LAASƖYA TEŊ HƲ

PIITA

AA SABA

1

1 Mɩyaŋ Piita aa yaa Yesu Krisita kpambɩya rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya ma yaa ʋ nala, aŋ pɩsa mʋ we Pɔŋtusi paalʋʋ abee Galetiya paalʋʋ, abee Kapadoosɩya paalʋʋ, abee Esɩya paalʋʋ, abee Bitiiniya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ a yaa nɩhʋwala. 2 Á kuwo Wɩɩsɩ foŋ gyɩŋ ma wɩya rɛ faafaa buloŋ a lɩɩ ma ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ, ma yaa ʋ nala. Ʋ tɩŋ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ nɛ a leŋ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ dɩ ma wuwo kɩ tɩŋ Yesu Krisita nyʋwa, ka dɩ ʋ kyal hʋ sasɩ ma wɩbɔmɔ ta dɩ ma ta kaŋ bisiŋ buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Wɩɩsɩ sɩ marɩ daga ʋ bɔnyɛ tɩya ma yʋga a leŋ dɩ ʋ fɩyɛlʋʋ we ma lee a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ.

Bayɩyɛla hʋ aa bɩ kaŋ tenii

3 Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa á Tɩɩna Yesu Krisita Kuwo abee ʋ Wɩɩsɩ. Ʋ fáá á sikii rɛ kɩŋkaŋ a tɩŋ Yesu Krisita sʋʋ tɩyaŋ mɩɩgɩ-siyi hʋ tɩyaŋ, a tɩya ma mɩɩbofalɩɩ. Nyɛ leŋ á kaŋ bayɩyɛla aa bɩ kaŋ tenii rɛ anɩɩ ʋ sɩ maakyiye kyisi ma mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 4 Ɛɛwɩya, á kaŋ bayɩyɛla rɛ anɩɩ á sɩ na kɩweliye hʋ Wɩɩsɩ aa marɩ biŋ ʋ nala wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Kɩna no bɩ sɩ maakyiye pʋw koo a kyogi, ba weliŋ mɛ bɩ sɩ maakyiye teŋ. 5 Kɩna no yaa ma kɩna rɛ, ma nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ di, ʋ tɩŋ ma laadii hʋ tɩyaŋ a kɩ pɔ ma abee ʋ dee dɩ wɩɩ buloŋ ta wuwo yaa ma a mʋ pele dʋnɩya kyɛtenii. Ʋ yaa siri rɛ dɩ ʋ daga gɛɛ hʋ ʋ aa sɩ laa nala ta haŋ kyɛɛ hʋ. 6 Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ wɩya no wɩya. Amɛ lagɩlagɩ no kɛ, kapuwo, wɩgyʋʋlɩya iriŋ iriŋ hʋ aa gyʋʋ ma leŋ ma tɩsɩ kyogi rɛ. Amɛ ma gyɩma anɩɩ ma bɩ sɩ we tʋwara no tɩyaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 7 Wɩɩ hʋ aa tɩŋ wɩgyʋʋlɩya no kɩ gyʋʋ ma rɛ yaa dɩ ba magɩsɩ ma Wɩɩsɩ laadii, a leŋ dɩ ba na dɩ ma laadii hʋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ koo dɩ ʋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ salɩŋ ba aa kpaa wasɩ aŋ na na dɩ ʋ yaa salɩŋ tɩɩ rɛ koo dɩ ʋ yaa salɩŋbɩŋ nɛ. Salɩŋ kɛ yaŋ, abee ba aa wasɩ nyɛ buloŋ, ka ʋ ha aa vɩya aŋ kyogi rɛ. Amɛ ma Wɩɩsɩ laadii rɛ yaa sɩfɩyaŋ kɩŋ a te salɩŋ. Dɩ ma Wɩɩsɩ laadii hʋ rɛ ko yaa wɩtɩɩ, haŋ kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ kaŋ ʋ tɩɩ daga nal buloŋ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ma gyaaŋbiye, a kpa ma yohuŋ, a leŋ ma yaa gaŋdaala. 8 Ma ha bɩ maakyiye na Yesu Krisita, amɛ ma kyo ʋ rɛ. Abee ma aa bee na ʋ bee ma sii lagɩlagɩ no mɛ, ka ma laa ʋ wɩya di rɛ, ma tenni fɩyɛlɩ fɩyɛlɩɩ hʋ iriŋ ma aa bɩ sɩ wuwo kaŋ nyʋwa basɩ, 9 beewɩya wɩɩ hʋ wɩya aa tɩŋ ma laa Wɩɩsɩ di, ʋ rɛ yaa laatayɩ hʋ Wɩɩsɩ aa laa ma kɩ ta. 10 Laatayɩ no wɩya, Wɩɩsɩ tɩŋdaala gyɩ fɩyɛlɩ sɩya gbilli tenni tɩyaŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ dɩ ba na gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ʋ nala ta. Ba gyɩ basɩ wɩya rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ a daga anɩɩ Wɩɩsɩ baa dɩ ʋ sɩ laa ma ta ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ. 11 Yesu Krisita Wiyesi Welii hʋ gyɩ aa we ba tɩyaŋ nɛ gyɩ basɩ tɩya ba gɛɛ Krisita hʋ aa sɩ na tʋwara, aŋ na ko na gaŋdarɩ. Ɛɛ rɛ ba gyɩ kɩ lʋga dɩ ba na saŋa hʋ wɩya no buloŋ aa sɩ yaa abee ɛɛ hʋ ba aa sɩ yaa. 12 Wɩɩsɩ gyɩ kaŋ daga ʋ tɩŋdaala hʋ rɛ anɩɩ ma wɩya rɛ tɩŋ ba kɩ basɩ wɩya no buloŋ ba tɩɩ wɩya daa. Lagɩlagɩ no wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ gyɩ aa basɩ, ba tɩɩ rɛ nala hʋ mɛ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ Wiyesi Welii hʋ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko tuu dee tɩyaŋ mɛ basɩ kɩ tɩya ma. Malɩkasɩ mɛ gba kyo dɩ ba fa gyɩŋ wɩya no memii rɛ.

Ma ta kaŋ bisiŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ

13 Ɛɛwɩya, ma kɩdɩgɩ buloŋ sɩŋ hakɩldɩgɩ tɩyaŋ a yaa siri dɩ ma tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ, aŋ gyɩŋ kaŋ ma tɩɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ma kpa ma bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa sɩ kpa yaa ma saŋa hʋ tɩyaŋ Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko dɩ nal buloŋ na ʋ. 14 Saŋa hʋ tɩyaŋ ma gyɩ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ, ma gyɩ aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ nɛ. Amɛ lagɩlagɩ no kɛ ma aa yaa Wɩɩsɩ balɩya nyɛ ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa aŋ ta bɩl kɩ tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ. 15 Wɩɩsɩ hʋ aa yɩrɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ a bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ, ɛɛwɩya ʋ maga dɩ ma mɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ a ta kaŋ bisiŋ buloŋ ma wɩyaalɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 16 Beewɩya ba saba rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, di Wɩɩsɩ baa,

“Ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma a ta kaŋ bisiŋ, beewɩya ŋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna aa bɩ kaŋ bisiŋ nɛ.”

17 Ma aa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ rɛ a kɩ yɩrɩ ʋ ma kuwo. Ʋ rɛ aa di nal buloŋ sarɩya, ʋ bee lugisi, ʋ bee fá nal sɩɩ mɛ. Ʋ aa tuŋ nal buloŋ maga gɛɛ hʋ ʋ tɩɩna aa tʋma maga rɛ. Ɛɛwɩya, ma aa yaa nɩhʋwala a we dʋnɩya no tɩyaŋ nyɛ, ma kɩ fá Wɩɩsɩ ma wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ. 18 Ma tɩɩ gyɩŋ kɩŋ hʋ Wɩɩsɩ aa kpa tuŋ laa ma lɩɩ ma wɩtɔɔnɩ hʋ ma naabaala fa aa kpa daga ma tɩyaŋ nɛ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ kɩna aa sɩ wuwo kyogi anɩɩ salma koo molbiye rɛ ʋ kpa tuŋ laa ma. 19 Amɛ Yesu Krisita kyal hʋ aa kaŋ tɔnɔ a baŋ kɩŋ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ kpa tuŋ laa ma. Yesu Krisita kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pebiye aa bɩ kaŋ bisiŋ koo gyoŋ buloŋ. 20 Ka dɩ Wɩɩsɩ gyɩ na marɩ dʋnɩya, dɩ ʋ gyɩ foŋ lɩɩ Yesu Krisita rɛ dɩ ʋ maakyiye ko tuu sʋba a laa ma ta. Lagɩlagɩ no dʋnɩya aa kpaga tenii nyɛ, Wɩɩsɩ leŋ ʋ ko dʋnɩya rɛ ma wɩya. 21 Ʋ tɩyaŋ nɛ ma tɩŋa a laa Wɩɩsɩ hʋ aa kyisi Yesu sʋʋ tɩyaŋ a tɩya ʋ feŋ a di. Ɛɛwɩya ma laadii abee ma bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ. 22 Akuu ma aa tɩŋ wɩtɩɩ ŋmanɩɩ hʋ wɩya, ma pɩɩsɩ ma bisiŋ buloŋ ta rɛ, aŋ kyo ma nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa laa Wɩɩsɩ di. Ɛɛwɩya, ma marɩ kyo dɔmɔŋ weliŋ abee ma tɩsɩ buloŋ. 23 Beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ wɩbii hʋ aa tɩya mɩɩbol a we doŋ deŋdeŋ kɩ mʋ tɩyaŋ nɛ a mɩɩgɩ lʋl ma á yaa nɩfalɩya. Ɛɛwɩya á bɩ yaa nihuwobiŋ aa sʋʋ balɩya, amɛ á yaa Wɩɩsɩ hʋ aa bee sʋba balɩya rɛ. 24 Ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Nihuwobiŋ buloŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ɔhɔ. Ʋ weliŋ buloŋ mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɔfɩɩla. Ɔhɔ hʋ aa sʋba rɛ, ɔfɩɩla hʋ mɛ yuwori.” 25 Amɛ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ kɛ sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Wɩbii no rɛ yaa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ba aa basa tɩya ma.

2

Wɩɩsɩ lɩɩ ma rɛ dɩ á yaa ʋ nala

1 Ɛɛwɩya, á aa yaa nɩfalɩya wɩya, ma lɩɩ ma tɩɩ wɩbɔŋ buloŋ tɩyaŋ, a ta kɩ mʋrɩ nala, a ta kaŋ minaafigi mɛ. Ma ta leŋ ma tɩsɩ kɩ hɔllɩ nala a ta kɩ gaa nala hala mɛ. 2 Amɛ ʋ maga dɩ ma leŋ dɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ wɩya kyɩl ma rɛ anɩɩ ɩl wɩya aa kyɩl biifɩla gɛɛ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma waa weliŋ ma Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ma ta. 3 Beewɩya ma tɩɩ gyɩŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa kpa daga ma rɛ.

4 Ma ko á Tɩɩna Yesu Krisita lee. Ʋ rɛ yaa mɩɩbol buloŋ tɩɩna. Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bʋyɩ dɩɩsaala aa vɩya ta. Nala vɩya ʋ rɛ, amɛ Wɩɩsɩ kɛ lɩɩ ʋ rɛ ʋ yaa sɩfɩyaŋ nal ʋ lee. 5 Ma mɛ kaŋ mɩɩbol hʋ ʋ aa kana rɛ, ɛɛwɩya ma mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bʋwa Wɩɩsɩ aa kpa kɩ saa ʋ dɩya, a leŋ ma yaa ʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala aa bɩ kaŋ bisiŋ dɩ ma tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a kpa wɩɩsʋllɩ-kɩna hʋ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ a sʋla Wɩɩsɩ. 6 Beewɩya ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ Wɩɩsɩ baa, ma na,

“Ŋ kpa bʋyɩ rɛ a biŋ gyememii Zaayɔŋ tɩyaŋ,

Ʋ rɛ ŋ lɩɩ ʋ yaa ŋ sɩfɩyaŋ bʋyɩ,

Ɛɛwɩya nal hʋ buloŋ aa sɩ laa ʋ wɩya di,

hɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye di ʋ tɩɩna.”

7 Ma nala hʋ aa laa ʋ wɩya di kɛ lee, bʋyɩ no kaŋ tɔnɔ rɛ a tɩya ma. Amɛ nala hʋ aa vɩya ʋ kɛ lee, ba leŋ wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. Ba saba rɛ abaa,

“bʋyɩ hʋ dɩɩsaala aa vɩya ta,

ʋ rɛ mɩɩgɩ ko kaŋ dɩya hʋ sɩgɩ ʋ deye.

8 Ba bɩl saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“bʋyɩ no rɛ sɩ leŋ dɩ nala ŋmaa naaŋ.

Ʋ tɩɩ mɛ rɛ ba sɩ ŋmaa tele.”

Ba aa garɩgɩ rɛ, beewɩya ba vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ. Ba mɛ wɩɩdagɩ rɛ fa paalɩ gɛɛ. 9 Amɛ ma kɛ, Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ lɩɩ ma dɩ ma yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ ma kuwori. Ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ a bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ ʋ sɩya tɩyaŋ. Ʋ tɩɩ rɛ tɩŋ ma. Ʋ lɩɩ ma rɛ dɩ ma basɩ wɩkperiye hʋ buloŋ ʋ aa yaa. Ʋ rɛ yɩrɩ ma lɩɩ bilhuu tɩyaŋ a kaŋ ma ko gyʋʋ ʋ pʋlʋŋbal hʋ tɩyaŋ. 10 Buŋbuŋ hʋ tɩyaŋ, ma fa bɩ yaa Wɩɩsɩ nala, amɛ nyɛ kɛ ma yaa Wɩɩsɩ nala rɛ. Ma fa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ sikii-fá, amɛ nyɛ kɛ ʋ fáá ma sikii rɛ.

11 Ŋ kyaŋweliye, ma gyɩma anɩɩ á yaa nɩhʋwala rɛ dʋnɩya no tɩyaŋ, á bee tɩɩ daa yaa daha. Ɛɛwɩya, ŋ aa sʋl ma, ma lɩɩ ma tɩɩ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, beewɩya ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya bɩ sɩ leŋ dɩ ma yaa wɩya hʋ ma aa kyɛ ma tɩsɩ tɩyaŋ dɩ ma yaa a fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ. 12 Ma guwosi nala hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di tɩyaŋ nɛ, ɛɛ wɩya ma kaŋ ma tɩɩ weliŋ. Dɩ ba aa rɛ basɩ baa ma yaa wɩbɔmɔ mɛ, ma leŋ dɩ ba na ma wɩyaaweliye aŋ dannɩ Wɩɩsɩ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ di nala sarɩya.

Ma kɩ nɩɩ ma sɩlaala nyʋwa

13 Á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ, ma kpa ma tɩɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa deŋ ma nyuu dʋnɩya no tɩyaŋ a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Ma kɩ tɩya taŋha buloŋ kuworibal gyɩrɩma, beewɩya ʋ rɛ aa deŋ taŋha hʋ buloŋ. 14 Nala hʋ mɛ buloŋ kuworibal hʋ aa lɩya dɩ ba laa ʋ naasɩ sɩŋ leye tɩyaŋ, ma kpa ma tɩɩ tɩya ba mɛ a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Beewɩya ba aa rɛ ʋ lɩɩ dɩ ba kɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ aŋ kɩ bigisi nala hʋ aa yaa wɩweliye mɛ. 15 Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ yaa dɩ ma wɩyaaweliye wuwo leŋ dɩ bambugo hʋ aa gɔllɩ kɩ basɩ wɩtɔɔnɩ hʋ ta wuwo na wɩbɔŋ buloŋ basɩ ma lugo tɩyaŋ. 16 Ma yaa nala aa tɩŋ ma tɩɩ rɛ. Amɛ ma ta kpa gɛɛ bɩrɩmɩ gyo-gye wɩɩ a gɔllɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Amɛ ma kɩ yaa wɩya hʋ aa daga anɩɩ ma kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ yosi rɛ. 17 Ma kɩ tɩya nal buloŋ gyɩrɩma. Ma kyo nala hʋ mɛ buloŋ aa laa Yesu wɩya a leŋ dɩ ba yaa ma nɩmmabalɩya. Ma kɩ fá Wɩɩsɩ aŋ kɩ tɩya ma taŋha kuworibal gyɩrɩma.

18 Ma nala hʋ aa tʋŋ kɩ tɩya nala, ma kɩ tɩŋ ba nyʋwa a kɩ tɩya ba gyɩrɩma weliŋ, dɩ ba yaa nala aa kaŋ bɔnyɛ ka ba wɩya weliye koo dɩ ba yaa nala wɩya aa hayɛ. 19 Beewɩya Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi ka ba kɩ dɔgɩsɩ ʋ, ka ʋ wuwo kaŋ mala akuu ʋ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya. 20 Dɩ ɩ rɛ yaa wɩbɔŋ dɩ ba ŋmaa ɩ, ka ɩ di kenyiri gɛɛ tɩyaŋ, ʋ bɩ maga dɩ ba tɩya ɩ gyaaŋbiye. Amɛ dɩ ɩ rɛ yaa wɩwelii, ka dɩ ba kɩ dɔgɩsɩ ɩ gɛɛ wɩya, dɩ ɩ wuwo kaŋ mala gɛɛ tɩyaŋ Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli ɩ. 21 Ɛɛwɩya rɛ Wɩɩsɩ paalɩ yɩrɩ ma dɩ ma na tʋwara beewɩya Yesu Krisita tɩɩ mɛ paalɩ na tʋwara rɛ ma wɩya a daga ma gɛɛ hʋ ma aa sɩ tɩŋa ʋ naabʋʋsɩ. 22 Ʋ gyɩ bɩ yaa wɩbɔŋ buloŋ, ʋ gyɩ bɩ maakyiye nyɩya wɩya mɛ. 23 Abee nala gyɩ aa tʋʋsɩ ʋ buloŋ, ʋ gyɩ bɩ laa tʋʋsɩ. Ba gyɩ bɩl aa dɔgɩsɩ ʋ mɛ, ʋ gyɩ bɩ basɩ baa ʋ sɩ tuŋ kyɩŋ ba nyuu tɩyaŋ. Amɛ ʋ kɛ gyɩ kpaa wɩɩ buloŋ we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ nɛ beewɩya ʋ rɛ sɩ di nal buloŋ sarɩya abee wɩtɩɩ. 24 Yesu Krisita tɩɩ rɛ laa á wɩbɔmɔ kyʋŋ, saŋa hʋ ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ dɩ gɛɛ wuwo leŋ á kpʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta á tɩsɩ tɩyaŋ aŋ kɩ yaa tɩpʋlʋŋ wɩya. Ba aa vɩɩrɩ ʋ, ʋ teŋ yaa dʋgʋlɩya hʋ, gɛɛ rɛ leŋ á wɩɩla buloŋ teŋ á tenni tɩyaŋ. 25 Ma fa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ piyese aa nyʋgɩsa, amɛ nyɛ kɛ ma mɩɩgɩ ko Pedaal hʋ lee rɛ, nal hʋ aa deŋ ma mɩɩbol nyuu tɩyaŋ.

3

Baala bee ba haana

1 Haana, ʋ maga dɩ ma mɛ kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ ma balama lee rɛ a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ bala rɛ bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɩ gyogo no dʋŋ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, dɩ ɩ bɩ suri nyʋwa basɩ wɩɩ buloŋ. 2 Beewɩya ba sɩ na gɛɛ ma gyogo aa weliye abee gɛɛ ma aa fá Wɩɩsɩ. 3 Ma ta kpa kpɩyɛra a kɩ daga ma weliŋ, anɩɩ ma nyuni marɩɩ, koo salma kɩna laalɩɩ abee gabala vʋwayɩ. 4 Amɛ ma leŋ dɩ ma weliŋ lɩɩ ma gyogo tɩyaŋ. Ma leŋ ma sɩya fɩyɛlɩ, aŋ kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ beewɩya weliŋ no iriŋ bee nyʋgɩsɩ aŋ kaŋ tɔnɔ yʋga mɛ Wɩɩsɩ lee. 5 Faafaa haana hʋ fa aa kpa ba nyuu abee ba bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, nyɛ rɛ ba fa kɩ daga ba weliŋ. Ba fa aa kaŋ ba tɩɩ hʋwɔlɩ rɛ ba balama lee, a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. 6 Ɛɛ rɛ Saara mɛ gyɩ kɩɩ. Ʋ gyɩ aa tɩŋ ʋ bala Abɩraham nyʋwa rɛ, a kana ʋ kɩ yɩrɩ ʋ tɩɩna. Ɛɛwɩya dɩ mamaa rɛ aa yaa wɩya hʋ aa kpa ŋmanɩɩ, a ta leŋ dɩ kambɩŋ kɩ kaŋ ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ma aa yaa Saara toliye rɛ.

7 Ma baala mɛ maga dɩ ma kɩ tɩya ma haana gyɩrɩma rɛ, a kaŋ ma haana weliŋ dɩ ma basɩ wɩya kɩ nɩɩ dɔmɔŋ dɩgɩna. Ma gyɩma anɩɩ mamaa rɛ deye te ba, ɛɛwɩya ma kaŋ ba weliŋ, beewɩya ma beel-ba buloŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩya mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ. Ma kɩ yaa nyɛ dɩ wɩɩ buloŋ ta leŋ dɩ Wɩɩsɩ vɩya ma kyʋwala nɩɩ.

Ɩ aa na tʋwara akuu Ɩ aa yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ wɩya

8 Wɩya hʋ ŋ aa basɩ kateŋsi rɛ nyɛ: Ma buloŋ kaŋ hakɩldɩgɩ, a kɩ fá dɔmɔŋ sikii, a kyo nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di beewɩya ma yaa nɩmmabalɩya rɛ. Ma kaŋ bɔnyɛ abee dɔmɔŋ a kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ dɔmɔŋ lee. 9 Dɩ nal lɛ yaa ɩ wɩbɔŋ ta yaa wɩbɔŋ tuŋ ʋ tɩɩna. Dɩ nal lɛ tʋʋsɩ ɩ ta laa tʋʋsɩ, amɛ sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ kyiyeli tɩɩna, beewɩya Wɩɩsɩ lɩɩ ma yaa ʋ nala rɛ dɩ ʋ kyiyeli ma. 10 Beewɩya ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ nɩɩ sʋma dʋnɩya no tɩyaŋ

a kaŋ teŋfɩyɛlʋʋ,

Ʋ tɩɩna ta kɩ basɩ wɩbɔmɔ,

a ta kɩ nyɩya wɩya mɛ. 11 Ʋ tɩɩna maga dɩ ʋ leŋ wɩbɔmɔ yayɩ rɛ, aŋ kɩ yaa wɩweliye, a maga dɩ ʋ yaa sɩfɩyaŋ dɩ ʋ bee nal buloŋ sʋma.

12 Beewɩya nala hʋ buloŋ aa yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ aa deŋ ba rɛ, a kpil ʋ dɩgɩna mɛ a kɩ nɩɩ ba wɩɩkyʋwalɩ. Amɛ ʋ kpa sɩya kyeŋ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ rɛ.”

13 Dɩ mamaa rɛ yaa sɩfɩyaŋ a kɩ yaa wɩweliye, kɩbee rɛ sɩ wuwo yaa ma wɩbɔŋ? 14 Dɩ mamaa rɛ gba aa na tʋwara akuu ma tɩpʋlʋŋ wɩyaalɩya wɩya, Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli ma. Ɛɛwɩya, ma ta kɩ fáá nal buloŋ kambɩŋ a ta leŋ dɩ wɩɩ buloŋ mɛ kɩ dɔŋ ma. 15 Amɛ ma tɩsɩ tɩyaŋ ma kɩ fá Krisita, a leŋ dɩ ʋ yaa ma Tɩɩna. Saŋa kɛ buloŋ dɩ nal lɛ pɩyɛsɩ ma dɩ ʋ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ma kpa ma bayɩyɛla we Yesu tɩyaŋ, ma ta kaŋ gɩrɩgɩ amɛ ma kpa gyɩrɩma abee sɩfɩyala a daga ba sɩya tɩya ʋ. 16 Saŋa kɛ buloŋ, ma kɩ yaa wɩya hʋ aa kpa ŋmanɩɩ dɩ ma hakɩllɩ tɩyaŋ ma gyɩma anɩɩ ma bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, hɩɩsɩ sɩ kaŋ nala hʋ aa kyogi ma feŋ akuu ma aa yaa Krisita hatɩnna a kɩ yaa wɩweliye wɩya. 17 Dɩ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ dɩ ma kɩ na tʋwara akuu ma aa yaa wɩya hʋ aa kpa ŋmanɩɩ wɩya, ʋ rɛ kpɩya ma aa na tʋwara akuu ma aa yaa wɩya hʋ aa bɩ kpa ŋmanɩɩ wɩya. 18 Yesu Krisita tɩɩ sʋba rɛ dɩgɩ dʋŋ a wuwo tuŋ á wɩbɔmɔ buloŋ kyɩŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ aŋ sʋba wɩbɔŋyaala wɩya, dɩ ʋ wuwo kaŋ ma mʋ Wɩɩsɩ lee. Nihuwobisi kpʋʋ ʋ teŋbii rɛ, amɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ ʋ weye rɛ. 19 Ɛɛ hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ ʋ mʋ basɩ wɩweliye hʋ a tɩya nɩdʋŋsɩ hʋ ba aa kaŋ vʋwa biŋ nɛ. 20 Nala no rɛ gyɩ vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa saŋa hʋ tɩyaŋ Nowa gyɩ aa kpaasɩ nɩɩduworiboribal hʋ. Saŋa no tɩyaŋ Wɩɩsɩ gyɩ di kenyiri rɛ a kɩ gyegili dɩ ba buloŋ bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ ka ba vɩya. Nala kyori dʋŋ nɛ gyɩ gyʋʋ nɩɩduworiboribal hʋ. Nɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ tɩŋa a laa ba mɩɩbol. 21 Ba gyɩ aa lɩɩ nɩɩ hʋ tɩyaŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba aa foo nal wɩɩkyʋwalnɩɩ. Wɩɩkyʋwalnɩɩ no rɛ laa ma kɩ ta. Dɩ ba aa rɛ foo ɩ wɩɩkyʋwalnɩɩ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ɩ teŋ bisiŋ nɛ ba fo ta gɛɛ. Ʋ gɛɛ daga anɩɩ á sʋla Wɩɩsɩ rɛ dɩ ʋ sasɩ á wɩbɔmɔ buloŋ ta aŋ tɩya ma hakɩlweliye. Ʋ gɛɛ daga anɩɩ Yesu Krisita aa sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ tɩŋ á sɩ wuwo kaŋ tɩpʋlʋŋ a ko Wɩɩsɩ lee. 22 Ʋ rɛ lɩɩ dʋnɩya tɩyaŋ a gyɩŋ wɩɩsɩbee a hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ aa deŋ malɩkasɩ abee kɩŋ buloŋ aa kaŋ dee a we wɩɩsɩbee tɩyaŋ.

4

Ma kpa ma tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ ma mɩɩbol tɩyaŋ

1 Krisita gyɩ aa naa tʋwara ʋ mɩɩbol tɩyaŋ wɩya, ʋ maga dɩ ma mɛ yaa siri rɛ ma hakɩllɩ tɩyaŋ dɩ ma na tʋwara anɩɩ Krisita tɩɩ gyɩ aa yaa gɛɛ, beewɩya nal hʋ buloŋ aa na tʋwara no iriŋ ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ʋ tɩɩna lɩɩ ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ. 2 Ɛɛ daga anɩɩ ʋ tɩɩna bɩl bɩ sɩ kɩ yaa ʋ teŋbii wɩkyɛɛlɩya ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, amɛ ʋ sɩ kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ. 3 Faafaa hʋ tɩyaŋ ma fa kpaa ma nyuni we wɩya hʋ nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ aa yaa tɩyaŋ nɛ. Ma fa aa yaa wɩlaama iriŋ kɛ buloŋ nɛ, a kyɩl ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya dʋŋ wɩya, a nyʋwa sɩŋ kɩ bugo, a kɩ yaa hɩɩsɩ wɩya iriŋ kɛ buloŋ, a kɩ marɩ vʋga, wɩɩ hʋ aa yaa sɔkɔsɩwɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ma yaa wɩya no iriŋ maga rɛ, ɛɛwɩya ma leŋ ba yayɩ maga gɛɛ. 4 Lagɩlagɩ no ʋ yaa wɩkperii a tɩya nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ rɛ, beewɩya ma bɩl bɩ pɛɛ ba tɩyaŋ a kɩ yaa wɩlaama abee wɩbɔmɔ hʋ ba aa kɩ yaa, ɛɛ rɛ tɩŋ ba kɩ tʋʋsɩ ma gɛɛ. 5 Amɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, ba sɩ daga wɩya hʋ buloŋ ba aa yaa a tɩya Wɩɩsɩ. Ʋ yaa siri rɛ dɩ ʋ dɩ niweye abee sʋʋnɩ buloŋ sarɩya. 6 Ɛɛ rɛ tɩŋ Krisita basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya nala hʋ aa sʋba mɛ gba. Abee nala no sʋʋ aa yaa tʋwara nihuwobiŋ buloŋ mɛ aa sɩ na, ka ba basɩ Wɩweliye hʋ tɩya ba mɛ rɛ dɩ ba dʋŋsɩ we doŋ kɩ mʋ deŋdeŋ anɩɩ Wɩɩsɩ aa we doŋ kɩ mʋ deŋdeŋ gɛɛ.

Ɛɛ Krisitabiisi aa maga ba kaŋ dɔmɔŋ

7 Saŋa hʋ dʋnɩya aa sɩ teŋ kpaga rɛ. Ɛɛwɩya, ma kaŋ ma tɩɩ weliŋ a leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, dɩ ma wuwo kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 8 Wɩɩ hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ rɛ nyɛ: Ma kyo dɔmɔŋ abee wɩtɩɩ, beewɩya dɩ mamaa rɛ kyo dɔmɔŋ, ma sɩ kpa wɩgyamaa kɩ kyɛ dɔmɔŋ saŋa buloŋ. 9 Ma kaŋ nal buloŋ aa ko ma dɩya weliŋ abee teŋfɩyɛlʋʋ aŋ ta kɩ gʋrɩmɩ wɩya. 10 Ɛɛ wɩya Wɩɩsɩ bɔnyɛ kɩŋ hʋ iriŋ ʋ aa kpa tɩya nal buloŋ, ʋ kana ʋ tʋma weliŋ a kɩ kyiyeli ʋ dɔŋtɩŋsɩ abee wɩtɩɩ dɩ gɛɛ leŋ dɩ ba na Wɩɩsɩ kyiyelii. 11 Dɩ Wɩɩsɩ rɛ leŋ nal buloŋ wuwo kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, ma tɩya ʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ kɩ basɩ wɩya hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee. Dɩ nal lɛ wuwo kɩ kyiyeli nala, ʋ kaŋ dee hʋ Wɩɩsɩ aa kpa tɩya ʋ a kɩ kyiyeli ba. Ma kɩ yaa gɛɛ dɩ nala wuwo tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ, dɩ ʋ feŋ yɩrɩ wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ yaa dee buloŋ tɩɩna abee gaŋdaal a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Amɩ.

Tʋwara hʋ Krisitabiisi aa naa

12 Ŋ naabiikpɩyanama, ma ta leŋ dɩ tʋwara hʋ ma aa naa yaa ma wɩkperii. Wɩya no buloŋ yaa wɩhaanɩ rɛ a kɩ magɩsɩ ma laadii. Ɛɛwɩya ma ta leŋ dɩ wɩya no yaa wɩfalɩya ma lee. 13 Amɛ ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ anɩɩ ma mɛ aa na tʋwara anɩɩ Krisita aa naa gɛɛ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ma tenni marɩ fɩyɛlɩ a mʋ parɩ kyɛɛ hʋ Krisita aa sɩ leŋ dɩ á na ʋ gaŋdarɩ. 14 Dɩ ba aa rɛ aa tʋʋsɩ ma akuu ma aa yaa Krisita hatɩnna wɩya, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ. Ɛɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kaŋ gaŋdarɩ we ma tɩyaŋ nɛ. 15 Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ aa na tʋwara, ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa nɩɩ ʋ aa yaa nɩkpʋʋl wɩya, koo ʋ aa yaa gaal wɩya, koo ʋ aa yaa nɩbɔŋ kɛ iriŋ buloŋ wɩya, koo ʋ aa yaa nal aa gɔllɩ kpa ʋ nyʋwa kɩ we nala wɩya tɩyaŋ. 16 Amɛ nal hʋ buloŋ aa na tʋwara akuu ʋ aa yaa Krisitabiye wɩya, ʋ ta leŋ dɩ ʋ yaa ʋ hɩɩsɩ. Amɛ ʋ maga dɩ tɩɩna kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ akuu ʋ aa dɩ Krisita feŋ wɩya. 17 Saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya nala sarɩya pele rɛ. Wɩɩsɩ nala tɩɩ tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ laa sɩya piili. Dɩ ʋ rɛ yaŋ sɩ piili ba tɩyaŋ, ɛɛ rɛ ba yaŋ sɩ kɩɩ nala hʋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ kɛ tɩyaŋ? 18 Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa,

“Ʋ yaa wɩhaa rɛ abee tɩpʋlʋŋ tɩɩna aa sɩ na Wɩɩsɩ laatayɩ. Dɩ nyɛ rɛ ko we doŋ, ɛɛ rɛ ba yaŋ sɩ kɩɩ wɩbɔŋyaala hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di tɩyaŋ?

19 Ɛɛwɩya, nala hʋ buloŋ aa na tʋwara Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ, ba marɩ kpa ba tɩɩ we ba Tɩtaal Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ, aŋ marɩ kɩ yaa wɩweliye, beewɩya ʋ yaa nal aa kaŋ wɩtɩɩ rɛ.

5

Piita basɩ wɩya kyagɩlɩ Krisitabiisi

1 Ŋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma Krisitabiisi sɩlaala. Ŋ mɛ tɩɩ yaa sɩlaal lɛ. Ŋ sii tɩyaŋ nɛ Krisita na tʋwara. Ŋ mɛ sɩ na gaŋdarɩ hʋ Krisita aa sɩ na saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko abee gaŋdarɩ. Ŋ aa sʋl ma sɩlaala hʋ buloŋ aa we doŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ, 2 dɩ ma kɩ deŋ Wɩɩsɩ nala hʋ ʋ aa kpa we ma nosi tɩyaŋ nyuu weliŋ, anɩɩ pedaal aa kɩ deŋ ʋ piyese nyuu tɩyaŋ gɛɛ. Ma ta leŋ dɩ ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba aa fɩl ma rɛ dɩ ma kɩ deŋ ba, amɛ ma kɩ deŋ ba ma tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ anɩɩ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ma kɩ yaa gɛɛ. Ma leŋ dɩ ʋ yaa nɩɩ ma aa kyɛ dɩ ma tʋŋ tɩya Wɩɩsɩ abee ma dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi rɛ tɩŋ ma yaa sɩlaala, amɛ ma ta leŋ dɩ ʋ kɩɩ nɩɩ molbiye rɛ ma tʋma kɩ kyɛ. 3 Ma ta kaŋ nala hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa we ma nosi tɩyaŋ kɩ gyɩŋ. Amɛ ma leŋ dɩ ba na ma gyogiweliye a kɩ tɩŋ ma naabʋʋsɩ. 4 Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, kyɛɛ hʋ Yesu Krisita, nal hʋ aa yaa pedaalhɩyawʋ hʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kpa gaŋdaa-kuwori-nyupugi aa bɩ sɩ maakyiye kyogi a siili ma. 5 Ɛɛ tɩɩ rɛ mamaa hambiisi mɛ, ʋ maga dɩ ma kɩ tɩŋ ma nɩhɩyasɩ nyʋwa rɛ a leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ abee dɔmɔŋ, beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa,

“Wɩɩsɩ kpaa sɩya kyeŋ dagɩŋtɩɩ tɩmma rɛ, aŋ sɩŋ nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ kɛ hal.”

6 Ɛɛwɩya, ma kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ Wɩɩsɩ lee. Ʋ rɛ yaa dee buloŋ tɩɩna. Dɩ saŋa hʋ ʋ aa bine rɛ ko pele, ʋ sɩ kpa ma yohuŋ. 7 Wɩɩ hʋ buloŋ aa dɔŋ ma, ma kpa we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ, beewɩya ʋ kyɩl ma wɩya rɛ. 8 Ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, aŋ ka dɩ ma pɔ ma tɩɩ weliŋ. Ma dɔŋ Sɩtaanɩ gɔllɩ kɩ kyɛ ma rɛ anɩɩ naakyigi aa gɔllɩ gerisi kɩ kyɛ nal dɩ ʋ kaŋ kyaŋ gɛɛ. 9 Ma sɩŋ wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ kpaŋkpaŋ aŋ vɩya Sɩtaanɩ, a ta tɩya ʋ ŋmanɩɩ. Ma gyɩma anɩɩ nala hʋ mɛ aa laa Wɩɩsɩ wɩya di a yaa ma nɩmmabalɩya a we dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ, ba mɛ aa na tʋwara no tɩɩ rɛ. 10 Tʋwara no ma aa naa bɩ sɩ pɩɩsɩ. Ʋ gɛɛ hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ hʋ aa kaŋ bɔnyɛ kɩŋkaŋ, a yɩrɩ ma dɩ ma mɛ ko na ʋ gaŋdarɩ aa bɩ kaŋ tenii akuu ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, ʋ tɩɩ rɛ sɩ kaŋ ma marɩ sɩgɩ, a leŋ dɩ ma sɩŋ weliŋ abee dee. 11 Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ beewɩya ʋ rɛ kaŋ dee a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ.

Kyʋwala

12 Silaasi rɛ kyiyeli ŋ ŋ sabɩ teŋkuubiye no kɩ tɩya ma. Ŋ gyɩma anɩɩ ʋ mɛ yaa á Krisitabii-dɔŋtɩɩna tɩɩ rɛ a kaŋ wɩtɩɩ. Ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma rɛ dɩ ba leŋ ma tenni polli, ka dɩ ŋ leŋ dɩ ma gyɩma anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ daga anɩɩ Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa kana beel-ma kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ma sɩŋ wɩya no tɩyaŋ kpaŋkpaŋ. 13 Krisitabiisi hʋ aa we Baabilɔŋ tɩyaŋ, a mɛ yaa nala Wɩɩsɩ aa lɩya anɩɩ ʋ aa lɩɩ ma mɛ gɛɛ, ba aa kyʋwalɩ ma. Ŋ biibaal Maakɩ mɛ aa kyʋwalɩ ma. 14 Ma kɩ kyʋwalɩ dɔmɔŋ abee kyori.

Ma nala hʋ buloŋ aa laa Krisita wɩya di, Wɩɩsɩ fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee.