Filipiyé

Sɛbɛ ŋáà Pɔli ’tórigo Filipiyé mɛ́ bèle

Filipiyé

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Girɛki kùlo nī lè, kàʔa pélige gíì nī Zezi tundunwɔ Pɔli wi cé sɛ́nì Kataanna Siɛnrɛ jáari dè, pe ’puu nɛ ki ye Filipi. Wurɔmiyé kùlo tɛ́nimɛ páà nī ki ’puu. Pɔli wi kárilɛ siinwoli lire nɛ̄ wi cé tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli tɛ́ngɛ lè baa ki kàʔa nī gè (wéli baa Kakpi 16.12-40). Yiʔɛlɛ kálì kɛ́nì tóri kire kàduʔumɛ gè, nɛ̀ ki yaʔa Pɔli ní wè kasuu nī, a wi ’siɛnrɛ sɛbɛ nɛ̀ tórigo tɛ́ngɛfɔlilɔ bílì bīɛlɛ baa Filipi kàʔa mɛ́ gè. Pe kpuɔmɔ sì cé puu Zuufuloʔ. Ki láa ’puu wi nɛ̄ bè pe síɛri pe wali kɛn wori nɛ̄ dè, ŋàa ní pe cé Epafurodiiti tun wè a wi sɛ́nì kɛn wire Pɔli mɛ́ wè. Wi ’puu nɛ ki caa nɛ pínɛ bè juu bè ŋɔri nyɔ́gɔ pe nī, pe- Zezi koligo cò gè kpuʔɔ, pe- bìɛ, pé sí de pìye cɛ́rigi bɛ̀ piyē Zezi Kirisi wuulo bèle.

Kire kàduʔumɛ a wi ’kúɔ nɛ́ ki juu pe mɛ́ pe- ki cɛ́n gìi gī baa wire nɛ̄ gè. Wi cé ki cɛ́n gìi ki cî ga wire taa gè, kiì ’puu cɛ̀ngɛʔ, nɛ̀ sí ki taa wi cé wi sɔ̀ngirɔ ti mìɛni taʔa Zezi Kirisi nɛ̄ wè (wéli baa 1.27–2.18). Epafurodiiti nɛ́ Timote, peli pe ’puu nɛ Pɔli wori nyu dè nɛ tórigi Filipi kàʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli wuulo mɛ́ bèle, níɛ pe wori tórigi dè míɛni Pɔli mɛ́ wè (wéli baa 2.19-30).

Nɛ̀ pínɛ wi cé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ wi tɛ́ngɛfɔnyɛninɛ mɛ́ bèle, peri pìye kɔrisii bìli nɛ̄ pe wè nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ Kataanna Siɛnrɛ ti kányiʔɛ ní gèʔ. Nɛ́ sí Filipi kàʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ yɛ bèle peri wire tánʔagɛnmɛ wéli bè tɛ́ngɛlɛ koligo nī gè. Pé sí yiʔɛ sìɛn pe- puu Zezi kɛnmɛ tíɛlɛ bè. Kire wiyē nɛ cìrá (wéli baa 3).

Sɛbɛ wi kúɔmɔ mɛ́ bè, a wi ’juu nɛ̀ lèbaanna nyɔ́gɔ pe nī, nɛ́ sí pe síɛri.

Filipiyé sɛbɛ ŋáà wè, pàli ’jo fundaanra sɛbɛ. Ki ’nyaa Pɔli wi ’fundaanra wori juu dè tɔliyɔ nìʔɛyɛ baa wi siɛnrɛ nī dè.

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Síɛrilɛ (1.1-2)

Pɔli wi ’Kulocɛliɛ náari wè tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle (1.3-11)

Kirisi wire wī sìi wè (1.12-26)

Ye- funyɔ pínɛ yè tɛ́ngɛlɛ cáanra nī dè (1.27-30)

Kirisi wi ’wìi cɛ́rigɛ nɛ̀ sí ki taa wiī larigbuʔɔ nī (2.1-11)

Tɛ́ngɛfɔlilɔ peri càanná bɛ̀ kpìɛnmɛ tíɛlɛ duniya nī wè (2.12-18)

Timote nɛ́ Epafurodiiti ní wè pe baara dè (2.19-30)

Bè puu sínwɛ wè, kire gī ma mìɛ taʔa Kirisi nɛ̄ (3.1-11)

Tɛ́ngɛlɛ kàsɛnigɛ gè bè sa nɔ̀ ki láʔala nɛ̄ lè (3.12-21)

Pɔli wi ’wi funnyige siɛnrɛ juu dè Filipi kàʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle (4.1-9)

Pɔli wi ’Filipi kàʔa wuulo síɛri bèle (4.10-20)

Síɛrilɛ sɛnnɛ lè (4.21-23)

Síɛrilɛ

¹Mi Pɔli wè nɛ́ Timote ní wè, Zezi Kirisi sùkulolo bèle1.1 Timote wi ’puu Pɔli baakuɔnyɛni nɛ̀ ki líɛ lɛ̀lɛ níì nī tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli náà ni ’puu baa Filipi kàʔa mɛ́ gè ni cé séli lè. Wéli baa Kakpi 16., weli nɛ Kulocɛliɛ wuulo pe mìɛni síɛri bàli bīɛlɛ pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè baa Filipi kàʔa mɛ́ gè, peli nɛ́ tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli yiɛgininɛ ní bèle, nɛ̀ fàri tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli baakuɔlɔ bèle. ²Weli Tuu Kulocɛliɛ wè nɛ́ Kàfɔli Zezi Kirisi ní wè, pe- kpuʔɔrɔ nɛ́ yanyige kɛn yeli mɛ́.

Pɔli wi ’Kulocɛliɛ náari wè tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle

³A mi gbɛ́nɛ̀ sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ́ yeli ní lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ wè, mi nìɛ mi Kulocɛliɛ síɛri wè. ⁴Lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ, a mi gbɛ́nɛ náari yeli ye mìɛni kɛnmɛ nɛ̄ bè, ki nɛ̂ puu mi mɛ́ fundaanra, ⁵yeli pínɛnyɛnigɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè Kataanna Siɛnrɛ ti jáarigɛ nɛ̄ gè, nɛ̀ ki líɛ cɛnbelige nɛ̄ gè nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ ŋɔ̀ wè. ⁶Mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ nɛ̀ ki cɛ́n Kulocɛliɛ ŋáà wi ’kacɛ̀nnɛ náà séli lè nɛ ni kpínʔini nɛ́ yeli ní bèle, wi bé ni kúɔ bè sa láʔa fúɔ Zezi Kirisi cɛngɛ nɛ̄ gè.

⁷Sɔ̀ngirɔ dáà dī mi nī yeli ye mìɛni kɔli mɛ́ gè bɛ̀ ki ’yɛli bè puu. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli woli niī mi nàzɔn nɛ̄ wè, nɛ́ ki cɛ́n yeli ye mìɛni liɛlɛ yē baa kpuʔɔrɔ dáà mi ’taa Kulocɛliɛ mɛ́ wè gìi ki ’mi kasuulere kúɔ dè nɛ́ a mi gbɛ́nɛ nyu nɛ kanʔa Kataanna Siɛnrɛ mɛ́ dè nɛ ti nyu nɛ láʔala wè. ⁸Kulocɛliɛ wire wi ’ki cɛ́n nɛ́ mi ní, yeli ye mìɛni woli niī mi fungo nī gè kpuʔɔ gìi ki ’Zezi Kirisi dɛ́nigɛ wuʔu kúɔ gè.

⁹Mi náarigɛ kire sí gī gàa gè: yeli dɛ́nigɛ ki- puu kàa de taʔala de waa ki nɛ̄ súuri kacɛ́nnɛ nī lè nɛ́ laaduumɔ sɔ̀ngirɔ ní dè. ¹⁰Ye- ki cɛ́n gìi ki ’nyuɔ nɛ̀ yɛli gè. Kire ki bé tí ye- puu cìilile, dìgire fùn Kirisi cɛngɛ gè. ¹¹Bɛ̀ yeli bé nyì sínmɛ kakpiʔiligele nɛ̄ gèle Zezi Kirisi wire fànʔa nɛ̄ gè, bèri kpuʔɔrɔ tari Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, wi míʔɛ ki sí de gbùʔɔrɔ́.

Kirisi wire wī sìi wè

¹²Mi siinyɛninɛ, mi nɛ ki caa ye- ki cɛ́n gìi ki ’mi taa gè, kire ki mìɛni nyɛ́nì kpíʔile nɛ̀ Kataanna Siɛnrɛ kɛn dè a ti ’kɛ́ yiʔɛ mɛ́ wī. ¹³Fúɔ a kire ’ki kɛn náʔa kumadan nàkpanʔa nī gè nɛ́ siɛnnɛ sɛnminɛ ní bèle, a pe mìɛni ’ki cɛ́n dí Kirisi wire kɛnmɛ nɛ̄ pe ’mi le náʔa kasuu nī wè. ¹⁴Nɛ̀ pínɛ we siinyɛninɛ pálì nìʔɛnɛ Kàfɔli wi koligo wuulo bèle, bà peli ’mi nyaa kasuu nī wè, a ki ’nàzorido nyɔ́gɔ pe nī kpuʔɔ pe Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè.

¹⁵Nɛ̀ sí ki taa pàli ’tɔ̀ni nɛ Kirisi Kataanna Siɛnrɛ jáari dè yejaʔa nɛ́ kàsii sɔ̀ngirɔ ní, pàli sí nɛ ti jáari nɛ́ sɔ̀ngijɛnrɛ ní. ¹⁶Peli bálì bèle, piyē nɛ ki kpínʔini nɛ́ wìyedɛnigɛ ní, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pe ’ki cɛ́n mi yē náʔa gè bèri Kataanna Siɛnrɛ ti kányiʔɛ nyu gè dè tìí siɛnnɛ nɛ̄ bèle. ¹⁷Bìli pe nyɛ́ni Kirisi wori nyu dè nɛ́ yejaʔa sɔ̀ngirɔ ní dè, peli sɔ̀ngirɔ ti wè cɛ̀nrɛʔ, peli nɛ ki caa bè kàa fàri mi fùrɔgɔ nɛ̄ gè wī, bà mi yē náʔa kasuu nī wè.

¹⁸Kire bé sí gáa cúʔɔ ? A ki nɛ́ cɛ yē sɔ̀ngibiire ní pe ki kpínʔini yo, á kire ’laa kányiʔɛ ní pe ki kpínʔini yo, gìi mi ’cɛ́n gè, Kirisi Kataanna wori tiī nɛ jáari, tire ní mi nɛ mi fundaanra kpínʔini dè. M’bé ní cɛ yiʔɛ le de fundaanra kpínʔini wī. ¹⁹Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mi ’ki cɛ́n kire gáà ki mìɛni kiī nɛ waa mi suɔdiʔɛ nī wī, yeli náarigɛ fànʔa nɛ̄ gè nɛ́ bɛ̀ Zezi Kirisi Pìle lire nɛ mi sári wè.

²⁰Nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi ní mi nɛ siri gè, nɛ́ mi sɔ̀ngirɔ ti taʔadiʔɛ ní gè, fìɛrɛ sì je ga tɔ́n mi nɛ̄ʔ mi de nyùgo kùrú de niiʔ. Bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè m’béri Kirisi gbùʔɔrɔ́ wè mi sìi nī wè fíɛrɛ fùn, majo bɛ̀ mi kíni nɛ ki kpínʔini súuri gè, a mi yē sìi nɛ̄ yo, ale ki nɛ́ cɛ́nì nyaa mi ’yɛli bè kùu yo. ²¹Ki ’nyaa mi sìi wi nyùgo ki mìɛni kire gī Kirisi wè; kùu wire wè, yataʔa gī. ²²Nɛ̀ sí ki taa a ki yē bè puu sìi nɛ̄ wè m’bé gbɛ̀ de kaala kúu ni- puu nɛ́ pìle ní wè, mi sì ń’nɛ̀ ki cɛ́n gìi mi ’yɛli bè nyíɛnɛ gɔ̀n gèʔ. ²³Katiɛyɛ siin yi nyɛ́nì mi píle: ki láa yē mi nɛ̄ bè kɛ́ bè sa puu nɛ́ Kirisi ní wè, kire ki ’pɔ́ri nɛ̀ fáala ti mìɛni nɛ̄ dè; ²⁴nɛ̀ sí ki taa yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè, ki ’pɔ́ri mi- kò bile sìi nɛ̄. ²⁵Kire gè, mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ káaliyɛ wè ti nīʔ, m’bé kò bile bè puu nɛ́ yeli ye mìɛni ní bèle, gìi ki bé tí yeri waa yiʔɛmɛ tɛ́ngɛlɛ nī lè ye fundaanra taa. ²⁶A kire ’kpíʔile gè, yeli bé gbɛ̀ de nàgbuʔɔrɔ kpínʔini mi kɛnmɛ nɛ̄ bè pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ gè nɛ́ Zezi Kirisi ní wè, a mi kɛ́nì koli nɛ̀ kɛ́ baa yeli tiʔɛ nī gè.

Ye- funyɔ pínɛ yè tɛ́ngɛlɛ cáanra nī dè

²⁷Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri yeli sìi tári wè yeri yɛligi nɛ́ KirisiKataanna Siɛnrɛ ní dè, gìi ki bé tí a mi kɛ́nì kɛ́ bè sa nyaa yeli nɛ̄ bèle, á kire ’laa a mi nɛ́ cɛ wè baa yo, mi de yeli wori lúru dè, ki- nyaa yeli ’gbɛ̀nmɛ le nɛ̀ yeli sɔ̀ngirɔ pínɛ dè nɛ cáanri Kataanna Siɛnrɛ ti wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ fungo ní gè nigbe, Kataanna Siɛnrɛ dáà nɛ̄ tɛ́ngɛlɛ ni yē lè. ²⁸Ye fǎga tí bé ki yaʔa bìli pe túngu nɛ́ yeli ní bèle, pe- céri kpúu yeli nɛ̄ púloʔ. Yeli lèbaanna lire nɛ ki tìí piyē nɛ waa cúʔɔgɔli mɛ́ wī, yeli bèle, yeli nɛ waa suɔgɔli mɛ́ wī; Kulocɛliɛ mɛ́ kire ’yɛ̀. ²⁹Ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi ’kire kpuʔɔrɔ taʔa dè yeli nɛ̄ Kirisi wire kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire sì sí jo ye- tɛ́ngɛ wi nɛ̄ yákuɔ wī díɛʔ ! Yeli bèri wuʔɔ de pínɛ wi kɛnmɛ nɛ̄ bè wī. ³⁰Kire cáanra tire yeli ’mi nyaa mi nɛ cáanri dè, níɛ tíin nɛ ki lúru dí mi nɛ ki cáanra cáanri dè nɛ tíin wè1.30 Wuʔɔgɔ gáà Pɔli wi ’taa lɛ̀lɛ níì nī wi yé je Filipi kàʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli tɛ́ngɛ lè, kire wi pun. Wéli baa Kakpi 16.19-24..

Kirisi wi ’wìi cɛ́rigɛ nɛ̀ sí ki taa wiī larigbuʔɔ nī

¹A ki sí yē bɛ̀ yeli yē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Kirisi ní wè, kiī nɛ lèbaanna nyɔ́gi yeli nī wè, nɛ̀ pínɛ a ki yē wìyedɛnigɛ ki ’yeli funyɔ nyígi yè, a ki yē pínɛnyɛnigɛ yē yeli nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle sunʔɔmɔ ní bè, a ki yē siɛnnɛ nìge yē yeli nī yeli nɛ nyinimɛ tari wè, ²ye- tí mi fungo ki- nyì fundaanra nɛ̄, bɛ̀ yeli ’bìɛ wè. Dɛ́nigɛ ki- puu ye mɛ́ nugo, funyɔ yi- puu ye mɛ́ nuyɔ, ye- yeli sɔ̀ngirɔ pínɛ dè. ³Ye fǎga de yafiɛn kpínʔini nɛ́ yejaʔa sɔ̀ngirɔ níʔ, bé nɛ́ cɛ ga jo bè míʔɛ caa tɔ̀ni fùnʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri yìye cɛ́rigi; siɛn wi de bìli tɔ́ri bèle pe ’tóri wire nɛ̄. ⁴Siɛn fǎga de wìi nigbe nyuɔmɔ caaʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, siɛn wi de sɔ̀ngí de pínɛ nɛ́ bìli ní bèle. ⁵Ye- kire sɔ̀ngirɔ tire yaʔa ti- puu yeli nī, majo mɛni ti ’puu Zezi Kirisi nī wè.

⁶Wire ŋáà wī felinugo nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè,

wiì ki tɔ́ri kaalaʔ nɛ ki píle bɛ̀ wire yē nuwɔ nɛ́ Kulocɛliɛ ní wèʔ.

⁷Wi cɛ́nì màama kúɔ nɛ̀ sùkulowo kɛnmɛ líɛ,

nɛ̀ wìi kpíʔile nuwɔ nɛ́ siɛnnɛ ní bèle,

nɛ̀ kò siɛn, kɛnmɛ pi mìɛni felige nɛ̄.

⁸Wi ’wìi cɛ́rigɛ nɛ̀ yéri nɛ̀ lúʔu Kulocɛliɛ mɛ́,

nɛ̀ kò ngbóluʔulofɔli fúɔ nɛ̀ pɛ́nì kùu taa baa ki nī,

tiiparigɛ kùu wè.

⁹Kire nɛ̄ a Kulocɛliɛ wi sí wi kpúʔɔ feliye yi mìɛni,

nɛ̀ míʔɛ kɛn wi mɛ́, míʔɛ gáà ki ’tóri míɛyɛ yi mìɛni nɛ̄ yè,

¹⁰gìi ki bé tí Zezi míʔɛ nɛ̄ gè,

yɛgɛ ó yɛgɛ gáà gī baa nyìʔɛnɛ laamɛ nī bè,

nɛ́ gàa gī dàala nɛ̄ lè, nɛ́ gàa gī dàala táanmɛ gè,

ti- káguro cáan tiri wi gbùʔɔrɔ́.

¹¹Nɛ̀ pínɛ, siɛn ó siɛn wi- ki juu wi nyuɔ nī gè,

wi- jo Zezi Kirisi wire wī Kàfɔli wè,

wi- kpuʔɔrɔ taʔa weli Tuu Kulocɛliɛ nɛ̄ wè2.11 Siɛnrɛ dáà dè, koliyo 11-12 tiʔɛ nī gè, tɛ́ngɛfɔlilɔ nyasiɛnrɛ táà dī faʔa faʔa wuulo wori táà..

Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe- puu kpìɛnmɛ duniya nī wè

¹²Kire nɛ̄, nɛ siinyɛninɛ yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, bɛ̀ yeli yē ngbóluʔulofɔlilɔ súuri wè, kiì sí nyaa a mi gbɛ̀nɛ yē baa wè kire lɛ̀lɛ yákuɔ nī wèʔ, píra ŋáà nī wè, ye cɛri ki kpínʔini kpuʔɔ de tòrí bà mi wè baa wèʔ. Yeri baara yeri suɔlɔ wuʔu tìí gè nɛ́ fíɛrɛ ní, yeri fún de yàʔará. ¹³Ki ’nyaa kaala níì ni ’Kulocɛliɛ dɛ́ni wè, wire wi nɛ̂ ni kpíʔile láa nyɔ́gɔ gè yeli nī, níɛ̀ ni kpíʔile larigɛ kɛn gè yeli mɛ́.

¹⁴Yeri ki mìɛni kúu ye fǎri kúnʔɔriʔ, á kire ’laa bèri nyu de kìíʔ, ¹⁵gìi ki bé tí ye- puu dìgire fùn, cìilile, ye- puu Kulocɛliɛ pìile, tiɛlɛ fǎga puu yeli nɛ̄ʔ yirile náà ni wuulo sunʔɔmɔ nī bè, siɛnkolilo bèle, siɛncuʔɔlɔ bèle. Ye- puu yeri càanná bɛ̀ ŋɔgɔlɔ tíɛlɛ pe sunʔɔmɔ nī bè duniya nī wè. ¹⁶Ye- sìi siɛnrɛ cò dè kpuʔɔ, kire ki bé mi kɛn mi gbɛ̀ yiʔɛ yɛ̀gɛ gè Kirisi pɛnjɛngɛ gè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mi fùrɔgɔ gè nɛ́ baara dáà mi ’kúɔ dè tiì yiri waʔanɛʔ.

¹⁷Nɛ̀ sí ki taa, a ki nɛ́ cɛ́nì nyaa pe bé mi kpúu, mi sìsiɛn ki- wo bè fàri kakuɔrɔ2.17 Wéli baa Yir 29.38-41; Wurɔ 15.16. Pe ’puu pe nɛ̀ cé diviɛn kíri wè nɛ wi ŋu kakuɔrɔ yajuuro nɛ̄ dè a pe je Yewe gbùʔɔrɔ́ wè (wéli baa Yir 25.29). dáà yeli tɛ́ngɛlɛ niī nɛ kúu Kulocɛliɛ mɛ́ wè nɛ́ ki baara ní dè, kire ’mi dɛ́ni a mi nɛ ki fundaanra kpínʔini dè nɛ́ yeli ye mìɛni ní bèle. ¹⁸Yeli míɛni bèle, ye- puu fundaanra nɛ̄, yeri fundaanra kpínʔini nɛ́ mi ní.

Timote nɛ́ Epafurodiiti pe baara dè

¹⁹A Kàfɔli Zezi ’fɔ̀li wè, náʔa nɛ́ lɛ̀lɛ láà cɛ̀ri ní m’bé Timote tun wè baa yeli mɛ́, gìi ki bé tí mi- yeli wori taa dè bè lúʔu, dí mi sɔ̀ngirɔ ti sí kò tiɛnugo nī mi míɛni wè. ²⁰Miì siɛn cɛ́nʔ náʔa bɛ̀ wire tíɛlɛʔ, ŋàa wī yeli woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́ nɛ́ kányiʔɛ ní gèʔ. ²¹Ki ’nyaa pe mìɛni nɛ fé pe nyɛ́ni kele kúrugu wī, nɛ́ Zezi Kirisi wori yaʔa dè. ²²Timote wire wè, yeli sí nyɛ́nì ki cɛ́n, wi nyɛ́nì wi tánʔamɛ tánʔa bè, nɛ̀ wìi kpíʔile bɛ̀ pùɔ sî puu nɛ́ wi tuu ní kɛnmɛ bíì nɛ̄ wè, nɛ̀ kò nɛ́ mi ní a we ’Kataanna Siɛnrɛ ti baara kúɔ dè. ²³Wire mi nɛ sɔ̀ngí bè tun baa yeli mɛ́, a mi kɛ́nì kacɛ́nmɛ cɛ́n mi kele nɛ̄ gèle. ²⁴Mi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄, nɛ̀ mi sɔ̀ngirɔ taʔa dè Kàfɔli nɛ̄ wè, náʔanɛ lɛ̀lɛ láà cɛ̀ri ní mi míɛni wè m’bé kɛ́ baa yeli mɛ́.

²⁵Nɛ̀ sí ki taa, ki ’kàri fànʔa mi- we siinyɛni Epafurodiiti tórigo wè baa yeli mɛ́, wire ŋáà wī mi baakuɔnyɛni wè, á we ’pínɛ nɛ̀ wuʔɔ Kataanna Siɛnrɛ ti jáarigɛ nɛ̄ gè. Yeli cé wi tórigo náʔa mi mɛ́ a wi pɛ́ni kele kúu mi mɛ́ nɛ mi màakuu nyuʔɔ wè. ²⁶Ki ’nyaa, yeli ye mìɛni láa ’kò wi nī, nɛ̀ pínɛ kiī nɛ wi fùrɔ́ fungo nī gè bɛ̀ ki ’nyaa yeli nyɛ́nì wi yaama wori lúʔu dè. ²⁷Kányiʔɛ gī, wi ’tɔ̀ni nɛ̀ puu yaawa nɛ waa bè kùu; Kulocɛliɛ wi sí nyɛ́nì nyinimɛ taa wi nɛ̄. Wire yákuɔ sí nɛ̄ bɛ̀ díɛʔ, wi ’nyinimɛ taa mi míɛni nɛ̄ nɛ̀ pínɛ, gìi ki bé tí kàa fǎga ní fàri mi fuunmɔ nɛ̄ bèʔ. ²⁸Mi sí yē nɛ caa bè wi tórigo baa yeli mɛ́ fáari, ye ní sa wi nyaa, ye- fundaanra taa, dí ki sí sɔ̀ngirɔ láʔa dè mi nɛ̄. ²⁹Ye- wi kpàli nɛ́ fundaanra ní kpuʔɔ Kàfɔli wi míʔɛ nɛ̄ gè, yeri ki siɛnnɛ felile kpóri bèle de pínɛ. ³⁰Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kirisi baara tire kɛnmɛ nɛ̄ bè, a wi ’wi sìi jáari wè fúɔ nɛ waa bè kùuʔ; a kire ’ki kɛn kele gílì yeli sǐ cî gbɛ̀ kpíʔile yeli tíimɛ bèle mi mɛ́ wèʔ, a wi ’ke kúɔ yeli larigɛ nī gè.

Bè puu sínwɛ wè ma mìɛ taʔa Kirisi nɛ̄

¹Kire gáà ki mìɛni nī gè, mi siinyɛninɛ, yeri fundaanra kpínʔini Kàfɔli wire kɛnmɛ nɛ̄ bè. Ki wè mi mɛ́ yafiɛnʔ bè koli bè siɛnnuro sɛbɛ dè bè tórigo yeli mɛ́ bèleʔ, kire cɛ ki ’pɔ́ri yeli mɛ́.

²Ye- yìye cò bìli nɛ̄ pe nyɛ́ni siɛnnɛ fáanni nɛ pùunní bèle, piyē muɔ ’jo pɔ̀nminɔ bīɛlɛ3.2 Ye- yìye cò bìli nɛ̄ pe nyɛ́ni siɛnnɛ fáanni nɛ pùunní bèle, piyē muɔ ’jo pɔ̀nminɔ bīɛlɛ: Girɛki siɛnrɛ nī dè, ti ’jo: Ye- yìye cò pɔ̀nminɔ nɛ̄ bèle. Ki ’nyaa bìli piyè cé kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè, peli Zuufulo pe ’puu nɛ yeri pɔ̀nminɔ bèle. Nɛ̀ sí ki taa Zuufulo koliʔɛ wuulo peli nɛ̄ pɔ̀nminɔ míʔɛ ki cé yɛli. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, peli pe ’puu nɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ caa bèle nɛ mári, nɛ pe fáanni nɛ nyɔ́gi kobuunnigo nī gè.. Ye- yìye cò ki baakuɔsipiile bálì nɛ̄ bèle bàli pe sî jo siɛn ’yɛli wi- kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè bé nɛ́ suɔlɔ taa lè. ³Ki ’nyaa weli bīɛlɛ kɛnɛkɛnɛ wuulo bèle, kányiʔɛ wuulo bèle. Nɛ́ ki cɛ́n weli we nyɛ́ni Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ní lè, níɛ weli fundaanra kpínʔini dè bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè. Weli sì weli sɔ̀ngirɔ taʔa dè céri kakpiʔiligele nɛ̄ʔ. ⁴A ki ’yéri weri wìye nyíɛnɛ wè, m’bé gbɛ̀ mi sɔ̀ngirɔ taʔa dè céri kele nɛ̄ gèle. A ki yē wàa nɛ sɔ̀ngí wire bé gbɛ̀ wi sɔ̀ngirɔ taʔa dè céri kele nɛ̄ gèle, mi wè, mi sí nyɛ́nì pe mìɛni jáa: ⁵pe ’mi kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè mi ní nɛ tíin pùɔ cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, Isirayɛli siimɛ wuu wī mi wè, nɛ ní Bɛnzamɛ saʔa tùlugo wuu, mi siivɔlilɔ bèle, Eburulo bīɛlɛ, kire ’jo Eburuwo wī mi wè tígitigi. Gìi ki ’Fànʔa Siɛnrɛ wori kúɔ dè, Fariziɛnnɛ gboli wuu mi ’puu; ⁶mi cé cáʔara nɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ wuʔɔ bèle. A ki ní nɛ̀ nyaa sínmɛ koligo gè, gìi ki ’fànʔa kajuʔulo kúɔ gèle, dìgire sì ’puu mi nɛ̄ʔ.

⁷Nɛ̀ sí ki taa yɛgɛ ó yɛgɛ gáà ki ’puu mi mɛ́ pe- jo tɔ̀ni yɛgɛ gī wè, mi nyɛ́nì tire ti mìɛni nyaa dè nɛ́ ti yaʔa baa, Kirisi wire kɛnmɛ nɛ̄ bè. ⁸Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bɛ̀ mi ’Zezi Kirisi wire cɛ́n, wi ní mi Kàfɔli wè, kire ’pɔ́ri m’mɛ́ ti mìɛni nɛ̄ dè; tire ti mìɛni ti ’kò m’mɛ́ tɔ̀nifun yɛrɛ wī. ʔaan, Zezi wire kɛnmɛ nɛ̄ bè ti mìɛni ’kò tɔ̀ni fùn wī, mi nɛ ti nyaʔa bɛ̀ kànyaʔara tíɛlɛ, dí mi sí taa bè Kirisi wire cɛ́n, ⁹bè puu pínɛwɛ nɛ́ wi ní. Kiì sí kò majo mi yē sìɛnwɛ nɛ̀ yɛli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè wīʔ. ʔéʔe, kire sínmɛ pi ’taa bɛ̀ mi ’tɛ́ngɛ Kirisi nɛ̄ wè; ki sínmɛ báà bè, pire ’taa Kulocɛliɛ mɛ́ tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ gè. ¹⁰Gìi mi nɛ cìrá gè, kire yē bè Kirisi cɛ́n wè, bé sí ki fànʔa gáà cɛ́n gè bè pínɛ, gàa ki ’wi nyɛ́ nɛ̀ yige kúbilo sunʔɔmɔ nī bè, bè fàri wi nɛ̄ bè wuʔɔgɔ sige gè majo mɛni wi ’wuʔɔ wè, bé sí kò bɛ̀ wi tíɛlɛ fúɔ bè taa bè pa nɔ̀ kùu nɛ̄ wè, ¹¹dí Kulocɛliɛ sí gá mi míɛni nyɛ́ bè yige kúbilo sunʔɔmɔ nī bè.

Tɛ́ngɛlɛ kàsɛnigɛ gè bè sa nɔ̀ ki láʔala nɛ̄ lè

¹²Kiì kò majo mi ’mi kàsɛnigɛ ki tɔ̀ni taa wè nɛ̀ kúɔ wīʔ, bé nɛ́ ga cɛ jo mi ’nyuɔ nɛ̀ fori wīʔ. ʔéʔe, ki ’nyaa mi nɛ ŋàʔaná bè ki taa bè cò wī, bɛ̀ ki ’nyaa Zezi Kirisi wi ’mi cò wè. ¹³Mi siinyɛninɛ, mi wè nɛ ki sɔ̀ngí mi tíimɛ wè nɛ́ jo mi ’ki taa nɛ̀ kúɔ wīʔ. Kaala nigbe sí mi nɛ cìrá: gìi ki ’tóri nɛ̀ kúɔ gè, mi nyɛ́nì kire wáa kàduʔu mɛ́, gìi gī yiʔɛ mɛ́ gè, níɛ kire cìrá. ¹⁴Kire nɛ̄ mi nɛ fé bè sa nɔ̀ láʔala lè, mi nɛ ŋàʔaná bè naamɛ kayerile tɔ̀ni taa wè Kulocɛliɛ wuu wè, ŋàa siɛn bé gbɛ̀ taa Zezi Kirisi nī wè.

¹⁵Weli bálì sí we ’liɛ nɛ̀ láʔa tɛ́ngɛlɛ nī lè, ye- tí we- kire sɔ̀ngirɔ dáà le dè wìye nī. A ki sí yē sɔ̀ngirɔ táà tiiyɛ yē yeli mɛ́ bèle, Kulocɛliɛ wire wi bé yeli yiɛyɛ múgu yè tire kɔli mɛ́ gè. ¹⁶Gìi sí ki ’cɛ́n gè, sunʔɔmɔ bíì nī we ’nɔ̀ wè, ye- tí we- tánʔana pínɛ lè.

¹⁷Mi siinyɛninɛ, ye- puu bɛ̀ mi tíɛlɛ kakpiʔiligele nī gèle, yé sí yeli yiɛyɛ taʔa yè bìli nɛ̄ pe nyɛ́ni tári mɛni weli ’yeli tìɛ wè. ¹⁸Ki ’nyaa pàli nìʔɛnɛ nɛ pe sìi tári wè bɛ̀ Kirisi tiiparigɛ ki leguulo tíɛlɛ. Mi ’kíni nɛ̀ ki siɛnrɛ dáà juu dè yeli mɛ́ tɔliyɔ nyuɔ, m’bé ní ti juu nɛ́ yéturo ní. ¹⁹Ki kúɔmɔ pi sí nɛ waa nɛ́ pe ní cúʔɔdiʔɛ nī wī, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pe liyɛ yire yī pe kulocɛliɛ wè, nɛ̀ pínɛ kele gílì nī piyē nɛ pe kpuɔmɔ caa bè, kiyē fìɛrɛ wuʔulo; duniya yɛrɛ sɔ̀ngirɔ dī pe nī. ²⁰Weli sí bèle, nyìʔɛnɛkaʔa wuulo bīɛlɛ weli bèle, weli nɛ Suɔfɔli siri wè, kire tiʔɛ nī wi bága kɔ́n, wire wī Kàfɔli Zezi Kirisi wè. ²¹Wire wi bága weli céri yiʔɛ dè, céri dáà ti ’máama dè, ti- kò nuro nɛ́ kpuɔmɔ céri ní dè, wire wori dè. Kire bé kpíʔile bɛ̀ ki fànʔa kiī wi mɛ́ wi- gbɛ̀ jáa bè yɛrɛ ti mìɛni cáan wi fànʔa láara gè.

Pɔli wi ’wi funnyige siɛnrɛ juu dè

¹Kire nɛ̄, nɛ siinyɛninɛ, yeli woli ni ’kpúʔɔ mi mɛ́, nɛ̀ pínɛ yeli láa ki nɛ̂ puu mi nɛ̄, yeli bīɛlɛ mi fundaanra taadiʔɛ gè, nɛ́ ní mi kpuʔɔrɔ ndɔ̀ngɔ gè. Kire nɛ̄ nɛ siinyɛninɛ, ye- gbɛ̀nmɛ le ye- puu pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Kàfɔli ní wè.

²Evodii nɛ́ Sɛntiisi ní wè, mi nɛ pe fiɛn, pe- bìɛ Kàfɔli nī wè. ³Nɛ̀ pínɛ, muɔ ŋáà wī mi baakuɔnyɛni kányiʔɛ nɛ̄ gè, mi nɛ ki caa muɔ mɛ́ ma cɛlilɛ bálì sáʔa bèle. Pe ’tɔ̀ni nɛ̀ fùrɔ nɛ́ mi ní, nɛ̀ fàri Kilema nɛ̄ wè a we ’wúɔ nɛ̀ Kataanna Siɛnrɛ jáari dè, nɛ́ mi baakuɔnyɛninɛ bílì sɛnminɛ ní bèle, bìli míɛyɛ yī baa sìi sɛbɛ4.3 Wéli baa Tìɛ 3.5. nī wè.

⁴Ye- puu fundaanra nɛ̄ pínɛnyɛnigɛ nī gè nɛ́ Kàfɔli ní wè lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī. M’bé ní ti juu bè ti fùgu, ye- puu fundaanra nɛ̄. ⁵Ye- tí siɛnnɛ pe mìɛni pe- yeli cɛ́n nɛ́ funnyige ní. Kàfɔli wi ’kò túɔn. ⁶Ye fǎga de káala yafiɛn nɛ̄ʔ; gìi ki ’pɔ́ri gè, a kaala ó kaala yē baa lè yeri yeli màakuu wori nyu dè yeri tórigi Kulocɛliɛ mɛ́ wè náarigɛ nī, yéri Kulocɛliɛ síɛri wè. ⁷Bà Kulocɛliɛ yanyige gè, kire gáà ki ’tóri nɛ̀ fáala siɛnnɛ pe cɛ́nmɛ pi mìɛni felige nɛ̄ bè, ki bé yeli funzɔngirɔ tɛ́ngɛ dè pínɛnyɛnigɛ nī gè nɛ́ Zezi Kirisi ní wè.

⁸Dìi ti ’kò sɛnrɛ dè nɛ siinyɛninɛ, a kaala ó kaala yē kányiʔɛ gè, a nìi yē nɛ́ kpuʔɔrɔ ní wè, a gìi ó gìi yē sínmɛ koligo gè, gàa gī cìilige gè, kaala ó kaala náà nī tàanna lè, kaala ó kaala náà nī siɛn bé gbɛ̀ tɔ́ri nɛ́ ni ní lè, nàa ni ’sìɛn lè, nɛ́ kaala náà nī pe bé gbɛ̀ siɛn síɛri ni nɛ̄ lè, ye- yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè tire nɛ̄. ⁹Gìi yeli ’tɛnmɛ nɛ̀ taa mi mɛ́ gè, nɛ́ gìi yeli ’cò mi wori nī dè, gìi yeli ’lúʔu mi mɛ́ gè, nɛ́ gìi yeli ’nyaa mi mɛ́ gè, yeri kire kpínʔini, bɛ̀ yanyige Kulocɛliɛ wi bé puu nɛ́ yeli ní.

Pɔli wi ’Filipi kàʔa wuulo síɛri bèle

¹⁰Mi nɛ fundaanra kpínʔini kpuʔɔ Kàfɔli nī wè, bɛ̀ ki ’nyaa píra ŋáà nī wè yeli ń’nɛ̀ jáa nɛ̀ sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ́ mi ní wè. Kányiʔɛ gī, yeli ’puu nɛ mi wori sɔ̀ngí dè, nɛ̀ sí ki taa ki larigɛ kiì cé puu yeli mɛ́ wīʔ. ¹¹Mi màakuu nyuɔrɔ tire kɛnmɛ nɛ̄ bɛ̀ʔ mi nɛ kire siɛnrɛ dáà nyu dèʔ. A ki ’yéri kire nɛ̄ gè, mi ’jáa bè gbɛ̀ nìɛ kpàri bè cò nɛ́ yɛgɛ ó yɛgɛ mi ’taa gè. ¹²Mi ’mìɛ cò macɛ́n bè gbɛ̀ mi sìi tánʔa wè fuunmɔ nī bè, nɛ̀ mìɛ cò macɛ́n a mi yē lɔrifɔli wè. Nɛ̀ pínɛ mi mìɛ cò macɛ́n kele ke mìɛni nī gèle nɛ́ kɛnmɛ pi mìɛni felige nɛ̄ bè, a mi ’taa nɛ̀ lìi nɛ̀ tín yo, a mi nɛ́ kò nɛ́ fungo ní yo, a mi yē yakaafɔli yo, a mi nɛ́ yē fuunmɔ nī yo. ¹³M’bé gbɛ̀ jáa bè kele ke mìɛni kúɔ, nɛ̀ yɛli nɛ́ ŋàa wi nyɛ́ni fànʔa kanʔa gè mi mɛ́ wè. ¹⁴Nɛ̀ sí ki taa yeli ’ki kpíʔile a ki ’yɛli, bɛ̀ yeli yē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ mi ní wè, mi fùrɔgɔ lɛ̀lɛ nī lè.

¹⁵Yeli sí nyɛ́nì ki cɛ́n yeli tíimɛ bèle, yeli Filipi kàʔa wuulo bèle, Kataanna Siɛnrɛ ti jáarigɛ sélimɛ lɛ̀lɛ nī lè, bɛ̀ mi cé yiri Maseduwani kùlo nī lè, tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli láà sì cé kpuʔɔrɔ kpíʔile mi mɛ́ʔ nɛ̀ yakaa kɛn Siɛnrɛ ti jáarigɛ kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ, nɛ̀ yiri yeli yákuɔ nī bèleʔ. ¹⁶Nɛ̀ pínɛ bɛ̀ mi ’puu Tesaloniki kàʔa mɛ́ gè, ki ’tɔliyɔ siin kúɔ bà yeli cé yakaa tórigo mi mɛ́ nɛ̀ mi sáʔa wè. ¹⁷Kiì nyaa majo mi nɛ tire nyu, yeli- mi kɛn nɛ́ yakaa ní wīʔ. Gìi mi nɛ caa gè, kàa de taʔala de waa yeli mɛ́. ¹⁸Ki mìɛni nyɛ́nì nɔ̀ mi nɛ̄, ki ’tɔ̀ni yē nìʔɛgɛ. Gìi ní yeli ’Epafurodiiti tun wè, ki mìɛni ’nɔ̀ náʔa mi nɛ̄. Ti bé gbɛ̀ tɔ́ri bɛ̀ kakuɔrɔ yakɛngɛ tíɛlɛ gàa nùdaanna ni ’Kulocɛliɛ dɛ́ni wè, á wi ’fɔ̀li ti nɛ̄ dè4.18 Wéli baa Yir 29.18; Lev 9.12.. ¹⁹Kire nɛ̄, mi Kulocɛliɛ wè, wi bé yeli màakuu kele ke mìɛni nyuɔ yeli mɛ́ bè yɛli nɛ́ wi kpuʔɔrɔ ti niʔɛgɛnmɛ ní bè Zezi Kirisi wire fànʔa nɛ̄ gè.

²⁰Kpuʔɔrɔ ti ’yɛli Kulocɛliɛ nɛ̄, weli Tuu wè, lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī. Ki- taa ki puu bɛ̀.

Síɛrilɛ sɛnnɛ lè

²¹Ye- Kulocɛliɛ wuulo pe mìɛni síɛri mi kɛn, bìli bīɛlɛ pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ weli ní Zezi Kirisi nī wè. We siinyɛninɛ bílì bīɛlɛ náʔa nɛ́ mi ní bèle, piyē nɛ yeli síɛri. ²²Kulocɛliɛ wuulo pe mìɛni nɛ yeli síɛri, nɛ̀ fàri bìli bīɛlɛ náʔa kùlofɔgbuɔwɔ Sezari wi kpáa wuulo bèle, ye- pe síɛrilɛ suɔ lè.

²³Kàfɔli Zezi Kirisi wi kpuʔɔrɔ ti- puu yeli nɛ̄.