii, ŋ sɩ laa ma sɩya a mʋ Galili.” 29 Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, “Dɩ ba buloŋ sɩ fá vɩya ɩ ta mɛ, ŋ kɛ bɩ sɩ maakyiye mɩɩgɩ ɩ hal.” 30 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩtɩɩ rɛ, gyɩnaŋ tebine no, ɩ Piita, ɩ sɩ tʋwa naaŋsɩɩnyʋwa bʋto anɩɩ ɩ bɩ gyɩma ŋ, ka dɩ gyibal na wii naaŋsɩɩnyʋwa bʋlɩya.” 31 Ɛɛ rɛ Piita basɩ abee sɩfɩyasɩ baa, “Dɩ ŋ beel-ɩ sɩ paalɩ sʋba mɛ, ŋ bɩ sɩ laa nyʋwa baa ŋ bɩ gyɩma ɩ.” Nɩkaalɩya hʋ buloŋ mɛ basɩ gɛɛ tɩɩ.
Yesu kyʋwalɩ Wɩɩsɩ Gesamani tɩyaŋ
Matiwu 26.36-46;Luka 22.39-46
32 Ɛɛ rɛ ba mʋ gyʋʋ lee kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gesamani. Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma hɔŋ daha ka dɩ ŋ mʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋ ko.” 33 Ka ʋ kaŋ Piita abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ a mʋ doŋ. Yesu tɩya gyɩ kyogo rɛ kɩŋkaŋ, haalɩ ʋ hakɩla buloŋ gyarɩ. 34 Ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ŋ tɩya buloŋ nɛ kyogo, ŋ bembii kɩ kyɛ dɩ ʋ bori. Ma hɔŋ daha pɔ.” 35 Ba hɔŋ ka ʋ fasɩ mʋ sɩya mʋhʋ a tuu gbinni taŋha a sʋla Wɩɩsɩ a baa, “Saŋa hʋ pele rɛ, amɛ ɩ dee tɩyaŋ, leŋ dɩ tʋwara no parɩ ŋ mʋ.” 36 A bɩl baa, “Ŋ Kuwo, ɩ wuwo kɩ yaa wɩɩ buloŋ nɛ. Lɩɩ tʋwara no aa sɩ ko ŋ tɩyaŋ. Amɛ, ŋ kyɛrɩ tɩyaŋ daa, ɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ.”
37 Ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ aŋ sii ko ʋ hatɩnna hʋ lee, dɩ ba pɩŋ doo. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ Piita a baa, “Ɩ pɩna rɛ? Ɩ bɩ sɩ wuwo bara doo mʋhʋ anɩɩ hawadɩgɩ mɛ? 38 Ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a kɩ pɔ dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo mʋrɩ ma. Ma tɩsɩ tɩyaŋ ma kyo dɩ ma aa yaa wɩweliye rɛ, amɛ ma bɩ kaŋ gɛɛ dee ma tɩɩ.” 39 Ʋ bɩl mʋ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a bɩl basɩ gɛɛ tɩɩ. 40 Ʋ mɩɩgɩ kɩ ko dɩ ba bɩl pɩŋ doo, beewɩya doo gyɩ kaŋ ba rɛ weliŋ. Ba bɩ gyɩŋ ba aa sɩ basɩ wɩɩ hʋ buloŋ a tɩya ʋ. 41 Ʋ mɩɩgɩ mʋ tootɩɩna aŋ ko pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma ha pɩŋ kɩ wiyesi rɛ? Ʋ maga rɛ. Ma sii, saŋa hʋ pele rɛ. Ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye a mʋ tɩya wɩbɔŋyaala. 42 Ma sii dɩ á mʋ. Ma na! Nal hʋ aa sɩ kpa ŋ yallɩ rɛ aa ko.”
Ba kaŋ Yesu
Matiwu 26.47-56;Luka 22.47-53;Gyɔɔŋ 18.3-12
43 Yesu aa basɩ gɛɛ ʋ nyʋwa ha bɩ tele taŋha dɩ Gyudasɩ rɛ mʋ kɩ ko gɛɛ. Ʋ fa yaa Yesu hatɩnna fi abee balɩya hʋ kɩdɩgɩ rɛ. Nɩgyamaa gyɩ giri kɩ tɩŋa ʋ hal. Badɔmɔŋ kolo takoobiye abee daŋgulo. Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee ba bee-nɩhɩyasɩ rɛ gyɩ tɩŋ ba, ba ko. 44 Minaafigi tɩɩna hʋ gyɩ tɩya nala hʋ magɩl lɛ a baa, “Nal hʋ ŋ aa sɩ mʋ guwori, ʋ rɛ gɛɛ. Ma gurigi ʋ kɩ mʋ.” 45 Gyudasɩ aa pele lee hʋ Yesu aa we, ʋ degini ʋ lee mʋ aŋ baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ,” aŋ guwori ʋ. 46 Ba buloŋ giri ko kana ʋ. 47 Nala hʋ aa sɩŋ doŋ ba kɩdɩgɩ lɩɩ ʋ takoobii, a ŋmaŋ nal kɩdɩgɩ dɩgɩŋ kyɔl. Nal hʋ dɩgɩŋ ba gyɩ aa ŋmaŋ kyɔl hʋ fa yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ dɩya yoŋ nɛ. 48 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ŋ yaa biibɔŋ nɛ, ma kol takoobiye abee daŋgulo a kɩ ko dɩ ma kana ŋ? 49 Na kyɛɛ kɛ buloŋ nɛ ŋ beel-ma aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, ŋ kɩ daga ma Wɩɩsɩ wɩya, aŋka ma bɩ lʋga dɩ ma kana ŋ doŋ. Amɛ ŋ wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, see ba buloŋ aa yaa.” 50 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ buloŋ vɩya ʋ ta aŋ fá.
51 Ka bapʋwasɩɩ kɩdɩgɩ mɛ aa baasɩ ʋ wagyɛ a kɩ tɩŋa Yesu hal, ba kɩ lʋga dɩ ba kana ʋ. 52 Ɛɛ rɛ ʋ wuri ʋ wagyɛ hʋ ta aŋ kaŋ teŋbil a fá nyʋgɩsɩ.
Ba kaŋ Yesu mʋ sarɩya lidiilii
Matiwu 26.57-68;Luka 22.54,55,63-71;Gyɔɔŋ 18.13,14,19-24
53 Ba gyɩ kaŋ Yesu mʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ dɩya rɛ. Ba aa ko doŋ dɩ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee ba wɩɩkyʋwaldɩya nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla buloŋ laŋŋa. 54 Ba aa kana ʋ kɩ mʋ gɛɛ, ka Piita lʋwɔlɩ kɩ tɩŋ ba hal a mʋ gyʋʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ gyaŋwuwo. Ʋ gyʋwa dɩ nala hʋ aa pɔ gyaŋwuwo hʋ hɔnɔ a kɩ wiyeni diŋ. Ʋ mɛ mʋ pɛ ba tɩyaŋ.
55 Ɛɛ rɛ dɩ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee nɩkaalɩya hʋ buloŋ laŋŋa kɩ vʋʋlɩ wɩya, a kɩ kyɛ dɩ ba na wɩɩ hʋ Yesu aa yaa kyogi, a maga dɩ ba kpʋ ʋ. Aŋ kyɛ kyɛ wɩɩ lɔlɔ. 56 Nɩgyamaa gyɩ nyɩya wɩya tɩya ʋ rɛ. Amɛ ba buloŋ gyɩ aa basɩ nyʋʋlɩyaba rɛ. 57 Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ sii sɩŋ a nyɩya wɩya kɩ tɩya ʋ a baa, 58 “Á nɩɩ dɩ baal no baa dɩ ʋ sɩ ŋmaa Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ nala aa saa a lo, aŋ bɩl wuwo saa kɩdɩgɩ kyɛyɛ boto bʋwaŋ ʋ dʋŋ bee ʋ dʋŋ.” 59 Amɛ ba mɛ ha gyɩ basɩ wɩya kɩ bɩ dɔmɔŋ nɛ. 60 Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ sii lɩɩ sɩŋ nala hʋ tʋtʋʋ tɩyaŋ a pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Ɩ bɩ nɩɩ nala no aa basɩ ɩ wɩya mɔɔ gɛɛ? Ɩ kɛ bɩ kaŋ wɩɩ ɩ aa sɩ basɩ?” 61 Ɛɛ rɛ Yesu tallɩ ʋ nyʋwa a bɩ laa wɩɩ buloŋ basɩ. Ɛɛ rɛ baal hʋ bɩl pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ rɛ yaa Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya? Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ?” 62 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Mɩyaŋ nɛ. Ma sɩ na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, dɩ ŋ hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ lɩhɔnɩɩ, a tɩŋ taala tɩyaŋ a ko kɩ tuu.” 63 Ʋ aa basɩ gɛɛ, baal hʋ kaŋ ʋ tɩɩ gannɩ kɩyɛsɩ aŋ baa, “Ʋ bɩ maga dɩ a bɩl kɩ kyɛ daŋsɩya tɩmma. 64 Ma buloŋ nɩɩ ʋ aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ gɛɛ rɛ? Ɛɛ rɛ ma na?” Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ baa dɩ ʋ kyogo rɛ, a maga dɩ ba kpʋ ʋ. 65 Badɔmɔŋ sii, a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ vʋwa ʋ sɩya tɔ, aa ŋmaa ʋ, aŋ pɩyɛsɩ ʋ dɩ ʋ daga nal hʋ aa ŋmaa ʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba kana ʋ mʋ tɩya laalyuwolo hʋ, ba mɛ ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋa tɩyaŋ.
Piita tʋwa anɩɩ ʋ bɩ gyɩŋ Yesu
Matiwu 26.69-75;Luka 22.56-62;Gyɔɔŋ 18.15-18,25-27
66 Piita aa hɔŋ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ gɛɛ rɛ, wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ-toluu kɩdɩgɩ ko lɩɩ 67 a na Piita dɩ ʋ hɔŋ kɩ wiyeni diŋ hʋ. Ʋ deŋ ʋ weliŋ aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ mɛ fa aa tɩŋ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti hal lɛ.” 68 Piita tʋwa a baa, “Ŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ɩ aa basɩ tɩyaŋ,” aŋ sii lɩɩ sɩŋ paganyʋwa hʋ tɩyaŋ dɩ gyibalbuŋ wiye. 69 Piita aa sɩŋ doŋ ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ toluu hʋ bɩl na ʋ a basɩ tɩya nala hʋ aa sɩŋ kpaga ʋ a baa, “Baal no mɛ yaa Yesu hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ.” 70 Piita bɩl tʋwa a baa dɩ ʋ daa. Mʋhʋ sʋwaa, dɩ nala hʋ aa sɩŋ doŋ mɛ basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩtɩɩ rɛ, ɩ mɛ yaa ba kɩdɩgɩ rɛ, ɩ lɩɩ Galili rɛ.” 71 Ɛɛ rɛ Piita kaabɩ tɩya ʋ tɩɩ, aŋ ŋmɩyɛsɩ a baa, “Ŋ bɩ gyɩŋ baal no ma aa dagɩ.” 72 Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ dɩ gyibal wiye ʋ lɩya tɩɩna. Piita liisi wɩɩ hʋ Yesu aa basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ sɩ tʋwa ʋ naaŋsɩɩnyʋwa bʋto, ka dɩ gyibal na wii naaŋsɩɩnyʋwa bʋlɩya. Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ ʋ nyuu gʋra a wii weliŋ.
15Ba kaŋ Yesu mʋ Pilato lee
Matiwu 27.1,2,11-14;Luka 23.1-5;Gyɔɔŋ 18.28-38
1 Ʋ sɩgballɩya kyɩkyʋwala pipi, wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ, abee bee nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, abee nala hʋ buloŋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya, ba buloŋ nɛ gyɩ ko laŋŋɩ a vʋʋlɩ gɛɛ hʋ ba aa sɩ yaa Yesu. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba kana ʋ vʋwa, aŋ kana ʋ mʋ Pilato lee. 2 Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Ɩ rɛ yaa Gyuuma kuwori hʋ?” Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Waa, ɛɛ rɛ ɩ tɩɩ basɩ gɛɛ.” 3 Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ daga wɩya yʋga ba aa baa dɩ Yesu yaa kyogi, ka ʋ bɩ laa wɩɩ basɩ. 4 Ɛɛ rɛ Pilato bɩl pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Ɩ bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ ɩ aa sɩ basɩ tɩya ba? Deŋ na wɩya mɔɔgɛɛ ba baa dɩ ɩ kyogo.” 5 Amɛ Yesu bɩl bɩ suri ʋ nyʋwa. Wɩɩ hʋ kperi Pilato.
Ba laa nyʋwa anɩɩ ba sɩ kpʋ Yesu
Matiwu 27.15-26;Luka 23.13-25;Gyɔɔŋ 18.39–19.16
6 Dɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ rɛ ko pele buloŋ, Pilato aa lɩɩ nala ba aa kaŋ tɔ dɩyaŋ kɩdɩgɩ rɛ a ta, nal hʋ nala hʋ aa kyɛɛ. 7 Nala badɔmɔŋ gyɩ kaa kasɩ rɛ a kpʋ nala, ba gyɩ kasɩ tɔ dɩyaŋ. Ba kɩdɩgɩ feŋ nɛ yaa Barabaasɩ.
8 Ɛɛ rɛ nala hʋ yʋga sii giri mʋ Pilato lee a baa dɩ ʋ yaa gɛɛ hʋ ʋ aa yaa kɩ tɩya ba saŋa buloŋ. 9 Pilato gyɩ gyɩma anɩɩ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ tɩya aa hɔllɩ Yesu rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba kana ʋ ko ʋ lee. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ nala hʋ baa, “Ma aa kyɛ dɩ ŋ lɩɩ Gyuuma kuwori hʋ rɛ tɩya ma?” 11 Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ mʋrɩ nala hʋ we anɩɩ ba leŋ ba lɩɩ Barabaasɩ ta, aŋ leŋ Yesu. 12 Ɛɛ rɛ Pilato bɩl pɩyɛsɩ nala hʋ baa, “Aŋka baal hʋ ma aa yɩrɩ Gyuuma kuwori hʋ, bee rɛ ma baa ŋ yaa ʋ?” 13 Ɛɛ rɛ ba buloŋ nɔsɩ yʋga a baa, “Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ.” 14 Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ba a baa, “Bekiŋ wɩbɔŋ nɛ ʋ yaa?” Ɛɛ rɛ ba marɩ nɔsɩ yʋga a baa, “Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ.” 15 Pilato gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ yaa nala hʋ wɩkyɛɛlɩɩ wɩya, ʋ lɩɩ Barabaasɩ ta aŋ leŋ ba vɩɩrɩ Yesu aŋ baa dɩ ba kana ʋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ.
Laalyuwolo yaa Yesu sɩya
Matiwu 27.27-31;Gyɔɔŋ 19.2,3
16 Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ kana ʋ lɩɩ ba kuworibal hʋ gyaŋwuwo tɩyaŋ, a yɩrɩ ba laalyuwolo buloŋ ko laŋŋɩ. 17 Ɛɛ rɛ ka ba kpa gafɩyaŋ a laalɩ ʋ, a kyɛ sɔsɩ a kaŋ sʋwa nyupugi, ʋ kɩɩ kuwori nyupugi gɛɛ, ba kpa kyige ʋ. 18 Ka ba aa tuu gbinni ʋ sɩya, a yaa ʋ sɩya a baa, “Gyuuma kuwori, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ɩ mɩɩbodolii!” 19 Ba kpa kyapɩya a vɩɩrɩ ʋ nyuu tɩyaŋ, a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ tɩyaŋ, a tuu gbinni, a tɩya ʋ gyɩrɩma. 20 Ba aa yaa ʋ sɩya hʋ ko teŋ, ba wuri gafɩyaŋ hʋ aŋ paa ʋ tɩɩ gannɩ laalɩ ʋ, a kana ʋ lɩɩ ŋmanɩɩ dɩ ba kana ʋ mʋ kpaasɩ daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ.
Ba kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ tɩyaŋ
Matiwu 27.32-44;Luka 23.26-43;Gyɔɔŋ 19.17-27
21 Ba aa ko kɩ lɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ ba kyeŋ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ, a lɩɩ Sariini. Ʋ rɛ fa yaa Alizaŋda abee Rufusi kuwo. Dɩ ʋ lɩɩ baga a kɩ ko bee. Ba kana ʋ, a fɩla ʋ, ʋ laa daagarɩɩ hʋ baasɩ. 22 Ba gyɩ kaŋ Yesu mʋ lee kɩdɩgɩ rɛ, ba kɩ yɩrɩ doŋ Golgota. (Golgota memii rɛ yaa Nyukuŋkogilo.) 23 Ba aa ko pele doŋ, ba kpa musa kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ “mɩɩra” a we sɩŋ tɩyaŋ a tɩya ʋ dɩ nyʋwa. Ɛɛ rɛ ʋ vɩya. 24 Haŋ saŋa hʋ dɩ wɩɩsɩ maga gyinyɛ, ba kana ʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Aŋka ba kaŋ Yesu gannɩ kpaal wɩya kɩ yuwo gbaŋŋa, a kɩ kyɛ dɩ ba gyɩŋ gal hʋ nal buloŋ aa maga dɩ ʋ laa. 26 Ba aa baa Yesu yaa wɩya hʋ kyogi, ba aa rɛ ba gyɩ sabɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ a baa, “Gyuuma kuwori hʋ rɛ nyɛ.” 27 Gaala balɩya mɛ rɛ ba gyɩ kpaasɩ pɛ Yesu tɩyaŋ. Kɩdɩgɩ we ʋ noduu dɩɩlaŋ, kɩdɩgɩ mɛ we ʋ nogɔbɔ dɩɩlaŋ. 28 Nyɛ leŋ wɩɩ hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ a baa dɩ ʋ bee gaala sɩ sʋba sʋʋdɩgɩ hʋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ gɛɛ. 29 Ba aa kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ gɛɛ, nala hʋ aa tɩŋ doŋ kɩ baŋ, ba kɩ tʋʋsɩ ʋ aŋ kaŋ ba nyuni kɩ kyugisi a baa, “Oyi, ɩ rɛ yaa nal hʋ aa baa dɩ ɩ sɩ ŋmaa Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ lo aŋ bɩl wuwo saa ʋ kyɛyɛ boto pagaŋ. 30 Ko tuu daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ, a laa ɩ tɩɩ ta.” 31 Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ mɛ kɩ huuri Yesu aŋ basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, “Ʋ wuwo laa nala kɩ ta rɛ, aŋ bɩ wuwo laa ʋ tɩɩ kɛ kɩ ta.” 32 “Ma leŋ Krisita hʋ, Gyuuma kuwori hʋ ko tuu daaŋ hʋ nyuu tɩyaŋ, dɩ á na a laa ʋ wɩya di.” Nala hʋ balɩya mɛ ba aa kpaasɩ pɛ Yesu tɩyaŋ mɛ gyɩ tʋʋsɩ ʋ rɛ.
Yesu sʋba
Matiwu 27.45-56;Luka 23.44-49;Gyɔɔŋ 19.28-30
33 Wɩɩsɩ gyɩ aa ko maga nyutʋtʋʋ, lee buloŋ gyɩ bile gɛɛ rɛ a mʋ pele ʋ dɩdaana, ka lee bɩl kyaanɩ. 34 Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ yɩrɩ ʋ taal tɩyaŋ a baa, “Ɛloyi, Ɛloyi, lama sabakitani.” Ʋ memii rɛ yaa, “Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, bee rɛ tɩŋ ɩ vɩya ŋ ta?” 35 Dɩ nala badɔmɔŋ mɛ sɩŋ doŋ a nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa. Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, “Na, Ilaagya rɛ ʋ kɩ yɩrɩ gɛɛ.” 36 Nala hʋ kɩdɩgɩ fa aa sɩŋ doŋ mʋ kpa gbara a kaŋ mʋ yuu sɩkyaakyaa, a kpa vʋwa kaakelii tɩyaŋ, a kaŋ mʋ we ʋ nyʋwa tɩyaŋ dɩ ʋ nyʋwa. Ʋ aa yaa gɛɛ, ʋ baa, “Ma leŋ dɩ á gyegili na dɩ Ilaagya sɩ ko kana ʋ tuu daaŋ hʋ tɩyaŋ.” 37 Ɛɛ rɛ Yesu kyiyesi yʋga aŋ wiyesi ʋ wiyesi kateŋse. 38 Patɩɩsa hʋ fa aa bori Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ kɩyɛsɩ balɩya. Ʋ sɩŋ ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ a kɩyɛsɩ ko tuu ta. 39 Laalyuwolo nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ fa aa sɩŋ pɔ Yesu aa naa gɛɛ ʋ aa kyiyese abee gɛɛ ʋ aa sʋba, ʋ baa, “Wɩtɩɩ, baal no rɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ.” 40 Haana badɔmɔŋ mɛ fa sɩŋ libolii rɛ a kɩ deŋ ʋ. Mɛɛrɩ Magidalina abee Salome fa we ba tɩyaŋ. Gyemsi abee Gyoose nɩɩna Mɛɛrɩ mɛ fa we doŋ. Ba fa kaŋ Gyemsi kɩ yɩrɩ bapʋwasɩɩ rɛ. 41 Haana no buloŋ fa aa tɩŋ Yesu hal lɛ, a kɩ kyiyeli ʋ Galili tɩyaŋ. Haana hʋ mɛ fa aa tɩŋ Yesu hal a ko Gyerusalɛm, ba gyeniŋ buloŋ mɛ fa we doŋ nɛ.
Ba hogo Yesu
Matiwu 27.57-61;Luka 23.50-56;Gyɔɔŋ 19.38-42
42 Haŋ kyɛɛ hʋ ba aa yaa siri pɔ ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ dɩdaana, baal kɩdɩgɩ aa lɩɩ Arimatɩya ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ, sii mʋ Pilato lee abee bembiduwo a sʋla Yesu teŋbii. Ʋ fa yaa ba bee nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya kɩdɩgɩ rɛ, nala kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma. Ʋ mɛ fa aa gyegili Wɩɩsɩ koro hʋ koyi rɛ. 44 Pilato nyʋwa gyɩ fɩyɛla rɛ Yesu teŋ aa sʋba? Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ laalyuwolo hʋ nɩhɩyawʋ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Yesu teŋ sʋba rɛ?” 45 Laalyuwolo hʋ aa basɩ tɩya Pilato dɩ Yesu sʋba rɛ, ʋ tɩya Gyosɛfʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ mʋ kpa Yesu teŋbii ko tuu taŋha. 46 Ɛɛ rɛ Gyosɛfʋ mʋ yɔbɔ liŋe a kaŋ mʋ we ʋ, a kpa ʋ hogo. Ʋ kana ʋ mʋ hogo bʋwa ba aa lurigo dabʋyɩ tɩyaŋ nɛ aŋ biliŋsi dabʋbal a tɔ bʋwa hʋ nyʋwa. 47 Mɛɛrɩ Magidalina abee Gyoose nɩɩna Mɛɛrɩ gyɩ we doŋ a na lee hʋ ba aa kpaa ʋ hogo.
16Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ
Matiwu 28.1-8;Luka 24.1-12;Gyɔɔŋ 20.1-10
1 Ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ aa tene, Asibiti kyɛɛ dɩdaana rɛ gɛɛ, Mɛɛrɩ Magidalina abee Gyemsi nɩɩna Mɛɛrɩ abee Salome mʋ yɔbɔ tʋranɩɩ dɩ ba kaŋ mʋ tɩsɩ Yesu teŋbii. 2 Alahadi kyɛɛ kyɩkyʋwala, wɩɩsɩ aa pɔsɔ ko kɩ gyɩŋ gɛɛ, ba sii mʋ Yesu bʋwa hʋ lee. 3 Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Aŋnɛ rɛ sɩ wuwo biliŋsi dabʋyɩ hʋ ta bʋwa hʋ nyʋwa?” 4 Ɛɛ rɛ ba mʋ kpaga bʋwa hʋ lee dɩ ba naa dabʋyɩ hʋ suro bʋwa hʋ nyʋwa, a biliŋsi mʋ pɩŋ. Dabʋyɩ hʋ fa yʋga rɛ weliŋ. 5 Ɛɛ rɛ ba mʋ gyʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ, a na bapʋwasɩbiye dɩ ʋ hɔŋ bʋwa hʋ noduu tɩyaŋ a laalɩ gapʋlʋŋ dolii. Ba hirigi. 6 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ŋ gyɩma anɩɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ ma kɩ kyɛ, nal hʋ ba aa kpaasɩ mal daaŋ hʋ tɩyaŋ. Ʋ tuwo daha. Ʋ siye rɛ. Ma ko na lee hʋ ba aa kpaa ʋ hogo. 7 Ma mʋ basɩ tɩya Piita abee Yesu hatɩnna hʋ anɩɩ ʋ sɩ laa ma sɩya a mʋ Galili. Dɩ mamaa rɛ mʋʋ doŋ, ma sɩ na ʋ doŋ anɩɩ ʋ aa basɩ gɛɛ tɩya ma.” 8 Ba hirigi, a kɩ kyele, aŋ sii lɩɩ bʋwa hʋ tɩyaŋ a fá. Kambɩŋ gyɩ kaŋ ba rɛ weliŋ, ba bɩ wuwo basɩ wɩɩ tɩya nal buloŋ.
9 Yesu gyɩ sii sʋʋ tɩyaŋ Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa rɛ. Ʋ aa siye, ʋ leŋ Mɛɛrɩ Magidalina rɛ laa sɩya na ʋ, nal hʋ tɩyaŋ ʋ gyɩ aa kile gyɩŋbɔmɔ bapɛ hʋ ta. 10 Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ sii a mʋ basɩ tɩya Yesu hatɩnna hʋ wɩɩ hʋ aa yaa. Ʋ mʋwa dɩ ba hɔnɔ a kɩ wii. 11 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba anɩɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ a we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, dɩ ʋ kɛ na ʋ rɛ. Ba aa nɩɩ wɩɩ hʋ, ba bɩ laa di.
12 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ, baala balɩya sii lɩɩ kpa ŋmanɩɩ a kɩ mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ. Ba aa mʋʋ dɩ Yesu bɩrɩma, a bɩl bɩ kɩɩ ʋ fa aa kɩɩ gɛɛ, a kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ba. 13 Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ ko basɩ tɩya Yesu hatɩnna nɩkaalɩya hʋ wɩɩ hʋ aa yaa. Amɛ ba bɩ laa di.
Yesu kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna fi bee kɩdɩgɩ hʋ
Matiwu 28.16-20;Luka 24.36-49;Gyɔɔŋ 20.19-23;Kpambɩsɩ 1.6-8
14 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu hatɩnna fi abee kɩdɩgɩ hʋ hɔŋ kɩ di kɩna. Ba aa di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, dɩ Yesu rɛ gɛɛ. Ʋ nɔsɩ ba akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya, abee ba bembiye aa deye wɩya, beewɩya ba bɩ laa nala hʋ mɛ a baa ba na ʋ dɩ ʋ sii sʋʋ tɩyaŋ di. 15 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma mʋ dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya nal kɛ buloŋ. 16 Nal hʋ buloŋ aa ko laa ŋ wɩya di, aŋ leŋ ba fo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ ta. Amɛ nal hʋ aa ko bɩ laa ŋ wɩya di, Wɩɩsɩ sɩ kpa kyogisi tɩya ʋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ di dʋnɩya nala buloŋ sarɩya.
17 Wɩmagɩla no rɛ ma sɩ na a gyɩŋ nala hʋ aa laa ŋ wɩya di. Ba aa rɛ nyɛ. Ba sɩ wuwo kɩ kile gyɩŋbɔmɔ ŋ dee tɩyaŋ. Ba sɩ wuwo kɩ basɩ taadʋŋsɩ mɛ. 18 Ba sɩ wuwo kɩ kol dʋma, a nyʋwa daaluliye aa kpʋ nala, ka ʋ bɩ sɩ yaa ba wɩɩ buloŋ. Ba sɩ wuwo kpa ba nosi a dɔbɔ wɩɩla tɩmma tɩyaŋ dɩ ba deye.”
19 Á Tɩɩna Yesu a basɩ wɩya no teŋ, Wɩɩsɩ kpa ʋ a kaŋ mʋ wɩɩsɩbee, ʋ hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ.
20 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ sii lɩɩ a mʋ lee kɛ buloŋ a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ pɛ ba tɩyaŋ ba mʋ a kɩ yaa wɩmagɩla, dɩ nala gyɩma anɩɩ wɩya hʋ ba aa basɩ hʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Amɩ.