Sɛbɛ ŋáà Pɔli ’tórigo Wurɔmiyé mɛ́ bèle
Wurɔmiyé
Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè
Zezi Kirisi tundunwɔ wè Pɔli wè, wire ŋáà wi ’puu nɛ waa kùlogolo kálì tiɛyɛ nī nɛ Kataanna Siɛnrɛ jáari dè, wire wi ’Wurɔmiyé Sɛbɛ ŋáà sɛbɛ wè. Korɛnti kàʔa mɛ́ wi ’puu nɛ́ Wurɔmiyé Sɛbɛ wi siɛnrɛ sɛbɛ dè. Wi ’puu nɛ ki caa bè kɛ́ baa Wurɔmi kàʔa mɛ́ gè bé nɛ́ ga kɛ́ kùlo níì pe ye Ɛsipanyi wè (wéli baa 15.22-24).
Pɔli wi ’puu nɛ ki caa bè Wurɔmi tɛ́ngɛfɔlilɔ tɛnmɛ bèle kele kálì nɛ̄, ke n’gɛlɛ:
Kapelile lè, Pɔli wi ’puu nɛ caa pe- ki cɛ́n dí Kataanna Siɛnrɛ tiī nɛ nyu bè siɛnnɛ pe mìɛni suɔ wī (wéli baa 1.16). Kire kɔri wi ’jo a siɛn ó siɛn tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè nɛ́ fɔ̀li Zezi siɛnrɛ nɛ̄ dè, ki siɛn wi bé Kulocɛliɛ taa wè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wi wè siɛn yigi siɛn nīʔ (wéli baa 1.18–8.39).
Siinwoli lè, Pɔli wiī nɛ ki nyu Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ bèle, dí ki ’yɛli pe- fɔ̀li Kulocɛliɛ wi kacɛ̀ngɛ nɛ̄ gè (wéli baa 9–11). Bìli mìɛni Kulocɛliɛ wi ’yeri bèle, wi bága pe suɔ, Zuufulo nɛ́ kùlogolo kálì siɛnnɛ ní bèle.
Bè siɛnrɛ kúɔ dè, a wi ’juu nɛ̀ tɛ́ngɛfɔlilɔ yɛri bèle, gìi ki bé tí peri ciʔige pe tánʔagɛnmɛ nɛ̄ bè, pé sí de sɔ̀ngí de tari bìli nɛ̄ bèle, peri pìye gbiʔɛlɛ. A wi ń’nɛ̀ pe yɛ peri lúru fànʔafɔlilɔ nɛ̄ bèle, peri pe kpóri (wéli baa 12–16). Sɛbɛ wi kúɔmɔ mɛ́ bè, a wi ’síɛrigɛlɛ tórigo nɛ̀ màʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle.
Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè
Sɛbɛ wi sélimɛ siɛnrɛ dè (1.1-18)
Siɛnnɛ pe mìɛni ’yɛli bèri pínɛnyɛnigɛ caa nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè, gìi ki bé tí pe- suɔlɔ taa lè (1.18–3.20)
Zezi Kirisi wire wī suɔlɔ koligo gè (3.21–4.25)
Sìi fɔnwɔ ŋáà Zezi wiī nɛ kanʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle (5–8)
Gìi gī Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala lè Isirayɛli siɛnnɛ kɔli mɛ́ gè (9–11)
Tánʔagɛnvɔnnɔ níì tɛ́ngɛfɔlilɔ pe ’yɛli bèri tári lè (12–15)
Pɔli síɛrigɛlɛ gèle nɛ́ wi siɛnsɛnrɛ ní dè (16)
1Síɛrilɛ lè
1Mi Pɔli wè, mi mi nyɛ́ni sɛbɛ ŋáà tórigi wè yeli mɛ́; mi yē Zezi Kirisi sùkulowo. Kulocɛliɛ wi ’mi yeri mi- puu wire tundunwɔ, nɛ̀ mi wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ mi de wire Kataanna Siɛnrɛ jáari dè. 2Kulocɛliɛ wi cé nyuɔ fɛ̀ni1.2 Wéli baa Kakpi 13.32. ki Kataanna ni wori nɛ̄ dè, a wi siɛnjuulo pe ’ti le baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè. 3Ki Kataanna Siɛnrɛ tiī nɛ nyu wi Jaa wi wori nɛ̄ dè, ŋàa wī Dawuda siimɛ tùlugo wuu wè nɛ̀ yɛli nɛ́ céri kɛnmɛ ní bè. 4Kulocɛliɛ Pìle ni ’ki tìɛ nɛ́ fànʔa ní dí Zezi Kirisi wè, we Kàfɔli wè, dí wiī Kulocɛliɛ Jaa nɛ̀ pínɛ bɛ̀ wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle. 5Wire nyúmɔ nī weli ’ki kpuʔɔrɔ taa dè weli bèle, nɛ ní tundunminɔ bèle, gìi ki bé tí weli gbɛ̀ kùlogolo siɛnfeliye yi mìɛni kɔ́ri pe- tɛ́ngɛ Zezi Kirisi nɛ̄ wè, pé sí de lúru wi nɛ̄, dí kpuʔɔrɔ sí taʔa wi míʔɛ nɛ̄ gè. 6Yeli míɛni bèle, peli pàli yeli ’puu, yeli bálì Kulocɛliɛ wi ’yeri a yeli ’kò Zezi Kirisi wuulo bèle. 7Yeli ye mìɛni bálì bīɛlɛ baa Wurɔmi kàʔa mɛ́ gè, yeli mɛ́ mi nɛ siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè nɛ tórigi: yeli woli ni ’Kulocɛliɛ dɛ́ni wè, a wi ’yeli yeri ye- puu wire wuulo. Kulocɛliɛ wè weli Tuu wè, nɛ́ Kàfɔli Zezi Kirisi ní wè, pe- kpuʔɔrɔ taʔa yeli nɛ̄, nɛ́ yanyige ní gè.
Pɔli wiī nɛ sɔ̀ngí bè kɛ́ Wurɔmi kàʔa mɛ́
8M’bé kíni bè Kulocɛliɛ síɛri wè yeli ye mìɛni kɛnmɛ nɛ̄ bè Zezi Kirisi wire fànʔa nɛ̄ gè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnnɛ piyē nɛ yeli tɛ́ngɛlɛ ni wori nyu dè tiɛrɛ ti mìɛni nī duniya nī wè. 9Kulocɛliɛ wire wi ’ki cɛ́n nɛ́ mi ní, wire ŋáà mɛ́ mi nɛ baara nɛ́ mi fungo ní gè, níɛ wi Jaa Kataanna Siɛnrɛ jáari dè. Ki ’nyaa mi nɛ sɔ̀ngí nɛ taʔa nɛ yeli wori nyu dè súuri. 10Lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ mi náariyɛ nī yè, mi nìɛ ki náari a ki yē kiī Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala píra ŋáà nī wè mi gbɛ̀ kɛ́ baa yeli tiʔɛ nī gè. 11Yeli nyaa láa ki tɔ̀ni yē mi nɛ̄ kpuʔɔ, dí mi sí kpuʔɔrɔ táà kɛn yeli mɛ́ Kulocɛliɛ Pìle wori dè, ti- ŋɔri nyɔ́gɔ yeli nī. 12Kire kɔri wi ’jo we mìɛni bèle, we- ŋɔri nyɔ́gɔ wìye nī tɛ́ngɛlɛ nī lè, yeli nɛ́ mi ní wè.
13Nɛ siinyɛninɛ, mi nɛ caa ye ki cɛ́n kányiʔɛ nɛ̄, lɛ̀gɛlɛ sáa nī mi ’puu nɛ ki caa bè kɛ́ baa yeli tiʔɛ nī gè, nɛ̀ sí ki taa cɔ̀rimɔ páà pɛ́nì mi taa, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ ŋɔ̀ wè. Mi nɛ ki caa bè kɛ́ baa yeli tiʔɛ nī gè gìi ki bé tí mi sa yasɛnrɛ táà taa baa yeli sunʔɔmɔ nī bè majo bɛ̀ ki ’puu kùlogolo kálì siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. 14Kire nɛ̄ mi ki ’nyaa nìɛ nɛ̄ bɛ̀ fuʔɔ tíɛlɛ Girɛki wuulo kɔli mɛ́ gè, peli nɛ́ bìli pe wè Girɛki wuulo bèleʔ, bìli pe ’tɛnmɛnɛ taa, nɛ́ bìli piyè tɛnmɛ taa wèʔ. 15Kire nɛ̄, ki láa yē mi nɛ̄ nɛ̀ pínɛ bè Kataanna Siɛnrɛ wori jáari dè yeli nɛ̄ yeli bálì bīɛlɛ Wurɔmi kàʔa mɛ́ gè.
Kataanna Siɛnrɛ dè Kulocɛliɛ fànʔa gī
16Kataanna Siɛnrɛ ti juʔu ki wè nɛ fìɛrɛ tɔ́ngi mi nɛ̄ʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, tiī Kulocɛliɛ fànʔa bè siɛn suɔ, siɛn ó siɛn ŋáà wi ’tɛ́ngɛ wi nɛ̄ wè, bè ki séli Zuufulo peli nɛ̄ gbínʔɛnɛ, bé nɛ́ de waa Girɛki1.16 Bìli pe wè Zuufulo bèleʔ nɛ́ ní kùlogolo kálì siɛnnɛ bèle. wuulo mɛ́ bèle. 17Ki ’nyaa Kataanna Siɛnrɛ tiī nɛ ki tìí mɛni Kulocɛliɛ wiī nɛ siɛnnɛ kpínʔini bèle sínminɛ wìi yiʔɛ mɛ́ gè: tɛ́ngɛlɛ lire yákuɔ fànʔa nɛ̄ kire sí nɛ kpínʔini nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu dè nɛ́ jo: Siɛn ŋíì Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile sínwɛ tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire siɛn wi bé puu sìi nɛ̄1.17 Yab 2.4 tire ti ’juu náʔa gè..
Kulocɛliɛ fungo ki ’yɛ̀ siɛnnɛ kúrugu bèle
18Kulocɛliɛ wi ’kò baa nyìʔɛnɛ nī lè nɛ́ wi fundanʔanigɛ tìɛ gè siɛnnɛ nɛ̄ bèle, bɛ̀ pe wè tɔ́ri nɛ́ wire ní wèʔ, nɛ́ pe kanaasinzinmɛ kakpiʔiligele ní gèle. Siɛnnɛ kakpiʔiligele gálì keli feligele ke nyɛ́ni ki kanʔa a kányiʔɛ ki ’tɔ́n. 19Nɛ̀ sí ki taa gìi siɛn ’yɛli bè cɛ́n Kulocɛliɛ koligo nī gè, kiī cáanyaʔaga pe yiʔɛ mɛ́ gè, a Kulocɛliɛ wi ’ki tìɛ pe nɛ̄. 20Ki ’nyaa bà ki ’líɛ baa á duniya wi ’faan wè, yɛrɛ díì ti wè nyaʔa nyapile nɛ̄ lèʔ, kire ’jo Kulocɛliɛ wi bànguɔ fànʔa gè nɛ́ wi Kulocɛliɛ kɛnmɛ ní bè, Kulocɛliɛ kakpiʔiligele kiyē nɛ kire gáà tìí gè wálilɛ. Kire nɛ̄, siɛnnɛ pe wè juugɛnmɛʔ. 21Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pe ’Kulocɛliɛ cɛ́n wè, nɛ́ sí kò piyè wi kpúʔɔ bɛ̀ Kulocɛliɛ tíɛlɛʔ, bé nɛ́ ga jo bè wi síɛriʔ. Pe siɛnrɛ ti ’kò nyùgo fùn, a pe funyɔ yi ’kò yebilige nī. 22Bɛ̀ sí piyē nɛ pìye nyíɛnɛ nɛ́ jo peli yē sícilile bèle, a pe ’kò kàalafɔlilɔ. 23Kpuʔɔrɔ dáà dī Kulocɛliɛ wori dè, Kulocɛliɛ ŋáà wi wè nɛ kúu wè, a pe ’tire yiʔɛ nɛ́ sí yafanʔa wúɔ nɛ̀ yɛligɛ nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè, yɛgɛ gáà pe ’faan siɛn líɛrɛ dè, siɛn ŋáà wī yakuugo gè, wire nɛ́ sínjinʔɛnɛ ní gèle, nɛ́ tɔliyɔ sicɛricɛri yawiire ní dè, nɛ́ yafulolido ní dè.
24Kire kɛnmɛ nɛ̄ a Kulocɛliɛ wi ’pe wáa nɛ̀ yaʔa nɛ̀ pínɛ pe cúʔɔmɔ kele nī gèle, dàa dī baa pe funyɔ nī yè, a pe ’kò nɛ fìɛrɛfun kele kúu nɛ́ pe cetingele ní gèle peli tíimɛ bèle. 25Pe ’Kulocɛliɛ kányiʔɛ yiʔɛ gè nɛ̀ ki fɛ̀ni káfinɛrɛ nɛ̄, nɛ́ yiʔɛ nɛ yafaanra tire gbùʔɔrɔ́ nɛ tire kpóri, nɛ́ ti Faanfɔli wire yaʔa. Nɛ̀ sí ki taa wire wi ’yɛli siɛnnɛ peri wi gbùʔɔrɔ́ lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī. Ki- taa ki puu bɛ̀.
26Kire kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ wi ’pe wáa nɛ̀ yaʔa ladaanma fìɛrɛfun kakpiʔiligele kiyɛ nī yè. Pe cɛlilɛ bèle, gìi pe ’yɛli bèri kúu nɛ́ pe pɔlilɔ ní bèle sínɛdiʔɛ nī gè, a pe ’kire yaʔa, nɛ́ kò nɛ tire dáà kúu dè nɛ́ pìye ní. 27Nàguɔlɔ míɛni bèle, gìi ki ’yɛli bèri kpínʔini nɛ́ cɛlilɛ ní bèle sínɛdiʔɛ nī gè a pe ’kire yaʔa, nɛ́ yiʔɛ nɛ sìnɛ́ nɛ́ pìye ní peli nàguɔlɔ bèle, nɛ kire tètii ŋáà kɔ́ri wè. A pe sí ki tɔ̀ni taa wè nɛ̀ pínɛ gàa ki ’yɛli nɛ́ pe tètii baara ní dè.
28Bɛ̀ sí piyè tɔ́ri nɛ́ Kulocɛliɛ ní wèʔ, a Kulocɛliɛ wi ’pe wáa nɛ̀ yaʔa pe síciramɛ sɔ̀ngirɔ kiyɛ nī yè, kele gálì kiyè yɛli keri kpínʔini gèleʔ, pe keli kúu. 29Piyē tínminɛ kanaasinzinmɛ kakpiʔiligele felide ti mìɛni nɛ̄, nɛ́ síciramɛ, nɛ́ fungbuʔɔ, nɛ́ sìpiire, piyē nyabiɛnnɛ pìye nɛ̄, nɛ́ siɛnkpuʔu, nɛ́ kàsii yɛrɛ, nɛ́ kpìlikpili, nɛ́ sɔ̀ngibiire, nɛ́ pàli wori kajuumɔ, 30nɛ́ siɛnsanʔaga. Kulocɛliɛ wi ’pe biɛn, siɛnjuucuʔɔrɔfɔlilɔ bīɛlɛ, nàgbuʔɔrɔ yē pe nī nɛ́ nìɛnyiɛnigɛ. Pe ’jáa kapiile kpíʔilige nɛ̄ gè, pe wè lúru pe siifɔlilɔ nɛ̄ bèleʔ. 31Sìnjiligefunfɔlilɔ bīɛlɛ, pe wè siɛn gbɛ̀ tɛ́ngɛ pe nɛ̄ʔ. Siɛnnɛ nìge wè pe nīʔ, piyè nyinimɛ cɛ́nʔ. 32Pe sí nyɛ́nì Kulocɛliɛ kàyuʔu cɛ́n gè, nɛ̀ ki cɛ́n dí siɛnnɛ bílì pe nyɛ́ni ki kele gálì kúu gèle, kùu wi ’yɛli nɛ́ pe ní. Nɛ̀ sí ki taa piyè láʔa pe kakpiʔiligele nɛ̄ gèleʔ; pe cɛ́ni ke kpínʔini nɛ́ sí wúɔ nɛ́ bìli ní pe nyɛ́ni ke feligele kpínʔini gèle.
2Kulocɛliɛ kàyuʔu kiī kányiʔɛ
1Kire kɛnmɛ nɛ̄, muɔ siɛn ŋáà ma nyɛ́ni kàyuʔu nyu pàli nɛ̄ bèle, ma ki cɛ́n yiridiʔɛ wè muɔ mɛ́ʔ muɔ tíimɛ wèʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bà muɔ nɛ kàyuʔu cáanri bìli nɛ̄ bèle nɛ́ sí nɛ ki felige kpínʔini gè, ma ki cɛ́n muɔ nɛ kàyuʔu cáanri mìɛ nɛ̄ muɔ tíimɛ wè. 2Bìli pe nyɛ́ni tire dáà kpínʔini dè, weli ’ki cɛ́n Kulocɛliɛ wiī nɛ pe kàyuʔu nyu gè nɛ̀ yɛli nɛ́ kányiʔɛ ní gè. 3Muɔ siɛn ŋáà ma nyɛ́ni kàyuʔu cáanri bìli nɛ̄ pe nyɛ́ni tire dáà kúu dè, nɛ́ sí nɛ ti felide kúu dè muɔ míɛni wè, muɔ nɛ sɔ̀ngí muɔ bé gbɛ̀ suɔ Kulocɛliɛ kàyuʔu mɛ́ gè wī lé ? 4Á kire ’laa, muɔ nɛ mìɛ nyíɛnɛ Kulocɛliɛ wi kacɛ̀ngbuʔɔ nɛ̄ gè wī lé, nɛ́ wi funnyige ní gè, nɛ́ wi kpàricogo ní gè lé ? Dùʔɔ muɔ sì ki cɛ́n Kulocɛliɛ wi funnyige kiī nɛ muɔ ŋɔrigi muɔ- muɔ fungo yiʔɛ gè wī lé ? 5Bɛ̀ sí muɔ ’muɔ nàzɔn gbɛ̀n wè, nɛ́ kò muɔ wè nɛ caa bè muɔ fungo cáan gè bé làa yiʔɛ wèʔ, ma ki cɛ́n Kulocɛliɛ fundanʔanigɛ kire muɔ nɛ gbunʔuni mìɛ nɛ̄. Kire cɛngɛ gáà gè wi bé wi fundanʔanigɛ tìɛ gè bé sí kàyuʔu juu gè ki- sìɛn. 6Kire cɛngɛ gè wi bé siɛnnɛ pe mìɛni nigbe nigbe sàri bèle bè yɛli nɛ́ pe kakpiʔiligele ní gèle. 7Bìli pe ’lèbaanna le nɛ kacɛ̀ngɛ kpínʔini gè níɛ kpuʔɔrɔ caa dè, nɛ́ míɛtanʔa ní gè, níɛ pe sìi tári wè bè kò sìi nɛ̄ wè, Kulocɛliɛ wi bé bànguɔ sìi kɛn wè pe mɛ́.
8Bìli sí bīɛlɛ siɛnciile bèle, nɛ́ kò pe wè yèrí kányiʔɛ nɛ̄ gèʔ, nɛ́ kò nɛ tári kolimɔ nī bè, Kulocɛliɛ fundanʔanigɛ gè nɛ́ wi funyɛrigɛ kiī pe kúrugu. 9Siɛn ó siɛn wi nyɛ́ni kapiʔi kpínʔini gè, yagbɛnrɛ nɛ́ funjuruguro bé ki siɛn taa wè kpuʔɔ; ki bé séli Zuufulo nɛ̄ gbínʔɛnɛ, bé nɛ́ de waa Girɛki wuulo mɛ́ bèle. 10Nɛ̀ pínɛ siɛn ó siɛn ŋáà wi nyɛ́ni kacɛ̀ngɛ kpínʔini gè, kpuʔɔrɔ nɛ́ míɛtanʔa, nɛ́ yanyige yē ki siɛn nɛ̄ wè, bè ki séli Zuufulo nɛ̄ gbínʔɛnɛ, béri waa Girɛki wuulo mɛ́ bèle. 11Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wi wè ki wàligí púloʔ.
12Siɛnnɛ bílì bīɛlɛ pe wè Misa Fànʔa Siɛnrɛ láara dèʔ nɛ́ kapiʔile kpíʔile gèle, pe woli ni bága cúʔɔ nɛ̀ sí ki taa Misa Fànʔa Siɛnrɛ tire ní bɛ̀ʔ pe ’ki tɔ́ri pe kúruguʔ; bìli sí bīɛlɛ Misa Fànʔa Siɛnrɛ láara dè nɛ́ kapiʔile kpíʔile gèle, Misa Fànʔa Siɛnrɛ tire ti bé pe kàyuʔu juu gè. 13Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kiì kò majo bìli pe nyɛ́ni Fànʔa Siɛnrɛ lúru dè pe ngbúʔulo nī gèle peli bīɛlɛ sínminɛ bèle Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ. ʔéʔe, fúɔ macɛn bìli pe nyɛ́ni ti tári dè. 14Ki ’nyaa bìli bīɛlɛ kùlogolo kálì siɛnnɛ bèle nɛ́ ní pe wè Misa Fànʔa Siɛnrɛ fànʔa láara gèʔ, a ki yē piyē nɛ Misa Fànʔa Siɛnrɛ koliyo tári yè bɛ̀ ki ’juu gè, pe kpíʔilegɛnmɛ pire tíimɛ pi bé kò pe mɛ́ fànʔa siɛnrɛ táà. 15Kire tiʔɛ gáà nī gè, peli bálì bèle piyē nɛ ki tìí dí Misa Fànʔa Siɛnrɛ tiī baa sɛbɛrɛ peli funyɔ nī yè. Pe funzɔngirɔ tiī nɛ nyu nɛ tìí pe nɛ̄: làa nɛ̄ ti nɛ̂ tànʔa suɔ gè pe mɛ́, làa nɛ̄ pe funzɔngirɔ ti nɛ̂ pe juu nɛ̀ yige. 16Bɛ̀ sí ki bága puu, cɛngɛ gíì Kulocɛliɛ wi kɛ́nì je siɛnnɛ pe funyɔ kalarigɛlɛ kàyuʔu juu gè, kire cɛngɛ gè, wi bé ki juu bè yɛli nɛ́ Kataanna Siɛnrɛ dáà ní mi nɛ jáari dè. Zezi Kirisi sí wi bé puu kàyuʔu ki yiʔɛ mɛ́ gè.
Zuufulo pe fànʔa kajuʔulo gèle
17Muɔ ŋáà ma mìɛ tɔ́ri Zuufuwo wè nɛ́ muɔ sɔ̀ngirɔ taʔa dè Fànʔa Siɛnrɛ nɛ̄ dè, muɔ nɛ nàgbuʔɔrɔ kpínʔini nɛ́ jo muɔ yē Kulocɛliɛ koligo nī gè. 18Muɔ ’jo muɔ nyɛ́nì Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì kaala cɛ́n lè, a Fànʔa Siɛnrɛ ti ’muɔ tìɛ a muɔ ’jáa nɛ cɛ̀ngɛ yori gè nɛ yigi. 19Muɔ nɛ ki sɔ̀ngí muɔ fungo nī gè nɛ̀ jo muɔ yē fúɔnnɔ pe còfɔli, nɛ ní kpìɛnmɛ bìli mɛ́ piyē yebilige nī gè. 20Muɔ ma nyɛ́ni sìnjiligefunfɔlilɔ tìí bèle, nɛ́ ní pìile pe tɛnmɛfɔli wè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, muɔ ’kányiʔɛ cɛ́n gè Fànʔa Siɛnrɛ nī dè, a kire ’ki kɛn a muɔ ’kacɛ́nnɛ taa tire dáà nī dè. 21Muɔ ŋáà sí ma nyɛ́ni bìli tɛnmɛ bèle, muɔ tùʔɔ wè nɛ mìɛ tɛnmɛʔ muɔ tíimɛ wè lé ? Muɔ ŋáà ma ki nyu nɛ ki jáari nɛ́ jo siɛn fǎga yúu wèʔ, muɔ tíimɛ wè muɔ nɛ yúu. 22Muɔ ŋáà ma ’jo siɛn fǎga de cɛlilɛ yúu de tari wèʔ, muɔ tíimɛ wè muɔ nɛ pe yúu nɛ tari. Muɔ ŋáà ma ’jo yasunro ti ’muɔ biɛn dè, muɔ tíimɛ wè muɔ nɛ yasunro saaya fùʔuró yè nɛ yasunro yúu dè nɛ líi. 23Muɔ ŋáà ma nyɛ́ni nàgbuʔɔrɔ kpínʔini nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, muɔ nɛ Kulocɛliɛ míʔɛ córi gè nɛ́ kò muɔ wè nɛ Misa Fànʔa Siɛnrɛ koligo tári gèʔ. 24Kire sí Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu baa nɛ́ jo: Kulocɛliɛ míʔɛ ki ’cúʔɔkùlogolo kálìwuulo sunʔɔmɔ nī bè yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè2.24 Eza 52.5 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
25Kire nɛ̄, a ki yē muɔ nɛ Fànʔa Siɛnrɛ tári dè, muɔ kɛnɛkɛnɛ wiī baa wi tiʔɛ nī gè; á ki sí yē muɔ wè nɛ Fànʔa Siɛnrɛ ti koligo tári gèʔ, muɔ yē bɛ̀ siɛn ŋíì tíɛlɛ wiì kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ. 26A ki sí yē siɛn ŋáà wiì kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ, nɛ́ sí nɛ Fànʔa Siɛnrɛ ti sínmɛ koligo tári gè, Kulocɛliɛ wiǐ wi tɔ́ri lé bɛ̀ kɛnɛkɛnɛfɔli tíɛlɛ lé ? 27Siɛn ŋáà wiì kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ nɛ́ sí nɛ Fànʔa Siɛnrɛ ti koligo tári gè nɛ láʔala wè, kire siɛn ŋáà wi bé kàyuʔu juu muɔ nɛ̄, muɔ ŋáà ma ’kɛnɛkɛnɛ wè á Kulocɛliɛ kajuʔulo ke ní muɔ mɛ́ sɛbɛgɛlɛ gèle, á muɔ sí kò muɔ wè nɛ Fànʔa Siɛnrɛ tári dèʔ. 28Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, gàa ki wéli nɛ nyaʔa kpànʔanɛ gè, kire bɛ̀ʔ ki ki tìí miɛ̄ Zuufuwo wèʔ. Nɛ̀ pínɛ kɛnɛkɛnɛ ŋáà wi wéli nɛ nyaʔa céri nɛ̄ dè, wire bɛ̀ʔ kányiʔɛ kɛnɛkɛnɛ wèʔ. 29Ki ’nyaa bè puu Zuufuwo wè kányiʔɛ wuu wè, kire kɛnmɛ piī làribɛ wī; kɛnɛkɛnɛ wiī fungo nī wī2.29 Wéli baa Fàn 10.16; 30.6nɛ́ yi kaliwɛyɛ yi táanmɛ gè. Wéli baa míɛni Zer 4.4; Ezek 44.9.. Kulocɛliɛ Pìle lire sí ni nyɛ́ni kire kpínʔini, Fànʔa Siɛnrɛ bɛ̀ʔ. Kire siɛn wi míɛtanʔa ki wè nɛ kɔ́ngi siɛnnɛ mɛ́ʔ, Kulocɛliɛ mɛ́ ki yē.
3Kulocɛliɛ wiī baa wi nyayerigele nī gèle
1A ki sí yē bɛ̀ gè, bè puu Zuufuwo wè, ki tɔ̀ni wire wī ŋíi wè ? Nɛ̀ pínɛ, kɛnɛkɛnɛ wi tɔ̀ni wire wī ŋíi wè ? 2Ki tɔ̀ni wiī kpuɔwɔ bɛ̀ ki caa mmɛ. Kapelile lè, Zuufulo peli mɛ́ Kulocɛliɛ wi ’wi kajuʔulo kɛn gèle. 3A kire sí jo lé bà pe pàli sì tɛ́ngɛlɛ koligo líɛ gèʔ, kire bé Kulocɛliɛ kɛn wè lé wi fǎga ní puu baa wi nyayerigele nī gèle léʔ ? 4ʔéʔe, kire sǐ gbɛ̀ kpíʔile púloʔ. Ki ’yɛli ki- cɛ́n Kulocɛliɛ wire wī kányiʔɛfɔli wè, siɛn ó siɛn sí yē káfinɛrɛfɔli majo bɛ̀ ki ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
Gìi ki bé tí muɔ nyasiɛnrɛ
ti- ki tìɛ muɔ yē sínwɛ,
nɛ̀ pínɛ a siɛn je kàyuʔu juu
muɔ nɛ̄,
ki- nyaa muɔ yē dìgire fùn3.4 Ŋún 51.6 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
5A ki sí yē weli kolimɔ piī nɛ Kulocɛliɛ sínmɛ tìí bè, gíi we ’yɛli we- juu ? Kulocɛliɛ wi wè koliwo wī léʔ, bà wi fungo kiī nɛ yɛ̀gí gè lé ? Mi nɛ nyu siɛnnɛ juugɛnmɛ nɛ̄ wī. 6ʔéʔe, Kulocɛliɛ- we suɔ ! Á kire ’laa wè, mɛni Kulocɛliɛ wi bé duniya kàyuʔu juu gè bè síɛ ?
7A ki sí yē mi káfinɛrɛ ti ’Kulocɛliɛ kányiʔɛ kɛn gè a ki ’sɔ́migɔ nɛ̀ yiri nɛ̀ wi kpuɔmɔ tìɛ bè wè, mɛni nɛ̀ síɛ Kulocɛliɛ wi bé ní kàyuʔu cáan mi nɛ̄ bɛ̀ kapiigbiʔiliwe tíɛlɛ ? 8Nɛ̀ pínɛ, gáa nɛ̄ weli sǐ gbɛ̀ de kapiʔi kpínʔiniʔ dí ki sí de kacɛ̀ngɛ sii ? Ki ’nyaa a pàli je mi wori juu dè bè ti cúʔɔ dè, pe nɛ̂ jo dí mi nyasiɛnrɛ tire ti ’kire juu. Ki siɛnnɛ bálì bèle Kulocɛliɛ kàyuʔu kire ki bága yɛli nɛ́ pe ní.
Siɛnsinwɛ wè bileʔ
9We sí jo gáa ? Weli bálì bīɛlɛ Zuufulo bèle, weli ’tóri bìli nɛ̄ bèle wī lé ? ʔéʔe, kire bɛ̀ʔ púloʔ. Bɛ̀ mi ’ki juu nɛ̀ láʔa gè, Zuufulo yo, Girɛki wuulo yo, pe mìɛni piyē kapiile fànʔa láara gè wī. 10Nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ki ’juu Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, ti ’jo:
Siɛnsinwɛ wè baaʔ,
wàa nigbe tíimɛ wè baaʔ.
11Wàa wè baa síciliweʔ,
wàa wè baa nɛ Kulocɛliɛ caaʔ.
12Pe mìɛni ’kàduʔu wáa
nɛ̀ yiri koligo nī gè,
pe mìɛni bèle pe ’pínɛ nɛ̀ pùunni;
wàa wè baa nɛ kacɛ̀ngɛ kpínʔiniʔ,
nigbe tèliwe wi wè baaʔ3.12 Ŋún 14.1-3 tire ti ’juu náʔa gè..
13Pe yékpogaanya yiī muɔ jo nyɛyɛ yī
nyàa yī múguyaʔaya yè,
pe nyigele kiyē nɛ finɛnɛ3.13 Ŋún 5.10 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè.;
siɛnrɛ díì ti yigi pe nyuɔyɔ nī yè
tiī bɛ̀ wɔ̀mɔri suɔnrɔ yē mmɛ3.13 Ŋún 140.4 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
14Siɛnpiire nɛ́ siɛnsorido
ti ’pe nyuɔyɔ nyì yè3.14 Ŋún 10.7 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
15Pe tɔliyɔ yi ’cáʔara
siɛnkpuʔu nɛ̄ gè.
16Pe tóridiɛyɛ nī yè,
kacuʔɔrɔ nɛ́ fuunmɔ tire dī baa.
17Piyè yanyige koligo cɛ́n gèʔ3.17 Koliyo 15-17 tiʔɛ nī gè, Eza 59.7-8 tire ti ’juu náʔa gè..
18Kulocɛliɛ fíɛrɛ wè pe nīʔ3.18 Ŋún 36.2 tire ti ’juu náʔa gè..
19Weli ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ gìi Fànʔa Siɛnrɛ tiī nɛ nyu dè, tiī nɛ ki nyu bìli mɛ́ pe tíin Fànʔa Siɛnrɛ láara dè, gìi ki bé tí nyuɔyɔ yi mìɛni yi ’tɔ́n dí duniya powo wi mìɛni wí kò wi fǎga juudiʔɛ taa Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ. 20Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a siɛn cɛ́nì Fànʔa Siɛnrɛ tánʔa dè nɛ̀ fori dè, wiǐ gbɛ̀ juu bè tànʔa taa Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ. Ki ’nyaa Fànʔa Siɛnrɛ ti sî ki tìɛ yákuɔ wī dí siɛn wi ’kapiile kpíʔile.
Mɛni siɛn bé gbɛ̀ kò sínwɛ wè
(Gal 2.15-16; 3.8-14,22-29; Efɛ 2.7-9)
21Nɛ̀ sí ki taa píra ŋáà nī wè, Kulocɛliɛ wi ’ki tìɛ mɛni weli bé gbɛ̀ kò sínminɛ wire yiʔɛ mɛ́ gè Fànʔa Siɛnrɛ ti fùn wè. Ki ’nyaa Fànʔa Siɛnrɛ tíimɛ dè nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ ní bèle, piyē nɛ ki nyu nɛ láʔala. 22Gìi ki bé ki yaʔa Kulocɛliɛ wi- weli tɔ́ri sínminɛ wi yiʔɛ mɛ́ gè, kire yē nɛ tari a siɛn ó siɛn ’tɛ́ngɛ Zezi Kirisi nɛ̄ wè, ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi wè ki wáligiʔ3.22 Kire ’jo Zuufulo nɛ́ kùlogolo kálì wuulo ní bèle, Kulocɛliɛ wiī nɛ pe mìɛni tɔ́ri kanumɔ nɛ̄, wi wè wàa yigi wàa nīʔ.. 23Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnnɛ pe mìɛni nyɛ́nì kapiile kpíʔile, a pe ’kóligo Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ nī dè, 24a Kulocɛliɛ wi ’pe juu nɛ̀ yige waʔanɛ wi kacɛ̀ngbuʔɔ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, bɛ̀ Zezi Kirisi wi ’pe suɔ nɛ̀ yige ki nī wè. 25Zezi wire Kulocɛliɛ wi cé kíni nɛ̀ tìɛ nɛ̀ yaʔa, wi ga puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dè, dí wire sí ki yaʔa siɛnnɛ nɛ̄ bèle, tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè, bɛ̀ wi sìsiɛn ki ’wo gè. Kire ki nyɛ́ni Kulocɛliɛ wi sínmɛ pi kɛnmɛ tìí bè. Kapiʔile gílì ke cé kíni nɛ̀ tóri gèle, Kulocɛliɛ wi cé nyapigele tɔ́n ke nɛ̄ wi kpàricogo kire kɛnmɛ nɛ̄ bè. 26Wi ’kire kpíʔile bè wi sínmɛ pi kɛnmɛ tìɛ bè píra ŋáà nī wè, bè ki tìɛ wire yē sínwɛ, nɛ́ sí siɛn tɔ́ri wè sínwɛ bà wi fɔ̀li nɛ̀ tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè.
27Siɛn nàgbuʔɔrɔ tiʔɛ kire sí yē gíi ? Yafiɛn ! Nɛ̀ síɛ mɛni ? Ki ’nyaa Fànʔa Siɛnrɛ kodanʔara tire bɛ̀ʔ ti nyɛ́ni tɔ́riʔ. Fúɔ macɛn tɛ́ngɛlɛ lire yákuɔ. 28Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, weli ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ Kulocɛliɛ wi bé gbɛ̀ siɛn tɔ́ri sínwɛ tɛ́ngɛlɛ yákuɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè, Fànʔa Siɛnrɛ kakpiʔiligele wori wè baaʔ. 29Á kire ’laa wè, Kulocɛliɛ wè, Zuufulo yákuɔ wuu wī lé ? Kùlogolo kálì wuulo wuu bɛ̀ʔ lé nɛ̀ pínɛ ? ʔaan, kùlogolo kálì wuulo wuu wī nɛ̀ pínɛ, 30nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ wiī nigbe, wire wi nyɛ́ni siɛn kpínʔini sínwɛ, siɛn ŋáà wi’kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè, tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ gè. Nɛ̀ pínɛ siɛn ŋáà wiì kɛnɛkɛnɛ wèʔ, wi nɛ̂ wi tɔ́ri sínwɛ tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. 31Kire sí jo lé tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, wiyē nɛ Fànʔa Siɛnrɛ tɔ́ngi dè wī lé ? ʔéʔe díɛ ! Weli cɛni ŋɔri kanʔa ti mɛ́ wī !
4Birayima tɛ́ngɛlɛ wori dè
1Gíi sí we bé juu weli tuuliʔɛ Birayima wori nɛ̄ dè ? Gáa wi cé taa wire wè ? 2A ki yē kakpiʔiligele ke cé Birayima kpíʔile wè siɛnsinwɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, wi bé gbɛ̀ de nàgbuʔɔrɔ kpínʔini ki wori nɛ̄ dè, nɛ̀ sí ki taa wiǐ gbɛ̀ kire kpíʔile Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ. 3Ki ’nyaa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: Birayima wi ’tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, a Kulocɛliɛ wi ’wi tɔ́ri siɛnsinwɛ4.3 Sél 15.6 tire ti ’juu náʔa.. 4Nɛ̀ sí ki taa siɛn ŋáà wi ’baara kúɔ dè, wi sàri wi wè tɔ́ri wi mɛ́ bɛ̀ kpuʔɔrɔ tíɛlɛʔ, wi ’yɛli nɛ́ wi ní, wi wuu wī. 5Nɛ̀ sí ki taa siɛn ŋáà wiì baara kúɔ wèʔ, nɛ́ sí jáa nɛ̀ tɛ́ngɛ ki nɛ̄ dí Kulocɛliɛ wire wi nyɛ́ni siɛnkoliwo tɔ́ri wè siɛnsinwɛ wè, Kulocɛliɛ wi nɛ̂ kire siɛn tɔ́ri wè siɛnsinwɛ wi tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. 6Tire Dawuda wi cé juu nɛ́ jo siɛn ŋáà Kulocɛliɛ wi sî tɔ́ri siɛnsinwɛ nɛ̀ ki yaʔa siɛn wi kakpiʔiligele kɛnmɛ bɛ̀ wi sî wéli wèʔ, kire siɛn wi wuʔu kiī tànʔa. Ti ’jo:
7Siɛnnɛ bílì Kulocɛliɛ
wi ’pe kakolido wuʔu yaʔa gè
a ki ’kúɔ wè,
nɛ́ bìli kapiʔile
Kulocɛliɛ wi ’láʔa gèle,
peli wuʔu kiī tànʔa.
8Siɛn ŋáà Kàfɔli wi ní wè
wi kapiʔile tɔ́ri gèleʔ,
wire wuʔu kiī tànʔa4.8 Ŋún 32.1-2 tire ti ’juu náʔa.
9Kire fundaanra dáà dè kɛnɛkɛnɛfɔlilɔ yákuɔ wori dī lé, dí bìli piyè kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ, pe liɛlɛ yē baa nɛ̀ pínɛ lé ? Kire sí we ’juu nɛ̀ kúɔ gè, nɛ́ jo dí Kulocɛliɛ wi ’Birayima tɔ́ri wè siɛnsinwɛ wi tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. 10Mɛni sí kire kpíʔile nɛ̀ síɛ ? Bà wi cé kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè lé, dí bà wiì cé fìɛ kɛnɛkɛnɛ wèʔ ? Kiì kpíʔile kɛnɛkɛnɛ kpíʔileguɔrɔ kàduʔumɛʔ, ki ’nyaa wi ’puu nɛ tíin wiì cé fìɛ kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ. 11Kire kàduʔumɛ wi cé nɛ́ kɛ́nì kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè a wi ’kò wi mɛ́ fìɛ nɛ̀ ki tìɛ wiī siɛnsinwɛ tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bɛ̀ wiì cé fìɛ kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ. A kire ’ki kɛn a Birayima wi ’kò tɛ́ngɛfɔlilɔ pe mìɛni tuu wè, a siɛn wiì cɛ́nì kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wèʔ. Kulocɛliɛ wi nɛ̂ pe mìɛni tɔ́ri bèle siɛnsinminɛ. 12Bìli pe ’kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè, Birayima wiī pe tuu nɛ̀ pínɛ, kiì sí kò majo bìli nɛ̄ kɛnɛkɛnɛ míʔɛ ki yē gè peli yákuɔlɔʔ. Ki ’nyaa bìli pe nyɛ́ni tɛ́ngɛlɛ koligo tári gè bɛ̀ Birayima tíɛlɛ wè bà wi ’puu nɛ tíin wiì cé fìɛ kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè, peli tuu wī nɛ̀ pínɛ.
Tɛ́ngɛlɛ ni ’Kulocɛliɛ nyafɛnigɛ ki sìɛrɛ kɔ̀n dè
13Nyafɛnigɛ gáà Kulocɛliɛ wi cé líɛ Birayima mɛ́ wè nɛ́ wi siimɛ tùlugo wuulo ní bèle, nɛ́ jo dí wire bága duniya kɛn wè pe mɛ́ wi- puu pe kɔrigɔ gè4.13 Wéli baa Sél 12.7; 17.4-6., kire sì nyaa majo Fànʔa Siɛnrɛ ti tánʔagɛnjɛ̀nmɛ kɛnmɛ nɛ̄ wīʔ. ʔéʔe, kire bɛ̀ʔ, ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi ’wi tɔ́ri siɛnsinwɛ tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. 14A kire ’laa wè, bàli pe je ga kɔrigɔ lìi gè, a ki yē Fànʔa Siɛnrɛ tánʔagɛnjɛ̀nmɛ pi je ga pe tìɛ bèle, nyùgo ní wè tíin tɛ́ngɛlɛ nɛ̄ lèʔ, nɛ̀ pínɛ nyafɛnigɛ ki siɛnrɛ ti ’kò wíra wī.
15Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Fànʔa Siɛnrɛ dè, a siɛn wè ti koliyo tári yè, kiī nɛ báan nɛ́ Kulocɛliɛ funyɛrigɛ ní. Nɛ̀ sí ki taa a Fànʔa Siɛnrɛ tiì cé puu baa wèʔ, kolimɔ wori míɛni sǐ cî puu baaʔ. 16Kire kɛnmɛ nɛ̄, a siɛn ’tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè wi bé nyafɛnigɛ ki sìɛrɛ taa dè, ti- puu Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ dè, dí nyafɛnigɛ ki- sí puu baa ki nyɔgɔlɔ nī gèle Birayima siimɛ tùlugo wuulo pe mìɛni mɛ́ bèle. Ki fǎga yéri yákuɔ bìli mɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ti ’kɛn dèʔ4.16 Bìli mɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ti ’kɛn dè, Zuufulo bīɛlɛ pe ’pun náʔa gè., ki ’nyaa bìli pe ’tɛ́ngɛ majo bɛ̀ Birayima cé tɛ́ngɛ wè, Birayima wè we mìɛni tuuliʔɛ gè, peli wuʔu gī nɛ̀ pínɛ. 17Ki ’nyaa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: Mi ’muɔ tɛ́ngɛ ma puu siɛnnɛ feliye nìʔɛnɛ tuuliʔɛ4.17Sél 17.4-5 tire ti ’juu náʔa..
Wiī weli tuuliʔɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, Kulocɛliɛ wire nɛ̄ wi cé tɛ́ngɛ, Kulocɛliɛ ŋáà wi nyɛ́ni kúbilo nyɛ́gi bèle, níɛ yɛrɛ yeri dè dàa ti wè bile dèʔ, ti- yigi4.17 Weli baa Sél 1.3-5..
18Birayima wi cé wi sɔ̀ngirɔ taʔa dè yakaa nɛ̄ nɛ̀ ki yaʔa sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ sì ’puu baaʔ, a wi ’tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, a ki pɛ́nì kpíʔile a wi ’kò kùlogolo siɛnfeliye nìʔɛyɛ tuuliʔɛ, nɛ̀ yɛli nɛ́ siɛnrɛ dáà Kulocɛliɛ wi cé juu wi mɛ́ dè, nɛ́ jo: Bɛ̀ muɔ siimɛ pi bága puu nìʔɛbɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè4.18 Sél 17.5 tire ti ’juu náʔa gè..
19Birayima yiɛziʔile ke ’puu yiʔɛlɛ dabataan, nɛ̀ sí ki taa kire sì cé wi tɛ́ngɛlɛ kúɔ lèʔ bɛ̀ ki ’nyaa wi céri ti cé fùrɔ nɛ̀ kúɔ dèʔ, nɛ̀ pínɛ Sara wi cesiʔi ki cé tɔ́n. 20Kire nɛ́ ki mìɛni ní, wiì cé káaliyɛ le wìi nī Kulocɛliɛ nyafɛnigɛ ki wori nɛ̄ dèʔ. Wi cé nɛ́ cɛ́nì ŋɔri le tɛ́ngɛlɛ nī lè wī, nɛ̀ kpuʔɔrɔ taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè. 21Wi cé tɛ́ngɛ ki nɛ̄ nɛ̀ láʔa dí a Kulocɛliɛ wi ’nyuɔ fɛ̀ni kaala níì nɛ̄ lè, wi bé jáa bè ni kpíʔile.
22Kire sí gī, ki ’juu nɛ́ jo Kulocɛliɛ wi ’Birayima tɔ́ri wè siɛnsinwɛ wi tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. 23Siɛnrɛ dáà sí ti ’sɛbɛ nɛ́ jo, Kulocɛliɛ wi ’wi tɔ́ri siɛnsinwɛ wè, Birayima wire yákuɔ mɛ́ bɛ̀ʔ ki siɛnrɛ ti ’juuʔ. 24Ki ’nyaa ti ’juu weli mɛ́ nɛ̀ pínɛ, weli bálì we ’tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè wire ŋáà wi ’we Kàfɔli Zezi nyɛ́ wè nɛ̀ yige kúbilo nī bèle. Weli míɛni bèle, Kulocɛliɛ wi bága weli tɔ́ri kire felige. 25Kulocɛliɛ wi cé Zezi kɛn wè kùu mɛ́ wè weli kakolido tire kɛnmɛ nɛ̄, nɛ́ sí ń’nɛ̀ koli nɛ̀ wi nyɛ́ nɛ̀ yige kúbilo nī bèle, gìi ki bé tí wi- weli kpíʔile weli- puu sínminɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè.
5Kulocɛliɛ wi ’yanyige nyɔ́gɔ wire nɛ́ weli sunʔɔmɔ ní bè
(Piɛ1 1.3-9; Zan1 4.9,10)
1Kire sí gī, bɛ̀ weli ’kò sínminɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ gè, weli yē yanyige nɛ̄ nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè weli Kàfɔli Zezi Kirisi wire nyúmɔ nī bè. 2Wire nyúmɔ nī bè nɛ́ tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ bè, weli ’Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ taa dè. Nɛ̀ pínɛ weli nɛ fundaanra kpínʔini nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ yē weli mɛ́, weli bága Kulocɛliɛ wi kpuɔmɔ nyaa bè. 3Bè fàri kire nɛ̄ gè, weli nɛ fundaanra kpínʔini weli wuʔɔyɔ yi kiyɛ nī yè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, weli ’ki cɛ́n wuʔɔgɔ kiī nɛ kpàricogo kanʔa siɛn mɛ́. 4Kpàricogo kiī nɛ báan nɛ́ lèbaanna ní, lèbaanna ni nɛ̂ sí sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ kɛn siɛn mɛ́. 5Sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ ki wè siɛn fáanniʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wi ’wi dɛ́nigɛ le gè nìʔɛgɛ weli funyɔ nī yè wi Pìle ni fànʔa nɛ̄ gè, Pìle náà wi ’kɛn weli mɛ́ lè.
6Ki ’nyaa bà weli ’puu nɛ tíin ŋɔri fùn wè, a ki ’nyaa lɛ̀lɛ níì Kulocɛliɛ wi cé tìɛ lè, a Kirisi wi ’kùu bàli pe wè fìʔɛ́ Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ peli kɛnmɛ nɛ̄. 7Kiī kpíʔilebinʔɛ siɛn kùu siɛnsinwɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè. Dùʔɔ siɛn nɛ̂ yéri ki nɛ̄ bè kùu kacɛ̀ngɛfɔli kɛnmɛ nɛ̄. 8Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wi ’ki tìɛ weli nɛ̄ mɛni weli woli ni ’kpúʔɔ wire mɛ́ wè: ki ’nyaa bà weli ’puu nɛ tíin kapiigbiʔilile bèle, a Kirisi wi ’kùu weli kɛnmɛ nɛ̄.
9Bè ní cɛ tàa taʔa tire nɛ̄ dè, wi ’weli pàli nìʔɛnɛ kpíʔile a weli ’kò siɛnsinminɛ píra ŋáà nī wè wi sìsiɛn fànʔa nɛ̄ gè, bà sí wi bága weli suɔ Kulocɛliɛ fundanʔanigɛ mɛ́ gè. 10Ki ’nyaa weli ’puu Kulocɛliɛ leguulo wī, á wi sí weli juu nɛ̀ taʔala wìi nɛ̄ bɛ̀ wi Jaa wi ’kùu weli kɛnmɛ nɛ̄ bè. Bɛ̀ sí wi ’weli juu nɛ̀ taʔala wìi nɛ̄ wè, káaliyɛ wè ki nīʔ, weli bága suɔ bɛ̀ wiī sìi nɛ̄ wè ! 11Bè ní fàri kire nɛ̄ gè, weli nɛ fundaanra kpínʔini bɛ̀ weli yē Kulocɛliɛ wuulo bèle weli Kàfɔli Zezi Kirisi nyúmɔ nī bè. Wire wi ’weli juu nɛ̀ taʔala píra ŋáà nī wè weli nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè.
Adama wè nɛ́ Kirisi ní wè
12Bɛ̀ ki ’nyaa kapiile ni ’jíin duniya nī wè siɛn nigbe kɛnmɛ nɛ̄ bè, á kùu míɛni wi ’jíin kapiile kɛnmɛ nɛ̄ bè5.12 Wéli baa Sél 2.16-17; 3.6., a kire ’ki kɛn a kùu wi ’nɔ̀ siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnnɛ pe mìɛni nyɛ́nì kapiile kpíʔile. 13Ki ’nyaa sɛ́ni nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ti- pɛn dè, kapiile ni ’puu bile nɛ̀ kúɔ duniya nī wè, nɛ̀ sí ki taa kàyuʔu sì puu nɛ nyu kapiile nɛ̄ lèʔ, bà Fànʔa Siɛnrɛ tiì cé fìɛ puu baa wèʔ. 14Nɛ̀ sí ki líɛ Adama lɛ̀lɛ nī lè fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Misa lɛ̀lɛ nɛ̄ lè, kùu wi ’puu nɛ wi fànʔa kpúɔn gè nɛ pínɛ bìli nɛ̄ piyè cé kapiile kpíʔile majo bɛ̀ Adama tíɛlɛ wè wire ŋáà wiì cé yéri nɛ̀ lúʔu Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ. Siɛn ŋáà wi yé je ga pɛn wè, Adama wire wi ’puu nɛ ki siɛn wi kɛnmɛ tìí bè. 15Nɛ̀ sí ki taa Adama wi sìnluʔumɔ piǐ cɛ gbɛ̀ tɔ́nminɔ nɛ́ Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ní dèʔ, yakɛngɛ gáà wi ’kɛn waʔanɛ gèʔ. A ki nɛ́ cɛ́nì nyaa siɛnnɛ ’kùu nìʔɛnɛ siɛn nigbe sìnluʔumɔ pire kɛnmɛ nɛ̄ bè, Kulocɛliɛ kacɛ̀ngɛ ki ’kpúʔɔ nɛ̀ fáala; a wi ’kpuʔɔrɔ kpíʔile siɛnniʔɛnɛ mɛ́ wi kacɛ̀ngɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, siɛn nigbe kɛnmɛ nɛ̄, wire wī Zezi Kirisi wè.
16Kulocɛliɛ yakɛngɛ ki sí wè nugo nɛ́ ŋàa ní wi ’kapiile kpíʔile lèʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kire siɛn wi sìnluʔumɔ pi ’pɛn nɛ́ kàyuʔu ní. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wi yakɛngɛ ki ’siɛnnɛ yige bèle pe tuudiʔɛlɛ nìʔɛgɛlɛ nī gèle, nɛ̀ pe kpíʔile siɛnsinminɛ. 17Bɛ̀ ki ’nyaa kùu wi pɛ́ni fànʔa kpúɔn siɛnnɛ nɛ̄ bèle siɛn nigbe sìnluʔumɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bà míɛni Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ti ’kpúʔɔ nɛ̀ fáala, a weli ’wi sínmɛ yakɛngɛ taa gè waʔanɛ. Bìli pe ’kire taa gè, pe bága de pe sìi tári wè de kire nàdanʔana tári Zezi Kirisi wire nigbe fànʔa nɛ̄ gè.
18Kire nɛ̄, ye sí ki cɛ́n, bɛ̀ ki ’nyaa siɛn nigbe kakoligo ki ’tí a kàyuʔu ’tuu siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄ bèle, bà míɛni siɛn nigbe sínmɛ kakpiʔilile kɛnmɛ nɛ̄ bè, a wi ’siɛnnɛ pe mìɛni juu nɛ̀ yige, pe- gbɛ̀ sìi taa wè. 19Bɛ̀ ki ’nyaa siɛn nigbe sìnluʔumɔ pi ’kpíʔile kaala a siɛnniʔɛnɛ ’kò kapiigbiʔilile bèle, bà míɛni siɛn nigbe ŋáà wi ’yéri nɛ̀ lúʔu wè, wire kɛnmɛ nɛ̄ bè Kulocɛliɛ wi bága siɛnniʔɛnɛ tɔ́ri siɛnsinminɛ. 20Nɛ̀ sí ki taa Fànʔa Siɛnrɛ ti ’pɛn gìi ki bé tí kakolido ti- niʔɛ; bà sí kapiile ni ’niʔɛ lè, a Kulocɛliɛ kacɛ̀ngɛ míɛni ki ń’nɛ̀ kpúʔɔ nɛ̀ fáala. 21Gìi ki bé tí, a kapiile ni cɛ́ni ni fànʔa kpúɔn gè nɛ́ kùu ní wè yo, Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ tiī nɛ ti baara kúu dè wi weli tɔ́ri sínminɛ wi yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ bànguɔ sìi kanʔa wè weli mɛ́ weli Kàfɔli Zezi Kirisi wire nyúmɔ nī bè.
6Tɛ́ngɛfɔli wi ’suɔ kapiile fànʔa mɛ́ gè
1Gíi sí we ’yɛli we- juu ? We- jo lé siɛn wi- yiʔɛ le wi de kapiile kpínʔini lé, dí kàa sí de taʔala Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ nɛ̄ dè lé ? 2ʔéʔe díɛ ! Weli bálì we ’kùu nɛ̀ yiri kapiile nī lè, mɛni we bé ní de weli sìi tári wè kapiile nī lè ? 3Á kire ’laa, dùʔɔ yeli sì ki cɛ́n weli bálì we ’batɛmi kpíʔile wè nɛ́ wiyē taʔa Zezi Kirisi nɛ̄ wè, weli nyɛ́nì wi kpíʔile nɛ̀ pínɛ nɛ́ wi kùu ní wè wī lé ? 4Bà sí weli batɛmi kpíʔile wè, ki ’kpíʔile majo pe ’weli pínɛ nɛ̀ tɔ́n nɛ́ wi ní bà wi ’kùu wè, gìi ki bé tí, bɛ̀ Kirisi wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle Tuufɔli wire kpuɔmɔ pi fànʔa nɛ̄ gè, weli míɛni bèle we- sìi fɔnwɔ taa weri tári wire nī.
5A ki sí yē weli yē fàrilɛ Kirisi nɛ̄ wè nɛ̀ pínɛ nɛ̀ kùu nɛ́ wi ní wè, bà weli míɛni bága nyɛ́ bɛ̀ wi tíɛlɛ. 6Weli ’ki cɛ́n dí kaliɛmɛ bíì pi ’puu weli nī bèle, pe ’ki kaliɛmɛ pínɛ bè nɛ̀ kóri nɛ́ Kirisi ní wè tiiparigɛ nɛ̄ gè, gìi ki bé tí weli céri dáà dī kapiile céri dè, ti fànʔa ki- kúɔ, weli fǎga ní de sùkulomɔ kúu kapiile mɛ́ lè púloʔ. 7Ki ’nyaa siɛn ŋíì wi ’kùu wè, wi ’suɔ nɛ̀ yiri kapiile nī lè. 8A ki sí yē weli ’kùu nɛ́ Kirisi ní wè, we ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ weli bága puu sìi nɛ̄ nɛ́ wi ní bè pínɛ. 9Weli ’ki cɛ́n Kirisi wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle, wiǐ ń’nɛ̀ je kùu cíginiʔ; kùu fànʔa ní wè tíin wi nɛ̄ʔ. 10Ki ’nyaa bà wi ’kùu wè, wi ’kùu kapiile kɛnmɛ nɛ̄ bè tɔligɔ nigbe, ki ’kúɔ wī ! Nɛ̀ sí ki taa wi sí yē sìi nɛ̄, wiī nɛ ki sìi tári wè Kulocɛliɛ mɛ́ wī. 11Kire nɛ̄ yeli míɛni bèle, yeri yìye tɔ́ri yeli ’kùu nɛ̀ yiri kapiile ni kiyɛ nī yè wī, nɛ́ sí nɛ yeli sìi tári wè Kulocɛliɛ mɛ́ wè bɛ̀ yeli yē Zezi Kirisi wuulo bèle.
12Kire nɛ̄, ye fǎri lúru yeli céri mɛ́ dèʔ kùu céri dèʔ, bé kapiile yaʔa lè ni de yeli kàrigíʔ, yeli de yeli céri ti ladaanma kele kúu gèleʔ. 13Ye fǎga tí bé ní de yeli yaliiye yɛri yè yi- puu kolimɔ yakpiʔilideʔ, bèri kapiile kele kúuʔ. Ye cɛ ye yìye yaʔa Kulocɛliɛ mɛ́ wè majo kúbilo bīɛlɛ pe ’koli nɛ̀ nyɛ́, yé sí yeli yaliiye yaʔa yè yi- puu sínmɛ yakpiʔilide Kulocɛliɛ mɛ́ wè. 14Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kapiile niì yɛli bèri fànʔa kpúɔn yeli nɛ̄ʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Fànʔa Siɛnrɛ tire bɛ̀ʔ ti nyɛ́ni yeli kàrigíʔ, Kulocɛliɛ kacɛ̀ngɛ kire ki ’yɛli bèri yeli niī koligo nī.
Tɛ́ngɛfɔli wi ’kò Kulocɛliɛ sùkulowo wī
15A kire sí jo gáa ? Weri kapiʔile kpínʔini lé, bɛ̀ ki ’nyaa weli wè Fànʔa Siɛnrɛ láara dèʔ, á ki ’nyaa Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ tire ti nyɛ́ni weli niī koligo nī gè lé ? ʔéʔe díɛʔ ! 16Yeli sì ki cɛ́nʔ lé a yeli ’yìye cáan nɛ baara wàa mɛ́ níɛ lúru wi nɛ̄ wè, yeli ’kò kire siɛn wi sùkulolo wī lé ? A ki ye ’dɛ́ni yeri kapiile kpínʔini, ye ga kùu baa ki kaala nī lè; a ki ye ’dɛ́ni yeri lúru Kulocɛliɛ nɛ̄, bɛ̀ yeli béri yeli sìi tári wè sínmɛ koligo nī gè. 17Ye- puu weri kpuʔɔrɔ tari Kulocɛliɛ nɛ̄, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli ’puu sùkulolo kapiile ni kiyɛ nī yè, nɛ̀ sí ki taa píra ŋáà nī wè, yeli nyɛ́nì yéri nɛ̀ lúʔu nɛ́ yeli fungo ki mìɛni ní tɛnmɛnɛ náà yeli ’taa lè. 18Bà sí yeli ’suɔ kapiile sùkulomɔ nī bè nɛ́ kò yìye mɛ́ bèle, a yeli ’kò sínmɛ pi sùkulolo.
19Mi nɛ mi siɛnrɛ dáà nyu dè siɛnnɛ juugɛnmɛ nɛ̄ wī, bɛ̀ yeli sì fìɛ nɛ jàʔá bèri ti mìɛni cògí dèʔ. Kɛnmɛ bíì nɛ̄ yeli cé yeli yaliiye yaʔa yè yi sùkulomɔ kúu karimɛ kakpiʔiligele nɛ́ kolimɔ ní bè, á kàa ní nɛ fàri nɛ waa yeli kolimɔ nɛ̄ bè, píra ŋáà nī wè ye sí yeli yaliiye yaʔa yè yi de sùkulomɔ kúu sínmɛ koligo mɛ́ gè, ye- puu tiɛlɛ fùn, wàlidɛngɛlɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè.
20Nɛ́ ki cɛ́n, bà yeli ’puu sùkulolo kapiile kiyɛ nī yè, yeli ’puu yìyemɛ, sínmɛ koligo kiì puu nɛ ki fànʔa kpúɔn yeli nɛ̄ʔ. 21Tɔ̀ni ŋíi sí cɛ ye cé taa ? Pàngɛ gè ki kele gálì kiyē nɛ fìɛrɛ tɔ́ngi yeli nɛ̄. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki kele gálì ke kúɔmɔ mɛ́ bè ki je sa yiri kùu nɛ̄ wī. 22Nɛ̀ sí ki taa píra ŋáà nī wè, bɛ̀ yeli ’suɔ nɛ̀ yiri kapiile kiyɛ nī yè, yeli nɛ sùkulomɔ kúu Kulocɛliɛ mɛ́ wè kire ki ’ki tìɛ weli yē wàlidɛngɛlɛ wi mɛ́. Ki kúɔmɔ pi bé pa puu bànguɔ sìi. 23Nɛ́ ki cɛ́n, kapiile sàri wè, kùu wī; Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ tire nɛ bànguɔ sìi kanʔa siɛn mɛ́, bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ weli Kàfɔli Zezi Kirisi ní wè.
7Tɛ́ngɛfɔli wi ’suɔ Fànʔa Siɛnrɛ ti sùkulomɔ mɛ́ bè
1Mi siinyɛninɛ, bɛ̀ yeli ’Fànʔa Siɛnrɛ cɛ́n dè, yeli ní mi nɛ nyu. Yeli sì ki cɛ́n lé bè líɛ bè taa siɛn wi- puu sìi nɛ̄ wè, Fànʔa Siɛnrɛ ti nàa ti fànʔa kpúɔn gè siɛn nɛ̄ wè. 2We- ki tɔ́nminɔ nɛ́ kaala náà ní lè: cɛliwɛ ŋáà pe ’pɔri wè, bè líɛ bè taa wi pɔli wi de tíin sìi nɛ̄ wè, cɛliwɛ wiī puɔwɔ wi pɔli nɛ̄ wè wī nɛ̀ yɛli nɛ́ fànʔa ki kajuulo ní lè. A ki sí nyaa labɔli wi ’kùu wè, cɛliwɛ wi ní wè nɛ tíin nàgaʔa ki fànʔa láara gèʔ. 3Nɛ̀ sí ki taa a cɛliwɛ wi pɔli wiī nɛ tíin sìi nɛ̄ wè, á cɛliwɛ wi ’kò nàguɔ wáà wiiyɛ mɛ́ wè, wi ’nàjaafaaligɛ kpíʔile. A ki sí nyaa wi pɔli wi ’kùu wè, wi ní wè nɛ tíin ki nàgaʔa ki fànʔa láara gèʔ. Wi bé gbɛ̀ tɛ́ni nàguɔ wáà wiiyɛ mɛ́, nàjaafaaligɛ bɛ̀ʔ kire gèʔ.
4Mi siinyɛninɛ, bɛ̀ míɛni ki yē nɛ́ yeli ní bèle, nɛ̀ yɛli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, yeli yē kúbilo nɛ̀ pínɛ wī nɛ́ Kirisi ní wè, gìi ki bé tí yeli kò wàa wìiyɛ wuulo bèle. Kire siɛn wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle, dí we sí de yasɛnrɛ sɛngi Kulocɛliɛ mɛ́ wè. 5Ki ’nyaa bà weli ’puu nɛ tíin nɛ céri kanɛdanʔana kúu gèle, Fànʔa Siɛnrɛ ti ’puu nɛ kapiʔile láa nyɔ́gi weli nī, nɛ waa nɛ́ weli ní kùu koligo nī. 6Bɛ̀ sí ki yē píra ŋáà nī wè, weli nyɛ́nì suɔ Fànʔa Siɛnrɛ ti kiyɛ nī yè, nɛ̀ paʔa nɛ̀ suɔ yɛgɛ gíì mɛ́ ki ’puu nɛ weli cògí nɛ nyɔ́gi kasuu nī wè. A kire ki ’kɛn a weli ’kò nɛ baara kanvɔnmɔ nɛ̄ Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ gè. Weli ní wè tíin nɛ tári kaliɛmɛ nɛ̄ bèʔ, Fànʔa Siɛnrɛ kasɛbɛgɛlɛ láara gèleʔ.
Fànʔa Siɛnrɛ tire ti nyɛ́ni kapiile tìí lè
7Gíi sí we ’yɛli we- juu ? Fànʔa Siɛnrɛ dè, ti ’pii wī lé ? ʔéʔe díɛʔ ! Gìi sí gī baa gè, a Fànʔa Siɛnrɛ tire cé bɛ̀ʔ dè, miì cî ki cɛ́n gáa gī kapiile lèʔ. Nɛ̀ pínɛ, a ki yē Fànʔa Siɛnrɛ tiì cé ki juuʔ nɛ́ jo: Fǎga nyabiɛnnɛ kpíʔile wàa yɛgɛ nɛ̄ʔ7.7 Yir 20.17; Fàn 5.21 tire ti ’juu náʔa. wè, miǐ cî ga ki cɛ́n gáa gī nyabiɛnnɛ lèʔ. 8Kire tiʔɛ gáà nī gè, a kapiile ni ’còdiʔɛ taa nɛ̀ nyabiɛnnɛ felide ti mìɛni líɛ nɛ̀ wáa mi nɛ̄ fànʔa kajuulo lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. Á kire bɛ̀ʔ gè, a Fànʔa Siɛnrɛ tire ’laa wè, kapiile ni ’kùu wī.
9Gbíɛn wè, bà Fànʔa Siɛnrɛ tiì puu baa wèʔ, mi ’puu sìi nɛ̄. Nɛ̀ sí ki taa bà fànʔa kajuulo ni kɛ́nì pɛn lè, a kapiile ni ’koli nɛ̀ nyɛ́ cígini, 10a mi ’kùu, mi wè. A ki ’kpíʔile, fànʔa kajuulo náà ni cé yɛli bè sìi kɛn wè, a ni ’pɛn nɛ́ kùu ní mi kɔli mɛ́ gè. 11Ki ’nyaa fànʔa kajuulo ni ’ki kɛn a kapiile ni ’còdiʔɛ taa, nɛ̀ mi fáanni nɛ̀ mi kpúu nɛ́ fànʔa kajuulo ní lè.
12Ki sí n’gɛ, Fànʔa Siɛnrɛ ti ’nyuɔ tiɛlɛ fùn, a fànʔa kajuulo míɛni ni ’nyuɔ tiɛlɛ fùn, ni siɛnrɛ tiī sìɛnrɛ, tiī cɛ̀nrɛ. 13A kire sí jo lé yɛgɛ gáà gī cɛ̀ngɛ gè, ki ’pɛn nɛ́ kùu ní mi mɛ́ wī lé ? ʔéʔe díɛ ! Ki ’nyaa kapiile lire ni ’kire kpíʔile, gìi ki bé tí kapiile ni wori ti- yiri kpànʔanɛ: kapiile ni ’yacɛ̀ngɛ líɛ gè nɛ̀ ki kpíʔile a ki ’pɛn nɛ́ kùu ní m’mɛ́. Kire ki ’tí, nɛ̀ yɛli nɛ́ fànʔa kajuulo ni siɛnrɛ ní dè, a kapiile ni sìpiimɛ wori ti ’sɔ́migɔ nɛ̀ yiri.
Siɛn nɛ́ kapiile cáanra wori dè
14Weli ’ki cɛ́n Fànʔa Siɛnrɛ dè, Kulocɛliɛ Pìle mɛ́ ti ’kɔ́n. Nɛ̀ sí ki taa mi wè, mi yē céri wī, nɛ ní wáayaʔawa bɛ̀ sùkulowo tíɛlɛ kapiile mɛ́ lè. 15Ki ’nyaa mi sǐ gbɛ̀ ki cɛ́n bè juuʔ, gàa mi nɛ kpínʔini gèʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, gìi mi nɛ caa bèri kpínʔini gè, mi wè kire kpínʔiniʔ; gìi sí ki ’mi biɛn gè, kire mi nɛ kpínʔini. 16A ki sí yē gìi mi wè caa bèri kpínʔini gèʔ, kire mi nɛ kpínʔini wè, kire ’ki tìɛ mi ’yéri ki nɛ̄ nɛ̀ ki cɛ́n Fànʔa Siɛnrɛ tiī cɛ̀nrɛ wī. 17Kire tiʔɛ gáà nī gè, m’bɛ̀ʔ mi nyɛ́ni kire tánʔagɛnnɛ náà tári lèʔ, ki ’nyaa kapiile náà ni ’tɛ́ni mi nɛ̄ lè, lire nī.
18Mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ a ki tɔ̀ni nɛ̀ yéri mi nɛ̄ wè, kacɛ̀ngɛ kire wè mi nīʔ, kire ’jo kacɛ̀ngɛ ki cɛ wè náʔa mi céri nī dè wīʔ. Ki kpíʔile láa kire tɔ̀ni yē mi nī, bè sí kacɛ̀ngɛ kpíʔile gè, kire ki wè baaʔ. 19Ki ’nyaa kacɛ̀ngɛ gáà mi nɛ caa bèri kpínʔini gè, mi wè ki kpínʔiniʔ; kapiʔi gáà sí mi wè caa bèri kpínʔini gèʔ, kire mi nɛ kpínʔini. 20A ki sí nyaa gìi mi wè caa bè kpíʔile gè, kire mi nɛ kpínʔini gè, m’bɛ̀ʔ mi nyɛ́ni ki kpínʔiniʔ; kapiile náà ni ’tɛ́ni mi nɛ̄ lè, lire nī.
21Mi kɛ́nì kire tiɛlɛ náà nyaa lè: ki ’nyaa kacɛ̀ngɛ ki kpíʔile láa yē mi nɛ̄, nɛ̀ sí ki taa kapiʔi kiī bile mi táanni kpínʔ. 22Kire nɛ̄ Kulocɛliɛ Fànʔa Siɛnrɛ ti woli ni ’kpúʔɔ m’mɛ́ mi fungo nī gè. 23Nɛ̀ sí ki taa mi ’fànʔa káà kiiyɛ nyaa mi yaliiye nī yè, ki kàsii túngu nɛ́ fànʔa gíì ní mi ’cɛ́n mi sɔ̀ngirɔ nī dè. Kire fànʔa gáà gè, kiī mi yaliiye nī yè, nɛ̀ mi kpíʔile kapiile fànʔa ki kasuulewe. 24ʔé, mi tɔ̀ni yē fuunmɔ nī ! Ŋáasiɛn wi bé mi suɔ céri dáà mɛ́ dè ti waa nɛ́ mi ní kùu koligo nī gè ? 25Kpuʔɔrɔ ti ’yɛli Kulocɛliɛ nɛ̄, weli Kàfɔli Zezi Kirisi fànʔa nɛ̄ gè.
Ki ’nyaa bɛ̀ ki yē píra ŋáà nī wè, mi sɔ̀ngirɔ nī dè, mi nɛ sùkulomɔ kúu Kulocɛliɛ Fànʔa Siɛnrɛ mɛ́ dè, nɛ̀ sí ki taa bɛ̀ mi yē céri wè mi yē kapiile fànʔa láara gè.
8Tɛ́ngɛfɔli tánʔagɛnmɛ bè nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle kɛnmɛ ní bè
1Kire tiʔɛ gáà nī gè, píra ŋáà nī wè, bìli bīɛlɛ Zezi Kirisi wuulo bèle, kàyuʔu yafiɛn ní wè pe nɛ̄ʔ. 2Ki ’nyaa fànʔa gáà gī Kulocɛliɛ Pìle wuʔu gè níɛ sìi kanʔa wè bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè, ki fànʔa ki ’muɔ8.2 Pàli ’jo náʔa gè mi suɔ nɛ̀ yige. suɔ nɛ̀ yige kapiile fànʔa nī gè nɛ́ kùu ní wè. 3Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kaala níì Misa Fànʔa Siɛnrɛ tiǐ cî gbɛ̀ kpíʔile wèʔ, bɛ̀ ki ’nyaa céri ti fànʔa ki ’cɛ́ri wè, a Kulocɛliɛ wi sí wi Jaa tíimɛ tórigo wè wi ní céri ní bɛ̀ kapiile céri tíɛlɛ. A kire ’kpíʔile a Kulocɛliɛ wi ’kàyuʔu juu kapiile nɛ̄ lè siɛn céri nī dè. 4Gìi ki bé tí sínmɛ bíì Fànʔa Siɛnrɛ tiī nɛ nyu nɛ gbɛ̀ngí wè, ki sínmɛ pi siɛnrɛ ti- fori weli nī, weli bálì we ní wè nɛ tíin nɛ tári céri kanɛdanʔana nɛ̄ gèle wèʔ, fúɔ macɛn Kulocɛliɛ Pìle tánʔagɛnmɛ nɛ̄ bèʔ.
5Ki ’nyaa bìli bīɛlɛ pe nyɛ́ni pe sìi tári wè nɛ yɛligi nɛ́ céri kɛnmɛ ní bè, céri kele peli nàa sɔ̀ngí; bìli sí bīɛlɛ Kulocɛliɛ Tiɛlɛfun Pìle wuulo bèle, kire Pìle kele peli nàa sɔ̀ngí. 6Céri kasɔngilɔ keli sí yē nɛ waa kùu koligo nī, nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ Pìle kasɔngilɔ keli nɛ waa sìi nɛ́ yanyige koligo nī. 7Ki ’nyaa céri kasɔngilɔ kiyē leguuro nɛ̄ nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kire siɛnnɛ bèle pe nɛ̌ yéri ki nɛ̄ʔ bè lúʔu Kulocɛliɛ Fànʔa Siɛnrɛ mɛ́ dèʔ; piyě cɛ gbɛ̀ jáa wīʔ. 8Bìli bīɛlɛ pe pìye cáan céri kakpiʔiligele nɛ̄ gèle, pe kɛnmɛ piǐ gbɛ̀ Kulocɛliɛ dɛ́ni wèʔ.
9Yeli sí bèle, yeli ní wè nɛ yeli sìi tári wè nɛ céri kanɛdanʔana kúuʔ, Kulocɛliɛ Pìle tánʔana yeli nɛ tári, bɛ̀ ki ’nyaa wi Pìle niī yeli nī kòrilo lè8.9 Wéli baa Kor1 3.16.. Ki sí n’gɛ, Pìle náà nī Kirisi Pìle lè, a ni wè siɛn ŋíì nī wèʔ, kire siɛn wi wè wi wuuʔ. 10A ki sí yē Kirisi wiī yeli nī bèle, a ki cɛ́nì nyaa céri ti bé kùu kapiile kɛnmɛ nɛ̄ bè yo, siɛn pìle lè lire bé puu sìi nɛ̄ bɛ̀ ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi ’yeli kpíʔile yeli yē sínminɛ bèle. 11Kulocɛliɛ ŋáà wi ’Zezi nyɛ́ wè nɛ̀ yige kúbilo nī bèle, bɛ̀ ki ’nyaa wi Pìle niī yeli nī kòrilo lè, wi bé sìi kɛn yeli céri mɛ́ dè bè pínɛ, yeli céri dáà dī kùu céri dè, wi Pìle lire fànʔa nɛ̄ gè nàa nī yeli nī kòrilo lè.
12A ki sí yē bɛ̀ gè, nɛ siinyɛninɛ, fuɔlɔ yē weli nɛ̄; weli sì ní nɛ̀ yɛli bèri weli sìi tári wè de yɛligi nɛ́ céri kɛnmɛ ní bè díɛʔ. 13A kire ’laa, a ki yē yeli nɛ yeli sìi tári wè nɛ yɛligi nɛ́ céri kɛnmɛ ní bè, yeli bé kùu. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ gè a yeli nɛ céri kakpiʔiligele kpúu gèle nɛ yigi yeli sìi nī wè, yeli bé kò sìi nɛ̄. 14Ki ’nyaa bìli bīɛlɛ Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ pe sìi kàrigí wè, peli yē Kulocɛliɛ pìile. 15Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ Pìle náà nī yeli nī bèle, ni wè ki mɛ́ bè yeli kpíʔile sùkuloloʔ, bèri fíɛrɛ cògí yeli nɛ̄ wīʔ. Ki ’nyaa kire Pìle náà lire ni ’yeli kpíʔile a yeli ’kò Kulocɛliɛ pìile. Kire Pìle lire ni ’tí weli nìɛ yékpoli wáari Kulocɛliɛ mɛ́ wè, níɛ̀ jo: «Tuufɔli Aba yo !» 16Kulocɛliɛ Pìle náà lire ni nyɛ́ni ki nyu nɛ láʔala weli funyɔ nī yè dí weli yē Kulocɛliɛ pìile. 17Bɛ̀ sí weli yē Kulocɛliɛ wi pìile bèle, weli bé wi yɛrɛ ti tɔ̀ni taa wè bè pínɛ; weli bága wi yɛrɛ ti tɔ̀ni taa wè bè wúɔ ti nɛ̄ nɛ́ Kirisi ní wè wī. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a weli nɛ pínɛ nɛ wuʔɔ nɛ́ wi ní wè, bà míɛni weli bága sa wúɔ buu kpuɔmɔ nī bè nɛ́ wi ní.
Tɛ́ngɛfɔli wi sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gè
18Mi ’ki sɔ̀ngi nɛ̀ ki ’nyaa wuʔɔgɔ gáà gī weli nɛ̄ píra ŋáà nī wè, kiǐ gbɛ̀ tɔ́nminɔ bè wúɔ bè yɛli nɛ́ kpuɔmɔ báà nī Kulocɛliɛ wi je ga sa weli nyɔ́gɔ wèʔ.
19Ki ’nyaa Kulocɛliɛ yafaanra tiī yériyaʔara nɛ ki siri lɛ̀lɛ níì nī Kulocɛliɛ wi bága wi pìile pe kɛnmɛ tìɛ bè kpànʔanɛ wálilɛ wè. 20Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ yafaanra tiī fànʔa káà kiyɛ nī, kanyuɔnɔfun wuʔu gī. Kiì sí kò majo yafaanra tire ti ’ki kɔ̀rirɔʔ; ki ’nyaa Kulocɛliɛ wire wi ’ki kpíʔile bɛ̀, nɛ́ sí sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ yaʔa baa. 21Kire ’jo, cɛngɛ káà yē nɛ báan baa, yafaanra ti bága paʔa bè suɔ ki fànʔa sìpiʔi gáà ki sùkulomɔ pi kiyɛ nī yè, dí Kulocɛliɛ pìile pe sí jíin kpuɔmɔ nī bè. 22Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, weli ’ki cɛ́n Kulocɛliɛ yafaanra ti mìɛni dè, fùrɔgɔ yē ti nɛ̄ ti cíɛn bɛ̀ cesiiwe tíɛlɛ fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè. 23Yafaanra tire yákuɔ sí bɛ̀ʔ díɛʔ, weli bálì we ’Kulocɛliɛ Pìle taa lè nɛ̀ pínɛ wi yakɛnrɛ yapelige gè, weli míɛni yē nɛ cíɛn laamɛ nī bè, nɛ́ ní yériyaʔala nɛ ki siri Kulocɛliɛ wi- weli líɛ wi- weli kpíʔile wi pìile, wí sí weli céri suɔ dè wi yige ki nī bè láʔa. 24Ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi ’weli suɔ, nɛ̀ sí ki taa weli suɔlɔ ni wori tiī sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ wī, wiyē nɛ siri nɛ tíin wī. A sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ ki ’puu yanyaʔa gè, kiǐ cî ní puu we- sɔ̀ngirɔ taʔa ki nɛ̄ʔ. A kire ’laa wè, yɛgɛ gíì ki nyɛ́ni wéli nɛ nyaʔa gè, kire yē lé cígi sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ ? 25Nɛ̀ sí ki taa gìi weli wè nyaʔa gèʔ, nɛ́ sí weli sɔ̀ngirɔ taʔa dè ki nɛ̄ gè, weli nàa ki siri nɛ́ lèbaanna ní.
26Bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ, Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ weli sári bà weli céri ti fànʔa ki ’cɛ́ri gè. Ki ’nyaa weli sì ki cɛ́nʔ mɛni weli ’yɛli bèri Kulocɛliɛ náari wè de síi wèʔ. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ Pìle lire tíimɛ lè, ni nìɛ Kulocɛliɛ náari wè nɛ wi fiɛn weli kɛnmɛ nɛ̄ bè: ni nìɛ cíɛn nɛ ŋɔ́gi nɛ tíri siɛnrɛ dáà tiǐ gbɛ̀ cɛ́n bè juu dèʔ. 27Kulocɛliɛ wè, bɛ̀ wire sí nɛ nyaʔa funyɔ nī yè, wi nɛ̂ Pìle ni sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ Kulocɛliɛ náari wè nɛ wi fiɛn Kulocɛliɛ wi wuulo pe kɛnmɛ nɛ̄ bè nɛ̀ yɛli mɛni Kulocɛliɛ wiī nɛ ki caa gè.
Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ kiī kpuʔɔ
28Weli sí nyɛ́nì ki cɛ́n kele ke mìɛni kiyē nɛ kpínʔini nɛ sunʔuni kìye nɛ̄, nɛ kacɛ̀ngɛ kpínʔini bìli mɛ́ Kulocɛliɛ wi ’pe dɛ́ni wè; kire ’jo bìli Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle nɛ̀ yɛli nɛ́ wi nyɛ́ni kaala ní lè. 29Ki ’nyaa bìli wi cé kíni nɛ̀ cɛ́n nɛ̀ yaʔa bèle, a wi ’pe kpíʔile nɛ̀ yaʔa pe- puu wi Jaa tíɛlɛ wè, gìi ki bé tí wi Jaa wi- puu pìpeliwe wè wi siinyɛninɛ nìʔɛnɛ sunʔɔmɔ nī bè. 30Peli bálì sí wi cé kíni nɛ̀ gbòbori nɛ̀ yaʔa bèle, a wi ’pe yeri nɛ̀ pínɛ. Bìli wi ’yeri bèle, a wi ’pe tɔ́ri siɛnsinminɛ nɛ̀ pínɛ. Bìli wi ’tɔ́ri siɛnsinminɛ bèle, a wi ’pe nyɔ́gɔ kpuɔmɔ nī nɛ̀ pínɛ.
31Gíi we bé ní cɛ juu cígini ? A Kulocɛliɛ wiī weli wuu wè, ŋáasiɛn wi bé ní jáa weli nɛ̄ ? 32Nɛ́ ki cɛ́n, wiì wi Jaa tíimɛ pɔ́rigɔ wè weli nɛ̄ʔ, wi cɛ́nì wi kɛn weli we mìɛni kɛnmɛ nɛ̄ bè wī. A ki sí yē bɛ̀ gè, mɛni nɛ̀ síɛ wiǐ ga yɛrɛ ti mìɛni kɛnʔ weli mɛ́ waʔanɛ bè fàri wi Jaa nɛ̄ wè ? 33Bìli Kulocɛliɛ wi cé nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n nɛ̀ yaʔa bèle, ŋáasiɛn wi bé gbɛ̀ tìgi pe nɛ̄ ? Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ wi nyɛ́ni siɛn tɔ́ri siɛnsinwɛ. 34Ŋáasiɛn wi bága kàyuʔu cáan pe nɛ̄ ? Nɛ́ ki cɛ́n Kirisi wi ’kùu, kiì cɛ́nì yéri kire yákuɔ nɛ̄ʔ, wi ń’nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle, wiī tɛ́niwɛ Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè, níɛ Kulocɛliɛ náari wè nɛ wi fiɛn weli kɛnmɛ nɛ̄. 35Gáayɛgɛ ki bága weli yige Kirisi dɛ́nigɛ nī gè ? Fùrɔgɔ lé, á kire ’laa yawarirɛ lé, á kire ’laa tɛ́ngɛlɛ wuʔɔgɔ gè lé, á kire ’laa funduuro lé, á kire ’laa yalere fuunmɔ lé, á kire ’laa kagbɛnnɛ lé, a kire ’laa ŋɔsii kùu lé ? 36Majo bɛ̀ ki ’sɛbɛ wè nɛ́ jo:
Bè líɛ bè pa cɛngɛ kúɔ gè, piyē nɛ weli caa nɛ́ kpúumɔ ní muɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè.
Piyē nɛ weli tɔ́ri bɛ̀ sìnbaara tíɛlɛ, dàa ní pe waa kpúudiʔɛ nī gè8.36 Ŋún 44.23tire ti ’juu náʔa..
37Nɛ̀ sí ki taa kire gáà ki mìɛni láara gè, weli yē jáafɔlilɔ feliye yi mìɛni, ŋàa wī weli woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́ lè, wire fànʔa nɛ̄.
38Mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄, mi wè káalaʔ, yakaa fáala sǐ gbɛ̀ jáa bè weli yige Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ nī gèʔ: kùu sǐ gbɛ̀ jáaʔ, bè kò sìi nɛ̄ kire sǐ gbɛ̀ jáaʔ, nyìʔɛnɛ tundunminɔ sǐ gbɛ̀ jáaʔ, gbòdolilo sǐ gbɛ̀ jáaʔ, yakaa fáala pàngɛ ŋáà nī wè kiǐ gbɛ̀ jáaʔ, yakaa fáala gàa ki báan nɛ tíin gè kiǐ gbɛ̀ jáaʔ, fànʔa káà fáala sǐ gbɛ̀ jáaʔ. 39Nɛ̀ pínɛ yakaa fáala baa naamɛ wómi, kiǐ gbɛ̀ jáaʔ; á kire ’laa yakaa fáala dàala táanmɛ gè, kiǐ gbɛ̀ jáaʔ. Nɛ̀ pínɛ yafanʔa káà fáala fànʔa sǐ gbɛ̀ jáa bè weli yige Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ nī gèʔ gàa wi ’tìɛ weli Kàfɔli Zezi Kirisi nī wèʔ.
9Kulocɛliɛ wi ’Isirayɛli wuulo nyíɛnɛ bèle nɛ̀ kɔ̀n
1Bè mi yaʔa pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ gè nɛ́ Kirisi ní wè, kányiʔɛ mi nɛ nyu, mi wè finɛnɛ wīʔ; Kulocɛliɛ Pìle ni ’ki siɛnrɛ dáà fílige dè mi fungo nī gè. 2Ki ’nyaa funyaʔa yē mi nī, kiī kpuʔɔ, nɛ̀ pínɛ kayaʔa yē náʔa mi nàzɔn nī wè kiǐ je kúɔ nyaaʔ. 3Bè ki juu kányiʔɛ nɛ̄ gè, a ki yé je gbɛ̀ kpíʔile wè, mi nɛ ki caa Kulocɛliɛ wi cé mi wàli wi láʔa Kirisi nɛ̄ wè mi siinyɛninɛ peli wuʔu nɛ̄ gè, dí pe sí taa bè suɔ, peli bálì bīɛlɛ kùnunɔ wuulo nɛ́ mi ní wè. 4Peli bálì bīɛlɛ Isirayɛli wuulo bèle, Kulocɛliɛ wi ’pe líɛ nɛ̀ pe kpíʔile wi pìile bèle, á pe ní kpuɔmɔ nī bè, nɛ́ ní Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ wuulo bèle, peli mɛ́ Kulocɛliɛ wi ’Fànʔa Siɛnrɛ kɛn dè, Kulocɛliɛ wi ’wi gbùʔɔrɔgɛnnɛ tìɛ lè pe nɛ̄ʔ, Kulocɛliɛ wi cé nyafɛnigɛ líɛ pe mɛ́. 5Peli pe ’yiri weli tuuliɛyɛ tùluyo yè, peli nī Kirisi wi ’yiri nɛ̀ yɛli nɛ́ siɛnmɛ tùlugo ní gè. Wire wī kele ke mìɛni yiʔɛ mɛ́ gè, wiī Kulocɛliɛ wè, ŋàa nɛ̄ kpuʔɔrɔ ti ’yɛli lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni wè. Ki- taa ki puu bɛ̀ !
6Nɛ̀ sí ki taa kire sì ki tìɛ Kulocɛliɛ nyafɛnigɛ ki siɛnrɛ ti ’yiri waʔanɛ wīʔ. Kiì nyaa majo bìli pe mìɛni bīɛlɛ pe ’yiri Isirayɛli wuulo nī bèle, pe mìɛni yē Isirayɛli wuulo kányiʔɛ wīʔ. 7Nɛ̀ pínɛ bìli pe mìɛni bīɛlɛ Birayima siimɛ wuulo bèle, pe mìɛni wè Birayima pìile wīʔ; ki ’nyaa fúɔ macɛn bìli bīɛlɛ Siaga wuulo bèle, peli pe béri yeri «muɔ siimɛ wuulo bèle9.7 Wéli baa Sél 21.12..» 8Kire kɔri wi jo: pìile bílì pe ’sii nɛ̀ yɛli nɛ́ siɛnnɛ siigɛnmɛ ní bè peli bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ pìile bèleʔ; fúɔ macɛn bìli bīɛlɛ Kulocɛliɛ nyafɛnigɛ wuulo bèle, peli pe nyɛ́ni tɔ́ri wi siimɛ pìile bèle. 9Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ nyafɛnigɛ ki siɛnrɛ ti ’jo: Yiɛlɛ láà bìinɛ ŋáà wè, m’bé koli bɛn náʔa muɔ mɛ́, kire lɛ̀lɛ míɛni nī lè Sarawi bé nàgabile sii9.9 Sél 18.10,14 tire ti ’juu náʔa gè..
10Tire yákuɔ sí bɛ̀ʔ, Erebɛka wori tiī baa nɛ̀ pínɛ: wire míɛni wè, wi cé pìŋɔrɔ laala taa weli tuuliʔɛ Siaga mɛ́ wè. 11Nɛ̀ sí ki taa sɛ́ni pìile pe- sii bèle, nɛ́ sí nɛ tíin piyè cé fìɛ kacɛ̀ngɛ nɛ́ kapiʔi cɛ́n gèʔ, a Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ́ Erebɛka ní. Ki ’nyaa ŋìi wire ’puu nɛ caa bè nyíɛnɛ kɔ̀n wè bè yɛli nɛ́ wire nyɛ́ni kaala ní lè, kire ki cé yɛli bè kpíʔile. Ki fǎga puu siɛn nyɛ́ni kakpiʔilileʔ. 12A Kulocɛliɛ wi sí ki juu Erebɛka mɛ́ wè nɛ́ jo: Liɛrɛfɔli wi bága de baara cɔnifɔli mɛ́ wè9.12 Sél 25.23 tire ti ’juu náʔa gè.. 13Ki ’nyaa ki siɛnrɛ ti ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo: Yakuba wire ’mi dɛ́ni, á mi sí cíi Ezawu wire nɛ̄9.13 Mal 1.2-3 tire ti ’juu náʔa..
14We sí jo gáa ? Dùʔɔ kolimɔ sí yē Kulocɛliɛ nī wè wī ? ʔéʔe díɛʔ ! 15Ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi cé ki juu Misa mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ: A mi je nyinimɛ taa siɛn ŋíì nɛ̄, m’bé nyinimɛ taa wi nɛ̄, nɛ̀ pínɛ a mi je puu nyinidaaguʔufɔli siɛn ŋíì mɛ́, m’bé puu nyinidaaguʔufɔli ki siɛn mɛ́ wè9.15 Yir 33.19 tire ti ’juu náʔa..
16Kire ki nyɛ́ni ki tìí dí siɛn nyɛ́ni kaala bɛ̀ʔ, nɛ̀ pínɛ siɛn ŋɔri kakpiʔilile bɛ̀ʔ. Fúɔ macɛn Kulocɛliɛ ŋáà wi nyɛ́ni nyinimɛ tari wè. 17Ki ’nyaa ki siɛnrɛ tiī baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè. Kulocɛliɛ wi cé ti juu Farawɔn mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ: Mi mi nyɛ́nì muɔ tɛ́ngɛ fànʔa nɛ̄ gè, gìi ki bé tí muɔ sìi nī wè, mi- mi fànʔa tìɛ gè, bé sí mi míʔɛ yige gè duniya tiɛrɛ ti mìɛni nī dè9.17 Yir 9.16 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
18Kire sí gī, Kulocɛliɛ wè, a ki ’wi dɛ́ni wi nɛ̂ nyinimɛ taa wàa nɛ̄, a ki ’wi dɛ́ni wi nɛ̂ wàa fungo gbɛ̀n.
Ŋáasiɛn wi bé gbɛ̀ kìɛ nɛ́ Kulocɛliɛ ní
19Wàa bé ki juu bé jo: «Gáa sí nɛ̄ Kulocɛliɛ wi bé ní de kaala tari siɛn nɛ̄ cígini ? Nɛ́ ki cɛ́n, siɛn bé gbɛ̀ri kìí lé nɛ́ Kulocɛliɛ wi nyɛ́ni kaala ní lè lé ?» 20Kúwo, muɔ siɛn wè ! Muɔ tùʔɔ nɛ̀ je de kìí nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè wī lé ? Yakpiʔilige ki bé gbɛ̀ juu ki kpíʔilefɔli nɛ̄ wè lé, bé jo: Gáa nɛ̄ ma nɛ kpíʔile mmɛ gè9.20 Wéli baa Eza 29.16; 45.9. ? 21Nɛ̀ pínɛ cuufaanwa wè, wire mɛ́ bɛ̀ʔ ki yē lé, a ki ’wi dɛ́ni wi- cuʔu faan gè wi- kàjɔli láà faan nàa nī kpuʔɔrɔ woli lè; a ki ’wi dɛ́ni wi- puunuro tíʔɛ dè wi- kàjɔli láà faan nàa ni wè kpuʔɔrɔ woli lèʔ.
22Nɛ̀ sí ki taa, bɛ̀ ki ’nyaa Kulocɛliɛ wiī nɛ ki caa bè wi funyɛrigɛ tìɛ gè bé sí tí siɛnnɛ pe- wire fànʔa nyaa gè, a wi ’wi funyɛrigɛ kpàri gè nɛ̀ cò kpuʔɔ siɛnnɛ bílì kúrugu ki cé yɛ̀ gè, á ki ’nyaa ki cé yɛli wi- pe woli cúʔɔ lè bè yige baa wè. 23Kulocɛliɛ wi ’kire kpíʔile gìi ki bé tí wi- wi kpuɔmɔ pi kpúʔɔgɛnmɛ tìɛ bè siɛnnɛ nɛ̄ bèle bàli nɛ̄ wire nyɛ́nì nyinimɛ taa bè nɛ́ pe gbòbori nɛ̀ yaʔa pe ga puu kpuɔmɔ nī bè. 24Weli yē baa pe nī nɛ̀ pínɛ, weli bálì wi ’yeri Zuufulo sunʔɔmɔ nī bè, weli yákuɔ sí bɛ̀ʔ; kùlogolo kálì wuulo yē baa nɛ̀ pínɛ, 25majo bɛ̀ ki ’juu Oze Sɛbɛ nī wè, á Kulocɛliɛ wi ’jo:
Bìli pe wè mi wuulo bèleʔ,
m’bága de pe yeri
mi kùlo wuulo;
nɛ̀ pínɛ bìli piyè cé
mi dɛ́ni bèleʔ,
m’bága jo pe ’mi dɛ́ni9.25 Oze 2.25 tire ti ’juu náʔa..
26Nɛ̀ pínɛ tiʔɛ gíì nī
pe yé ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ:
«Yeli wè mi kùlo wuuloʔ»,
kire tiʔɛ kire nī
pe bága pe yeri bé jo
piyē Kulocɛliɛ wewiiwe
wi pìile9.26 Oze 1.9; 2.1 tire ti ’juu náʔa..
27Nɛ̀ pínɛ Ezayi wi cé yékpoli yɛ̀gɛ lè nɛ́ Isirayɛli wori juu dè nɛ́ jo:
A Isirayɛli pìile pe cɛ́nì niʔɛ
bɛ̀ kuʔɔjii dàrimiʔɛ tíɛlɛ gè,
bìli pe bága kò bèle
peli pe bé suɔ9.27 Eza 10.22 tire ti ’juu náʔa..
28Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
gàa Kàfɔli wi ’juu gè,
wi bé ki kpíʔile bè láʔa,
ki bé sí kpíʔile
fáari fáari dàala nɛ̄ lè wī9.28 Eza 10.22-23 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
29Nɛ̀ pínɛ Ezayi nuwɔ wi cé kíni nɛ̀ ki juu nɛ́ jo:
A ki yē Nyìʔɛnɛ Kapiɛngbuɔnnɔ Kàfɔli
wiì cé weli siimɛ tùlugo wuulo
pálì yaʔa wèʔ,
weli cî puu
bɛ̀ Sodɔmi tíɛlɛ,
weli cî wúɔ yɛli
nɛ́ Gomɔri kɛnmɛ ní bè9.29 Eza 1.9 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
Fànʔa kajuudiʔɛlɛ ke wè siɛn kpínʔini sínwɛʔ
30Gáa sí we bé juu ? Kùlogolo kálì siɛnnɛ piyè sínmɛ caa bè nɛ́ lèbaanna níʔ, nɛ́ sí sínmɛ taa bè; kire sínmɛ bè tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ piī nɛ tari.
31Nɛ̀ sí ki taa Isirayɛli wuulo piyē nɛ sínmɛ caa bè nɛ́ lèbaanna ní Fànʔa Siɛnrɛ tánʔana nī lè, piyè jáa nɛ̀ pi taaʔ. 32Gáa nɛ̄ kiì gbɛ̀ nɛ̀ kpíʔileʔ ? Ki ’nyaa piyè pi caa nɛ́ tɛ́ngɛlɛ níʔ. Peli ’ki nyaa nɛ̀ jo dùʔɔ siɛn kakpiʔiligele gīɛlɛ ke nyɛ́ni pi kanʔa. Pe sɛ́nì círi sìndɛnigɛ nɛ̄ gè gàa ki siɛnnɛ kanʔa bèle pe kúrugu bèle. 33Nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi ki ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, ti ’jo:
N’gɛ, mi nyɛ́nì sìndɛnigɛ tɛ́ngɛ Siyɔn nī wè; siɛnnɛ pe béri kúrugu ki nɛ̄;
kiī sìndɛnigbaala,
ki béri siɛnnɛ cáanri bèle.
Nɛ̀ sí ki taa a siɛn ŋíì tɛ́ngɛ ki nɛ̄ wè, fìɛrɛ sǐ tɔ́n wi nɛ̄ʔ9.33 Eza 8.14; 28.16 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
101Nɛ siinyɛninɛ, gìi mi nɛ caa mi fungo nī gè, nɛ́ gìi mi nɛ náari Kulocɛliɛ mɛ́ wè Zuufulo pe kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire yē pe- suɔlɔ taa. 2M’bé tɔ̀ni bè gbɛ̀ kàa juu pe wori nɛ̄ dè: Kulocɛliɛ caʔa kiī pe nī kpuʔɔ, nɛ̀ sí ki taa wi cɛ́ndiʔɛ ki wè pe mɛ́ʔ. 3Bɛ̀ sí piyè ki cɛ́nʔ mɛni Kulocɛliɛ wi sî siɛn tɔ́ri wè níɛ̀ jo wiī sínwɛ wè, a pe sí nɛ peli tíimɛ sínmɛ koligo tári, nɛ́ Kulocɛliɛ sínmɛ koligo cíi gè. 4Nɛ̀ sí ki taa Kirisi wire wī Fànʔa Siɛnrɛ ti foridiʔɛ gè, gìi ki bé tí bìli pe mìɛni pe ’tɛ́ngɛ bèle, pe- Kulocɛliɛ sínmɛ taa bè.
Suɔlɔ niī siɛnnɛ pe mìɛni woli wī
5Ki ’nyaa Misa wi ’ki sɛbɛ nɛ̀ ki tìɛ dí sínmɛ bíì siɛn bé gbɛ̀ taa Fànʔa Siɛnrɛ nī dè, n’gɛ: a siɛn ŋíì nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, siɛn wi bé sìi taa Fànʔa Siɛnrɛ nī dè10.5 Lev 18.5 tire ti ’juu náʔa..
6Nɛ̀ sí ki taa sínmɛ bíì siɛn bé gbɛ̀ taa tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire sínmɛ pi siɛnrɛ ti ’jo: Fǎri ki sɔ̀ngí muɔ fungo nī gèʔ bé jo: Ŋáasiɛn wi je ga yɛ̀ baa nyìʔɛnɛ nī lè10.6 Fàn 30.12 tire ti ’juu náʔa. ?
A muɔ ’tire juu dè, kire kɔri wi ’jo bè Kirisi tìrige wè náʔa dàala nɛ̄ lè wī. 7Nɛ̀ pínɛ fǎga ki sɔ̀ngi muɔ fungo nī gèʔ bé jo: «Ŋáasiɛn wi je ga tìgi baa láʔalafun kàtiʔɛ nī gèʔ ?» A muɔ ’tire juu dè, kire kɔri wi ’jo siɛn wi sa Kirisi nyɛ́ wè wi yige kúbilo sunʔɔmɔ nī bè wī. 8Gíi sí ki ’juu kire siɛnrɛ dáà ti wori nɛ̄ dè ? Siɛnrɛ tiī bile túɔn muɔ táanni baa muɔ nyuɔ nī gè, tiī muɔ fungo nī gè10.8 Fàn 30.14 tire ti ’juu náʔa gè..
Kire ’jo tɛ́ngɛlɛ siɛnrɛ dè, dàa weli nɛ jáari dè. 9A ki yē muɔ ’jáa nɛ̀ ki juu nɛ̀ yige muɔ nyuɔ nī gè nɛ́ jo dí Zezi wire wī Kàfɔli wè, nɛ́ ń’nɛ̀ tɛ́ngɛ ki nɛ̄ muɔ fungo nī gè dí Kulocɛliɛ wi ’wi nyɛ́ nɛ̀ yige kúbilo sunʔɔmɔ nī bè, muɔ bé suɔ. 10Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, tɛ́ngɛlɛ náà nī siɛn mɛ́ fungo nī gè, lire ni nyɛ́ni siɛn kpínʔini sínwɛ; a siɛn ’ki juu nɛ̀ yige wi nyuɔ nī gè, Kulocɛliɛ nɛ̂ wi suɔ. 11Ki ’nyaa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: Siɛn ó siɛn wi ’tɛ́ngɛ wi nɛ̄ wè, fìɛrɛ sǐ tɔ́n ki siɛn nɛ̄ wèʔ10.11 Eza 28.16tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
12Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, wàlimɛ wè baa Zuufulo nɛ́ Girɛki wuulo10.12 Girɛki wuulo: Bìli pe wè Zuufulo nɛ́ ní kùlogolo kálì siɛnnɛ bèle. ní bèleʔ: ki ’nyaa Kàfɔli nigbe wī pe mìɛni nɛ̄, nɛ̀ pínɛ bìli pe mìɛni pe nyɛ́ni wi yeri bèle, wiī nɛ pe kanʔa nìʔɛgɛ. 13Ki ’nyaa: A siɛn ó siɛn ’Kàfɔli wi míʔɛ yeri gè, siɛn wi bé suɔ10.13 Zo 3.5 tire ti ’juu náʔa..
14A piyè sí tɛ́ngɛ wi nɛ̄ wèʔ, mɛni pe bé gbɛ̀ wi yeri bè síɛ ? Nɛ̀ pínɛ, a piyè wi wori lúʔu dèʔ, mɛni pe bé gbɛ̀ tɛ́ngɛ wi nɛ̄ bè síɛ ? Mɛni sí wi wori ti bé gbɛ̀ lúʔu, a siɛn sì ti jáari wè ? 15Mɛni sí ti bé gbɛ̀ jáari bè síɛ, a piyè siɛn tun wèʔ ? Nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa gī baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, ti ’jo: «Bìli pe nyɛ́ni katanʔana nyu gèle pe pɛngɛnnɛ ni ’nyuɔ díɛ10.15 Eza 52.7 tire ti ’juu náʔa. !»
16Nɛ̀ sí ki taa pe mìɛni sì fɔ̀li nɛ̀ yéri Kataanna Siɛnrɛ ti wori nɛ̄ dèʔ. Tire sí Ezayi cé juu dè, nɛ́ jo: Kàfɔli, ŋáasiɛn wi kɛ́nì tɛ́ngɛ weli kajuulo ni siɛnrɛ nɛ̄ dè10.16 Eza 53.1 tire ti ’juu náʔa gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè. ?
17Nɛ̀ sí ki taa gìi siɛn sî lúʔu gè, kire ki báan nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lè; gìi siɛn sî lúʔu gè, kire ’nyaa Kirisi wori dè. 18A mi sí jo: Dùʔɔ piyè sí ti lúʔu wī lé ? Pe ’ti lúʔu nɛ̀ caanri !
Ti ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
Pe juumɔ pi ’dàala
ni mìɛni kpàri,
a pe kajuulo ni ’kɛ́
duniya láʔagɛlɛ
ke mìɛni nī gèle10.18 Ŋún 19.5 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
19A mi sí jo: «Dùʔɔ Isirayɛli siɛnnɛ piyè sí ti kɔri cɛ́nʔ wè wī ?» Misa wi kíni nɛ̀ ki juu nɛ́ jo:
Kùlo náà nī yeli nɛ jùɔ́n lè,
m’bé yejaʔa yɛ̀gɛ yeli nī pe kúrugu;
bè yeli funyɔ yɛ̀gɛ yè kùlo láà wuulo kúrugu,
pe cɛ wè sícilileʔ10.19 Fàn 32.21 tire ti ’juu náʔa..
20Ezayi wi cɛ́nì sori nɛ̀ ki juu nɛ́ jo:
Bìli piyè puu nɛ mi tiʔɛ caa gèʔ,
peli ’pe mi nyaa;
Bìli piyè mi yúgo bèleʔ,
peli mi ’tí a pe ’mi nyaa wálilɛ10.20 Eza 65.1 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
21Gìi sí ki ’Isirayɛli kɛnmɛ kúɔ bè, a wi ’jo:
Nɛ̀ líɛ nɛ̀ pɛ́nì cɛngɛ kúɔ gè,
mi ’mi kiyɛ sáʔa yè kùlo láà mɛ́,
ni wè nɛ lúru mi nɛ̄ʔ, ni cɛ yē nɛ mi túngu wī10.21 Eza 65.2 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
11Kulocɛliɛ wiì Isirayɛli wuulo wáa bèleʔ
1A mi sí jo: «Kulocɛliɛ wi ’tùʔɔ nɛ̀ wi kùlo wáa lè wī lé ?» ʔéʔe díɛ ! Mi wobowo wè, Isirayɛli wuu wī mi wè, Birayima siimɛ wuu mi yē, nɛ ní Bɛnzamɛ saʔa tùlugo wuu. 2Kulocɛliɛ wi cé wi kùlo wuulo cɛ́n bèle nɛ̀ yaʔa, wiì pe wáaʔ. Á kire ’laa wè, yeli sì ki cɛ́nʔ lé gàa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu Elii wori nɛ̄ dè, bà wi cé wi funyaʔa juu gè nɛ̀ tìɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, funyaʔa gáà ki ’puu wi nī Isirayɛli kúrugu wè ? 3Wi cé jo: Kàfɔli, pe ’muɔ siɛnjuulo kpúu bèle, nɛ̀ pínɛ weli gbùʔɔrɔdiɛyɛ yè, pe ’yi kpúɔn nɛ̀ yi cúʔɔ. Mi nigbe mi ’kò, pe sí nɛ mi caa nɛ́ kpúumɔ ní11.3 Kùlo1 19.10,14 tire ti ’juu náʔa..
4Nɛ̀ sí ki taa siɛnnugoro díi Kulocɛliɛ wi cé kɛn wi mɛ́ ? Kulocɛliɛ wiì cé wi yɛ lé: Mi nyɛ́nì nàguɔlɔ siramuʔɔ sirakiɛ nɛ́ kogunɔ (7 000) tɛ́ngɛ nìɛ wuulo; pe wàa sì tìgi nɛ̀ káguro cáan Baali yasungo yiʔɛ mɛ́ gèʔ11.4 Kùlo1 19.18 tire ti ’juu náʔa..
5Nɛ̀ pínɛ, pàngɛ cɛnyɛ nyáà nī yè, pàli cɛ̀ri nyɛ́nì kò; Kulocɛliɛ wire wi ’peli nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wi kpuʔɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè. 6A ki sí yē Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ peli ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, kire ’jo pe kakpiʔiligele keli mɛ́ bɛ̀ʔ ki ’taaʔ. Á kire ’laa wè kpuʔɔrɔ tiǐ sî ní de tíin kpuʔɔrɔʔ.
7Kire kɔri wire sí jo gáa wī ? Yɛgɛ gáà Isirayɛli ’puu nɛ caa gè, wiì ki taaʔ11.7 Isirayɛli siɛnnɛ pe ’puu nɛ ki caa bè puu sínminɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ peli tíimɛ kakpiʔiligele ní gèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè. Piyè sí gbɛ̀ nɛ̀ jáaʔ. Wéli baa 10.1-3.. Bìli sí Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, peli nyɛ́nì ki taa; sɛnminɛ bèle a peli ’pe funyɔ gbɛ̀n yè. 8Majo bɛ̀ ki ’sɛbɛ baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
Kulocɛliɛ wi ’pe funyɔ tɔ́n yè;
pe nyapigele ke wè nɛ nyaʔaʔ,
pe ngbúʔulo ke wè lúruʔ,
fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ gè11.8 Fàn 29.3; Eza 29.10 tire ti ’juu náʔa..
9A Dawuda sí jo:
Pe fundaanra lìigbuʔɔlɔ ke- puu pe mɛ́ bɛ̀ gárigɛ tíɛlɛ,
ke- puu pe mɛ́ pɛnnɛ,
ke- puu pe mɛ́ kúrugodiʔɛ,
ke- puu pe mɛ́
pe kapiʔi fuʔɔ ki tɔ́ndiʔɛ.
10Fúɔnrɔ ti- pe nyapigele cò gèle,
pe fǎri nyaʔa ke nīʔ,
nɛ̀ pínɛ pe kàduuyo
yi- puu kùruyo súuri11.10 Ŋún 69.23-24 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
11A mi sí jo: Pe cé tùʔɔ nɛ̀ kúrugo nɛ̀ tuu bè kò baa tuulo wī lé ? ʔéʔe díɛʔ ! Ki ’nyaa pe kakolido ti ’kpíʔile kaala nɛ́ kùlogolo kálì wuulo kɛn bèle a pe ’suɔlɔ taa lè, gìi ki bé tí ki- yejaʔa yɛ̀gɛ Isirayɛli siɛnnɛ nī bèle. 12A ki sí yē Isirayɛli siɛnnɛ pe kakolido ti ’kacɛ̀ngɛ kpíʔile duniya mɛ́ wè, nɛ̀ pínɛ a ki ’nyaa pe tuulo ni ’kacɛ̀ngɛ kpíʔile kùlogolo kálì wuulo mɛ́ bèle wè, a ki sí yē Isirayɛli siɛnnɛ pe cé koli nɛ̀ pɛn suɔlɔ koligo nī gè, kiǐ cî ní kàa fàri lé gàa nɛ̄ gè ?
Bìli pe wè Zuufulo bèleʔ pe suɔlɔ taagɛnmɛ bè
13Yeli ní mi sí nɛ nyu yeli bálì bīɛlɛ kùlogolo kálì wuulo bèle: bɛ̀ Kàfɔli wi ’mi kpíʔile mi ’puu tundunwɔ kùlogolo kálì wuulo mɛ́ bèle, mi nɛ nàgbuʔɔrɔ kpínʔini mi baara ti kɛnmɛ nɛ̄ bè, 14gìi ki bé tí ki- yejaʔa yɛ̀gɛ mi kùlo wuulo mɛ́ bèle, dí mi sí pàli taa bè suɔ pe nī. 15Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a ki yē pe wàlilɛ ni ’tí a Kulocɛliɛ wi ’koli nɛ̀ duniya wuulo juu bèle nɛ̀ taʔala wìi nɛ̄ wè, a pe sí koli nɛ̀ pɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè, je ki bé nyaa majo pe cé kùu nɛ́ ń’nɛ̀ koli nɛ̀ nyɛ́ wī ! 16A ki sí yē yaliipelide11.16 yaliipelide: Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe tuuliɛyɛ yire pe pun náʔa gè, Isirayɛli pìile wuulo bèle. tiī cɛ̀nrɛ tiɛlɛ fùn wè, dàa ti ’kò sɛnrɛ dè11.16 dàa ti ’kò sɛnrɛ dè: Girɛki sɛbɛrɛ nī dè ti ’jo «gàa pe ’túnʔɔ gè»: Tɛ́ngɛfɔlilɔ bílì pe ’yiri Isirayɛli pìile pe tuuliɛyɛ tùlugo nī gè, peli pe pun. Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe mìɛni bèle pàngɛ gè, pe liɛlɛ yē baa., ti mìɛni yē cɛ̀nrɛ wī; nɛ̀ pínɛ, a ki yē nìre tiī cɛ̀nrɛ tiɛlɛ fùn wè, bà míɛni gànleye yi bé puu cɛ̀nyɛ tiɛlɛ fùn bè pínɛ.
17A ki sí yē pe ’wolivi tiige ki gànleye yáà celile nɛ̀ láʔala yè, nɛ́ muɔ puɔ nɛ̀ tárigɛ baa wè, muɔ ŋáà wī nyàʔa wolivi tiige gè, a muɔ ’kò nɛ wolivi tiige ki tùnmɔ tari bè nɛ pínɛ wè, 18ma fǎga sí de mìɛ nyíɛnɛ lèye nyáà nɛ̄ pe ’celile nɛ̀ láʔala yèʔ. Á kire ’laa wè, a muɔ nɛ mìɛ nyíɛnɛ wè, muɔ wī lé ma ’nìre tuʔɔ dè nɛ̀ cò ? Nìre tire túʔu bɛ̀ʔ ti ’muɔ tuʔɔ nɛ̀ cò ? 19Muɔ bé gbɛ̀ ki juu bé jo pe ’lèye celile yè nɛ̀ láʔala, dí muɔ sí taa bè puɔ bè tárigɛ baa wī ! 20Kányiʔɛ gī, pe ’lèye nyíì láʔala yè bɛ̀ tɛ́ngɛlɛ wè yi mɛ́ wèʔ; muɔ wè, tɛ́ngɛlɛ lire ni ’tí muɔ yē baa. Ma fǎga sí de mìɛ tɛ́ngi naamɛ díɛʔ ! Cɛ mari fìʔɛ́ wī ! 21Á kire ’laa wè, lèye nyáà yī tiige ki lèye yè, a Kulocɛliɛ wiì yire yaʔa yèʔ, mari ciʔige wi fǎa ga ki felige kpíʔile gè muɔ nɛ̄ʔ.
22Ma sí ki cɛ́n: Kulocɛliɛ fungo kiī cɛ̀ngɛ, wi sí yē tanʔaniwɛ nɛ̀ pínɛ. Bìli pe ’tánʔa nɛ̀ tuu bèle, wi fungo kiī tanʔanigɛ pe kúrugu. Nɛ̀ sí ki taa muɔ wè, wi kacɛ̀ngɛ kiī baa ki tiʔɛ nī gè muɔ kɔli mɛ́ gè, ki sí nyaa muɔ yéri nɛ̀ ki cɛ́n wi fungo kiī cɛ̀ngɛ. A kire ’laa wè, muɔ míɛni wè, wi bé muɔ ceri bè láʔa. 23Nɛ̀ pínɛ peli míɛni bèle, a pe láa piyè kò baa pe sìndɛngɛlɛ nī lèʔ, a pe ’tɛ́ngɛ wè, ki fànʔa yē Kulocɛliɛ mɛ́ wè wi- koli bè pe puɔ bè tárigɛ cígini. 24Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, muɔ ŋáà ma ’puu nyàʔa wolivi lège gè, á Kulocɛliɛ wi sí muɔ ceri nɛ̀ láʔa wè nɛ́ muɔ puɔ nɛ̀ tárigɛ wolivi cɛnwɛ tiige nɛ̄ gè nɛ̀ sí ki taa ye wè felinugo wèʔ, bìli sí pe yé kíni nɛ̀ puu wolivi cɛnwɛ tiige wuulo bèle, nɛ́ ní pe tíimɛ wolivi tiige nɛ̄ gè, peli puɔlɔ niǐ màʔa bè puu sífaʔalaʔ lé ?
Isirayɛli wuulo pe suɔlɔ wori dè
25Mi siinyɛninɛ, mi wè caa yeli puu kalarilɛ náà ni tíimɛ nīʔ, á kire ’laa yeli bèri ki sɔ̀ngí yeli ’cìlige nɛ̀ wìɛ wīʔ. Ki ’nyaa Isirayɛli wuulo pálì nyɛ́nì pe funyɔ pàanni yè fúɔ bè pa taa kùlogolo kálì wuulo pe nyuɔ ki- nyì pe sí suɔlɔ taa lè. 26A kire ’kpíʔile gè, Isirayɛli wuulo pe mìɛni pe bé suɔ, majo bɛ̀ ki ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
Siyɔn nī Suɔfɔli wi bága yiri,
wi bága pa siɛnkolilo
wàli bèle bè yige
Yakuba siimɛ wuulo nī bèle.
27Tire dī mi nyakungɛngɛ
ki siɛnrɛ dè11.27 Eza 59.20-21tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè.,
a mi kɛ́nì pe kapiʔile
láʔala gèle11.27 Eza 27.9 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè. Wéli baa míɛni Zer 31.33-34..
28Bɛ̀ Isirayɛli siɛnnɛ pe ’cíi piyè fɔ̀li Kataanna Siɛnrɛ nɛ̄ dè, kire ki ’tí piyē Kulocɛliɛ leguulo; kire sí yē yeli nyuɔmɔ wī. Gìi sí ki ’Kulocɛliɛ nyɛ́ni wuulo nyíɛnɛgɔnnɔ kúɔ lè, pe ’Kulocɛliɛ dɛ́ni wè pe tuuliɛyɛ yire kɛnmɛ nɛ̄ wī. 29Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kpuʔɔrɔ dáà Kulocɛliɛ wi ’kɛn dè, nɛ́ bàli wi ’yeri bèle, wiǐ ń’nɛ̀ je sùnʔɔrɔ kàduʔumɛʔ. 30Ki ’nyaa faʔa gè, yeli bèle kùlogolo kálì siɛnnɛ bèle, yeli cé cíi yeli sì lúʔu Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ; nɛ̀ sí ki taa píra ŋáà nī wè Kulocɛliɛ wi ’nyinimɛ taa yeli nɛ̄ pe sìnluʔumɔ láara bè. 31Kire tiʔɛ gáà nī gè, peli pe ’cíi pe wè lúru Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, gìi ki bé tí Kulocɛliɛ wi- nyinimɛ taa yeli nɛ̄. Bɛ̀ Kulocɛliɛ wi ’nyinimɛ taa yeli nɛ̄ kɛnmɛ bíì nɛ̄ bè, bɛ̀ míɛni wi bága nyinimɛ taa pe nɛ̄. 32Ki ’nyaa, gìi ki ’sìnluʔumɔ kúɔ bè, Kulocɛliɛ wi ’siɛnnɛ pe mìɛni pínɛ yalenugo nī wī, bé sí nyinimɛ taa pe mìɛni nɛ̄.
Kulocɛliɛ wire wī jáafɔli wè
33Cí, Kulocɛliɛ lɔri ti tɔ̀ni yē nìʔɛrɛ ! Wi sícilimɛ bè nɛ́ wi kacɛ́nnɛ ní lè, láʔala wè ti nɛ̄ʔ ! Wi kàyuʔujuugɛnmɛ bè, siɛn sǐ gbɛ̀ kàa cɛ́n bè juu ki nīʔ. Nɛ̀ pínɛ wi koliyo yè siɛn sì yi cɛ́nʔ. 34Bè ki juu kányiʔɛ nɛ̄ gè,
«Ŋáasiɛn wi ’jo wire ’Kàfɔli
wi sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè ?
Ŋáasiɛn wi ’jo wire wī
wi yɛrifɔli wè11.34 Eza 40.13 tire ti ’juu náʔa. ?
35Ŋáasiɛn wi ’jo wire wi kíni
nɛ̀ wi kɛn nɛ́ yakaa ní,
béri ki caa wi- ki núgo
wire mɛ́11.35 Zɔbi 41.2 tire ti ’juu náʔa.wè ?»
36Nɛ́ ki cɛ́n Kàfɔli wire nī yɛrɛ ti mìɛni ti ’yiri, wire fànʔa nɛ̄ yɛrɛ ti mìɛni yē bile, wire wori dī ti mìɛni dè. Kpuʔɔrɔ tiī wi wori lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī ! Ki- taa ki puu bɛ̀.
12Tánʔagɛnvɔnnɔ wori dè
1Kire nɛ̄, mi siinyɛninɛ, mi nɛ yeli fiɛn wī, bɛ̀ Kulocɛliɛ wi ’kacɛ̀ngɛ kpíʔile we nɛ̄ kpuʔɔ wè, ye- yeli céri wewiire kɛn dè ti- puu kakuɔrɔ Kulocɛliɛ mɛ́12.1 Wéli baa 6.11,13., ye- yìye wàli ye tɛ́ngɛ wi mɛ́, kire ki bé Kulocɛliɛ dɛ́ni wè. Kire gī Kulocɛliɛ gbùʔɔrigɔ kányiʔɛ wuʔu gè.
2Ye fǎga taʔa pàngɛ duniya wuulo kakpiʔiligele nɛ̄ gèleʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè ye- tí Kulocɛliɛ wi- sɔ̀ngivɔnrɔ nyɔ́gɔ yeli nī dí yeli tánʔagɛnmɛ pi sí yiʔɛ. A kire ’kpíʔile wè yeli bé gbɛ̀ ki tɔ́nminɔ bè cɛ́n gìi gī Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala lè: gìi gī cɛ̀ngɛ gè, gìi ki ’wi dɛ́ni gè, nɛ́ kaala náà ni ’nyuɔ nɛ̀ láʔa lè.
3Nɛ̀ yɛli nɛ́ kpuʔɔrɔ dáà Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile mi mɛ́ dè, kire kɛnmɛ nɛ̄ mi je ki juu yeli ye mìɛni nigbe nigbe mɛ́ bèle: wàa fǎga sɔ̀ngirɔ táà líɛ bè le wìi nī bèri wìi nyíɛnɛ de tóriʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, siɛn ó siɛn, nɛ̀ yɛli nɛ́ tɛ́ngɛlɛ liɛlɛ náà Kulocɛliɛ wi ’kɛn wi mɛ́ lè, siɛn wi- sɔ̀ngijɛnrɛ le wìi nī.
4Ki ’nyaa bɛ̀ cetinnɛ niī nigbe á yaliiye ní yē nìʔɛyɛ yè, yaliige ó yaliige nɛ́ ki kakuɔlɔ wè, 5bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ: weli yē nìʔɛnɛ, nɛ́ sí wúɔ cetinnɛ nigbe nɛ̄ pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ gè nɛ́ Kirisi ní wè, nɛ̀ kò wìye yaliiye nɛ́ wìye ní.
6Weli nyɛ́nì liʔɛlɛ taa feliye feliye wàa woli sì wúɔ nɛ́ wàa níʔ, nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ní dè. A ŋìi yē nɛ Kulocɛliɛ kele nyu, siɛn wi de ki baara kúu dè wiri yɛligi nɛ́ tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ ní bè. 7A ŋìi liɛlɛ yē bèri kele kúu wè, wiri ke kúu; a ŋìi yē tɛnmɛfɔli wè, wiri siɛnnɛ tɛnmɛnɛ bèle. 8A ŋìi yē bèri nyu de ŋɔri nyɔ́gi siɛnnɛ nī bèle, wiri kire kpínʔini; a ŋìi liɛlɛ yē bèri tàán wè, wiri siɛnnɛ kanʔa bèle nɛ́ funviige ní; a ŋìi yē nɛ siɛnnɛ yiʔɛ kíni, wiri ki baara kúu dè wi- puu cáʔacaʔa; a ŋìi yē nɛ nyinimɛ tari wè, wiri ki kpínʔini ki- puu nɛ́ funjɛ̀ngɛ ní.
9Wìyedɛnigɛ gè, ye fǎga tí ki puu nɛ́ funyɔ siin níʔ. Kapiile lè, kacuʔɔrɔ dè, ye- ti yaʔa ti- puu yeli yafungo; ye- puu yeri kacɛ̀ngɛ caa súuri. 10Wìyedɛnigɛ gáà ki ’yɛli bè puu siinyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bè, ye- ki yaʔa ki- puu yeli sunʔɔmɔ nī, yeri kpuʔɔrɔ tari ye mìɛni nɛ̄ kpuʔɔ. 11Ye- puu sícaʔala, ye fǎga puu sàliyɛfɔlilɔʔ. Yeri Kàfɔli wi baara kúu dè funyaʔa ní. 12Yeri fundaanra kpínʔini yeli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ ki wori nɛ̄ dè. A wuʔɔgɔ ’nɔ̀ yeli nɛ̄ bèle, ye- ki kpàri ye cò. Ye- lèbaanna le náarigɛ nī gè. 13Yeli tɛ́ngɛfɔnyɛninɛ bèle, a wàa màakuu yē yakaa nɛ̄, ye- wi kɛn. Ye- puu nɛ́ nabɔndirige funyɔ ní kpuʔɔ.
14Bìli pe yeli wuʔɔ bèle, yeri diba kpínʔini pe mɛ́; yeri diba kpínʔini, ye fǎga siɛn dɛngɛʔ. 15Yeri fundaanra kpínʔini nɛ́ bìli ní piyē fundaanra nɛ̄ wè, yéri nyɛni nɛ́ bìli ní pe nyɛni bèle. 16Yeri nyu yeri lúru yìye mɛ́ ye mìɛni bèle; ye fǎga yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè ti- puu yeli de ki caa bè puu yiʔɛmɛʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, ye- yìye yaʔa yɔ́riyɔri, yeri yìye cɛ́rigi. Ye fǎri yìye sɔ̀ngí yeli yē sícilileʔ.
17Ye fǎga tí béri kapiʔi tíʔi de kapiʔi fuʔɔ tɔ́ngi siɛn mɛ́ʔ. Yeri kacɛ̀ngɛ caa siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ yeli fungo nī gè. 18A ki yē yeli mɛ́ ki yē wè, dí yanyige ki sí taa wè, ye- ki kpíʔile feliye yi mìɛni ye puu yanyige nɛ̄ nɛ́ siɛnnɛ pe mìɛni ní.
19Nɛ siinyɛninɛ yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, ye fǎga de yeli kayaʔa fuʔɔlɔ tɔ́ngi gèle yeli tíimɛ bèleʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, ye- ki yaʔa Kulocɛliɛ mɛ́; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki ’sɛbɛ baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
Mi mɛ́ ki yē bè kayaʔa
fuɔlɔ tɔ́n lè,
mi m’bága fuʔɔlɔ tɔ́n gèle !
Kàfɔli wi ’jo bɛ̀12.19 Fàn 32.35 tire ti ’juu náʔa..
20A ki cɛ yē fungo ki ’muɔ leguuwo taa wè, ma wi kɛn wi- lìi. A luʔɔwuʔɔ ’wi taa, ma wi kɛn wi- gbuɔ. Ma ki cɛ́n a muɔ nɛ kire kpínʔini gè, ki bé nyaa majo kàsun nàgaanra muɔ nɛ kunu nɛ ŋu wi mɛ́ nyùgo nī gè12.20 Kàs 25.21-22, tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè.. 21Fǎga kapiʔi yaʔa gè ki- fànʔa taa muɔ nɛ̄ʔ; muɔ wè, ma kapiʔi jáa gè nɛ́ muɔ kacɛ̀ngɛ kpíʔilige ní gè.
13Tɛ́ngɛfɔlilɔ peri lúru kùlo ni fànʔafɔlilɔ nɛ̄ bèle
1Siɛn ó siɛn, wi de wìi cɛ́rigi fànʔafɔlilɔ yiʔɛ mɛ́ gè, peli bálì bīɛlɛ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, fànʔa káà wè baaʔ gá kiì kɔ́n Kulocɛliɛ mɛ́ʔ; fànʔa tiɛyɛ nyíì yī bile yè, Kulocɛliɛ wi ’yi tɛ́ngɛ. 2Kire kɛnmɛ nɛ̄, siɛn ŋáà wi nyɛ́ni kìí nɛ́ fànʔa ní gè, wiī nɛ kìí nɛ́ Kulocɛliɛ katɛngɛlɛ ní lè wī. Bìli sí bīɛlɛ siɛnciile bèle, peli tíimɛ pe je ga kàyuʔu cáan pìye nɛ̄. 3Ki ’nyaa siɛn ŋáà wi nyɛ́ni kasingele kpínʔini gèle, wire wè, fànʔafɔli wi wè nɛ fíɛrɛ cògí wi nɛ̄ʔ. Ŋìi sí wi nyɛ́ni kacuʔɔrɔ kpínʔini dè, wire wi sî nɛ fìʔɛ́ fànʔafɔli nɛ̄ wè. A ki yē muɔ yē ki mɛ́ fànʔafɔli wi fǎri fíɛrɛ cògí muɔ nɛ̄ wèʔ, mari kasingele kúu, bà wi béri kpuʔɔrɔ tari muɔ nɛ̄. 4Ki ’nyaa fànʔafɔli wè, Kulocɛliɛ mɛ́ wiī nɛ baara muɔ nyuɔmɔ nɛ̄. A ki sí yē kacuʔɔrɔ muɔ nɛ kpínʔini wè, ma sí de fìʔɛ́; ma ki cɛ́n ŋɔsii wi wè fànʔafɔli mɛ́ wè còwo wíra wī díɛʔ ! Wiī nɛ baara Kulocɛliɛ mɛ́ wè, siɛn ŋáà wi nyɛ́ni kacuʔɔrɔ kpínʔini dè bè Kulocɛliɛ nàʔa yige gè wi nī. 5Kire kɛnmɛ nɛ̄ ki ’yɛli muɔ siɛn mari mìɛ cɛ́rigi fànʔafɔli yiʔɛ mɛ́ gè, ki fǎga sí nyaa Kulocɛliɛ funyɛrigɛ kire fíɛrɛ yákuɔ kɛnmɛ nɛ̄ʔ; ʔéʔe, mari ki kpínʔini de pínɛ ma yɛli nɛ́ gìi gī baa muɔ fungo nī gè.
6Kire kɛnmɛ nɛ̄ yeli nɛ lanbo sàrí wè nɛ láʔala nɛ pínɛ. Ki ’nyaa fànʔafɔlilɔ piyē Kulocɛliɛ baakuɔlɔ wī; Kulocɛliɛ wire wi ’pe tɛ́ngɛ peri wire baara sɔ́migi dè de kúu. 7A ki ’nyaa muɔ ’yɛli bè yakaa sàri wàa mɛ́ wè, ma ki sàri siɛn mɛ́ wè. A ki ’nyaa lanbo wī, ma lanbo sàri wè. A ki ń’nɛ̀ nyaa yakaa kiiyɛ gè, ma ki sàri. Siɛn ŋáà nɛ̄ muɔ ’yɛli bèri fìʔɛ́ wè, mari wi fìʔɛ́; a ki sí nyaa muɔ ’yɛli bèri kpuʔɔrɔ tari wàa nɛ̄ wè, mari wi kpóri.
Muɔ siɛnnyɛni wi ’yɛli bè muɔ dɛ́ni
8Ye fǎga tí yafiɛn fuʔɔ puu yeli nɛ̄ʔ, ka laa ye- yìye dɛ́ni bɛ̀ʔ. Siɛn ŋáà wi ’wi siɛnnyɛni woli yaʔa a ni ’wi dɛ́ni wè, kire siɛn wi ’Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti mìɛni fori. 9Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bà ki ’juu nɛ́ jo: ma fǎga ceyuugo kpíʔileʔ, ma fǎga siɛn kpúuʔ, ma fǎga kàyuugo kpíʔileʔ, fǎga nyabiɛnnɛ kpíʔile wàa yɛgɛ nɛ̄ʔ13.9 Yir 20.13-15,17; Fàn 5.17-19,21 tire ti ’juu náʔa., nɛ̀ fàri kajuudiʔɛlɛ sɛngɛlɛ nɛ̄ gèle, siɛnrɛ dáà ti mìɛni bìnɛ wè, ti ’jo: Muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’mìɛ dɛ́ni wè13.9 Lev 19.18 tire ti ’juu náʔa..
10A muɔ siɛnnyɛni wi ’muɔ dɛ́ni wè, muɔ nɛ̌ de kapiʔi kpínʔini wi nɛ̄ʔ. Kire nɛ̄ dɛ́nigɛ gè, kire gī Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti foridiʔɛ gè.
Weri gbòborí weri Kirisi pɛnnɛ siri lè
11Nɛ̀ pínɛ yeli ’ki cɛ́n lɛ̀lɛ níì nī we yē lè, lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ nɛ̀ kúɔ we- yɛ̀ ŋɔ́nimɔ nɛ̄ bè; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, suɔlɔ ni ’kpɔni weli nɛ̄ píra ŋáà nī wè nɛ̀ tóri lɛ̀lɛ níì nī we cé tɛ́ngɛ wè. 12Pìlige ki ’wúɔ nɛ̀ líili, kpìɛnmɛ piì ń’nɛ̀ kò liʔiʔ. Ye- tí we tɔliyɔ yige yebilige kakpiʔiligele nī gèle, we sí kapiɛngbuɔn yalere líɛ we le wìye nɛ̄, n’dɛ kpìɛnmɛ wori dè. 13Ye- tí weri tári sìɛnnɛ majo bɛ̀ siɛn sî nɛ tári sìɛnwɛ kpìɛnmɛ nī bè. We cègbuʔɔ lìigele13.13 Ki lìigele gálì gèle, siɛnnɛ pe nàa tètii kele kúu. yaʔa gèle, nɛ́ sungbuɔrɔ ní dè, nɛ́ cecaara ní dè, nɛ́ cúʔɔmɔ kele ní gèle, nɛ́ kàsii yɛrɛ ní dè, nɛ́ yejaʔa ní gè. 14Gìi ki ’pɔ́ri gè, ye- Zezi Kirisi le wè yìye nɛ̄ bɛ̀ burugo tíɛlɛ, ye sí céri kanɛdanʔana yaʔa gèle, ye fǎga yìye kɛn ti mɛ́ʔ.
14Fǎga de kàyuʔu nyu muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ʔ
(Kor1 4.3-5; 8.1-13; 10.23-33)
1A siɛn ŋíì fànʔa ’cɛ̀ri tɛ́ngɛlɛ nī lè, ye- wi cò cɛ̀ngɛ, ye fǎri wi wori nyu dèʔ de kìí nɛ́ wi níʔ. 2Ŋàa wī nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lè, wire nɛ yaliire felide ti mìɛni líi; ŋìi tɛ́ngɛlɛ sí ni ’cɛ́ri lè, yasuʔɔrɔ yɛrɛ wire cî nɛ líi yákuɔ. 3Ŋàa wi nyɛ́ni yaliire felide ti mìɛni líi dè, wi fǎri ŋìi cúɔnnɔ wèʔ, ŋàa wi wè kaara káa dèʔ. Nɛ̀ pínɛ ŋàa wi wè yaliire felide ti mìɛni líi dèʔ, wi fǎri ŋìi nyu wèʔ, ŋàa wi nyɛ́ni ti mìɛni líi dè. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wiī wi mɛ́. 4Muɔ cé kɛ́nì puu ŋáasiɛn nɛ́ jo muɔ béri wàa baakuɔwɔ kàyuʔu nyu ? Wi ’tuu yo, wi ’yéri yo, wi kàfɔli wire wori dī. Ma ki cɛ́n wi bága yéri, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kàfɔli wi fànʔa yē bè gbɛ̀ wi yɛ̀gɛ.
5Wàa nɛ̂ jo cɛnyɛ yi mìɛni wè nuyɔʔ, wàa nɛ̂ sí ki ’nyaa yi mìɛni yē nuyɔ. A ŋìi ’gìi sɔ̀ngi wi fungo nī gè wi- ki yaʔa ki- puu kire. 6Siɛn ŋíì wi nyɛ́ni cɛnyɛ kpóri yè, wiī nɛ ki kpínʔini bè kpuʔɔrɔ taʔa Kàfɔli nɛ̄ wè wī, nɛ̀ pínɛ ŋàa wi nyɛ́ni yaliire felide ti mìɛni líi dè, wiī nɛ ti líi nɛ kpuʔɔrɔ tari Kàfɔli nɛ̄ wè wī, bɛ̀ ki ’nyaa wi nɛ̂ síɛrigɛ kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè wè. Nɛ̀ pínɛ ŋìi wi wè yaliire felide ti mìɛni líi dèʔ, wi nɛ̂ síɛrigɛ kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè.
7Ki ’nyaa siɛn wè nɛ wi sìi tári wè wi tíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ʔ, nɛ̀ pínɛ weli wàa wè kúu wi tíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ʔ. 8A weli nɛ weli sìi tári wè, Kàfɔli wire mɛ́ weli nɛ wi tári; a weli sí kùu wè, Kàfɔli wire mɛ́ weli ’kùu. Kire nɛ̄ a weli yē sìi nɛ̄ yo, a weli ’kùu yo, Kàfɔli wire wuulo weli yē. 9Ki ’nyaa Kirisi wi ’kùu nɛ́ koli nɛ ní sìi nɛ̄, gìi ki bé tí wi- puu kúbilo nɛ́ wiile pe Kàfɔli wè. 10Muɔ wè, gáa sí nɛ̄ muɔ nɛ kàyuʔu nyu muɔ siinyɛni nɛ̄ wè ? Á kire bɛ̀ʔ, gáa nɛ̄ muɔ nɛ muɔ siinyɛni cúɔnnɔ wè ? Ma sí ki cɛ́n we mìɛni bèle, we bága sa yéri Kulocɛliɛ wi kàyuʔujuulo kácunʔɔ yiʔɛ mɛ́ gè wī ! 11Nɛ́ ki cɛ́n ki ’sɛbɛ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
Mi yē wiiwe !
Mi wè, Kàfɔli wè, mi ’mi jo bɛ̀.
Ye- ki cɛ́n siɛn ó siɛn
bága pa káguro cáan
mi yiʔɛ mɛ́ gè,
nɛ̀ pínɛ siɛn ó siɛn
bága pa ki juu wi nyuɔ nī gè
bè kpuʔɔrɔ taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè14.11 Eza 45.23 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
12Kire sí gī, we mìɛni nigbe nigbe bèle, we bága sa we wori juu dè Kulocɛliɛ wi yiʔɛ mɛ́ gè. 13Ye sí tí we- láʔa wìye kàyuʔujuuro nɛ̄ dè. Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri sɔ̀ngi mɛni yeli bé yìye cò, yeli fǎga yeli siinyɛni wáà kɛn wi- kúrugo tuu wèʔ. 14Bè mi yaʔa pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Kàfɔli Zezi ní wè, mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄, mi cɛ wè káala ti nɛ̄ʔ, dí yakaa wè núʔɔgɔ kire tíimɛ gèʔ. Fúɔ macɛn siɛn ŋáà wi sî ki sɔ̀ngi níɛ̀ jo yɛgɛ kiī núʔɔgɔ gè, wire mɛ́ ki yɛgɛ ki nɛ̂ puu núʔɔgɔ.
15A ki yē yaliire kɛnmɛ nɛ̄ muɔ ’muɔ siinyɛni wi fungo cúʔɔ gè, kire ki ’tìɛ muɔ wè tári dɛ́nigɛ koligo nī gèʔ. Fǎga tí yaliire tire kɛnmɛ nɛ̄ bè muɔ wàa kɛn wi- pùunniʔ, nɛ̀ sí ki taa Kirisi wi ’kùu wi kɛnmɛ nɛ̄ bè. 16Gìi yeli nɛ sɔ̀ngí kiī cɛ̀ngɛ gè, ye fǎga sí tí siɛnnɛ peri ki cúɔnnɔʔ. 17Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ gè, yaliimɛ nɛ́ yagbuɔmɔ bɛ̀ʔ; ki ’nyaa sínmɛ, nɛ́ yanyige, nɛ́ fundaanra, tire Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ kanʔa. 18Kire nɛ̄ a siɛn ŋíì nɛ baara Kirisi mɛ́ wè kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, ki siɛn wi bé Kulocɛliɛ dɛ́ni wè; siɛnnɛ pe béri wi tɔ́ri de pínɛ.
19A ki sí yē bɛ̀ gè, we- yiʔɛ le weri kele kúu gìli ke bé pɛn nɛ́ yanyige ní we sunʔɔmɔ nī bè, bé sí we kɛn we ŋɔri taa we mìɛni nigbe nigbe bèle. 20Fǎga tí bé Kulocɛliɛ baara cúʔɔ dè yaliire kɛnmɛ nɛ̄ʔ. Kányiʔɛ gī, yaliire ti mìɛni yē cìilide Kulocɛliɛ mɛ́ wè, nɛ̀ sí ki taa a ti lìige ki ’kpíʔile kaala nɛ́ wàa kɛn a wi ’kúrugo nɛ̀ tuu wè, ki ’kò kapiile wī. 21Gìi ki ’pɔ́ri gè, ma fǎga kaara káaʔ, ma fǎga sunmɔ gbuɔʔ, ma fǎga kaala kpíʔileʔ nàa ni bé muɔ siinyɛni kɛn wè wi- tánʔa wi tuu wèʔ. 22Sɔ̀ngirɔ dáà dī muɔ nī á muɔ ’ki cò kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, -ti yaʔa muɔ nɛ́ Kulocɛliɛ sunʔɔmɔ nī. Siɛn ŋíì fungo gī tɛ́nigɛ gè, ki wè kìí nɛ́ wi ní wèʔ, wi wuʔu kiī tànʔa. 23Siɛn ŋíì wī wi fungo kiī nɛ wi kìí á wi ’yaliire lìi dè, kire siɛn wè, kàyuʔu ki ’tuu wi nɛ̄ nɛ̀ kúɔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bɛ̀ ki wè baa wi fungo nī gèʔ, á wi ’ki kpíʔile wèʔ. Ki ’nyaa kaala ó kaala ni wè baa muɔ fungo nī gèʔ á muɔ ni ’kpíʔile wè, kire yē kapiile wī.
15We- ŋɔrifunfɔlilɔ kpàri bèle we cò
1Ki ’nyaa weli bálì bīɛlɛ we ’ŋɔri taa tɛ́ngɛlɛ nī lè, weri bìli kpàrí bèle de cògí bìli ŋɔri ti ’cɛ́ri dè; we fǎri ki caa gìi ki ’weli dɛ́ni gèʔ. 2Ki ’yɛli we mìɛni nigbe nigbe bèle, weri kacɛ̀ngɛ caa we siɛnnyɛninɛ mɛ́ bèle, gìi ki bé tí peri liʔi tɛ́ngɛlɛ nī lè. 3Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kirisi wiì puu nɛ wi nyɛ́ni kaala caaʔ. Fúɔ macɛn gìi Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu dè, ti ’jo: Bìli pe muɔ teri bèle, pe tiʔɛligɛlɛ kiyē nɛ nɔ̀gí mi nɛ̄15.3 Ŋún 69.10 tire ti ’juu náʔa..
4Ki ’nyaa gìi mìɛni ki ’sɛbɛ nɛ̀ yaʔa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, ki ’sɛbɛ weli tɛnmɛnɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ wī, gìi ki bé tí kpàricogo gáà Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ tiī nɛ kanʔa we mɛ́ bèle níɛ we yɛri wè, we- gbɛ̀ sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ taa. 5Kulocɛliɛ kpàricogo gè, nɛ́ bɛ̀ wiī nɛ nyu nɛ we yɛrigi wè, ye- ki yaʔa yeri nyu yeri lúru yìye mɛ́ nɛ̀ yɛli nɛ́ Zezi Kirisi kɛnmɛ ní bè. 6Gìi ki bé tí yeli funyɔ yi ’pínɛ yè, siɛnrɛ ti- puu ye mɛ́ nuro, yeri Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè, wire ŋáà wī weli Kàfɔli Zezi Kirisi wi Tuu wè.
Kataanna Siɛnrɛ tiī siɛnnɛ pe mìɛni wori wī
7Kɛnmɛ bíì nɛ̄ Kirisi wi ’fɔ̀li yeli nɛ̄ wè, yeli mìɛni bèle ye- yìye cò cɛ̀ngɛ kire felige, gìi ki bé tí kpuʔɔrɔ ti- taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄. 8Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, m’bé gbɛ̀ ki juu bé jo Kirisi wi ’wìi kpíʔile baakuɔwɔ kɛnɛkɛnɛfɔlilɔ15.8 A ki ’juu nɛ́ jo ’kɛnɛkɛnɛfɔlilɔbèle, Zuufulo peli pe pun. mɛ́ bèle bè ki tìɛ Kulocɛliɛ kányiʔɛ ki- cɛ́n, dí wi nyafɛnidɛ ti sìɛrɛ ti sí fori bà wi cé nyuɔ fɛ̀ni weli tuuliɛyɛ mɛ́ yè. 9A kire ki ’kɛn kùlogolo kálì siɛnnɛ pe Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè wi nyinidaara tire kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa gī baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè; ti ’jo:
Kire kɛnmɛ nɛ̄ m’béri muɔ gbùʔɔrɔ́ kùlogolo kálì wuulo sunʔɔmɔ nī bè,
m’béri ŋú de muɔ míʔɛ tòbiló gè15.9 Ŋún 18.50 tire ti ’juu náʔa..
10A ti ń’nɛ̀ jo:
Kùlogolo kálì siɛnnɛ,
yeri fundaanra kpínʔini
nɛ́ Kàfɔli wi siɛnnɛ ní bèle15.10 Fàn 32.43 tire ti ’juu náʔa. !
11A wi ń’nɛ̀ jo:
Kùlogolo kálì siɛnnɛ,
yeri Kàfɔli gbùʔɔrɔ́ wè !
Yeli ye mìɛni bèle,
duniya siɛnfeliye yè,
yeri wi tòbiló15.11 Ŋún 117.1 tire ti ’juu náʔa. !
12A Ezayi wi ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo:
Siɛn wáà bága pa yiri
Yese siimɛ wuulo nī bèle,
ki siɛn wi béri fànʔa kpúɔn
kùlogolo nɛ̄ gèle.
Duniya siɛnnɛ pe bé
pe sɔ̀ngirɔ taʔa dè wi nɛ̄15.12 Eza 11.10 tire ti ’juu náʔa..
13Kulocɛliɛ ŋáà wī sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gè, wi- yeli funyɔ nyì yè fundaanra nɛ̄, nɛ́ yanyige ní tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè. Gìi ki bé tí kàa de taʔala de waa yeli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ nɛ̄ gè Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ gè.
Pɔli baara kúɔgɛnnɛ lè
14Mi siinyɛninɛ, gìi ki ’yeli kɛnmɛ kúɔ bè, mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ sɔ̀ngijɛnrɛ yē yeli nī nɛ̀ yeli funyɔ nyì yè. Nɛ̀ pínɛ yeli ’ki cɛ́n nɛ̀ láʔa gìi ki ’yɛli siɛn de kpínʔini gè. Ki fànʔa yē yeli mɛ́ yeli gbɛ̀ jáa de nyu de yìye yɛrigi ye mìɛni nigbe nigbe bèle.
15Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi cé ki sɛbɛ nɛ̀ tórigo yeli mɛ́, nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ bè yeli sɔ̀ngirɔ tìrige dè ki tiɛlɛ náà nɛ̄ lè. Mi ’kire kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ kpuʔɔrɔ dáà Kulocɛliɛ wi ’taʔa mi nɛ̄ dè, 16bà wi ’mi kpíʔile Zezi Kirisi wi baakuɔwɔ wè kùlogolo kálì wuulo sunʔɔmɔ nī bè wè. Mi yē Kataanna Siɛnrɛ ti baakuɔwɔ nɛ̀ kò majo mi yē nɛ kakuɔrɔ kúu kùlogolo kálì siɛnnɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè pe wàli bè tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ gè. 17Kire nɛ̄, bɛ̀ mi yē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè, m’bé gbɛ̀ri nàgbuʔɔrɔ kpínʔini Kulocɛliɛ baara ti wori nɛ̄ dè. 18Kiì kún mi nīʔ mi de yakaa kiiyɛ nyu, nɛ̀ yiri gìi m’bé gbɛ̀ kpíʔile Kirisi wire fànʔa nɛ̄ gè, bè kùlogolo kálì siɛnnɛ kɛn bèle peri lúru Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, Kire ’kpíʔile nɛ́ mi siɛnjuuro ní dè, nɛ́ mi kakpiʔiligele ní gèle. 19Mi ’mi kele kúɔ gèle nɛ́ fìɛlɛ ní, nɛ́ kakpoliyo ní, nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ni fànʔa ní gè. Bà ki ’kpíʔile á mi sɛ́nì Kirisi Kataanna Siɛnrɛ baara kúɔ dè nɛ̀ láʔa tiɛrɛ ti mìɛni nī Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì màʔa nɛ̀ yiri Iliiri tiʔɛ nī gè. 20Ki sí nyaa mi cé nìɛ ŋàʔana bè ki kpíʔile Kataanna Siɛnrɛ ti sa jáari tiʔɛ gíì nī Kirisi míʔɛ kiì cé fìɛ yeri nɛ̀ nyaa gèʔ, kire ga puu mi fǎga ní sari faanri baa wàa ’saʔa kɛ́n nɛ̀ kúɔ wèʔ.
21Ki ’nyaa, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ki ’sɛbɛ baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, ti ’jo:
Bìli nɛ̄ wi wori tiì cé
jáari nɛ̀ nɔ̀ bèle,
pe bága wi nyaa,
nɛ̀ pínɛ bìli piyè cé
wi wori lúʔu dèʔ,
pe bé ti lúʔu15.21 Eza 52.15 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
Pɔli nɛ caa bè kɛ́ Wurɔmi kùlo mɛ́
22Kire ki cé mi kɛn tɔliyɔ sáa miì gbɛ̀nɛ jáa nɛ̀ kɛ́ baa yeli tiʔɛ nī gèʔ. 23Bɛ̀ sí ki yē ŋɔ̀ wè, yafiɛn ní wè tíin mi mɛ́ bè kpíʔile baa ki tɛ́nimɛ nī bèʔ. Ki ’yiʔɛlɛ nyuɔ kúɔ, ki láa yē mi nɛ̄ bè kɛ́ baa yeli tiʔɛ nī gè. 24A mi kɛ́ni waa Ɛsipanyi kùlo nī lè, m’bé tóri baa yeli mɛ́. Mi ’tɔ̀ni nɛ ki caa bè yeli nyaa a mi kɛ́ni tòrí wè, dí yeli sí mi kɛn nɛ́ yeli kɔliyɛrɛ táà ní mi de waa; ki- taa buu mi sa yeli nyaa lɛ̀lɛ cɛ̀ri bè yeli láa kúɔ.
25Bɛ̀ sí ki yē ŋɔ̀ wè, mi nɛ waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ bè sa baara tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle. 26Ki ’nyaa Maseduwani tɛ́ngɛfɔlilɔ bèle nɛ́ Akayi wuulo ní bèle, pe ’ki nyaa ki ’yɛli peli- pe kɔliyɛrɛ táà pínɛ bè ti tórigo Zerizalɛmi tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle bàli bīɛlɛ fuunmɔfɔlilɔ bèle. 27Peli tíimɛ pe ’ki yɛ̀gɛ pe funyɔ nī yè. Pe wokuɔrɔ ti ’tɔ̀ni nɛ̀ puu; ki ’nyaa gìi Zuufulo tɛ́ngɛfɔlilɔ pe cé taa Kulocɛliɛ mɛ́ wè Pìle kɔli mɛ́ gè, pe cé ti liɛlɛ nɛ́ kùlogolo kálì wuulo tɛ́ngɛfɔlilɔ ní bèle. Kire nɛ̄ ki ’yɛli kùlogolo kálì wuulo pe- pe sáʔa nɛ́ pe kɔliyɛrɛ ní dè bè pínɛ. 28A mi kɛ́nì ki kpuʔɔrɔ dáà kɛn dè, m’bé tóri baa yeli mɛ́ béri waa Ɛsipanyi kùlo mɛ́ lè. 29Mi sí nyɛ́nì tɛ́ngɛ ki nɛ̄ a mi kɛ́ni waa baa yeli tiʔɛ nī gè, Kirisi wi diba wi bé puu mi nɛ̄ kpuʔɔ.
30Mi sí nɛ yeli fiɛn wī, mi siinyɛninɛ, weli Kàfɔli Zezi Kirisi wire kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ dɛ́nigɛ gáà Kulocɛliɛ Pìle ni sî nyɔ́gɔ siɛn fungo nī gè, ye- wúɔ nɛ́ mi ní cáanra dáà mi nɛ cáanri dè, yeri Kulocɛliɛ náari wè mi mɛ́. 31Gìi ki bé tí mi suɔ Zude sìndɛngɛlɛ pe kiyɛ nī yè, dí tɛ́ngɛfɔlilɔ pe sí sa fɔ̀li mi baara nɛ̄ dè Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè. 32A kire ’kpíʔile gè, m’bé sa yiri baa yeli tiʔɛ nī gè nɛ́ fundaanra ní, nɛ̀ pínɛ a kiī Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala lè, m’bé ŋɔ́ bè taa baa nɛ́ yeli ní. 33Kulocɛliɛ ŋáà wī yanyige kɛnfɔli wè, wi- kò nɛ́ ye mìɛni ní. Ki- taa ki puu bɛ̀.
16Pɔli wi ’tɛ́ngɛfɔlilɔ síɛri bèle
1Mi nɛ we siinyɛjuɔ Febe wi míɛtanʔa yeri; wiī nɛ kele cuɔnri Sankire kàʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli wuulo sunʔɔmɔ nī bè. 2Ye- wi cò nɛ́ Kàfɔli wi sɔ̀ngirɔ ní majo mɛni pe sî Kulocɛliɛ siɛn cò nɛ̀ síɛ wè. A wi màakuu yē kaala ó kaala nɛ̄ ye- ki kpíʔile wi mɛ́, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, wire tíimɛ wè, wi nyɛ́nì pàli nìʔɛnɛ sáʔa, nɛ̀ mi tíimɛ pínɛ.
3Ye- Pirisika16.3 Míɛnugo kire gī nɛ́ Pirisiili ní wè; pàli nyɛ́ni ki sɛbɛ bɛ̀ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè. síɛri baa -mi kɛn wire nɛ́ Akiila, mi baakuɔnyɛninɛ bīɛlɛ Zezi Kirisi nī wè. 4Pe ’pe sìi pári wè gìi ki bé tí mi taa bè suɔ. Mi nigbe bɛ̀ʔ mi nyɛ́ni pe kacɛ̀ngɛ wori nyu dèʔ, bìli bīɛlɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo nī gèle kùlogolo kálì wuulo bèle, peli míɛni piyē nɛ ki nyu nɛ pínɛ. 5Tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli náà ni nyɛ́ni gbúʔuro baa pe saʔa nī gè ye- pe síɛri. Ye- Epanɛti síɛri ye pínɛ mi nàgori kpuɔwɔ wè; wire wi ’puu Kirisi tɛ́ngɛfɔpeliwe wè Azii tɛ́nimɛ nī bè. 6Ye- Maari síɛri ye pínɛ, wi ’baara kúɔ yeli mɛ́ kpuʔɔ. 7Ye- Anduronikusi síɛri wire nɛ́ Zuniya, peli nɛ́ mi ní wiyē kùnunɔ wuulo, nɛ̀ pínɛ we ’wúɔ nɛ̀ kasuu kúɔ wè. Pe ’míʔɛ taa Zezi tundunminɔ pe sunʔɔmɔ nī bè, nɛ̀ pínɛ pe ’tɛ́ngɛ Kirisi nɛ̄ wè mi yiʔɛ nɛ̄.
8Ye- Anpiliyasi síɛri wè mi nàgori wè; wiyē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ Kàfɔli nī. 9Ye- Urubɛni síɛri wè, we baakuɔnyɛni wè Kirisi nī wè, wire nɛ́ Sitakusi mi nàgori wè. 10Ye- Apɛlɛsi síɛri; wi ’yéri nɛ̀ tɛ́ngɛlɛ fùrɔgɔ sige gè Kirisi nī wè. Ye- Arisitobuli kpáa wuulo síɛri bèle. 11Ye- mi siinyɛni Erodiyɔn síɛri wè. Ye- Narisisi kpáa wuulo síɛri bèle, peli bálì pe ’tɛ́ngɛ Kàfɔli nɛ̄ wè. 12Ye- Tirifɛni síɛri wire nɛ́ Tirifozi, peli bálì pe nyɛ́ni baara Kàfɔli mɛ́ wè. Ye- Pɛrisidi síɛri wè mi nàgori wè, wi ’baara kúɔ kpuʔɔ Kàfɔli mɛ́ wè. 13Ye- Wurufusi síɛri wè, ŋàa Kàfɔli wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè, nɛ́ wi yàa ní wè; wiī mi yàa nɛ̀ pínɛ wè. 14Ye- Asɛnkiritɔsi síɛri, ye- Filegɔni síɛri, ye- Ɛrimɛsi síɛri, ye- Paturobasi síɛri, ye- Ɛrimasi síɛri. Ye- we siinyɛninɛ síɛri bèle bàli bīɛlɛ baa nɛ́ pe ní bèle. 15Ye- Filologɔsi síɛri wè nɛ́ Zulii ní wè, nɛ́ Nɛrusi nɛ́ wi siinyɛjuɔ ní wè, nɛ́ Wolɛnpi nɛ́ tɛ́ngɛfɔlilɔ pe mìɛni ní bèle bàli bīɛlɛ baa nɛ́ pe ní bèle.
16Ye- yìye síɛri ye yìye fàa ye mígi nɛ́ siinyɛnigɛ funyɔ ní. Tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo gálì gīɛlɛ náʔa gèle Kirisi wuulo bèle pe mìɛni nɛ yeli síɛri.
Siɛnsɛnrɛ dè
17Mi siinyɛninɛ, mi nɛ yeli fiɛn wī, bìli pe nyɛ́ni kàsii nyɔ́gi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ pe láʔala pìye nɛ̄ bèle, níɛ pe fáanni nɛ láʔala tɛnmɛnɛ náà nɛ̄ yeli ’cɛ́n lè, yeri yìye ciʔige ki siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Ye- cɛ ye yìye yige pe nī. 18Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki siɛnnɛ bálì felile bèle, we Kàfɔli Kirisi wire mɛ́ bɛ̀ʔ pe nyɛ́ni baaraʔ, ki ’nyaa pe tíimɛ liyɛ yire mɛ́ pe baara nɛ kanʔa. Nɛ̀ pínɛ bà pe ’pe nyigele yiʔɛ gèle macɛn wè, pe nìɛ siɛnnɛ fáanni bèle nɛ́ pe kpìlikpili siɛnjuuro ní dè bìli piyè kàa cɛ́n nɛ̀ yige kàa nī wèʔ. 19Nɛ̀ sí ki taa yeli bèle, bɛ̀ yeli yē ngbóluʔulofɔlilɔ bèle, pe mìɛni nyɛ́nì kire cɛ́n, a mi sí nɛ fundaanra kpínʔini yeli wori nɛ̄ dè. Mi nɛ ki caa ye- puu sícilile ye kaala yiʔɛ cɛ́n kacɛ̀ngbiʔilige nɛ̄ gè, yé sí puu funyɔ ní yè fìiye ye- kapiʔi yaʔa gè. 20Ki ’nyaa náʔanɛ cɛ̀ri sìʔɛrɛ, Kulocɛliɛ wè, yanyige kàfɔli wè, wi bé Setɛni tánʔana wè bè muʔɔrɔ yeli tɔliyɔ láara yè. We Kàfɔli Zezi wi- wi kpuʔɔrɔ taʔa dè ye nɛ̄ !
21Mi baakuɔnyɛni Timote wè, nɛ́ mi kùnunɔ wuulo ní bèle, Lusiyɔsi nɛ́ Zasɔni, nɛ́ Sosipatɛri ní wè, piyē nɛ yeli síɛri.
22Mi, Tɛritiyɔsi wè, mi mi ’sɛbɛ ŋáà sɛbɛ wè, mi nɛ yeli síɛri we Kàfɔli wi míʔɛ nɛ̄ gè.
23Gayusi wiī nɛ yeli síɛri, wire tiʔɛ nī mi nɛ sùɔ́n, nɛ̀ pínɛ wire tiʔɛ nī tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli ni mìɛni nii nɛ gbúʔuro. Eratusi míɛni wè, kàʔa walicowo wè, nɛ́ Karitɔsi ní wè we siinyɛni wè, piyē nɛ yeli síɛri.
24[We Kàfɔli Zezi wi- wi kpuʔɔrɔ taʔa dè ye nɛ̄. Ki- taa ki puu bɛ̀.]
Kpuʔɔrɔ ti ’yɛli Kulocɛliɛ nɛ̄
25Kpuʔɔrɔ ti ’yɛli Kulocɛliɛ nigbe nɛ̄, wire ŋáà mɛ́ fànʔa ki yē bè gbɛ̀ ŋɔri nyɔ́gɔ yeli nī tɛ́ngɛlɛ koligo nī gè. Kire Kataanna Siɛnrɛ tire mi nɛ jáari níɛ Zezi Kirisi wori nyu dè. Tiī nɛ Kulocɛliɛ wi kalarilɛ tìí lè, nàa ni tíi nɛ̀ puu baa faʔa faʔa gè. 26Nɛ̀ sí ki taa pàngɛ gè, Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe siɛnsɛbɛrɛ tire fànʔa nɛ̄ gè, ki kalarilɛ ni ’yiri kpànʔanɛ wálilɛ. Kulocɛliɛ wè, bɛ̀ wiī láʔala fùn wè, a wi ’tí a kùlogolo siɛnfeliye yi mìɛni yi ’wi nyɛ́ni kaala cɛ́n lè, gìi ki bé tí pe- tɛ́ngɛ wire nɛ̄, pé sí de lúru wi nɛ̄. 27Kulocɛliɛ nigbe ŋáà wī síciliwe wè, kpuʔɔrɔ ti ’yɛli wi nɛ̄ lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī Zezi Kirisi fànʔa nɛ̄ gè. Ki- taa ki puu bɛ̀.