LAASƖYA TEŊ HƲ PƆƆL AA SABA TƖYA

TIMOTI

1

1 Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya Ɩ Timoti. Wɩɩsɩ, á laataal abee Yesu Krisita, laataal hʋ tɩyaŋ á bayɩyɛla aa we, ba aa rɛ lɩɩ ŋ ba dee tɩyaŋ, ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya.

2 Timoti, akuu á buloŋ aa laa Krisita di wɩya, ɩ bɩrɩmɩ ŋ biye tɩɩ rɛ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ tɩyaŋ, ba sɩ fá ɩ sikii, a leŋ dɩ ɩ hɔŋ abee laaŋfɩya.

Ma pɔ ma tɩɩma abee wɩnyɩyɛl-dɩdagɩla

3 Saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ gyɩ aa ko baŋ kɩ mʋ Masidooniya paalʋʋ, ŋ gyɩ kpaanɩ ɩ rɛ weliŋ anɩɩ ɩ hɔŋ Ɛfiso tɩyaŋ. Ha hɔŋ doŋ, beewɩya nala badɔmɔŋ nɛ we doŋ a kpa wɩnyɩyɛl ŋmaŋsɩ a kɩ daga nala. Ɛɛ wɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ɩ basɩ kil nala no rɛ dɩ ba leŋ ba wɩnyɩyɛl hʋ. 4 Basɩ tɩya ba dɩ ba ta kpaa ba nyuni we ba faafaa lesiri wɩya basɩɩ abee ba naabaala fene dɩɩsɩɩ tɩyaŋ, beewɩya nyʋʋtaaduwo dʋŋ nɛ wɩya no iriŋ kaŋ kɩ ko. Ka wɩya no mɛ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nal buloŋ tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ see tɩɩna Wɩɩsɩ laadii dʋŋ nɛ sɩ leŋ dɩ ʋ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ. 5 Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ basɩ nyɛ kɩ tɩya ɩ rɛ yaa ŋ aa kyɛ dɩ ma kyo dɔmɔŋ abee hakɩlwelii abee tɩpʋlʋŋ nɛ. Nyɛ sɩ daga anɩɩ ma kɔnɩ laa Wɩɩsɩ wɩya hʋ á aa daga ma dɩ weliŋ nɛ. 6 Nala badɔmɔŋ vɩya wɩya no tɩŋɩɩ rɛ aŋ mɩɩgɩ gɔllɩ we wɩvɩyagyɩmɩya basɩɩ tɩyaŋ. 7 Ba aa kyɛ dɩ ba kɩ daga nala Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ rɛ, amɛ ba tɩɩ mɛ gba bɩ gyɩŋ wɩya hʋ ba aa basɩ memii. Wɩya hʋ tɩyaŋ mɛ gba ba aa sɩna kpaŋkpaŋ, ba bɩ gyɩŋ ba memii.

8 Á gyɩma anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ weliye rɛ dɩ nala rɛ kɔnɩ aa tɩŋ ba anɩɩ gɛɛ hʋ aa maga. 9 Á bɩl gyɩma rɛ anɩɩ nɩtɩɩma wɩya daa ba kɩ biŋ mɩrɩsɩ. Amɛ nala aa kyogi mɩrɩsɩ, abee nɩbɔmɔ, abee nala hʋ aa bee fá Wɩɩsɩ abee wɩbɔŋyaala, abee nala hʋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ, abee nala hʋ aa kpʋ ba kuwoma abee ba nɩmma, abee nɩkpʋʋla kɛ iriŋ buloŋ, 10 abee sɔŋsɔnnɔ, abee baala aa gʋla kɩ kyɛ dɔmɔŋ, abee nala hʋ aa gɔllɩ gaa kasɩ nala mʋ kɩ yallɩ, abee wɩnyɩyɛla abee wɩnyɩyɛ-daŋsɩya diile, abee nala hʋ wɩyaalɩya aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ, nala no iriŋ wɩya rɛ ba kɩ biŋ mɩrɩsɩ. 11 Wɩya no ŋ aa dagɩ ma, ba lɩɩ Wɩɩsɩ, gaŋdaal hʋ aa maga dannɩɩ, wɩweliye hʋ ʋ aa kpaa we ŋ nosi tɩyaŋ dɩ ŋ basɩ tɩya nala tɩyaŋ nɛ.

Ɛɛ Wɩɩsɩ aa fáá Pɔɔl sikii

12 Ŋ aa kyʋwalɩ á Tɩɩna Yesu Krisita aŋgyʋwasʋ rɛ abee dee hʋ ʋ aa tɩya ŋ, ŋ kɩ tʋŋ tʋma no, a bɩl kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ mɛ ʋ aa naa dɩ ŋ maga ʋ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa ʋ tʋŋtʋnnɩ. 13 Faafaa hʋ tɩyaŋ, ŋ gyɩ paalɩ kyogi ʋ feŋ nɛ weliŋ, a tʋʋsɩ ʋ, aŋ ha bɩl dɔgɩsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ pɛ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ, Krisita ha fáá ŋ sikii rɛ beewɩya, ŋ fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ŋ aa yaa, a fa bɩ laa ʋ wɩya mɛ di. 14 Aŋka á Tɩɩna Wɩɩsɩ ha pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ kɩŋkaŋ, a kpa ʋ bɔnyɛ wirisi ŋ, a leŋ ŋ laa Yesu Krisita wɩya di, aŋ pɛ kaŋ kyori hʋ mɛ ʋ aa kana. 15 Wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ laa ʋ di weliŋ. Ʋ rɛ nyɛ: Yesu Krisita ko tuu dʋnɩya dɩ ʋ laa wɩbɔŋyaala rɛ ta. Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ yaa wɩbɔŋyaala buloŋ kuwori. 16 Amɛ ɛɛ tɩɩ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ fá mɩyaŋ wɩbɔŋyaala kuwori sikii, dɩ Krisita daga gɛɛ hʋ ʋ aa kaŋ kenyiri beel-ŋ a mʋ parɩ. Ʋ yaa gɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ yaa magɩl a tɩya nala hʋ buloŋ aa sɩ maakyiye ko laa ʋ wɩya di, a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenni. 17 Ma leŋ dɩ á dannɩ á Kuwo Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa kuwori hʋ aa sɩ we doŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ, beewɩya ʋ bee sʋba, nihuwobisi mɛ bee na ʋ. Ʋ dʋŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ hʋ aa maga dɩ á dannɩ, a kɩ kpa ʋ yohuŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Amɩ.

18 Ŋ biye Timoti, wɩya no ŋ aa kpaa kɩ we ɩ nosi tɩyaŋ nyɛ, ba yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ nala gyɩ aa basa a mʋ kɩ tile ɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, leŋ dɩ wɩya no yaa ɩ bayuwo kɩna dɩ ɩ kpa kyeŋ nala hʋ aa daga wɩnyɩyɛl ŋmaŋsɩ hʋ weliŋ. 19 Sɩŋ wɩya hʋ ɩ aa laa di tɩyaŋ weliŋ aŋ kaŋ hakɩlwelii. Nala badɔmɔŋ vɩya wɩya no tɩŋɩɩ rɛ ɛɛ leŋ ba laadii vʋgɩmɩ. 20 Hamineyo abee Alizaŋda yaa nala no badɔmɔŋ nɛ. Ɛɛ wɩya, ŋ kpaa ba we Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ dɩ ʋ dɔgɩsɩ ba, dɩ ba gʋnnɩ wɩgyʋŋ, a ta bɩl kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ.

2

Ɛɛ aa maga dɩ á kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ

1 Sɩfɩyaŋ wɩɩ hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ: Ŋ aa kpaanɩ ma, ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nal buloŋ, a kɩ sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ nal buloŋ na ʋ wɩkyɛɛlɩɩ, aŋ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ wɩɩ hʋ ʋ aa yaa tɩya nal buloŋ wɩya. 2 Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya kuworo abee sɩlaala, dɩ ʋ leŋ dɩ á hɔŋ sɔmmm abee laaŋfɩya, a kaŋ gyogiweliye kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ aŋ kɩ yaa wɩya hʋ buloŋ aa kpa Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ mɛ. 3 Wɩɩ no yaa wɩwelii rɛ a kɩ fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ á laataal teŋ mɛ, 4 beewɩya ʋ aa kyɛ dɩ ʋ laa nal buloŋ ta rɛ dɩ ba gyɩŋ ʋ wɩtɩɩ hʋ. 5 Wɩɩdɩgɩ dʋŋ nɛ we doŋ, nɩdɩgɩ mɛ rɛ we Wɩɩsɩ bee nihuwobisi paga tɩyaŋ, a kɩ marɩ ba dɔmɔŋ. Nal no rɛ yaa Yesu Krisita. 6 Ʋ rɛ kpaa ʋ tɩɩ mɩɩbol yɔbɔ sʋʋ a tuŋ laa nihuwobisi buloŋ ta. Ʋ yaa wɩɩ no saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa bine tɩɩ tɩyaŋ nɛ, a daga anɩɩ Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ yaa dɩ ʋ laa nal buloŋ ta. 7 Wɩɩ no wɩya rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ lɩɩ ŋ, ŋ yaa ʋ kpambɩya, a tɩma ŋ dɩ ŋ kaŋ wɩya mʋ daga nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma dɩ ba wuwo laa wɩya hʋ aa yaa wɩtɩɩ di. Wɩtɩɩ rɛ ŋ kɩ basɩ, ŋ bee nyɩya wɩya.

8 Dɩ Krisitabiisi rɛ ko laŋŋɩ dɩ ba kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ŋ aa kyɛ dɩ baala aa kpaa ba tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ abee ba wɩtɩɩ buloŋ nɛ kaŋ ba nosi gye a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ dɩ baaŋ koo nyʋʋtaaduwo tuwo ba tɩya. 9 Ɛɛ tɩɩ rɛ ŋ kɩ kyɛ dɩ haana hʋ mɛ fɩyɛlɩ ba sɩya weliŋ abee ba kɩlaalɩya tɩyaŋ. Ʋ bɩ maga dɩ ba marɩ ba nyuni marɩ-kperiye, koo dɩ ba kpɩyɛrɩ ba tɩɩ bee salma kɩna koo gannɩ yalɩɩ aa hayɛ kɩŋkaŋ. 10 Amɛ ʋ maga dɩ ba kɩ yaa wɩweliye hʋ haana aa kpaa ba tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ aa maga dɩ ba kɩ yaa rɛ. 11 Haana maga dɩ ba kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ rɛ, ka dɩ ba tallɩ ba nyʋʋsɩ saŋa hʋ ba aa daga ba Wɩɩsɩ wɩya. 12 Ŋ bɩ tɩya haana ŋmanɩɩ dɩ ba kɩ daga, koo dɩ ba kaŋ dee baala nyuu tɩyaŋ. Ʋ maga dɩ ba tallɩ ba nyʋʋsɩ rɛ. 13 Beewɩya Adama rɛ Wɩɩsɩ gyɩ laasɩya ta aŋ na ta Hawa. 14 Adama mɛ daa Sɩtaanɩ gyɩ mʋrɩ. Hawa rɛ ʋ gyɩ mʋrɩ ʋ yaa wɩbɔŋ a kyogi Wɩɩsɩ mɩra hʋ ʋ aa biŋ tɩya ba. 15 Amɛ dɩ haaŋ nɛ sɩŋ ʋ laadii tɩyaŋ weliŋ, a kyo nala, a leŋ dɩ ʋ sɩya fɩyɛlɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, ka dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna a bɩ kaŋ bisiŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ ta ʋ lʋl tɩyaŋ.

3

Krisitabiisi sɩlaala aa maga dɩ ba kɩɩ gɛɛ

1 Wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma yaa wɩtɩɩ rɛ. Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ yaa Krisitabiisi sɩlaal, sɩfɩyaŋ tʋma aa kaŋ gyɩrɩma rɛ ʋ tɩɩna kɩ kyɛ gɛɛ. 2 Ɛɛ wɩya, Krisitabiisi sɩlaal buloŋ maga dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ wɩyaalɩya degini rɛ a ta kaŋ wɩkyogii buloŋ. Ʋ maga dɩ ʋ kaŋ hadɩgɩ dʋŋ nɛ, a yaa nal aa kaŋ sʋnna, ʋ gyɩma ʋ tɩɩ kanɩɩ weliŋ, dɩ ba kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma. Ʋ maga dɩ ʋ gyɩŋ nɩhʋwala binii rɛ, a wuwo kɩ daga nala Wɩɩsɩ wɩya weliŋ. 3 Ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa sɩnyʋwal, koo ʋ kɩ di dee nala nyuni tɩyaŋ. Amɛ ʋ maga dɩ ʋ leŋ ʋ sɩya fɩyɛlɩ rɛ. Ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa kaakyɛɛl koo dɩ ʋ kyo molbiye. 4 Ʋ maga dɩ ɩ wuwo kɩ deŋ ʋ dɩya nala nyuu tɩyaŋ weliŋ nɛ, a maga dɩ ʋ wuwo leŋ dɩ ʋ biisi mɛ kɩ tɩŋ ʋ nyʋwa a kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, 5 beewɩya, dɩ nal lɛ bɩ wuwo kɩ deŋ ʋ dɩya nala nyuu weliŋ, ɛɛ rɛ ʋ tɩɩna sɩ wuwo yaa a deŋ Krisitabiisi aa yaa Wɩɩsɩ nala nyuu tɩyaŋ? 6 Ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa nal ha aa laa Yesu wɩya di falɩŋ, beewɩya dɩ ʋ rɛ teŋ yaa sɩlaal ʋ sɩ kɩ daga ʋ tɩɩ a ko tele Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ a laa kyogisi anɩɩ Sɩtaanɩ aa tele Wɩɩsɩ kpa kyogisi tɩya ʋ gɛɛ. 7 Ʋ maga dɩ ʋ yaa nal hʋ nala hʋ aa bɩ yaa Krisitabiisi mɛ aa kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma rɛ a kɩ yɩrɩ ʋ feŋwelii. Ɛɛ kɛ, ba bɩl bɩ sɩ kɩ kyogi ʋ feŋ dɩ ʋ di hɩɩsɩ. Sɩtaanɩ mɛ bɩ sɩ wuwo bara kana ʋ.

Nala hʋ aa sɩ kɩ kyiyeli Krisitabiisi sɩlaala

8 Ɛɛ tɩɩ rɛ nala hʋ mɛ aa sɩ kɩ kyiyeli Krisitabiisi sɩlaala hʋ maga dɩ ba kaŋ gyogiweliye, a kaŋ wɩtɩɩ mɛ. Ʋ bɩ maga dɩ ba yaa sɩnyʋwala, koo dɩ ba kyo molbiye kɩŋkaŋ. 9 Ʋ maga dɩ ba sɩŋ wɩtɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa daga ba ba laa di tɩyaŋ weliŋ nɛ abee hakɩlwelii 10 Ʋ maga dɩ Krisitabiisi hʋ laa sɩya sʋnnɩ ba weliŋ nɛ a na, dɩ ba yaŋ ko bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ, ba lɩɩ ba dɩ ba kɩ kyiyeli sɩlaala hʋ. 11 Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ba haana mɛ kaŋ gyɩrɩma nala sɩya tɩyaŋ a ta kɩ gaa nala hala. Ʋ maga dɩ ba kaŋ sʋnna rɛ, ka dɩ ba kaŋ wɩtɩɩ mɛ wɩɩ buloŋ ba aa yaa tɩyaŋ. 12 Nala hʋ aa kyiyeli Krisitabiisi sɩlaala maga dɩ ba mɛ kaŋ hadɩgɩ dɩgɩ rɛ. Ʋ maga dɩ ba wuwo kɩ deŋ ba balɩya abee ba dɩya nala nyuu tɩyaŋ weliŋ nɛ. 13 Krisitabiisi sɩlaala kyikyiyelle hʋ aa tʋŋ ba tʋma weliŋ sɩ na feŋwelii nala abee Wɩɩsɩ buloŋ sɩya tɩyaŋ. Ba bɩ sɩ kɩ fá kambɩŋ Yesu Krisita wɩya hʋ ba aa laa di basɩɩ tɩyaŋ.

14 Ŋ aa sabɩ teŋ no kɩ tɩya ma nyɛ, ka ŋ aa liisi dɩ ŋ ko na ma rɛ kyɛɛ no buloŋ. Amɛ dɩ mɩyaŋ nɛ ko kɩ pɩɩsɩ koyi, teŋ no sɩ leŋ 15 dɩ ma gyɩŋ ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ nala aa maga dɩ ba kɩɩ ba mɩɩbol tɩyaŋ. Nala no rɛ yaa nala hʋ buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di a yaa Wɩɩsɩ hʋ aa weye nala. Ba aa rɛ kaŋ wɩtɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa daga ba sɩgɩ anɩɩ dɩya memii aa kaŋ dɩya sɩgɩ gɛɛ. 16 Wɩya hʋ buloŋ fa aa yaa wɩfaŋɩya, ka Wɩɩsɩ ko kpa ba daga ma, ba kɔnɩ yaa wɩbala rɛ, á bɩ sɩ wuwo yaa ba sige.

Ba aa rɛ nyɛ: Krisita bɩrɩmɩ nihuwobiŋ nɛ a ko tuu dʋnɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ daga anɩɩ ʋ yaa Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna rɛ. Malɩkasɩ mɛ na ʋ.

Ba basɩ ʋ wɩya rɛ paalʋʋ paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ,

ba laa ʋ wɩya di dʋnɩya logiŋ buloŋ tɩyaŋ aŋka Wɩɩsɩ kpa ʋ gyɩŋ wɩɩsɩbee abee gaŋdarɩ.

4

Pɔɔl basɩ wɩnyɩyɛl dɩdagɩla wɩya

1 Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ paalɩ basɩ polli rɛ anɩɩ dɩ dʋnɩya rɛ ko kpaga tenii nala sɩ kpa ba Wɩɩsɩ laadii ta aŋ kɩ tɩŋ gyɩŋbɔmɔ aa mʋrɩ nala abee Sɩtaanɩ wɩdagɩya tɩyaŋ. 2 Minaafigitɩmma hʋ aa gɔllɩ nyɩya wɩya kɩ baŋ nɛ aa daga wɩya no. Ba hakɩllɩ buloŋ sʋba rɛ, ba bɩl bɩ gyɩŋ dɩ wɩwelii rɛ nyɛ koo wɩbɔŋ nɛ nyɛ. 3 Nala no aa kɩ daga nala rɛ anɩɩ ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ dɩ ba kɩ paa haana koo ba kɩ yala balama, koo dɩ ba kɩ di kɩdiiliye badɔmɔŋ iriŋ. Amɛ Wɩɩsɩ taa kɩdiiliye no buloŋ nɛ, dɩ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di a gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ mɛ kɩ di abee teŋfɩyɛlʋʋ aŋ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 4 Kɩŋ kɛ buloŋ Wɩɩsɩ aa taa weliye rɛ, ɛɛwɩya ʋ bɩ maga dɩ á kɩ sɩŋ kɩŋ buloŋ. Amɛ ʋ maga dɩ á aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ aŋ di. 5 Beewɩya Wɩɩsɩ wɩbii hʋ abee á kyʋwala hʋ aa leŋ ʋ yaa kɩdiwelii rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ.

6 Dɩ ɩ rɛ kpaa wɩya no ŋ aa daga ɩ a kɩ daga nala hʋ buloŋ aa laa Krisita wɩya di, aŋ kaŋ Krisita wɩya hʋ ɩ aa laa di abee wɩtɩɩ hʋ á aa daga ɩ hakɩla tɩyaŋ weliŋ, ɩ sɩ yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ aa kaŋ wɩtɩɩ. Ɩ foŋ paalɩ kɩ tɩŋ wɩya no abee ɩ wɩtɩɩ buloŋ nɛ. 7 Lɩɩ ɩ noŋ nɩlaaŋ lesiri wɩya hʋ basɩɩ aa bɩ kaŋ tɔnɔ tɩyaŋ. Gyɩŋ ɩ tɩɩ kanɩɩ a kɩ daŋsɩ ɩ tɩɩ gɛɛ ɩ aa sɩ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ weliŋ. 8 Dɩ ɩ rɛ kaŋ ɩ teŋbii kɩ daŋsɩ, ʋ kaŋ tɔnɔ kɩdɩgɩ rɛ, amɛ dɩ ɩ rɛ kaŋ ɩ tɩɩ kɩ daŋsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ kaŋ tɔnɔ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ, beewɩya ɛɛ sɩ leŋ dɩ ɩ kaŋ mɩɩbol aa kaŋ tɔnɔ dʋnɩya no tɩyaŋ, a ha bɩl leŋ dɩ ɩ maakyiye kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii mɛ. 9 Wɩɩ no ŋ aa basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ gyɩma ʋ, a laa ʋ di weliŋ. 10 Ɛɛwɩya rɛ á kɩ lʋga, a kɩ tʋma abee sɩfɩyasɩ, beewɩya á kpaa á bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ aa weye tɩyaŋ nɛ. Ʋ rɛ yaa nal buloŋ Laataal, amarɩkpatɩya nala hʋ aa laa Yesu wɩya di.

11 Kpa wɩya no kɩ daga nala, aŋ sɩŋ pɔ dɩ nal buloŋ kɩ tɩŋ ba. 12 Ta leŋ dɩ nal buloŋ kpa sɩɩ gyʋʋ ɩ akuu ɩ aa yaa biibiye wɩya. Amɛ leŋ dɩ ɩ wɩyaalɩya abee ɩ wɩbasɩya abee ɩ kyori abee ɩ laadii abee tɩpʋlʋŋ hʋ ɩ aa kana yaa wɩya nala hʋ aa laa Krisita wɩya di aa sɩ wuwo kɩ kyesi. 13 Ka dɩ ŋ na ko, kpa ɩ sɩfɩyaŋ buloŋ a kɩ karɩmɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ gyamaa tɩyaŋ, aŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya ba aŋ kɩ daga ba mɛ saŋa buloŋ. 14 Bɔnyɛ kɩŋ hʋ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa tɩya ɩ saŋa hʋ nala hʋ aa basɩ wɩya Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ aa basɩ ɩ maakyiye wɩya, ka Krisitabiisi nɩhɩyasɩ hʋ mɛ kpa ba nosi a dɔbɔ ɩ tɩyaŋ, ta ko yeŋŋi ʋ wɩya. 15 Kpa ɩ nyuu buloŋ we wɩya no yayɩ tɩyaŋ dɩ ɩ wɩkanɩya buloŋ kɩ mʋ sɩya dɩ nal buloŋ na. 16 Kana ɩ tɩɩ weliŋ, a pɔ ɩ tɩɩ abee ɩ wɩdagɩya tɩyaŋ, a leŋ dɩ ɩ sɩɩ fɩyɛsɩ gɛɛ yayɩ tɩyaŋ, beewɩya dɩ ɩ rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ sɩ laa ɩ bee nala hʋ aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ɩ aa basɩ buloŋ ta.

5

Wɩya hʋ aa maga dɩ Krisitabiisi yaa kɩ tɩya dɔmɔŋ

1 Ta nɔsɩ nɩhɩyawʋ abee baaŋ, amɛ fɩyɛlɩ basɩ wɩya tɩya ʋ abee gyɩrɩma anɩɩ ɩ kuwo gɛɛ aŋ kaŋ bapʋwasɩya hʋ mɛ weliŋ anɩɩ ɩ tɩɩ nɩmmabalɩya. 2 Kaŋ hanɩhɩyasɩ hʋ mɛ anɩɩ ba yaa ɩ naama rɛ, aŋ kaŋ hatoliye hʋ mɛ abee tɩpʋlʋŋ anɩɩ ɩ naatoliye.

3 Lohaana hʋ aa bɩ kaŋ nal dɩ ʋ kɩ deŋ ba, ʋ maga ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma, aŋ kɩ deŋ ba nyuu tɩyaŋ. 4 Amɛ dɩ lohaaŋ nɛ kaŋ biisi koo nihiye, ʋ maga dɩ ba laasɩya yaa wɩɩ hʋ ba wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ aa daga ba rɛ a deŋ ba dɩya nala nyuu tɩyaŋ. Nyɛ rɛ ba sɩ mɩɩgɩ tuŋ ba kuwoma bee ba nɩmma abee ba naabaala, beewɩya nyɛ yaa wɩɩ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ nɛ. 5 Lohaaŋ hʋ aa bɩ kaŋ nal buloŋ ʋ kɩ deŋ ʋ, ʋ aa kpa ʋ bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, a kɩ sʋla ʋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ dɩ ʋ pɛ ʋ. 6 Amɛ lohaaŋ hʋ aa kpaa ʋ hakɩla we dʋnɩya sʋma dʋŋ tɩyaŋ, ʋ kɛ paalɩ sʋba rɛ aŋ ta weye. 7 Basɩ wɩya no polli kɩ tɩya Krisitabiisi hʋ, dɩ ba ta kaŋ wɩkyogii buloŋ nala sɩya tɩyaŋ. 8 Dɩ nal buloŋ nɛ bee deŋ ʋ lʋlla nyuu tɩyaŋ, amarɩkpatɩya ʋ tɩɩ dɩya nala, ʋ tɩɩna vɩya wɩya hʋ ʋ aa laa di ta rɛ. Nal hʋ gba aa bɩ laa Yesu wɩya di rɛ kyo kpɩya ʋ.

9 Dɩ lohaaŋ buloŋ nɛ bɩ para bɩsɩ mɔllɩ boto, a yaa nal hʋ mɛ fa aa bɩ lɩɩ ʋ bala hal, ba ta ko sabɩ ʋ feŋ we lohaana teŋ hʋ tɩyaŋ. 10 Ʋ maga dɩ ʋ yaa nal ba aa yɩrɩ ʋ feŋwelii rɛ, ka nala kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma akuu gɛɛ hʋ ʋ fa aa deŋ ʋ biisi nyuu tɩyaŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa deŋ nɩhʋwala weliŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ nala, abee gɛɛ ʋ fa aa pɛ nala hʋ aa we tʋwara tɩyaŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa kpaa ʋ tɩɩ we wɩyaaweliye iriŋ iriŋ buloŋ yayɩ tɩyaŋ. 11 Amɛ dɩ lohaaŋ buloŋ nɛ ha ko yaa halʋllɩ, ba ta ko sabɩ ʋ feŋ kɩ we lohaana teŋ hʋ tɩyaŋ. Beewɩya dɩ baala wɩya rɛ ko kyɩl ʋ te gɛɛ hʋ ʋ aa kpaa ʋ tɩɩ tɩya Krisita, ʋ bɩl aa kɩ kyɛ dɩ ʋ yala rɛ. 12 Ɛɛ yaŋ daga nɩɩ ba vɩya wɩɩ hʋ ba fa aa laa sɩya we nyʋwa anɩɩ ba sɩ yaa hʋ ta rɛ gɛɛ. Ɛɛwɩya Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba. 13 Ɛɛ mɛ dʋŋ daa. Ba bɩl aa bee laa di ba tʋŋ tʋŋ buloŋ aŋ gɔllɩ kɩ gbɛ nala dɩɩsɩ. Wɩɩ hʋ yaŋ aa marɩ bɔmɔ rɛ yaa, ba aa kɩ gʋnnɩ hagaaha rɛ, a gɔllɩ kpa ba nyʋʋsɩ we nala wɩya tɩyaŋ a kɩ basɩ wɩya hʋ aa bɩ maga dɩ ba kɩ basɩ. 14 Ɛɛ wɩya, dɩ ŋ kɛ dʋŋ nɛ ŋ aa baa dɩ lohaana hʋ ha aa yaa halʋlla, ba yal balama, a lʋl biisi, aŋ kɩ deŋ ba dɩya nala nyuu weliŋ. Dɩ á dɔmɔ ta naa ŋmanɩɩ a basɩ wɩbɔŋ buloŋ á lugo tɩyaŋ. 15 Beewɩya lohaana badɔmɔŋ kɛ foŋ vɩya Krisita tɩŋɩɩ rɛ aŋ mɩɩgɩ mʋ kɩ tɩŋ Sɩtaanɩ. 16 Dɩ haaŋ buloŋ aa yaa Krisitabiye rɛ ko kaŋ lohaana ʋ dɩya tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ʋ kɩ deŋ ba nyuu rɛ aŋ ta leŋ dɩ ba mɩɩgɩ yaa kyʋga tɩya Krisitabiisi hʋ buloŋ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ Krisitabiisi hʋ mɛ wuwo kyiyeli kɩ deŋ lohaana hʋ aa bɩ kaŋ nala ba kɩ deŋ ba. 17 Sɩlaala hʋ mɛ aa tʋŋ ba tʋma weliŋ, ʋ maga dɩ Krisitabiisi hʋ buloŋ kɩ tɩya ba gyɩrɩma rɛ aŋ kɩ tuŋ ba weliŋ. Amarɩkpatɩya ba nala hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya aŋ kɩ daga nala mɛ. 18 Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Dɩ ɩ ko kaŋ nʋhʋ kɩ ŋmaa mɩya, ʋ bɩ maga dɩ ɩ vʋwa ʋ nyʋwa tɔ.”

Ba bɩl saba rɛ anɩɩ tʋŋtʋnnɩ buloŋ maga dɩ ʋ kaŋ ʋ tuno rɛ. 19 Dɩ nal lɛ kpaa kyogisi a tɩya sɩlaal, ta gyegili nɩɩ tɩɩna nyʋwa, see dɩ ba yaa nala balɩya koo boto a yaa wɩɩ hʋ daŋsɩya. 20 Dɩ nal buloŋ nɛ ko yaa wɩbɔŋ, basɩ ʋ tɩɩna sɩya wɩya tɩya ʋ Krisitabiisi hʋ sɩɩ tɩyaŋ, dɩ gɛɛ kpa kambɩŋ we nɩkaalɩya hʋ. 21 Á Tɩɩna Wɩɩsɩ abee Yesu Krisita abee malɩkasɩ hʋ ʋ aa lɩya sɩya tɩyaŋ, ŋ aa sʋla ɩ abee sɩfɩyasɩ dɩ ɩ tɩŋ wɩya no buloŋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ɩ. Kpa nal buloŋ dɩ ba yaa kɩdɩgɩ ɩ lee aŋ ta kɩ lugisi nala ɩ wɩyaalɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 22 Fɩyɛlɩ ɩ sɩya, a ta pese kpa ɩ nosi dɔbɔ nal tɩyaŋ a lɩɩ ʋ dɩ ʋ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma. Ta kpaa ɩ noŋ pɛ nal buloŋ wɩbɔŋ wɩkanɩya tɩyaŋ. Kaŋ ɩ tɩɩ weliŋ, a ta leŋ dɩ bisiŋ buloŋ mal ɩ.

23 Ta kɩ nyʋwa nɩɩ dʋŋ. Amɛ nyʋwa sɩŋ mʋhʋ mʋhʋ kɩ pɛ, akuu ɩ luwol aa kɩ wɩɩ saŋa buloŋ wɩya.

24 Nala badɔmɔŋ wɩbɔmɔ bɩ kaŋ faŋɩɩ, ɛɛwɩya ka dɩ ba gba na di ba sarɩya nal buloŋ aa gyɩma nɩɩ ba laa kyogisi rɛ. Nala badɔmɔŋ wɩbɔmɔ kɛ aa faŋa rɛ amɛ maakyiye kɩdɩgɩ rɛ ba sɩ lɩɩ lɩgyalɩɩ. 25 Ɛɛ tɩɩ rɛ, wɩweliye mɛ bɩ kaŋ faŋɩɩ, koo dɩ ba yaŋ faŋa mɛ, ka ba sɩ maakyiye lɩɩ lɩgyalɩɩ.

6

1 Nala hʋ buloŋ aa yaa yosi, ʋ maga dɩ ba kɩ tɩya ba tɩmma gyɩrɩma rɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, dɩ nal buloŋ ta naa ŋmanɩɩ a kyogi Wɩɩsɩ feŋ koo á wɩdagɩya hʋ. 2 Yosi tɩmma hʋ aa yaa Krisitabiisi ʋ bɩ maga dɩ ba yosi kpa sɩɩ gyʋʋ ba, akuu ba buloŋ aa yaa nɩmmabalɩya Krisita tɩyaŋ wɩya. Ʋ gba yaŋ maga dɩ ba marɩ tʋŋ weliŋ kɩ tɩya ba rɛ, beewɩya nala hʋ aa di ba tʋma hʋ tɔnɔ yaa Krisitabiisi rɛ a yaa ba nikyooliye mɛ. Timoti, wɩya no rɛ ɩ maga dɩ ɩ kpa kɩ daga ba aŋ kɩ kpaanɩ ba dɩ ba kɩ yaa ba.

Wɩnyɩyɛl ŋmanɩɩ dɩdagɩla abee wɩtɩɩ ŋmanɩɩ dɩdagɩla

3 Dɩ nal kɩdɩgɩ buloŋ nɛ ko kɩ daga wɩdʋŋsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, dɩ ba bee wɩtɩɩ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa daga ma, abee á wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ á aa tɩŋ bɩ yaa kɩdɩgɩ, 4 ʋ tɩɩna aa daga ʋ tɩɩ rɛ, aŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ. Ʋ tɩɩna kaŋ hakɩlbɔŋ nɛ a kyo nyʋʋtaaduwo kɩŋkaŋ aŋ kuu wɩtɔɔnɩ wɩya kɩ kaa kaasɩ. Nyɛ aa leŋ nala kaŋ tɩhɔllɩ rɛ abee dɔmɔŋ, a bee na dɔmɔŋ sɩɩ, aŋ we wɩbɔŋlɔrɩnɩ tɩyaŋ basɩ kɩ tʋʋsɩ dɔmɔŋ, a kɩ yaa dɔmɔŋ sige mɛ. 5 Nala no nyuni bɩl bee tɩma, ɛɛ rɛ tɩŋ ba aa kaŋ wɩya kɩ tarɩ bee dɔmɔŋ saŋa buloŋ gɛɛ. Ba bɩl bɩ kaŋ wɩtɩɩ buloŋ. Ba aa bɩɩnɩ anɩɩ wɩɩkyʋwal yaa molbi-kyɛ naaŋ kɩdɩgɩ rɛ. 6 Amɛ dɩ nal sɩɩ rɛ aa su kɩŋ hʋ ʋ aa kana, ɛɛ kɛ ʋ tɩɩna Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ mɛ aa kaŋ tɔnɔ rɛ ʋ tɩya ʋ, 7 beewɩya á bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ ko dʋnɩya. Ɛɛ wɩya, á bɩl bɩ sɩ kaŋ kɩŋ buloŋ mɛ lɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ. 8 Ɛɛ wɩya, dɩ ámaa rɛ kaŋ kɩdiiliye abee gannɩ, ʋ maga dɩ á leŋ dɩ ba maga ma rɛ. 9 Amɛ nala hʋ aa kyɛ dɩ ba kaŋ kɩna dʋnɩya no tɩyaŋ, Sɩtaanɩ aa wuwo mʋrɩ ba we wɩbɔmɔ iriŋ buloŋ yayɩ tɩyaŋ nɛ, a leŋ ba bambugi wɩkyɛɛlɩya hʋ aa kyogi ba bɩrɩmɩ barɩgɩ a kaŋ ba. Ba wɩkyɛɛlɩya no aa ko tarɩ ba mʋ we yalmɩɩ abee kyogisi tɩyaŋ nɛ. 10 Dɩ nal lɛ kyo molbiye, wɩbɔŋ iriŋ buloŋ tuwo ʋ bɩ sɩ yaa dɩ ʋ na molbiye. Nala badɔmɔŋ kpaa ba haahii buloŋ we molbiye kyɛyɩ tɩyaŋ nɛ, a kpa ba Wɩɩsɩ laadii ta, ɛɛ leŋ tʋwarɩ-gyamaa gyʋʋ ba, tɩkyogi leŋ ba bembiye bori.

Pɔɔl basɩ wɩya kyagɩlɩ Timoti

11 Amɛ ɩ kɛ aa yaa Wɩɩsɩ nal wɩya, ɩ maga dɩ ɩ lɩɩ ɩ tɩɩ wɩya no buloŋ tɩyaŋ nɛ. Leŋ dɩ ɩ sɩɩ fɩyɛsɩ dɩ ɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ, a laa ʋ di weliŋ, a kyo nala, a kaŋ mala aŋ pɛ kaŋ sɩfɩyala nala sɩya tɩyaŋ. 12 Kɩ lʋga lʋgʋ-welii hʋ ɩ aa lʋgɩ akuu ɩ aa laa Yesu Krisita di wɩya. Kaŋ weliŋ a mʋ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, beewɩya mɩɩbol no wɩya rɛ Wɩɩsɩ yɩrɩ ɩ, saŋa hʋ ɩ aa suri ɩ nyʋwa nala sɩya tɩyaŋ a baa dɩ ɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. 13 Wɩɩsɩ, nal hʋ aa tɩya kɩŋ buloŋ mɩɩbol sɩya tɩyaŋ nɛ ŋ sɩŋ abee Yesu Krisita, laataal hʋ gyɩ aa sɩŋ nɩhɩyawʋ hʋ ba aa yɩrɩ Pɔŋtiyo Pilato sɩya tɩyaŋ basɩ wɩtɩɩ saŋa hʋ ba aa di ʋ sarɩya hʋ. Wɩɩ hʋ ŋ aa kpaa kɩ tɩya ɩ rɛ nyɛ: 14 Kaŋ wɩya no buloŋ weliŋ abee tɩdɩgɩ aŋ ta kaŋ wɩkyogii buloŋ a mʋ pele kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. 15 Wɩɩsɩ rɛ sɩ leŋ dɩ Yesu ko saŋa hʋ Wɩɩsɩ tɩɩ aa naa dɩ ʋ maga tɩyaŋ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ yaa nal hʋ aa maga dɩ á kɩ dannɩ ʋ. Ʋ dʋŋ nɛ yaa dee buloŋ Tɩɩna a kɩ deŋ kɩŋ buloŋ abee lee buloŋ. Ʋ rɛ yaa kuworo buloŋ Kuwori abee nɩbala buloŋ Nɩbal. 16 Ʋ dʋŋ nɛ bee sʋba, a we pʋlʋŋbal tɩyaŋ, lee hʋ nal buloŋ aa bɩ sɩ wuwo mʋ. Nal buloŋ ha bɩ maakyiye na ʋ, nal buloŋ mɛ bɩ sɩ maakyiye na ʋ. Ʋ maga dɩ nala buloŋ kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma rɛ. Ʋ rɛ kaŋ dee maakyiye buloŋ. Amɩ.

17 Basɩ tɩya nala hʋ aa kaŋ kɩna dʋnɩya no tɩyaŋ abee sɩfɩyasɩ dɩ ba ta kɩ daga ba tɩɩ, a ta kpaa ba bayɩyɛla buloŋ we ba dʋwa tɩyaŋ. Beewɩya kɩna no bɩ sɩ we doŋ deŋdeŋ kɩ mʋ. Amɛ ba kpa ba bayɩyɛla we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, ʋ rɛ aa tɩya ma á kɩkyɛɛlɩya buloŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ á kaŋ kɩ nɩɩ sʋma. 18 Basɩ tɩya ba weliŋ dɩ ba kaŋ ba kɩna hʋ kɩ yaa wɩweliye, a leŋ dɩ ba wɩyaaweliye yayɩ marɩ yʋga aŋ ta kaŋ bɔŋ koo sɩɩ. 19 Dɩ ba aa rɛ aa yaa nyɛ, ba tɩɩ rɛ ba kyɛ kɩna biŋ kɩ pɔ maakyiye gɛɛ, ka dɩ ba maakyiye ko na mɩɩbol hʋ aa yaa mɩɩbol tɩɩ mɛ.

20 Timoti, wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa we ɩ nosi tɩyaŋ, kana ʋ weliŋ. Lɩɩ ɩ tɩɩ lɩɩ haŋ bambugi nyʋʋtaaduwo ŋmaala hʋ wɩbasɩya aa bee fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ. Ba aa bɩɩnɩ nɩɩ gyɩmaa rɛ ba aa kɩ daga, amɛ ba bambugiliŋ nɛ ba aa kɩ daga gɛɛ. 21 Nala badɔmɔŋ baa dɩ ba kaŋ gyɩmaa no rɛ, ka ɛɛ tɩɩ leŋ ba nyʋgɩsɩ Krisita laadii ŋmanɩɩ tɩyaŋ.

Wɩɩsɩ bɔnyɛ sɩ we ma buloŋ lee.