WƖƖSƖ WƖWELIYE HƲ

LUKA

AA SABA

1

1 Ŋ nɩhɩyawʋ Tiyofilɔsɩ, mɩyaŋ Luka rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ɩ. Nala yʋga rɛ a yaa sɩfɩyaŋ, a sabɩ wɩya hʋ buloŋ aa yaa á sɩɩ tɩyaŋ a biŋ tenni tɩyaŋ. Wɩya hʋ buloŋ nala aa basɩ tɩya ma rɛ ba sabɩ biŋ. Ba kɛ naa wɩya no lipiilii buloŋ nɛ, aŋ mɛ ha pɛ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala.

3 Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ gyegile nɩɩ wɩya no buloŋ weliŋ nɛ, a gʋnnɩ ba buloŋ mɛ weliŋ a lɩɩ ba piilii tɩyaŋ buloŋ. Ɛɛwɩya, ŋ naa anɩɩ ʋ yaa wɩwelii rɛ dɩ ŋ sabɩ wɩya no buloŋ aa vala gɛɛ a tɩya ɩ. 4 Ŋ sabɩ kɩ tɩya ɩ rɛ dɩ ɩ gyɩma anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa daga ɩ hʋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ.

Ba basɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ lʋlɩɩ wɩya

5 Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Zakarɩya. Ʋ gyɩ yaa Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala kɩdɩgɩ rɛ. Saŋa hʋ tɩyaŋ dɩ ba kaŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala buloŋ kpaa kpaa rɛ. Nala hʋ tɩyaŋ ba gyɩ aa kpaa Zakarɩya we, Abigya rɛ gyɩ yaa ba nɩhɩyawʋ. Zakarɩya haaŋ mɛ feŋ nɛ gyɩ yaa Ɛlizabɛtɩ. Ʋ mɛ gyɩ lɩɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala doho tɩyaŋ nɛ. Aarɔŋ yaa ʋ naabatuugo rɛ. Saŋa hʋ tɩyaŋ dɩ Hɛrɔtɩ rɛ gyɩ yaa Gyudɩya paalʋʋ buloŋ kuwori. 6 Zakarɩya bee ʋ haaŋ buloŋ gyɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ba buloŋ balɩya gyɩ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ weliŋ. 7 Ɛlizabɛtɩ gyɩ yaa hapɩrɩ rɛ, a bɩ lʋl biye buloŋ, aŋka ʋ bee ʋ bala Zakarɩya buloŋ gyɩ hɩyasɩ.

8 Ɛɛ rɛ Zakarɩya bee ʋ nala kyɛɛ ko baŋ pele dɩ ba tʋŋ tʋma hʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala aa kɩ tʋma saŋa buloŋ. Ɛɛ rɛ ba yuwo gbaŋŋa a lɩɩ Zakarɩya anɩɩ ba aa kɩ yaa gɛɛ saŋa buloŋ, ʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. Doŋ nɛ ʋ we diŋ a nyɔgɔ wɩsɩnaaŋ a tɩya Wɩɩsɩ, wɩɩsʋllɩ-kɩna kogu hʋ nyuu tɩyaŋ. 10 Ʋ aa gyʋwa hʋ tɩyaŋ nɛ, ka nɩgyamaa hʋ buloŋ aa ko dɩ ba lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ hʋ mɛ sɩŋ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ.

11 Saŋa hʋ Zakarɩya gyɩ aa nyɔgɔ wɩsɩnaaŋ hʋ tɩyaŋ nɛ dɩ malɩka ko sɩŋ kogu hʋ noduu logiŋ tɩyaŋ. 12 Ʋ aa naa malɩka hʋ kambɩŋ kana ʋ, ʋ kɩ kyele. 13 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Zakarɩya, ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ. Wɩɩ hʋ ɩ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ kyɛ, Wɩɩsɩ laa ɩ sʋlɩɩ rɛ. Ɩ haaŋ Ɛlizabɛtɩ sɩ lʋl boyoŋbiye. Ɩ sɩ we ʋ feŋ Gyɔɔŋ. 14 Ɩ teŋ sɩ fɩyɛlɩ rɛ kɩŋkaŋ, dɩ nɩgyamaa tenni mɛ fɩyɛlɩ, ʋ lʋlɩɩ wɩya. 15 Ʋ sɩ yaa nɩbal Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ʋ bɩ sɩ kɩ nyʋwa sɩduwo koo sɩŋ buloŋ aa wiye. Dɩ ba ko lʋla ʋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ sɩ we ʋ tɩyaŋ nɛ weliŋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 16 Ʋ sɩ leŋ dɩ Iziral tɩmma yʋga bɩl mɩɩgɩ ko kɩ tɩŋ ba Tɩɩna Wɩɩsɩ. 17 Biye no sɩ laa á Tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya ko, dɩ Wɩɩsɩ tɩya ʋ dee anɩɩ ʋ gyɩ aa tɩya ʋ tɩŋdaal Ɛlaagya dee gɛɛ. Ʋ sɩ leŋ dɩ biisi abee ba kuwoma mɩɩgɩ sʋma. Ʋ mɛ sɩ leŋ dɩ nala hʋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa bɩrɩmɩ ba hakɩllɩ a kaŋ tɩpʋlʋŋ, a leŋ dɩ Wɩɩsɩ nala marɩ ba tɩsɩ a yaa siri pɔ ba Tɩɩna koyi.”

18 Ɛɛ rɛ Zakarɩya pɩyɛsɩ malɩka hʋ a baa, “Ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a gyɩma anɩɩ wɩya hʋ ɩ aa basɩ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ? Beewɩya ŋ hɩyasa rɛ, ŋ haaŋ mɛ hɩyasɩ.”

19 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ feŋ nɛ yaa Geebiral. Ŋ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. Ʋ rɛ tɩma ŋ dɩ ŋ ko basɩ wɩweliye no a tɩya ɩ. 20 Wɩya no ŋ aa basɩ kɩ tɩya ɩ kɔnɩ sɩ ko yaa, amɛ ɩ aa bɩ laa di nyɛ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo basɩ wɩya a lɩɩ gyɩnaŋ a kaŋ kɩ mʋ kyɛɛ hʋ wɩya no aa sɩ yaa.”

21 Saŋa hʋ malɩka hʋ gyɩ aa basɩ wɩya kɩ tɩya Zakarɩya Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ gyɩ yaa nala hʋ aa gyegili Zakarɩya gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ wɩkperii rɛ, beewɩya, ba gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ kɩ pɩɩsɩ gɛɛ Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ. 22 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ kpa mʋ, aŋka Zakarɩya ko lɩɩ gyaŋwuwo nala hʋ lee. Ʋ gyɩ aa ko lɩɩ, ʋ bɩl bɩ wuwo kɩ basɩ wɩya. Nosi rɛ ʋ gyɩ kaŋ kɩ basɩ wɩya ba lee. Doŋ nɛ ba gyɩ gyɩma anɩɩ ʋ aa bɩ wuwo kɩ basɩ nyɛ, ʋ naa wɩɩ rɛ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ ʋ Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ tɩyaŋ. 23 Ɛɛ rɛ Zakarɩya tʋma ko teŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya.

24 Ʋ gyɩ bɩ pɩɩsa, ka ʋ haaŋ Ɛlizabɛtɩ kaŋ luwol. Ʋ gyɩ aa kaŋ luwol hʋ gɛɛ, ʋ gyɩ kaŋ ʋ tɩɩ faŋa dɩya tɩyaŋ nɛ peŋsi bɔnɔŋ dɩ ʋ bɩ lɩɩ bee. 25 Ɛɛ rɛ ʋ baa, “Wɩɩsɩ pɩɩsa, ka lagɩlagɩ no ʋ kyiyeli ŋ nyɛ. Ʋ tɔɔ ŋ hɩɩsɩ rɛ dʋnɩya tɩyaŋ.”

Ba basɩ Yesu lʋlɩɩ wɩya

26 Ɛlizabɛtɩ aa kaŋ luwol hʋ, ʋ peŋsi badʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ malɩka Geebiral dɩ ʋ mʋ Nazarɛti aa we Galili paalʋʋ tɩyaŋ, 27 a kaŋ duwoso mʋ tɩya hatoluu kɩdɩgɩ ha aa bɩ gyɩŋ baal, ba kɩ yɩrɩ Mɛɛrɩ. Gyosɛfʋ aa yaa kuwori Deviti doho nal lɛ gyɩ kpa Mɛɛrɩ, amɛ ʋ beel-ʋ ha gyɩ bɩ gyɩŋ dɔmɔŋ anɩɩ haaŋ bee baal.

28 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ ko ʋ lee a kyʋwalɩ ʋ, a baa, “Wɩɩsɩ fɩyɛlʋʋ we ɩ lee! Wɩɩsɩ we ɩ lee rɛ, aŋ pɛ ɩ tɩyaŋ mɛ weliŋ.” 29 Mɛɛrɩ aa nɩɩ wɩɩ no malɩka hʋ aa basa tɩya ʋ, wɩɩ hʋ kegimi ʋ. Ʋ kɩ bɩɩnɩ wɩɩ hʋ memii. 30 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Mɛɛrɩ, Wɩɩsɩ kyo ɩ wɩya rɛ, ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ. 31 Ɩ sɩ kaŋ luwol a lʋl boyoŋbiye, a we ʋ feŋ Yesu. 32 Ʋ sɩ sii yaa nɩbal, dɩ ba kana ʋ kɩ yɩrɩ Wɩɩbal hʋ Biye. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ di koro anɩɩ ʋ naabaa Deviti gyɩ aa dii koro gɛɛ. 33 Ʋ sɩ di koro Gyeekɔbɩ doho nala tɩyaŋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Ʋ koro hʋ bɩ sɩ teŋ maakyiye kɩdɩgɩ buloŋ.” 34 Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ basɩ tɩya malɩka hʋ a baa, “Ŋ ha bɩ gyɩŋ baal, ɛɛ rɛ wɩɩ no sɩ yaa, a wuwo yaa?” 35 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ sɩ ko gyʋʋ ɩ tɩyaŋ, dɩ ɩ kaŋ luwol Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, biye hʋ ɩ aa sɩ lʋla, ʋ sɩ yaa Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna dɩ ba kana ʋ kɩ yɩrɩ Wɩɩsɩ Biye. 36 Na ɩ lʋllɩ Ɛlizabɛtɩ aa hɩyasa gɛɛ. Ba kɩ basɩ anɩɩ ʋ yaa hapɩrɩ rɛ, amɛ ʋ yaŋ aa kaŋ luwol, ʋ peŋsi badʋ rɛ nyɛ. 37 Beewɩya wɩɩ buloŋ tuwo Wɩɩsɩ aa bɩ sɩ wuwo yaa.” 38 Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ rɛ. Wɩya hʋ buloŋ ɩ aa basɩ tɩya ŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ba yaa wɩtɩɩ.” Ɛɛ rɛ malɩka hʋ leme ʋ, aŋ mʋ.

Mɛɛrɩ mʋʋ dɩ ʋ na Ɛlizabɛtɩ

39 Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ sii lagɩ lagɩ, a kpa mʋ Ɛlizabɛtɩ bee aa we Gyudɩya paalʋʋ dogiŋsi hʋ nyuu tɩyaŋ dɩ ʋ na ʋ. 40 Mɛɛrɩ aa mʋʋ pele doŋ, ʋ mʋ gyʋʋ Zakarɩya dɩya a mʋ kyʋwalɩ ʋ haaŋ Ɛlizabɛtɩ. 41 Ɛlizabɛtɩ aa nɩɩ Mɛɛrɩ kyʋwala hʋ, biye hʋ aa we ʋ luwol tɩyaŋ sii lugisi. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko gyʋʋ Ɛlizabɛtɩ tɩyaŋ. 42 Ʋ heeli basɩ tɩya Mɛɛrɩ a baa, “Wɩɩsɩ kyiyeli ɩ rɛ a te haana buloŋ, a kyiyeli biye hʋ mɛ ɩ aa sɩ lʋla. 43 Bee rɛ tɩŋ wɩbal no yaa ŋ tɩyaŋ, a mʋ kɩ maga dɩ ŋ Tɩɩna nɩɩna ko dɩ ʋ na ŋ mɛ nyɛ? 44 Ŋ aa laa ɩ kyʋwala hʋ gɛɛ, biye hʋ aa we ŋ luwol tɩyaŋ teŋ mɛ fɩyɛla rɛ, ʋ sii lugusi. 45 Ɩ yaa nyusʋŋtɩɩna rɛ ɩ aa laa di anɩɩ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa basɩ tɩya ɩ sɩ kɔnɩ yaa.”

Mɛɛrɩ yɩɩ yɩɩl a dannɩ Wɩɩsɩ

46 Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ yɩɩ yɩɩl a baa,

“Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ yʋga, ŋ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ.

47 Wɩɩsɩ rɛ yaa ŋ Laataal. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩ gyʋwɔsɩ.

48 Ŋ yaa ʋ tʋŋtʋnnɩbiye rɛ, ka ʋ liisi ŋ wɩya.

A lɩɩ gyɩnaŋ a kaŋ kɩ mʋ, nal buloŋ sɩ kana ŋ kɩ yɩrɩ nyusʋŋtɩɩna.

49 Akuu wɩbal no Wɩɩbal hʋ aa yaa tɩya ŋ wɩya.

Ʋ yaa Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna rɛ.

50 Nala hʋ buloŋ aa fá Wɩɩsɩ, ʋ mɛ aa fá ba sikii rɛ,

nihuwobiŋ doho kɛ buloŋ tɩyaŋ.

51 Ʋ gaŋdaa-noŋ hʋ rɛ ʋ kaŋ tannɩ,

a ŋmaa babiibala abee ba tɩbɩɩna buloŋ pɩsa.

52 Ʋ kile kuworibala rɛ ba kuworikpasɩnɩ nyuni tɩyaŋ,

aŋ mɩɩgɩ leŋ nɩbiisi laa doŋma hɔŋ.

53 Ʋ kpa kɩweliye rɛ a tɩya nyaaba

aŋ kile kɩna tɩmma ta abee nohɩllɩ.

54 Ʋ fa biŋ nyʋwa rɛ a tɩya á naabaala

dɩ ʋ sɩ pɛ ʋ tʋŋtʋnna Iziral tɩmma tɩyaŋ.

Wɩɩ hʋ ʋ fa aa basa ko yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ʋ pɛ ba tɩyaŋ nɛ.

55 Ʋ gyɩ fá Abɩraham sikii rɛ.

Ʋ yaŋ sɩ fá ʋ doho nala buloŋ mɛ sikii a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ.”

56 Mɛɛrɩ gyɩ hɔŋ Ɛlizabɛtɩ lee rɛ peŋsi boto, aŋ na mɩɩgɩ mʋ bee.

Ba lʋl Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ

57 Ɛɛ rɛ Ɛlizabɛtɩ lʋl ko pele. Ʋ lʋla boyoŋbiye. 58 Ʋ aa lʋla gɛɛ, ʋ dɔŋtɩŋsɩ abee ʋ lʋlla buloŋ nɩɩ gɛɛ Wɩɩsɩ aa fáá ʋ sikii. Ba tenni buloŋ gyɩ fɩyɛlɩ, ba beel-ʋ buloŋ kɩ dɩyɛsɩ.

59 Biye hʋ gyɩ aa ko pele kyɛyɛ kyori, ba ko dɩ ba keri ʋ peŋ aŋ we ʋ feŋ. Ba gyɩ aa kyɛ dɩ ba kpa ʋ kuwo Zakarɩya feŋ nɛ a tɩya ʋ. 60 Ɛɛ rɛ ʋ naa bɩ laa nyʋwa aŋ baa dɩ ba we ʋ feŋ Gyɔɔŋ.

61 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ anɩɩ ba doho nal buloŋ ha bɩ maakyiye di Gyɔɔŋ. 62 Nyɛ rɛ ba kaŋ nosi pɩyɛsɩ ʋ kuwo dɩ feŋbee rɛ ʋ kɩ kyɛ dɩ ʋ we biye hʋ.

63 Doŋ nɛ Zakarɩya leŋ ba kpa daaparɩ ko tɩya ʋ, ʋ sabɩ biye hʋ feŋ we a baa dɩ ʋ feŋ nɛ yaa Gyɔɔŋ. Ba na feŋ hʋ, ʋ yaa ba wɩkperii. 64 Haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, Zakarɩya bɩl piili a kɩ basɩ wɩya a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ.

65 Nala hʋ fa aa we doŋ a naa wɩɩ hʋ aa yaa, ʋ yaa ba kambɩŋ. Ba kaŋ wɩɩ hʋ lɩɩ a basɩ taalɩ Gyudɩya paalʋʋ logiŋ hʋ aa kaŋ dogiŋsi hʋ buloŋ. 66 Nala hʋ buloŋ aa nɩɩ gɛɛ, ba kaŋ wɩɩ hʋ kɩ bɩɩnɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ a kɩ basɩ, “Biye no yaŋ sɩ yaa nɩgɛɛ doho rɛ nyɛ?” Ba naa anɩɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ dee we ʋ tɩyaŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba kɩ basɩ gɛɛ.

Zakarɩya dannɩ Wɩɩsɩ

67 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko gyʋʋ Gyɔɔŋ kuwo Zakarɩya tɩyaŋ, ʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya Wiyese Welii hʋ dee tɩyaŋ a baa,

68 “Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ, Wɩɩsɩ hʋ Iziral tɩmma aa tɩŋ.

Beewɩya, ʋ ko dɩ ʋ pɛ ʋ nala tɩyaŋ nɛ a laa ba ta.

69 Ʋ lɩɩ niduwo rɛ ʋ ko, dɩ ʋ laa ma ta.

Nal no lɩɩ Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ Deviti doho nala tɩyaŋ nɛ.

70 Faafaa buloŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaala tɩyaŋ, a basɩ tɩya ma

71 anɩɩ ʋ sɩ laa ma ta á dɔmɔ

abee nala hʋ buloŋ aa haasɩ ma nosi tɩyaŋ.

72 Ʋ mɛ fa basa anɩɩ ʋ sɩ fá á naabaala sikii, ka dɩ wɩya hʋ buloŋ mɛ ʋ aa wee nyʋwa a baa dɩ ʋ sɩ yaa hʋ, dɩ ʋ kɔnɩ yaa ba mɛ.

73 Ʋ fa wee nyʋwa tɩya á naabaa Abɩraham nɛ abee sɩfɩyasɩ buloŋ

anɩɩ ʋ sɩ laa ma ta á dɔmɔ nosi tɩyaŋ,

a leŋ dɩ á kɩ tɩŋa ʋ, aŋ ta kɩ fá kambɩŋ.

75 Ɛɛ rɛ á sɩ wuwo yaa nɩtɩɩma, a kaŋ tɩpʋlʋŋ ʋ sɩya tɩyaŋ

á mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ.”

76 Zakarɩya gyɩ aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ biye hʋ mɛ a baa,

“Ŋ biye, ɩ sɩ yaa Wɩɩbal hʋ tɩŋdaal

Ɩ sɩ laa á Tɩɩna sɩya mʋ,

a marɩ ʋ ŋmanɩɩ bin-ʋ.

77 Ɩ sɩ basɩ tɩya Wɩɩsɩ nala anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba aŋ laa ba ta.

78 Wɩɩsɩ kaŋ bɔnyɛ rɛ, a kɩ fá nala sikii mɛ.

Ʋ sɩ laa ma ta, a leŋ dɩ á hɔŋ pʋlʋŋ tɩyaŋ.

79 Pʋlʋŋ no sɩ lɩɩ wɩɩsɩbee, a kyaanɩ we nala hʋ buloŋ aa we bilhuu tɩyaŋ, ka sʋʋ wɩya yaa ba beŋkyekpa.

Ʋ sɩ daga ma ŋmanɩɩ hʋ aa kaŋ fɩyɛlʋʋ dɩ á kɩ tɩŋa.”

80 Ɛɛ rɛ biye hʋ sii waa abee dee, a kaŋ wɩgyʋŋ mɛ. Biye no gyɩ sii mʋ we pogo tɩyaŋ nɛ, a mʋ pele kyɛɛ hʋ ʋ aa piile kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya Iziral nala buloŋ na ʋ.

2

Ba lʋl Yesu

Matiwu 1.18-25

1 Saŋa no tɩyaŋ, baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Ɔgɛsitu Siiza. Ʋ rɛ fa yaa Roma paalʋʋ buloŋ kuworibal. Nyɛ rɛ ʋ sii baa dɩ ba dɩɩsɩ paalʋʋ hʋ nala buloŋ. Ba ha gyɩ bɩ maakyiye dɩɩsɩ nala paalʋʋ hʋ tɩyaŋ aŋka. Ba piilii rɛ ha gyɩ nyɛ. 2 Saŋa hʋ ba aa dɩɩsɩ nala hʋ, dɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Kuriniyɔsɩ mɛ rɛ gyɩ laa kuworibal hʋ naasɩ sɩŋ Siiriya paalʋʋ tɩyaŋ.

3 Ɛɛ rɛ nal buloŋ mʋ ʋ bee dɩ ba dɩɩsɩ ʋ doŋ. 4 Gyosɛfʋ mɛ gyɩ sii lɩɩ Nazarɛti aa we Galili paalʋʋ tɩyaŋ, a mʋ Bɛtɩlɛhɛm aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Bɛtɩlɛhɛm nɛ Gyosɛfʋ naabaa Kuworo Deviti gyɩ lɩɩ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ mʋ doŋ gɛɛ. 5 Ʋ bee Mɛɛrɩ buloŋ nɛ gyɩ mʋwa dɩ ba dɩɩsɩ ba doŋ, beewɩya ba gyɩ wee nyʋwa tɩya dɔmɔŋ nɛ, nal buloŋ gyɩma, anɩɩ ba sɩ yal dɔmɔŋ. Saŋa no tɩyaŋ dɩ Mɛɛrɩ gyɩ kaŋ luwol hʋ rɛ.

6 Ba gyɩ aa mʋʋ pele Bɛtɩlɛhɛm dɩ Mɛɛrɩ lʋl mɛ pele, 7 amɛ ba gyɩ bɩ naa lee dɩ ba gyʋʋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ mʋ gyʋʋ gyadɩya kɩdɩgɩ. Doŋ nɛ Mɛɛrɩ gyɩ lʋl ʋ hatobiye, ʋ yaa boyoŋbiye. Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ gakɔsʋŋsɩ bɔ tɔ ʋ, a kpa ʋ biŋ gya-ɔhɔ nyuu tɩyaŋ.

Malɩkasɩ basɩ Yesu lʋlɩɩ wɩya tɩya pedaala

8 Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ dɩ pedaala badɔmɔŋ mɛ gyɩ we paalʋʋ hʋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ, a kyʋwa ɔhɔ tɩyaŋ, a kɩ deŋ ba piyese.

9 Ɛɛ rɛ malɩka kɩdɩgɩ ko ba lee. Ʋ aa ko gɛɛ, Wɩɩsɩ pʋlʋŋ kyaanɩ we ba tɩyaŋ. Kambɩŋ gyɩ kaŋ ba, ba nyuni gyɩ ŋmala ŋmala. 10 Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Duwosi-welii rɛ ŋ kaŋ ko dɩ ŋ tɩya ma. Nal hʋ buloŋ aa sɩ nɩɩ duwosi-welii no, ʋ teŋ sɩ fɩyɛlɩ rɛ kɩŋkaŋ. 11 Gyɩnaŋ ba lʋl ma Laataal lɛ Bɛtɩlɛhɛm tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ ʋ á Tɩɩna Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ laa ʋ nala ta. 12 Dɩ ma ko mʋ, nyɛ rɛ ma sɩ kpa gyɩma ʋ. Ma sɩ na biye dɩ ba kaŋ gakɔsʋŋsɩ bɔ tɔ ʋ, a kpa ʋ biŋ gya-ɔhɔ nyuu tɩyaŋ.”

13 Ɛɛ rɛ malɩkasɩ yʋga pirigi ko lɩɩ, a pɛ malɩka hʋ tɩyaŋ, ba yɩɩ yɩɩla a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ a baa,

14 “Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ.

Wɩɩsɩ nikyooliye mɛ aa we taŋha nyuu tɩyaŋ sɩ na fɩyɛlʋʋ.”

15 Malɩkasɩ hʋ aa mɩɩgɩ mʋ wɩɩsɩbee ko teŋ, pedaala hʋ basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, “Ma leŋ dɩ á mʋ Bɛtɩlɛhɛm, a na wɩɩ hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa leŋ ʋ malɩkasɩ hʋ ko basɩ tɩya ma.”

16 Doŋ nɛ ba sii fá lagɩ lagɩ, a mʋ na Mɛɛrɩ abee Gyosɛfʋ, aŋ na biye hʋ mɛ dɩ ʋ pɩŋ gya-ɔhɔ nyuu tɩyaŋ. 17 Ɛɛ rɛ pedaala hʋ basɩ tɩya biye hʋ nɩɩna abee ʋ kuwo wɩya hʋ malɩka hʋ aa basɩ tɩya ba a mʋ kɩ tile biye hʋ tɩyaŋ. 18 Nala hʋ buloŋ aa nɩɩ wɩɩ no pedaala hʋ aa basa, ʋ gyɩ yaa ba wɩkperii rɛ. 19 Ka Mɛɛrɩ kɛ laa wɩya hʋ buloŋ a we ʋ hakɩla tɩyaŋ a kaŋ kɩ bɩɩnɩ.

20 Ɛɛ rɛ pedaala hʋ mɩɩgɩ mʋ ba pedaa. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ ba yɩɩ yɩɩla a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ, beewɩya wɩya hʋ buloŋ malɩka hʋ aa basɩ tɩya ba, ba kɔnɩ naa ba rɛ.

Ba wee Yesu feŋ

21 Biye hʋ gyɩ aa ko pele kyɛyɛ kyori, ba keri ʋ peŋ aŋ we ʋ feŋ Yesu. Feŋ no rɛ malɩka hʋ gyɩ daga tɩya Mɛɛrɩ ka ʋ na kaŋ luwol hʋ.

Ba kaŋ Yesu mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ

22 Saŋa hʋ gyɩ aa ko pele dɩ Mɛɛrɩ bee Gyosɛfʋ pɩɩsɩ ba bisiŋ ta anɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba aa daga gɛɛ, ba sii kaŋ biye hʋ mɛ pɛ mʋ Gyerusalɛm dɩ ba kpa ʋ tɩya Wɩɩsɩ, beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, 23 “Dɩ baal bee ʋ haaŋ nɛ ko lʋl ba biibuŋbuŋ, dɩ ʋ rɛ ko yaa boyoŋbiye, ʋ maga dɩ ba kpa ʋ tɩya Wɩɩsɩ rɛ.” 24 Ba bɩl saba rɛ anɩɩ ʋ maga dɩ ba kpa kokosi balɩya mɛ rɛ a sʋla Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ Gyosɛfʋ bee Mɛɛrɩ sii mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ dɩ ba yaa wɩya no.

25 Saŋa hʋ tɩyaŋ baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we Gyerusalɛm tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Simiyɔŋ. Ʋ fa yaa nɩtɩɩ rɛ a kɩ fá Wɩɩsɩ, aŋ fa kɩ gyegili dɩ Wɩɩsɩ laa Iziral tɩmma ta. 26 Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ fa aa we ʋ tɩyaŋ basɩ tɩya ʋ rɛ anɩɩ ʋ bɩ sɩ sʋba see dɩ ʋ na Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa baa dɩ ʋ sɩ ta dɩ ʋ ko. 27 Ɛɛ rɛ Yesu kuwo abee ʋ naa mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ dɩ ba kpa Yesu tɩya Wɩɩsɩ aŋ pɛ yaa gɛɛ hʋ buloŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ aa daga. Haŋ saŋa hʋ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kaŋ Simiyɔŋ mɛ ko gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. 28 Simiyɔŋ na biye hʋ, a laa ʋ we ʋ nosi tɩyaŋ aŋ dannɩ Wɩɩsɩ a baa,

29 “Ŋ Tɩɩna, ɩ aa wee nyʋwa a baa ɩ sɩ yaa wɩɩ hʋ, ɩ kɔnɩ yaa ʋ rɛ.

Nyɛ kɛ, leŋ dɩ mɩyaŋ ɩ tʋŋtʋnnɩ sʋba a mʋ bee laaŋfɩya.

30 Ŋ kɔnɩ naa nal hʋ aa ko dɩ ʋ laa dʋnɩya nala ta rɛ abee ŋ sɩɩ.

31 Ɩ tɩma ʋ rɛ ʋ ko dɩ nal buloŋ na ʋ.

32 Biye no sɩ yaa pʋlʋŋ a daga nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ɩ ŋmanɩɩ,

ka dɩ ɩ nala Iziral tɩmma mɛ na feŋ.”

33 Simiyɔŋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, wɩya hʋ ʋ fa aa basa a mʋ kɩ tile biye hʋ tɩyaŋ fa yaa ʋ kuwo bee ʋ naa wɩkperii rɛ.

34 Ɛɛ rɛ Simiyɔŋ sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba aŋ basɩ tɩya Mɛɛrɩ, biye hʋ nɩɩna a baa, “Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ɩ biye no. Nala hʋ aa bɩ sɩ laa ʋ wɩya di Iziral tɩmma tɩyaŋ, ba sɩ na tʋwara; amɛ nala hʋ aa sɩ laa ʋ wɩya di, ʋ sɩ laa ba ta. Wɩɩsɩ taa biye no rɛ dɩ ʋ yaa ʋ magɩl, ka nala yʋga bɩ sɩ tɩŋa ʋ nyʋwa. Amɛ ʋ sɩ kpa ba memii ta.” 35 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya Mɛɛrɩ a baa, “Ɩ tɩɩ tɩya mɛ sɩ kyogi rɛ weliŋ ɩ biye no wɩya, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba aa kpaa takoobii kyɔgɔ ɩ.”

36 Hanɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Ana. Ʋ gyɩ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. Ʋ kuwo feŋ nɛ gyɩ yaa Fanuwɛl, a lɩɩ Asa doho tɩyaŋ. 37 Saŋa no tɩyaŋ, haaŋ no gyɩ yaa bɩsɩ mɔllɩ banaa abee banaa rɛ. Ʋ gyɩ aa yal bala, ʋ bɩŋpɛɛ tɩyaŋ nɛ bala hʋ sʋba. Kyɛɛ kɛ buloŋ, ʋ aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ nɛ wɩɩhaa abee tebine buloŋ. Ʋ aa kɩ vʋwa nyʋwa rɛ doŋ a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 38 Simiyɔŋ fa aa basɩ wɩya kɩ tɩya Mɛɛrɩ tɩyaŋ, dɩ Ana mɛ rɛ ko gyʋʋ gɛɛ. Ʋ aa naa biye hʋ, ʋ dannɩ Wɩɩsɩ aŋ basɩ ʋ wɩya tɩya nala hʋ buloŋ fa aa gyegili dɩ Wɩɩsɩ laa Iziral tɩmma ta.

Yesu bee ʋ kuwo abee ʋ naa mɩɩgɩ mʋ Nazarɛti

39 Gyosɛfʋ bee Mɛɛrɩ aa yaa wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ aa daga dɩ ba yaa Gyerusalɛm tɩyaŋ ko teŋ, ba mɩɩgɩ mʋ ba bee Nazarɛti aa we Galili paalʋʋ tɩyaŋ. 40 Ɛɛ rɛ Biye hʋ sii waa weliŋ, a kaŋ dee abee wɩgyʋŋ, ka Wɩɩsɩ noŋ mɛ dɔbɔ ʋ tɩyaŋ saŋa buloŋ.

Yesu we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ

41 Bɩna kɛ buloŋ Yesu kuwo abee ʋ naa aa mʋ Gyerusalɛm nɛ a di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. 42 Yesu gyɩ aa ko yaa bɩsɩ fi abee balɩya, ʋ bee ʋ kuwo bee ʋ naa mʋ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ Gyerusalɛm tɩyaŋ, anɩɩ ba aa kɩ yaa gɛɛ bɩna bɩna buloŋ. 43 Kyɛbal hʋ wɩkanɩya aa ko teŋ, ba mɩɩgɩ kɩ mʋ bee aŋka Yesu kɛ mɩɩgɩ ka Gyerusalɛm tɩyaŋ dɩ ʋ naa bee ʋ kuwo bɩ gyɩma. 44 Ba fa bɩɩna anɩɩ ʋ we ba bee nala hʋ aa we hal kɩ ko tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ba vala gɛɛ wɩɩsɩ mʋ gyʋʋ ka ba bɩ na ʋ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba yaŋ piili kɩ kyɛ ʋ ba lʋlla abee ba kyaŋsɩ tɩyaŋ. 45 Nyɛ rɛ ba kyɛ ʋ lɔlɔ ba tɩyaŋ, aŋ mɩɩgɩ kile ʋ lugo mʋ Gyerusalɛm, a deŋ kɩ kyɛ ʋ doŋ.

46 Ʋ kyɛtoo kyɛɛ rɛ ba mʋ na ʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ bee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hɔnɔ. Ʋ kɩ gyegili wɩya hʋ ba aa basɩ aŋ pɛ kɩ pɩyɛsɩ ba wɩya mɛ. 47 Nala hʋ buloŋ aa we doŋ a nɩɩ ʋ aa lɩɩ wɩya hʋ sɩya abee wɩgyʋŋ gɛɛ, ba nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. 48 Ʋ kuwo bee ʋ naa gyɩ aa ko na ʋ, ba nyʋʋsɩ mɛ gyɩ fɩyɛla rɛ. Doŋ nɛ ʋ naa pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ŋ biye, deŋ na ɩ aa yaa ma gɛɛ! Ŋ bee ɩ kuwo buloŋ gɔllɔ kyɛ ɩ gɛɛ rɛ a mʋ lɔlɔ á buloŋ, haalɩ ɩ wɩya mɩɩgɩ yaa ma beŋkyekpa.” 49 Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma gɔllɩ kɩ kyɛ ŋ? Ma bɩ gyɩma anɩɩ ŋ maga dɩ ŋ we ŋ Kuwo dɩya tɩyaŋ nɛ?” 50 Amɛ ba fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basɩ tɩya ba memii.

51 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ tɩŋ ʋ naa bee ʋ kuwo hal, ba buloŋ kpa mʋ Nazarɛti. Ba aa we doŋ, ʋ gyɩ aa tɩŋ ba nyʋwa rɛ weliŋ, ka ʋ naa kpa wɩya hʋ buloŋ aa yaa a we ʋ hakɩla tɩyaŋ a kɩ bɩɩnɩ.

52 Ɛɛ rɛ Yesu sii waa weliŋ, a kaŋ wɩgyʋŋ mɛ. Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛlɩ ʋ tɩyaŋ, nihuwobisi mɛ kyo ʋ wɩya weliŋ.

3

Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya

Matiwu 3.1-12;Maakɩ 1.1-8;Gyɔɔŋ 1.19-28

1 Zakarɩya biibaal Gyɔɔŋ ha gyɩ we pogo hʋ tɩyaŋ nɛ. Doŋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya a tɩya nala. Saŋa no tɩyaŋ, Roma paalʋʋ buloŋ kuworibal Tibeeriyo gyɩ aa dii koro, ʋ bɩsɩ fi abee bɔnɔŋ tɩyaŋ nɛ gyɩ gɛɛ. Ɛɛ saŋa dɩ Pɔŋtiyo Pilato mɛ rɛ fa laa Roma kuworibal hʋ naasɩ sɩŋ Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Hɛrɔtɩ mɛ rɛ fa aa deŋ Galili paalʋʋ, ka ʋ naabiye Fɩlɩpɩ mɛ fa kɩ deŋ Ituriya abee Tirakonati paalʋʋ. Baal kɩdɩgɩ aa lɩɩ Lisaniya mɛ rɛ fa aa deŋ Abiliini paalʋʋ. Anaasɩ bee Kayifasɩ mɛ rɛ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ Gyerusalɛm tɩyaŋ. 3 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ gɔllɩ Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ nyʋwa buloŋ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala a baa, “Ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, aŋ leŋ dɩ ŋ fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ, dɩ Wɩɩsɩ kpa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma.”

4 Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya fa saba wɩɩ no Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ, a baa:

“Nal lɛ we pogo tɩyaŋ, a heeli kɩ basɩ,

‘Ma ko marɩ ma tɩsɩ anɩɩ ma aa marɩ ŋmanɩɩ a pɔ nɩbal koyi gɛɛ,

dɩ ma tɩɩna ko tɩŋa. Dɩ mamaa rɛ yaa gɛɛ dɩ ʋ ko ko, ʋ lɩvalɩɩ sɩ pɩŋ weliŋ.

5 Ma giri dogiŋbala abee dogiŋbiisi hʋ buloŋ

a tuu tɔ pallɩ hʋ buloŋ

a kaŋ gyarɩ dɩ ba maga dɔmɔŋ,

ŋmaŋsɩ hʋ buloŋ aa golo, ma kaŋ ba degini.

Ŋmaŋsɩ hʋ buloŋ mɛ aa kaŋ bootigini, ma we ba buloŋ taŋha dɩ ba pɩŋ namama.

6 Dʋnɩya nala buloŋ sɩ na gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa laa nala kɩ ta.”’

7 Ɛɛ rɛ nɩgyamaa ko lɩɩ Gyɔɔŋ lee dɩ ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ɛɛdɔŋ dʋma! Ma dawarɩ yʋga ma tɩyaŋ. Kɩbee rɛ mʋrɩ ma anɩɩ wɩɩkyʋwalnɩɩ no ŋ aa sɩ fo ma dʋŋ sɩ wuwo laa ma ta Wɩɩsɩ sarɩya hʋ kyɛdiilii? 8 Ma leŋ dɩ ma wɩyaalɩya daga anɩɩ ma bɩrɩma lɩɩ ma wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ nɛ, aŋ ta leŋ ma aa yaa Abɩraham doho nala wɩya dʋŋ yaa wɩɩ. Beewɩya Wɩɩsɩ aa wuwo ʋ leŋ bʋwa no ma aa naa nyɛ sii bɩrɩmɩ Abɩraham doho nala rɛ. 9 Ma gyɩma! Wɩɩsɩ yaa siri rɛ abee ʋ saa dɩ ʋ ŋmaŋ tɩya hʋ buloŋ aa bee nɔŋ nɔŋweliye a lo, a keri paa yuwo we diŋ tɩyaŋ.”

10 Ɛɛ rɛ nala hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɛɛ rɛ yaŋ maga dɩ á yaa?” 11 Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Nal hʋ aa kaŋ gannɩ balɩya, ʋ maga dɩ ɩ kpa kɩdɩgɩ tɩya nal hʋ aa bɩ kaŋ gal lɛ. Nal hʋ mɛ aa kaŋ kɩdiiliye, ʋ maga dɩ ʋ yaa kpaa nala hʋ aa bɩ naa ba di rɛ.”

12 Ɛɛ rɛ lampolaala badɔmɔŋ mɛ ko dɩ ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. Ba mɛ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, ɛɛ rɛ á mɛ sɩ yaa?” 13 Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma ta laa molbiye te gɛɛ hʋ aa maga dɩ ma laa.” 14 Laalyuwolo badɔmɔŋ mɛ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Aŋka á mɛ, ɛɛ rɛ á mɛ sɩ yaa?” Ʋ basɩ tɩya ba mɛ a baa, “Ma ta fugisi nal buloŋ a laa molbiye, a ta nyɩya wɩya a kɩ tɩya nala mɛ. Ma leŋ dɩ tuno hʋ ma aa laa maga ma.”

15 Ɛɛ rɛ nala hʋ fa aa gyegili Krisita hʋ koyi fa piili kɩ bɩɩnɩ anɩɩ Gyɔɔŋ nɛ yaa Krisita hʋ. 16 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya ba buloŋ a baa, “Nɩɩ dʋŋ nɛ ŋ kɛ kaŋ kɩ fo ma. Amɛ nal kɩdɩgɩ rɛ sɩ ko, ʋ rɛ yaa nɩbal a te ŋ. Ŋ paalɩ bɩ maga dɩ ŋ kpaga ʋ, a kaŋ ʋ naatɔbɔ ŋmasɩ mɛ puri. Ʋ kɛ sɩ kpa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ abee diŋ a fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ. 17 Ʋ kolo ʋ mɩkyaarɩgbaha rɛ. Dɩ ʋ rɛ ko ŋmaa ʋ mɩya hʋ teŋ, ʋ sɩ kyaarɩ lɩɩ miŋbii hʋ a we ʋ busol tɩyaŋ, aŋ kpa mɩŋgyɔrʋ hʋ a we diŋ aa bee dɩsɩ tɩyaŋ.” 18 Ŋmaŋgyamaa rɛ Gyɔɔŋ gyɩ kpa a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya nala, aŋ kpaanɩ ba weliŋ dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ.

19 Wɩya badɔmɔŋ nɛ Hɛrɔtɩ gyɩ yaa, ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ gyɩ basɩ ʋ sɩya wɩya tɩya ʋ. Hɛrɔtɩ rɛ gyɩ aa deŋ Galili paalʋʋ. Ʋ maana ha gyɩ hɔnɔ rɛ ka ʋ kaŋ ʋ haaŋ ba aa yɩrɩ Hɛrodiya a fasɩ. Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ gyɩ basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ dɩ ʋ kaŋ ʋ maana haaŋ fasɩ. Hɛrɔtɩ gyɩ yaa wɩbɔmɔ badɔmɔŋ mɛ rɛ yʋga a pɛ wɩɩ no tɩyaŋ. Ba buloŋ wɩya rɛ tɩŋ Gyɔɔŋ gyɩ basɩ ʋ sɩya wɩya tɩya ʋ gɛɛ. 20 Hɛrɔtɩ gyɩ yaŋ aa sɩ marɩ yaa wɩbɔŋ hʋ rɛ yaa, ʋ gyɩ bɩl sii leŋ ba kaŋ Gyɔɔŋ tɔ nɩtɔdɩya tɩyaŋ.

Gyɔɔŋ foo Yesu wɩɩkyʋwalnɩɩ

Matiwu 3.13-17;Maakɩ 1.9-11

21 Gyɔɔŋ gyɩ aa foo nala hʋ buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ ko teŋ, ɛɛ rɛ ʋ fo Yesu mɛ wɩɩkyʋwalnɩɩ. Doŋ tɩyaŋ nɛ Yesu kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ dɩ ʋ naa wɩɩsɩnyuu pirigi lɔgɔ suri. Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kokomo, a ko tuu saga ʋ tɩyaŋ. Ɛɛ hal lɛ ʋ nɩɩ taal kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu a basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ rɛ yaa ŋ Biikyoolii. Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ɩ tɩyaŋ.”

Yesu doho nala

Matiwu 1.1-17

23 Saŋa hʋ Yesu gyɩ aa piili ʋ tʋma hʋ, dɩ ʋ gyɩ yaa bɩsɩ mɔlɩya abee fi rɛ. Nala gyɩ bɩɩna anɩɩ Gyosɛfʋ rɛ lʋl Yesu. Nyɛ rɛ Yesu doho tɩŋa: Gyosɛfʋ kuwo feŋ nɛ yaa Heli. 24 Heli mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mataati. Mataati mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Levi. Levi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mɛlki. Mɛlki mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyanna. Gyanna mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyosɛfʋ. 25 Gyosɛfʋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Matatiya. Matatiya mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Emosi. Emosi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Nahum. Nahum mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Ɛsili. Ɛsili mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Nagayi. 26 Nagayi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Maati. Maati mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Matatiya. Matatiya mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Simeeni. Simeeni mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyosɛkɩ. Gyosɛkɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyoda. 27 Gyoda mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyuwanaŋ. Gyuwanaŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Risa. Risa mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Zerubabɛl. Zerubabɛl mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Siyatiil. Siyatiil mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Neeri. 28 Neeri mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mɛlki. Mɛlki mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Adi. Adi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Kosam. Kosam mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Ɛlimadam. Ɛlimadam mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Ɛri. 29 Ɛri mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyoosʋwa. Gyoosʋwa mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Ɛliyeza. Ɛliyeza mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyorim. Gyorim mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mataati. Mataati mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Levi. 30 Levi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Simiyɔŋ. Simiyɔŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyuda. Gyuda mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyosɛfʋ. Gyosɛfʋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyonam. Gyonam mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Ɛliyakim. 31 Ɛliyakim mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mɛlɩya. Mɛlɩya mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mɛna. Mɛna mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mataata. Mataata mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Neetaŋ. Neetaŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Deviti. 32 Deviti mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyesi. Gyesi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Obɛdɩ. Obɛdɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Buwasi. Buwasi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Salmɔŋ. Salmɔŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Naasuŋ. 33 Naasuŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Amiinadabu. Amiinadabu mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Adimɩŋ. Adimɩŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Aani. Aani mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Hɛzʋrɔŋ. Hɛzʋrɔŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Pɛrɛsɩ. Pɛrɛsɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyuda. 34 Gyuda mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyeekɔbɩ. Gyeekɔbɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Azɩkɩ. Azɩkɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Abɩraham. Abɩraham mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Tɛɛra. Tɛɛra mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Nahɔ. 35 Nahɔ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Sɛrugu. Sɛrugu mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Ruu. Ruu mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Pɛlɛgɩ. Pɛlɛgɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Iiba. Iiba mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Sɛla. 36 Sɛla mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Kayinaŋ. Kayinaŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Afagisaadi. Afagisaadi mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Sɛm. Sɛm mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Nowa. Nowa mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Lamɛkɩ. 37 Lamɛkɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Matusela. Matusela mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Inɔkɩ. Inɔkɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Gyarɛdɩ. Gyarɛdɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Mahalalɩ. Mahalalɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Kayinaŋ. 38 Kayinaŋ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Inɔsɩ. Inɔsɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Sɛɛtɩ. Sɛɛtɩ mɛ kuwo feŋ nɛ yaa Adama. Wɩɩsɩ rɛ ta Adama.

4

Sɩtaanɩ magɩsɩ Yesu

Matiwu 4.1-11;Maakɩ 1.12-13

1 Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ mɩɩgɩ lɩɩ Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ tɩyaŋ ko lɩɩ, dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ we ʋ tɩyaŋ weliŋ, a kpa ʋ gyʋʋ pogo. 2 Ʋ we doŋ kyɛyɛ mɔllɩbalɩya. Sɩtaanɩ aa ko magɩsɩ magɩsɩ ʋ a mʋ lɔlɔ. Ʋ aa we doŋ kyɛyɛ mɔllɩ balɩya no buloŋ, ʋ bɩ kɩŋ buloŋ diye. Kyɛyɛ mɔllɩbalɩya hʋ ko mʋ kɩ teŋ dɩ losi yaŋ kana ʋ. 3 Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ ko basɩ tɩya ʋ a baa, “Dɩ ɩ baa ɩ yaa Wɩɩsɩ Biye kɛ, leŋ dɩ bʋwa no aa pɩna sii bɩrɩmɩ paanʋʋ.” 4 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

‘Kɩdiiliye dʋŋ daa aa tɩya nihuwobiŋ mɩɩbol.”’

5 Ɛɛ hal tɩyaŋ, Sɩtaanɩ bɩl kana ʋ kpa gyɩŋ wɩɩsɩnyuu, aŋ leŋ ʋ gul lurimi na dʋnɩya paalʋʋsɩ abee ba korisi buloŋ gɛɛ fine. 6 Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Kɩna no buloŋ yaa ŋ kɩna rɛ. Ŋ sɩ leŋ dɩ ɩ kaŋ ba buloŋ dee, a tɩŋ ba buloŋ a kɩ nɩɩ ba sʋma. Ŋ aa wuwo dɩ ŋ kpa ba tɩya nal hʋ buloŋ ŋ aa kyɛ rɛ. 7 Ɛɛwɩya, dɩ ɩ rɛ tuu gbinni ŋ sɩya tɩyaŋ, a kyʋwalɩ ŋ, ŋ sɩ kpa kɩna no buloŋ tɩya ɩ.” 8 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, “Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

‘Ʋ maga dɩ á kɩ tɩŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ

aŋ kɩ kyʋwalɩ ʋ dʋŋ.”’

9 Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ bɩl kana ʋ mʋ Gyerusalɛm, a kana ʋ gyɩŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ nyugbaŋfara, aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Dɩ ɩ baa ɩ yaa Wɩɩsɩ Biye kɛ, sɩŋ daha aŋ gyaa kyigisi taŋha. 10 Na ba sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ malɩkasɩ sɩŋ pɔ ɩ a kɩ deŋe ɩ. 11 Ba bɩl saba rɛ anɩɩ

‘Ba sɩ kyeŋ kana ɩ dɩ ɩ naaŋ mɛ ta paalɩ dige taŋha.”’

12 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, “Ba bɩl saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa ‘Ta magɩsɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ.”’

13 Sɩtaanɩ aa kpaa ŋmaŋsɩ no buloŋ a magɩsɩ Yesu mʋ lɔlɔ, ʋ leme ʋ, aŋ kpa biŋ pɔ kyɛɛ hʋ ʋ bɩl aa sɩ na ŋmanɩɩ kɩdɩgɩ.

Yesu piile ʋ tʋma Galili paalʋʋ tɩyaŋ

Matiwu 4.12-17;Maakɩ 1.14-15

14 Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, Yesu gyɩ bɩl lɩɩ pogo hʋ tɩyaŋ nɛ, a mɩɩgɩ kpa mʋ Galili paalʋʋ. Ɛɛ rɛ ʋ wɩya taalɩ doŋ buloŋ. 15 Doŋ nɛ ʋ kɩ daga nala Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ, nal nal buloŋ kɩ bigisi ʋ.

Nazarɛti tɩmma vɩya Yesu

Matiwu 13.53-58;Maakɩ 6.1-6

16 Ɛɛ rɛ Yesu sii mʋ Nazarɛti, lee hʋ tɩyaŋ ʋ aa waa. Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ ko pele, ʋ sii mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya anɩɩ ʋ aa kɩ yaa gɛɛ saŋa buloŋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii sɩŋ dɩ ʋ karɩmɩ Wɩɩsɩ teŋ a tɩya nala hʋ. Ba kpa Wɩɩsɩ teŋ logiŋ hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya aa saba a tɩya ʋ. Nyɛ rɛ ʋ suri mʋ lee hʋ Azaaya aa saba a baa,

18 “Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ we ŋ tɩyaŋ nɛ.

Ʋ lɩɩ ŋ nɛ dɩ ŋ ko basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya nyaaba.

Ʋ tɩma ŋ nɛ dɩ ŋ ko basɩ tɩya yosi anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ laa ba ta,

a bɩl basɩ tɩya nyʋlɩma mɛ dɩ ba sɩya sɩ suri.

Ʋ tɩma ŋ nɛ dɩ ŋ laa nala hʋ buloŋ ba aa kaŋ kɩ tɩya sikii ta,

19 aŋ basɩ tɩya ba anɩɩ saŋa hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa sɩ laa ʋ nala ta pele rɛ.”

20 Yesu aa karɩmɩ teŋ hʋ teŋ, ʋ kaŋ tɔ aŋ kpa tɩya nal hʋ aa biŋ teŋ hʋ aŋ tuu hɔŋ. Nala hʋ buloŋ aa we wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ mɩɩgɩ kyirigi sɩya we ʋ tɩyaŋ. 21 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩya hʋ ŋ aa karɩma teŋ hʋ tɩyaŋ ma nɩɩ nyɛ, gyɩnaŋ ba buloŋ sʋʋ ba bʋʋsɩ rɛ.” 22 Yesu wɩbasɩɩ hʋ buloŋ gyɩ yaa nala hʋ teŋfɩyɛl lɛ, ba nyʋʋsɩ mɛ gyɩ fɩyɛlɩ abee wɩweliye hʋ ʋ aa basa wɩya. Ɛɛ rɛ ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Gyosɛfʋ biibaal hʋ daa nyɛ dʋ?” 23 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ gyɩma anɩɩ ma sɩ maga namaga no tɩya ŋ a baa, ‘Tɩɩba tɩɩna, tɩɩbɩ ɩ tɩɩ.’ Ma bɩl sɩ basɩ tɩya ŋ a baa dɩ wɩya hʋ buloŋ ma aa nɩya dɩ ŋ aa yaa Kapɛɛnam tɩyaŋ, dɩ ŋ yaa ba ŋ tɩɩ bee tɩyaŋ mɛ.” 24 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Wɩtɩɩ rɛ, Wɩɩsɩ tɩŋdaal kɛ buloŋ, ʋ bee tɩɩ nala aa bee tɩya ʋ gyɩrɩma.” 25 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Ma gyegili nɩɩ daha. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma. Saŋa hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Ɛlaagya gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, lohaana gyɩ yʋga rɛ a we Iziral paalʋʋ tɩyaŋ. Haŋ saŋa hʋ duwoŋ mɛ bɩ nɩya bɩsɩ boto abee kyalɩɩ. Nyɛ rɛ losiŋbɔŋ gyɩ gyʋʋ Iziral paalʋʋ buloŋ. 26 Amɛ Wɩɩsɩ gyɩ bɩ tɩŋ Ɛlaagya ʋ mʋ Gyuuma lohaana no kɩdɩgɩ buloŋ lee. Amɛ ʋ gyɩ tɩma ʋ rɛ, ʋ mʋ lohaaŋ kɩdɩgɩ aa lɩɩ Siidɔŋ paalʋʋ dʋŋ lee, tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Zarɛfatɩ tɩyaŋ. 27 Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Ilaasa mɛ gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, gbegisi gyɩ yʋga rɛ a we Iziral paalʋʋ tɩyaŋ, amɛ Wɩɩsɩ gyɩ bɩ leŋ Ilaasa tɩɩbɩ ba kɩdɩgɩ buloŋ, see gbege kɩdɩgɩ aa lɩɩ Siiriya paalʋʋ ba kɩ yɩrɩ Naamaŋ dʋŋ.”

28 Nala hʋ buloŋ gyɩ aa we wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ aa nɩɩ wɩya no, ba baaŋ gyɩ sii ʋ nyuu tɩyaŋ. 29 Ɛɛ rɛ ba sii kaŋ Yesu, a kana ʋ tarɩ lɩɩ bee hʋ samanɩ, a kana ʋ mʋ gyɩŋ dogimo hʋ nyuu tɩyaŋ bee hʋ fa aa sɩna. Ba gyɩ kana ʋ mʋ dogimo hʋ lee aa geese yʋga rɛ, a kɩ kyɛ dɩ ba kpa ʋ yuwo ta dɩ ʋ tuu tele taŋha. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba sɩŋ, 30 ka ʋ vala tɩŋ nala hʋ tɩyaŋ a lɩɩ mʋ.

Yesu kile gyɩŋbɔŋ ta baal kɩdɩgɩ tɩyaŋ

Maakɩ 1.21-28

31 Ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ Nazarɛti tɩyaŋ, a kpa mʋ Kapɛɛnam aa we Galili paalʋʋ tɩyaŋ. Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, ʋ mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya a kɩ daga nala. 32 Ʋ aa daga ba gɛɛ, ba nyʋʋsɩ buloŋ fɩyɛlɩ, beewɩya gɛɛ hʋ ʋ aa basɩ wɩya hʋ daga anɩɩ ʋ kaŋ wɩya hʋ ʋ aa basɩ dee rɛ. 33 Dɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔŋ aa kana mɛ gyɩ we wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ faasɩ kyɩɩrɩ 34 a baa, “Yesu aa lɩɩ Nazarɛti, bekiŋ nɛ ɩ kɩ kyɛ ɩ yaa ma? Ɩ ko dɩ ɩ kpʋ ma rɛ? Ŋ gyɩma ɩ rɛ. Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal hʋ aa yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna.” 35 Yesu aa nɩɩ wɩya hʋ baal hʋ aa basa, ʋ nɔsɩ gyɩŋbɔŋ hʋ a baa, “Leŋ kyagɩŋsɩ aŋ ko lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ.” Gyɩŋbɔŋ hʋ lɩɩ baal hʋ lo ba buloŋ sɩya tɩyaŋ doŋ, aŋ lɩɩ ʋ tɩyaŋ. Amɛ ʋ gyɩ bɩ yaa ʋ wɩbɔŋ buloŋ. 36 Ba aa naa gɛɛ, ʋ yaa nal buloŋ wɩkperii. Ɛɛ rɛ ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Bekine wɩduwoni rɛ ʋ kɩ basɩ nyɛ? Baal no paalɩ kaŋ dee rɛ, a wuwo gyɩŋbɔmɔ, a nɔsɩ ba ba kɩ lɩɩ nala tɩyaŋ.” 37 Ɛɛ rɛ Yesu wɩya taalɩ lee hʋ buloŋ.

Yesu tɩɩbɩ nala yʋga

Matiwu 8.14-17;Maakɩ 1.29-34

38 Ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ, a kpa mʋ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ dɩya. Ʋ mʋwa dɩ Siimɔŋ hɩɩla pɩna a kɩ wɩɩlɩ, ʋ teŋ buloŋ nɩma. Ɛɛ rɛ ba basɩ ʋ wɩya tɩya ʋ. 39 Yesu sii mʋ sɩŋ haaŋ hʋ logiŋ, aŋ nɔsɩ wɩɩl hʋ dɩ ʋ lɩɩ ʋ tɩyaŋ. Wɩɩl hʋ leŋ haaŋ hʋ, aŋka ʋ teŋ sii yaa kɩdiiliye tɩya ba.

40 Ʋ dɩdaana aa ko pele, nala hʋ buloŋ aa kaŋ kyaŋsɩ ba kaŋ wɩɩla iriŋ iriŋ buloŋ, ba mʋ kaŋ ba ko Yesu lee dɩ ʋ tɩɩbɩ ba. Yesu kpa ʋ nosi dɔbɔ ba kɩdɩgɩ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ ba na laaŋfɩya. 41 Gyɩŋbɔmɔ mɛ gyɩ lɩɩ nala tɩyaŋ yʋga, aa kɩ kyɩɩrɩ, a basɩ tɩya Yesu a baa, “Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ.” Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ ba dɩ ba ta basɩ ʋ wɩya, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ʋ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ ko laa dʋnɩya nala ta.

Yesu basɩ Wɩɩsɩ wɩya Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ

Maakɩ 1.35-39

42 Ʋ sɩgballɩnyʋwa, Yesu sii lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ, a mʋ lee hʋ nala aa tuwo. Ɛɛ rɛ ka bee hʋ nala piili kɩ kyɛ ʋ. Ba aa ko na ʋ, ba kɩ lʋga dɩ ba kana ʋ biŋ dɩ ʋ ta bɩl mʋʋ lee buloŋ. 43 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ʋ maga dɩ ŋ mʋ tɔnɩ badɔmɔŋ mɛ rɛ, a basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya doŋma mɛ. Beewɩya, ɛɛ wɩya rɛ Wɩɩsɩ tɩma ŋ, ŋ ko.” 44 Ɛɛ rɛ ʋ gɔllɩ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya Gyudɩya paalʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ.

5

Yesu yɩrɩ ʋ buŋbuŋ hatɩnna

Matiwu 4.18-22;Maakɩ 1.16-20

1 Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu gyɩ sɩŋ fuwo hʋ ba aa yɩrɩ Gɛnɛsarɛti nyʋwa tɩyaŋ nɛ, ka nɩgyamaa mʋ yige dɔmɔŋ kɩ ko ʋ lee dɩ ba nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya. 2 Doŋ nɛ Yesu na nɩɩduworiborisi balɩya dɩ ba vʋwa nɩɩ hʋ nyʋwa. Ba tɩmma gyɩ kaŋ ko vʋwa rɛ, aŋ mʋ dɩ ba sasɩ ba gyoŋsi. 3 Ɛɛ rɛ Yesu mʋ gyʋʋ nɩɩduworiborisi hʋ kɩdɩgɩ aa yaa Siimɔŋ kɩŋ, aŋ leŋ ʋ yige ʋ bee boro hʋ we nɩɩ hʋ tɩyaŋ. Nyɛ rɛ Yesu hɔŋ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ aŋ kɩ daga nɩgyamaa hʋ buloŋ. 4 Ʋ aa basɩ wɩya tɩya nala hʋ ko teŋ, ʋ basɩ tɩya Siimɔŋ a baa, “Kuwosi nɩɩduworiboro hʋ dɩ ʋ mʋ liluŋii mʋhʋ, dɩ ɩ bee ɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ yuwo ma gyoŋsi, a kasɩ fuwonamɩɩsɩ.” 5 Ɛɛ rɛ Siimɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, á yuwo gyoŋsi rɛ dɩya tebine buloŋ, aŋ bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ. Amɛ ʋ aa yaa ɩ kɛ aa baa dɩ ŋ yuwo wɩya, ŋ sɩ yuwo.” 6 Nyɛ rɛ ba yuwo ba gyoŋsi, a kasɩ fuwonamɩɩsɩ kɩŋkaŋ, ba gyoŋsi gba kɩ kyɛ dɩ ba pʋʋrɩ. 7 Dɩ ba dɔŋtɩŋsɩ badɔmɔŋ mɛ we nɩɩduworiboro kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba kolli yɩrɩ ba dɩ ba ko kyiyeli ba. Ba ko kuwoni fuwonamɩɩsɩ hʋ, a su nɩɩduworiborisi hʋ balɩya buloŋ. Borisi hʋ su, a paalɩ kɩ kyɛ dɩ ba tuu nɩɩmemii. 8 Siimɔŋ Piita aa naa wɩya hʋ buloŋ aa yaa, ʋ tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ aŋ baa, “Ŋ Tɩɩna, kɩ mʋ aŋ leme ŋ. Ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ.” 9 Ɛɛ hʋ Piita bee ʋ nala hʋ aa kasɩ fuwonamɩɩsɩ hʋ, ʋ gyɩ yaa ba mɛ tɩɩ wɩkperii rɛ. 10 Dɩ Siimɔŋ dɔŋtɩŋsɩ Gyemsi abee Gyɔɔŋ mɛ fa we doŋ. Ba fa yaa Zebedi biibaala rɛ. Ba nyʋʋsɩ mɛ gyɩ fɩyɛla rɛ abee wɩya hʋ ba aa naa. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Siimɔŋ a baa, “Ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ. A lɩɩ gyɩnaŋ kɩ mʋ, ɩ sɩ kɩ kasɩ nihuwobisi anɩɩ ɩ fa aa kasɩ fuwonamɩɩsɩ gɛɛ.”

11 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ, ba sii a kaŋ nɩɩduworiborisi hʋ tarɩ ko lɩɩ nɩɩ hʋ nyʋwa, a leŋ ba kɩŋ kɩŋ buloŋ ta doŋ, aŋ sii tɩŋ Yesu hal.

Yesu tɩɩbɩ gbege

Matiwu 8.1-4;Maakɩ 1.40-45

12 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl sii mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ dɩ gbege kɩdɩgɩ rɛ gɛɛ. Ʋ aa naa Yesu, ʋ tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ a sʋla ʋ, a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, dɩ ɩ rɛ kyo, ɩ sɩ wuwo tɩɩbɩ ŋ.” 13 Ɛɛ rɛ Yesu kpa ʋ noŋ a dige ʋ aŋ baa, “Ŋ kyo rɛ. Deye.” Gbegisi hʋ pirigi leŋ baal hʋ. 14 Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ abee sɩfɩyaŋ a baa, “Ta ko basɩ wɩɩ no kɩ tɩya nal buloŋ. Amɛ degini wɩɩkyʋwal sɩlaal lee, a kaŋ ɩ tɩɩ mʋ daga ʋ, dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ, a pɩɩsɩ ɩ bisiŋ ta anɩɩ Moosi aa daga gɛɛ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, nal buloŋ sɩ na anɩɩ ɩ bɩl bɩ kaŋ bisiŋ.” 15 Aŋka wɩɩ hʋ ha vɩya aŋ marɩ taalɩ lee buloŋ a gyʋʋ mʋ. Nala yʋga kɩ ko ʋ lee dɩ ba nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ, aŋka dɩ ʋ pɛ tɩɩbɩ ba mɛ. 16 Ka Yesu aa sii mʋ lee hʋ nala aa tuwo, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ.

Yesu tɩɩbɩ gbarɩgɩ

Matiwu 9.1-8;Maakɩ 2.1-12

17 Kyɛɛ kɩdɩgɩ rɛ Yesu kɩ daga nala dɩ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla aa lɩɩ Galili paalʋʋ abee Gyudɩya paalʋʋ abee Gyerusalɛm buloŋ mɛ fa hɔŋ doŋ. Wɩɩsɩ gyɩ tɩya Yesu dee rɛ, ʋ gyɩ kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma.

18 Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ mʋ kyʋŋ gbarɩgɩ kɩdɩgɩ abee ʋ wasa a ko, a kɩ lʋga dɩ ba kana ʋ gyʋʋ biŋ Yesu sɩya tɩyaŋ, dɩya hʋ tɩyaŋ. 19 Amɛ, akuu nala fa aa yʋga lee hʋ tɩyaŋ wɩya, ba gyɩ bɩ wuwo na ŋmanɩɩ dɩ ba kana ʋ gyʋʋ dɩya hʋ. Ɛɛ rɛ ba kana ʋ kaŋ gyɩŋ dɩya hʋ nyuu a luri lee, a kpa ʋ ta ʋ tɩŋ doŋ a tuu pɩŋ Yesu sɩya tɩyaŋ nɩgyamaa hʋ tʋtʋʋ tɩyaŋ. 20 Ba aa yaa gɛɛ rɛ Yesu na anɩɩ ba laa ʋ di rɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ a baa, “Ŋ bagyʋwa, ŋ kpa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ rɛ.” 21 Ɛɛ rɛ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ piili kɩ bɩɩnɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ a baa, “Kɩbee rɛ yaa nal no aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ nyɛ? Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo kpa wɩbɔmɔ kyɛ nal, see Wɩɩsɩ dʋŋ.” 22 Ɛɛ rɛ Yesu wuwo gyɩŋ ba tɩbɩɩna a pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ bɩɩnɩ wɩya no ma tɩsɩ tɩyaŋ? 23 Ŋ aa sɩ baa dɩ ŋ kpaa ʋ wɩbɔmɔ kyɛ ʋ rɛ, abee ŋ aa sɩ baa dɩ ʋ sii kɩ vala, ba tɩyaŋ kɩbee basɩɩ rɛ yaa mɔl? 24 Ŋ sɩ daga ma anɩɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kaŋ dee rɛ dʋnɩya tɩyaŋ ŋ aa sɩ wuwo kpa wɩbɔmɔ kyɛ nala.” Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ a baa, “Sii, a kpa ɩ wasa kɩ mʋ dɩya.” 25 Doŋ nɛ gbarɩgɩ hʋ nyagɩ sii sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ, a kpa ʋ wasa hʋ tɩyaŋ ʋ fa aa pɩna, a vala kɩ mʋ dɩya aŋ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. 26 Wɩɩ hʋ yaa nala hʋ buloŋ fa aa we doŋ wɩkperii. Kambɩŋ gyʋʋ ba, ba dannɩ Wɩɩsɩ a baa, “Á naa wɩkperiye rɛ gyɩnaŋ.”

Yesu yɩrɩ Levi

Matiwu 9.9-13;Maakɩ 2.13-17

27 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu sii lɩɩ a na lampolaal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Levi dɩ ʋ hɔŋ ʋ tʋŋtʋnnɩ dɩya tɩyaŋ. Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Sii ko kɩ tɩŋa ŋ hal.” 28 Ɛɛ rɛ Levi sii, a leŋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ ta doŋ aŋ kɩ tɩŋa ʋ hal.

29 Ɛɛ hal tɩyaŋ, Levi gyɩ leŋ ba marɩ kɩdiiliye yʋga ʋ dɩya tɩyaŋ a tɩya Yesu, a yɩrɩ nɩgyamaa mɛ. Nɩgyamaa hʋ ʋ gyɩ aa yɩra tɩyaŋ, lampolaala yʋga gyɩ we ba tɩyaŋ nɛ. 30 Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla mɛ aa yaa Farasiima sii ko, a pɩyɛsɩ Yesu hatɩnna hʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma bee lampolaala abee wɩbɔŋyaala buloŋ laŋŋɩ hɔŋ kɩ di kɩna?” 31 Yesu nɩɩ ba aa basɩ gɛɛ, a basɩ tɩya ba a baa, “Nala hʋ aa kaŋ laaŋfɩya, ba bee kyɛ tɩɩba tɩɩna, see nala hʋ aa wɩɩlɩ. 32 Ŋ ko dɩ ŋ yɩrɩ wɩbɔŋyaala rɛ dɩ ba leŋ ba wɩbɔmɔ. Ŋ bɩ ko dɩ ŋ yɩrɩ tɩpʋlʋŋ tɩmma.”

Ba pɩyɛsɩ Yesu nyʋwa vʋwayɩ wɩya

Matiwu 9.14-17;Maakɩ 2.18-22

33 Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ ko pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ hatɩnna aa kɩ vʋwa nyʋwa rɛ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ mɛ saŋa buloŋ. Farasiima hatɩnna mɛ kɩ yaa gɛɛ tɩɩ. Amɛ ɩ hatɩnna kɛ bee vʋwa nyʋwa.” 34 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Dɩ nal lɛ kpaa haaŋ, dɩ ʋ bee ʋ kyaŋsɩ kɩ gbɩyalɩ hafalɩɩ hʋ gbɩyala, ʋ kyaŋsɩ hʋ sɩ wuwo vʋwa nyʋwa? Aayɩ, ba bɩ sɩ wuwo vʋwa nyʋwa. 35 Amɛ saŋa kɩdɩgɩ rɛ sɩ pele, dɩ ba kaŋ hafalɩɩ bala hʋ mʋ lee kɩdɩgɩ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ʋ kyaŋsɩ hʋ yaŋ sɩ vʋwa nyʋwa.”

36 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl maga namaga no tɩya ba a baa, “Nal buloŋ bɩ sɩ lɔgɔ taŋfalɩɩ a kpa ala tɔ gabɩnɩɩ bol. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kyogi gafalɩɩ hʋ, ka dɩ taŋfalɩɩ hʋ bee gabɩnɩɩ hʋ mɛ bɩ sɩ kɩɩ dɔmɔŋ. 37 Ɛɛ tɩɩ rɛ nal mɛ bɩ sɩ kpa sɩhuwo a we pulbɩnɩɩ tɩyaŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, pul hʋ sɩ pɔsɔ, dɩ sɩŋ hʋ buloŋ bɩsɩ ta. 38 Sɩhuwo maga dɩ ɩ kpa we viiweliye tɩyaŋ nɛ. 39 Dɩ nal lɛ aa nyʋwa sɩwiilii, ʋ bɩl bɩ sɩ kɩ kyɛ dɩ ʋ nyʋwa sɩhuwo, beewɩya tɩɩna aa baa dɩ sɩwiilii rɛ weliye te sɩhuwo.”

6

Ba pɩyɛsɩ Yesu Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩya

Matiwu 12.1-8;Maakɩ 2.23-28

1 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii mʋ tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ bori nyoŋso hʋ, a piisi kɩ kyaŋ.

2 Dɩ Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ a na ba. Doŋ nɛ ba pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa nyɛ? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ma kɩ kyogi gɛɛ?” 3 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma ha bɩ karɩma na wɩɩ hʋ Deviti gyɩ aa yaa? 4 Losi gyɩ kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna rɛ, ʋ gyɩ mʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ, a kpa paanʋʋ hʋ ba fa aa kaŋ ko sʋla Wɩɩsɩ, a lɔgɔ kyaŋ aŋ kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ mɛ, ba mɛ laa kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ anɩɩ nɩwaasɩ aa sɩ kpa haŋ paanʋʋ hʋ dige ʋ nyʋwa, see wɩɩkyʋwal sɩlaala dʋŋ, ka Deviti bee ʋ nala hʋ gyɩ kyaŋ ba gɛɛ.” 5 Ka Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, “Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ tɩɩna.”

Yesu tɩɩbɩ banosʋʋ tɩɩna

Matiwu 12.9-14;Maakɩ 3.1-6

6 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu bɩl sii gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya, a kɩ daga nala, dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ, ʋ noduu noŋ sʋba. 7 Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ aa kyɛ wɩɩ rɛ dɩ ba tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kaŋ Yesu, a baa dɩ ʋ kyogo ba sɩŋsɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ba buloŋ gyɩ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ rɛ koo? 8 Amɛ Yesu fa gyɩŋ ba tɩbɩɩna buloŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Nyɛ rɛ baal hʋ sii mʋ lɩɩ sɩŋ doŋ. 9 Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ daga dɩ á kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ á kɩ kyiyeli nala koo dɩ á kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ á kɩ laa nala mɩɩbolo koo dɩ á kɩ kpʋ ba?” 10 Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ doŋ buloŋ aŋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ kaŋ ʋ noŋ tannɩ. Ʋ kaŋ tannɩ. Nosʋʋ hʋ mɩɩgɩ kɩɩ kɩduwo hʋ. 11 Yesu aa yaa gɛɛ, nala hʋ buloŋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ba kɩ vʋʋlɩ wɩɩ hʋ ba aa sɩ yaa ʋ.

Yesu lɩɩ ʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya

Matiwu 10.1-4;Maakɩ 3.13-19

12 Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu sii mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ʋ we doŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ gɛɛ deŋdeŋ sɩya mʋ gballɩ. 13 Sɩya aa gballa, ʋ yɩrɩ ʋ hatɩnna buloŋ ba ko ʋ lee. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ. 14 Nala hʋ ʋ gyɩ aa lɩya rɛ nyɛ: Siimɔŋ (Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita rɛ) abee ʋ naabiibaal Aŋduru, abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi 15 abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Alfiyasɩ biibaal Gyemsi, abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ, 16 abee Gyemsi biibaal Gyudasɩ, abee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko yaa minaafigi tɩɩna hʋ.

Yesu daga nala aŋ tɩɩbɩ ba badɔmɔŋ mɛ

Matiwu 4.23-25

17 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ kpambɩsɩ hʋ sii lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko tuu, dɩ ʋ hatɩnna badɔmɔŋ mɛ sɩŋ dogimo hʋ naasɩ tɩyaŋ. Nɩgyamaa mɛ gyɩ sɩŋ doŋ, ba badɔmɔŋ gyɩ lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ rɛ, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Taaya bee Siidɔŋ aa kpaga fuwobal hʋ nyʋwa. 18 Nala no buloŋ gyɩ ko dɩ ba gyegili nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basɩ rɛ aŋ ka dɩ ʋ tɩɩbɩ ba. Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩŋbɔmɔ aa kana mɛ gyɩ ko rɛ dɩ Yesu tɩɩbɩ ba. 19 Nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ kɩ lʋga dɩ ba dige ʋ, beewɩya ba gyɩ naa anɩɩ dee kɩdɩgɩ rɛ aa lɩɩ ʋ tɩyaŋ, a leŋ nala buloŋ kɩ na laaŋfɩya.

Teŋfɩyɛlʋʋ abee tɩkyogi

Matiwu 5.1-12

20 Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ deŋ ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa,

“Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ a yaa nyaaba,

mamaa rɛ sɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ.

21 Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ losi aa kpʋʋ gyɩnaŋ,

Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma vɔgɔ.

Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ aa wii gyɩnaŋ,

Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma mʋma.

22 Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ ba aa haasa, a lɩɩ ma kɩ ta nala tɩyaŋ a kɩ tʋʋsɩ ma a kɩ kyogi ma feŋ aŋ baa dɩ ma yaa nɩbɔmɔ rɛ, akuu ma aa tɩŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye hal wɩya. 23 Dɩ gɛɛ rɛ ko puu ma, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, dɩ ma kɩ gʋwa a kɩ gyʋwɔsɩ, beewɩya ma tuno yʋga rɛ a pɩŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala mɛ gyɩ dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ gyɩ aa laa sɩya ko.

24 Amɛ ma nala hʋ aa yaa kɩna tɩmma gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara

beewɩya ma laa sɩya di ma sʋma buloŋ teŋ nɛ.

25 Ma nala hʋ mɛ aa vɔgɔ gyɩnaŋ, ma mɛ sɩ na tʋwara

dɩ losi kpʋ ma.

Ma nala hʋ mɛ aa mʋŋ gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara.

Ma tɩsɩ sɩ kyogi, dɩ ma wii sɩnɩɩl.

26 Dɩ dʋnɩya nala buloŋ nɛ ko kɩ bigisi ma, ma gyɩma anɩɩ tʋwara tɩyaŋ nɛ ma we gɛɛ, beewɩya, ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala gyɩ kɩ bigisi nala hʋ gyɩ aa nyɩya wɩya baa dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ.”

Ma kyo ma dɔmɔ

Matiwu 5.38-48;7.12

27 “Amɛ ma nala no aa we daha, a gyegili kɩ nɩɩ ŋ wɩbasɩɩ no, ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ma kyo ma dɔmɔ aŋ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa haasɩ ma. 28 Ma sʋl Wɩɩsɩ kɩ tɩya nal buloŋ aa basɩ wɩbɔmɔ kɩ tɩya ma, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa dɔgɩsɩ ma. 29 Dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ nogɔbɔ kyaŋkpaŋ, kaŋ ɩ noduu kyaŋkpaŋ mɛ tɩya ʋ dɩ ʋ ŋmaa. Dɩ nal lɛ kaŋ ɩ gabal fasɩ, wuri ɩ gabiye mɛ pɛ tɩya ʋ. 30 Dɩ nal lɛ ko sʋla ɩ kɩŋ, kpa tɩya ʋ. Dɩ nal mɛ rɛ kyɩma ɩ kɩŋ, ta pɩyɛsɩ ʋ laa. 31 Wɩya hʋ ma aa kyɛ dɩ nala kpa kɩ yaa ma, ma mɛ kpa ba tɩɩ kɩ yaa nala.

32 Dɩ mamaa rɛ kyo nala hʋ aa kyo ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba kyo nala hʋ aa kyo ba rɛ. 33 Dɩ mamaa rɛ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa yaa wɩweliye kɩ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa yaa gɛɛ rɛ. 34 Dɩ mamaa rɛ kpaa kɩna kɩ kyɩŋ nala hʋ ma aa gyɩma anɩɩ ba sɩ wuwo tuŋ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa kpa kɩna kyɩŋ ba dɔŋtɩŋsɩ rɛ aŋ kɩ yɩyɛlɩ dɩ ba mɩɩgɩ tuŋ gɛɛ tɩɩ tɩya ba. 35 Amɛ wɩya hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ma kɛ kɩ yaa rɛ nyɛ: Ma kyo ma dɔmɔ, a yaa wɩweliye kɩ tɩya ba, a kɩ kyɩŋ ba kɩna aŋ ta kɩ yɩyɛla dɩ ba tuŋ ma. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ yaa nyɛ, ma tuno bɩ sɩ kyallɩ Wɩɩsɩ lee, ka dɩ Wɩɩsɩ ha leŋ dɩ ma yaa ʋ Wɩɩbal hʋ tɩɩ balɩya. Beewɩya tahaa tɩmma abee nɩbɔmɔ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ yaa wɩweliye kɩ tɩya. 36 Ma kɩ fá nala sikii anɩɩ ma Kuwo Wɩɩsɩ aa fá nala sikii gɛɛ.

Ma ta kɩ dii nala sarɩya

Matiwu 7.1-5

37 Ta dii ɩ dɔŋtɩɩna sarɩya, dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta dii ɩ sarɩya. Ta kpaa kyogisi tɩya ɩ dɔŋtɩɩna dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta kpaa kyogisi tɩya ɩ. Ma kpa wɩya kɩ kyɛ ma dɔŋtɩŋsɩ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa wɩya kɩ kyɛ ma. 38 Ma kpa kɩna kɩ tɩya nala. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa kɩna kɩ tɩya ma. Ʋ sɩ magɩsɩ kɩna a su kɩŋ yurutu, a nyagɩ we, ka dɩ ba ha yuwori kɩ tuu, dɩ ʋ kpa tɩya ma. Amɛ kɩŋ hʋ ɩ aa kaŋ magɩsɩ kɩna tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kaŋ magɩsɩ tɩya ɩ.”

39 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, “Nyʋlʋŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ ʋ dɔŋtɩɩna nyʋlʋŋ daaŋ. Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ba buloŋ balɩya sɩ tele bootogi tɩyaŋ. 40 Nal hʋ aa gʋnnɩ wɩɩ bɩ sɩ wuwo te nal hʋ aa daga ʋ, amɛ dɩ ʋ rɛ ko gʋnnɩ wɩɩ hʋ teŋ, ʋ mɛ aa kɩɩ nal hʋ aa daga ʋ rɛ. 41 Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa na gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ, aŋ bɩ naa daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. 42 Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa baa dɩ ɩ dɔŋtɩɩna leŋ dɩ ɩ lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ʋ sɩɩ tɩyaŋ ta tɩya ʋ, aŋ bee na daakuu hʋ kɛ aa gɩrɩga ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛdɔŋ minaafigi tɩɩna kɩdɩgɩ! Laasɩya lɩɩ daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ, ka dɩ ɩ wuwo kɩ na weliŋ, a na lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ.”

Tɩya abee ʋ nɔnɔ

Matiwu 7.16-20;12.33-35

43 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, “Tɩya hʋ aa bee wɩɩlɩ, ʋ bee nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ. Ɛɛ rɛ tɩya hʋ mɛ aa kaŋ wɩɩla, ʋ mɛ bee nɔŋ nɔŋweliye. 44 Tɩya nɔnɔ rɛ aa daga tɩya hʋ doho ʋ aa yaa. Sɔgyaŋ bee nɔŋ tutogo nɔnɔ, kanɩɩ mɛ bee nɔŋ babɩlɩya. 45 Niwelii aa kaŋ tɩbɩɩŋweliye rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kɩ yaa wɩweliye. Nɩbɔŋ mɛ aa kaŋ tɩbɩɩŋbɔmɔ rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ mɛ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Beewɩya, wɩɩ hʋ aa we ɩ tɩya tɩyaŋ, ʋ rɛ ɩ nyʋwa kɩ basɩ.”

Yesu maga dɩɩsaala balɩya namaga

Matiwu 7.24-27

46 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yɩrɩ ŋ ma Tɩɩna, aŋ bee yaa wɩya hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma? 47 Nal hʋ buloŋ aa ko ŋ lee a gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya, a kɩ tɩŋ ba, ŋ sɩ daga ma gɛɛ ʋ tɩɩna aa kɩya. 48 Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, a hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu yɩ bʋyɩ, ka ʋ na saa. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ka ʋ bɩ gyigise mɛ gba, beewɩya, ba saa ʋ weliŋ nɛ. 49 Amɛ nal hʋ aa gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya aŋ bee tɩŋ ba, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal hʋ aa saa ʋ dɩya, aŋ bɩ hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu aŋ saa dɩya hʋ. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ʋ tele wuroo, a muŋsi ʋ buloŋ muno muno.”

7

Yesu tɩɩbɩ Roma tɩmma laalyuwolo nɩhɩyawʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ

Matiwu 8.5-13

1 Yesu aa basɩ wɩya no buloŋ a tɩya nala hʋ ko teŋ, ʋ sii mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Kapɛɛnam.

2 Roma tɩmma laalyuwolo nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, a kaŋ ʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ, a fa kyo ʋ wɩya weliŋ. Ɛɛ rɛ ʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ hʋ sii kɩ wɩɩlɩ, a pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. 3 Laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ aa nɩɩ Yesu wɩya, ʋ sii lɩɩ Gyuuma nɩhɩyasɩ badɔmɔŋ dɩ ba mʋ sʋla ʋ dɩ ʋ ko tɩɩbɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ. 4 Nyɛ rɛ ba sii mʋ Yesu lee a sʋla ʋ abee sɩfɩyasɩ buloŋ a baa, “Baal no yaa nɩtɩɩ rɛ. Ʋ maga dɩ ɩ pɛ ʋ tɩyaŋ nɛ. 5 Ʋ kyo á nala rɛ weliŋ, haalɩ a gba saa á wɩɩkyʋwaldɩya tɩya ma.”

6 Ɛɛ rɛ Yesu kpa tɩŋ ba hal kɩ mʋ. Ba aa mʋ kpaga laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ dɩya, ʋ tɩma ʋ kyaŋsɩ dɩ ba ko lɩɩ basɩ tɩya Yesu a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, ta dɔgɩsɩ ɩ tɩɩ ko ŋ dɩya. Ŋ bɩ maga dɩ ɩ ko gyʋʋ ŋ dɩya. 7 Ŋ tɩɩ mɛ gba bɩ maga dɩ ŋ ko ɩ lee. Amɛ dɩ ɩ yaŋ suri ɩ nyʋwa a baa dɩ ŋ tʋŋtʋnnɩ hʋ deye mɛ, ka ʋ sɩ deye. 8 Ŋ mɛ aa tɩŋ ŋ nɩhɩyasɩ nyʋwa rɛ, ka laalyuwolo badɔmɔŋ mɛ yaa ŋ noŋ nala, a mɛ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. Dɩ mɩyaŋ nɛ baa dɩ kɩdɩgɩ mʋ daha, ʋ aa mʋʋ rɛ. Dɩ ŋ bɩl baa kɩdɩgɩ mɛ ko daha, ʋ aa ko rɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ basɩ tɩya ŋ tʋŋtʋnnɩ dɩ ʋ yaa wɩɩ no, ʋ aa yaa rɛ.” 9 Yesu aa nɩɩ wɩya no, ʋ nyʋwa fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. Doŋ nɛ ʋ mɩɩgɩ galdaasɩ ʋ hal a basɩ tɩya nɩgyamaa hʋ fa aa tɩŋa ʋ hal a baa, “Ŋ ha bɩ naa nal aa laa Wɩɩsɩ di nyɛ Iziral tɩmma tɩɩ mɛ gba tɩyaŋ.”

10 Nyɛ rɛ tɩŋdaala hʋ mɩɩgɩ kpa mʋ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ dɩya, dɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ kɔnɩ deye.

Yesu kyisi lohaaŋ kɩdɩgɩ biibaal sʋʋ tɩyaŋ

11 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu kpa mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Neeŋ. Ʋ hatɩnna hʋ bee nɩgyamaa mɛ gyɩ sii tɩŋa ʋ hal mʋ. 12 Ʋ gyɩ aa mʋʋ kɩ pele bee hʋ, ʋ naa dɩ nɩgyamaa mʋʋ kɩ ko gɛɛ bilili, a kpa bapʋwasɩɩ kɩdɩgɩ aa sʋba, a kaŋ kɩ mʋ dɩ ba hogo. Bapʋwasɩɩ no dʋŋ nɛ ʋ naa gyɩ lʋla, ka ʋ naa hʋ mɛ yaa lohaaŋ. 13 Á tɩɩna Yesu aa naa haaŋ hʋ, sikii buloŋ kana ʋ. Ʋ basɩ tɩya ʋ a baa “Ta kɩ wiye.” 14 Ɛɛ rɛ ka ʋ kpa mʋ, a dige sʋʋdaga hʋ. Nala hʋ fa aa kyʋŋ daga hʋ mɩɩgɩ sɩŋ. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya sʋʋ hʋ a baa, “Bapʋwasɩbiye, sii.” 15 Doŋ nɛ baal hʋ sii hɔŋ, a piili kɩ basɩ wɩya. Ɛɛ rɛ Yesu kpa ʋ tɩya ʋ naa. 16 Kambɩŋ kaŋ nala hʋ buloŋ, ba kɩ dannɩ Wɩɩsɩ a baa, “Wɩɩsɩ tɩŋdaalbal lɛ ko tuu á lee nyɛ. Wɩɩsɩ rɛ ko dɩ ʋ laa ma ta.”

17 Wɩɩ no Yesu aa yaa gyɩ taalɩ Gyudɩya paalʋʋ abee tɔbiisi hʋ aa gol doŋ buloŋ.

Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ tɩŋ nala Yesu lee

Matiwu 11.2-19

18 Nyɛ rɛ Gyɔɔŋ hatɩnna basɩ wɩya no buloŋ Yesu aa yaa a tɩya ʋ. 19 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ yɩrɩ ba tɩyaŋ nala balɩya, a tɩŋ ba dɩ ba mʋ á Tɩɩna Yesu lee, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ rɛ yaa nal hʋ Gyɔɔŋ aa baa dɩ ʋ sɩ ko hʋ, koo á ha kɩ gyegili nɩdɩma?” 20 Ba aa ko Yesu lee, ba basɩ tɩya ʋ a baa, “Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ rɛ tɩŋ ma dɩ á ko pɩyɛsɩ ɩ anɩɩ ɩ rɛ yaa nal hʋ ʋ aa baa dɩ ʋ sɩ ko hʋ, koo á ha kɩ gyegili nɩdɩma?” 21 Haŋ saŋa hʋ tɩɩ tɩyaŋ dɩ Yesu tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma yʋga, a kile gyɩŋbɔmɔ mɛ ta nala tɩyaŋ, aŋ suri nyʋlɩma mɛ yʋga sɩya. 22 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma mɩɩgɩ mʋ a basɩ tɩya Gyɔɔŋ wɩya hʋ buloŋ ma aa nɩya abee wɩya hʋ buloŋ ma aa naa. Nyʋlɩma sɩya aa suri rɛ, gbarɩga kɩ vala, gbegisi kɩ deye. Wonni kɩ nɩɩ wɩya. Nala aa sʋba kɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. Nyaaba mɛ kɩ nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ. 23 Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa bee yaa ŋ sige.”

24 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ mɩɩgɩ kpa mʋ, ka Yesu piili basɩ Gyɔɔŋ wɩya kɩ tɩya nɩgyamaa hʋ. Ʋ gyɩ pɩyɛsɩ ba rɛ a baa, “Ma gyɩ aa lɩɩ mʋ Gyɔɔŋ lee pogo hʋ tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ma fa liisi anɩɩ ma sɩ na? Ma gyɩ mʋʋ dɩ ma na ɔhɔ puwo aa kaŋ kɩ gyiyegi rɛ koo? 25 Bekiŋ nɛ ma gyɩ yaŋ lɩɩ mʋ dɩ ma na? Ma gyɩ lɩɩ mʋ dɩ ma na nal aa laalɩ gaweliye rɛ koo? Aayɩ, beewɩya nala hʋ aa laalɩ gaweliye, ba aa hɔŋ kuworidɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, a kɩ nɩɩ sʋma. 26 Ma yaŋ daga ŋ kɩŋ hʋ ma gyɩ aa lɩɩ mʋ dɩ ma na. Ma gyɩ lɩɩ mʋ dɩ ma na Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ koo? Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ nal hʋ ma gyɩ aa mʋʋ na hʋ, ʋ tee Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. 27 Haŋ Gyɔɔŋ hʋ wɩya rɛ ba sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, a baa dɩ Wɩɩsɩ baa,

‘Ŋ sɩ tɩma ŋ tɩŋdaal

dɩ ʋ laa ɩ sɩya a mʋ a marɩ ɩ ŋmanɩɩ bin-ɩ.”’

28 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Gyɔɔŋ nɛ tee nihuwobiŋ buloŋ ba aa lʋla. Amɛ nal hʋ aa yaa nɩbiye Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, ʋ rɛ tee Gyɔɔŋ.”

29 Nala hʋ buloŋ gyɩ nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa rɛ. Nala no buloŋ gyɩ tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa hʋ Gyɔɔŋ gyɩ aa daga rɛ, haalɩ ba bee lampolaala buloŋ, beewɩya ba gyɩ leŋ Gyɔɔŋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ rɛ. 30 Amɛ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ kɛ gyɩ vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ, beewɩya ba gyɩ bɩ leŋ Gyɔɔŋ gyɩ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ.

31 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Bekiŋ nɛ ŋ sɩ kpa gyɩnaŋ nala magɩsɩ? Ɛɛ rɛ ba kɩɩ? 32 Ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ biibiisi aa gbɩyalɩ bee tɩyaŋ, a nɔsɩ basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, ‘Á mʋʋ loŋbiye tɩya ma rɛ, ka ma vɩya gʋwayɩ, á yɩɩ haŋyee mɛ tɩya ma, ka ma vɩya wiyi’ 33 Saŋa hʋ tɩyaŋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ gyɩ aa ko ma lee, ʋ gyɩ aa vʋwa nyʋwa rɛ a bee nyʋwa sɩŋ mɛ. Ɛɛ rɛ ma baa dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ. 34 Aŋka Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kɛ ko ma lee, a kɩ di kɩna aŋ kɩ nyʋwa sɩŋ mɛ. Ɛɛ rɛ ma basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa dɩ baal no kɛ yaa laboriŋ tɩɩna rɛ, a yaa sɩnyʋwal mɛ, aŋ pɛ kaŋ lampolaala abee wɩbɔŋyaala buloŋ yaa ʋ kyaŋsɩ. 35 Nala hʋ aa kaŋ wɩgyʋŋ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ba wɩyaalɩya rɛ aa daga anɩɩ ba wɩgyʋŋ hʋ kɔnɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ.”

Yesu gyʋʋ Farasii kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ dɩya

36 Kyɛɛ kɩdɩgɩ Farasii kɩdɩgɩ yɩrɩ Yesu dɩ ʋ ko ʋ dɩya di kɩna. Yesu mʋ a hɔŋ dɩ ʋ di kɩna hʋ. 37 Dɩ hasɔŋsɔnnɩ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Haaŋ no gyɩ aa nɩɩ Yesu wɩya anɩɩ ʋ we Farasii hʋ dɩya tɩyaŋ a kɩ di kɩna, ʋ sii kpa pʋrʋŋtʋwa bee tʋranɩɩ a kaŋ mʋ gyʋʋ dɩya hʋ. 38 Haaŋ hʋ aa ko gyʋʋ dɩya hʋ, ʋ mʋ sɩŋ Yesu hal, aŋ wii sɩnɩɩl kɩ we ʋ naasɩ tɩyaŋ. Sɩnɩɩl hʋ aa tuu Yesu naasɩ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ kaŋ ʋ nyupʋna tɩɩgɩ tɩɩgɩ, aŋ tuu gbinni, a kaŋ Yesu naaŋ tɩyaŋ, aŋ kpa tʋranɩɩ hʋ bɩsɩ we ʋ naasɩ tɩyaŋ. 39 Dɩya hʋ tɩɩna aa naa wɩɩ no haaŋ hʋ aa yaa, ʋ hɔŋ kɩ liisi ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, “Dɩ baal no fa kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal, ʋ fa sɩ gyɩma anɩɩ haaŋ no aa dige ʋ hʋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ.” 40 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Siimɔŋ, ŋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ɩ.” Siimɔŋ mɛ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, basɩ tɩya ŋ.” Nyɛ rɛ Yesu baa, 41 “Baala balɩya rɛ sii mʋ kyɩŋ molbiye kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ lee. Kɩdɩgɩ kyɩŋ bʋwara tusi kɔɔ rɛ, kɩdɩgɩ mɛ kyɩŋ bʋwara tusi. 42 Baala no balɩya tɩyaŋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ wuwo tuŋ kyɩŋ hʋ. Ɛɛ rɛ kɩna tɩɩna hʋ kpa kyɩma hʋ a kyɛ ba buloŋ balɩya. Baala no balɩya tɩyaŋ, ba kɩbee rɛ sɩ kyo kɩna tɩɩna hʋ wɩya yʋga?” 43 Ɛɛ rɛ Siimɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ liise anɩɩ nal hʋ kyɩŋ aa yʋga hʋ rɛ sɩ kyo baal hʋ wɩya yʋga.” Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ “Wɩtɩɩ rɛ ɩ basɩ.”

44 Nyɛ rɛ Yesu yaŋ mɩɩgɩ deŋ haaŋ hʋ aŋ basɩ tɩya Siimɔŋ a baa, “Na ɩ naa haaŋ no rɛ? Ŋ ko ɩ dɩya rɛ, aŋka ɩ bɩ yaa nɩɩ tɩya ŋ dɩ ŋ sɔmɔ ŋ naasɩ, aŋka ʋ kɛ kpaa ʋ sɩnɩɩl sɔmɔ ŋ naasɩ aŋ kaŋ ʋ nyupʋna mɛ tɩɩgɩ ŋ naasɩ tɩya ŋ. 45 Ŋ aa ko ɩ dɩya, ɩ bɩ guwori ŋ, amɛ ŋ aa ko gyʋʋ daha buloŋ, haaŋ no ko tuu gbinni kana ŋ naaŋ tɩyaŋ nɛ, a ha bɩ siye bee nyɛ buloŋ. 46 Ɩ bɩ tɩsɩ ŋ nyuu bee nʋʋ, ka ʋ kɛ yaa tʋranɩɩ tɩsɩ ŋ naasɩ. 47 Ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ rɛ anɩɩ ʋ wɩbɔŋgyamaa hʋ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ kpa kyɛ ʋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kyo ŋ wɩya yʋga gɛɛ. Amɛ nal hʋ buloŋ ba aa kpaa ʋ wɩbɔmɔ mʋhʋ kyɛ ʋ, ʋ mɛ aa kyo tɩɩna mʋhʋ rɛ.” 48 Ɛɛ rɛ ka Yesu basɩ tɩya haaŋ hʋ a baa, “Ŋ kpaa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ rɛ.” 49 Nɩkaalɩya hʋ fa aa hɔŋ kɩ di kɩdiiliye hʋ mɩɩgɩ kɩ bɩɩnɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ anɩɩ kɩbee rɛ paalɩ yaa baal no, a kpa wɩbɔmɔ kɩ kyɛ nala? 50 Amɛ Yesu basɩ tɩya haaŋ hʋ a baa, “Ɩ laadii rɛ laa ɩ ta. Kɩ mʋ abee laaŋfɩya.”

8

Haana hʋ gyɩ aa tɩŋ Yesu hal

1 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu gɔllɩ mʋ tɔbala abee tɔbiisi buloŋ, a basɩ Wɩɩsɩ koro wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala. Ʋ hatɩnna hʋ fi abee balɩya abee haana badɔmɔŋ nɛ gyɩ aa tɩŋ ʋ hal. Gyɩŋbɔmɔ abee wɩɩla gyɩ kaŋ haana no badɔmɔŋ nɛ, Yesu gyɩ tɩɩbɩ ba. Yesu gyɩ kile gyɩŋbɔmɔ bapɛ rɛ Mɛɛrɩ Magidalina tɩyaŋ, a tɩɩbɩ Gyuwana abee Suzaana abee hagyamaa. Gyuwana bala fa yaa nɩhɩyawʋ rɛ kuwori Hɛrɔtɩ dɩya tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ Kyuuza. Haana no buloŋ gyɩ aa tɩŋ Yesu hal lɛ, a kpa ba tɩɩ kɩna a kɩ kyiyeli ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ.

Kɩdohil namaga

Matiwu 13.1-9;Maakɩ 4.1-9

4 Ɛɛ rɛ nala gyɩ lɩɩ tɔnɩ yʋga, a kɩ ko Yesu lee. Ʋ gyɩ aa ko na dɩ nala laŋŋa yʋga gɛɛ, ʋ maga namaga no tɩya ba a baa, 5 “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a kaŋ ʋ kɩdoho mʋ dɩ ʋ gyaasɩ ʋ baga tɩyaŋ. Ʋ aa gyaasɩ kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, kɩdoho hʋ badɔmɔŋ tele nɩɩbʋʋsɩ tɩyaŋ. Nala vala kɩ nʋwɔsɩ, ka digibiisi mɛ ko tʋwasɩ di. 6 Badɔmɔŋ mɛ tele bʋnyɩŋ tɩyaŋ, a nyʋ aŋ sʋba, beewɩya fɩyɛl gyɩ tuwo doŋ. 7 Badɔmɔŋ mɛ gyɩ tele sɔsɩ tɩyaŋ a nyʋ, ba bee sɔsɩ buloŋ sii waa we dɔmɔŋ, ka sɔsɩ hʋ nʋŋ kaŋ ba, ba pʋgɩmɩ. 8 Kɩdoho hʋ badɔmɔŋ mɛ gyɩ tele taŋhawelii tɩyaŋ, a nyʋ, a waa, a marɩ weliŋ, a we biye kɔɔ kɔɔ.” Yesu aa maga namaga hʋ teŋ, ʋ baa, “Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ.”

Yesu daga wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ kaŋ namagɩsɩ kɩ daga nala Wɩɩsɩ wɩya

Matiwu 13.10-17;Maakɩ 4.10-12

9 Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ namaga hʋ memii. 10 Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma nala no rɛ Wɩɩsɩ daga wɩya hʋ aa yaa wɩfaŋɩya ʋ koro hʋ tɩyaŋ memii tɩya. Amɛ nɩkaalɩya hʋ kɛ buloŋ, namagɩsɩ rɛ ʋ aa kaŋ kɩ daga ba. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba aa gyegili gyegili, aŋ bee gyɩŋ ba memiye, a bɩl deŋ deŋ mɛ aŋ bee na kɩŋ buloŋ.

Yesu daga kɩdohil namaga hʋ memii

Matiwu 13.18-23;Maakɩ 4.13-20

11 Kɩdohil namaga hʋ memii rɛ nyɛ: Kɩdoho hʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ wɩbii hʋ. 12 Kɩna hʋ aa tele nɩɩbʋʋsɩ hʋ tɩyaŋ nɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya, ka Sɩtaanɩ ko kaŋ wɩɩ hʋ lɩɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ, dɩ ba ta laa di, dɩ Wɩɩsɩ laa ba ta. 13 Kɩna hʋ mɛ aa tele bʋnyɩŋ hʋ tɩyaŋ mɛ rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ, a laa di abee teŋfɩyɛlʋʋ. Amɛ wɩɩ hʋ bɩ kaŋ lɩpɩnɩɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ. Ba aa laa wɩɩ hʋ rɛ, a tɩŋa mʋ maga gɛɛ, amɛ dɩ wɩɩ rɛ ko gyʋʋ ba wɩɩ hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ, ba aa kpaa ta rɛ. 14 Kɩna hʋ mɛ aa tele sɔsɩ hʋ tɩyaŋ mɛ rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ, ka dʋnɩya kɩna abee dʋnɩya wɩyaalɩya wɩya kyɩl ba. Dʋnɩya kɩna wɩya, ba aa bɩ wuwo dɩ ba tɩŋ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ mʋ sɩya, aŋ kpa ta. 15 Kɩna hʋ aa tele taŋhawelii hʋ tɩyaŋ mɛ rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ, a laa we ba hakɩllɩ tɩyaŋ, aŋ kaŋ kenyiri abee mala wɩɩ hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ, ʋ mʋ kaŋ doho.”

Yesu maga fɩŋtɩna namaga

Maakɩ 4.21-25

16 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ baa, “Nal buloŋ bɩ sɩ nyɔgɔ fɩŋtɩna ʋ dɩya tɩyaŋ, aŋ bɩl kpa sɩgɩ godo memii tɩyaŋ, koo a kpa gbaha kyige tɔ. Ʋ aa kpaa dɩ ʋ saga fɩŋtɩŋdaaŋ tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kyaanɩ tɩya nala hʋ aa ko kɩ gyʋʋ dɩya hʋ. 17 Wɩfaŋɩɩ buloŋ tuwo dɩ ʋ bɩ sɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ. Wɩɩ buloŋ mɛ aa we bilhuu tɩyaŋ, ʋ mɛ sɩ ko lɩɩ pʋlʋŋ. 18 Ma fɩyɛlɩ ma sɩya weliŋ abee wɩya hʋ ma aa nɩɩ tɩyaŋ. Nal hʋ buloŋ aa kaŋ yʋga, Wɩɩsɩ sɩ marɩ tɩya ʋ yʋga pɛ. Nal hʋ mɛ aa bɩ kaŋ kɩŋ, mʋhʋ hʋ mɛ gba ʋ aa bɩɩna anɩɩ ʋ kana, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ laa ʋ lee.”

Yesu nɩɩna abee ʋ naabalɩya

Matiwu 12.46-50;Maakɩ 3.31-35

19 Ɛɛ rɛ Yesu nɩɩna abee ʋ naabalɩya sii ko ʋ lee, dɩ ba na ʋ. Amɛ nala gyɩ aa yʋga doŋ wɩya, ba gyɩ bɩ wuwo dɩ ba na ʋ. 20 Ɛɛ rɛ nal kɩdɩgɩ basɩ tɩya Yesu a baa, “Ɩ naa abee ɩ naabalɩya rɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba na ɩ.” 21 Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ba buloŋ a baa, “Nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya a kɩ tɩŋ ba, ba aa rɛ yaa ŋ naama abee ŋ naabalɩya.”

Yesu leŋ puwo sige

Matiwu 8.23-27;Maakɩ 4.35-41

22 Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba leŋ dɩ ba kyol fuwo hʋ kyolo. Ɛɛ rɛ ba sii gyʋʋ nɩɩduworiboro, a duwori kɩ mʋ. 23 Ba aa duwori kɩ mʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu kpa doo pɩŋ. Ka puwoduwo kɩdɩgɩ mɛ piili kɩ yaa, a ko ŋmaa nɩɩ kɩ we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ ʋ kɩ kyɛ dɩ ʋ su. Boro hʋ fa kaa mʋhʋ ka dɩ ʋ tuu nɩɩmemii.

24 Nyɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ mʋ lee hʋ ʋ fa aa pɩna, a kyisi ʋ a basɩ tɩya ʋ a baa, “Á nɩhɩyawʋ, ba aa nɩɩ ma rɛ! Boro hʋ aa kyɛ dɩ ʋ tuu nɩɩmemii rɛ.” Ɛɛ rɛ Yesu sii doo hʋ tɩyaŋ, a nɔsɩ puwo hʋ bee nɩɩ hʋ buloŋ dɩ ba fɩyɛlɩ pɩŋ. Doŋ nɛ puwo hʋ sige, ka lee buloŋ yaa siyee. 25 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma bɩ laa ŋ di?” Wɩɩ hʋ yaa ba buloŋ wɩkperii, haalɩ kambɩŋ kaŋ ba.

Ɛɛ rɛ ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Nɩgɛɛ iriŋ nɛ paalɩ yaa baal no? Ʋ nɔsɩ puwo abee nɩɩgbaŋpumo, ba buloŋ tɩŋa ʋ nyʋwa?”

Yesu tɩɩbɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ aa kana

Matiwu 8.28-34;Maakɩ 5.1-20

26 Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ duwori ko pele Gɛrasa paalʋʋ aa we Galili fuwo hʋ kyolo tɩyaŋ. 27 Ba aa mʋʋ pele doŋ, Yesu lɩɩ nɩɩ hʋ nyʋwa. Ʋ lɩɩ dɩ ʋ sɩŋ, dɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ aa kana mɛ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ a ko kyeme ʋ. Ʋ gyɩ aa gɔllɩ we bilni nyuni tɩyaŋ nɛ a kɩ gbɛ abee ʋ teŋbil aŋ pɔ ʋ bee gyʋʋ dɩya. 28 Ʋ aa naa Yesu, ʋ kyiyesi, aŋ tuu tele ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ kyɩɩrɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Yesu, Wɩɩbal hʋ Biye, bee rɛ ɩ kɩ kyɛ ɩ yaa ŋ? Ŋ aa sʋla ɩ, ta dɔgɩsɩ ŋ.” 29 Yesu fa nɔsɩ gyɩŋbɔŋ hʋ rɛ dɩ ʋ lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ baal hʋ basɩ gɛɛ. Gyɩna hʋ gyɩ ville kɩ kana ʋ rɛ saŋa buloŋ. Ɛɛwɩya, ba gyɩ aa kana ʋ tɔ dɩya tɩyaŋ nɛ, a we ʋ nosi bee ʋ naasɩ buloŋ kpɩyasɩ aŋ ha lɩɩ nala we dɩ ba kɩ deŋ ʋ. Amɛ ʋ gyɩ aa kaŋ kpɩyasɩ hʋ tɔrɩ rɛ, ka gyɩŋbɔmɔ hʋ kpa ʋ gyʋʋ pogo. 30 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ feŋ nɛ bee?” Baal hʋ baa “Ŋ feŋ nɛ yaa kɩgyamaa.” Gyɩŋgyamaa rɛ gyɩ we ʋ tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ baa dɩ ʋ feŋ nɛ kɩgyamaa gɛɛ. 31 Ɛɛ rɛ gyɩŋsɩ hʋ sʋla Yesu a baa dɩ dɩ ʋ ko kil ba ta baal hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ ta kil ba we bootogiluŋii hʋ aa bɩ kaŋ litenii tɩyaŋ dɩ ba kɩ na tʋwara.

32 Dɩ poriku-gyamaa badɔmɔŋ mɛ sɩŋ dogimo kɩdɩgɩ aa kpaga doŋ logiŋ tɩyaŋ, a kɩ di kɩna. Ɛɛ rɛ gyɩŋsɩ hʋ sʋla Yesu dɩ ʋ leŋ dɩ ba mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ. Ʋ tɩya ba ŋmanɩɩ. 33 Ɛɛ rɛ ba lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ a mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ. Porikusi hʋ buloŋ sii fá a lɩɩ dogimo hʋ logiŋ aa geese yʋga a mʋ tuu tele fuwo hʋ tɩyaŋ, a nyʋwa nɩɩ sʋba.

34 Porikudaala hʋ aa naa wɩɩ no aa yaa, ba fá mʋ heeli basɩ tɩya bee hʋ nala abee nala hʋ aa we bagɩsɩ tɩyaŋ buloŋ. 35 Nyɛ rɛ nala sii lɩɩ mʋ lee hʋ Yesu aa we, dɩ ba na wɩɩ hʋ aa yaa. Ba aa ko dɩ baal hʋ tɩyaŋ Yesu aa kile gyɩŋbɔmɔ hʋ, dɩ ʋ deye, a hɔŋ Yesu logiŋ a laalɩ gawelii. Ba aa naa gɛɛ, ʋ yaa ba kambɩŋ. 36 Nala hʋ gyɩ aa we doŋ ka Yesu tɩɩbɩ baal hʋ, ba basɩ tɩya nɩkaalɩya hʋ gɛɛ Yesu aa yaa a tɩɩbɩ ʋ. 37 Ba aa nɩɩ wɩya hʋ, kambɩŋ kaŋ ba weliŋ. Ɛɛ rɛ paalʋʋ hʋ nala buloŋ ko basɩ tɩya Yesu dɩ ʋ lɩɩ ba paalʋʋ tɩyaŋ. Nyɛ rɛ Yesu sii gyʋʋ nɩɩduworiboro, ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ duwori mʋ. 38 Baal hʋ tɩyaŋ Yesu gyɩ aa kile gyɩŋbɔmɔ hʋ mɛ sʋla ʋ, dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ ko dɩ ba mʋ. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ vɩya, aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, 39 “Mɩɩgɩ mʋ dɩya a basɩ tɩya nala wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa yaa tɩya ɩ.” Doŋ nɛ baal hʋ mʋ gɔllɩ bee hʋ tɩyaŋ buloŋ a kɩ basɩ wɩɩ hʋ Yesu aa yaa tɩya ʋ.

Yesu kyisi Gyeerusi toluu sʋʋ tɩyaŋ

Matiwu 9.18-26;Maakɩ 5.21-43

40 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl gyʋʋ nɩɩduworiboro a duwori kyol fuwo hʋ. Ʋ aa ko kyolo hʋ dɩ nɩgyamaa laŋŋa doŋ. Ba aa naa dɩ ʋ aa ko, ba sii mʋ kyeme ʋ abee teŋfɩyɛlʋʋ, beewɩya ba buloŋ fa hɔŋ kɩ gyegili ʋ rɛ.

41 Doŋ nɛ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyeerusi mɛ mʋ kpa ko. Ʋ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya nɩhɩyawʋ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ ko tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ, aŋ baa, “Ŋ aa sʋla ɩ, ko ŋ dɩya, beewɩya ŋ toldɩgɩ dʋŋ ŋ aa lʋla rɛ pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba.” Haŋtolibiye hʋ fa yaa nɩɩ bɩsɩ fi abee balɩya rɛ. Ɛɛ rɛ Yesu sii kpa kɩ mʋ Gyeerusi dɩya. Ʋ aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, nala gol ʋ kyige lee buloŋ.

43 Haaŋ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we nala hʋ tɩyaŋ, a gyɩ kɩ yaa ʋ hawɩya ka ba bee teŋ bɩsɩ fi abee balɩya, haalɩ ʋ gɔllɩ yaa luliye weliŋ, a kpa ʋ molbiye buloŋ kyogi ta waasʋ, ka nal buloŋ bɩ wuwo tɩɩbɩ ʋ. 44 Ɛɛ rɛ ʋ lugisi nala hʋ tɩyaŋ a ko sɩŋ Yesu hal, aŋ dige ʋ galnyʋwa tɩyaŋ. Ʋ aa dige Yesu galnyʋwa hʋ tɩyaŋ nɛ, wɩɩl hʋ pirigi teŋ doŋ. 45 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ a baa dɩ kɩbee rɛ dige ʋ. Nal buloŋ baa dɩ ʋ kɛ daa. Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, ka ɩ naa nala aa yʋga gɛɛ rɛ a gol ɩ kyige, a kɩ yige dɔmɔŋ, ka ɩ ha kɩ pɩyɛsɩ baa dɩ kɩbee rɛ dige ɩ gal.” 46 Amɛ Yesu ha baa, “Nal kɩdɩgɩ dige ŋ nɛ, beewɩya ŋ gyɩma anɩɩ dee lɩɩ ŋ tɩyaŋ nɛ.” 47 Haaŋ hʋ aa naa anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo kaŋ wɩɩ hʋ faŋa, ʋ ko tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ, a kɩ kyele, a basɩ tɩya nala hʋ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ dige ʋ, a daga gɛɛ hʋ ʋ aa dige ʋ, a pirigi na laaŋfɩya. 48 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ toluu, ɩ aa laa ŋ di rɛ tɩŋ ɩ deye. Kɩ mʋ abee laaŋfɩya.”

49 Yesu ha fa aa basɩ wɩya no gɛɛ, dɩ ba tɩŋ nal ʋ lɩɩ Gyeerusi dɩya ko, a ko basɩ tɩya Gyeerusi a baa, “Ɩ toluu hʋ sʋba rɛ, ta bɩl kɩ dɔŋ á nɩhɩyawʋ hʋ.” 50 Yesu aa nɩɩ gɛɛ, ʋ basɩ tɩya Gyeerusi a baa, “Ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ. Ɩ kɛ laa ŋ di, ʋ sɩ sii.”

51 Yesu aa mʋʋ pele baal hʋ dɩya, ʋ bɩ leŋ nal buloŋ tɩŋa ʋ hal gyʋʋ dɩya hʋ, see Piita abee Gyɔɔŋ abee Gyemsi, a pɛ biye hʋ kuwo abee ʋ naa tɩyaŋ. 52 Ba aa mʋʋ gyʋʋ dɩya hʋ dɩ nala hʋ buloŋ aa we doŋ sɩŋ kɩ wɩɩ biye hʋ loho. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma ta kɩ wiye, biye hʋ bɩ sʋba, doo rɛ ʋ pɩŋ.” 53 Ɛɛ rɛ ba buloŋ kpa ʋ mʋma, beewɩya ba gyɩma anɩɩ biye hʋ sʋba rɛ. 54 Nyɛ rɛ Yesu tuu kaŋ biye hʋ noŋ tɩyaŋ aŋ yɩrɩ ʋ a baa, “Ŋ biye, sii.” 55 Doŋ nɛ ʋ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ haŋ lagɩlagɩbiye hʋ. Ɛɛ rɛ Yesu baa dɩ ba yaa kɩdiiliye tɩya biye hʋ dɩ ʋ di. 56 Wɩɩ no gyɩ yaa biye hʋ kuwo abee ʋ naa buloŋ wɩkperii rɛ, ka Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyaŋ dɩ ba ta ko basɩ wɩɩ hʋ tɩya nal buloŋ.

9

Yesu tɩŋ ʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya hʋ

Matiwu 10.5-15;Maakɩ 6.7-13

1 Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ, a ko laŋŋɩ, a tɩya ba dee abee ŋmanɩɩ dɩ ba wuwo kɩ kile gyɩŋbɔmɔ, aŋ wuwo kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma mɛ. 2 Ɛɛ rɛ ʋ tɩŋ ba dɩ ba lɩɩ mʋ a basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya aŋ pɛ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma mɛ. 3 Aŋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Ŋmanɩɩ no valɩɩ tɩyaŋ, ma ta paa daatɩgɩya, koo ma diikusi, a ta kol kɩdiiliye koo molbiye. Ma ta paa gannɩ pɛ gannɩ hʋ ma aa sɩ laalɩ tɩyaŋ. Kɩŋ buloŋ paalɩ bɩ maga dɩ ʋ tɩŋ ma hal. 4 Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ tɔɔ hʋ nala ko kyaga laa ma abee nosi balɩya, lee hʋ ba aa sɩ kpa tɩya ma dɩ ma gyʋʋ, ʋ maga dɩ ma we doŋ nɛ a mʋ pele kyɛɛ hʋ ma aa sɩ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ. 5 Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ tɔɔ hʋ nala bɩ tɔgɩmɔ ma, ma piisi ma naasɩ taŋha ta doŋ, aŋ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ sɩ leŋ dɩ ba gyɩma anɩɩ ba aa vɩya ma nyɛ, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba.”

6 Nyɛ rɛ ba sii gɔllɩ mʋ tɔnɩ, a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, aŋ pɛ kɩ tɩɩbɩ nala mɛ, lee hʋ kɛ buloŋ ba aa mʋwa.

Hɛrɔtɩ hakɩla vʋgɩma

Matiwu 14.1-12;Maakɩ 6.14-29

7 Nal hʋ gyɩ aa deŋ Galili paalʋʋ ba kɩ yɩrɩ Hɛrɔtɩ gyɩ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa gɔllɔ kɩ yaa, ʋ hakɩla buloŋ gyɩ vʋgɩma rɛ, beewɩya nala badɔmɔŋ gyɩ aa basɩ rɛ anɩɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ rɛ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 8 Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩ baa dɩ Ɛlaagya rɛ mɩɩgɩ ko, ka badɔmɔŋ mɛ baa dɩ faafaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 9 Nyɛ rɛ Hɛrɔtɩ baa, “Ŋ gyɩ leŋ ba keri Gyɔɔŋ nyuu rɛ, ka kɩbee wɩya rɛ ŋ yaŋ bɩl kɩ nɩɩ nyɛ?” Ɛɛ rɛ ʋ kɩ lʋga dɩ ʋ na Yesu.

Yesu tɩya nɩgyamaa kɩdiiliye

Matiwu 14.13-21;Maakɩ 6.30-44;Gyɔɔŋ 6.1-14

10 Nyɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ mɩɩgɩ ko ʋ lee, a yaa ba ŋmanɩɩ duwoso tɩya ʋ, ka ʋ beel-ba dʋŋ sii kpa tɩŋ Bɛsaada dɩɩlaŋ mʋ. 11 Nala aa nɩɩ Yesu wɩya anɩɩ ʋ mʋʋ Bɛsaada, ba sii kile ʋ lugo mʋ doŋ. Ba aa mʋʋ pele doŋ, ʋ lɔllɩ ba weliŋ, aŋ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya tɩya ba, aŋ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma mɛ.

12 Dɩdaana aa ko pele, Yesu kpambɩsɩ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Leŋ dɩ nala hʋ mʋ tɔnɩ hʋ abee bagɩsɩ hʋ aa kpaga daha, a kyɛ kɩdiiliye abee lɩpɩnɩya, beewɩya kɩŋ buloŋ tuwo daha ba aa sɩ di.” 13 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, “Ma tɩɩ mʋ kyɛ kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di.” Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, “Kɩŋ hʋ á aa kana rɛ yaa paanʋʋ gama bɔnɔŋ abee fuwonaŋhɩlɩya balɩya. Ɛɛ rɛ á sɩ yaa a yɔbɔ kɩdiiliye tɩya nɩgyamaa no buloŋ?” 14 Baala dʋŋ gyɩ aa we nala hʋ tɩyaŋ gyɩ pele tusi bʋnɔŋ nɛ. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma leŋ dɩ nala hʋ laŋŋɩ hɔŋ gulo gulo, a leŋ dɩ gul buloŋ yaa nala mɔllɩbalɩya abee fi.” 15 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ leŋ nala hʋ buloŋ tuu hɔŋ gulo gulo. 16 Ka Yesu kpa paanʋʋ hʋ bɔnɔŋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya, a wil deŋ wɩɩsɩnyuu aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ, a kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ, ba mɛ laa kaŋ kpaa nala hʋ. 17 Nala hʋ buloŋ kyaŋ, a vɔgɔ aŋ ka. Ʋ hatɩnna hʋ paa kɩkaalɩya hʋ su simbiisi fi abee balɩya.

Piita daga nal hʋ Yesu aa yaa

Matiwu 16.13-19;Maakɩ 8.27-29

18 Kyɛɛ kɩdɩgɩ rɛ Yesu dʋŋ mʋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ sii mʋ ʋ lee. Doŋ nɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Aŋnɛ rɛ nala baa ŋ yaa?” 19 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ baa, “Badɔmɔŋ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Ɛlaagya. Badɔmɔŋ mɛ ha baa dɩ ɩ yaa faafaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ, a mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ.” 20 Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ a baa, “Aŋka ma mɛ, aŋnɛ rɛ ma baa ŋ yaa?” Ɛɛ rɛ Piita baa, “Ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ laa dʋnɩya nala ta.” 21 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba ta ko basɩ wɩɩ no kɩ tɩya nal buloŋ.

Yesu basɩ ʋ tʋwara nayɩ abee ʋ sʋʋ wɩya

Matiwu 16.20-28;Maakɩ 8.30–9.1

22 Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ na tʋwara rɛ kɩŋkaŋ. Gyuuma nɩhɩyasɩ abee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla buloŋ sɩ vɩya ŋ. Ba sɩ kpʋ ŋ, amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ.”

23 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nala hʋ buloŋ a baa, “Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋa ŋ, see dɩ ʋ vɩya ʋ tɩɩ ŋmanɩɩ ta aŋ kpa ʋ daagarɩɩ baasɩ kyɛɛ kɛ buloŋ, a kɩ tɩŋa ŋ hal. 24 Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, amɛ nal hʋ aa kuu ŋ wɩya a vɩya ʋ mɩɩbol ta, ʋ tɩɩna rɛ sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 25 Dɩ ɩ rɛ tɩŋ dʋnɩya no buloŋ, aŋka dɩ ɩ bɩ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, bekiŋ tɔnɔ rɛ ɩ na? 26 Dɩ nal buloŋ nɛ ko leŋ dɩ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye bee ŋ wɩbasɩya yaa ʋ hɩɩsɩ, ʋ tɩɩna wɩya mɛ sɩ yaa ŋ hɩɩsɩ kyɛɛ hʋ ŋ aa sɩ mɩɩgɩ ko dʋnɩya abee gaŋdarɩ abee ŋ kuwo Wɩɩsɩ gaŋdarɩ abee ʋ malɩkaweliye hʋ gaŋdarɩ. 27 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nala badɔmɔŋ we daha, ba bɩ sɩ sʋba ka dɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko.”

Yesu bɩrɩma

Matiwu 17.1-8;Maakɩ 9.2-8

28 Yesu aa basɩ wɩya no hal tɩyaŋ, ʋ kyɛyɛ kyori kyɛɛ, ʋ sii kaŋ Piita bee Gyɔɔŋ abee Gyemsi, a mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 29 Ʋ fa aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ sɩya pirigi bɩrɩmɩ, a bɩl bɩ kɩɩ ʋ kɩyɩ. Ʋ gannɩ buloŋ mɩɩgɩ pʋrɩsɩ gɛɛ pogipogi, a kɩ tʋla gɛɛ nyʋlɩɩnyʋlɩɩ. 30 Doŋ tɩyaŋ nɛ Moosi bee Ɛlaagya pirigi lɩɩ wɩɩsɩbee, a ko pɛ Yesu tɩyaŋ, ba gannɩ mɛ kɩ tʋla gɛɛ tɩɩ. Ba beel-ʋ sɩŋ kɩ basɩ gɛɛ hʋ Yesu aa sɩ sʋba Gyerusalɛm tɩyaŋ, a leŋ dɩ wɩɩ hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa tɩma ʋ ko su ʋ bʋwa.

32 Piita bee ʋ dɔŋtɩŋsɩ hʋ fa aa pɩŋ doo rɛ, amɛ ba aa hirige sii, ba naa Yesu dɩ ʋ aa tʋl, a na baala hʋ balɩya mɛ aa sɩŋ ʋ lee. 33 Nyɛ rɛ baala hʋ ta Yesu aŋ kpa dɩ ba mʋ. Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, “Tɩɩna, ʋ yaa wɩwelii rɛ á aa we daha. Á sɩ we gyama boto, dɩ ɩ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Moosi mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ, ka dɩ Ɛlaagya mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ.” (Piita aa basɩ wɩya no buloŋ, ka ʋ tɩɩ fa paalɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basɩ.)

34 Piita ha fa aa basɩ wɩya hʋ tɩyaŋ nɛ, taalbal kɩdɩgɩ pirigi ko tuu tɔ ba. Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ Yesu hatɩnna hʋ. 35 Ka taal kɩdɩgɩ lɩɩ taalbal hʋ tɩyaŋ a baa, “Ŋ Biye rɛ nyɛ. Ʋ rɛ yaa nal hʋ ŋ aa lɩya. Ma gyegili kɩ nɩɩ ʋ nyʋwa.” 36 Taal hʋ aa basɩ wɩya no ko teŋ, dɩ Yesu dʋŋ nɛ kaa sɩŋ doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ tallɩ ba nyʋwa. Ba bɩ laa nyʋwa basɩ wɩɩ no ba aa naa a tɩya nal buloŋ.

Yesu kile gyɩŋbɔŋ ta boyoŋbiye kɩdɩgɩ tɩyaŋ

Matiwu 17.14-18;Maakɩ 9.14-27

37 Ʋ sɩgballɩya, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ boto lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko tuu dogimo hʋ naasɩ. Doŋ nɛ nɩgyamaa ko kyeŋ Yesu. 38 Dɩ baal kɩdɩgɩ lɩɩ nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ a huwori Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, ŋ aa sʋla ɩ, deŋ ŋ biye no aŋ ha kyiyeli ŋ, beewɩya ŋ biye buloŋ nɛ gɛɛ. 39 Gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ, ʋ kɩ tele kpuŋkpuŋsi. Dɩ ʋ ko sii ʋ tɩyaŋ buloŋ, ʋ aa pirigi kyɩɩrɩ rɛ aŋ lɩɩ tele, a kɩ kyele, ka ʋ nyʋwa buloŋ tɔ naŋtʋwɔ-fʋŋfʋga. Ʋ aa villi kɩ sii ʋ tɩyaŋ nɛ saŋa buloŋ, a kɩ dɔgɩsɩ ʋ. 40 Ɛɛ rɛ ŋ ko sʋla ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba kile gyɩŋbɔŋ hʋ ta ʋ tɩyaŋ, amɛ ba bɩ wuwo kile.” 41 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma gyɩnaŋ nala, ma yaa nɩnyʋgɩsɩya rɛ, a bɩ laa Wɩɩsɩ mɛ di. Abaa! Kyɛyɛ baŋmɛ rɛ ŋ baa ŋ yaa ma lee?” Aŋ mɩɩgɩ basɩ tɩya baal hʋ a baa, “Kaŋ ɩ biye hʋ ko daha.” 42 Ɛɛ rɛ biye hʋ sii kpa dɩ ʋ mʋ. Doŋ nɛ gyɩŋbɔŋ hʋ lɩɩ ʋ lo taŋha ʋ pɩŋ kɩ kyele. Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ gyɩŋbɔŋ hʋ dɩ ʋ lɩɩ biye hʋ tɩyaŋ. Ʋ lɩɩ, ka biye hʋ deye. Yesu mɩɩgɩ kpa ʋ tɩya ʋ kuwo.

Yesu bɩl basɩ ʋ sʋʋ wɩya

Matiwu 17.22-23;Maakɩ 9.30-32

43 Nala hʋ buloŋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛla rɛ abee Wɩɩsɩ debal hʋ ba aa naa. Ɛɛ rɛ ba gyɩ sɩŋ kɩ bɩɩnɩ wɩkperiye hʋ buloŋ Yesu aa yaa. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, 44 “Ma ta ko yeŋŋi wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma! Ba sɩ kpa mɩyaŋ, Nihuwobiŋ Biye a yallɩ tɩya dʋnɩya nala.” 45 Amɛ ʋ hatɩnna hʋ gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basa memii. Ʋ yaa wɩfaŋɩɩ rɛ ba lee. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ bɩ wuwo gyɩŋ ʋ memii. Amɛ ba kɩ fá kambɩŋ ba aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ hʋ memii.

Yesu hatɩnna hʋ kaŋ ba tɩyaŋ nɩbal wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ

Matiwu 18.1-5;Maakɩ 9.33-37

46 Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ kaŋ ba tɩyaŋ nɩbal wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ. 47 Yesu fa gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa bɩɩnɩ rɛ, ɛɛ rɛ ʋ kaŋ biibiye ko sɩgɩ ʋ logiŋ, 48 aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ nal buloŋ nɛ kuu ŋ wɩya a kaŋ biibiye no weliŋ, mɩyaŋ nɛ ʋ tɩɩna kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kana ŋ weliŋ, ŋ dʋŋ daa ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ aa tɩma ŋ mɛ rɛ ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ aa yaa nɩbiye ma tɩyaŋ, ʋ rɛ yaa ma tɩyaŋ nɩbal.”

Nal hʋ buloŋ aa bɩ haasɩ ɩ, ʋ kyo ɩ rɛ

Maakɩ 9.38-40

49 Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, á fa naa baal kɩdɩgɩ rɛ dɩ ʋ kpaa ɩ feŋ a kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Á kile ʋ dɩ ʋ ta kɩ yaa gɛɛ, beewɩya ʋ bɩ yaa á kɩdɩgɩ.” 50 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Gyɔɔŋ abee ʋ hatɩnna hʋ nɩkaalɩya a baa, “Ma ta kile ʋ, beewɩya nal hʋ buloŋ aa bɩ lɩɩ á hal tɩyaŋ, ʋ yaa á kɩdɩgɩ rɛ.”

Samaarɩya tɩmma vɩya Yesu wɩya

51 Kyɛɛ hʋ aa ko kpaga dɩ Wɩɩsɩ kpa Yesu gyɩŋ wɩɩsɩbee, Yesu sii yaa ʋ siri, a lɩɩ kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ Gyerusalɛm. 52 Ʋ gyɩ taa nala rɛ dɩ ba laa sɩya mʋ marɩ lee bine ʋ Samaarɩya paalʋʋ tɔbiye kɩdɩgɩ tɩyaŋ. 53 Amɛ doŋ nala gyɩ bɩ yaa siri dɩ ba laa ʋ, beewɩya ba gyɩ gyɩma anɩɩ Gyerusalɛm nɛ ʋ kɩ mʋ.

54 Gyemsi abee Gyɔɔŋ aa naa wɩɩ no, ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Á Tɩɩna, ɩ bɩ sɩ leŋ dɩ á sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ leŋ diŋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu kpa ba di?” 55 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaasɩ ba, aŋ nɔsɩ ba. 56 Ɛɛ hal lɛ ka ba parɩ mʋ tɔdɩma.

Nala hʋ aa maga dɩ ba tɩŋ Yesu hal

Matiwu 8.19-22

57 Ba aa kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ mʋ tɩyaŋ nɛ, baal kɩdɩgɩ basɩ tɩya Yesu a baa, “Ŋ yaa siri rɛ dɩ ŋ tɩŋa ɩ hal a mʋ lee kɛ buloŋ ɩ aa sɩ mʋ.” 58 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋmanyɔnɩ kaŋ bʋʋsɩ rɛ a kɩ gyʋʋ, digibiisi mɛ kaŋ gyannɩ a kɩ pɩŋ, amɛ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kɛ bɩ kaŋ lee ŋ aa sɩ kpa ŋ nyuu biŋ a wiyesi.” 59 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya baal kɩdɩgɩ mɛ a baa, “Ko kɩ tɩŋa ŋ hal.” Ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, leŋ dɩ ŋ laa sɩya mʋ kpa ŋ kuwo hogo.” 60 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Leŋ dɩ sʋʋnɩ kɩ hogo ba tɩɩ sʋʋnɩ, aŋ ka dɩ ɩ mɛ mʋ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya kɩ tɩya nala.”

61 Nal kɩdɩgɩ mɛ bɩl basɩ tɩya Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, ŋ sɩ tɩŋa ɩ hal, amɛ leŋ dɩ ŋ mʋ ta ŋ dɩya nala aŋ ko.” 62 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Nal hʋ buloŋ aa tɩga nɔpalɩya pal kɩ pala, aŋ kpa ʋ sɩya ta gama, ʋ tɩɩna bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ.

10

Yesu tɩŋ ʋ hatɩnna mɔllɩboto abee fi abee balɩya

1 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu lɩɩ nala mɔllɩboto abee fi abee balɩya a kaŋ ba kpaa balɩya balɩya, a tɩŋ ba dɩ ba laa sɩya mʋ tɔnɩ hʋ abee leye hʋ buloŋ ʋ tɩɩ aa kyɛ dɩ ʋ mʋ. 2 Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Baga hʋ kɩkʋmɩya yʋga, amɛ kɩkʋnna hʋ bɩ yʋga. Ɛɛ wɩya ma sʋla baga hʋ tɩɩna dɩ ʋ ta tʋŋtʋnna dɩ ba ko kʋŋ kɩna hʋ. 3 Ma sii mʋ! Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pebiisi, ŋ kɩ tɩŋ ma dɩ ma mʋ guwosi gboni tɩyaŋ. 4 Ma ta kol molbiye, a ta paa diikusi mɛ. Ma ta paa naatɔbɔ pɛ kɩna hʋ ma aa sɩ tʋʋ tɩyaŋ, a ta sɩŋ kyʋwalɩ nala mɛ kɩ pɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. 5 Dɩ mamaa rɛ ko mʋ gyʋʋ dɩya buloŋ, ma laa sɩya basɩ tɩya dɩya hʋ nala a baa, ‘Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ fɩyɛlʋʋ we dɩya no tɩyaŋ.’ 6 Dɩ nal lɛ ko we doŋ, a kyo fɩyɛlʋʋ hʋ ma aa sʋla tɩya ba, ma leŋ dɩ ʋ hɔŋ abee laaŋfɩya anɩɩ ma aa sʋla gɛɛ. Amɛ dɩ nal ko tuwo dɩya hʋ tɩyaŋ a kyo fɩyɛlʋʋ hʋ, ma leŋ dɩ fɩyɛlʋʋ hʋ ma aa sʋla mɩɩgɩ ko ma lee. 7 Dɩ ba aa rɛ ko tɩya ma lɩpɩnɩɩ, ma we doŋ, a di aŋ kɩ nyʋwa kɩŋ hʋ kɛ buloŋ ba aa sɩ tɩya ma. Beewɩya tʋŋtʋnnɩ buloŋ maga dɩ ba tun-ʋ rɛ. Ma ta gɔllɩ kɩ pɩŋ nala dɩɩsɩ tɩyaŋ. 8 Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ ba laa ma weliŋ, kɩŋ kɛ buloŋ ba aa sɩ tɩya ma, ma di. 9 Ma tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma aa we tɔɔ hʋ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya bee hʋ nala a baa, ‘Wɩɩsɩ koro hʋ ko kpaga ma rɛ.’ 10 Amɛ dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ ba bɩ laa ma weliŋ, ma lɩɩ sɩŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 11 ‘Ma bee hʋ taŋha aa mal á naasɩ tɩyaŋ, ba aa rɛ á piisi we ma tɩyaŋ nyɛ. Amɛ ʋ maga dɩ ma gyɩma rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko kpaga ma rɛ.’ 12 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ haŋ tɔɔ hʋ nala a te Sodɔm nala.”

Tɔnɩ hʋ nala aa bɩ laa Yesu wɩya di

Matiwu 11.20-24

13 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ baa, “Mamaa Kɔrazɩŋ tɩmma, ma tʋwara sɩ yʋga! Mamaa Bɛsaada tɩmma mɛ, ma tʋwara mɛ sɩ yʋga! Wɩmagɩla hʋ ba aa yaa ma tɩyaŋ, dɩ ba aa rɛ fa yaa ba Taaya abee Siidɔŋ nala tɩyaŋ, ba fa bɩ sɩ yaa gyegye ka dɩ ba paa ba logannɩ laalɩ, aŋ yaa tʋwɔl bʋgɩ ba tɩɩ a daga anɩɩ ba tɩsɩ kyogo rɛ, ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 14 Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ fá Taaya abee Siidɔŋ nala sikii a te ma. 15 Mamaa Kapɛɛnam tɩmma, ma aa kyɛ dɩ ma kaŋ ma tɩɩ gyɩŋ wɩɩsɩbee rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa ma yuwo ta dɩ ma tuu gyʋʋ diŋ.”

16 Ɛɛ rɛ ka Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Nal hʋ buloŋ aa gyegile nɩɩ ma nyʋwa, ŋ nyʋwa mɛ rɛ ʋ gyegile nɩɩ gɛɛ. Nal hʋ buloŋ mɛ aa vɩya ma nyʋwa, ŋ nyʋwa rɛ ʋ vɩya gɛɛ. Haŋ nal hʋ buloŋ mɛ aa vɩya ŋ nyʋwa, nal hʋ aa tɩma ŋ nyʋwa mɛ rɛ ʋ tɩɩna vɩya gɛɛ.”

Yesu hatɩnna mɔllɩboto abee fi abee balɩya hʋ mɩɩgɩ ko ʋ lee

17 Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna mɔllɩboto abee fi abee balɩya hʋ mɩɩgɩ ko ʋ lee abee teŋfɩyɛlʋʋ, a basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, á aa mʋwa, dɩ ámaa rɛ ko nɔsɩ gyɩŋbɔmɔ ɩ feŋ tɩyaŋ, ba aa tɩŋ á nyʋwa rɛ, a yaa wɩɩ hʋ buloŋ á aa baa dɩ ba yaa.” 18 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ naa Sɩtaanɩ rɛ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu tele gɛɛ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsa.” 19 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Ma gyegile nɩɩ daha. Ŋ tɩya ma dee rɛ dɩ ma wuwo vala dʋma abee nʋʋŋsɩ nyuni tɩyaŋ, ka dɩ ba bɩ sɩ wuwo dʋŋ ma. A bɩl tɩya ma dee mɛ dɩ ma wuwo Sɩtaanɩ abee ʋ wɩɩ buloŋ. Ɛɛwɩya, wɩɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo dɔŋ ma. 20 Amɛ ma ta leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ akuu gyɩŋbɔmɔ aa tɩŋ ma nyʋwa wɩya, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ ba aa sabɩ ma fene biŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ wɩya.”

Yesu dannɩ Wɩɩsɩ

Matiwu 11.25-27;13.16-17

21 Saŋa no tɩyaŋ, dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ Yesu teŋ fɩyɛlɩ. Nyɛ rɛ ʋ baa, “Ŋ Kuwo, ɩ rɛ yaa wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ Tɩɩna. Ŋ aa kyʋwalɩ ɩ aŋgyʋwasʋ rɛ yʋga, beewɩya, wɩya hʋ ɩ aa kpaa faŋa wɩgyʋnna, ba aa rɛ ɩ kpaa daga nala hʋ aa bɩ yaa wɩgyʋnna. Wɩtɩɩ rɛ ŋ Kuwo, ɩ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ɩ yaa wɩya no buloŋ.” 22 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ŋ Kuwo kpaa kɩŋ buloŋ dee tɩya ŋ nɛ. Nal buloŋ tuwo a gyɩŋ gɛɛ hʋ mɩyaŋ biye hʋ aa kɩya, see ŋ kuwo dʋŋ. Ŋ dʋŋ mɛ rɛ gyɩŋ gɛɛ ŋ kuwo aa kɩya, abee nala hʋ ŋ aa daga ɛɛ ŋ Kuwo hʋ aa kɩya a tɩya ŋ kyɛrɩ tɩyaŋ.” 23 Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaasɩ ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma nyuu sʋma rɛ abee ma aa na wɩya no. 24 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, Wɩɩsɩ tɩŋdaala abee kuworo buloŋ fa aa kyɛ dɩ ba na wɩya no ma aa naa rɛ, amɛ ba bɩ wuwo na ba; a fa lʋga mɛ dɩ ba nɩɩ wɩya no ma aa nɩɩ, aŋ bɩ wuwo nɩɩ ba.”

Yesu daga ɛɛ aa maga dɩ á kyo á dɔŋtɩŋsɩ

25 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ ko kɩ kyɛ dɩ ʋ magɩsɩ Yesu, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii?” 26 Nyɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɛɛ rɛ ba sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ? Wɩya hʋ ba aa saba biŋ memii rɛ yaa bee ɩ lee?” 27 Doŋ nɛ baal hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Ba saba baa ‘Kyo ɩ tɩɩna Wɩɩsɩ abee ɩ tɩya buloŋ, abee ɩ dʋma buloŋ, abee ɩ dee buloŋ, abee ɩ hakɩla buloŋ, aŋ kyo ɩ dɔŋtɩɩna mɛ anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ.”’ 28 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩya hʋ buloŋ ɩ aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ. Dɩ ɩ rɛ aa tɩŋ ba, ɩ sɩ kaŋ mɩɩbol.”

29 Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ ha kɩ kyɛ dɩ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa nɩtɩɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Aŋnɛ rɛ yaa ŋ dɔŋtɩɩna?” 30 Doŋ tɩyaŋ nɛ Yesu maga namaga no a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a lɩɩ Gyerusalɛm a kɩ mʋ Gyɛriko. Ʋ aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, gaala ko lɩɩ bori ʋ ŋmanɩɩ, a kaŋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ laa, aŋ ŋmaa ʋ a bɔŋsɩ, aŋ vɩya ʋ ta doŋ, ʋ pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. 31 Ɛɛ rɛ dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaal kɩdɩgɩ mɛ kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ ko. Ʋ aa ko a na baal hʋ, ʋ tɩŋ gama, a kpala baŋ mʋ. 32 Ɛɛ rɛ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal tʋŋtʋnnɩ kɩdɩgɩ mɛ bɩl kɩ ko, a na ʋ, a mɛ kpala tɩŋ gama baŋ mʋ. 33 Ɛɛ rɛ dɩ Samaarɩya tɩmma baal kɩdɩgɩ mɛ fa kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ ko. Ʋ aa ko na baal hʋ, sikii kana ʋ. 34 Ʋ kpa mʋ pele ʋ, a sasɩ ʋ dʋgʋlɩya hʋ, a we luliye aŋ vʋwa, aŋ kpa ʋ saga ʋ tɩɩ kokumo tɩyaŋ a kana ʋ mʋ nɩhʋwala dɩya kɩdɩgɩ, a leŋ ba kɩ deŋ ʋ. 35 Ʋ sɩgballɩya, ʋ sii kpa molbii tɩya dɩya hʋ tɩɩna aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Kɩ deŋ ʋ nyuu tɩyaŋ weliŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mɩɩgɩ ko, kyɩŋ mɔɔgɛɛ buloŋ ɩ aa ŋmaa pɛ baal hʋ nyuu tɩyaŋ, ŋ sɩ tuŋ tɩya ɩ.’ 36 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ a baa, ‘Ɩ aa naa, nala no boto tɩyaŋ, kɩbee rɛ yaa baal hʋ gaala aa ŋmaa hʋ dɔŋtɩɩna?’ 37 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ baa, ‘Baal hʋ aa fáá ʋ sikii hʋ.’ Yesu yaŋ basɩ tɩya ʋ, ‘Tɔɔ, ɩ mɛ mʋ a kɩ yaa gɛɛ tɩɩ.”’

Yesu mʋʋ dɩ ʋ na Maata abee Mɛɛrɩ

38 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ sii kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ, a ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ. Haaŋ kɩdɩgɩ gyɩ we tɔɔ no tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ Maata. Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ Yesu gyʋʋ ʋ dɩya. 39 Maata nɩɩnatoluu mɛ fa we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Mɛɛrɩ. Yesu aa hɔŋ dɩya hʋ tɩyaŋ, Mɛɛrɩ ko hɔŋ ʋ logiŋ a kɩ gyegile wɩya hʋ ʋ aa basɩ, 40 ka Maata sii mɛ fɩyɛsɩ, ʋ kɩ tʋŋ tʋma dɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ na dɩ tʋma hʋ yʋga tɩya ʋ, ʋ ko basɩ tɩya Yesu a baa, “Ŋ Tɩɩna, ɩ bɩ naa ŋ naabiye aa leŋ tʋma hʋ buloŋ tɩya ŋ dʋŋ? Leŋ dɩ ʋ sii ko lɩɩ kyiyeli ŋ.” 41 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Maata, ɩ leŋ wɩgyamaa rɛ kɩ dɔm-ɩ. 42 Amɛ wɩdɩgɩ dʋŋ nɛ yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ. Haŋ wɩɩ hʋ rɛ Mɛɛrɩ kɛ kpa gɛɛ. Nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo kaŋ wɩɩ no laa ʋ lee.”

11

Yesu daga ɛɛ á aa sɩ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ

Matiwu 6.9-13;7.7-11

1 Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu sii mʋ dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ lee kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Ʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ, ʋ hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, daga ma gɛɛ á aa sɩ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, anɩɩ Gyɔɔŋ fa aa daga ʋ hatɩnna hʋ gɛɛ.” 2 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ ma ko kɩ kyɛ dɩ ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ buloŋ, ma baa,

“Á Kuwo Wɩɩsɩ,

leŋ dɩ ɩ feŋ gyɩŋ,

leŋ dɩ ɩ koro hʋ ko.

3 Tɩya ma á nyʋwa kɩdiilii kyɛɛ buloŋ.

4 Kpa á wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ma anɩɩ á mɛ aa kpaa á dɔŋtɩŋsɩ wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ba gɛɛ,

aŋ lɩɩ ma wɩɩ buloŋ aa sɩ kaŋ ma we wɩbɔŋ yayɩ tɩyaŋ.”

5 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma leŋ dɩ á kpa anɩɩ ma kɩdɩgɩ rɛ mʋʋ ʋ kyana dɩya tekere, a basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ kyana, sii kyɩma ŋ paanʋʋ gama boto. 6 Ŋ kyana rɛ lɩɩ ŋmanɩɩ a ko ŋ lee tebine no, ka ŋ bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ dɩ ŋ yaa tɩya ʋ dɩ ʋ di.’ 7 Ɛɛ rɛ ɩ kyana hʋ we dɩya tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya ɩ a baa, ‘Ta kɩ dɔmɩ-ŋ, ŋ dimbee lara rɛ. Ka ŋ bee ŋ balɩya buloŋ mɛ pɩŋ. Ŋ bɩ sɩ wuwo sii a yaa wɩɩ buloŋ tɩya ɩ.’ 8 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, kapuwo ʋ bɩ sɩ sii kpa paanʋʋ hʋ tɩya ɩ akuu ma aa yaa kyaŋsɩ wɩya. Amɛ ʋ sɩ sii tɩya kɩŋ hʋ buloŋ ɩ aa kyɛɛ, akuu ɩ aa bɩ fáá hɩɩsɩ aŋ sɩŋ kɩ sʋla deŋdeŋ wɩya. 9 Ɛɛwɩya, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ ɩ rɛ aa sʋl kɩŋ Wɩɩsɩ lee deŋdeŋ, ʋ sɩ kpa tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ lee mɛ, ɩ sɩ na ʋ. Dɩ ɩ rɛ aa ŋmaa boro hʋ, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ suri tɩya ɩ. 10 Beewɩya, nal hʋ buloŋ aa sʋl kɩna Wɩɩsɩ lee, ʋ aa tɩya ʋ rɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ lee, ʋ aa na ʋ rɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa ŋmaa boro hʋ, Wɩɩsɩ aa kaŋ suri tɩya ʋ rɛ. 11 Kuwo bee rɛ we daha, aa sɩ kpa dʋŋ a tɩya ɩ biye dɩ ʋ rɛ sʋla fuwonamɩya ɩ lee? 12 Koo ma kɩbee rɛ sɩ kpa nʋʋma tɩya ɩ biye, dɩ ʋ rɛ sʋla gyihal ɩ lee? 13 Dɩ mamaa yaŋ aa yaa nɩbɔmɔ rɛ gyɩŋ ma aa sɩ kpa kɩweliye tɩya ma biisi. Ɛɛ rɛ ma Kuwo Wɩɩsɩ aa yaa wɩweliye buloŋ tɩɩna, a we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, kɛ sɩ yaa ʋ bɩ kpaa Wiyesi Welii hʋ kɩ tɩya nala hʋ aa sʋla ʋ kɩ kyɛ.”

Yesu abee Bɛlizebul

Matiwu 12.22-30,43-45;Maakɩ 3.20-27

14 Yesu gyɩ kile gyɩŋbɔŋ kɩ ta baal kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ. Gyɩna hʋ aa lɩɩ ko teŋ, baal hʋ wuwo kɩ basɩ wɩya, beewɩya gyɩna hʋ fa leŋ ʋ ganɩya rɛ. Wɩɩ no gyɩ yaa gyamaa hʋ buloŋ aa laŋŋa doŋ wɩkperii rɛ. 15 Amɛ nala hʋ badɔmɔŋ baa dɩ gyɩŋbɔmɔ kuwori hʋ ba aa yɩrɩ Bɛlizebul lɛ tɩya ʋ dee dɩ ʋ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ gɛɛ. 16 Nala hʋ badɔmɔŋ mɛ kɩ kyɛ dɩ ba magɩsɩ Yesu. Ɛɛ rɛ ba baa dɩ ʋ yaa wɩmagɩl dɩ ba na, a gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ rɛ tɩya ʋ dee ʋ kɩ yaa gɛɛ. 17 Yesu wuwo gyɩŋ ba tɩbɩɩna a basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ paalʋʋ nala rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba paalʋʋ hʋ sɩ tele. Dɩ nɩmmabalɩya mɛ rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba dɩya sɩ tele. 18 Ɛɛwɩya, dɩ Sɩtaanɩ nala rɛ we doŋ a gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ, Sɩtaanɩ koro hʋ mɛ bɩ sɩ sɩŋ.” 19 “Na ma baa dɩ Bɛlizebul lɛ tɩya ŋ dee ŋ kaŋ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Dɩ gɛɛ rɛ yaa wɩtɩɩ, kɩbee rɛ yaŋ tɩya ma hatɩnna mɛ dee ba kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ? Ma hatɩnna no tɩɩ daga anɩɩ ma yaa wɩnyɩyɛla rɛ. 20 Amɛ Wɩɩsɩ dee rɛ ŋ kɛ kaŋ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Wɩɩ no rɛ yaŋ daga anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ teŋ we ma tɩyaŋ nɛ. 21 Dɩ gaduwogi rɛ vʋwa ʋ tʋwanɩ, a hɔŋ pɔ ʋ dɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ dɩya hʋ a kpa kɩŋ buloŋ. 22 Amɛ dɩ nal mɛ aa deye te ʋ rɛ ko kyigi ʋ, ʋ aa kaŋ ʋ balaala hʋ buloŋ tɩyaŋ ʋ fa aa kpaa ʋ bayɩyɛla we rɛ ʋ laa, aŋ paa ʋ kɩna hʋ buloŋ mʋ dɩ ʋ bee ʋ kyaŋsɩ kaŋ kpaa dɔmɔŋ. 23 Nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa ŋ nal, ʋ tɩɩna lɩɩ ŋ hal lɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa bɩ pɛɛ ŋ tɩyaŋ dɩ á kaŋ nala kɩ laŋŋɩ, ʋ tɩɩna ŋmaa pɩsa kɩ ta rɛ.”

24 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ ko lɩɩ nal tɩyaŋ, ʋ aa mʋ gɔllɩ taŋhahɩlɩɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ liwiyesii. Dɩ ʋ rɛ ko bɩ naa lee, ʋ aa basɩ tɩya ʋ tɩɩ rɛ a baa, ‘Ŋ sɩ mɩɩgɩ mʋ lee hʋ ŋ aa lɩya.’ 25 Dɩ ʋ rɛ ko mɩɩgɩ mʋ a na dɩ bisiŋ tuwo dɩya hʋ tɩyaŋ, ka ba marɩ ʋ buloŋ weliŋ, 26 ʋ aa mɩɩgɩ lɩɩ rɛ, a kaŋ gyɩŋbɔmɔ bapɛ, kɩna mɛ aa bɔmɔ te ʋ tɩɩ, ba ko gyʋʋ a pɛ ʋ tɩyaŋ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ba yaŋ sɩ lɔrɩ nal hʋ tɩyaŋ a te buŋbuŋ hʋ.”

27 Yesu aa basɩ gɛɛ teŋ, dɩ haaŋ kɩdɩgɩ mɛ we nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ a faasɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa haaŋ hʋ aa lʋla ɩ, a dɩyɛsɩ ɩ.” 28 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɛɛ daa! Amɛ nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya, a kɩ tɩŋ ba.”

Ba baa dɩ Yesu yaa wɩmagɩl

Matiwu 12.38-42

29 Nala aa gol Yesu gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma gyɩnaŋ nala bɔmɔ rɛ kɩŋkaŋ. Ma baa dɩ ŋ yaa wɩmagɩl dɩ ma na a gyɩma anɩɩ ŋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. Ŋ bɩ sɩ yaa gɛɛ. Wɩmagɩl hʋ ma aa kyɛ, ma bɩ sɩ na ʋ, see wɩmagɩl hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa yaa ʋ tɩŋdaal Gyoona tɩyaŋ. 30 Ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Gyoona gyɩ aa yaa magɩl a tɩya Ninive tɩmma, ɛɛ tɩɩ rɛ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ yaa magɩl a tɩya gyɩnaŋ nala.

31 Haaŋ kɩdɩgɩ rɛ gyɩ dii paalʋʋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siiba koro. Dʋnɩya sarɩya hʋ kyɛdiilii, haaŋ no sɩ kpa kyogisi tɩya ma gyɩnaŋ nala. Beewɩya, ʋ paalʋʋ bee Iziral paalʋʋ gyɩ boliye rɛ weliŋ, ka ʋ gyɩ sii mʋ doŋ dɩ ʋ gyegili nɩɩ wɩgyʋŋ hʋ Iziral kuwori Solomɔn aa kana a kɩ daga nala. Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ daha a te Solomɔn, ka ma bɩ yaa siri dɩ ma gyegili nɩɩ ʋ nyʋwa. 32 Dʋnɩya sarɩya kyɛdiilii, Ninive nala mɛ sɩ sii a kpa kyogisi a tɩya ma weliŋ. Saŋa hʋ tɩyaŋ Gyoona gyɩ aa mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya Ninive nala, ba gyɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ aŋ tɩŋ Wɩɩsɩ. Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ a te Gyoona, ka ma bɩ yaa siri dɩ ma gyegili nɩɩ ʋ nyʋwa.”

Nihuwobiŋ sɩya rɛ yaa ʋ kyaanʋʋ

Matiwu 5.15;6.22-23

33 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl daga ba a baa, “Nal buloŋ bɩ sɩ nyɔgɔ fɩŋtɩna ʋ dɩya tɩyaŋ, aŋ kpa faŋa, koo a kpa gbaha kyige tɔ. Ʋ aa kpa dɩ ʋ saga fɩŋtɩŋdaaŋ nyuu tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kyaanɩ dɩya hʋ tɩyaŋ a tɩya nala hʋ buloŋ aa ko kɩ gyʋʋ. 34 Ɩ sɩya rɛ yaa ɩ teŋ kyaanʋʋ. Dɩ ɩ sɩya rɛ weliye, ɩ teŋ buloŋ aa kaŋ kyaanʋʋ rɛ, amɛ dɩ ɩ sɩya rɛ bɩ weliye, ɩ teŋ buloŋ we bilhuu tɩyaŋ nɛ. 35 Ma pɔ dɩ kyaanʋʋ hʋ ma aa kana ta ko bɩrɩmɩ bilhuu. 36 Dɩ ɩ teŋ buloŋ nɛ kaŋ kyaanʋʋ, dɩ ɩ lee buloŋ mɛ tuwo bilhuu tɩyaŋ, ɩ teŋ lee buloŋ sɩ we kyaanʋʋ tɩyaŋ, anɩɩ fɩŋtɩna aa kyaanɩ we ɩ tɩyaŋ gɛɛ.”

Yesu basɩ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla wɩya

Matiwu 23.1-36;Maakɩ 12.38-40

37 Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ɛɛ rɛ Farasii kɩdɩgɩ yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko ʋ dɩya a di kɩna. Ɛɛ rɛ Yesu mʋ hɔŋ dɩ ʋ di kɩdiiliye hʋ, aŋ bɩ sɔŋ nɩɩ anɩɩ ba lesiri aa daga gɛɛ, aŋ kɩ di kɩna hʋ. 38 Farasii hʋ aa naa gɛɛ, ʋ nyʋwa fɩyɛlɩ. 39 Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Mamaa Farasiima, ma aa sasɩ ma gbaŋsɩ abee ma nɩɩnyʋwagbaŋbiisi hala rɛ ba weliye, aŋ bee sasɩ ba tɩsɩ kɛ, ka ba tɩsɩ buloŋ birisi. Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nɩɩnyʋwagbaŋbiisi abee gbaŋsɩ no. Ma tenni rɛ weliye, amɛ ma tɩsɩ kɛ tɩyaŋ, ma kaŋ tɩhɔllʋʋ rɛ abee tɩbɩɩŋbɔmɔ. 40 Ɛɛ dɔŋ bambugo! Wɩɩsɩ hʋ aa marɩ ma teŋbiye, ʋ rɛ marɩ ma tɩsɩ mɛ. 41 Dɩ mamaa rɛ aa kyɛ dɩ ma tɩsɩ pʋllɩ, ma kpa gbaŋsɩ hʋ tɩya kɩna tɩya nyaaba.

42 Mamaa Farasiima, ma sɩ na tʋwara yʋga! Paaponni hʋ buloŋ ma aa kpa we kɩdiiliye tɩyaŋ ba sʋwala sʋma, ma aa kaŋ ba kpaa leye fi rɛ, a kpa lɩdɩgɩ sʋla Wɩɩsɩ. Ma aa yaa wɩmʋlla no buloŋ nɛ, aŋ aa vɩya wɩtɩɩ ŋmanɩɩ hʋ kɛ, a bɩ kyo Wɩɩsɩ mɛ. Ma aa kaŋ ma kɩna kpaa leye fi fi, a kpa lɩdɩgɩ tɩya Wɩɩsɩ gɛɛ, ʋ yaa wɩwelii rɛ, amɛ ɛɛ bɩ daga anɩɩ ma vɩya wɩkaalɩya hʋ kɛ ta. 43 Mamaa Farasiima, ma sɩ na tʋwara yʋga! Dɩ mamaa rɛ ko gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ, ma aa kɩ kyɛ nɩbala nɩhɔnɩya rɛ dɩ ma hɔŋ. Dɩ mamaa rɛ ko gyʋʋ gyamaa tɩyaŋ mɛ, ma aa kɩ kyɛ dɩ nal nal buloŋ yʋwɔgɩ kɩ kyʋwalɩ ma rɛ abee gyɩrɩma. 44 Ma sɩ na tʋwara yʋga! Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bilni bee taŋha aa pɩŋ maga dɔmɔŋ, nala bɩ gyɩma aŋ kɩ vala ba nyuu, a kyogi ba sɩna.”

45 Yesu aa basɩ gɛɛ teŋ, Wɩɩsɩ teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, ɩ aa ko kɩ basɩ wɩya no, ɩ aa kɩ tʋʋsɩ ma mɛ rɛ gɛɛ.” 46 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Mamaa Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla mɛ, ma sɩ na tʋwara yʋga. Ma aa kpa kyʋgɩyoho rɛ a kyʋgɩ nala, ba bɩl lɔlɔ ba kyʋŋ. Aŋka ma tɩɩ mɛ bɩ sɩ laa nyʋwa pɛ ba tɩyaŋ mʋhʋ mɛ dɩ ba wuwo kyʋŋ kyʋgɩsɩ hʋ. 47 Ma sɩ na tʋwara yʋga! Ma aa saa bilweliye rɛ a we Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ tɩɩ ma naabaala aa kpʋwa. 48 Nyɛ daga anɩɩ ma laa di anɩɩ wɩɩ hʋ ma naabaala aa yaa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. Beewɩya, ba kpʋʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ rɛ, ma mɛ saa bilni we ba. 49 Wɩɩ no wɩya, Wɩɩsɩ wɩgyʋŋ tɩyaŋ, ʋ basa rɛ a baa, ‘Ŋ sɩ ta ŋ tɩŋdaala abee ŋ kpambɩsɩ dɩ ba mʋ ba lee. Ba sɩ kpʋ ba badɔmɔŋ aŋ dɔgɩsɩ ba badɔmɔŋ mɛ.’ 50 Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ gyɩnaŋ nala akuu Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ ba aa kpʋwa a lɩɩ dʋnɩya piili tɩyaŋ buloŋ wɩya, 51 a lɩɩ saŋa hʋ ba aa kpʋʋ Abɛl a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ ba aa kpʋʋ Zakarɩya Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ gyaŋwuwo tɩyaŋ, kogu hʋ tɩyaŋ ba aa kpa kɩna a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ kɩ tɩya Wɩɩsɩ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩɩ paga tɩyaŋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ gyɩnaŋ nala buloŋ kɩŋkaŋ akuu nala no buloŋ wɩya. 52 Mamaa Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, ma mɛ sɩ na tʋwara yʋga! Ma kaŋ dɩya hʋ nala aa sɩ gyʋʋ a na wɩgyʋŋ lara rɛ, aŋ lɩɩ saafɩɩbiye hʋ faŋa. Ma tɩɩ bee kyɛ dɩ ma gyʋʋ dɩya hʋ aŋ pɔ dɩ nala hʋ aa kyɛ dɩ ba gyʋʋ mɛ ta gyʋwa.”

53 Yesu aa basɩ wɩya no tɩya ba ko teŋ, aŋ kɩ lɩɩ, Wɩɩsɩ teŋ dɩdagɩla hʋ abee Farasiima hʋ piili kɩ basɩ ʋ wɩya abee baaŋ, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩgyamaa. 54 Beewɩya ba fa aa kyɛ dɩ ʋ baaŋ sii rɛ dɩ ʋ basɩ wɩɩ kyogi Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ, dɩ ba tɩŋ doŋ kana ʋ.

12

Yesu baa dɩ gyambatɩmma kɩ gyɩma

Matiwu 10.26-27

1 Gyamaa hʋ gyɩ aa ko laŋŋɩ Yesu lee gyɩ bɩ kyalla, lee hʋ buloŋ gyɩ su abee nala, haalɩ ba kɩ fɩrɩgɩ dɔmɔŋ lee buloŋ. Ɛɛ rɛ Yesu laa sɩya basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ ma weliŋ abee Farasiima hʋ wɩya, beewɩya ba yaa minaafigi tɩmma rɛ. Ba wɩdagɩya kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl. (Dɩ ɩ rɛ kpaa ʋ mʋhʋ mɛ we kɩna tɩyaŋ, ka ba aa sii pʋʋsɩ rɛ). 2 Wɩɩ buloŋ aa faŋa, ʋ sɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ dɩ nala nɩɩ ʋ. 3 Wɩɩ hʋ buloŋ mɛ ba aa basa bilhuu tɩyaŋ, ba sɩ nɩɩ ʋ pʋlʋŋ tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ buloŋ mɛ ba aa miŋse basɩ dɩya tɩyaŋ, ba sɩ gyɩŋ heeli basɩ ʋ salnɩ nyuni tɩyaŋ.”

Ma kɩ fá Wɩɩsɩ aŋ ta kɩ fáá nihuwobiŋ

Matiwu 10.28-33

4 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Ŋ kyaŋsɩ, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma ta kɩ fáá nal hʋ aa sɩ wuwo kpʋ ma teŋbiye dʋŋ, aŋ bɩ sɩ wuwo yaa ma wɩbɔŋ buloŋ pɛ. 5 Ŋ sɩ daga ma nal hʋ aa maga dɩ ma kɩ fá. Ma kɩ fá Wɩɩsɩ, beewɩya ʋ rɛ kaŋ dee ʋ aa sɩ wuwo kpʋ ma, aŋ bɩl kaŋ dee mɛ ʋ aa sɩ wuwo kpa ma we diŋ tɩyaŋ. Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ʋ rɛ maga dɩ ma kɩ fá ʋ. 6 Ma aa kpa kokosi bɔnɔŋ nɛ a yallɩ kobo balɩya dʋŋ. Amɛ Wɩɩsɩ kɛ bee yeŋŋi ba tɩyaŋ kɩdɩgɩ mɛ wɩya. 7 Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ wɩɩ buloŋ wɩya yaa ma kambɩŋ, beewɩya Wɩɩsɩ paalɩ gyɩŋ ma nyupʋna mɛ gba nyʋwa rɛ. Wɩɩsɩ lee tɩyaŋ, ma kɩdɩgɩ buloŋ kaŋ tɔnɔ te kokogyamaa rɛ. 8 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa sɩ suri ʋ nyʋwa gyamaa tɩyaŋ a baa dɩ ʋ yaa ŋ hatɩnna rɛ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ basɩ gɛɛ tɩɩ tɩya ʋ Wɩɩsɩ malɩkasɩ sɩya tɩyaŋ. 9 Amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa vɩya ŋ wɩya gyamaa tɩyaŋ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ vɩya ʋ wɩya Wɩɩsɩ malɩkasɩ sɩya tɩyaŋ. 10 Nal hʋ buloŋ aa basɩ wɩbɔŋ a tɩya mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, Wɩɩsɩ sɩ kpa kyɛ ʋ, amɛ nal hʋ buloŋ aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ kpa kyɛ ʋ tɩɩna.

11 Dɩ ba aa rɛ kaŋ ma gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ, koo a kaŋ ma mʋ kuworo abee nɩhɩyasɩ sɩya dɩ ba di ma sarɩya, ma ta leŋ dɩ ma bembiye kɩ sii abee gɛɛ ma aa sɩ basɩ a laa ma tɩɩ, koo wɩɩ kɛ buloŋ ma aa sɩ basɩ. 12 Saŋa hʋ tɩɩ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ sɩ daga ma wɩɩ hʋ ma aa sɩ basɩ.”

Yesu maga kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ aa yaa bambugi namaga

13 Yesu fa aa basɩ wɩya kɩ tɩya nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ, baal kɩdɩgɩ sii basɩ tɩya ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, á kuwo sʋba rɛ aŋ ka ʋ kyaŋ. Ŋ aa sʋla ɩ dɩ ɩ basɩ tɩya ŋ maana dɩ ʋ kaŋ kyaŋ hʋ kpaa, a kpa ŋ tol tɩya ŋ.” 14 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ bagyʋwa, aŋnɛ rɛ lɩɩ ŋ dɩ ŋ di ma wɩɩ no sarɩya, koo dɩ ŋ kaŋ ma kuwo kyaŋ kpaa ma.” 15 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩma weliŋ, a pɔ dɩ ma ta kaŋ tɩbal ma kɩna kyɛyɩ tɩyaŋ. Dɩ nal lɛ kyo ʋ kaŋ kɩna mɔɔgɛɛ buloŋ mɛ, amɛ kɩna hʋ daa aa tɩya ʋ mɩɩbol.”

16 Doŋ nɛ Yesu yaŋ maga namaga no tɩya ba a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ a kaŋ kɩna weliŋ a biŋ ʋ baga. Ʋ baga hʋ kɩna mɛ yaa weliŋ. 17 Ɛɛ rɛ ʋ gyɩ kɩ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, ‘Ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa? Ŋ bɩ kaŋ lee ŋ aa sɩ we ŋ kɩna no buloŋ.’ 18 Doŋ nɛ ʋ liisi ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, ‘Nyɛ rɛ ŋ sɩ yaa! Ŋ sɩ kyeŋŋi ŋ busolo ŋ aa kana, aŋ marɩ saa kɩbala, a yaŋ kpa ŋ panyʋwa kɩna hʋ buloŋ a we doŋ. 19 Aŋka dɩ ŋ yaŋ basɩ tɩya ŋ tɩɩ a baa, ‘Ŋ yaa nyusʋŋtɩɩna rɛ! Ŋ biŋ kɩna rɛ yʋga. Ŋ sɩ yaa bɩŋgyamaa dɩ ŋ bɩ kyɛɛ kɩŋ buloŋ lɔlɔ. Ŋ sɩ ta gyɩya, a di kɩna aŋ nyʋwa vɔgɔ abee teŋfɩyɛlʋʋ.’ 20 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ, ‘Ɛɛ dɔŋ bambugi! Tebine no buloŋ ŋ sɩ laa ɩ mɩɩbol ɩ lee. Ka dɩ á na nal hʋ aa sɩ tɩŋ kɩna hʋ ɩ aa kyɛɛ biŋ.’ 21 Yesu aa maga namaga hʋ teŋ, ʋ baa, ‘Nala hʋ buloŋ aa kyɛɛ kɩna biŋ ba tɩɩ wɩya, ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ baal no, beewɩya ba bɩ yaa kɩna tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ.”’

Yesu daga nala dɩ ba yelli Wɩɩsɩ

Matiwu 6.25-34

22 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ɛɛwɩya, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma ta leŋ kɩdiiliye hʋ ma aa sɩ di a kaŋ mɩɩbol wɩya kɩ dɔŋ ma, a ta leŋ dɩ gannɩ hʋ mɛ ma aa sɩ kpa we ma tenni wɩya mɛ kɩ dɔŋ ma. 23 Ma mɩɩbol lɛ yaa sɩfɩyaŋ a te kɩdiiliye, ma tenni wɩya mɛ yaa sɩfɩyaŋ a te gannɩ. 24 Ma na digibiisi! Ba bee pala, ba bɩ kaŋ busolo mɛ a kɩ we kɩdiiliye, ka Wɩɩsɩ kɩ dɩyɛsɩ ba. Amɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, mamaa rɛ kaŋ tɔnɔ kɩŋkaŋ buloŋ a te digibiisi. 25 Dɩ mamaa rɛ leŋ kɩna no wɩya kɩ dɔŋ ma kɛ, ma kɩbee rɛ sɩ wuwo kuu ɛɛ wɩya a kaŋ kyɛdɩgɩ mɛ gba pɛ ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, dɩ ʋ kyɛsʋʋ rɛ pele. 26 Dɩ mamaa rɛ yaŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ kyɛdɩgɩ mɛ pɛ ma mɩɩbol tɩyaŋ dɩ ma kyɛyɛ rɛ pele, bee rɛ tɩŋ ma leŋ kɩna no wɩya kɩ dɔŋ ma? 27 Ma na tɩɩfɩɩla! Ba bee tʋŋ tʋma, ba bɩ sʋwa gannɩ mɛ kɩ laalɩ, amɛ ba weliye rɛ kɩŋkaŋ. Saŋa hʋ Kuwori Solomɔn fa aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ʋ fa kaŋ kɩna rɛ weliŋ. Amɛ ʋ gannɩ mɛ gba fa bɩ weliye maga tɩɩfɩɩla no. 28 Wɩɩsɩ rɛ aa leŋ ɔhɔ nyʋ, a waa, a weliye, ka ba aa bee pɩɩsɩ aŋ hɩla, ba kpa diŋ nyɔgɔ ta. Dɩ Wɩɩsɩ rɛ aa wuwo leŋ ɔhɔ weliye gɛɛ, bee rɛ tɩŋ ma kɩ bɩɩnɩ anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo tɩya ma ma teŋbii kɩna? Ma bɩ laa Wɩɩsɩ di yʋga! 29 Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ kɩna hʋ ma aa sɩ di abee kɩna hʋ ma aa sɩ nyʋwa wɩya dʋŋ kyɩl ma. 30 Nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ dʋnɩya no tɩyaŋ, ba aa rɛ aa lʋga kɩ kyɛ kɩna no. Ma Kuwo Wɩɩsɩ gyɩma anɩɩ ma aa kyɛ kɩna no rɛ. 31 Ɛɛwɩya, ma laa sɩya leŋ dɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya kyɩl ma. Ʋ sɩ kpa ma kɩkyɛɛlɩya buloŋ pɛ tɩya ma.”

Wɩɩsɩbee dʋwa

Matiwu 6.19-21

32 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Ma nala hʋ aa tɩŋa ŋ, ma bɩ yʋga, amɛ ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ma Kuwo Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛla rɛ ʋ aa sɩ leŋ ma di wɩɩsɩbee koro. 33 Ma kpa ma kɩna buloŋ yallɩ a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba. Ma kɩ kyɛ kɩna hʋ aa bee kyogi a biŋ ma tɩɩ Wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Doŋ nɛ ba bɩ sɩ teŋ, beewɩya gaal tuwo doŋ aa sɩ gaa ba, tuyi mɛ tuwo doŋ aa sɩ di ba. 34 Lee hʋ ɩ sɩfɩyaŋ kɩna aa wee, doŋ nɛ ɩ hakɩla mɛ aa we.

35 Ma kɩrɩsɩ ma tɩɩ ma weliŋ, a yaa siri pɔ wɩɩ hʋ buloŋ aa sɩ ko ma tɩyaŋ. 36 Ma kɩɩ gɛɛ anɩɩ dɩya tʋŋtʋnnɩ weliye aa kyol ba fɩŋtɩŋsɩ a hɔŋ kɩ gyegili ba dɩya tɩɩna dɩ ʋ lɩɩ hafalɩɩ gbɩyala ko. Dɩ ʋ rɛ ko saŋa buloŋ mɛ, a ŋmaa boro hʋ, ba sɩ kaŋ suri tɩya ʋ lagɩ lagɩ. 37 Ʋ sɩ yaa wɩwelii rɛ a tɩya tʋŋtʋnna hʋ dɩ ba dɩya tɩɩna hʋ rɛ ko puu ba dɩ ba hɔŋ kɩ gyegili ʋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ʋ sɩ wuri ʋ gabal, aŋ leŋ dɩ tʋŋtʋnna hʋ hɔŋ dɩ ʋ yaa kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di. 38 Dɩ ʋ rɛ mɩɩgɩ ko tekere koo saŋa kɛ buloŋ, aŋ ko puu ba dɩ ba hɔŋ kɩ gyegili ʋ, ʋ sɩ yaa wɩwelii rɛ kɩŋkaŋ a tɩya ba. 39 Ma bɩɩnɩ wɩɩ no na weliŋ! Dɩ nal lɛ gyɩŋ saŋa hʋ gaala aa sɩ ko gaa ʋ dɩya kɩna, ʋ sɩ bara doo a hɔŋ pɔ ʋ dɩya hʋ dɩ gaala hʋ ta ko gaa ʋ kɩna. 40 Ma mɛ yaŋ yaa siri, beewɩya, mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ ko saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa bɩ yɩyɛla.”

Tʋŋtʋnnɩ hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ abee tʋŋtʋnnɩ hʋ aa bɩ kaŋ wɩtɩɩ

Matiwu 24.45-51

41 Ɛɛ rɛ Piita pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Tɩɩna, á dʋŋ nɛ ɩ maga namaga no kɩ tɩya koo, ɩ maga kɩ tɩya nal buloŋ nɛ?” 42 Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, “Kɩbee rɛ yaŋ yaa tʋŋtʋnnɩ hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ abee wɩgyʋŋ? Ʋ rɛ yaa nal hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa lɩya dɩ ʋ kɩ deŋ ʋ dɩya, aŋ pɛ kɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ mɛ kɩdiiliye saŋa hʋ ʋ aa maga dɩ ʋ tɩya ba. 43 Dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ rɛ aa yaa wɩya hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa daga ʋ dɩ ʋ yaa, ʋ teŋ sɩ fɩyɛlɩ saŋa hʋ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 44 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ kpa ʋ kɩna buloŋ we tʋŋtʋnnɩ no nosi tɩyaŋ dɩ ʋ kɩ deŋ. 45 Amɛ dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ rɛ ko liisi ʋ tɩya tɩyaŋ anɩɩ ʋ dɩya hʋ tɩɩna sɩ pɩɩsɩ, ka dɩ ʋ piili kɩ dɔgɩsɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ, ba baala abee haana buloŋ, aŋ kɩ di kɩdigalma, a nyʋwa sɩŋ kɩ bugo, 46 Kyɛɛ hʋ tʋŋtʋnnɩ no aa bɩ yɩyɛla abee saŋa hʋ ʋ aa bɩ gyɩma, haŋ kyɛɛ hʋ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ mɩɩgɩ ko. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ kana ʋ, a dɔgɩsɩ ʋ weliŋ, aŋ kile ʋ ta, a leŋ dɩ ʋ na tʋwara hʋ nala hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ di aa sɩ na. 47 Tʋŋtʋnnɩ hʋ aa gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa aŋ bɩ yaa siri dɩ ʋ yaa haŋ wɩɩ hʋ, ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ vɩɩrɩ ʋ kɩŋkaŋ. 48 Amɛ tʋŋtʋnnɩ hʋ aa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa, aŋ yaa wɩɩ hʋ aa maga dɩ ba vɩɩrɩ ʋ mɛ, ba sɩ vɩɩrɩ ʋ mʋhʋ. Dɩ ba kpaa kɩna yʋga a tɩya nal dɩ ʋ kɩ deŋ, ba sɩ kɩ kyɛ kɩna yʋga rɛ a lɩɩ ʋ lee. Dɩ ba kpaa kɩna yʋga kɩŋkaŋ mɛ a tɩya nal dɩ ʋ kɩ deŋ, ba sɩ kɩ kyɛ kɩna yʋga kɩŋkaŋ a lɩɩ ʋ lee.”

Nala sɩ kuu Yesu wɩya a porigi dɔmɔŋ

Matiwu 10.34-36

49 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Ŋ ko dɩ ŋ we dʋnɩya diŋ nɛ. Ŋ kɛ wɩkyɛɛlɩɩ rɛ fa gba yaa dɩ diŋ hʋ fa piili kɩ di lagɩlagɩ no. 50 Nɩɩfori kɩdɩgɩ rɛ we doŋ ba aa sɩ fo ŋ. Dɩ ba aa rɛ bɩ foo ŋ teŋ, ŋ hakɩla bɩ sɩ pɩŋ lɩdɩgɩ. 51 Ma bɩɩna anɩɩ fɩyɛlʋʋ rɛ ŋ kaŋ ko dʋnɩya? Fɩyɛlʋʋ daa! Ŋ ko rɛ dɩ nala kuu ŋ wɩya a porigi dɔmɔŋ. 52 A lɩɩ gyɩnaŋ kaŋ kɩ mʋ, dɩ dɩɩdɩgɩ nala rɛ yaa bɔnɔŋ a we doŋ, ba sɩ porigi dɔmɔŋ, dɩ boto kɩŋ yaa kɩdɩgɩ, dɩ balɩya kɩŋ mɛ yaa kɩdɩgɩ. Nala boto hʋ sɩ yaa nyʋʋdɩgɩ, a kaŋ nala balɩya hʋ kɩ kaa kaasɩ. 53 Kuwoma bee ba biibaala sɩ gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ, dɩ nɩmma bee ba toliye mɛ gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ. Balama nɩmma bee ba biihaana sɩ gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ.”

Ʋ maga dɩ ma gyɩŋ saŋa hʋ wɩya no aa sɩ yaa rɛ

Matiwu 16.2-3

54 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Dɩ mamaa rɛ ko na taala sɩŋ ma dosɩɩ tɩyaŋ, ma aa baa dɩ duwoŋ aa kyɛ dɩ ʋ nɩɩ rɛ. Duwoŋ mɛ kɔnɩ aa nɩɩ rɛ. 55 Dɩ mamaa rɛ bɩl ko na puwo lɩɩ fuwomemii dɩɩlaŋ, ma aa baa dɩ lee sɩ nɩma. Lee mɛ kɔnɩ aa nɩma rɛ. 56 Minaafigi tɩmma! Ma aa wuwo deŋ taŋha rɛ a deŋ wɩɩsɩnyuu mɛ a wuwo daga wɩɩ hʋ aa sɩ yaa. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ma bɩ sɩ wuwo gyɩŋ wɩya hʋ aa yaa dʋnɩya tɩyaŋ lagɩlagɩ no memii?”

Dɔmɔŋ mɩɩgɩ marɩɩ

Matiwu 5.25-26

57 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Ma aa gyɩŋ wɩɩ hʋ aa maga dɩ ma yaa, bee rɛ tɩŋ ma aa bee yaa ʋ? 58 Dɩ nal lɛ sama ɩ, a kana ɩ kɩ mʋ sarɩya lidiilii, yaa kuwokeri dɩ ma basɩ wɩɩ hʋ we dɔmɔŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ aŋ na pele. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ kana ɩ tarɩ mʋ sarɩdiil lee, dɩ ʋ mɛ kpa ɩ we porisi noŋ tɩyaŋ dɩ ba kana ɩ mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ. 59 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ba bɩ sɩ lɩɩ ɩ dɩya no tɩyaŋ, see dɩ ɩ tuŋ kyɩŋ hʋ ba aa kere tɩya ɩ teŋ.”

13

Yesu basɩ tɩya nala dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ

1 Yesu ha gyɩ aa basɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ gɛɛ rɛ, nala badɔmɔŋ basɩ tɩya ʋ gɛɛ hʋ Pilato gyɩ aa leŋ ba kpʋ Galili tɩmma badɔmɔŋ. Galili tɩmma no gyɩ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ rɛ, a kpa kɩna kɩ sʋla Wɩɩsɩ, ka Pilato gyɩ kpʋ ba. 2 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma bɩɩna anɩɩ gɛɛ hʋ Pilato gyɩ aa kpʋʋ Galili tɩmma no daga anɩɩ ba aa rɛ yaa wɩbɔmɔ a te Galili tɩmma buloŋ koo? 3 Aayɩ, ɛɛ daa. Dɩ mamaa rɛ bɩ bɩrɩma lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, ma buloŋ mɛ sɩ sʋba. 4 Ka dɩɩdolii hʋ gyɩ aa tele ŋmaa nala fi abee kyori hʋ kpʋ Silom tɩyaŋ, ma bɩɩna anɩɩ ba aa rɛ yaa wɩbɔmɔ a te nala hʋ buloŋ gyɩ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ koo? 5 Aayɩ, ɛɛ daa. Ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, dɩ ma bɩ bɩrɩma lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, ma buloŋ mɛ sɩ sʋba.”

Tɩya hʋ aa bee nɔnɔ namaga

6 Ɛɛ rɛ Yesu maga namaga tɩya ba a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ pɔɔ tutogo ʋ baga tɩyaŋ. Nyɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ ʋ mʋ dɩ ʋ tɔrɩ ʋ nɔnɔ dɩ tɩya hʋ bɩ nɔnɔ. 7 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ bagɩdaal hʋ a baa, ‘Bɩsɩ boto rɛ nyɛ tɩya no aa bɩ nɔnɔ. Ʋ maga dɩ ɩ ŋmana ʋ ta rɛ, beewɩya ʋ sɩŋ tɔ lee waasʋ rɛ.’ 8 Doŋ nɛ bagɩdaal hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, leŋ dɩ ʋ ha sɩŋ bɩndɩgɩ pɛ dɩ á na. Ŋ sɩ hulo baarɩ ʋ memii, a we nɔbɩŋ. 9 Bɩna dɩɩlaŋ dɩ ʋ rɛ ko nɔnɔ, ʋ yaa wɩwelii rɛ. Amɛ dɩ ʋ rɛ ko bɩ nɔnɔ, ɛɛ kɛ ɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ŋ ŋmaŋ ta.”’

Yesu tɩɩbɩ haaŋ kɩdɩgɩ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ

10 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu gyɩ aa daga nala Wɩɩsɩ wɩya gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya tɩyaŋ nɛ. 11 Dɩ haaŋ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ. Gyɩŋbɔŋ nɛ gyɩ kana ʋ, a kpa wɩɩla we ʋ, ʋ wɩɩlɩ gɛɛ bɩsɩ fi abee kyori. Wɩɩla hʋ gyɩ leŋ ʋ gʋla rɛ, a bɩ wuwo sii sɩŋ kɩ tannɩ. 12 Yesu aa naa haaŋ hʋ, ʋ yɩrɩ ʋ a baa, “Haŋtolibiye, ɩ wɩɩla hʋ lɩɩ ɩ tɩyaŋ nɛ.” 13 Ɛɛ rɛ ʋ kpa ʋ nosi a dɔbɔ haaŋ hʋ tɩyaŋ. Haaŋ hʋ tɩɩ sii tannɩ haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, aŋ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. 14 Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ nɩhɩyawʋ na baaŋ Yesu nyuu tɩyaŋ akuu ʋ aa tɩɩbɩ nala Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩya. Aŋ mɩɩgɩ basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Kyɛyɛ badʋ rɛ we doŋ a maga dɩ á kpa kɩ tʋŋ tʋma. Kyɛyɛ no badʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ, ma sɩ wuwo ko dɩ ba tɩɩbɩ ma, amɛ kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɛ daa.” 15 Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɛɛ dɔŋ minaafigi tɩmma! Ma kɩbee rɛ we doŋ aa bɩ sɩ puri ʋ nɔpalɩya koo ʋ kokumo a kaŋ mʋ dɩ ba nyʋwa nɩɩ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? 16 Haaŋ no yaa Abɩraham doho nal lɛ. Sɩtaanɩ kana ʋ vʋwa biŋ bɩsɩ fi abee kyori. Ʋ yaŋ bɩ maga dɩ á laa ʋ ta Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo?” 17 Yesu aa basɩ gɛɛ, hɩɩsɩ kaŋ ʋ dɔmɔ hʋ buloŋ, aŋka nɩkaalɩya hʋ kɛ tenni fɩyɛlɩ wɩmagɩla hʋ Yesu aa yaa wɩya.

Yesu maga namagɩsɩ balɩya a daga ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ koro hʋ aa kɩya

Matiwu 13.31-33;Maakɩ 4.30-32

18 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, “Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ koro hʋ kɩɩ? Bekiŋ nɛ ŋ sɩ kpa ʋ magɩsɩ? 19 Ʋ kɩɩ kɩdoho kɩdɩgɩ bii aa muro kɩŋkaŋ nɛ ba kɩ yɩrɩ masɩtadɩ. Baal kɩdɩgɩ kpa doho ʋ baga tɩyaŋ. Ʋ nyʋ, a waa, a bɩrɩmɩ tɩɩbal. Ɛɛ rɛ digibiisi ko sʋwa ba gyannɩ ʋ naasɩ tɩyaŋ.”

20 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, “Bekiŋ nɛ ŋ bɩl sɩ kpa Wɩɩsɩ koro hʋ magɩsɩ? 21 Wɩɩsɩ koro hʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl haaŋ aa kpaa we paanʋʋ muŋ kʋrʋba bʋto tɩyaŋ. Mʋhʋ ko kɩ pɛ dɩ paanʋʋ muŋ hʋ sii pʋwarɩ su tahaŋbal.”

Dimbeenyʋwa hʋ aa bɩ gyalɩya

Matiwu 7.13-14,21-23

22 Yesu gyɩ sii kɩ mʋ Gyerusalɛm nɛ, a gɔllɩ tɩŋ tɔnɩ hʋ buloŋ aa we doŋ dɩɩlaŋ, a kɩ daga nala Wɩɩsɩ wɩya. 23 Ɛɛ rɛ nal kɩdɩgɩ ko pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Á Tɩɩna, nala baŋmana dʋŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ laa ta koo nɩgyamaa rɛ ʋ sɩ laa ta?” 24 Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Dɩ mamaa rɛ aa kyɛ dɩ ma gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ, ma yaa sɩfɩyaŋ a wuwo tɩŋ dimbeenyʋwa hʋ aa bɩ gyalɩya a gyʋʋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nala yʋga sɩ lʋga dɩ ba tɩŋ doŋ gyʋʋ, amɛ ba bɩ sɩ wuwo. 25 Kyɛɛ kɩdɩgɩ dɩya hʋ tɩɩna sɩ kaŋ ʋ dimbee tɔ. Ka dɩ ma ko sɩŋ gyaŋhala tɩyaŋ, a kɩ ŋmaa boro hʋ a baa, ‘Á Tɩɩna, kaŋ dimbeenyʋwa hʋ suri tɩya ma.’ Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ basɩ tɩya ma a baa, ‘Ŋ kɛ bɩ gyɩŋ ma lee buloŋ tɩyaŋ.’ 26 Ɛɛ rɛ ma mɛ sɩ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Á beel-ɩ buloŋ nɛ fa we doŋ, a laŋŋɩ kɩ di kɩna. Ɩ gba daga ma wɩya yʋga á bee tɩyaŋ mɛ.’ 27 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl sɩ basɩ tɩya ma a baa, ‘Ŋ baa ŋ bɩ gyɩŋ lee hʋ ma aa lɩya. Ma fasɩ lɩɩ ŋ sɩya tɩyaŋ. Ɛɛ dɔŋ nɩbɔmɔ!’ 28 Kyɛɛ kɩdɩgɩ ma sɩ na Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ, abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala buloŋ, dɩ ba hɔŋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, ka dɩ ma kɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ wii sɩnɩɩl, a kyaŋ ma nyɩŋa, aŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ doŋ. 29 Nala sɩ lɩɩ dʋnɩya logiŋ logiŋ buloŋ a gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ, a hɔŋ kɩ di kɩna aŋ kɩ gbɩyalɩ. 30 Wɩtɩɩ rɛ, nala aa yaa nɩbiisi gyɩnaŋ, ba sɩ mɩɩgɩ ko yaa nɩbala, ka dɩ nala mɛ aa yaa nɩbala gyɩnaŋ mɩɩgɩ ko yaa nɩbiisi.”

Yesu kyo Gyerusalɛm nala

Matiwu 23.37-39

31 Saŋa no tɩɩ tɩyaŋ nɛ Farasiima badɔmɔŋ mʋ Yesu lee, a basɩ tɩya ʋ a baa, “Ʋ maga dɩ ɩ lɩɩ Galili paalʋʋ tɩyaŋ nɛ, beewɩya Kuwori Hɛrɔtɩ aa kyɛ dɩ ʋ kpʋ ɩ rɛ.” 32 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma mʋ basɩ tɩya haŋ badarɩ hʋ, dɩ ŋ aa kile gyɩŋbɔmɔ rɛ nala tɩyaŋ, aŋ kɩ tɩɩbɩ nala mɛ daha gyɩnaŋ abee kyiye, dɩ kyiyetuwo rɛ ŋ sɩ teŋ ŋ tʋma. 33 Abee gɛɛ buloŋ, ʋ maga dɩ ŋ we ŋmanɩɩ tɩyaŋ nɛ gyɩnaŋ abee kyiye abee kyiyetuwo buloŋ, a kɩ mʋ Gyerusalɛm. Beewɩya, ka doŋ dʋŋ tɩyaŋ nɛ ba foŋ kɩ kpʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala buloŋ. 34 O! Gyerusalɛm tɩmma! Mamaa rɛ aa kpʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ buloŋ, aŋ paa bʋwa kɩ yaga nala hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa tɩma dɩ ba ko ma lee. Ŋ lʋga rɛ dɩ ŋ fa kaŋ ma buloŋ ko laŋŋɩ dɔmɔŋ, a kyige tɔ ma anɩɩ gyimii aa kyige tɔ ʋ biisi gɛɛ, ka ma bɩ laa. 35 Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ baanɩ ma bee tɩya ma rɛ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma bɩl bɩ sɩ na ŋ a kaŋ kɩ mʋ kyɛɛ hʋ ma aa sɩ na ŋ a baa, ‘Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli nal hʋ aa ko á Tɩɩna Wɩɩsɩ feŋ tɩyaŋ.”’

14

Yesu bɩl tɩɩbɩ nal Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ

1 Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu mʋ dɩ ʋ di kɩna Farasiima nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ dɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, a kɩ deŋ dɩ ba na wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ yaa. 2 Dɩ baal kɩdɩgɩ naasɩ bee ʋ nosi buloŋ aa pʋʋsa mɛ gyɩ we doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii kpa mʋ Yesu lee. 3 Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima hʋ a baa, “Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩya ŋmanɩɩ dɩ á kɩ tɩɩbɩ nala Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo gɛɛ ŋmanɩɩ tuwo?” 4 Ba buloŋ tallɩ ba nyʋʋsɩ. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ baal hʋ, a tɩɩbɩ ʋ aŋ leŋ ʋ mʋ dɩya. 5 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma kɩbee biye koo ʋ nʋhʋ rɛ sɩ tele kɔlʋŋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, dɩ ʋ tɩɩna vɩya ʋ lɩyɩ?” 6 Ʋ aa basɩ nyɛ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ wuwo laa wɩɩ basɩ.

Yesu basɩ á tɩɩ kaŋ hʋwɔlɩɩ abee bɔnyɛ wɩya

7 Doŋ nɛ Yesu na dɩ nala hʋ ba aa yɩra ko gyʋʋ bagɩsɩ lɩɩ nɩbala lɩhɔnɩya a kɩ hɔŋ. Ɛɛ rɛ ʋ maga namaga no tɩya ba a baa, 8 “Dɩ ba yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko laŋŋɩbal, ta laa sɩya mʋ bagɩsɩ lɩɩ nɩbal lɩhɔnɩɩ a hɔŋ. Kapuwo ba yɩrɩ nal mɛ aa te ɩ rɛ dɩ ʋ ko laŋŋʋʋ hʋ. 9 Ɛɛwɩya, nal hʋ aa yɩrɩ ma sɩ wuwo ko basɩ tɩya ɩ a baa, ‘Sii ka dɩ nal no hɔŋ ɩ lɩhɔnɩɩ hʋ.’ Dɩ gɛɛ rɛ yaa, ɩ sɩ na dɩ ʋ yaa ɩ hɩɩsɩ, beewɩya, ɩ aa mɩɩgɩ ɩ mʋ hɔŋ nɩbiisi lɩhɔnɩɩ rɛ. 10 Ɛɛwɩya, dɩ ba aa rɛ ko yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko laŋŋɩbal, dɩ ɩ ko mʋ, laasɩya mʋ hɔŋ nɩbiisi lɩhɔnɩɩ. Dɩ nal hʋ aa yɩrɩ ɩ hʋ rɛ ko na ɩ, ʋ sɩ basɩ tɩya ɩ a baa, ‘Ŋ kyana, sii ko hɔŋ lɩhɔŋwelii no.’ Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ʋ tɩya ɩ yohuŋ nɛ gɛɛ nala hʋ buloŋ sɩya tɩyaŋ. 11 Nal hʋ buloŋ aa gyigisi ʋ tɩɩ, Wɩɩsɩ sɩ kana ʋ hʋwɔlɩ. Nal hʋ mɛ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ yohuŋ.”

12 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nal hʋ aa yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko di kɩdiiliye hʋ a baa, “Dɩ ɩ rɛ ko yaa kɩdiiliye, ta yɩrɩ ɩ kyaŋsɩ koo ɩ naabalɩya, koo ɩ lʋlla, koo ɩ dɔŋtɩŋsɩ kɩna tɩmma. Beewɩya ba mɛ sɩ wuwo maakyiye yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko di kɩdiiliye ba lee a tuŋ ɩ kyɩŋ. 13 Dɩ ɩ ko baa ɩ yɩrɩ nala dɩ ba ko gbɩyalɩ gbɩyala, a di kɩdiiliye, yɩrɩ nyaaba abee gbarɩga abee nala naasɩ koo nosi aa sʋba abee nyʋlɩma buloŋ. 14 Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ pɛ ɩ tɩyaŋ, beewɩya ba aa rɛ bɩ sɩ wuwo tuŋ ɩ kyɩŋ. Wɩɩsɩ sɩ tuŋ ɩ kyɩŋ kyɛɛ hʋ tɩpʋlʋŋ tɩmma aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ.”

Yesu maga laŋŋɩbal namaga

Matiwu 22.1-10

15 Yesu aa basɩ wɩɩ no, ɛɛ rɛ nala hʋ aa hɔŋ kɩ di kɩna hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, “Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa sɩ di kɩna Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ.”

16 Ɛɛ rɛ Yesu maga namaga no a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ sii yɩrɩ laŋŋɩbal, a leŋ ba yaa kɩdiiliye su lee buloŋ. 17 Kɩdiiliye hʋ gyɩ aa ko yaa siri, ʋ tɩŋ ʋ tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ basɩ tɩya nala hʋ ʋ aa yɩra anɩɩ wɩɩ buloŋ yaa siri rɛ, dɩ ba kɩ ko. 18 Ʋ aa mʋʋ yɩrɩ ba, ba buloŋ vɩya, ka kɩdɩgɩ buloŋ kɩ daga wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ bɩ sɩ wuwo mʋ. Laa sɩya nal hʋ baa, ‘Baga rɛ ŋ yɔbɔ a kɩ kyɛ dɩ ŋ mʋ na. Ɛɛwɩya, ŋ aa sʋla ɩ rɛ, ŋ bɩ sɩ wuwo ko.’ 19 Kɩdɩgɩ mɛ baa, ‘Nɔpalɩya tʋŋnyʋwa bʋnɔŋ nɛ ŋ yɔbɔ a kɩ kyɛ dɩ ŋ kaŋ mʋ pala na. Ɛɛwɩya, sʋlɩɩ rɛ, ŋ mɛ bɩ sɩ wuwo ko.’ 20 Kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ baa, ‘Kyɛɛ no rɛ ŋ kpaa haaŋ. Ɛɛ wɩya ŋ mɛ bɩ sɩ wuwo ko.’ 21 Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ hʋ mɩɩgɩ mʋ basɩ tɩya ʋ nɩhɩyawʋ hʋ. Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Lɩɩ lagɩlagɩ, a mʋ ŋmaŋbala hʋ nyʋʋsɩ abee bee hʋ tɩyaŋ ŋmaŋbiisi buloŋ, a yɩrɩ nyaaba abee gbarɩga abee nyʋlɩma, abee nala hʋ naasɩ abee ba nosi aa sʋba buloŋ.’ 22 Lagɩlagɩ dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ lɩya rɛ, a yɩrɩ nala hʋ buloŋ ba ko gyʋʋ. Ka ʋ gyʋʋ basɩ tɩya ʋ nɩhɩyawʋ hʋ anɩɩ nala hʋ ko rɛ, dɩ amɛ lee ha kaa rɛ. 23 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Bɩl lɩɩ mʋ bagɩsɩ ŋmaŋsɩ abee bagɩsɩ hʋ tɩɩ, a yɩrɩ nala dɩ ba ko gyʋʋ, dɩ dɩya hʋ su.’ 24 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nala hʋ ŋ aa laa sɩya yɩrɩ hʋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ nyʋwa paalɩ bɩ sɩ dige kɩdiiliye no.”

Yesu hal tɩŋɩɩ memii

Matiwu 10.37-38

25 Yesu bɩl aa lɩɩ kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ, nɩgyamaa sii paa tɩŋa ʋ hal. Nyɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, 26 “Dɩ nal buloŋ nɛ sɩ ko ŋ lee, see dɩ ʋ tɩɩna kyo ŋ a te gɛɛ ʋ aa kyo ʋ kuwo abee ʋ naa, abee ʋ haaŋ bee ʋ balɩya, abee ʋ naabalɩya abee ʋ tɩɩ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ bɩ sɩ wuwo yaa ŋ hatɩnnɩ. 27 Nal hʋ buloŋ aa bɩ kpaa ʋ tɩɩ daagarɩɩ baasɩ a kɩ tɩŋa ŋ hal, ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa ŋ hatɩnnɩ. 28 Dɩ nal lɛ aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, ʋ aa laa sɩya hɔŋ nɛ, a bɩɩnɩ na dɩ molbiye hʋ ʋ aa kana sɩ wuwo saa dɩya hʋ teŋ koo ba bɩ sɩ wuwo. 29 Dɩ ʋ rɛ bɩ yaa gɛɛ, aŋ piili dɩya hʋ sayɩ, dɩ molbiye hʋ ko buwo dɩ ʋ bɩ saa dɩya hʋ teŋ, nala sɩ na wɩboriye hʋ ʋ aa yaa, a mʋma ʋ. 30 Ba sɩ baa, ‘Baal no piile dɩ ʋ saa dɩya rɛ aŋ bɩ wuwo saa teŋ.’

31 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga kɩdɩgɩ a baa, ‘Dɩ kuwori rɛ sii kaŋ nala tusi fi, a kɩ mʋ dɩ ʋ yuwo ʋ kuwori dɔŋtɩɩna, ka dɩ ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ mɛ kaŋ nala tusi mɔlɩya, see dɩ ʋ ha laa sɩya hɔŋ a bɩɩnɩ na dɩ ʋ sɩ wuwo yuwo di ʋ dɔŋtɩɩna hʋ koo ʋ bɩ sɩ wuwo yuwo di ʋ, ka dɩ ʋ na mʋ yuwo hʋ. 32 Dɩ ʋ rɛ ko bɩɩnɩ na anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo yuwo di ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ, see dɩ ʋ ta tɩŋdaala dɩ ba mʋ kyeŋ ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ libolii tɩyaŋ, a sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ dɩ ba marɩ dɔmɔŋ.’ 33 Nyɛ rɛ Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, ‘Ɛɛ tɩɩ rɛ, ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo yaa ŋ hatɩnnɩ, see dɩ ɩ vɩya kɩŋ buloŋ ɩ aa kana a ta.”’

Kɩŋ aa bɩ kaŋ tɔnɔ, ba aa kpa yuwo ta rɛ

Matiwu 5.13;Maakɩ 9.50

34 “Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ nɛ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa dɩ ʋ sʋma. 35 Ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo kpa ʋ we baga tɩyaŋ mɛ gba dɩ ʋ leŋ dɩ kɩna marɩ. See ɩ aa kpaa yuwo ta, beewɩya ʋ bɩl bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ.”

15

Yesu maga piyesi aa nyʋgɩsa namaga

Matiwu 18.12-14

1 Kyɛɛ kɩdɩgɩ lampolaala abee wɩbɔŋyaala yʋga sii ko Yesu lee rɛ, dɩ ba gyegili nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ. 2 Ɛɛ rɛ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ piili kɩ gʋrɩmɩ wɩya a baa, “Baal no leŋ wɩbɔŋyaala kɩ ko ʋ lee rɛ, haalɩ ʋ beel-ba laŋŋɩ kɩ di kɩna.”

3 Yesu aa nɩɩ gɛɛ, ʋ maga namaga no tɩya ba a baa, 4 “Ma leŋ á kpa anɩɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ piyese kɔɔ, dɩ kɩdɩgɩ nyʋgɩsɩ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa? Ʋ aa leŋ piyese mɔllɩbanaa bee fi abee nibi hʋ rɛ ʋ ta pogo tɩyaŋ, ka dɩ ʋ gɔllɩ kyɛ piyesi hʋ aa nyʋgɩsa hʋ. Dɩ ʋ rɛ ko bɩ na ʋ, ʋ bɩ sɩ laa nyʋwa mɩɩgɩ ko bee. 5 Dɩ ʋ rɛ ko na ʋ, ʋ aa kpa ʋ rɛ ʋ baasɩ mʋ dɩya abee teŋfɩyɛlʋʋ. 6 Dɩ ʋ ko pele dɩya, ʋ aa yɩrɩ ʋ kyaŋsɩ abee ʋ dɔŋtɩŋsɩ rɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, ‘Ma leŋ dɩ á buloŋ tenni fɩyɛlɩ. Beewɩya, ŋ naa ŋ piyesi hʋ aa nyʋgɩsa hʋ rɛ.’

7 Ɛɛ tɩɩ rɛ, ‘Dɩ wɩbɔŋyaaldɩgɩ dʋŋ mɛ rɛ bɩrɩma lɩɩ ʋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ, nala hʋ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ tenni sɩ fɩyɛlɩ ʋ wɩya, a te nala mɔllɩbanaa bee fi abee nibi aa bɩɩna anɩɩ ba kaŋ tɩpʋlʋŋ nɛ, a bɩ maga dɩ ba bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ.”’

Haaŋ hʋ molbinʋʋ aa nyʋgɩsa

8 “Koo ma leŋ á kpa anɩɩ haaŋ kɩdɩgɩ rɛ kaŋ molbinʋʋ kɩna fi, dɩ kɩdɩgɩ nyʋgɩsɩ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa? Ʋ aa kyol diŋ nɛ, dɩ ʋ tige ʋ dɩya buloŋ, a deŋ weliŋ a ko mʋ na ʋ. 9 Dɩ ʋ rɛ ko na ʋ, ʋ aa yɩrɩ ʋ kyaŋsɩ abee ʋ dɔŋtɩŋsɩ buloŋ nɛ ʋ ko laŋŋɩ, a basɩ tɩya ba a baa, ‘Ma leŋ dɩ á buloŋ tenni fɩyɛlɩ. Ŋ molbii hʋ aa nyʋgɩsa hʋ, ŋ naa ʋ rɛ.’ 10 Ɛɛ rɛ Yesu baa, ‘Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nyɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ malɩkasɩ mɛ tenni aa fɩyɛlɩ, dɩ wɩbɔŋyaaldɩgɩ rɛ ko bɩrɩma lɩɩ ʋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ.”’

Yesu maga biye hʋ aa nyʋgɩsa namaga

11 Yesu bɩl maga namaga kɩdɩgɩ a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ a kaŋ ʋ biibaala balɩya. 12 Ɛɛ rɛ haŋbiye hʋ tɩɩna sii basɩ tɩya ʋ kuwo a baa, ‘Ŋ kuwo, kyaŋ hʋ ɩ aa sɩ sʋba aŋ ka tɩya ma, kpa ŋ tol tɩya ŋ.’ Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ kɩna hʋ kpaa ba. 13 Ʋ bɩ pɩɩsa, ka haŋbiye hʋ tɩɩna sii kpa kɩna hʋ buloŋ ʋ aa laa, a yallɩ, a sii kpa mʋ we paalʋʋ bolii kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Doŋ nɛ ʋ kaŋ molbiye hʋ mʋ, a kpa yaa wɩvɩyagyɩmɩya, ba buloŋ teŋ. 14 Saŋa hʋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ aa tene tɩyaŋ nɛ losi sii gyʋʋ doŋ paalʋʋ kɩŋkaŋ, ʋ kyɛ kɩdiilii buloŋ lɔlɔ dɩ ʋ di. 15 Nyɛ rɛ ʋ sii mʋ na tʋma tɔɔ hʋ tɩmma baal kɩdɩgɩ lee. Baal hʋ kana ʋ mʋ dɩ ʋ kɩ deŋ ʋ porikusi ʋ baga tɩyaŋ. 16 Ʋ aa deŋ porikusi hʋ mɛ, ka nal buloŋ bee tɩya ʋ kɩdiiliye. Ʋ aa hɔŋ deŋ anɩɩ dɩ ʋ rɛ fa naa porikusi hʋ kɩdiiliye badɔmɔŋ mɛ gba, ʋ aa dii rɛ. 17 Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ hakɩla yaŋ ko wɩɩ hʋ ʋ aa yaa, abee tʋwara hʋ tɩyaŋ ʋ aa wee. Ɛɛ rɛ ʋ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, ‘Ŋ kuwo mɛ kaŋ tʋŋtʋnna rɛ yʋga. Ba buloŋ nʋrɩgɩ kɩdiiliye tɩyaŋ, a di aŋ kɩ ka, aŋka ŋ ko we daha a kɩ sʋba losi. 18 Ŋ sɩ sii a mɩɩgɩ mʋ ŋ kuwo lee. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ, ŋ sɩ basɩ tɩya ʋ a baa, Ŋ kuwo, wɩɩ hʋ ŋ aa yaa, ŋ yaa kyogi Wɩɩsɩ rɛ, a yaa kyogi ɩ mɛ. 19 Ŋ bɩl bɩ maga dɩ ɩ kana ŋ yaa ɩ biye. Kpa ŋ dɩ ŋ yaa ɩ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ á tʋma kɩ tɩya ɩ.’ Ɛɛ rɛ ka ʋ sii kpa kɩ mʋ ʋ kuwo lee. 20 Ʋ ha gyɩ mʋʋ we libolii rɛ a kɩ ko, ka ʋ kuwo hʋ na ʋ. Sikii buloŋ kana ʋ. Ʋ sii fá mʋ guwori ʋ. 21 Ɛɛ rɛ biye hʋ basɩ tɩya ʋ kuwo a baa, ‘Ŋ yaa kyogi Wɩɩsɩ rɛ, a yaa kyogi ɩ mɛ. Ŋ bɩl bɩ maga dɩ ɩ kana ŋ yaa ɩ biye.’ 22 Amɛ ʋ kuwo basɩ tɩya ʋ dɩya tʋŋtʋnna a baa, ‘Ma mʋ lagɩlagɩ, a paa gaweliye kaŋ ko laalɩ ʋ. Ma kpa nonipiri a we ʋ noŋ aŋ paa naatɔbɔ mɛ a we ʋ. 23 Ma lɩɩ kaŋ nɔfara ko gyʋʋ kpʋ, dɩ á buloŋ kyaŋ, dɩ á tenni fɩyɛlɩ. 24 Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ŋ biye no fa sʋba rɛ aŋ sii. Ʋ fa nyʋgɩsa rɛ, ka á bɩl na ʋ nyɛ. Ɛɛ rɛ ba kɩ di kɩna, a kɩ gbɩyalɩ abee teŋfɩyɛlʋʋ.”’

25 Saŋa no tɩyaŋ dɩ biye hʋ maana mɛ we baga tɩyaŋ. Ʋ bee koyi saŋa aa ko pele, ʋ sii kɩ ko bee. Ʋ ko kɩ kpaga dɩya, dɩ ʋ nɩɩ ba aa ŋmaa kɩna a kɩ gʋwa. 26 Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ ʋ kuwo dɩya tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Bekine wɩya rɛ ba kɩ yaa daha?” 27 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ɩ naabiye hʋ rɛ mɩɩgɩ ko. Ɛɛ rɛ ɩ kuwo kaŋ nɔfara kpʋ a tɩya ʋ, beewɩya ʋ mɩɩgɩ ko dɩya abee laaŋfɩya rɛ.” 28 Nyɛ rɛ biye hʋ maana hʋ na baaŋ kɩŋkaŋ, aŋ vɩya dɩya gyʋʋyɩ. Ɛɛ rɛ ʋ kuwo ko lɩɩ, a sʋla ʋ dɩ ʋ ko gyʋʋ dɩya. 29 Doŋ nɛ ʋ basɩ tɩya ʋ kuwo a baa, “Bɩsɩ no buloŋ tɩyaŋ ŋ tʋŋ tʋma rɛ weliŋ a tɩya ɩ anɩɩ yoŋ. Ŋ ha bɩ maakyiye vɩya ɩ nyʋwa kyɛdɩgɩ mɛ. Ba buloŋ tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ɩ yaa tɩya ŋ? Ɩ ha bɩ kaŋ bʋʋŋ mɛ gba tɩya ŋ dɩ ŋ bee ŋ kyaŋsɩ mɛ kpʋ kyaŋ. 30 Ka ɩ biye no kaŋ ɩ kɩna buloŋ mʋ kyogi ta gyaŋtɩrɩsɩ tɩyaŋ, aŋ mɩɩgɩ ko dɩya, ɩ ha bɩl sii kaŋ nɔfara kpʋ tɩya ʋ.” 31 Ɛɛ rɛ biye hʋ kuwo basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ biye, ɩ kɛ we dɩya tɩyaŋ nɛ saŋa buloŋ. Kɩŋ buloŋ ŋ aa kana, ɩ rɛ tɩŋa ʋ. 32 Amɛ ʋ maga dɩ á leŋ á tenni fɩyɛlɩ rɛ dɩ á gbɩyalɩ, beewɩya ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɩ naabiye no fa sʋba rɛ aŋ sii. Ʋ fa nyʋgɩsa rɛ, ka á bɩl na ʋ nyɛ.”

16

Yesu maga tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ hʋ aa bɩ kaŋ wɩtɩɩ namaga

1 Yesu gyɩ maga namaga no tɩya ʋ hatɩnna rɛ a baa, “Kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, a kaŋ tʋŋtʋnnɩ kɩdɩgɩ, a leŋ ʋ kɩ deŋ ʋ kɩna. Ɛɛ rɛ nala ko basɩ tɩya kɩna tɩɩna hʋ anɩɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ kaŋ ʋ dʋwa buloŋ kyogi kɩ ta rɛ. 2 Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ leŋ ba mʋ yɩrɩ ʋ ko, ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, ‘Deŋ na ɩ wɩkanɩya hʋ ŋ aa nɩɩ. Ɩ bɩl bɩ maga dɩ ɩ yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ. Ɛɛwɩya, leŋ dɩ ŋ gyɩŋ ɛɛ bee ɛɛ buloŋ ɩ aa kpaa ŋ molbiye tʋma.’ 3 Ɛɛ rɛ baal hʋ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ aa kyɛ dɩ ʋ kile ŋ tʋma tɩyaŋ nyɛ, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa? Ŋ bɩ kaŋ dee ŋ aa sɩ pala di. Ŋ bɩl bɩ sɩ wuwo gɔllɩ kɩ sʋla kɩna mɛ. Ŋ sɩ kɩ fá hɩɩsɩ. 4 Ŋ gyɩŋ gɛɛ ŋ aa sɩ yaa a wuwo kaŋ kyaŋsɩ rɛ, dɩ ŋ tʋma no rɛ ko kyogi mɛ, dɩ ba kana ŋ weliŋ ba dɩɩsɩ tɩyaŋ.’ 5 Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ nala hʋ buloŋ aa di ʋ nɩhɩyawʋ hʋ kyɩma, ba kɩ ko kɩdɩgɩ kɩdɩgɩ. Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ buŋbuŋ nal hʋ a pɩyɛsɩ ʋ, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ kyɩŋ ɩ aa diye yaa baŋmɛ rɛ?’ 6 Ɛɛ rɛ ʋ baa dɩ nʋʋ aŋkʋrɩsɩ kɔɔ rɛ ʋ kyɩma. Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ hʋ kpaa teŋ hʋ aa daga ʋ kyɩŋ a tɩya ʋ aŋ baa, ‘Teŋ no daga anɩɩ ɩ kyɩŋ yaa nʋʋ aŋkʋrɩsɩ kɔɔ rɛ. Amɛ mɩɩgɩ kaŋ sabɩ aŋkʋrɩsɩ mɔllɩbalɩya abee fi.’ 7 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl yɩrɩ kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, ‘Ka ɩ mɛ?’ Ʋ mɛ baa dɩ ʋ kyɩŋ yaa mɩbʋwara tusi rɛ. Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Teŋ hʋ aa daga ɩ kyɩŋ nɛ nyɛ. Amɛ mɩɩgɩ kaŋ sabɩ bʋwara kɔɔsɩ kyori. 8 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ kɩna tɩɩna hʋ bigisi sɩŋgɩrɩŋtɩɩna no aŋ baa dɩ ʋ yaa kuwokeri rɛ abee wɩgyʋŋ no ʋ aa kana a kaŋ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Beewɩya nala hʋ aa kyo dʋnɩya kɩna kɩŋkaŋ, ba kaŋ kɩ kyɛ wɩgyʋŋ nɛ weliŋ, a kɩ pɛ dɔmɔŋ tɩyaŋ a te nala hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ.’ 9 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, ‘Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma kpa ma dʋnɩya kɩna a kyɛ kyaŋsɩ. Dɩ kɩna hʋ rɛ ko teŋ, dɩ Wɩɩsɩ laa ma we ʋ lee, dɩ ma we doŋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ.’

10 Dɩ nal lɛ wuwo deŋ kɩna mʋhʋ nyuu abee wɩtɩɩ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ aa wuwo ʋ deŋ kɩgyamaa mɛ rɛ abee wɩtɩɩ. Amɛ dɩ nal lɛ bɩ wuwo deŋ kɩna mʋhʋ nyuu abee wɩtɩɩ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo deŋ kɩgyamaa nyuu mɛ abee wɩtɩɩ. 11 Dɩ ɩ rɛ bɩ wuwo kɩ deŋ dʋnɩya kɩna nyuu abee wɩtɩɩ, nal buloŋ bɩ sɩ kpa kɩna aa kaŋ tɔnɔ a we ɩ nosi tɩyaŋ dɩ ɩ kɩ deŋ. 12 Dɩ ɩ rɛ bɩ wuwo kɩ deŋ nala kɩna abee wɩtɩɩ, aŋnɛ rɛ sɩ laa nyʋwa kpa ɩ tɩɩ kɩna tɩya ɩ dɩ ɩ kɩ deŋ? 13 Yoŋdɩgɩ bɩ sɩ wuwo tʋma kɩ tɩya nɩhɩyasɩ balɩya. Ʋ sɩ kyo kɩdɩgɩ aŋ haasɩ kɩdɩgɩ. Ʋ sɩ kɩ tɩŋ kɩdɩgɩ abee wɩtɩɩ aŋ kɩ tɩŋ kɩdɩgɩ mɛ abee dawarɩ. Ɛɛ tɩɩ rɛ, nal bɩ sɩ wuwo tɩŋ molbiye tɩyaŋ aŋ bɩl tɩŋ Wɩɩsɩ mɛ.”

Yesu basɩ wɩya tɩya Farasiima

Matiwu 11.12-13;5.31-32;Maakɩ 10.11-12

14 Farasiima hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa, ba kɩ kyʋʋsɩ lee lee buloŋ, beewɩya ba fa kyo molbiye rɛ weliŋ. 15 Doŋ nɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Na ma aa kyɛ dɩ nala bɩɩnɩ anɩɩ ma kaŋ wɩtɩɩ rɛ, amɛ Wɩɩsɩ kɛ gyɩŋ ma tɩsɩ rɛ. Kɩna hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ kɩna nihuwobisi lee, ba aa rɛ yaa kɩtɔɔnɩ Wɩɩsɩ kɛ lee.”

16 Nyɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ, abee wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala gyɩ aa basa, ba buloŋ gyɩ pɩna rɛ, a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ gyɩ aa ko. Ɛɛ hal tɩyaŋ, a yaŋ bɩl piili haŋ saŋa hʋ a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ, ba basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩweliye rɛ a kɩ tɩya nala. Ɛɛ rɛ nal buloŋ sii kɩ lʋga sɩfɩyaŋ dɩ ʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ. 17 Wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ aa sɩ pirigi dɩɩgɩ, ʋ rɛ sɩ yaa mɔl a te wɩbiibiye mɛ aa sɩ dɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba tɩyaŋ.

18 Baal hʋ buloŋ aa vɩya ʋ haaŋ, aŋ bɩl mʋ kpa hadɩma, ʋ yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ. Baal hʋ mɛ buloŋ aa kpaa haaŋ aa vɩya ʋ bala, ʋ mɛ yaa sɔŋsɔnnɩ.”

Yesu maga kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ abee Laazʋrɔsɩ namaga

19 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga a baa, “Kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, a gyɩ kɩ laalɩ gabala dʋŋ, aŋ we sʋma dʋŋ tɩyaŋ kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ. 20 Nyaabʋ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ ba kɩ yɩrɩ Laazʋrɔsɩ, ʋ teŋ buloŋ gyɩ yaa dʋgʋlɩya. Ʋ gyɩ aa sii leŋ ba kana ʋ mʋ holli kɩna tɩɩna hʋ dimbeenyʋwa tɩyaŋ nɛ. Ʋ gyɩ aa kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ kɩna tɩɩna hʋ ko kɩ di kɩna, kɩna hʋ aa sɩ tele taŋha dɩ ʋ mɛ paa ba di. Haalɩ, ka vasɩ mɛ gyɩ aa ko kɩ lenni nyaabʋ hʋ dʋgʋlɩya hʋ. 22 Ɛɛ rɛ nyaabʋ hʋ sii sʋba. Malɩkasɩ ko kpa ʋ a kaŋ mʋ holli Abɩraham logiŋ Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, ʋ kɩ nɩɩ sʋma. 23 Ka kɩna tɩɩna hʋ mɛ sii sʋba, ba kpa ʋ hogo. Ʋ mʋ gyʋʋ diŋ a we tʋwara tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ deŋ mʋ na Abɩraham dɩ ʋ hɔŋ libolii, ka Laazʋrɔsɩ mɛ hɔŋ ʋ logiŋ. 24 Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ Abɩraham a baa, ‘Ŋ kuwo Abɩraham, fá ŋ sikii aŋ tɩŋ Laazʋrɔsɩ dɩ ʋ kaŋ ʋ nonii taga nɩɩ, a kaŋ ko lulo we ŋ naŋdeliŋ tɩyaŋ. Ŋ aa na tʋwara rɛ weliŋ diŋ no tɩyaŋ.’ 25 Ɛɛ rɛ Abɩraham basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ biye, liisi mʋ pele saŋa hʋ ɩ gyɩ aa we ɩ mɩɩbol tɩyaŋ, ɩ fa aa nɩɩ sʋma rɛ weliŋ, aŋka Laazʋrɔsɩ fa we tʋwara tɩyaŋ. Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ leŋ Laazʋrɔsɩ bembii fɩyɛlɩ rɛ daha, aŋka ɩ mɛ we tʋwara tɩyaŋ. 26 Ɛɛ dʋŋ mɛ daa, bootogi luŋii rɛ pɩŋ á beel-ma paga tɩyaŋ. Dɩ nala hʋ aa we á lee rɛ aa kyɛ dɩ ba lɩɩ kyol a mʋ ma lee, ba bɩ sɩ wuwo. Nal mɛ bɩ sɩ wuwo lɩɩ ma lee a kyol ko á lee.’ 27 Ɛɛ rɛ kɩna tɩɩna hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ kuwo Abɩraham, ɛɛ kɛ, ŋ aa sʋla ɩ dɩ ɩ tɩŋ Laazʋrɔsɩ dɩ ʋ mʋ ŋ kuwo dɩya. 28 Ŋ naabalɩya bɔnɔŋ ha we doŋ. Leŋ dɩ ʋ mʋ kʋrɩsɩ ba dɩgɩna dɩ ba mɛ ta maakyiye ko gyʋʋ tʋwara no tɩyaŋ.’ 29 Ɛɛ rɛ Abɩraham basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Wɩya hʋ Moosi abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa saba biŋ, ɩ naabalɩya hʋ gyɩŋ ba rɛ. Leŋ dɩ ba gyegili nɩɩ ba aŋ kɩ tɩŋ ba.’ 30 Ɛɛ rɛ kɩna tɩɩna hʋ bɩl baa, ‘Ŋ kuwo, ɛɛ dʋŋ bɩ maga. Amɛ dɩ nal lɛ sii sʋʋ tɩyaŋ a mʋ ba lee, ɛɛ kɛ ba sɩ bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ.’ 31 Ɛɛ rɛ Abɩraham bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Dɩ ba aa rɛ bɩ sɩ gyegili nɩɩ wɩya hʋ Moosi abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa saba, ɛɛ daga anɩɩ dɩ nal lɛ sii sʋʋ tɩyaŋ a mʋ basɩ tɩya ba mɛ, ba ha bɩ sɩ laa di.”’

17

Yesu basɩ wɩbɔmɔ yayɩ wɩya

Matiwu 18.6-7,21-22;Maakɩ 9.42

1 Yesu gyɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ rɛ a baa, “Wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ nala yaa wɩbɔmɔ, ba sɩ we doŋ. Amɛ nal hʋ aa sɩ leŋ dɩ nala yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. 2 Dɩ ba aa rɛ kpaa nɔŋ vʋwa laalɩ ʋ bagɩna tɩyaŋ, a kpa ʋ yuwo we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ dɩ ʋ nyʋwa nɩɩ sʋba, ɛɛ rɛ kpɩya ʋ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ a leŋ dɩ nala hʋ aa tɩŋa ŋ hal kɩdɩgɩ yaa wɩbɔŋ. 3 Ma pɔ ma tɩɩ ma weliŋ. Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna ko yaa ɩ wɩbɔŋ, leŋ dɩ ʋ gyɩma. Dɩ ʋ rɛ ko baa ʋ kyogo rɛ, kpa kyɛ ʋ. 4 Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna rɛ villi yaa wɩɩ kyogi ɩ kyɛdɩgɩ a maga gɛɛ buloŋ mɛ, ka dɩ ʋ ko yaa buloŋ, ʋ mɩɩgɩ ko a baa dɩ ʋ kyogo rɛ, kpa kyɛ ʋ.”

Wɩɩsɩ laadii

5 Ɛɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, leŋ dɩ á marɩ laa Wɩɩsɩ di yʋga.” 6 Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ mamaa rɛ fa laa Wɩɩsɩ di mʋhʋ tɩɩ mɛ, ma sɩ wuwo basɩ tɩya tɩya no dɩ ʋ bee ʋ naaliliye buloŋ sii kyuri mʋ pɔ mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kɔnɩ tɩŋ ma nyʋwa.”

Tʋŋtʋnnɩ-welii wɩyaalɩya

7 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ tʋŋtʋnnɩ dɩ ʋ kɩ pala ɩ baga, koo ʋ kɩ daa ɩ piyese, dɩ ʋ rɛ lɩɩ baga koo pedaa ko, ɩ sɩ basɩ tɩya ʋ a baa dɩ ʋ yaa lagɩ a di ʋ kɩdiiliye koo? 8 Aayɩ, ɩ sɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ sii yaa kɩdiiliye tɩya ɩ, aŋ yaa siri a ko tɩga tɩya ɩ, aŋ yaa wɩɩ hʋ buloŋ ɩ aa kyɛ a tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ ko di teŋ, dɩ ʋ mɛ yaŋ na di. 9 Ɩ sɩ laa nyʋwa kyʋwalɩ ɩ tʋŋtʋnnɩ akuu ʋ aa tʋŋ tʋma hʋ ɩ aa daga ʋ wɩya koo? 10 Ɛɛ rɛ ma mɛ yaŋ kɩɩ! Dɩ mamaa rɛ ko tʋŋ tʋma hʋ ba aa tɩya ma dɩ ma tʋma, ʋ maga dɩ ma baa, ‘Á yaa tʋŋtʋnna rɛ, á bɩ maga dɩ ba lɔllɩ ma, beewɩya á tʋma rɛ á tʋma.”’

Yesu tɩɩbɩ gbegisi fi

11 Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl sii kɩ mʋ Gyerusalɛm, a gyɩ mʋ tɩŋ Samaarɩya abee Galili paalʋʋ paga a kɩ mʋ. 12 Ʋ mʋʋ dɩ ʋ gyʋʋ tɔɔ kɩdɩgɩ, dɩ gbegisi fi rɛ ko kɩ kyeme ʋ gɛɛ. 13 Ɛɛ rɛ ba gyɩ mʋ sɩŋ libolii, aŋ huwori yɩrɩ ʋ a baa, “Yesu, á nɩhɩyawʋ, fá á sikii.” 14 Doŋ nɛ Yesu na ba a basɩ tɩya ba a baa, “Ma kaŋ ma tɩɩ mʋ daga wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ dɩ ba sʋnnɩ ma na.” Nyɛ rɛ ba kpa kɩ mʋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba gbegisi hʋ pirigi nyʋgɩsɩ. 15 Ba tɩyaŋ kɩdɩgɩ aa yaa Samaarɩya tɩɩna aa naa dɩ ʋ deye gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ ko Yesu lee a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ yʋga. 16 A mʋ tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ aŋ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 17 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ma nala fi hʋ buloŋ daa ŋ tɩɩbɩ? Lee rɛ nibi hʋ kɛ we? 18 Bee rɛ tɩŋ baal no aa bɩ yaa Gyuu dʋŋ mɩɩgɩ ko dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ?” 19 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya baal hʋ a baa, “Sii kɩ mʋ, ɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ɩ deye.”

Yesu basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ koyi wɩya

Matiwu 24.23-28,37-41

20 Farasiima badɔmɔŋ gyɩ pɩyɛsɩ Yesu dɩ saŋa bee tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ koro hʋ sɩ ko? Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Wɩɩsɩ koro hʋ koyi bɩ yaa wɩɩ ɩ aa sɩ wuwo na abee ɩ sɩɩ. 21 Wɩɩsɩ koro hʋ we ma tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo baa, ‘Ma deŋ na, ʋ we daha, koo ʋ we lee kɩdɩgɩ dɔŋ.”’

22 Doŋ nɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ma kɩ kyɛ dɩ ma hɔŋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye lee kyɛdɩgɩ dʋŋ mɛ gba, amɛ ma bɩ sɩ na gɛɛ.” 23 Nala badɔmɔŋ sɩ basɩ tɩya ma a baa, “Na, ʋ rɛ nyɛ, koo, na ʋ rɛ we daha.” Dɩ ba aa rɛ ko basɩ gɛɛ, ma ta lɩɩ gɔllɩ kɩ kyɛ ʋ. 24 Kyɛɛ hʋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, nal buloŋ sɩ na ŋ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsɩ a kyaanɩ wɩɩsɩnyuu nal nal buloŋ na ʋ gɛɛ. 25 Amɛ ŋ sɩ laa sɩya na tʋwara, ka dɩ ma gyɩnaŋ nala ha vɩya ŋ. 26 Saŋa hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ saŋa hʋ Nowa gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. 27 Nowa saŋa hʋ tɩyaŋ, nal nal buloŋ gyɩ we doŋ nɛ, a di aŋ kɩ nyʋwa, haana kɩ yala balama, baala mɛ kɩ paa haana, a mʋ pele kyɛɛ hʋ Nowa gyɩ aa gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ, ka nɩɩ ko kpʋ nɩkaalɩya hʋ buloŋ. 28 Ɛɛ rɛ ba gyɩ kɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ Lɔɔtɩ mɛ gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. Nala buloŋ gyɩ we doŋ nɛ, a di aŋ kɩ nyʋwa, badɔmɔŋ kɩ yallɩ kɩna, badɔmɔŋ mɛ kɩ yɔbɔ, badɔmɔŋ kɩ doho kɩna, badɔmɔŋ mɛ kɩ saa dɩɩsɩ. 29 Ka kyɛɛ hʋ Lɔɔtɩ aa lɩɩ Sodɔm tɩyaŋ, diŋ abee gyɩrɩbʋyɩ gyɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu rɛ, a ko tuu kpa nɩkaalɩya hʋ buloŋ aa we doŋ di. 30 Ɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ kɩɩ kyɛɛ hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 31 Haŋ kyɛɛ hʋ dɩ nal lɛ we salnyuu, ʋ ta bɩl kɩ lʋga dɩ ʋ tuu gyʋʋ ʋ dɩya a paa ʋ kɩna. Ɛɛ tɩɩ rɛ, dɩ nal mɛ rɛ we baga tɩyaŋ, ʋ ta bɩl kɩ lʋga dɩ ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya a kpa kɩŋ buloŋ. 32 Ma liisi mʋ na wɩɩ hʋ gyɩ aa yaa Lɔɔtɩ haaŋ. 33 Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii, amɛ nal hʋ aa kuu ŋ wɩya a vɩya ʋ mɩɩbol ta, ʋ tɩɩna rɛ sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 34 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, haŋ kyɛɛ hʋ, nala balɩya sɩ pɩŋ doo gododɩgɩ tɩyaŋ tebine, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 35 Haana balɩya sɩ kɩ nɔŋ mʋŋ, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 36 (Baala balɩya sɩ we baga tɩyaŋ, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta.) 37 Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Á Tɩɩna, lee tɩyaŋ nɛ wɩya no sɩ yaa?” Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Lee hʋ kɩpʋwa aa pɩna, doŋ nɛ duuno kɩ laŋŋɩ.”

18

Yesu maga lohaaŋ kɩdɩgɩ abee sarɩdiil namaga

1 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ʋ hatɩnna hʋ, a daga ba anɩɩ ba aa yaa ba kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ, aŋ ta leŋ dɩ ba tenni kɩ yʋwɔrɩ. 2 Ʋ baa, “Sarɩdiil kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we tɔɔ kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Ʋ gyɩ bee fá Wɩɩsɩ, a bee tɩya nihuwobisi mɛ gyɩrɩma. 3 Lohaaŋ kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Saŋa buloŋ, ʋ gyɩ aa sii mʋ sarɩdiil no lee, a kɩ sʋla ʋ dɩ ʋ kyiyeli ʋ, a di sarɩya lo ʋ dɔŋtɩɩna kɩdɩgɩ tɩya ʋ. 4 Piili hʋ tɩyaŋ, lohaaŋ no gyɩ ville sarɩdiil no lee rɛ yʋga, ka ʋ vɩya ʋ kyiyelii. Amɛ akuu lohaaŋ hʋ aa vala kɩ ko ʋ lee kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ wɩya, sarɩdiil hʋ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, ‘Ŋ paalɩ bee fá Wɩɩsɩ, ŋ bee tɩya nihuwobisi mɛ gyɩrɩma, 5 Amɛ lohaaŋ no aa vala kɩ dɔmɔ ŋ nyɛ, ŋ sɩ pɛ ʋ tɩyaŋ, a di sarɩya no tɩya ʋ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ ha sɩ vɩya aŋ vala kɩ dɔmɔ ŋ dɩ ŋ lɔgʋ mʋ lɩɩ.’ 6 Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, Sarɩdiil no aa ta bɩ kaŋ wɩtɩɩ, amɛ ma gyegili nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa. 7 Ma yaŋ bɩɩna anɩɩ Wɩɩsɩ kɛ rɛ bɩ sɩ wuwo pɛ ʋ nala tɩyaŋ dɩ ba laa wɩsʋma koo? Dɩ ba aa rɛ ŋmaa wulo kɩ tɩya ʋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ, ʋ bɩ sɩ yaa gyegye, ka dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ. 8 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ʋ sɩ di ba sarɩya lagɩlagɩ, a kpa wɩsʋma tɩya ba. Amɛ kyɛɛ hʋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ŋ sɩ na nala aa laa Wɩɩsɩ di?”

Yesu maga Farasii kɩdɩgɩ abee lampolaal namaga

9 Nyɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga no a tɩya nala hʋ aa laa ba tɩɩ di anɩɩ ba aa rɛ kaŋ tɩpʋlʋŋ a te nal buloŋ, aŋ kaŋ ba dɔŋtɩŋsɩ kɩ kʋwasɩ. 10 Ʋ baa, “Baala balɩya rɛ gyɩ sii mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ dɩ ba kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Kɩdɩgɩ gyɩ yaa Farasii rɛ, ka kɩdɩgɩ hʋ mɛ yaa lampolaal. 11 Ɛɛ rɛ Farasii hʋ sii sɩŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, ‘Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, ŋ aa kyʋwalɩ ɩ aŋgyʋwasʋ rɛ, beewɩya ŋ bɩ kɩɩ nala hʋ aa gɔllɩ kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ, koo nala hʋ aa bɩ kaŋ wɩtɩɩ, koo nala hʋ aa gɔllɩ kyɛ nala haana kɩ baŋ. Ŋ bɩ kɩɩ lampolaal no mɛ aa we daha. 12 Ŋ aa vʋwa nyʋwa bʋlɩya rɛ yɔbɔ buloŋ tɩyaŋ. Kɩŋ hʋ buloŋ mɛ ŋ aa naa, ŋ aa kaŋ kpaa leye fi rɛ, a kpa lɩdɩgɩ tɩya ɩ.’ 13 Ka lampolaal hʋ mɛ mʋ sɩŋ libolii, a paalɩ bɩ kaŋ ʋ nyuu mɛ gye, aŋ paa ʋ nosi vʋwa ʋ nyuu aŋ baa, ‘Wɩɩsɩ, fá ŋ sikii. Ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ.’ 14 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, saŋa hʋ ba aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ, ba balɩya tɩyaŋ, lampolaal hʋ rɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Nal hʋ buloŋ aa kpa ʋ tɩɩ yohuŋ, Wɩɩsɩ sɩ kana ʋ fʋŋɩsɩ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ yohuŋ.”

Yesu sʋla Wɩɩsɩ tɩya biibiisi

Matiwu 19.13-15;Maakɩ 10.13-16

15 Nala badɔmɔŋ mɛ rɛ gyɩ sii kaŋ ba biibiisi ko Yesu lee dɩ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ, a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba. Yesu hatɩnna hʋ na ba, a nɔsɩ ba. 16 Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ biibiisi hʋ, aŋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Ma leŋ dɩ biibiisi hʋ ko ŋ lee. Ma ta kil ba. Nala hʋ aa kɩɩ biibiisi no, ba aa rɛ we Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ.” 17 Nyɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ ɩ bɩ yelli Wɩɩsɩ anɩɩ biibiye aa yelli ʋ kuwo abee ʋ naa gɛɛ, ɩ bɩ sɩ wuwo na Wɩɩsɩ koro hʋ gyʋʋ.”

Kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ ko Yesu lee

Matiwu 19.16-30;Maakɩ 10.17-31

18 Ɛɛ rɛ Gyuuma nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ ko Yesu lee a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Nɩhɩyawelii, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii?” 19 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Bee rɛ tɩŋ ɩ yɩrɩ ŋ nɩhɩyawelii? Nal buloŋ bɩ weliye, see Wɩɩsɩ dʋŋ. 20 Na ɩ gyɩŋ wɩya hʋ Moosi aa saba biŋ dɩ ma kɩ tɩŋa hʋ rɛ? Ba aa rɛ nyɛ: Ta kyɛɛ nal haaŋ koo nal bala. Ta kpʋʋ nal. Ta gaa. Dɩ ɩ rɛ yaa daŋsɩya wɩɩ tɩyaŋ, ta nyɩya wɩya, kɩ fá ɩ kuwo abee ɩ naa.” 21 Ɛɛ rɛ baal hʋ baa, “Ŋ aa tɩŋ wɩya no kɛ buloŋ nɛ a lɩɩ ŋ biibiri tɩyaŋ buloŋ.” 22 Ʋ aa basɩ gɛɛ, Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩdɩgɩ rɛ kaa ɩ ha aa sɩ yaa. Mʋ kpa ɩ kɩŋ kɩŋ buloŋ yallɩ, a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba, aŋ ko kɩ tɩŋa ŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kaŋ kɩna wɩɩsɩbee tɩyaŋ.” 23 Baal hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ tɩya buloŋ kyogi, beewɩya ʋ gyɩ kaŋ kɩna rɛ weliŋ. 24 Yesu aa naa dɩ ʋ tɩya kyogo gɛɛ, ʋ baa, “Ʋ yaa wɩduwo rɛ anɩɩ kɩna tɩmma aa sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 25 Nyɔgɩmaa aa sɩ tɩŋ gahaŋ sɩɩ lɩɩ, ʋ rɛ yaa mɔl a te gɛɛ kɩna tɩɩna aa sɩ yaa a gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ.”

26 Nala hʋ aa nɩɩ Yesu aa basɩ gɛɛ, ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Kɩbee rɛ yaŋ Wɩɩsɩ sɩ laa ta?” 27 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩɩ hʋ aa kperi nihuwobiŋ, ʋ bɩ kpere Wɩɩsɩ kɛ.” 28 Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya ʋ a baa, “Deŋ na, á kɛ leŋ á kɩŋ kɩŋ buloŋ ta rɛ aŋ kɩ tɩŋa ɩ hal.” 29 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa sɩ kuu Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya a leŋ ʋ dɩya abee ʋ haaŋ koo ʋ naabalɩya koo ʋ kuwo abee ʋ naa koo ʋ biisi, 30 Wɩɩsɩ sɩ tɩya ʋ tɩɩna kɩna yʋga a te kɩna hʋ ʋ aa leŋ ta. Dɩ ʋ rɛ ko sʋba mɛ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ʋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii.”

Yesu bɩl basɩ ʋ sʋʋ wɩya

Matiwu 20.17-19;Maakɩ 10.32-34

31 Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ gɩɩgɩ lɩɩ, a basɩ tɩya ba a baa, “Ma gyegili nɩɩ daha. Á aa mʋ Gyerusalɛm nɛ. Doŋ tɩyaŋ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa saba biŋ, ba buloŋ sɩ ko su ba bʋʋsɩ. 32 Ba sɩ kpa ŋ we nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma nosi tɩyaŋ dɩ ba yaa ŋ sɩya. Ba sɩ tʋʋsɩ ŋ aŋ pɛ tʋ naŋtʋwɔl mɛ we ŋ tɩyaŋ. 33 Ba sɩ vɩɩrɩ ŋ aŋ kpʋ ŋ, amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ.” 34 Amɛ Yesu hatɩnna hʋ gyɩ bɩ gyɩŋ wɩya no memii. Wɩya no buloŋ gyɩ yaa wɩfaŋɩya rɛ ba lee. Ba gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ wɩya Yesu aa basɩ.

Yesu suri nyʋlʋŋ kɩdɩgɩ aa sʋl kɩna sɩya

Matiwu 20.29-34;Maakɩ 10.46-52

35 Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba mʋ kpaga tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɛriko. Dɩ banyʋlʋŋ kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ŋmanɩɩ hʋ nyʋwa a kɩ sʋla kɩna. 36 Nyʋlʋŋ hʋ aa nɩɩ nɩgyamaa hʋ aa baŋ dɔmɔ, ʋ pɩyɛsɩ a baa, “Bee rɛ aa yaa?” 37 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ anɩɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ aa baŋ. 38 Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ Yesu a baa, “Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii.” 39 Nala hʋ aa we ʋ sɩya nɔsɩ ʋ, dɩ ʋ leŋ ʋ kyagɩŋsɩ hʋ. Amɛ ʋ marɩ yɩrɩ yʋga a te gɛɛ a baa, “Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii.” 40 Ɛɛ rɛ Yesu sɩŋ aŋ baa dɩ ba kaŋ nyʋlʋŋ hʋ ko ʋ lee. 41 Ba aa kana ʋ ko pele, Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Bekiŋ nɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ɩ?” Ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ bɩl kɩ na rɛ.” 42 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ, “Ɩ sɩya suro rɛ. Ɩ aa laa Wɩɩsɩ dɩ rɛ rɛ tɩŋ ɩ deye.” 43 Doŋ nɛ ʋ sɩya pirigi suri, ʋ sii kɩ tɩŋ Yesu hal a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. Nɩgyamaa hʋ buloŋ aa naa gɛɛ, ba buloŋ mɛ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ.

19

Yesu bee Zakiyo

1 Nyɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl mʋ lɩɩ Gyɛriko, a vala tɩŋ bee hʋ tɩyaŋ kɩ mʋ, dɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Zakiyo rɛ gɛɛ. 2 Ʋ fa yaa lampolaala nɩhɩyawʋ rɛ, a fa kaŋ kɩna mɛ weliŋ. 3 Zakiyo gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ na haŋ nal hʋ iriŋ Yesu aa yaa rɛ, amɛ gyamaa gyɩ aa we doŋ wɩya, ʋ gyɩ bɩ wuwo dɩ ʋ na ʋ, beewɩya ʋ gyɩ yaa nɩkuu rɛ. 4 Ɛɛ rɛ ʋ parɩ nala hʋ buloŋ ta, aŋ fá mʋ sɩya, a gyɩŋ tɩya dɩ ʋ wuwo na Yesu. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ Yesu sɩ ko tɩŋ tɩya hʋ memii baŋ nɛ. 5 Yesu aa ko tɩŋ tɩya hʋ memii kɩ baŋ, ʋ wil deŋ tɩya hʋ nyuu a na Zakiyo, a basɩ tɩya ʋ a baa, “Zakiyo, ko tuu lagɩ, beewɩya ɩ dɩyaŋ nɛ ŋ sɩ pɩŋ gyɩnaŋ.” 6 Zakiyo aa nɩɩ gɛɛ, ʋ teŋ buloŋ fɩyɛlɩ. Ʋ gɩlɩŋsɩ ko tuu lagɩ lagɩ a kaŋ Yesu mʋ ʋ dɩya. 7 Nala hʋ buloŋ aa we doŋ aa naa gɛɛ, ba piili kɩ gʋrɩmɩ wɩya a baa, “A! Ma na baal no kɔnɩ aa mʋ dɩ ʋ pɩŋ wɩbɔŋyaal no dɩya tɩyaŋ.” 8 Saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu aa we Zakiyo dɩya tɩyaŋ, Zakiyo sii sɩŋ a basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ sɩnɩɩ no tɩyaŋ, ŋ sɩ kaŋ ŋ kɩna buloŋ kpaa leye balɩya, a kpa lɩdɩgɩ tɩya nyaaba. Ka dɩ mɩyaŋ nɛ fa firimi nal buloŋ mɛ, ŋ sɩ tuŋ ʋ tɩɩna maga gɛɛ ŋ aa firimi ʋ naaŋsɩɩnyʋwa bʋnaa.” 9 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩɩsɩ laa ɩ bee ɩ dɩya nala buloŋ ta rɛ gyɩnaŋ. Beewɩya ɩ mɛ yaa Abɩraham doho nal lɛ. 10 Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye ko dɩ ŋ kyɛ na nala hʋ aa nyʋgɩsa rɛ, a laa ba ta.”

Yesu maga salma molbinʋʋ namaga

Matiwu 25.14-30

11 Saŋa hʋ Yesu gyɩ aa ko kpaga Gyerusalɛm, ɛɛ rɛ ʋ maga namaga no tɩya nala hʋ aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ. Beewɩya nala hʋ gyɩ aa bɩɩnɩ anɩɩ ʋ aa kpaga Gyerusalɛm nyɛ, Wɩɩsɩ koro hʋ koyi mɛ kpaga rɛ. 12 Ʋ gyɩ baa, “Nɩbal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a kɩ mʋ paalʋʋ bolii kɩdɩgɩ, dɩ ba holli ʋ ʋ bee koro, ka dɩ ʋ mɩɩgɩ ko. 13 Ʋ gyɩ aa sii dɩ ʋ mʋ, ʋ gyɩ yɩrɩ ʋ dɩya tʋŋtʋnna fi ko laŋŋɩ rɛ, a kpa salɩŋbidɩgɩ dɩgɩ tɩya ba kɩdɩgɩ buloŋ, aŋ baa dɩ ba kaŋ kɩ bɩrɩmɩ dɩ ʋ mʋ aŋ ko. 14 Amɛ nɩbal no bee nala gyɩ haasɩ ʋ rɛ weliŋ. Ʋ gyɩ aa mʋ ko teŋ, ba mɛ gyɩ sii tɩŋ tɩŋdaala dɩ ba kile ʋ lugo, a mʋ basɩ tɩya kuworibal hʋ lee ʋ aa mʋ dɩ ʋ holli ʋ koro hʋ, anɩɩ ba bɩ kyo dɩ baal hʋ yaa ba kuwori. 15 Abee gɛɛ buloŋ, ka ba gyɩ holli baal hʋ koro hʋ, ka ʋ mɩɩgɩ ko. Ʋ gyɩ aa mɩɩgɩ ko, ʋ yɩrɩ ʋ tʋŋtʋnna hʋ ʋ fa aa kpaa molbiye hʋ tɩya, dɩ ʋ na ba kɩdɩgɩ buloŋ aa naa tɔnɔ maga gɛɛ. 16 Nyɛ rɛ buŋbuŋ tʋŋtʋnnɩ ko basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ hʋ, ŋ mɛ kaŋ tʋma rɛ a na maga gɛɛ fi a pɛ.’ 17 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Gyaaŋbiye, gasɩbɩnaa! Ɩ yaa tʋŋtʋnnɩtɩɩ rɛ. Ɩ aa yaa gɛɛ a deŋ kɩbiibiye no nyuu weliŋ abee wɩtɩɩ nyɛ, ŋ sɩ leŋ dɩ ɩ kɩ deŋ tɔbala fi.’ 18 Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩlɩya hʋ tɩɩna mɛ ko ʋ lee a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ hʋ, ŋ mɛ kaŋ tʋma rɛ a na maga gɛɛ bʋnɔŋ a pɛ.’ 19 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mɛ sɩ kɩ deŋ tɔbala bɔnɔŋ. 20 Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ mɛ ko a basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ŋ nɩhɩyawʋ, na ɩ molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ. Ŋ kaŋ mʋ gulo gakɔsʋŋ tɩyaŋ nɛ a kpa faŋa. 21 Ŋ aa fá ɩ rɛ, beewɩya ɩ wɩya hayɛ rɛ kɩŋkaŋ. Ɩ aa kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ rɛ aŋ aa kɩ kʋŋ kɩna mɛ ɩ aa bɩ doho.’ 22 Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Ɩ yaa tʋŋtʋnnɩbɔŋ nɛ. Wɩya hʋ ɩ aa basa tɩɩ rɛ ŋ sɩ kpa di ɩ sarɩya dɩ ɩ tele. Ɩ gyɩma anɩɩ ŋ wɩya hayɛ rɛ, ŋ kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ, aŋ pɛ kɩ kʋŋ kɩna ŋ aa bɩ doho. 23 Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ fa bɩ kaŋ ŋ molbii hʋ mʋ biŋ bangi tɩyaŋ? Ŋ fa aa mɩɩgɩ ko nyɛ, ŋ fa sɩ laa molbii hʋ abee ʋ tɔnɔ buloŋ.’ 24 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ fa aa sɩŋ doŋ a baa, ‘Ma laa salɩŋbidɩgɩ hʋ ʋ lee, a kpa tɩya nal hʋ aa kaŋ kɩna fi hʋ.’ 25 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, ‘Nɩhɩyawʋ, na ʋ kɛ foŋ kaŋ molbiye fi rɛ.’ 26 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, ‘Nal hʋ aa kaŋ kɩna yʋga, Wɩɩsɩ sɩ marɩ kpa kɩna yʋga a pɛ a tɩya ʋ, amɛ nal hʋ aa bɩ kaŋ kɩna yʋga, mʋhʋ hʋ mɛ ʋ aa kana, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba laa ʋ lee. 27 Ka nala hʋ mɛ aa haasɩ ŋ, a bɩ kyo dɩ ŋ yaa ba kuwori hʋ, ma kasɩ ba ko ŋ sɩya daha, a kpʋ ba ŋ sɩɩ tɩyaŋ.”’

Yesu gyʋʋ Gyerusalɛm abee gandarɩ

Matiwu 21.1-11;Maakɩ 11.1-11;Gyɔɔŋ 12.12-19

28 Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ sii kpa ŋmanɩɩ, a laa ʋ hatɩnna hʋ sɩya, ba kɩ mʋ Gyerusalɛm. 29 Ba aa ko kpaga Bɛtifage abee Bɛɛtani, a ko pele Olivi dogimo hʋ lee, ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ ʋ hatɩnna hʋ tɩyaŋ nala balɩya a tɩŋ ba a baa, 30 “Ma mʋ tɔɔ hʋ aa we ma sɩya. Dɩ mamaa rɛ ko mʋ, ma sɩ na kokubiye dɩ ba kaŋ vʋwa sɩgɩ. Nal buloŋ ha bɩ maakyiye gyɩna ʋ. Ma puri a kaŋ ko. 31 Dɩ nal buloŋ nɛ ko pɩyɛsɩ ma a baa dɩ bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri, ma baa dɩ Tɩɩna hʋ rɛ baa dɩ ma puri kaŋ ko.” 32 Ba aa mʋʋ doŋ, wɩya hʋ buloŋ kɔnɩ yaa rɛ anɩɩ gɛɛ Yesu aa basɩ tɩya ba. 33 Ba aa puri kokubiye hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ tɩmma pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri kokubiye hʋ?” 34 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ba a baa, “Tɩɩna hʋ rɛ aa kyɛ ʋ.” 35 Ɛɛ rɛ ba kaŋ kokubiye hʋ mʋ tɩya Yesu, a wuri ba gabala a dɔbɔ kokubiye hʋ tɩyaŋ, aŋ tɩga tɩya Yesu ʋ gyɩŋ. 36 Ʋ aa gyɩŋ kokubiye hʋ kɩ mʋ tɩyaŋ, nala kpa ba gabala a gyarɩ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, ʋ kɩ vala ba tɩyaŋ. 37 Yesu aa mʋʋ kpaga Gyerusalɛm, lee hʋ ŋmanɩɩ hʋ a lɩɩ Olivi dogimo hʋ nyuu tuu, nɩgyamaa hʋ fa aa tɩŋ ʋ hal piili kɩ gyʋwɔsɩ, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ yʋga akuu wɩmagɩla hʋ buloŋ ba aa naa wɩya. 38 Ba baa, “Wɩɩsɩ sɩ pɛ kuwori hʋ aa ko á Tɩɩna Wɩɩsɩ feŋ tɩyaŋ. Fɩyɛlʋʋ sɩ we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, ka dɩ Wɩɩsɩ feŋ mɛ yɩrɩ.” 39 Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ fa aa we nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, basɩ tɩya ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba leŋ kyagɩŋsɩ.” 40 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, dɩ nala no rɛ tallɩ ba nyʋʋsɩ mɛ, bʋwa no tɩɩ sɩ sii dannɩ Wɩɩsɩ.”

Yesu wii Gyerusalɛm wɩya

41 Yesu aa ko kpaga Gyerusalɛm a na tɔɔ hʋ, ʋ tɩya buloŋ gyɩ kyogi, ʋ wii bee hʋ bee ʋ nala wɩya, aŋ baa, 42 “Ŋ fa kyo dɩ ma bee no nala gyɩŋ wɩɩ hʋ ma aa sɩ yaa a hɔŋ abee laaŋfɩya rɛ gyɩnaŋ, amɛ lagɩlagɩ no ʋ yaa wɩfaŋɩɩ rɛ ma lee. 43 Kyɛɛ kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ma dɔmɔ ko kyige ma bee no, a tɔ ma we, dɩ ma kyɛ lee lɔlɔ dɩ ma lɩɩ fá. 44 Ba sɩ kpʋ bee no nal nal buloŋ, aŋ kyeŋŋi bee hʋ mɛ buloŋ. Bʋdɩgɩ mɛ bɩ sɩ ka dɔbɔ ʋ dɔŋtɩɩna tɩyaŋ. Beewɩya, saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa ko dɩ ʋ laa ma ta, ma vɩya ʋ nyʋwa rɛ.”

Yesu gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ

Matiwu 21.12-17;Maakɩ 11.15-19;Gyɔɔŋ 2.13-22

45 Nyɛ rɛ Yesu sii mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ, a na dɩ nala aa yallɩ kɩna doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ piili kil ba kɩ ta ba kɩ lɩɩ, 46 aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa dɩ Wɩɩsɩ baa: ‘Ŋ dɩya sɩ yaa lee hʋ nala aa sɩ kɩ kyʋwalɩ ŋ nɛ’. Aŋka ma kɛ mɩɩgɩ kaŋ bɩrɩmɩ gaala dɩya.”

47 Kyɛɛ kɛ buloŋ nɛ Yesu gyɩ aa kɩ daga nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma nɩhɩyasɩ kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ ʋ. 48 Amɛ ba gyɩ bɩ gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa kpʋ ʋ, beewɩya nala hʋ buloŋ fa aa we doŋ gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ rɛ abee sɩfɩyasɩ a bee kyɛ dɩ wɩdɩgɩ mɛ bɩ ba dɩgɩŋ.

20

Ba pɩyɛsɩ Yesu ʋ dee wɩya

Matiwu 21.23-27;Maakɩ 11.27-33

1 Kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu gyɩ sii mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ a kɩ daga nala aŋ pɛ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kɩ tɩya ba. Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma nɩhɩyasɩ sii kpa ko ʋ lee. 2 A pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Degɛɛ rɛ ɩ kana a wuwo kɩ yaa wɩya no? Kɩbee rɛ tɩya ɩ ŋmanɩɩ ɩ kɩ yaa wɩya no buloŋ?” 3 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ mɛ sɩ pɩyɛsɩ ma wɩɩ, dɩ ma lɩɩ ʋ sɩɩ tɩya ŋ. 4 Aŋnɛ rɛ gyɩ tɩya Gyɔɔŋ ŋmanɩɩ ʋ kɩ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ gɛɛ, Wɩɩsɩ rɛ koo nihuwobisi rɛ?” 5 Nyɛ rɛ ba sɩŋ kɩ vʋʋlɩ dɩ ba kyɛ wɩɩ hʋ ʋ aa pɩyɛsɩ ba sɩɩ, a kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, “Wɩbee rɛ á sɩ basɩ? Dɩ ámaa rɛ baa Wɩɩsɩ rɛ tɩya Gyɔɔŋ gɛɛ ŋmanɩɩ, ʋ sɩ pɩyɛsɩ ma a baa dɩ bee rɛ yaŋ tɩŋ á gyɩ bɩ laa wɩya hʋ ʋ gyɩ aa basɩ di? 6 Dɩ ámaa rɛ bɩl baa dɩ nihuwobisi rɛ tɩya ʋ gɛɛ ŋmanɩɩ, gyamaa no aa laŋŋa daha sɩ paa bʋwa yaga ma, beewɩya ba buloŋ laa di anɩɩ Gyɔɔŋ fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ.” 7 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, “Á bɩ gyɩŋ nal hʋ aa tɩya ʋ gɛɛ ŋmanɩɩ.” 8 Doŋ nɛ Yesu mɛ basɩ tɩya ba a baa, “Tɔɔ, ŋ mɛ bɩ sɩ daga ma nal hʋ aa tɩya ŋ ŋmanɩɩ ŋ kɩ yaa wɩya no.”

Yesu maga baga tʋŋtʋnna badɔmɔŋ namaga

Matiwu 21.33-46;Maakɩ 12.1-12

9 Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl maga namaga a tɩya nala hʋ aa we doŋ a baa, “Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ kpaa ʋ baga, a pɔ tɩsɩ badɔmɔŋ aa kaŋ nɔŋkyɩga a kɩɩ gɛɛ anɩɩ kyʋkyɔyɩ, ba kɩ yɩrɩ girepisi. Ɛɛ rɛ ʋ paa nala we dɩ ba kɩ deŋ baga hʋ, aŋ sii mʋ paalʋʋ kɩdɩgɩ, a pɩɩsɩ doŋ weliŋ. 10 Nyɛ rɛ tɩɩsɩ hʋ ko nɔnɔ a yaa tɔrɩɩ. Baga hʋ tɩɩna sii tɩŋ ʋ dɩya tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ baga tʋŋtʋnna hʋ lee a laa ʋ tɩɩnɔnɔ tol ko tɩya ʋ. Ʋ sii mʋ, ba kana ʋ a ŋmaa ʋ weliŋ, aŋ kile ʋ ta, ʋ mɩɩgɩ kaŋ nohɩllɩ mʋ baga hʋ tɩɩna lee. 11 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl tɩŋ ʋ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ mɛ. Ʋ mɛ bɩl mʋ. Baga tʋŋtʋnna hʋ ŋmaa ʋ mɛ, aŋ we ʋ hɩɩsɩ tɩyaŋ aŋ bɩl kile ʋ mɛ ta, ʋ mɛ mɩɩgɩ mʋ abee nohɩllɩ. 12 Ɛɛ rɛ ʋ bɩl tɩŋ nitoo hʋ tɩɩna. Ba bɩl ŋmaa ʋ mɛ we wɩɩla, aŋ kile ʋ ta. 13 Ɛɛ rɛ baga hʋ tɩɩna baa, ‘Ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa? Ŋ sɩ tɩŋ ŋ biye tɩɩ. Kapuwo, ba sɩ tɩya ʋ kɛ gyɩrɩma.’ Ɛɛ rɛ ʋ sii tɩŋ ʋ biikyoolii ʋ mɛ kpa mʋ. 14 Tʋŋtʋnna hʋ aa naa biye hʋ dɩ ʋ aa ko, ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, ‘Baga hʋ tɩɩna biye tɩɩ rɛ nyɛ. Dɩ baga hʋ tɩɩna rɛ ko sʋba, biye no rɛ sɩ di ʋ kɩna hʋ buloŋ kyaŋ. Ma leŋ dɩ á kpʋ ʋ, aŋka dɩ baga hʋ bɩrɩmɩ á kɩŋ.’ 15 Ɛɛ rɛ ba kana ʋ tarɩ lɩɩ baga hʋ tɩyaŋ a ŋmaa ʋ kpʋ. Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, ‘Ɛɛ rɛ ma bɩɩnɩ anɩɩ baga hʋ tɩɩna sɩ yaa nala no? 16 Ʋ sɩ ko kpʋ tʋŋtʋnna hʋ buloŋ, aŋ kpa baga hʋ a tɩya nɩdʋŋsɩ.’

Nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa, ba baa dɩ Wɩɩsɩ ta laa nyʋwa dɩ gɛɛ yaa. 17 Ɛɛ rɛ Yesu deŋ ba, aŋ pɩyɛsɩ ba a baa, ‘Ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ bʋyɩ hʋ dɩɩsaala hʋ aa vɩya ta, ʋ rɛ ko yaa dɩya hʋ bʋwa buloŋ sɩfɩyaŋ bʋyɩ. Wɩɩ no memii rɛ yaa bee? 18 Nal hʋ buloŋ aa sɩ tele bʋyɩ no nyuu, ʋ tɩɩna sɩ kyɔrɩsɩ kyɔrɔkyɔrɔ. Dɩ bʋyɩ no mɛ rɛ ko tele nal buloŋ nyuu, ʋ sɩ nɔmɔ ʋ tɩɩna nʋgʋgʋ.”’

Ba pɩyɛsɩ Yesu lampoo tunii wɩya

Matiwu 22.15-22;Maakɩ 12.13-17

19 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ kɩ lʋga dɩ ba kaŋ Yesu doŋ tɩyaŋ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ba aa rɛ ʋ maga namaga hʋ kɩ daga. Amɛ ba gyɩ aa fá nala hʋ aa we doŋ nɛ. 20 Ɛɛ rɛ ba kɩ kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa a kana ʋ. Nyɛ rɛ ba kaŋ molbiye mʋ kpala nala badɔmɔŋ, aŋ leŋ ba fugo mʋ Yesu lee gɛɛ anɩɩ ba aa yaa nɩtɩɩma. Ba baa dɩ ba mʋ magɩsɩ ʋ, a pɩyɛsɩ ʋ wɩya a na dɩ ʋ rɛ ko basɩ wɩɩ kyogi, dɩ ba tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ kana ʋ mʋ we Roma nɩhɩyawʋ hʋ aa deŋ doŋ paalʋʋ nosi tɩyaŋ, dɩ ʋ yaa ʋ gɛɛ buloŋ ʋ aa kyɛ. 21 Ɛɛ rɛ nala hʋ ba aa turo we hʋ sii mʋ Yesu lee, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, á gyɩma anɩɩ wɩya hʋ ɩ aa basɩ abee wɩya hʋ ɩ daga ma buloŋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Á gyɩma anɩɩ ɩ aa daga Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩɩ rɛ, aŋ bee fá nal buloŋ mɛ sɩɩ. 22 Tɔɔ, á yaŋ aa kyɛ dɩ á gyɩma rɛ dɩ ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ á tuŋ lampoo a kɩ tɩya Roma paalʋʋ kuworibal hʋ koo ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ?” 23 Amɛ Yesu kɛ gyɩ gyɩŋ ba dawarɩ hʋ buloŋ, a basɩ tɩya a ba a baa, 24 “Ma kaŋ molbinʋʋ hʋ ko dɩ ŋ na.” Ba aa kpaa molbinʋʋ hʋ tɩya ʋ, ʋ mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, “Kɩbee nyuu abee ʋ feŋ nɛ ba kpa biŋ molbii hʋ tɩyaŋ nyɛ?” Ɛɛ rɛ ba baa dɩ Roma paalʋʋ kuworibal hʋ feŋ abee ʋ nyuu rɛ.” 25 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Ɛɛ kɛ, kɩŋ hʋ aa yaa Roma paalʋʋ kuworibal hʋ kɩŋ, ma kpa tɩya ʋ, ka kɩŋ hʋ mɛ aa yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, ma kpa tɩya Wɩɩsɩ.” 26 Ʋ aa basɩ gɛɛ, ba bɩl bɩ naa wɩɩ buloŋ ba aa sɩ wuwo tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ kana ʋ nala aa we doŋ sɩya tɩyaŋ. Wɩya hʋ ʋ aa basa yaa ba wɩkperii rɛ, ba nyʋʋsɩ buloŋ mɛ fɩyɛlɩ.

Ba pɩyasɩ Yesu sʋʋnɩ mɩɩgɩ siiyi wɩya

Matiwu 22.23-33;Maakɩ 12.18-27

27 Ɛɛ rɛ Sadusiima badɔmɔŋ mɛ sii ko Yesu lee. Nala no gyɩ laa di rɛ anɩɩ nala hʋ aa sʋba bɩl bɩ sɩ wuwo sii sʋʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, 28 “Á nɩhɩyawʋ, Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, Moosi daga ma anɩɩ dɩ baal lɛ kpaa haaŋ, dɩ ʋ bee haaŋ hʋ bɩ kaŋ biye, aŋka dɩ baal hʋ sʋba, dɩ ʋ maga ʋ naabiye kpa lohaaŋ hʋ rɛ a lʋl biisi tɩya ʋ maana hʋ aa sʋba. 29 Tɔɔ, nɩmmabalɩya bapɛ rɛ gyɩ we doŋ, ba buloŋ yaa baala. Ba kɩhɩyawʋ tɩɩna kpa haaŋ. Ʋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye, ka ʋ sʋba. 30 Ɛɛ rɛ ʋ katɩyal kpa haaŋ hʋ. Ʋ beel-ʋ mɛ bɩ lʋl biye, aŋ ka ʋ mɛ sʋba. 31 Too hʋ tɩɩna mɛ kpa haaŋ hʋ. Ɛɛ tɩɩ puu ʋ mɛ. Nyɛ rɛ nɩmmabalɩya no bapɛ buloŋ kpa haaŋ hʋ, a sʋba mʋ teŋ dɩ ba kɩdɩgɩ buloŋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye. 32 Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ haaŋ hʋ mɛ sii sʋba. 33 Kyɛɛ hʋ nala aa sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, baala no bapɛ tɩyaŋ kɩbee rɛ sɩ tɩŋ haaŋ hʋ? Beewɩya ba buloŋ bapɛ rɛ ʋ yala ko baŋ parɩ.”

34 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, “Gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ kɛ, baala aa paa haana rɛ, haana mɛ kɩ yala balama. 35 Amɛ saŋa hʋ nala hʋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii hʋ tɩyaŋ kɛ, baala bɩl bɩ sɩ kɩ paa haana, haana mɛ bɩl bɩ sɩ kɩ yala balama. 36 Ba buloŋ aa mɩɩgɩ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ malɩkasɩ. Ba bɩl bɩ sɩ kɩ sʋba. Wɩɩsɩ aa kyisi ba sʋʋ tɩyaŋ wɩya, ba yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. 37 Moosi daga anɩɩ nala hʋ aa sʋba sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ a kaŋ mɩɩbol. Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ ba fa saba rɛ anɩɩ Moosi naa dɩ diŋ we tɩɩbiye kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ, aŋ bee di tɩya hʋ bee ɔhɔ hʋ aa we doŋ buloŋ, ka Moosi basɩ baa, ‘Á Tɩɩna Wɩɩsɩ yaa Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ Wɩɩsɩ rɛ. 38 Ʋ aa basɩ nyɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ yaa weye Wɩɩsɩ rɛ, ʋ bɩ yaa sʋʋnɩ Wɩɩsɩ, beewɩya Wɩɩsɩ kɛ lee nal buloŋ weye rɛ.”’ 39 Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Nɩhɩyawʋ, ɩ bee nyɩya! Ɩ basɩ ba bʋʋsɩŋ nɛ.” 40 Beewɩya ba gyɩ bɩl bɩ kaŋ nyʋwa ba aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ buloŋ.

Ba pɩyɛsɩ Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya wɩya

Matiwu 22.41-46;Maakɩ 12.35-37

41 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Ɛɛ rɛ ba sɩ wuwo baa dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, sɩ yaa Deviti nihii rɛ? 42 Deviti tɩɩ basa Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Yɩɩla tɩyaŋ nɛ a baa,

“Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ basɩ tɩya ŋ Tɩɩna rɛ a baa,

‘hɔŋ ŋ noduu logiŋ,

43 ka dɩ ŋ yuwo di ɩ dɔmɔ buloŋ teŋ’.

44 Deviti tɩɩ yɩrɩ nal no ʋ Tɩɩna rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ yaŋ sɩ yaa a yaa Deviti nihii dʋŋ?”

Yesu basɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ wɩya

Matiwu 23.1-36;Maakɩ 12.38-40

45 Nala hʋ buloŋ gyɩ aa gyegile kɩ nɩɩ Yesu wɩbasɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, 46 “Ma pɔ ma tɩɩ ma weliŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla no wɩya. Ba aa gɔllɩ kɩ baŋ abee ba gadoliye rɛ gyiyegyiye, a kɩ kyɛ dɩ nala yʋwɔgɩ kɩ kyʋwalɩ ba. Dɩ ba aa rɛ ko mʋ wɩɩkyʋwaldɩya koo laŋŋɩbal buloŋ, ba aa kɩ kyɛ dɩ ba hɔŋ nɩbala lɩhɔnɩya rɛ. 47 Ba aa fugo kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ pɩɩsɩ rɛ, a kaŋ lohaana kɩna kɩ fasɩ. Saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya sarɩya, ba tʋwara bɩ sɩ kyallɩ.”

21

Lohaaŋ kɩdɩgɩ kpaa ʋ molbii buloŋ ʋ aa kana a sʋla Wɩɩsɩ

Maakɩ 12.41-44

1 Saŋa kɩdɩgɩ Yesu gyɩ we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ nɛ a na kɩna tɩmma dɩ ba lɩɩ molbiye kɩ sʋla Wɩɩsɩ. 2 Doŋ nɛ ʋ na lohaaŋ kɩdɩgɩ mɛ dɩ ʋ kpaa aniiniima balɩya a ko lo we wɩɩsʋllɩ-gbaha hʋ tɩyaŋ. 3 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, lohaaŋ no rɛ wee a te nala hʋ buloŋ. 4 Beewɩya, nala hʋ buloŋ aa kpaa molbiye a sʋla Wɩɩsɩ, ba lɩya rɛ aŋ ka. Amɛ haaŋ no kɛ, abee ʋ nyaabʋsɩ hʋ buloŋ, ʋ dɩya abee ʋ bee buloŋ nɛ ʋ kpa sʋla Wɩɩsɩ gɛɛ.”

Yesu basɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ telii wɩya

Matiwu 24.1-2;Maakɩ 13.1-2

5 Yesu hatɩnna hʋ badɔmɔŋ gyɩ aa basɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ wɩya rɛ, a baa dɩ ʋ weliye, dɩ bʋwa hʋ ba aa kpaa saa ʋ mɛ weliye, abee kɩweliye hʋ iriŋ nala aa kpaa sʋla Wɩɩsɩ ba kpa marɩ dɩya hʋ tɩya, dɩ ba buloŋ nɛ leŋ dɩya hʋ weliye gɛɛ. 6 Nyɛ rɛ Yesu baa, “Dɩya no bee ʋ kɩweliye hʋ buloŋ ma aa naa nyɛ, saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ba ŋmaa ba buloŋ lo. Bʋdɩgɩ mɛ paalɩ bɩ sɩ ka a dɔbɔ ʋ dɔŋtɩɩna tɩyaŋ.”

Yesu basa ba aa sɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa tɩŋa ʋ wɩya

Matiwu 24.3-14;Maakɩ 13.3-13

7 Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Nɩhɩyawʋ, saŋa bee tɩyaŋ nɛ wɩya no sɩ yaa? Bekiŋ wɩɩ rɛ sɩ yaa dɩ á na a gyɩma anɩɩ wɩya no kpaga yayɩ rɛ?” 8 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma kɩ gyɩma weliŋ dɩ nal buloŋ ta ko mʋrɩ ma. Nala yʋga sɩ ko a kpa ŋ feŋ anɩɩ ba aa rɛ yaa Krisita hʋ, a baa dɩ saŋa hʋ dʋnɩya aa sɩ teŋ kpaga rɛ. Amɛ ma ta ko kɩ tɩŋ ba hal. 9 Ma sɩ nɩɩ yuwo abee kaasɩ dɔmɔ lɩkpagɩsɩ abee liboliye tɩyaŋ. Dɩ mamaa rɛ ko nɩɩ ba wɩya, ma ta leŋ dɩ ma bembiye kɩ sii. Wɩya no buloŋ sɩ laa sɩya yaa, amɛ gɛɛ bɩ daga nɩɩ dʋnɩya hʋ tenii pele rɛ.”

10 “Paalʋʋ kɩdɩgɩ nala sɩ sii a mʋ yuwo paalʋʋ kɩdɩgɩ nala. Tɔɔ kɩdɩgɩ kuwori abee ʋ nala sɩ sii giri a mʋ yuwo kuwori kɩdɩgɩ mɛ abee ʋ nala. 11 Taŋha sɩ gyigili kɩŋkaŋ, dɩ losi mɛ gyʋʋ. Wɩɩla sɩ gyʋʋ nala lee buloŋ tɩyaŋ, wɩbɔŋlɔrɩnɩ abee wɩmagɩla buloŋ sɩ yaa wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ. 12 Aŋka dɩ wɩya no buloŋ na yaa, ba sɩ kasɩ ma, a dɔgɩsɩ ma. Ba sɩ kaŋ ma gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ, a di ma sarɩya aŋ kaŋ ma tɔ dɩɩsɩ tɩyaŋ. Ba sɩ kuu ŋ wɩya, a kaŋ ma mʋ kuworo abee nɩbala sɩya. 13 Wɩya no tɩyaŋ nɛ ma sɩ na ŋmanɩɩ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya ba. 14 Amɛ ma kaŋ ma tɩɩ ma weliŋ, a sɩŋ wɩdɩgɩ tɩyaŋ, aŋ ta leŋ dɩ ɛɛ hʋ ma aa sɩ basɩ wɩya a laa ma tɩɩ kɩ dɔŋ ma. 15 Beewɩya ŋ sɩ kpa wɩgyʋŋ tɩya ma, dɩ ma wuwo basɩ wɩya ma dɔmɔ sɩya tɩyaŋ, dɩ ba bɩ sɩ wuwo kaŋ wɩɩ buloŋ tarɩ anɩɩ wɩtɩɩ daa. 16 Ma kuwoma abee ma nɩmmabalɩya abee ma lʋlla tɩɩ abee ma kyaŋsɩ sɩ kpa ma yallɩ tɩya ma dɔmɔ, dɩ ba kpʋ ma badɔmɔŋ. 17 Nal nal buloŋ sɩ haasɩ ma ŋ wɩya. 18 Amɛ ma kɩdɩgɩ buloŋ nyupʋŋ mɛ bɩ sɩ nyʋgɩsɩ. 19 Dɩ mamaa rɛ sɩŋ ma wɩtɩɩ tɩyaŋ, a kaŋ kenyiri abee mala, ma sɩ laa ma tɩɩ ta.”

Yesu basɩ Gyerusalɛm kyeŋŋii wɩya

Matiwu 24.15-21;Maakɩ 13.14-19

20 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Dɩ mamaa rɛ ko na dɩ laal tɔɔ Gyerusalɛm, ma gyɩma anɩɩ bee hʋ kyeŋŋii pele rɛ. 21 Ɛɛ tɩyaŋ, ma leŋ dɩ nala hʋ aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ fá mʋ gyɩŋ dogiŋsi nyuni. Nala hʋ mɛ aa we bee hʋ tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ba lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ nɛ. Nala hʋ mɛ aa we ba bagɩsɩ tɩyaŋ, ba mɛ ta mɩɩgɩ gyʋʋ bee hʋ tɩyaŋ. 22 Haŋ saŋa hʋ rɛ Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ Iziral tɩmma, a leŋ dɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa saba biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ. 23 Saŋa no tɩyaŋ, haluwokanna abee biifɩllɩ nɩmma sɩ na tʋwara rɛ weliŋ. Wɩɩsɩ sɩ na baaŋ paalʋʋ no nala nyuu tɩyaŋ, a dɔgɩsɩ ba kɩŋkaŋ. 24 Ba sɩ kpʋ ba badɔmɔŋ abee takoobiye, aŋ kasɩ ba badɔmɔŋ mɛ mʋ yaa yosi paalʋʋ dʋŋsɩ tɩyaŋ, aŋka dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma laa Gyerusalɛm tɩŋa, a mʋ pele saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa tɩya ba ŋmanɩɩ dɩ ba we doŋ.”

Yesu basɩ ʋ mɩɩgɩ koyi wɩya

Matiwu 24.29-31;Maakɩ 13.24-27

25 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, “Wɩmagɩla sɩ yaa wɩɩpɔsɩɩ abee pene abee kyɩŋwʋlɩya tɩyaŋ. Dʋnɩya buloŋ tɩyaŋ, nala tɩsɩ sɩ kyogi dɩ ba bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ tɩyaŋ ba aa wee. Beewɩya mpʋwɔnʋʋ sɩ dɔŋ, dɩ kambɩŋ gyʋʋ nala. 26 Kambɩŋ sɩ gyʋʋ nala dɩ ba yiyegi, akuu ba aa lurimi na wɩɩ hʋ aa sɩ yaa dʋnɩya buloŋ tɩyaŋ wɩya. Beewɩya ba sɩ kile wɩɩsɩnyuu kɩna buloŋ aa kaŋ dee dɩ ba lɩɩ ba liweeliye tɩyaŋ. 27 Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye dɩ ŋ we taala tɩyaŋ ko kɩ tuu, a kaŋ dee abee gaŋdarɩ. 28 Dɩ wɩya no rɛ ko piili kɩ yaa, ma sii sɩŋ a kaŋ ma nyuni kpa, beewɩya saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta pele rɛ.”

Yesu maga tutogo namaga

Matiwu 24.32-35;Maakɩ 13.28-31

29 Ɛɛ rɛ Yesu maga namaga no tɩya ba a baa, “Ma deŋ na tutogo abee tɩɩsɩ buloŋ. 30 Dɩ mamaa rɛ ko na tɩɩsɩ piile kɩ tɔsɔ, ma aa gyɩma anɩɩ yʋʋ kpaga rɛ. 31 Ɛɛ tɩɩ rɛ, dɩ mamaa rɛ ko na wɩya no buloŋ ŋ aa daga ma piile kɩ yaa, ma gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ kpaga rɛ. 32 Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma nala no aa we ma mɩɩbol tɩyaŋ gyɩnaŋ, ma buloŋ bɩ sɩ sʋba, aŋka dɩ wɩya no yaa. 33 Wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ sɩ teŋ, amɛ wɩya hʋ ŋ aa basa kɛ bɩ sɩ maakyiye nyʋgɩsɩ.

Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ maga dɩ á gyɩŋ tɩya á tɩɩ

34 Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ ma weliŋ, a ta kpaa ma hakɩllɩ bee ma nyuni buloŋ we kɩdiiliye abee sɩnyʋwabal dʋŋ tɩyaŋ, a ta leŋ dɩ dʋnɩya kɩna wɩya dʋŋ kyɩl ma. Dɩ ma ko leŋ dɩ wɩya no dʋŋ wɩya kyɩl ma, kyɛɛ hʋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ pirigi ma tɩyaŋ gɛɛ anɩɩ barɩgɩ aa pirigi kaŋ bagɩl gɛɛ. 35 Beewɩya kyɛɛ hʋ aa puu nal buloŋ aa we dʋnɩya logiŋ buloŋ tɩyaŋ nɛ. 36 Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ dɩ ma wuwo gyʋʋ wɩya no buloŋ tɩyaŋ a lɩɩ bee laaŋfɩya, aŋ wuwo maakyiye sɩŋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩya tɩyaŋ.”

37 Yesu fa aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ nɛ kyɩkyʋwala abee wɩhaa buloŋ a kɩ daga nala. Dɩ dɩdaana rɛ ko pele buloŋ, ʋ aa mʋ Olivi dogimo hʋ nyuu rɛ a kyʋwa doŋ. 38 Sɩgballɩya buloŋ, nala aa mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ dɩ ba gyegile nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ.

22

Ba vʋʋla dɩ ba kpʋ Yesu

Matiwu 26.1-5;Maakɩ 14.1-2;Gyɔɔŋ 11.45-53

1 Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ tɩyaŋ ba aa kyaŋ paanʋʋ hʋ ba aa bɩ wee sɩbʋl gyɩ ko kpaga rɛ. 2 Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ kɩ lʋga dɩ ba na ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa a lʋwɔlɩ kpʋ Yesu, beewɩya ba gyɩ aa fá nala hʋ rɛ.

Gyudasɩ laa nyʋwa dɩ ʋ kpa Yesu yallɩ

Matiwu 26.14-16;Maakɩ 14.10-11;Gyɔɔŋ 11.45-53

3 Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ ko gyʋʋ Yesu hatɩnna fi abee balɩya hʋ kɩdɩgɩ, ba kɩ yɩrɩ Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ. 4 Nyɛ rɛ ʋ sii mʋ, ʋ bee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee nala hʋ aa pɔ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ nɩhɩyasɩ vʋʋlɩ gɛɛ ʋ aa sɩ yaa a kpa Yesu yallɩ tɩya ba. 5 Ba tenni gyɩ fɩyɛlɩ weliŋ, ba laa nyʋwa anɩɩ ba sɩ tɩya ʋ molbiye. 6 Ɛɛ rɛ Gyudasɩ mɛ laa nyʋwa, aŋ piili kɩ kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ʋ aa sɩ tɩŋa a kpa Yesu yallɩ tɩya ba dɩ nala bɩ gyɩma.

Yesu bee ʋ hatɩnna dii Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ kɩdiiliye

Matiwu 26.17-25;Maakɩ 14.12-21;Gyɔɔŋ 13.21-30

7 Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ tɩyaŋ, kyɛɛ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ ba aa kyaŋ paanʋʋ ba aa bɩ wee sɩbʋl. Kyɛɛ no tɩɩ mɛ rɛ ba aa kpʋ pepɔrɔ hʋ ba aa sɩ kpa marɩ Kyɛbal hʋ kɩdiiliye. 8 Ɛɛ rɛ Yesu tɩŋ Piita abee Gyɔɔŋ, a baa dɩ ba mʋ marɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ kɩdiiliye dɩ ba di. 9 Nyɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Lee tɩyaŋ nɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ á mʋ marɩ kɩdiiliye hʋ?” 10 Ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ mamaa rɛ ko mʋ kɩ gyʋʋ bee hʋ, ma sɩ na baal kɩdɩgɩ dɩ ʋ baasɩ vii abee nɩɩ. Ma tɩŋa ʋ hal mʋ gyʋʋ dɩya hʋ ʋ aa sɩ gyʋʋ. 11 Dɩ mamaa rɛ ko gyʋʋ, ma basɩ tɩya dɩya hʋ tɩɩna dɩ ma nɩhɩyawʋ baa dɩ ma pɩyɛsɩ ʋ dɩ lee rɛ ʋ nɩhʋwala dɩya we, dɩ ʋ bee ʋ hatɩnna ko gyʋʋ hɔŋ di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ kɩdiiliye?” 12 “Ʋ sɩ daga ma dɩɩbal kɩdɩgɩ. Ʋ yaa sal nyuu dɩya rɛ, ba marɩ ʋ buloŋ weliŋ. Doŋ nɛ ma sɩ marɩ kɩdiiliye hʋ.” 13 Nyɛ rɛ ba kpa mʋ a na wɩya hʋ buloŋ ʋ aa basɩ tɩya ba anɩɩ ba sɩ na. Ɛɛ rɛ ba marɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal kɩdiiliye hʋ doŋ.

Kɩdiiliye hʋ á aa sɩ di a kɩ liisi Yesu wɩya

Matiwu 26.26-30;Maakɩ 14.22-26;1 Koriŋti 11.23-25

14 Kɩdiiliye hʋ dii saŋa aa ko pele, Yesu abee ʋ hatɩnna hʋ buloŋ hɔŋ dɩ ba di kɩna hʋ. 15 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ŋ fa paalɩ kyo dɩ ŋ beel-ma di kɩna no rɛ, aŋka dɩ ŋ na na tʋwara. 16 Beewɩya, ŋ bɩl bɩ sɩ maakyiye di kɩdiiliye no iriŋ, see saŋa hʋ Wɩɩsɩ koro hʋ aa sɩ ko. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ gyɩŋ kɩdiiliye no dii memii.” 17 Ɛɛ rɛ Yesu kpa gbaŋbiye bee sɩŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa, “Ma laa gbaŋbiye bee sɩŋ no a kaŋ kpaa dɔmɔŋ nyʋwa. 18 Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ŋ bɩl bɩ sɩ maakyiye nyʋwa sɩŋ no, see saŋa hʋ Wɩɩsɩ koro hʋ aa sɩ ko.” 19 Ɛɛ rɛ Yesu bɩl kpa paanʋʋ mɛ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ, a kpa tɩya ba aŋ baa, “Ŋ teŋbii rɛ nyɛ, ŋ kpa sʋla Wɩɩsɩ ma wɩya. Ma laa kyaŋ. Ma kɩ yaa nyɛ a kɩ liisi ŋ wɩya.” 20 Ba aa dii kɩna hʋ teŋ, ʋ bɩl kpa gbaŋbiye hʋ abee sɩŋ a tɩya ba aŋ baa, “Gbaŋbiye no sɩŋ nɛ yaa nyʋʋfalɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa wee tɩya ma. Ŋ kyal hʋ aa gyaasa ma wɩya rɛ Wɩɩsɩ kpa we nyʋwa no. 21 Amɛ ma naa rɛ? Nal hʋ aa sɩ kpa ŋ yallɩ, ʋ we á tɩyaŋ daha. Ŋ beel-ʋ rɛ laŋŋa kɩ di kɩna hʋ nyɛ. 22 Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, ŋ sɩ sʋba anɩɩ Wɩɩsɩ aa daga gɛɛ, amɛ nal hʋ aa sɩ kpa ŋ yallɩ, ʋ sɩ na tʋwara yʋga.” 23 Ɛɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ piili kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ anɩɩ ba tɩyaŋ kɩbee rɛ sɩ yaa wɩɩ no?

Yesu hatɩnna kaŋ nɩbalɩŋ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ

24 Yesu hatɩnna hʋ gyɩ kaŋ ba tɩyaŋ nɩbal wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ nɛ. 25 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Dʋnɩya no kuworo aa hɔŋ ba nala nyuu tɩyaŋ nɛ, a kaŋ ba kɩ fɩla, ka kuworo hʋ badɔmɔŋ mɛ aa kɩ kyɛ dɩ nala hʋ kaŋ ba kɩ yɩrɩ bɔnyɛ tɩmma. 26 Amɛ ʋ bɩ maga dɩ ma kɛ kɩ yaa gɛɛ. Ʋ maga dɩ ma tɩyaŋ nɩbal lɛ bɩrɩmɩ biibiye, dɩ ma sɩlaala mɛ tʋma kɩ tɩya ma. 27 Nal aa hɔnɔ aŋka nal kɩdɩgɩ yaa kɩdiiliye kɩ tɩya ʋ, ʋ bee nal hʋ aa yaa kɩdiiliye hʋ kɩ tɩya ʋ hʋ, ba kɩbee rɛ yaa nɩbal? Nal hʋ aa hɔnɔ, aŋka ba yaa kɩdiiliye kɩ tɩya ʋ, ʋ rɛ yaa nɩbal. Amɛ ŋ kɛ we ma lee rɛ, a tʋma kɩ tɩya ma.

28 Ŋ tʋwara nayɩ tɩyaŋ, mamaa rɛ yaa nala hʋ aa sɩna ŋ hal, a bɩ vɩya ŋ ta. 29 Ŋ Kuwo tɩya ŋ ŋmanɩɩ rɛ dɩ ŋ yaa kuworibal. Ɛɛ tɩɩ rɛ ŋ mɛ sɩ tɩya ma ŋmanɩɩ dɩ ma yaa kuworibala. 30 Dɩ ŋ beel-ma buloŋ maakyiye wuwo di kɩdiiliye ŋ koro hʋ tɩyaŋ. Ma sɩ hɔŋ kuworikpasɩnɩ nyuni a kɩ deŋ Iziral tɩmma bekyige fi abee balɩya hʋ nyuu.”

Yesu baa dɩ Piita sɩ tʋwa a baa ʋ bɩ gyɩma ʋ

Matiwu 26.31-35;Maakɩ 14.27-31;Gyɔɔŋ 13.36-38

31 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Siimɔŋ Piita a baa, “Siimɔŋ, gyegili nɩɩ daha! Sɩtaanɩ ko sʋla ŋmanɩɩ rɛ dɩ ʋ magɩsɩ ma, a tʋwasɩ ma niweliye a lɩɩ ma nɩbɔmɔ tɩyaŋ, anɩɩ ba aa kyaarɩ mɩya, a lɩɩ miŋbii aŋ ka mɩŋgyɔrʋ gɛɛ. 32 Amɛ ŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ɩ Siimɔŋ nɛ, dɩ ɩ Wɩɩsɩ laadii ta ko nyʋgɩsɩ. Dɩ ɩ rɛ ko mɩɩgɩ ko ŋ lee, pɛ ɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ mɛ tɩyaŋ dɩ ba sɩŋ ba Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ weliŋ.” 33 Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya ʋ a baa, “Ŋ Tɩɩna, dɩ ba aa rɛ sɩ kana ɩ tɔ dɩyaŋ, ŋ yaa siri rɛ dɩ ba kana ŋ mɛ tɔ. Dɩ ba sɩ kpʋ ɩ mɛ, ŋ yaa siri rɛ dɩ ŋ beel-ɩ buloŋ sʋba.” 34 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Piita, ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ rɛ, gyibala ha bɩ sɩ wɩɩ gyɩnaŋ tebine no, aŋka dɩ ɩ tʋwa naaŋsɩɩnyʋwa bʋto anɩɩ ɩ bɩ gyɩma ŋ.”

Yesu basɩ molbiye abee takoobiye wɩya

35 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, “Saŋa hʋ ŋ gyɩ aa tɩŋ ma, ma gyɩ bɩ kolo molbiye, a bɩ paa diikusi, a bɩ paa naatɔbɔ tʋŋnyʋwa bʋlɩya bʋlɩya mɛ, aŋ mʋ. Ma gyɩ yaŋ aa mʋwa, bekiŋ nɛ ma gyɩ kyɛ lɔlɔ?” Ba baa dɩ ba gyɩ bɩ kyɛɛ kɩŋ buloŋ lɔlɔ. 36 Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Amɛ nyɛ kɛ, ma nal hʋ buloŋ aa kaŋ molbiye koo diiku, ʋ maga dɩ ʋ kpa kolo rɛ. Ma nal hʋ mɛ buloŋ aa bɩ kaŋ takoobii, ʋ maga dɩ ʋ kpa ʋ gabal yallɩ rɛ a yɔbɔ kɩdɩgɩ. 37 Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, ‘Ba kana ʋ pɛ wɩbɔŋyaala tɩyaŋ nɛ’. Wɩya no buloŋ, ŋ wɩya rɛ ba sabɩ gɛɛ. Ba buloŋ sɩ yaa ŋ tɩyaŋ nɛ, dɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa saba ŋ wɩya kɔnɩ su ba bʋʋsɩ.” 38 Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Á Tɩɩna, deŋ na, takoobiye balɩya rɛ nyɛ.” Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Tɔɔ, ba maga rɛ.”

Yesu kyʋwalɩ Wɩɩsɩ Olivi dogimo hʋ nyuu tɩyaŋ

Matiwu 26.36-46;Maakɩ 14.32-42

39 Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ Gyerusalɛm tɩyaŋ, a mʋ gyɩŋ Olivi dogimo hʋ nyuu, anɩɩ ʋ aa kɩ yaa gɛɛ saŋa buloŋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ mɛ sii tɩŋa ʋ hal mʋ. 40 Ba aa mʋʋ pele doŋ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Ma kɩ sʋla Wɩɩsɩ, dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo mʋrɩ ma.” 41 Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ, ʋ parɩ ʋ hatɩnna hʋ mʋ sɩya mʋhʋ, a tuu gbinni a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a baa, 42 “Ŋ Kuwo, dɩ ʋ ko yaa ɩ kyɛrɩ, lɩɩ ŋ tʋwara no aa ko tɩyaŋ. Amɛ mɩyaŋ kɛ kyɛrɩ daa, leŋ dɩ ɩ kyɛrɩ yaa.” 43 Doŋ nɛ malɩka lɩɩ wɩɩsɩbee a ko tuu fɩyɛlɩ ʋ bembii. 44 Ʋ tɩya gyɩ kyogo rɛ kɩŋkaŋ buloŋ. Ɛɛ rɛ ʋ faasɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ abee sɩfɩyasɩ. Ʋ suwolii paalɩ kɩ tuu taŋha gɛɛ anɩɩ kyal. 45 Ʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ, ʋ sii a mɩɩgɩ mʋ ʋ hatɩnna hʋ lee, dɩ ba pɩŋ doo, beewɩya tɩkyogi hʋ gyɩ leŋ lɔl gyʋʋ ba rɛ weliŋ. 46 Ɛɛ rɛ Yesu ko pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma kɔnɩ pɩŋ kɩ pɩŋ doo rɛ? Ma sii a kɩ sʋla Wɩɩsɩ, dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo mʋrɩ ma.”

Ba kaŋ Yesu

Matiwu 26.47-56;Maakɩ 14.43-50;Gyɔɔŋ 18.3-11

47 Yesu ha gyɩ aa basɩ wɩya hʋ tɩyaŋ nɛ, dɩ Yesu hatɩnna fi abee balɩya hʋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyudasɩ rɛ gyɩ mʋ laa nɩygamaa sɩya gɛɛ ba kɩ ko ʋ lee. Ba aa ko pele, Gyudasɩ vala a mʋ guwori Yesu. 48 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Gyudasɩ, ɩ kɔnɩ ko guwori ŋ nɛ dɩ ɩ kpa Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye yallɩ koo?” 49 Yesu hatɩnna hʋ fa aa we doŋ a na wɩɩ hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa, ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Á Tɩɩna, á kyuri á takoobiye koo?” 50 Nyɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ teŋ kyuri takoobii, a ŋmaŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ dɩya yoŋ noduu dɩgɩŋ kyɔl. 51 Ɛɛ rɛ Yesu baa, “Ʋ maga rɛ. Ma leŋ.” Ʋ basɩ gɛɛ rɛ, aŋ dige baal hʋ dɩgɩŋ, ʋ mɩɩgɩ taasɩ. 52 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee nala hʋ aa pɔ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ nɩhɩyasɩ abee ba bee nɩhɩyasɩ hʋ aa ko dɩ ba kana ʋ, a baa, “Ŋ yaa biibɔŋ nɛ, ma sii kol takoobiye abee daŋgulo a kɩ ko dɩ ma kana ŋ? 53 Ŋ beel-ma buloŋ nɛ fa aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ, aŋka ma bɩ lʋga dɩ ma kana ŋ doŋ. Amɛ saŋa no rɛ Wɩɩsɩ tɩya ma ŋmanɩɩ dɩ ma kana ŋ. Saŋa no tɩyaŋ mɛ rɛ wɩbɔmɔ kuwori, Sɩtaanɩ mɛ we ʋ tʋma tɩyaŋ.”

Piita tʋwa a baa ʋ bɩ gyɩŋ Yesu

Matiwu 26.57-58,69-75;Maakɩ 14.53-54,66-72;Gyɔɔŋ 18.12-18,25-27

54 Ɛɛ rɛ ba kaŋ Yesu, a kana ʋ kɩ mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ dɩya, ka Piita mɛ daasɩ kɩ tɩŋ ba hal. 55 Ba mʋwa dɩ ba tuu diŋ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ nala kɩ wiyeni. Nyɛ rɛ Piita mʋ pɛ nala hʋ aa wiyeni diŋ hʋ tɩyaŋ a hɔŋ. 56 Haŋtolibiye kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we ba tɩyaŋ, a yaa dɩya hʋ tʋŋtʋnnɩ. Ʋ aa naa Piita dɩ ʋ hɔŋ kɩ wiyeni diŋ hʋ, ɛɛ rɛ ʋ deŋ ʋ sɩya tɩyaŋ gɛɛ sɩrɩtɩtɩ, aŋ baa, “Baal no mɛ fa aa tɩŋ Yesu hal lɛ.” 57 Ɛɛ rɛ Piita baa, “Haŋtolibiye, ŋ paalɩ bɩ gyɩma ʋ mɛ gba.” 58 Mʋhʋ sʋwaa dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ na ʋ a baa, “Ɩ mɛ yaa ba kɩdɩgɩ rɛ.” Ɛɛ rɛ Piita bɩl baa, “Ŋ bagyʋwa, ŋ kɛ daa.” 59 Ʋ bɩl bɩ pɩɩsa, dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ rɛ gɛɛ, a hara pɔ anɩɩ Piita yaa Yesu hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ, dɩ beewɩya ʋ yaa Galili tɩɩna rɛ. 60 Ɛɛ rɛ Piita bɩl basɩ tɩya ʋ mɛ a baa, “Ŋ bagyʋwa, ŋ paalɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ɩ aa basɩ tɩyaŋ.” Piita aa yaŋ basɩ gɛɛ, ʋ nyʋwa ha bɩ tele taŋha, dɩ gyibal wiye. 61 Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu galdaasɩ, a deŋ Piita sɩya tɩyaŋ. Doŋ nɛ ʋ liisi wɩɩ hʋ Yesu fa aa basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ sɩ tʋwa naaŋsɩɩnyʋwa bʋto a baa dɩ ʋ bɩ gyɩma ʋ, ka dɩ gyibal na wii. 62 Ɛɛ rɛ Piita sii lɩɩ bee a wɩɩ weliŋ.

Ba yaa Yesu sɩya, aŋ ŋmaa ʋ

Matiwu 26.67-68;Maakɩ 14.65

63 Ɛɛ rɛ nala hʋ aa pɔ Yesu kɩ huuri ʋ, aŋ kɩ ŋmaa ʋ. 64 Ba gyɩ vʋwa ʋ sɩya tɔ rɛ, aŋ aa ŋmaa ʋ, aŋ pɩyɛsɩ ʋ dɩ ʋ daga nal hʋ aa ŋmaa ʋ. 65 Ba gyɩ basɩ wɩya mɛ rɛ yʋga a tʋʋsɩ ʋ.

Ba kaŋ Yesu mʋ bee-hɩyarɩ sɩya

Matiwu 26.59-66;Maakɩ 14.55-64;Gyɔɔŋ 18.19-24

66 Ʋ sɩgballɩya, Gyuuma bee nɩhɩyasɩ abee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla buloŋ laŋŋɩ, aŋ leŋ ba kaŋ Yesu ko ba sɩya. 67 Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, “Daga ma, ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya?” Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Dɩ mɩyaŋ nɛ basɩ tɩya ma mɛ, ma bɩ sɩ laa di. 68 Dɩ mɩyaŋ nɛ yaŋ bɩl pɩyɛsɩ ma wɩɩ mɛ, ma bɩ sɩ lɩɩ ʋ sɩɩ tɩya ŋ. 69 Amɛ a lɩɩ nyɛ a kaŋ kɩ mʋ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ hɔŋ Wɩɩbal hʋ noduu logiŋ tɩyaŋ.” 70 Ɛɛ rɛ ba buloŋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ rɛ yaŋ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ koo?” Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ma basɩ, ma aa baa dɩ mɩyaŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ biye hʋ.” 71 Ɛɛ rɛ nala hʋ baa, “Á bɩl bee kyɛ daŋsɩya tɩɩna buloŋ. Á tɩɩ mɛ nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ tɩɩ nyʋwa tɩyaŋ nɛ.”

23

Ba kaŋ Yesu mʋ Pilato sɩya

Matiwu 27.1-2,11-14;Maakɩ 15.1-5;Gyɔɔŋ 18.28-38

1 Ɛɛ rɛ nala no buloŋ sii, a kaŋ Yesu mʋ nal hʋ aa laa Roma paalʋʋ kuworibal hʋ naasɩ sɩŋ Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Pilato sɩya. 2 Doŋ nɛ ba piili a kɩ basɩ wɩya hʋ ba aa baa dɩ ʋ yaa kyogi, a baa, “Á kaŋ baal no rɛ dɩ ʋ aa mʋrɩ nala, aŋ baa dɩ ba ta tuŋ lampoo kɩ tɩya Roma paalʋʋ kuworibal hʋ. Aŋ bɩl kɩ daga anɩɩ ʋ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ laa dʋnɩya nala ta, aŋ ha bɩl baa dɩ ʋ yaa kuwori mɛ rɛ.” 3 Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ rɛ yaa Gyuuma kuwori hʋ koo?” Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Na ɛɛ rɛ ɩ basɩ gɛɛ.” 4 Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee nɩgyamaa hʋ buloŋ aa laŋŋa doŋ a baa, “Ŋ bɩ naa wɩɩ hʋ baal no aa yaa kyogi, a maga dɩ ba kpʋ ʋ.” 5 Amɛ nala hʋ ha hara a baa, “Ʋ daga nala Gyudɩya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ nɛ a leŋ ba kɩ laa taawɛɛ. Galili paalʋʋ tɩyaŋ nɛ ʋ piili wɩɩ no, aŋ sii kpa ko daha mɛ nyɛ.”

Ba kaŋ Yesu mʋ Hɛrɔtɩ sɩya

6 Pilato aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, “Baal no yaa Galili tɩɩna rɛ?” 7 Pilato aa ko gyɩma anɩɩ Galili paalʋʋ rɛ Yesu lɩɩ, ʋ leŋ ba kana ʋ mʋ Hɛrɔtɩ lee, beewɩya Hɛrɔtɩ rɛ gyɩ aa deŋ doŋ paalʋʋ. Saŋa no tɩyaŋ dɩ Hɛrɔtɩ gyɩ we Gyerusalɛm tɩyaŋ nɛ. 8 Hɛrɔtɩ teŋ buloŋ gyɩ fɩyɛla rɛ weliŋ ʋ aa naa Yesu, beewɩya ʋ gyɩ nɩɩ ʋ wɩya rɛ faafaa buloŋ, a kɩ kyɛ dɩ ʋ na ʋ. Ʋ fa aa kyɛ dɩ Yesu yaa wɩmagɩl lɛ dɩ ʋ na. 9 Ɛɛ rɛ Hɛrɔtɩ pɩyɛsɩ Yesu wɩya yʋga, amɛ ʋ gyɩ bɩ laa wɩɩ buloŋ basɩ. 10 Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ sii tarɩsɩ mʋ Yesu tɩyaŋ, a daga wɩya yʋga ba aa bɩɩna anɩɩ ʋ yaa kyogi. 11 Hɛrɔtɩ bee ʋ laalyuwolo mɛ yaa Yesu sɩya weliŋ, aŋ leŋ ba kpa gawil kɩdɩgɩ laalɩ ʋ, aŋ mɩɩgɩ kana ʋ mʋ Pilato lee. 12 Hɛrɔtɩ bee Pilato fa bee na dɔmɔŋ sɩɩ. Haŋ kyɛɛ hʋ rɛ ba mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaŋsɩ.

Ba kpaa kyogisi tɩya Yesu aŋ baa dɩ ba kpʋ ʋ

Matiwu 27.15-26;Maakɩ 15.6-15;Gyɔɔŋ 18.39–19.16

13 Ɛɛ rɛ Pilato yɩrɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Gyuuma nɩhɩyasɩ abee nala hʋ buloŋ aa laŋŋa doŋ, a basɩ tɩya ba a baa, 14 “Ma kaŋ baal no ko ŋ lee rɛ, a basɩ tɩya ŋ anɩɩ ʋ aa mʋrɩ nala rɛ. Ŋ pɩyɛsɩ ʋ wɩya rɛ ma buloŋ sɩɩ tɩyaŋ. Wɩya hʋ buloŋ ma aa baa dɩ ʋ yaa kyogi, ŋ kɛ bɩ naa ʋ wɩkyogii ba tɩyaŋ. 15 Hɛrɔtɩ mɛ bɩ naa ʋ wɩkyogii buloŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ leŋ ba bɩl mɩɩgɩ kana ʋ ko daha. Ma na, baal no bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi a maga dɩ ba kpʋ ʋ. 16 Ɛɛwɩya, ŋ sɩ leŋ dɩ ba vɩɩrɩ ʋ, aŋka dɩ ŋ kpa ʋ ta.” 17 Amɛ dɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ rɛ ko pele buloŋ, ba aa leŋ Pilato lɩɩ nala hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩya tɩyaŋ kɩdɩgɩ rɛ a ta, nal hʋ Gyuuma hʋ aa kyo dɩ ba lɩya.

18 Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ kyɩɩrɩ a baa, “Kpʋ Yesu aŋ lɩɩ Barabaasɩ tɩya ma.” 19 (Saŋa kɩdɩgɩ, nala gyɩ sii laa taawɛɛ rɛ Gyerusalɛm tɩyaŋ, a gyɩ kpʋ nala. Ɛɛ wɩya rɛ tɩŋ ba gyɩ kaŋ Barabaasɩ tɔ dɩyaŋ.) 20 Pilato fa aa kyɛ dɩ ʋ kpa Yesu ta rɛ, ɛɛ rɛ ʋ bɩl marɩ basɩ wɩya tɩya nɩgyamaa hʋ. 21 Amɛ ba marɩ kyɩɩrɩ yʋga a baa, “Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, kpaasɩ ʋ daagarɩɩ tɩyaŋ!” 22 Ɛɛ rɛ Pilato bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Bekiŋ wɩɩ rɛ baal no yaa kyogi? Ŋ kɛ bɩ naa wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi a maga dɩ ba kpʋ ʋ. Ɛɛwɩya, ŋ sɩ leŋ dɩ ba vɩɩrɩ ʋ, aŋka dɩ ŋ kpa ʋ ta.” 23 Ka nala hʋ ha vɩya aŋ hara, a marɩ kyɩɩrɩ yʋga a baa, “Ʋ maga dɩ ba kaŋ Yesu kpaasɩ daagarɩɩ tɩyaŋ nɛ.” Ba aa yaa kyagɩŋsɩ hʋ gɛɛ rɛ Pilato kyɛ wɩɩ lɔlɔ, aŋ laa ba nyʋwa hʋ, 24 a baa dɩ ba kaŋ Yesu mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. 25 Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba lɩɩ Barabaasɩ ta. Baal hʋ ba gyɩ aa kaŋ tɔ dɩya tɩyaŋ akuu taawɛɛ aa siye bee hʋ tɩyaŋ ba kpʋ nala wɩya. Aŋ kpa Yesu mɛ tɩya ba dɩ ba kaŋ mʋ yaa gɛɛ hʋ buloŋ ba aa sɩ yaa.

Ba kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ tɩyaŋ

Matiwu 27.32-44;Maakɩ 15.21-32;Gyɔɔŋ 19.17-27

26 Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ kaŋ Yesu lɩɩ dɩ ba kana ʋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba kyeŋ baal kɩdɩgɩ aa lɩɩ Sariini ba kɩ yɩrɩ Siimɔŋ, dɩ ʋ lɩɩ baga a ko kɩ gyʋʋ Gyerusalɛm. Ɛɛ rɛ ba kana ʋ, a kpa daagarɩɩ hʋ tɩya ʋ ʋ baasɩ, a kɩ tɩŋ Yesu hal. 27 Ka gyamaa hʋ buloŋ mɛ gyɩ lɩɩ tɩŋa ʋ hal. Haana badɔmɔŋ nɛ gyɩ we ba tɩyaŋ, a kɩ wii Yesu wɩya kɩŋkaŋ. 28 Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ deŋ ba, aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Gyerusalɛm haana, ma ta kɩ wii ŋ wɩya. Ma kɩ wii ma tɩɩ ma abee ma biisi wɩya. 29 Saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ nala baa, ‘Haana hʋ aa yaa hapɩra, haana hʋ aa bɩ lʋl biisi na, abee haana hʋ aa bɩ dɩyɛsɩ biisi na, ma yaa nyusʋŋtɩmma rɛ.’ 30 Saŋa no tɩɩ tɩyaŋ, nala sɩ kɩ kyɛ dɩ ba faŋa dogiŋsi hala, koo dɩ dogiŋsi tele tɔ ba. 31 Dɩ daasɔnɔ rɛ ko kɩ di diŋ, aŋnɛ rɛ bɩl sɩ kɩ basɩ daahɩlɩya mɛ wɩya?”

32 Ba gyɩ aa kaŋ Yesu kɩ mʋ dɩ ba kpʋ gɛɛ, wɩbɔŋyaala balɩya mɛ rɛ ba gyɩ kaŋ pɛ ʋ tɩyaŋ. 33 Ɛɛ rɛ ba mʋ pele lee hʋ ba aa yɩrɩ “Nyukuŋkogilo.” Doŋ tɩyaŋ nɛ ba kpaasɩ Yesu abee wɩbɔŋyaala hʋ balɩya daagarɩya nyuni tɩyaŋ. Kɩdɩgɩ we Yesu noduu dɩɩlaŋ, kɩdɩgɩ mɛ we ʋ nogɔbɔ dɩɩlaŋ. 34 Ɛɛ rɛ Yesu kyʋwalɩ Wɩɩsɩ a baa, “Ŋ Kuwo, kpa wɩɩ no ba aa yaa kyɛ ba, beewɩya ba bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ba aa yaa.” Ɛɛ rɛ ka ba yuwo gbaŋŋa, a kaŋ Yesu gannɩ kpaa dɔmɔŋ. 35 Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩ sɩŋ doŋ a kɩ deŋ, aŋka Gyuuma nɩhɩyasɩ kɩ yaa ʋ sɩya, a baa, “Na ʋ baa ʋ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, a laa nala kɩ ta, ma leŋ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ ta dɩ á na.” 36 Laalyuwolo hʋ mɛ kɩ yaa ʋ sɩya, a yaa sɩkyaakyaa mʋ we ʋ nyʋwa tɩyaŋ dɩ ʋ nyʋwa, 37 aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, “Dɩ ɩ rɛ kɔnɩ yaa Gyuuma kuwori kɛ, laa ɩ tɩɩ ta dɩ á na.” 38 Ba gyɩ saba mal ʋ daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ a baa, “Gyuuma kuwori hʋ rɛ nyɛ.”

39 Ɛɛ rɛ wɩbɔŋyaala hʋ kɩdɩgɩ mɛ aa saga ʋ daagarɩɩ tɩyaŋ tʋʋsɩ Yesu a baa, “Na ɩ baa ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, koo ŋ nyɩya rɛ? Ɛɛ kɛ laa ɩ tɩɩ ta, aŋ laa ma mɛ ta dɩ á na.” 40 Ɛɛ rɛ ʋ dɔŋtɩɩna wɩbɔŋyaal hʋ nɔsɩ ʋ a baa, “Ɩ bee fá Wɩɩsɩ koo? Á beel-ʋ buloŋ we tʋwarɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ. 41 Á kɛ maga dɩ ba yaa ma nyɛ rɛ, beewɩya á yaa wɩbɔŋ nɛ. Amɛ baal no kɛ bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi.” 42 Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya Yesu a baa, “Yesu, dɩ ɩ rɛ ko di ɩ koro hʋ, ta ko yeŋŋi ŋ wɩya.” 43 Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, “Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ, ŋ beel-ɩ sɩ we wɩɩsɩbee tɩyaŋ gyɩnaŋ.”

Yesu sʋba

Matiwu 27.45-56;Maakɩ 15.33-41;Gyɔɔŋ 19.28-30

44 Wɩɩsɩ aa ko maga nyutʋtʋʋ saŋa gɛɛ, wɩɩsɩ pirigi nyʋgɩsɩ, ka lee buloŋ bɩl gɛɛ timm, a mʋ pele dɩdaana kerifi boto, ka lee bɩl na kyaanɩ. 45 Patɩɩsa hʋ fa aa bori Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ kɩyɛsɩ balɩya. 46 Ɛɛ rɛ ka Yesu kyiyesi yʋga a baa, “Ŋ Kuwo, ŋ kpaa ŋ tɩɩ a we ɩ nosi tɩyaŋ nɛ.” Nyɛ rɛ ʋ basɩ, aŋ wiyesi ʋ wiyesi-kateŋse aŋ sʋba. 47 Laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ fa aa sɩŋ doŋ aa naa wɩɩ hʋ aa yaa, ʋ dannɩ Wɩɩsɩ a baa, “Wɩtɩɩ, baal no kɔnɩ fa yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ.” 48 Nala hʋ buloŋ fa aa laŋŋa doŋ aa naa wɩɩ hʋ aa yaa, ba mɩɩgɩ mʋ dɩɩsɩ abee tɩkyogi. 49 Nala hʋ buloŋ fa aa gyɩŋ Yesu abee haana hʋ buloŋ fa aa tɩŋ ʋ hal a lɩɩ Galili ko, ba sɩŋ libolii rɛ aŋ kɩ deŋ wɩya hʋ buloŋ aa yaa.

Ba hogo Yesu

Matiwu 27.57-61;Maakɩ 15.42-47;Gyɔɔŋ 19.38-42

50 Gyuuma baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ, a lɩɩ Arimatiya aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Ʋ fa yaa nɩtɩɩ rɛ weliŋ, ka nala fa kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma weliŋ. Ʋ fa aa gyegili Wɩɩsɩ koro hʋ koyi rɛ, a fa yaa nala hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya kɩdɩgɩ. Amɛ saŋa hʋ ba fa aa vʋʋlɩ Yesu kpʋyɩ wɩya, ʋ kɛ fa bɩ sɩŋ ba kɩŋ tɩyaŋ. 52 Ɛɛ rɛ ʋ sii mʋ Pilato lee, a sʋla ʋ dɩ ʋ tɩya ʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ kpa Yesu mʋ hogo. Pilato tɩya ʋ ŋmanɩɩ. 53 Nyɛ rɛ ʋ mʋ lallɩ Yesu daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ, a we ʋ liŋe, aŋ kpa ʋ mʋ hogo bʋbʋwa kɩdɩgɩ ba aa lurigo tɩyaŋ. Ba ha gyɩ bɩ maakyiye hogo nal buloŋ doŋ. 54 Wɩɩ no gyɩ yaa Alagyima kyɛɛ rɛ, dɩ ba gyɩ yaŋ kɩ yaa siri dɩ ba piili Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩkanɩya. 55 Haana hʋ gyɩ aa tɩŋ Yesu hal a lɩɩ Galili paalʋʋ ko sii tɩŋ Gyosɛfʋ hal a mʋ dɩ ba na ɛɛ ba aa hogo Yesu bʋbʋwa hʋ tɩyaŋ. 56 Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ mʋ dɩya haŋ dɩdaana hʋ, a marɩ kɩna badɔmɔŋ sʋwala aa sʋma gɛɛ anɩɩ tʋranɩɩ dɩ ba kaŋ mʋ tɩsɩ ʋ dɩ ʋ ta pʋw. Amɛ haŋ dɩdaana hʋ tɩɩ mɛ rɛ ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩkanɩya aa piili. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ bɩl bɩ wuwo mɩɩgɩ mʋ bɩl hʋ lee. Nyɛ rɛ ba wiyesi haŋ kyɛɛ hʋ anɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ aa daga gɛɛ.

24

Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ

Matiwu 28.1-10;Maakɩ 16.1-8;Gyɔɔŋ 20.1-10

1 Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa, haana hʋ sii, a kaŋ kɩna hʋ ba aa mara ba sʋwala sʋma gɛɛ anɩɩ tʋranɩɩ hʋ, a kaŋ mʋ bil hʋ lee. 2 Ba mʋwa dɩ bʋyɩ hʋ ba fa aa kpaa tɔ bʋbʋwa hʋ nyʋwa suro. 3 Ɛɛ rɛ ba mʋ gyʋʋ bʋbʋwa hʋ, amɛ ba bɩ naa á Tɩɩna Yesu teŋbii. 4 Ɛɛ rɛ ba sɩŋ doŋ, a bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ba aa sɩ yaa. Ba yaa dɩ ba deŋ, dɩ baala balɩya rɛ pirigi ko sɩŋ ba logiŋ gɛɛ, ka ba gannɩ buloŋ kɩ tʋla gɛɛ nyʋlɩɩnyʋlɩɩ. 5 Nyɛ rɛ kambɩŋ kaŋ haana hʋ, ba kaŋ ba nyuni gʋra gʋra. Ɛɛ rɛ baala hʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Bee rɛ tɩŋ ma deŋ kɩ kyɛ nal hʋ aa weye nɩsʋʋnɩ tɩyaŋ? 6 Ʋ tuwo daha. Ʋ siye rɛ. Ma liisi wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basɩ tɩya ma, saŋa hʋ tɩyaŋ ʋ gyɩ aa we Galili tɩyaŋ. 7 Ʋ gyɩ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ba sɩ kpa ʋ Nihuwobiŋ Biye we wɩbɔŋyaala nosi tɩyaŋ dɩ ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, dɩ ʋ sʋba, dɩ amɛ dɩ ʋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ.” 8 Doŋ nɛ haana hʋ liisi wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basɩ tɩya ba. 9 Ɛɛ rɛ ba lɩɩ bʋbʋwa hʋ tɩyaŋ, a mʋ basɩ wɩya hʋ buloŋ aa yaa a tɩya Yesu kpambɩsɩ fi abee kɩdɩgɩ hʋ, abee nɩkaalɩya hʋ buloŋ fa aa tɩŋ ʋ hal. 10 Haana hʋ gyɩ aa mʋʋ bil hʋ lee rɛ nyɛ: Mɛɛrɩ Magidalina, Gyuwana abee Gyemsi nɩɩna Mɛɛrɩ. Ba bee ba hadɔŋtɩŋsɩ hʋ gyɩ aa mʋʋ na wɩya hʋ rɛ gyɩ ko basɩ wɩya no tɩya Yesu kpambɩsɩ hʋ. 11 Amɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ fa bɩɩna anɩɩ wɩɩ hʋ haana hʋ aa basa yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Ɛɛwɩya, ba gyɩ bɩ laa di. 12 Amɛ Piita sii a fá mʋ bʋwa hʋ lee, a mʋ tuu lurimi bʋwa hʋ, a na liŋe hʋ ba fa aa kpaa we Yesu dɩ ʋ pɩna, aŋka ʋ bɩ naa kɩŋ buloŋ. Ɛɛ rɛ wɩɩ hʋ kpere ʋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya.

Yesu kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna balɩya Imayosi ŋmanɩɩ tɩyaŋ

Maakɩ 16.12-13

13 Haŋ kyɛɛ hʋ tɩɩ rɛ Yesu hatɩnna balɩya sii kɩ mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Imayosi. Imayosi bee Gyerusalɛm fa yaa anɩɩ meeldaasɩ bapɛ rɛ. 14 Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba vala a basɩ wɩya hʋ aa yaa a kɩ tɩya dɔmɔŋ. 15 Ba aa basɩ wɩya hʋ a vala kɩ mʋ tɩyaŋ nɛ Yesu tɩɩ ko pɛ ba tɩyaŋ ba buloŋ kɩ vala. 16 Ba gyɩ na ʋ rɛ, amɛ ba gyɩ bɩ wuwo gyɩma anɩɩ ʋ rɛ. 17 Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, “Bekine wɩya rɛ ma vala kɩ basɩ gɛɛ?” Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ sɩŋ, ba tɩsɩ buloŋ kyogi. 18 Nyɛ rɛ ba kɩdɩgɩ tɩɩna ba aa yɩrɩ Kiliyopasi pɩyɛsɩ ʋ a baa, “Ɩ dʋŋ nɛ yaa nɩhʋwal Gyerusalɛm tɩyaŋ a bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa doŋ kyɛbʋʋsɩ no koo?” 19 Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, “Wɩbee rɛ gɛɛ?” Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, “Ka wɩɩ hʋ ba aa yaa Yesu aa lɩɩ Nazarɛti. Baal no fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. Ʋ wɩbasɩya abee ʋ wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ, ʋ fa yaa nal hʋ aa kaŋ dee rɛ Wɩɩsɩ abee nihuwobisi buloŋ sɩya tɩyaŋ. 20 Á Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Gyuuma nɩhɩyasɩ kpa ʋ we Pilato nosi tɩyaŋ dɩ ʋ kpʋ ʋ. Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, ʋ sʋba. 21 Amɛ á fa aa yɩyɛlɩ anɩɩ ʋ rɛ yaa nal hʋ aa ko dɩ ʋ laa Iziral tɩmma ta. Ka ba aa kpʋ ʋ, ʋ kyɛyɛ boto rɛ yaa gyɩnaŋ. 22 Wɩya no buloŋ hal tɩyaŋ mɛ, á bee haana hʋ fa aa tɩŋ Yesu hal badɔmɔŋ ko basɩ wɩɩ rɛ tɩya ma, wɩɩ hʋ kperi ma. Ba baa dɩ ba sii mʋ bʋwa hʋ lee rɛ sɩgballɩnyʋwa, aŋ bɩ naa Yesu teŋbii bʋwa hʋ tɩyaŋ. 23 Ba baa dɩ ba naa malɩkasɩ rɛ ba basɩ tɩya ba anɩɩ Yesu weye rɛ. 24 Ɛɛ rɛ á badɔmɔŋ mɛ sii mʋ bʋwa hʋ lee a na anɩɩ wɩɩ hʋ haana hʋ aa basa hʋ yaa wɩtɩɩ. Amɛ ba mɛ gyɩ bɩ naa Yesu.” 25 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma yaa bambugo rɛ kɩŋkaŋ, a bɩ wuwo dɩ ma laa wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa basa mɛ di. 26 Ma bɩ gyɩma anɩɩ ʋ maga dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, na tʋwara rɛ aŋ na di ʋ gaŋdaa-feŋ Wɩɩsɩ lee tɩyaŋ koo?” 27 Ɛɛ rɛ Yesu basɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a mʋ kɩ tile ʋ tɩyaŋ, a tɩya ba. Ʋ gyɩ piile tenni hʋ Moosi aa saba tɩyaŋ nɛ a kaŋ mʋ pele tenni hʋ buloŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala mɛ aa saba, a daga wɩya no buloŋ memiye mɛ tɩya ba.

28 Ba aa ko kpaga Imayosi, Yesu fugo yaa gɛɛ anɩɩ ʋ aa kyɛ dɩ ʋ parɩ mʋ. 29 Ɛɛ rɛ ba kana ʋ biŋ, aŋ baa dɩ lee bile rɛ, dɩ ʋ pɩŋ sɩya gballɩ. Ɛɛ rɛ ba beel-ʋ buloŋ kpa gyʋʋ dɩya. 30 Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ba hɔŋ dɩ ba di kɩna. Nyɛ rɛ Yesu kpa paanʋʋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ tɩya ba. 31 Ʋ aa yaa gɛɛ tɩyaŋ nɛ, ba sɩya yaŋ polli ba gyɩma anɩɩ Yesu rɛ. Haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, ʋ pirigi dɩɩgɩ ba sɩɩ tɩyaŋ. 32 Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, “Saŋa hʋ ʋ fa aa basɩ wɩya kɩ tɩya ma aŋ daga Wɩɩsɩ teŋ wɩya hʋ memiye kɩ tɩya ma ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, á tenni fa fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ buloŋ.” 33 Ɛɛ rɛ ba sii lagɩ lagɩ, a mɩɩgɩ mʋ Gyerusalɛm, a na Yesu kpambɩsɩ fi abee kɩdɩgɩ hʋ, abee nɩkaalɩya hʋ buloŋ fa aa tɩŋ Yesu hal dɩ ba laŋŋa lɩdɩgɩ. 34 Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ fi abee kɩdɩgɩ hʋ basɩ tɩya ba a baa, “Á Tɩɩna Yesu kɔnɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ, beewɩya, ʋ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga Siimɔŋ nɛ!” 35 Doŋ nɛ baala hʋ balɩya mɛ basɩ wɩɩ hʋ aa yaa ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, abee gɛɛ ba aa ko gyɩma anɩɩ á Tɩɩna Yesu rɛ. Ba basɩ tɩya ba rɛ anɩɩ saŋa hʋ ʋ aa kaŋ paanʋʋ lɔgɔ a tɩya ba hʋ tɩyaŋ nɛ ba gyɩma anɩɩ ʋ rɛ.

Yesu kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna

Matiwu 28.16-20;Maakɩ 16.14-18;Gyɔɔŋ 20.19-23;Kpambɩsɩ 1.6-8

36 Saŋa hʋ baala hʋ balɩya aa tɩya ba ŋmanɩɩ duwoso tɩyaŋ nɛ dɩ Yesu tɩɩ rɛ bɩl pirigi ko sɩŋ ba buloŋ sɩya tɩyaŋ gɛɛ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, “Fɩyɛlʋʋ we ma lee.” 37 Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ ba, beewɩya ba kɛ fa bɩɩna anɩɩ nɩdʋma rɛ ba na gɛɛ. 38 Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, “Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma, a ta kaŋ wɩya mɛ kɩ kyɩɩsɩ ma hakɩllɩ tɩyaŋ. 39 Ma deŋ ŋ nosi bee ŋ naasɩ na, ma sɩ gyɩma anɩɩ ŋ tɩɩ rɛ. Ma dige ŋ na weliŋ, ma sɩ gyɩma anɩɩ ŋ tɩɩ rɛ kɔnɩ, beewɩya nɩdʋma bɩ kaŋ hogo bee naŋpʋna anɩɩ ma aa naa dɩ ŋ kana nyɛ.” 40 Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, ʋ kaŋ ʋ nosi abee ʋ naasɩ buloŋ a daga ba. 41 Wɩɩ no fa yaa ba wɩkperii rɛ, a bɩl yaa ba teŋfɩyɛlʋʋ mɛ kɩŋkaŋ. Amɛ ba ha fa bɩ laa ʋ di. Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, “Ma kaŋ kɩdiiliye daha rɛ?” 42 Ɛɛ rɛ ba kpa fuwonaŋ-kyabɩɩ, a tɩya ʋ. 43 Ʋ laa kyaŋ ba sɩɩ tɩyaŋ.

44 Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, “Saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ beel-ma aa we doŋ, wɩya no buloŋ nɛ ŋ laa sɩya basɩ tɩya ma. Wɩya hʋ buloŋ Moosi aa saba a mʋ kɩ tile ŋ tɩyaŋ, abee wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa saba, abee wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ logiŋ hʋ ba aa yɩrɩ Yɩɩla tɩyaŋ, ba buloŋ maga dɩ ba ko su ba bʋʋsɩ rɛ.” 45 Doŋ nɛ Yesu leŋ ba hakɩllɩ suri dɩ ba wuwo gyɩŋ wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ memiye. 46 Aŋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, “Nyɛ rɛ ba sabɩ biŋ:

Ʋ maga dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya na tʋwara rɛ, a sʋba

aŋ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ.”

47 “Ba bɩl saba rɛ dɩ nala sɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, nal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya feŋ tɩyaŋ, dʋnɩya logiŋ buloŋ tɩyaŋ. Ba sɩ piili Gyerusalɛm tɩyaŋ a basɩ tɩya nala dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 48 Mamaa rɛ yaa wɩya no buloŋ aa yaa daŋsɩya diile. 49 Wiyesi Welii hʋ ŋ Kuwo aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ma hʋ, ŋ sɩ kpa ʋ we ma tɩyaŋ. Amɛ ʋ maga dɩ ma gyegili Gyerusalɛm tɩyaŋ, a mʋ pele saŋa hʋ Wiyesi Welii no aa sɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee a ko tuu gyʋʋ ma tɩyaŋ, a tɩya ma dee.”

Wɩɩsɩ kpa Yesu gyɩŋ Wɩɩsɩbee

Maakɩ 16.19-20;Kpambɩsɩ 1.9-11

50 Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba lɩɩ tɔbal hʋ tɩyaŋ a kpa mʋ Bɛɛtani dɩɩlaŋ. Ba aa we doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ kaŋ ʋ nosi gyarɩ tɔ ba, a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ. 51 Saŋa hʋ ʋ gyɩ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ba hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ leŋ ba ta, ka Wɩɩsɩ kpa ʋ kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee. 52 Nyɛ rɛ ba kyʋwalɩ ʋ doŋ aŋ mɩɩgɩ mʋ Gyerusalɛm abee teŋfɩyɛlʋʋ yʋga. 53 Ba gyɩ aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ nɛ saŋa buloŋ, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ, aŋ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ.