Zezi Kirisi Kataanna Siɛnrɛ dè Mariki juumɔ nɛ̄ bè
Mariki
Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè
Mariki wi ’wi siɛnrɛ sɛbɛ dè nɛ̀ tórigo tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle. Ki tɛ́ngɛfɔlilɔ bálì pe mìɛni sì yé puu Zuufuloʔ, pe kpuɔmɔ cé puu kùlogolo kálì kìyeyɛ wuulo. Kire kɛnmɛ nɛ̄ wi nɛ̂ cé Zuufulo pe kùlo kaliʔɛlɛ kálì kɛnmɛ juu bè nɛ̀ tìɛ. Mariki wi ’ki tìɛ dí Kulocɛliɛ siɛnjuuwo ŋáà pe ’puu nɛ ye Zan wè, ŋàa wi ’puu nɛ siɛnnɛ batiize bèle, wire wi ’Zezi batɛmi kpíʔile wè. A wi ń’nɛ̀ ki tìɛ dí Setɛni wi ’Zezi puu wè nɛ̀ wéli waama kùlo nī lè feliye yi mìɛni nɛ̄, wiì kɛ́nì fànʔa taa wi nɛ̄ʔ. Bà tire kɛ́nì kúɔ dè, a Zezi wi ’séli nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle níɛ yaala pori bèle Galile tɛ́nimɛ nī bè. Wi baara kúɔgɛnmɛ pi ’puu nɛ́ pìle ní.
Nɛ̀ sí ki taa pìtɛnmɛnɛ bèle nɛ́ siɛnnɛ sɛnminɛ ní bèle, piyè cé wári nɛ̀ ki cɛ́n siɛn ŋíì feliwe wī Zezi wèʔ. A Zuufulo pe yiɛgininɛ pe ’yɛ̀ nɛ̀ wúɔ wi nɛ̄, nɛ̀ nyuɔ le wi nɛ̄. A pe ’Zezi cò wè nɛ̀ wi kóri tiiparigɛ nɛ̄, a wi ’kùu a pe sɛ́nì wi tɔ́n. Sɛbɛ wi kúɔmɔ mɛ́ bè, bà Zezi kɛ́nì kùu tiiparigɛ nɛ̄ gè, píra ŋáà nī wè a wi kɛnmɛ pi nɛ́ péli nɛ̀ fílige nɛ̀ cɛ́n. Kapiɛngbuɔnnɔ kàfɔli wáà ’ki juu nɛ̀ yige nɛ́ jo: «Kányiʔɛ gī, nàguɔ ŋáà wi tɔ̀ni nɛ̀ puu Kulocɛliɛ Jaa !» (Wéli baa Mar 15.39). Sɛbɛ wi ’siɛnrɛ kúɔ dè nɛ́ Kataanna Siɛnrɛ ní, kire ’nyaa bɛ̀ Zezi wi ’kùu nɛ́ koli nɛ̀ nyɛ́ wè.
Kulocɛliɛ- we sáʔa, wi siɛnrɛ dáà dè ti- weli funyɔ yiʔɛ yè bè kɛn wi mɛ́.
Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè:
Zan Batiisi wi ’Zezi koligo gbòbori gè (1.1-13)
Zezi baara dè Galile tɛ́nimɛ nī bè (1.14–9.50)
Zezi baara dè Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè (10.1–15.41)
Zezi nyɛ́yirile wori dè (15.42–16.20)
1ZAN BATIISI WI ’ZEZI KOLIGO GBOBORI GE
(1.1-12)
Zan Batiisi siɛnjaarirɛ
(Mat 3.1-12; Luk 3.1-18; Zan 1.19-28)
1Kulocɛliɛ Jaa wè Zezi Kirisi wè, wi Kataanna Siɛnrɛ1.1 Bà Kulocɛliɛ wi ’kacɛ̀ngbuʔɔ gíì kpíʔile siɛnnɛ pe suɔgoligo nī gè, nɛ́ Suɔfɔli tórigo wè duniya nī wè, kire siɛnrɛ tire dī Kataanna Siɛnrɛ dè. ti sélidiʔɛ n’gɛ. 2Faʔa faʔa gè Kulocɛliɛ wi cé Zezi wori juu dè siɛnjuuliɛwɛEzayi sɛbɛ nī wè nɛ́ jo:
Nyaa, m’bé mi tundunwɔ tórigo wè muɔ yiʔɛ mɛ́,
wi sa muɔ koligo gbòbori gè1.2 Siɛnrɛ dáà tiī nɛ nyu Zezi wori nɛ̄ dè bɛ̀ Yewe tíɛlɛ. Náʔa gè Mariki siɛnrɛ dáà nī dè, Zan Batiisi sí wī tundunwɔ wè. Mal 3.1 tire ti ’juu náʔa gè..
3Siɛn wáà yē nɛ yékpoli wáari
baa waama kùlo nī lè,
nɛ́ jo:
«Ye- Kàfɔli wi koligo gbòbori gè,
ye- wi kobigele kpíʔile gèle
ke- sìɛn1.3 Eza 40.3 tire ti ’juu náʔa gè..»
4A Zan kɛ́nì pɛn, Zan ŋáà wi ’puu nɛ siɛnnɛ batiize bèle waama kùlo nī lè. Wi ’puu nɛ ki jàarí yékpogbuɔlɔ nī pe mɛ́ nɛ́ jo pe- pe funyɔ yiʔɛ yè, pé sí de báan pe pa batɛmi kpíʔile wè, dí Kulocɛliɛ wí sí pe kapiʔile kàsulugo suɔ gè.
5A Zude tɛ́nimɛ siɛnnɛ nɛ́ Zerizalɛmi kàʔa wuulo ní bèle, a pe mìɛni ’fali nɛ̀ kò nɛ yɛ̀gí pe tiɛyɛ nī yè nɛ báan Zan kúrugu wè, nɛ̀ pɛ́ni ki nyu nɛ́ jo peli nyɛ́nì yéri peli kapiʔile nɛ̄ gèle; Zan wi nɛ̂ sí pe batiize Zurudɛn cáʔa nī gè. 6Nyuʔɔmɔ síire burugbuʔɔ1.6 Zan bururo legɛnmɛ pi ’puu bɛ̀ faʔa faʔa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Elii kɛnmɛ tíɛlɛ bè. Wéli baa Kùlo2 1.8. wi cé le, nɛ́ ki puɔ nɛ̀ cò nɛ́ sɛ̀ngɛ màʔana ní sɛ̀nnɛ nī gèle. Kàbarirɛ nɛ́ sárigɛ ti ’puu wi yaliire dè.
7Wi ’puu nɛ ki jáari níɛ wáa: «Wàa bága pɛn mi kàduʔumɛ gè, wi fànʔa ki ’tóri mi wuʔu nɛ̄ gè nɛ̀ fáala, mi sì cɛ́nì nyuɔ nɛ̀ yɛliʔ bè gbɔbi bè wi tɔriyɔ màʔagɛlɛ sáʔala gèleʔ1.7 Gìi ki ’juu baa girɛki sɛbɛ nī wè, ki ’jo: «Mi sì cɛ́nì nyuɔ nɛ̀ yɛliʔ bè wi tɔriyɔ màʔagɛlɛ sáʔala gèleʔ.» Kire kɔri wi ’ki tìɛ sùkulolo baara ti ’puu bè wàa tɔriyɔ màʔagɛlɛ sáʔala gèle.. 8Mi wè, mi nɛ yeli batɛmi kpínʔini wè nɛ́ luʔɔ ní; wire wè, wi bága pa yeli batɛmi kpíʔile wè nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ní.»
Zezi batɛmi wè nɛ́ Setɛni puuweligele gèle
9Ki cɛnyɛ nī yè, a Zezi kɛ́nì kɔ́n Nazarɛti mɛ́, Galile kàpile láà nī, nɛ̀ pɛn Zan kúrugu wè, a Zan wi ’wi batiizeZurudɛn cáʔa nī gè.
10Bà wi kɛ́nì je yiri luʔɔ nī gè, nɛ̀ fali nɛ̀ nyìʔɛnɛ nyaa lè a ni ’múgu, nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle nyaa lè ni tíri nɛ báan wi kúrugu bɛ̀ gòtolo tíɛlɛ, 11á siɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ yékpoli láà lúʔu baa nyìʔɛnɛ nī lè a ni ’jo: «Muɔ wī mi Jaa ŋáà wi ’mi dɛ́ni wè. Mi nɛ fundaanra kpínʔini kpuʔɔ muɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè.»
12Bà tire ’tóri dè, a Kulocɛliɛ Pìle ni ’fali nɛ̀ wi kɔ́ri nɛ̀ tórigo waama kùlo nī. 13A wi sɛ́nì cɛnyɛ togosiin kúɔ baa nyàʔayɛrɛ sunʔɔmɔ nī bè. Setɛni ’puu nɛ wi pun nɛ wéli; nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe ní nɛ kele kúu wi mɛ́.
ZEZI BAARA DE GALILE TƐNIMƐ NI BE
Zezi wi ’wi baara séli dè
(Mat 4.12-25; Luk 4.14-15; 5.1-11)
14Bà pe yé kɛ́nì Zan cò nɛ̀ tɔ́n kasuu nī wè, a Zezi wi ’kɛ́ Galile tɛ́nimɛ mɛ́ bè, nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ Kataanna Siɛnrɛ jáari dè. 15Wi ’puu nɛ ki nyu nɛ́ jo: «Lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀, nàa Kulocɛliɛ cé tìɛ nɛ́ jo wi bága wi kùlofɔligɔ tɛ́ngɛ gè yeli sunʔɔmɔ nī bè. Ye- yeli funyɔ yiʔɛ yè, yé sí tɛ́ngɛ Kataanna Siɛnrɛ nɛ̄ dè.»
16Bà wi ’puu nɛ tári nɛ tòrí Galile kuʔɔjii nyuɔ nɛ̄ gè, a wi sɛ́nì Siimɔ nɛ́ wi cɔni Andire nyaa, pe jùɔlɔ wáari luʔɔ nī gè. Ki ’nyaa fúɔcobilo bīɛlɛ pe ’puu. 17A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye- taʔa mi nɛ̄, m’bé yeli kpíʔile yeli de siɛnnɛ caa de báan mi mɛ́ majo kɛnmɛ bíì nɛ̄ yeli nɛ fúɔlɔ cògí bèle.» 18A pe ’fali nɛ̀ pe jùɔlɔ cáan bèle, nɛ́ líɛ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄.
19Bà pe ’sìʔɛrɛ cɛ̀ri wè, nɛ̀ Zebede jaala nyaa, Zaki nɛ́ wi cɔni Zan; pe ’puu tɛ́ninɛ pe kɔ́ri nī gè nɛ pe jùɔlɔ yori bèle. 20A Zezi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Ye- taʔa mi nɛ̄.» A pe ’yiri nɛ̀ taʔa wi nɛ̄, nɛ́ pe tuu Zebede yaʔa wè baa kɔ́ri nī gè nɛ́ baakuɔlɔ ní bèle.
Zezi wi ’gbòdoli cìra nɛ̀ yige nàguɔ wáà nī
21A pe sɛ́nì jíin Kapɛrinawu kàʔa nī. Cɛndɛnigɛ cɛngɛ kɛ́nì nɔ̀ gè, a Zezi wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle tɛnmɛzaʔa mɛ́ gè1.21 Ki ’puu nɛ kpínʔini Zuufulo mɛ́ bèle, nàguɔ nɛ̂ gbɛ̀ nɛ sɛ́nì jíin pe tɛnmɛzaʔa nī gè nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè nɛ tìí siɛnnɛ nɛ̄ bèle.. 22Wi tɛnmɛnɛ ni cé pe fungo wúɔ nɛ́ ki cɛ́n ni ’puu nɛ́ fànʔa ní; niì puu bɛ̀ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ1.22 Zuufulo pálì pe ’puu nɛ ye Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle. Peli pe ’puu nɛ nyaʔa baa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Misa kajuudiʔɛlɛ sɛbɛ nī wè. Peli pe cé Kulocɛliɛ caagoligo cɛ́n dè nɛ siɛnsɛnminɛ tìí bèle. Nɛ̀ sí ki taa pe ’puu sínʔɛsinʔɛ kele nī gèle nɛ̀ pɛ́nì tóri. woli tíɛlɛ lèʔ.
23Gbòdolifɔli wáà ’puu baa tɛnmɛzaʔa nī gè. A wire ’fali nɛ̀ kɛ́nì kòkuulo wáa nɛ́ jo: 24«Kaala yē we sunʔɔmɔ nī lé, muɔ nɛ́ weli ní bèle, Nazarɛti kàʔa Zezi ? Muɔ ’pɛn bè pa weli cúʔɔ wī lé ? Mi ’ki cɛ́n siɛn ŋíì muɔ yē wè, muɔ wī Kulocɛliɛ Siɛn wè Tiɛlɛ Fùn wè.»
25A Zezi wi ’juu nɛ̀ jɛnmɛ wi nɛ̄, nɛ́ wi yɛ: «-Nyuɔ tɔ́n gè, má yiri nàguɔ ŋáà nī wè !» 26A gbòdoli wi ’fali nɛ̀ nàguɔ nyɛri wè nɛ̀ cáan sɛni, a wi ’tuu nɛ figiri, á wi ’fali nɛ̀ kòkuugbuɔlɔ wáa sɛni, nɛ́ yiri wi nī.
27A ki ’siɛnnɛ pe fungo wúɔ kátii, a pe ’fali nɛ pìye yúgo nɛ mári sɛni nɛ́ jo: «Cí, weli wuulo, tɛnmɛnɛ náà lire ’pɛn fɔnnɔ, ni siɛnrɛ ti sí tɔ̀ni yē kàfɔli siɛnrɛ ! Wi ’gbòdolilo jáa bèle pe lúru wi nɛ̄ !» 28A Zezi míʔɛ ki ’fali nɛ̀ yiri Galile tɛ́nimɛ pi mìɛni nī sɛni.
Zezi wi ’yaama jáa bè nɛ́ gbòdolilo ní bèle
29Bà pe kɛ́nì yiri tɛnmɛzaʔa nī gè, a Zaki nɛ́ Zan pe ’kɛ́ nɛ́ Zezi ní wè Siimɔ nɛ́ Andireyé kpáa mɛ́. 30Siimɔ cuɔ yàa wiì puu gbɛ̀nwɛʔ, céri ti yé fúugo wi nɛ̄, a wi ’sínɛ. A pe ’fali nɛ̀ wi wori juu dè Zezi mɛ́ wè. 31A wi sɛ́nì wi cò kɔli nɛ̄ gè nɛ̀ yɛ̀gɛ, a wi ’yɛ̀ nɛ̀ tɛ́ni. A cefuuro ti ’láʔa wi nɛ̄. A wi ’yɛ̀ nɛ yagbuɔrɔ kpínʔini pe mɛ́.
32Ki cɛnguʔɔ gè, bà cɛngɛnyɛni ni kɛ́nì jíin lɛ̀lɛ níì nī lè, a siɛnnɛ pe ’pɛn nɛ́ pe yaala pe mìɛni ní Zezi kúrugu wè, nɛ̀ gbòdolilofɔlilɔ pínɛ bèle. 33A siɛnnɛ pe sɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ tɔ́n wìile nɛ̄ lè. 34A Zezi wi ’yaala feliye sáa puʔɔ, nɛ̀ gbòdolilo sáa cìra nɛ̀ yige siɛnnɛ nī bèle. Wiì puu nɛ yèrí ki nɛ̄ gbòdolilo peri nyuʔ. Ki ’nyaa peli yé wi cɛ́n siɛn ŋíì wī wè.
Zezi wi ’kɛ́ Galile kàaya yáà mɛ́ nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè
35Ki kpìɛnduu sínbinimɛ nī bè, ki ní nɛ tíin wuɔmɔ nī dè, a Zezi wi ’yiri nɛ̀ kɛ́ tiʔɛ káà nī, baa siɛnnɛ sì puu bèleʔ, nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ náari. 36A Siimɔ kɛ́nì yiri nɛ wi tiʔɛ caa nɛ mári, wire nɛ́ wi pínɛnyɛninɛ ní bèle. 37Bà pe kɛ́nì sɛ́nì wi nyaa wè, a Siimɔ wi ’wi yɛ: «Je siɛnnɛ pe mìɛni yē baa nɛ muɔ tiʔɛ caa nɛ mári.»
38A wi ’pe yɛ: «Ye- puu we- kɛ́ kayɔbigɔ káà kiiyɛ mɛ́, kàʔa táanni vòbigele mɛ́ gèle, mi- sa Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè baa kire tiɛyɛ míɛni nī yè, kire kɛnmɛ nɛ̄ mi ’pɛn.» 39A pe ’kɛ́. A wi ’kɛ́ Galile tɛ́nimɛ tiɛrɛ pi mìɛni nī; wi ’puu nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè pe tɛnmɛzaaya nī yè, níɛ gbòdolilo cìrá bèle nɛ yigi siɛnnɛ nī bèle.
Zezi wi ’yaanyiɛmɛfɔli wáà puʔɔ
40A yaanyiɛmɛfɔli1.40 Nɛ̀ yɛli nɛ́ Zuufulo pe kaliʔɛlɛ kɛnmɛ ní bè, pe ’puu nɛ yaanyiɛmɛ tɔ́ri bè bɛ̀ dɛ́ngɛ yaama tíɛlɛ, ki césɛngɛ yaama pi nɛ̂ siɛn kari wè, wi nɛ̌ ní gbɛ̀ri jiin siɛnnɛ nīʔ. Peli mɛ́ bèle a ki yaama báà pi cé gbɛ́nɛ̀ siɛn cò wè, pe nɛ̂ wi cìra nɛ̀ yige kàʔa nī gè. A siɛn ’cò nɛ̀ taa ki siɛn ŋáà nɛ̄ wè, wire míɛni wi nɛ̂ kò núʔɔwɔ wī, fúɔ bè pa lɛ̀lɛ láà nɔ̀. wáà kɛ́nì pɛn nɛ̀ pɛ́nì káguro wáa Zezi táanni wè, nɛ̀ wi fiɛn nɛ́ wi yɛ: «A muɔ ’fɔ̀li ki nɛ̄ wè, muɔ bé gbɛ̀ mi puʔɔ mi cìile !»
41A wi nyinimɛ ’jíin Zezi nī wè kpuʔɔ. A wi ’kɔli taʔa wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ: «Mi ’fɔ̀li ki nɛ̄, puʔɔ ma cìile.» 42Tiɛnugo nī gè, a yaanyiɛmɛ pi ’fali nɛ̀ yiri nàguɔ wi céri nī dè, a wi ’puʔɔ.
43A Zezi ’fali nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ wi nɛ̄ sɛni, nɛ́ wi yɛ: «Lúʔu m’mɛ́, fǎga tí bé ti juu siɛn mɛ́ʔ. 44Te waa ma sa mìɛ tìɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa kacuɔnriwɔ wire nɛ̄, má sí cìilimɛ yakɔnrɔ kɔ̀n dè, dàa Misa cé tìɛ dè1.44 A yaanyiɛmɛfɔli ŋíì cé gbɛ́nɛ̀ pɔ́ri wè, ki siɛn wi cé yɛli bè kɛ́ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè bàa wìi tìɛ kacuɔnriwɔ nɛ̄ wè. Wire wi nɛ̂ yaanyiɛmɛ yakɔnrɔ tìɛ dè siɛn nɛ̄ wè, dìi wori dī baa Misa kajuʔulo nī gèle, níɛ̀ nɛ́ péli nɛ̀ ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle dí yaanyiɛmɛfɔli wi ’cìile wè. Wéli baa Lev 14.2-32.; kire ki bé puu fìɛ wè pe mìɛni mɛ́ bèle, bè ki tìɛ muɔ nyɛ́nì puʔɔ.»
45Nɛ̀ ki yaʔa bà nàguɔ wi ’kɛ́ wè, a wi ’fali nɛ̀ sɛ́ni ki jáari nɛ mári siɛnnɛ mɛ́ bèle tiɛrɛ ti mìɛni nī, a kire ki ’kɛn Zezi sì ní nɛ̀ gbɛ̀ nɛ̀ jíin kàʔa káà nīʔ, siɛnnɛ sunʔɔmɔ nīʔ, fúɔ macɛn a wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kò kpànʔanɛ, baa siɛnnɛ sì puu bèleʔ. A siɛnnɛ pe ’kò nɛ yɛ̀gí pe tiɛyɛ nī yè nɛ waa wi kúrugu.
2Zezi wi ’siɛnmɔnigiwɔ puʔɔ nɛ̀ wi kapiʔile láʔa gèle
1Cɛnyɛ yáà kɛ́nì tóri yè, a Zezi wi ’koli nɛ̀ kɛ́ Kapɛrinawu kàʔa mɛ́. Bà siɛnnɛ pe ’wi pɛn wori lúʔu dè, 2a pe ’kɛ́ wi kúrugu, nɛ̀ sɛ́nì jíin nɛ̀ saʔa2.2 Zezi lɛ̀lɛ nī lè saaya yi ’puu binyɛ. le gè ki nyì, gìi nī wi ’puu nɛ sùɔ́n gè; tóridiʔɛ sì cé ní nɛ̀ puu baa wìile nī lèʔ. A wi ’fali nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè pe mɛ́.
3A siɛnnɛ pálì kɛ́nì siɛnmɔnigiwɔ líɛ baa nɛ báan wi kúrugu, á siɛnnɛ sicɛri ’wi tugo. 4Piyè sɛ́nì tóridiʔɛ taa wìile nī lèʔ. A pe ’tánʔa binge naamɛ gè, nɛ̀ ki fùru nɛ́ yaawa tìrige wè baa laamɛ nī bè Zezi kúrugu wè, sínɛwɛ wi yasinɛgɛ nɛ̄ gè.
5Bà Zezi ’pe tɛ́ngɛlɛ nyaa lè mmɛ gè, a wi ’siɛnmɔnigiwɔ yɛ wè: «Mi pùɔ, muɔ kapiʔile ke ’láʔa muɔ nɛ̄.»
6Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì ’puu baa tɛ́ninɛ, a peli ’ki sɔ̀ngi nɛ̀ jo: 7«Gáa siɛnrɛ nàguɔ ŋáà wi ’juu mmɛ gè kɛnmɛ báà nɛ̄ bè ? Je wiī nɛ Kulocɛliɛ míʔɛ córi gè wī ! Ŋáasiɛn wi bé gbɛ̀ kapiʔile láʔa siɛn nɛ̄, nɛ̀ yiri Kulocɛliɛ nigbe nī ?»
8A Zezi wi ’fali nɛ̀ ki cɛ́n sɛni wi fungo nī gè gìi pe sɔ̀ngí gè. A wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Gáa nɛ̄ kire sɔ̀ngirɔ dáà tiī yeli funyɔ nī yè ? 9Gíi ki ’juu madɛni, bè siɛnmɔnigiwɔ yɛ: ‹Muɔ kapiʔile ke ’láʔa muɔ nɛ̄›, á kire ’laa bè jo: ‹Yɛ̀ ma muɔ yasinɛgɛ líɛ gè mari tári› wè ? 10Ye sí ki cɛ́n, ki fànʔa yē Siɛn Pùɔ mɛ́ wè náʔa duniya nī wè bè siɛnnɛ kapiʔile láʔala gèle.»
A wi ’fali nɛ̀ siɛnmɔnigiwɔ yɛ wè: 11«Yɛ̀, ma muɔ yasinɛgɛ líɛ gè mari waa kpáa mɛ́.»
12A nàguɔ wi ’fali nɛ̀ yɛ̀ sɛni, nɛ̀ wi yasinɛgɛ líɛ gè nɛ̀ yiri pe mìɛni nyaamɛ nɛ̄. A ki ’pe fungo wúɔ, a pe ’jo: «Cí, gáa kafɔnnɔ nī nàa lè ? Wiyè fìɛ ni felige nyaaʔ !» A pe ’fali nɛ̀ tuu nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè, nɛ wi tòbiló.
Zezi wi ’jo kapiigbiʔilile kɛnmɛ nɛ̄ wire ’pɛn
13A Zezi wi ’koli nɛ̀ yiri nɛ̀ kɛ́ Galile kuʔɔjii mɛ́ wè. A siɛnnɛ pe mìɛni ’líɛ nɛ̀ kɛ́ baa wi kúrugu, a wi sɛ́ni pe tɛnmɛ. 14Bà wiī nɛ nyaari nɛ tòrí wè, a wi sɛ́nì Levii nyaa, Alife jaa wè, wi ’puu tɛ́niwɛ lanbo suɔdiʔɛ nī gè. A wi ’wi yɛ: «Taʔa mi nɛ̄.» A Levii wi ’yɛ̀ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄.
15Kire kàduʔumɛ a Zezi wi ’kɛ́ bàa lìi Levii kpáa mɛ́ wire nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle. A ki ’nyaa lanbosuɔlɔ ’puu baa nìʔɛnɛ nɛ̀ fàri siɛnpiile pálì nɛ̄; a pe sɛ́nì pínɛ nɛ̀ tɛ́ni bè lìi nɛ́ wi ní, nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle. Ki ’nyaa siɛnnɛ feliye sáa yé tɔ̀ni nɛ̀ taʔa wi nɛ̄.
16Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bílì pe ’puu baa bèle, Fariziɛnnɛ tògo wuulo bèle, bà peli kɛ́nì wi nyaa wi líi nɛ́ lanbosuɔlɔ bálì ní bèle, nɛ̀ fàri siɛnpiile pálì nɛ̄ bèle, a pe ’fali nɛ̀ sɛ́nì ki juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: «Gáa nɛ̄ yeli kàfɔli wi ’tɛ́ni nɛ líi nɛ́ lanbosuɔlɔ ní bèle, peli nɛ́ kapiigbiʔilile bálì ní bèle ?»
17A Zezi wi ’ki siɛnrɛ lúʔu dè, a wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Siɛnwiile wè dùʔɔtɔriwɔ caaʔ; yaala pe sî nɛ wi caa. Siɛnsinminɛ bɛ̀ʔ mi ’pɛn bè pa yériʔ, kapiigbiʔilile kɛnmɛ nɛ̄ mi ’pɛn.»
Kafɔngɔlɔ nɛ́ kaliʔɛlɛ kiyě gbɛ̀ pínɛʔ
18Zanpìtɛnmɛnɛ nɛ́ Fariziɛnnɛ pe ’puu nɛ sún nii. A siɛnnɛ pálì kɛ́nì pɛn Zezi kúrugu wè nɛ̀ pɛ́nì wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Gáa nɛ̄ muɔ tíimɛ pìtɛnmɛnɛ peli wè sún niiʔ, nɛ̀ sí ki taa Zan wuulo nɛ́ Fariziɛnnɛ wuulo peli nɛ wi nii wè ?»
19A Zezi wi ’kàsiile wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «Cefɔnwɔfɔli wi nàgorilo pe bé gbɛ̀ sún le lé bé kɛ́ pe nàgori kúrugu wè wi cefɔnjogo pùrɔrɔ mɛ́ dè lé2.19 Cefɔnjogo pùrɔrɔ tiʔɛ nī gè lìile nɛ́ gbuɔlɔ ni sî puu baa. Pe nɛ̂ cepɔrigɔ pùrɔrɔ pùrɔ dè nɛ̀ taa cégboli. Kire nɛ̄ kàsiile ni ’ki juu nɛ́ jo nabɔnminɔ piyě gbɛ̀ sún le baa kire tiʔɛ nī gèʔ. ?» Nɛ́ fali nɛ̀ pe yɛ: «Kire sǐ gbɛ̀ kpíʔileʔ, piyě gbɛ̀ sún le kire lɛ̀lɛ náà nī lèʔ, dí pe nàgori wi sí de tíin nɛ́ pe ní wèʔ. 20Nɛ̀ sí ki yaʔa, lɛ̀lɛ láà nɛ báan, a pe kɛ́nì cefɔnwɔfɔli cò wè nɛ̀ yige pe sunʔɔmɔ nī bè; kire lɛ̀lɛ nī lè wi nàgorilo pe bé nɛ́ de sún nii wè.
21«Pe nɛ̌ fɛ̀ni fɔnwɔ kúngo tíʔɛ bè fɛ̀ni liɛwɛ ciɛndiʔɛ jɔliʔ. A kire ’laa wè, fɛ̀ni fɔnwɔ wi bé fɛ̀ni liɛwɛ píle wè bè ciɛn, fɛ̀ni wi bé ciɛn bè serige pélige nɛ̄ gè.»
22A Zezi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ, dí pe wè ɛrɛzɛn sunvɔnbɔ nii bè nɛ tɛ́ngi sɛ̀ngɛ foriliʔɛ2.22 Ki ’nyaa Zezi lɛ̀lɛ nī lè, wi kùlo siɛnnɛ pe ’puu nɛ sɛ̀ngɛ foriyo kpínʔini nɛ luʔɔ nii gè yire nī, nɛ́ sunmɔ ní bè nɛ̀ pínɛ. Pe nɛ̂ ɛrɛzɛn yasɛnrɛ fórigo dè nɛ̀ luʔɔ yùbu gè nɛ̀ yige, náà ki le sɛ̀ngɛ foriyo nī yè nɛ̀ tɛ́ngɛ; ki luʔɔ ki nɛ̂ puu tànʔa bɛ̀ sikari luʔɔ tíɛlɛ. nīʔ, á kire ’laa a sunmɔ pi kɛ́nì liɛ nɛ́ je yɛ̀ bè pi bé yalege foli gè bè ciɛn, sunmɔ pi bé wo; sunmɔfɔli wiǐ puu sunmɔ níʔ, wiǐ sí ní puu nɛ́ yalege níʔ. Kire nɛ̄ sunvɔnbɔ pi ’yɛli a siɛn je pi tɛ́ngɛ bè, wi- pi le forivɔngɔ nī.
Zezi wiī cɛndɛnigɛ ki kàfɔli
23Cɛngɛ káà, Zezi nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle, pe ’puu nɛ nyaari nɛ tòrí siiye yáà táanni, cɛndɛnigɛ nī ki ’puu. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ bíle pìige mùnú gè nɛ káa.
24A Fariziɛnnɛ pe ’Zezi yɛ wè o: «Gáa nɛ̄ muɔ pìtɛnmɛnɛ piyē nɛ kire kpínʔini, kaala náà niì yɛli bè kpíʔile cɛndɛnigɛ nī gè wèʔ ?»
25A wi ’pe yɛ: «Yeli sì fìɛ ki ’nyaa baa Kulocɛliɛ siɛnrɛ nī dè lé, gìi kùlofɔli Dawuda wi cé kpíʔile bà fungo cé pe taa wire nɛ́ wi kobinɛnɛ ní bèle, 26á wi sɛ́nì jíin Kulocɛliɛ Kòridiʔɛ nī gè2.26 Kire lɛ̀lɛ nī lè tiʔɛ gíì pe cé kpíʔile Kulocɛliɛ Kòridiʔɛ gè, fɛ̀ni saʔa ki ’puu, kpátaʔa tíɛlɛ. nɛ̀ búru wáà líɛ nɛ̀ káa nɛ́ wi kobinɛnɛ kɛn bèle, kire búru ŋáà wire pe sî tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ Kòridiʔɛ kpátaʔa nī gè Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè ? Nɛ̀ ki yaʔa siɛnwariwɛ sì cé yɛli bè ki búru ŋáà káa wèʔ, nɛ̀ yiri kacuɔnrilɔ peli yákuɔ nī bèleʔ. Kacuɔnrilɔ kàfɔli ŋáà pe ’puu nɛ ye Abiyatari2.26 Nyakungɛngɛ Liʔɛ siɛnrɛ nī dè kacuɔnrilɔ kàfɔli wáà pe ’puu nɛ ye Abiyatari wè, wéli baa Sam2 15.35. wè, wire cɛnyɛ nī ki ’puu.»
27A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ, dí cɛndɛnigɛ ki ’tɛ́ngɛ siɛnnɛ kɛnmɛ nɛ̄ wī, kiì nyaa majo siɛnnɛ peli pe ’kpíʔile nɛ̀ tɛ́ngɛ cɛndɛnigɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ʔ. 28Kire nɛ̄ Siɛn Pùɔ wiī cɛndɛnigɛ míɛni ki Kàfɔli.
3Zezi wi ’kavɛnigɛfɔli puʔɔ
1A Zezi wi ní nɛ̀ kɛ́nì kɛ́ baa tɛnmɛzaʔa mɛ́ gè. Nàguɔ wáà ’puu baa nɛ́ kɔli ní fɛ́nigɛ. 2A Fariziɛnnɛ pe ’kò nɛ Zezi ciʔige wè, a ki yē wi bága kavɛnigɛ nàguɔ ŋáà puʔɔ wè cɛndɛnigɛ nī gè, dí peli sí kateligile taa bè wi cò.
3A Zezi wi ’fali nɛ̀ kɛ́nì juu nɛ́ kavɛnigɛfɔli ní wè nɛ́ wi yɛ: «Yɛ̀ ma pa yéri náʔa gɛ, sunʔɔmɔ nī.» 4Nɛ́ fali nɛ̀ siɛnnɛ yúgo bèle nɛ́ pe yɛ: «Ki ’bìɛ lé siɛn kacɛ̀ngɛ kpíʔile cɛndɛnigɛ nī gè lé, dí ma kapiʔi kpíʔile ? Siɛn ’yɛli wi- yawiile suɔ kùu mɛ́ cɛndɛnigɛ nī gè lé, dí wi- yawiile kpúu cɛndɛnigɛ nī gè ?» A pe ’pìiri.
5A pe fungbɛnyɛ yi kɛnmɛ pi ’Zezi yáa wè fungo nī gè, a wi ’fali nɛ̀ nyapigele le gèle pe nī nɛ pe wéli nɛ tòrí, níɛ pe kɛ̀ní; nɛ́ fali nɛ̀ kɛ́nì kavɛnigɛfɔli yɛ wè: «-Kɔli sáʔa gè.» A nàguɔ wi ’ki sáʔa. A kɔli ki ’fali nɛ̀ puʔɔ sɛni.
6Bà kire ’kpíʔile gè, a Fariziɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ yiri nɛ̀ sɛ́nì pìye nyaa peli nɛ́ Erodi3.6 Erodi wire wi ’puu Galile kùlofɔli wè. gboli wuulo ní bèle, mɛni pe bé Zezi kpúu wè bè síɛ bè yige pìye sunʔɔmɔ nī bè.
Siɛnniʔɛnɛ ’taʔa Zezi kúrugu wè
7A Zezi wi ’pe yaʔa baa nɛ́ yiri nɛ̀ kɛ́ Galile kuʔɔjii mɛ́ wè, wire nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle. A siɛnniʔɛmɛ pi ’kɛ́ wi kúrugu baa ki tiʔɛ nī gè. Ma ’jo Galile tɛ́nimɛ wuulo yo, ma ’jo Zude tɛ́nimɛ wuulo yo, 8ma ’jo Zerizalɛmi kàʔa wuulo yo, ma ’jo Idumɛ kùlo3.8 Idumɛ kùlo lire ’nyaa Zude tɛ́nimɛ labiɛnnɛ níì ni ’puu a muɔ yéri nɛ́ yiʔɛ waa cɛngɛnyɛnifolimɛ mɛ́ bè, ki kùlo ni nɛ̂ kò muɔ kàliige mɛ́. wuulo yo, peli pe mìɛni ’puu baa. Zurudɛn cáʔa kúrugu wuulo pálì míɛni cé pɛn, nɛ̀ fàri Tiiri nɛ́ Siidɔn tɛ́nimɛ wuulo nɛ̄ bèle. Siɛnniʔɛmɛ bíì mìɛni pi cé wi kakpiʔiligele wori lúʔu dè, pe mìɛni cé líɛ nɛ̀ kɛ́ baa wi kúrugu. 9A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle pe- kɔ́ri káà sìʔɛrɛ pe yérige wire táanni, siɛnnɛ pe fǎa ga wire cɔ̀ri bè tóri luʔɔ nyuɔ nɛ̄ gèʔ. 10Ki ’nyaa bà wi ’puu nɛ yaala saa pori bèle, a yaala feliye pe mìɛni ’fali nɛ ŋàʔaná bè cò daa wi nɛ̄, dùʔɔ peli yaadiʔɛlɛ ke bé puʔɔ. 11Yaala bílì nī gbòdolilo ’puu bèle, a peli cé gbɛ́nɛ̀ Zezi nyaa wè pe nɛ̂ káguro wáa wi mɛ́, níɛ̀ kòkuulo wáa náà jo: «Muɔ wī Kulocɛliɛ Jaa wè !» 12Zezi nìɛ pe kàanrí náà jo pe fǎga wire kɛnmɛ tìɛ bè siɛnnɛ nɛ̄ bèleʔ.
Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n
13Kire kàduʔumɛ gè, a Zezi sɛ́nì tánʔa nyagurugo nɛ̄, nɛ̀ siɛnnɛ pálì nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gboli nī lè, bìli wi ’puu nɛ caa pe- kò nɛ́ wire ní bèle. A pe ’kɛ́ wi kúrugu. 14A wi ’peli pàli kiɛ nɛ́ siin nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n nɛ peli yeri tundunminɔ. Wi ’puu nɛ ki caa peli bèle, pe- puu wire kúrugu wire de pe tungu pe- sari Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè; 15nɛ́ sí fànʔa kɛn gè pe mɛ́ pe- gbɛ̀ri gbòdolilo cìrá bèle de yigi siɛnnɛ nī bèle.
16Bìli kiɛ nɛ́ siin wi cé nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle pe míɛyɛ yi n’yɛ: pe ’puu nɛ wàa ye Siimɔ, a Zezi ’míʔɛ káà le wi nɛ̄ nɛ wi ye Piɛri3.16 Piɛri míʔɛ ki kɔri wi ’jo sìndɛnigɛ.. 17nɛ́ Zaki nɛ́ wi cɔni Zan, Zebede jaala bèle, a Zezi ’peli míʔɛ le gè nɛ̀ jo Bowanarigɛsi, ki kɔri wè, «kàsakpɛnigɛ pìile3.17 Kàsakpɛnigɛ pìile kɔri wè, kire ’jo nàzɔn gbɛ̀nwɛ siɛnnɛ bīɛlɛ pe ’puu, pe funyɔ yi cé wári pe nàa caanri nɛ kele nyu.»; 18nɛ́ Andire, nɛ́ Filipi, nɛ́ Batelemii, nɛ́ Matiye, nɛ́ Toma, nɛ́ Alife jaa wè Zaki, nɛ́ Tade, nɛ́ Siimɔ Zelɔti, 19nɛ wàa ye Zudasi Isikariyɔti, wire wi cî ga Zezi le wè wi leguulo kiyɛ nī yè.
Kapiile níì kàsulugo kiǐ ga sa suɔ bè nyaa gèʔ
(Mat 12.22-32; Luk 11.14-23; 12.10)
20Kire kàduʔumɛ gè, a Zezi wi ’koli nɛ̀ kɛ́ kpáa mɛ́. A siɛnnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ tɔ́n wi nɛ̄. A ki ’pe jáa, piyè gbɛ̀ nɛ̀ larigɛ taa bè lìiʔ wi nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèleʔ. 21Bà wi saʔa wuulo pe ’tire lúʔu dè, a pe ’jo ngbéyɛrigɛ gī wi nī, nɛ̀ kɛ́ bàa wi kɔ́ri.
22Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì cé puu baa, peli cé kɔ́n Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. A peli ’jo dí wiī nɛ gbòdolilo cìrá bèle gbòdolilo kàfɔli wire fànʔa nɛ̄, Bɛlizebuli wè3.22 Zuufulo mɛ́ bèle gbòdolilo pe kàfɔli wire wī Bɛlizebuli wè..
23A Zezi wi ’pe yeri nɛ̀ kpɔni wìi nɛ̄, nɛ̀ sɛ́ni nyu nɛ́ pe ní kàsiʔile nī, nɛ̀ kɛ́nì kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «Ki bé síɛ mɛni dí Setɛni sí de Setɛni cìrá de yigi ? 24A kùlofɔligɔ ó kùlofɔligɔ siɛnnɛ ’tíla, piyè pínɛ bèleʔ, kire kùlofɔligɔ ki bé tuu wī. 25Ki nugo kire gī, a narigɛ ó narigɛ siɛnnɛ ceri piyè bìɛ bèleʔ, ki narigɛ ki bé tuu wī. 26Bɛ̀ sí ki yē, a Setɛni nɛ túngu nɛ́ wi tíimɛ wuulo ní bèle, wi gboli ni bé wáligi bè cɛrigɛ, wi wori ti bé yéri bile wī.»
27A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «Siɛn bé gbɛ̀ sa jíin lé nàgalirige saʔa nī bè wi yɛrɛ koli dè, ga tí wiì kíni nɛ̀ ki nàgalirige puɔ gè nɛ̀ cáan léʔ ? A wi ’jáa wi nɛ̄ wè, wi bé nɛ́ gbɛ̀ wi saʔa fùʔuro dè.
28«M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, kapiʔile feliye yi mìɛni yè, nɛ́ siɛnkarirɛ felide díì míɛ siɛnnɛ pe ’juu nɛ̀ tóri pe nyuɔyɔ nī yè, Kulocɛliɛ bága sa kire ki mìɛni yaʔa pe nɛ̄. 29A siɛn ŋíì sí siɛncuʔɔrɔ juu nɛ̀ wáa Kulocɛliɛ Pìle kɔli mɛ́ gè, kire kapiile náà niǐ ga sa yaʔa siɛn nɛ̄ wèʔ, fúɔ bè pa taa lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki siɛn wi ’wìi le kapiile láà nī nàa kàsulugo kiǐ ga dí suɔ bè nyaa gèʔ.»
30Zezi wi cé kire siɛnrɛ dáà juu dè nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bɛ̀ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe yé jo dí gbòdolilo bīɛlɛ wi nī wè.
Siɛnnɛ bílì bīɛlɛ Zezi yàa wè nɛ́ wi narigɛ wuulo bèle
31A wi yàa nɛ́ wi cɔninɔ pe kɛ́nì kɔ́n baa nɛ̀ pɛn, nɛ̀ pɛ́nì yéri baa kpànʔanɛ nɛ́ tundunwɔ tórigo wi kúrugu, nɛ́ jo pe- sa wi yeri baa. 32Siɛnnɛ pe cé tɛ́ni nɛ̀ wi màʔa nɛ̀ suʔu. A pe sɛ́nì tunduro juu dè wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Muɔ yàa nɛ́ muɔ cɔninɔ piyē baa kpànʔanɛ gè, pe ’jo ma kɛ́ baa.»
33A Zezi wi ’pe yɛ: «Mi yàa wire wī ŋíi wè, á bíli sí ní mi cɔninɔ bèle ?» 34Nɛ́ fali nɛ siɛnnɛ wéli bèle nɛ tòrí, bàli pe cé tɛ́ni nɛ̀ wi màʔa nɛ̀ suʔu bèle, nɛ́ fali nɛ̀ kɛ́nì jo: «M’bɛlɛ, bàli bīɛlɛ mi yàa wè nɛ́ mi cɔninɔ bèle. 35Siɛn ŋíì wi nyɛ́ni Kulocɛliɛ fungo kele kúu gèle, wire wī mi cɔni wè, wire wī mi yàa wè.»
4Tàfaliwɛ yaliiwaara kàsiile lè
1A Zezi wi kɛ́nì koli nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle Galile kuʔɔjii nyuɔ nɛ̄ gè. A siɛnnɛ pe sɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ tɔ́n wi nɛ̄, a ki ’nyaa fúɔ a wi ’jíin nɛ̀ tɛ́ni kɔ́ri káà nī luʔɔ nī gè, á siɛnnɛ pe ’yéri baa luʔɔ nyuɔ nɛ̄ gè nɛ lúru wi mɛ́.
2A wi ’kele sáa juu pe mɛ́ kàsiʔile nī, nɛ̀ kɛ́nì kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: 3«Ye- nyaa, cɛngɛ káà, tàfaliwɛ wáà yé yiri nɛ̀ sɛ́ni yatanʔara wáari4.3 Zezi kùlo siɛnnɛ mɛ́ bèle a pe je yatanʔara tánʔa dè, pe nɛ̂ ti wáa bɛ̀ mɛ̀ni tíɛlɛ. Yè ki jènyinɛ wéli lè baa sɛbɛ nī wè.. 4Bà wi ti wáari nɛ waa dè, a tàa sɛ́nì tuu kodɛnnɛ nī. A sínjari ’yiri nɛ̀ ti júɔ. 5A tàa sɛ́nì tuu sìndari tiʔɛ nī, a tire ’fali nɛ̀ caanri nɛ̀ fìin, bɛ̀ tári sì puu baa sáa ki tiʔɛ nī gèʔ. 6Bà cɛngɛ kɛ́nì yiri nɛ wáari níɛ sórigi gè, a ti ’fali nɛ̀ waʔa, bɛ̀ nìre tiì cé jíin nɛ̀ kɛ́ dàala laamɛ nī bèʔ. 7A yatanʔara táà sɛ́nì tuu wíire sunʔɔmɔ nī, a wíire ti ’yɛ̀ nɛ̀ ti cò, tiì gbɛ̀ nɛ̀ pìgele leʔ. 8A tàa sɛ́nì tuu dàacɛnnɛ tiʔɛ nī. A tire ’sɔ́migɔ nɛ̀ fìin, nɛ̀ sɛn: tìrige káà, yasɛnrɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ; kàa, pìgele togotaanri; kàa, pìgele dabataan.»
9Á Zezi wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «A ngbúʔulo yē siɛn ŋíì nɛ̄ wi lúru wè, wi- ti lúʔu.»
Kɔri ŋíi nɛ̄ Zezi wi ’puu nɛ nyu kàsiʔile nī gèle
10Bà pe kɛ́nì yiri siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, a Zezi kobinɛnɛ nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin pe ’wi yúgo nɛ́ kàsiʔile ke kɔri ní wè.
11A wi ’pe yɛ: «Yeli bèle, Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kalarilɛ lè, niī yeli cɛ́nmɛ nī. Siɛnsɛnminɛ mɛ́ bèle, ti nɛ̂ puu kàsiʔile tíɛlɛ. 12Kire nɛ̄,
Pe nàa wéli,
pe nɛ̌ sí de nyaʔaʔ,
pe nàa lúru,
pe nɛ̌ sí de ti kɔri cɛ́ngi wèʔ.
A kire ’laa wè,
pe bé koli pɛn Kulocɛliɛ mɛ́,
wi- pe kapiʔile wuʔu yaʔa gè pe nɛ̄4.12 Eza 6.9-10 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..»
Zezi wi ’yaliiwaara kàsiile kɔ̀n lè
13A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ: «A yeli sì sí kàsiile náà lire kɔri cɛ́n wèʔ, mɛni yeli bága ki puu bé kàsiʔile sɛngɛlɛ ke kɔri cɛ́n wè ?» 14Nɛ́ fali nɛ̀ pe yɛ:
«Tàfaliwɛ wire ’nyaa siɛn ŋíì wi ’yiri nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè. 15Siɛnnɛ pálì yē bɛ̀ kodɛnnɛ tíɛlɛ lè; a pe gbɛ́nɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnrɛ juu dè pe mɛ́ dè, á pe ti lúʔu dè, Setɛni nɛ̂ pɛ́nì ti yige pe funyɔ nī yè.
16«Pàli funyɔ yē bɛ̀ dàala náà nī sìndari tiʔɛ gè Kulocɛliɛ siɛnrɛ ti lúʔugo nɛ̄ gè. A peli gbɛ́nɛ̀ siɛnrɛ lúʔu dè, pe nɛ̂ fali nɛ̀ ti líɛ nɛ́ fundaanra ní sɛni, 17nɛ̀ sí ki taa siɛnrɛ ti nɛ̌ tɛ́nidiʔɛ kɔ̀n pe funyɔ nī yèʔ. Ti nɛ̌ nìre wáa pe nīʔ, lɛ̀lɛ láà cɛ̀ri wuulo pe sî puu kire siɛnnɛ bèle. Ki ’nyaa, a wuʔɔgɔ kɛ́nì nɔ̀ pe nɛ̄ bèle, á kire ’laa a siɛnnɛ kɛ́nì pe pari Kulocɛliɛ siɛnrɛ ti kɛnmɛ nɛ̄ bè, pe nɛ̂ fali nɛ̀ yiri tɛ́ngɛlɛ nī lè.
18«Pàli funyɔ yē wíire tiʔɛ tíɛlɛ; yatanʔara ti nɛ̂ sɛ́nì tuu wíire sunʔɔmɔ nī bè. 19A peli gbɛ́nɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúʔu dè, duniya kasɔngilɔ gèle, nɛ́ lɔri tàanma ní bè, nɛ̀ fàri yɛrɛ ti mìɛni felide nìge nɛ̄ gè, ti nɛ̂ jíin pe funyɔ nī yè nɛ̀ siɛnrɛ cɔ̀ri dè. Ti nɛ̌ sɛnʔ.
20«Pàli sí yē baa, peli yē dàacɛnnɛ tiʔɛ tíɛlɛ gè. A peli gbɛ́nɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúʔu dè, ti nɛ̂ tɛ́nidiʔɛ kɔ̀n pe funyɔ nī yè. Pe nɛ̂ sɛn. Tàa nɛ̂ sɛn nɛ̀ taa tiɛyɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ; tàa, tiɛyɛ togotaanri tàa, tiɛyɛ dabataan.»
Zezi wi ’juu Kulocɛliɛ siɛnrɛ ti lúʔugɛnnɛ nɛ̄ lè
21A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ: «Pe sî fètinnɛ mù lè nɛ̀ ni tɛ́ngɛ yatɔngɔ láara wī lé ? Á kire ’laa, yasinɛgɛ láara pe sî ni tɛ́ngɛ lé ? Fètindaʔaga nɛ̄ túʔu bɛ̀ʔ pe sî ni taʔa ? 22Ye- sí ki cɛ́n, kaala láà fáala sì je ga kò baa làrilɛʔ, gá niì cɛ́nʔ. Kalarilɛ míɛni sì je ga kò baa làrilɛʔ, gá niì kɛ́nì yiri kpànʔanɛʔ. 23A ngbúʔulo yē siɛn ŋíì nɛ̄ wi lúru wè, wi- ti lúʔu.» 24Nɛ́ fali nɛ̀ pe yɛ: «Yeri yeli sɔ̀ngirɔ yɛri dè siɛnrɛ dáà nɛ̄ dè. Ki ’nyaa yakirile níì ní yeli nɛ bìli wuʔu kíri gè, lire ní Kulocɛliɛ bága kíri bè le yeli mɛ́, bé sí saʔara taʔa yeli mɛ́. 25Nɛ́ ki cɛ́n, a yakaa yē siɛn ŋíì mɛ́, pe bé ní wi kɛn. Ŋìi sí wī yakaa fùn wè, cɛ̀ri ŋáà tíimɛ wī siɛn mɛ́ wè, pe bé wi suɔ wi mɛ́.»
Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ yatanʔara pìige tíɛlɛ
26A wi ní nɛ̀ pe yɛ: «Ye- tí mi Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kɛnmɛ juu bè, bè tìɛ yeli nɛ̄. Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ majo bɛ̀ tàfaliwɛ yē mmɛ. Siɛn wi nɛ̂ sɛ́nì yatanʔara tánʔa dè baa siʔi nī gè níɛ̀ kɛ́ kpáa mɛ́. 27Wi sɛ́ni ŋɔ́ni wī yo, wi sɛ́ni yē baa nyɛwɛ nɛ kele kálì kúu wī yo, wi nɛ̌ cɛ́n mɛni yatanʔara ti kɛ́nì puu nɛ́ fìin nɛ̀ liɛ nɛ̀ síɛ wèʔ. 28Dàala ni nɛ̂ ti yɛ̀gɛ nìi mɛ́. Tìriye yire yi nɛ̂ kíni nɛ̀ yɛ̀ gbíɛn, á yaliire ti nɛ̂ nɛ́ kɛ́nì puru nɛ̀ pìimɛ le. 29A yafalidɛ ti sí kɛ́nì liɛ nɛ̀ nɔ̀ pe ti líɛ dè, siʔifɔli wi nɛ̂ nyàkɔnigɔ caa nɛ̀ sɛ́nì tuu ti nɛ̄ nɛ ti kɔni.»
Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki nɛ̂ séli cíʔɛ
(Mat 13.31-32,34; Luk 13.18-19)
30A Zezi wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Gáa felige ní we bé gbɛ̀ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè ? Kàsiile níi we bága wáa dí ni sí Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kɛnmɛ tìɛ bè ?
31«Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ mutaridi pìige4.31 Yatanʔara táà felide dī mutaridi wè; ti wè náʔa weli kùlo nī lèʔ. We bé gbɛ̀ ti tɔ́nminɔ nɛ́ feni ní, bɛ̀ ti yìrige dè. tíɛlɛ, kire ki ’yìrige yatanʔara ti mìɛni nɛ̄ dè. 32Nɛ̀ sí ki taa a pe gbɛ́nɛ̀ ki tánʔa gè, ki tìrige ki nɛ̂ yɛ̀ nɛ̀ kpàʔala naaguɔ yafalidɛ ti mìɛni nɛ̄ dè, nɛ̀ lère wáa kpolido; sínjari nàa sìɛrɛ tɛ́ngi ki nyúmɔ nī bè.»
33Zezi wi ’puu nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè siɛnnɛ mɛ́ bèle kàsiʔile nī feliye feliye, nɛ̀ yɛli nɛ́ pe sìnjilige kɛnmɛ ní bè. 34Wiì puu nɛ nyu nɛ́ pe ní kàsiʔile fùnʔ. A wi sí cé gbɛ́nɛ̀ kɛ́ni yē nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle pìye yákuɔlɔ bèle, wi nɛ̂ kàsiʔile ke kɔri juu wè nɛ̀ tìɛ pe nɛ̄.
Zezi wi ’káfaligbuʔɔ yérige cáʔa nī
35Ki cɛnguʔɔ gè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Ye- tí we cáʔa jeli gè we- kɛ́ kanyuɔ gíì mɛ́ gè.».
36A pe ’yiri siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ wi líɛ kɔ́ri nī gè a pe ’kɛ́. Kɔ́riyɔ yáà ’puu baa nɛ́ pe ní luʔɔ nī gè. 37A káfaligbuʔɔ káà sɛ́nì yɛ̀ pe kúrugu baa luʔɔ nī gè, lakuruyo yi yɛ̀gí nɛ jiin kɔ́ri nī gè, nɛ caa bè kɔ́ri le gè ki nyì sɛni. 38Zezi wi ’puu sínɛwɛ baa kɔ́ri kàduʔu mɛ́ gè nɛ ŋɔ́ni, nɛ́ nyùgo kpɔni gè ngbɔnigɔ nɛ̄.
A wi pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì wi kpúɔn nɛ̀ yɛ̀gɛ, nɛ́ wi yɛ: «We kàfɔli, je we bé kùu wī, ki wè muɔ nɛ̄ gbɛ̀ligɛ léʔ ?»
39A wi ’yɛ̀, nɛ̀ fali nɛ̀ jɛnmɛ káfaligɛ nɛ̄ gè nɛ́ juu cáʔa nɛ̄ gè, nɛ́ jo: «Yéri sɔ́gi, má muɔ nyuɔ tɔ́n gè !» A káfaligɛ ki ’fali nɛ̀ yéri sɛni, a tiʔɛ ki ’fali nɛ̀ nyígi yólilo sɛni.
40A wi ’fali nɛ̀ yiʔɛ nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Gáa fíɛrɛ dī yeli nī kɛnmɛ báà nɛ̄ bè ? Yeli tùʔɔ nɛ tíin tɛ́ngɛlɛ fùn wī lé ?»
41A fíɛrɛ ’pe cò kpuʔɔ a pe ’yɛ̀ nɛ pìye yúgo níɛ wáa: «Ŋáasiɛn wī ŋàa wire wè ? Káfaligɛ nɛ́ cáʔa ní gè, ti mìɛni nɛ lúru wi nɛ̄ !»
5Zezi wi ’gbòdolilo cìra nɛ̀ yige nàguɔ wáà nī
1Bà pe sɛ́nì luʔɔ jeli gè nɛ̀ kɛ́ labiɛnnɛ níì mɛ́ lè, a ki ’nyaa pe ’jíin Gerasa tɛ́nimɛ5.1 Gerasa tɛ́nimɛ piī Galile kuʔɔjii cɛngɛnyɛnifolimɛ mɛ́. nī. 2Kpɔ̀ngɔli5.2 Nyɛyɛ yi ’puu pe nɛ̂ yi túgu nɛ̀ yaʔa sìndɛnigbaʔala nɛ̄, á kire ’laa kàwiiye yáà nɛ̂ puu sìndɛnigbaʔala láara túguyaʔaya bɛ̀ bùuwiiye kɛnmɛ tíɛlɛ. táanni ki ’puu. Bà Zezi nɛ yigi kɔ́ri nī gè, a nàguɔ wáà ’fali nɛ̀ yiri baa kpɔ̀ngɔli nī wè nɛ wi kpàlí, gbòdoli ’puu wi nī. 3Wi kòridiʔɛ kire ki ’puu kpɔ̀ngɔli wè. Siɛn fànʔa sì puu bè gbɛ̀ wi puɔ bè yérigeʔ, a ki nɛ́ cɛ yē nyùʔɔdiriye ní pe ’wi puɔ wèʔ. 4A pe yé wi puɔ nɛ́ nyùʔɔmɔ ní felige ó felige, wi nɛ̂ ti mìɛni píle nɛ̀ celile. Siɛn sì puu nɛ jàʔá bè gbɛ̀ wi cò bè yérigeʔ. 5Wi ’puu nɛ nyaari pìlige nɛ́ cɛnvugo kpɔ̀ngɔli nī wè, nɛ́ nyaguruyo naamɛ tiɛyɛ ní, níɛ̀ nɛ kòkuulo wáari, nɛ wìi kpúɔn nɛ celile nɛ́ sìndari ní.
6Bà wi kɛ́nì Zezi wéli wè nɛ̀ nyaa wi báan baa liʔi wè, a wi ’líɛ nɛ fé nɛ waa wi kúrugu, nɛ̀ sɛ́nì káguro wáa wi táanni, 7nɛ́ fali nɛ̀ kòkuugbuɔlɔ wáa sɛni, nɛ́ wi yɛ: «Gáa gī muɔ nɛ́ mi sunʔɔmɔ ní bè Zezi, Kulocɛliɛ Jaa, Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè ? -Ki kpíʔile nɛ́ Kulocɛliɛ ní, má fǎga mi wuʔɔʔ.»
8Ki ’nyaa Zezi wi cé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gbòdoli mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ wi- yiri nàguɔ nī wè. 9Nɛ́ fali nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Pe ’muɔ ye gáa ?»
A wi ’jo: «Pe ’mi ye ‹Nìʔɛnɛ›; weli tɔ̀ni yē náʔa nìʔɛbɛlɛ wī.» 10A wi ’fali nɛ̀ tuu nɛ Zezi náari wè, nɛ wi fiɛn nɛ́ wi yɛ wi fǎga peli cìra bè yige baa ki tɛ́nimɛ báà nī bèʔ.
11Tiɛliyɛ tògo káà ’puu baa nyagurugo nɛ̄ gè nɛ caa nɛ káa, tiɛliyɛ yi tɔ̀ni nɛ̀ puu nìʔɛyɛ. 12A gbòdolilo pe ’fali nɛ̀ tuu nɛ Zezi fiɛn wè, nɛ́ wi yɛ a wi ’peli cìra wi- tí peli sa jíin tiɛliyɛ nyáà nī yè. 13A Zezi wi ’yéri ki nɛ̄. A pe ’fali nɛ̀ yiri nàguɔ nī wè, nɛ̀ sɛ́nì jíin tiɛliyɛ nī yè. A tatogo ki mìɛni ’fɛ̀ nɛ̀ tìgi nyagurugo nɛ̄ gè, nɛ̀ sɛ́nì tuu cáʔa nī gè, nɛ̀ yíbiri nɛ̀ kùu. Tiɛliyɛ yi ’puu nɛ waa tiɛliyɛ sirakiɛ mɛ́ (2 000).
14Siɛnnɛ bílì pe ’puu nɛ yi nári bèle, a pe ’fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì ti juu kàʔa wuulo mɛ́ bèle, nɛ́ vòyo wuulo mɛ́ bèle. A siɛnnɛ pe ’pɛn bè pa nyaa, gàa ki ’kpíʔile gè. 15Nɛ̀ pɛ́nì yiri Zezi kúrugu wè, nɛ̀ nàguɔ nyaa wè tɛ́niwɛ, ŋàa nī gbòdolilo tògo ki ’puu gè, a wi ’bururo le nɛ ní cìiliwe nɛ̀ kele yiʔɛ cɛ́n. A fíɛrɛ ’pe cò.
16Bìli pe yé puu baa nɛ̀ kele ke tórigɛnmɛ nyaa bè, a peli ’ti yiʔɛ juu nɛ̀ tìɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle, gìi ki ’tóri gbòdolilofɔli nɛ́ tiɛliyɛ sunʔɔmɔ ní bè. 17A siɛnnɛ pe ’yɛ̀ nɛ Zezi fiɛn wè, wi- yiri peli tɛ́nimɛ nī bè.
18Bà Zezi ’láʔa nɛ waa bàa jíin kɔ́ri nī gè, a nàguɔ wi ’wi fiɛn nɛ́ wi yɛ wi- tí wire kò nɛ́ wi ní. 19Zezi wiì yéri ki nɛ̄ʔ, nɛ́ sí wi yɛ: «Te waa kpáa mɛ́, ma sa ti juu muɔ saʔa wuulo mɛ́ bèle gìi míɛ Kàfɔli Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile muɔ mɛ́ gè, nɛ́ bɛ̀ wi ’nyinimɛ taa muɔ nɛ̄ wè.»
20A nàguɔ wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́ni ki jáari nɛ mári Kàaya Kiɛ kùlo5.20 Kàaya Kiɛ kùlo ni ’puu Galile kuʔɔjii cɛngɛnyɛnifolimɛ mɛ́. ni mìɛni nī, kakpuʔɔ gíì Zezi wi ’kpíʔile wire mɛ́ gè. A ki ’kpíʔile siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ kafɔnnɔ.
Zayurusi sɛ́nì wi póri yaama wori juu dè Zezi mɛ́
21A Zezi nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle, a pe ’koli nɛ̀ jíin kɔ́ri nī gè nɛ̀ kɛ́ luʔɔ kanyuɔ gíì mɛ́ gè. Bà pe sɛ́nì yiri bèle, a siɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ pɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ tɔ́n Zezi nɛ̄ wè baa luʔɔ nyuɔ nɛ̄ gè. 22,23A tɛnmɛzaʔa kàfɔli wáà kɛ́nì pɛn, pe ’puu nɛ wi ye Zayurusi, nɛ̀ pɛ́nì káguro wáa wi táanni nɛ wi náari nɛ yobilo nɛ́ wi yɛ: «Mi póri5.22,23 Girɛki siɛnrɛ nī dè ki ’jo pùɔ wi ’puu nɛ tíin cíɛwɛ wī. wiī baa nɛ yáa nɛ waa bè kùu. Nyuɔ mi nɛ̄ ma sa kiyɛ taʔa wi nɛ̄, ma wi puʔɔ wi- kò sìi nɛ̄.» 24A Zezi wi ’yɛ̀ nɛ̀ pínɛ nɛ́ wi ní. A siɛnniʔɛmɛ pi ’taʔa wi kúrugu, nɛ̀ wi cɔ̀ri.
Zezi wi ’gbélige yaama láʔa cɛliwɛ wáà nɛ̄
25Cɛliwɛ wáà ’puu baa, gbélige yaama ’puu wi nɛ̄, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ siin. 26Ki cuɔ wi cé tóri wajaala sáa tiɛyɛ nī, a wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni ’kúɔ baa ki koliyo nī yè. Kire nɛ́ ki mìɛni kàa pɔ́rimɔ sì cɛ́nʔ; kàa cɛ ki puu nɛ fàrí wi yaama nɛ̄ bè. 27Bà sí wi kɛ́nì Zezi wori lúʔu dè, a wi sɛ́nì jíin siɛnnɛ nī bèle, nɛ̀ cò nɛ̀ taa Zezi burugo nɛ̄ gè kàduʔu mɛ́ gè. 28Wi cé ki sɔ̀ngi nɛ̀ jo: «A mi cɛ́nì cò nɛ̀ taa wi burugo kire yákuɔ nɛ̄ gè, m’bé puʔɔ.» 29Bà sí wi sɛ́nì cò nɛ̀ taa Zezi burugo nɛ̄ gè mmɛ gè, a wi gbélige ki ’fali nɛ̀ yéri sɛni. A wi ’fali nɛ̀ ki cɛ́n wire nyɛ́nì puʔɔ sɛni.
30Ki lɛ̀nunɔ nī lè a Zezi ’fali nɛ̀ ki cɛ́n fànʔa káà nyɛ́nì yiri wire nī. A wi ’yiʔɛ nɛ̀ siɛnnɛ yúgo bèle nɛ́ pe yɛ: «Ŋáa wi ’cò nɛ̀ taa mi burugo nɛ̄ gè ?»
31A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’wi yɛ: «Muɔ tíimɛ ’siɛnnɛ nyaa bèle bɛ̀ pe ’muɔ màʔa nɛ̀ suʔu kayɔbiyɔ yi mìɛni nɛ̄ yè mmɛ gè, nɛ́ ní nɛ̀ jo ŋáa wi ’cò nɛ̀ taa muɔ nɛ̄ lé ?»
32A wi ’fali nɛ siɛnnɛ wéli bèle nɛ tòrí, bè ki cɛ́n siɛn ŋíì wi ’cò nɛ̀ taa wire nɛ̄ wè. 33Cɛliwɛ wire yé sí ki cɛ́n gìi ki ’kpíʔile gè. A fíɛrɛ ’wi cò, a wi ’fali nɛ fún sɛni. A wi ’fali nɛ̀ sɛ́nì káguro wáa Zezi yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ kányiʔɛ ki mìɛni juu wi mɛ́. 34A Zezi wi ’wi yɛ: «Nɛ póri, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’muɔ suɔ. Te waa yanyige nɛ̄, Kulocɛliɛ- ma yaʔa gbɛ̀nwɛ.»
Zayurusi póri wi ’kùu a Zezi ’koli nɛ̀ wi nyɛ́
35Bà Zezi nɛ tire nyu nɛ tíin dè, a siɛnnɛ pálì ’kɔ́n baa tɛnmɛzaʔa kàfɔli kpáa mɛ́ gè, ŋàa póri wi ’puu nɛ yáa wè, nɛ̀ pɛ́nì jo: «Muɔ póri wiī baa kùuzinɛwɛ, fǎga ní kpáan de Kàfɔli fùrɔ́ wèʔ.»
36A Zezi wi ’ki siɛnrɛ lúʔu dè, a wi ’fali nɛ̀ nàguɔ yɛ wè: «Mìɛ lìri, má taa ma tɛ́ngɛ díɛ.» 37Nɛ́ fali nɛ̀ Piɛri nɛ́ Zaki kɔ́ri, nɛ̀ fàri Zaki wi cɔni Zan nɛ̄. A pe taanri pe ’pínɛ nɛ̀ kɛ́ nɛ́ wi ní. Wiì cé ní nɛ̀ fɔ̀li ki nɛ̄ a wàa fàri pe nɛ̄ʔ, nɛ̀ yiri Piɛri, nɛ́ Zaki nɛ́ wi siinyɛni Zan wè.
38A pe sɛ́nì jíin tɛnmɛzaʔa kàfɔli wi saʔa nī gè, a Zezi wi ’kɔnrɔ nyaa dè baa gbùʔɔgbuɔ, siɛnnɛ pe nyɛni nɛ cáaduu kɔnrɔ wáari dè. 39A wi ’pe yɛ: «Gáa kɔnrɔ ye wáari gbùʔɔgbuɔ mmɛ gè, níɛ cáaduu kɔnrɔ wáari dè ? Pùɔ wiì kùuʔ, wiī nɛ ŋɔ́ni wī.» 40A pe ’yɛ̀ nɛ wi tíʔɛʔ.
A wi ’fali nɛ̀ pe mìɛni yɛ pe- yiri kpànʔanɛ, á ki ’kò wire nɛ́ wi kobinɛnɛ peli, nɛ̀ fàri pùɔ wi tuu nɛ́ wi yàa nɛ̄ wè. A pe ’jíin saʔa laamɛ nī bè. 41A Zezi wi ’fali nɛ̀ sɛ́nì pìcapile cò lè kɔli nɛ̄ gè, nɛ́ wi yɛ: «Talita kumi5.41 Aramiyé siɛnrɛ nī Zezi wi cé juu mmɛ gè. !» Kire kɔri wi ’jo: «Pìcapile, mi ’jo ma yɛ̀ !»
42A pìcapile ni ’fali nɛ̀ yɛ̀ nɛ tári sɛni. A ki ’pe fungo wúɔ kátii, a fíɛrɛ ’pe cò kpuʔɔ. Pìcapile ni yiʔɛlɛ ke ’puu yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ siin. 43A Zezi ’fali nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ pe fǎga tí siɛn- ki cɛ́nʔ, nɛ́ fali nɛ̀ jo pe- suro kɛn pìcapile mɛ́ lè ni- lìi.
6Nazarɛti kàʔa siɛnnɛ piyè tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wèʔ
1Bà tire ’tóri dè, a Zezi wi ’yiri ki kàʔa nī gè nɛ̀ kɛ́ kàʔa gíì mɛ́ pe ’wi gbó á wi ’liɛ wè6.1 Zezi wi ’liɛ Nazarɛti kàʔa nī, Galile tɛ́nimɛ nī ki ’puu.. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’pínɛ nɛ́ wi ní. 2Cɛndɛnigɛ cɛngɛ kɛ́nì nɔ̀ gè, a wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle tɛnmɛzaʔa mɛ́ gè. Siɛnniʔɛnɛ ’puu baa nɛ lúru wi mɛ́. Wi tɛnmɛnɛ ni cé pe fungo wúɔ, a pe ’jo: «Sé wi ’kɔ́n nɛ́ dàa ti mìɛni ní dè ? Sé wi ’kire sìnjilige gáà taa gè ? Kakpoliyo nyáà wi kpínʔini nyáà yè, ŋáa wi ’ki fànʔa kɛn gè wi mɛ́ ? 3Wire bɛ̀ʔ lé kátɛngbunʔɔ wè, Maari jaa wè ? Zaki nɛ́ Zoze, nɛ́ Zudi nɛ́ Siimɔ pe luɔ wire túʔu bɛ̀ʔ ? Wi cɔninɔ bèle cɛlilɛ bèle pe túʔu wè bile nɛ́ we ní náʔa kàʔa nī gè ?» A kire ’fali nɛ̀ kò pe mɛ́ kúrugodiɛlɛ.
4A Zezi wi ’pe yɛ: «Siɛnnɛ piyē nɛ tɔ́ri nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuuwo ní wè tiɛrɛ ti mìɛni nī, nɛ̀ sí ki taa wi wè nɛ kpuʔɔrɔ tari wi kàʔa tíimɛ nī gèʔ, nɛ́ wi saʔa wuulo sunʔɔmɔ nīʔ nɛ́ wi narigɛ wuulo sunʔɔmɔ nī bèʔ.»
5A kire ’ki kɛn Zezi sì kakpoliyo kpíʔile baa ki kàʔa nī gèʔ. Yaala pálì cɛ̀ri yákuɔ nɛ̄ wi cé kiyɛ taʔala yè nɛ̀ pe puʔɔ. 6Ki cé wi fungo wúɔ bɛ̀ piyè cé tɛ́ngɛ wi nɛ̄ wèʔ.
Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ tun bèle siin siin
A wi ’kò nɛ nyaari ki tiʔɛ tɛ́nimɛ vòyo nī yè nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè siɛnnɛ mɛ́ bèle. 7Nɛ̀ kɛ́nì wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin yeri bèle, nɛ̀ pe tun siin siin, nɛ́ sí fànʔa kɛn gè pe mɛ́ pe- gbɛ̀ri gbòdolilo cìrá bèle de yigi siɛnnɛ nī bèle. 8Wi cé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄ pe fǎga yafiɛn líɛ bè le pìye kúrugu tánʔana wuʔuʔ, nɛ̀ yiri kàgbiile nīʔ. Nɛ́ ní nɛ̀ ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ pe fǎga yaliire líɛʔ, nɛ́ kpɔ̀bilɔʔ, nɛ́ waliʔ; 9nɛ́ sí jo pe- tɔriyɔ le, pe fǎga sí buruyo siin siin líɛʔ. 10Nɛ́ fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ: «A yeli sɛ́nì tìrige saʔa ó saʔa nī, ye- kò baa ki saʔa nī gè fúɔ bè taa yeli pa yiri baa. 11Nɛ̀ pínɛ a yeli ’kɛ́ tiʔɛ ó tiʔɛ nī, a siɛn sì yeli tìrigeʔ, nɛ̀ pínɛ a pe ’cíi piyè lúʔu yeli siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ, a ye kɛ́ni waa wè, ye- yeli yedaʔala cúbugo cúru gè ye wo baa ki tiʔɛ nī gè6.11 Yedaʔala cúbugo ki cúrugo ki kɔri wi ’ki tìɛ, peli yafiɛn ní wè tíin baa nɛ́ ki tiʔɛ ní gèʔ.. Kire ki bé puu pe mɛ́ fìɛ wè bè pe sɔ̀mi wè.»
12A pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè nɛ mári siɛnnɛ mɛ́ bèle, níɛ ki nyu nɛ́ jo ki ’yɛli pe- pe funyɔ yiʔɛ yè, pé tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄. 13Pe ’puu nɛ gbòdolilo cìrá bèle nɛ yigi siɛnnɛ nī bèle, níɛ sùnmɔ pɔ̀li yaakpɔlilɔ sáa nɛ̄ nɛ pe pori.
Kùlofɔli Erodi wi ’tí a pe Zan Batiisi nyùgo ceri gè
14Bà Zezi míʔɛ ki yé yiri kùlo nī lè mmɛ gè, a kùlofɔli Erodi wi kɛ́nì wi wori lúʔu dè. Pàli yé jo dí Zan Batiisi wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle, dí kire ki ’tí a wi ’jáa nɛ kakpoliyo kpínʔini yè. 15A pàli ’jo dí siɛnjuuliɛwɛElii wī, a bìli ’jo dí faʔa faʔa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ wáà wī.
16Bà Erodi kɛ́ni ki siɛnrɛ dáà lúru dè nɛ mári mmɛ gè, a wi ’jo: «Zan ŋáà mi yé tí pe wi nyùgo ceri gè, je wire wi ’koli nɛ̀ yiri.»
17,18Ki ’nyaa Erodi wire tíimɛ wi cé siɛnnɛ tórigo a ’pe ’Zan cò wè nɛ̀ wi puɔ nɛ́ wi tɔ́n kasuu nī, Erodiyadi kɛnmɛ nɛ̄, wi cɔni Filipi cuɔ ŋáà wi cé suɔ wi mɛ́ wè. Bà Zan cé sí puu nɛ nyu Erodi nɛ̄ wè nɛ́ jo dí kiì yɛliʔ wi- wi cɔni wi cuɔ suɔ wè wi mɛ́ wè, a Erodi sí kapiɛngbuɔnnɔ tórigo a pe sɛ́nì Zan cò wè nɛ̀ nyùʔɔdiriye le wi nɛ̄ nɛ́ sɛ́nì wi tɔ́n kasuu nī. 19Zan siɛnjuuro míɛni tiì cé Erodiyadi dɛ́ni wèʔ, a wi sí nɛ wi caa nɛ́ kpúumɔ ní. Wiì cé sí ki larigɛ taa gèʔ. 20Ki ’nyaa Erodi wi ’puu nɛ Zan fìʔɛ́ wè; wi cé ki cɛ́n Zan wiī siɛnsinwɛ nɛ̀ wìi wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ mɛ́. A wi ’kò nɛ wi wéli wi leguulo nɛ̄ bèle. A wi cé gbɛ́nɛ̀ Zan siɛnrɛ lúʔu dè ti nɛ̂ fungo nyaʔami gè wi nī, nɛ̀ ki yaʔa ki cé wi dɛ́ni bèri Zan siɛnrɛ lúru dè.
21Cɛngɛ káà, a lɛ̀jɛnnɛ láà kɛ́nì nìi kɛn Erodiyadi mɛ́ wè. Ki ’nyaa, cɛngɛ gíì Erodi yiɛziile ni cé màʔa nɛ̀ nɔ̀ lè, a wi ’pùrɔrɔ tɛ́ngɛ ki cɛngɛ nī gè, nɛ̀ wi taʔara baakuɔnyɛninɛ yeri bèle, nɛ́ kapiɛngbuɔnnɔ kàfɔlilɔ ní bèle nɛ̀ fàri Galile siɛnkpolilo nɛ̄ bèle, nɛ́ jo pe- sa lìi wire kpáa mɛ́.
22Ki cɛngɛ gè, a Erodiyadi póri wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì sɔ́migɔ nɛ̀ yúɔ Erodi wi yiʔɛ mɛ́ gè a ki ’wi dɛ́ni wire nɛ́ bàli wi cé yeri bèle. A wi ’sinboriwo yɛ wè: «Yɛgɛ ó yɛgɛ muɔ nɛ caa ma ki juu, m’bé ki kɛn muɔ mɛ́.» 23Nɛ́ fali nɛ̀ nyuɔ kún nɛ̀ kɛn sinboriwo mɛ́ wè, nɛ́ wi yɛ dí a ki nɛ́ cɛ́nì nyaa wire kùlo ni tílaga kire wi caa, wire bé ki kɛn wi mɛ́.
24A sinboriwo wi ’yiri nɛ̀ sɛ́nì wi yàa yúgo wè nɛ́ jo: «Yàa, mi- wi yɛ gáa mi nɛ caa ?»
A wi yàa wi ’fali nɛ̀ wi yɛ: «Sa wi yɛ Zan Batiisi nyùgo muɔ nɛ caa.»
25A sinboriwo wi ’fali nɛ̀ fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kùlofɔli yɛ wè: «Mi nɛ ki caa ma Zan Batiisi nyùgo kɛn gè m’mɛ́ yalege nī náʔa, píra píra ŋáà nī wè.»
26A ki siɛnrɛ ti ’laamɛ cúʔɔ kùlofɔli nī wè kátii. Bɛ̀ sí wi cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛ́n sinboriwo mɛ́ wè bìli yiʔɛ mɛ́ wi cé yeri bèle, a wi ’ki nyaa wire sì ní gbɛ̀ sùnʔɔrɔ wire nyasiɛnrɛ nī dèʔ. 27A wi ’fali nɛ̀ wi kapiɛngbuɔnwɔ wáà nigbe tórigo, bàli pe sî nɛ wi wéli bèle, nɛ́ wi yɛ wi sa Zan nyùgo ceri gè wiri báan. A kapiɛngbuɔn nàguɔ wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì Zan nyùgo ceri gè baa kasuu nī wè, 28nɛ̀ le yalege nī, nɛ̀ pɛ́nì kɛn sinboriwo mɛ́ wè, a wi ’ki kɛn wi yàa mɛ́ wè.
29A ki siɛnrɛ ti ’nɔ̀ Zan wi pìtɛnmɛnɛ nɛ̄ bèle. A pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kpúu líɛ wè nɛ̀ sɛ́nì wi tɔ́n.
Zezi wi ’siɛnnɛ siramuʔɔ sirakogunɔ kɛn a pe ’lìi
(Mat 14.13-21; Luk 9.10-17; Zan 6.1-14)
30Bìli Zezi wi cé tun bèle, a pe kɛ́nì pìye pínɛ làa nɛ̄ wi táanni, nɛ pe baara ti kɛnmɛ nyu bè nɛ tìí wi nɛ̄, kele gílì peli yé kpíʔile nɛ̀ tóri gèle, nɛ́ tɛnmɛnɛ níì peli ’kɛn nɛ̀ màʔa siɛnnɛ mɛ́ bèle.
31A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeri báan we- kɛ́ larigɛ nī ye sa ŋɔ́ ye taa cɛ̀ri.» Ki ’nyaa siɛnnɛ pe ’puu nɛ gbunʔuni nɛ tɔ́ngi pe nɛ̄ nìʔɛbɛlɛ, larigɛ sì cé ní nɛ̀ puu baa pe- gbɛ̀ taa bè lìiʔ. 32A pe ’jíin kɔ́ri káà nī nɛ̀ sìʔɛrɛ siɛnnɛ táanni bèle, nɛ̀ kɛ́ larigɛ nī baa siɛnnɛ sì puu bèleʔ.
33Bà siɛnnɛ pe kɛ́nì pe wéli nɛ̀ nyaa pe waa bèle, a pe ’ki cɛ́n peli bīɛlɛ. A pe ’yiri kàaya nī yè nɛ̀ kɛ́ wi kúrugu, nɛ̀ sɛ́nì pe yiʔɛ caanri.
34Bà Zezi wi sɛ́nì yiri kɔ́ri nī gè, nɛ̀ siɛnniʔɛmɛ nyaa bè; a pe nyinimɛ ’jíin wi nī kpuʔɔ. Pe ’puu bɛ̀ sìnbaara tíɛlɛ, nàʔavɔli fùn. A wi ’fali nɛ pe tɛnmɛ kele sáa nɛ̄ sɛni.
35Bà ki kɛ́nì mɔgɔ nɛ̀ lɛ̀lɛ láà kúɔ lè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì juu nɛ́ wi ní ngbúʔulo táanni, nɛ́ wi yɛ: «Tiʔɛ gáà kiī sìnbirige, cɛngɛ ki sí nɛ kúu; 36-siɛnnɛ yaʔa bèle peri waa vòbiire nī dè nɛ́ vòyo nyáà yi ’we màʔa nɛ̀ suʔu wè, pe sa yaliire caa pe lìi.»
37A wi sí pe yɛ: «Ye- pe kɛn pe- lìi yeli tíimɛ bèle.»
A pe ’wi yɛ: «Wali denarilɛ6.37 Denari nigbe wire ’puu baakuɔwɔ cɛnbogo sàri. sirakeli (200) búru sí we baa suɔ lé bè pe kɛn pe- káa wè ?»
38A wi ’pe yɛ: «Ye sa wéli baa, búrulo jori bīɛlɛ baa yeli mɛ́ ?» A pe sɛ́nì wéli baa, nɛ́ pɛ́nì wi yɛ: «Búrulo kogunɔ nɛ́ fúɔlɔ siin.»
39A wi ’pe yɛ: «Ye- siɛnnɛ tɛ́ngɛ bèle gbuʔulo gbuʔulo, nyàpirige nɛ̄ gè.» 40A pe ’tɛ́ni gbuʔulo gbuʔulo. Pàli ’puu dabataandaan (100), pàli, togosiin nɛ́ kpɔrigɔ kpɔrigɔ.
41A Zezi ’fali nɛ̀ búrulo kogunɔ líɛ bèle nɛ́ fúɔlɔ siin ní bèle, nɛ̀ yiʔɛ yɛ̀gɛ gè nyìʔɛnɛ nī, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri wè. Nɛ́ fali nɛ̀ búrulo kúnminɔ bèle nɛ̀ kɛn wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, a pe ’wi liɛlɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Nɛ́ fali nɛ̀ ní nɛ̀ fúɔlɔ kúnminɔ bèle nɛ̀ pe kɛn, a pe ’pe liɛlɛ nɛ̀ tóri siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 42A pe mìɛni ’káa nɛ̀ tín, 43a búru káagoriro ti ’juɔnyiʔɛnɛ kiɛ nɛ́ siin nyì, nɛ́ fúɔlɔ bálì pe cé kò bèle. 44Siɛnnɛ bílì pe cé káa búru nɛ̄ wè pe ’puu nàguɔlɔ siramuʔɔ sirakogunɔ (5 000).
Zezi wi ’tánʔa nɛ̀ tóri luʔɔ nɛ̄
45Bà tire ’tóri dè, a Zezi wi ’fali nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ pe- jíin kɔ́ri káà nī, pe- luʔɔ jeli gè pe kíni wire yiʔɛ nɛ̄ kanyuɔ gíì mɛ́ gè Bɛtisayida kàʔa mɛ́ gè, dí wire bé siɛnnɛ tórigo bèle béri waa pe kúrugu. 46Bà wi kɛ́nì siɛnnɛ tórigo bèle nɛ̀ kúɔ wè, a wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tánʔa nyagurugo naamɛ bè Kulocɛliɛ náari.
47Bà cɛngɛ ki kɛ́nì kúɔ nɛ báan cɛnguɔwuɔmɔ lɛ̀lɛ nī lè, a ki ’nyaa wi pìtɛnmɛnɛ pe ’puu nɛ tíin baa kuʔɔjii sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ kɔ́ri ní gè, á wire ní baa kpànʔanɛ gè wìi nigbe. 48Lɛ̀lɛ níì nī Zezi kɛ́nì je pe nyaa bèle, ki ní gòpɔpeliwe nyɛni lɛ̀lɛ nī. Káfaligɛ ki ’puu nɛ wáari nɛ pe kpàlí, a kɔ́ri ki ’kò pe mɛ́ píribinʔɛ. A wi ’líɛ nɛ̀ taʔa pe kúrugu nɛ tári nɛ waa luʔɔ nɛ̄ gè, nɛ̀ sɛ́nì kò cɛ̀ bé pe fɛ́nigɛ. 49Bà pe kɛ́nì wi wéli nɛ̀ nyaa wi tári luʔɔ nɛ̄ gè, a pe ’jo dùʔɔ kikuuyirige ki ’puu, nɛ kòkuʔulo wáari. 50Pe mìɛni cé wi nyaa, a nyìnɛ ni ’yiri pe nī.
A Zezi wi ’fali nɛ̀ juu nɛ́ pe ní, nɛ́ pe yɛ: «Ye- yeli nàzɔnnɔ tɛ́ngɛ bèle, mi wī. Ye fǎri fìʔɛ́ʔ !» 51Nɛ́ fali nɛ̀ jíin pe kúrugu kɔ́ri nī gè, nɛ̀ tɛ́ni. A káfaligɛ ki ’yéri. A ki ’pe fungo wúɔ kátii. 52Ki ’nyaa pe funyɔ yi ’puu nɛ tíin nɛ pe kàlí búru kanyuʔɔninɔ wori nɛ̄ dè. Pe sícilige ki ’puu nɛ tíin tɔ́ngɔ.
Zezi wi ’yaala puʔɔ Zenɛzarɛti kùlo nī
53A pe sɛ́nì cáʔa jeli gè nɛ̀ jíin Zenɛzarɛti kùlo6.53 Zenɛzarɛti kùlo niī Kapɛrinawu kàliige mɛ́ cɛngɛnyɛnifolimɛ mɛ́. nī, a pe ’kɔ́ri yérige gè luʔɔ nyuɔ nɛ̄ gè. 54Bà Zezi ’yiri kɔ́ri nī gè, a siɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ wi nyaa nɛ̀ cɛ́n sɛni. 55A ki ’fali nɛ̀ kò a siɛnnɛ pe yé gbɛ́nɛ̀ Zezi wori lúʔu dè tiʔɛ ó tiʔɛ nī, pe nàa waa nɛ pe yaala líi bèle fìtuʔɔlɔ nī nɛ báan Zezi kúrugu wè. 56A kire ’fali nɛ̀ kò a Zezi cé gbɛ́nɛ̀ kɛ́ tiʔɛ ó tiʔɛ nī, gìi ki ’vòro tiɛyɛ kúɔ yè nɛ́ siiye ní yè, nɛ́ kàaya ní yè, siɛnnɛ pe nɛ̂ pe yaala tugo bèle nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ngɛ dàliyɛ nɛ̄ yè, níɛ̀ nɛ wi fiɛn wi- tí yaala pe- cò daa wi burugo nyuɔ kire yákuɔ nɛ̄. Yaala bílì mìɛni sí pe ’puu nɛ cògí nɛ tari wi burugo nɛ̄ gè, pe nɛ̂ puʔɔ.
7Kaliʔɛlɛ wori dè
1Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì cé kɔ́n Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. A pe sɛ́nì gbuʔulo Zezi táanni wè, peli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle. 2A pe kɛ́nì ki ciʔige nɛ̀ nyaa Zezi pìtɛnmɛnɛ pálì ’tɛ́ni nɛ líi nɛ́ pe kiyɛ ní yè núʔɔyɔ, kire ’jo piyè yé yi jíge nɛ̀ yɛli nɛ́ Zuufulo pe kaliʔɛlɛ jígegɛnmɛ ní bèʔ. 3Ki sí nyaa, Fariziɛnnɛ peli nɛ́ Zuufulo sɛnminɛ ní bèle, pe kaliɛlɛ nī, a siɛn wi je lìi wi ’yɛli wi- kiyɛ jíge yè bè nɔ̀ kabuʔulo nɛ̄. 4Nɛ̀ pínɛ a siɛn wi ’kɔ́n cɛ́ni mɛ́ gè, a wi ’laa wiì wìi jíge nɛ̀ mùnu, wi nɛ̌ gbɛ̀ yakaa káaʔ. Pe kaliʔɛlɛ ke feliye yiī nìʔɛyɛ: yagbuʔɔlɔ jígege yē baa, sikɔntasaala jígege yē baa, kányiɛrɛ kàjuʔɔlɔ jígege yē baa.
5A Fariziɛnnɛ nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Gáa nɛ̄ muɔ pìtɛnmɛnɛ pe wè nɛ kaliʔɛlɛ kpóri gèle ? -Pe wéli bèle, bà pe líi nɛ́ kiyɛ ní yè kariyɛ yè.»
6A Zezi wi ’pe yɛ: «Siɛnrɛ díì Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛEzayi wi cé juu yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè nɛ́ jo jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle, ki siɛnrɛ ti ’yɛli baa círɛ ! Ki siɛnrɛ tiī baa sɛbɛ nī wè, a Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ́ jo:
Nyawari nɛ̄ siɛnnɛ bálì
piyē nɛ mi kpóri yákuɔ,
nɛ̀ sí ki taa pe funyɔ nī yè
pe ’líili mi nɛ̄.
7Kpuʔɔrɔ díì piyē nɛ tari
mi nɛ̄ dè,
ti mìɛni yē wíra wī.
Siɛnnɛ kajuʔulo
nɛ́ siɛnnɛ kaliʔɛlɛ nɛ̄
piyē nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle7.7 Eza 29.13 tire ti ’juu náʔa gè..»
8A Zezi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Yeli ’Kulocɛliɛ kajuudiɛlɛ cíi lè, nɛ́ kò nɛ tári kaliʔɛlɛ nɛ̄. 9Yeli tɔ̀ni nɛ̀ jáa bèri Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ kɛ́ngi gèle de wáari wè, bé sí taa de yeli kaliʔɛlɛ kpóri gèle. 10Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Misa wi cé ki juu wi sɛbɛ nī wè nɛ́ jo: ‹Te muɔ tuu nɛ́ muɔ yàa kpóri wè›, dí ‹a siɛn ó siɛn wi tuu faʔa, á kire ’laa nɛ̀ wi yàa faʔa wè, ki siɛn wi ’yɛli pe- wi kpúu wī7.10 Yir 20.12; 21.17; Fàn 5.16 tire ti ’juu náʔa gè..›
11«Yeli bèle, yeli nɛ̂ fɔ̀li ki nɛ̄ níɛ̀ jo a siɛn ’wi siivɔli yɛ: ‹Gìi ki ’puu náʔa m’mɛ́ mi gbɛ̀ muɔ sáʔa wè, ki kɛ́nì kpíʔile kɔriban.› Kire kɔri wi ’jo: ‹Mi kɛ́nì ki kɛn Kulocɛliɛ mɛ́.› 12Yeli nɛ̂ yéri ki nɛ̄ siɛn wi fǎga ní yafiɛn kpíʔile wi siivɔli mɛ́ wè cíginiʔ. 13Kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè yeli nɛ̂ Kulocɛliɛ siɛnrɛ faʔa dè nɛ́ yeli kaliʔɛlɛ ní gèle. Kele kálì sáa nɛ tíin baa, gìli yeli nɛ kpínʔini nɛ tòrí bɛ̀ gàli tíɛlɛ gèle.»
Kele gílì ke nyɛ́ni siɛn nɔ́ri wè Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè
14A Zezi wi ’fali nɛ̀ siɛnniʔɛmɛ yeri bè nɛ̀ kpɔni wìi nɛ̄ cígini, nɛ́ pe yɛ: «Ye mìɛni yeri lúru mi mɛ́, yéri siɛnrɛ ti kɔri cɛ́ngi wè. 15Yakaa wè kɔ́ngi kpànʔanɛ nɛ jíin siɛn nī wè nɛ wi nɔ́riʔ; nɛ̀ sí ki taa kele gílì ke yɛ̀gí siɛn fungo nī gè, keli ke sî siɛn núʔɔ wè. 16[A ngbúʔulo yē siɛn ŋíì nɛ̄, siɛn wiri lúru cɛ̀ngɛ.]»
17Bà pe kɛ́nì yiri siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ kɛ́ kpáa mɛ́ gè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì wi yúgo nɛ́ kàsiile náà ni kɔri ní wè.
18A wi ’pe yɛ: «Yeli sí nɛ tíin sìnjilige fùn wī lé ? Yeli sì ki cɛ́n lé yakaa wè kɔ́ngi kpànʔanɛ nɛ jiin siɛn fungo nī gè bè gbɛ̀ wi núʔɔʔ lé ? 19Nɛ́ ki cɛ́n ki nɛ̌ jíin siɛn wi nàzɔn nī wèʔ. Ki ’nyaa ki nɛ̂ kɛ́ liyɛ nī wī. Kire kàduʔumɛ gè siɛn wi nɛ̂ kɛ́ kàfuʔu mɛ́.» Zezi wi cé kire siɛnrɛ juu dè bè ki tìɛ yaliire ti mìɛni yē cɛ̀nrɛ, tàa wè baa peri tire fúnʔ.
20A wi ní nɛ̀ jo: «Sɔ̀ngirɔ díì ti nyɛ́ni yɛ̀gí siɛn fungo nī gè, tire ti nyɛ́ni siɛn nɔ́ri wè Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. 21Siɛnnɛ pe funyɔ yire nī, laamɛ nī, sɔ̀ngibiire, kanuʔɔrɔ, kàyuugo, siɛnkpuʔu, 22ceyuugo, fungbuʔɔ, sìpiire, síciligele kakpiʔiligele, nyabiɛnnɛ, míɛcuʔɔgɔ siɛnrɛ, nìɛnyiɛnigɛ, sìnjilimɛfun kakpiʔiligele, 23tire kakolido dáà ti mìɛni felide tiī nɛ kɔ́ngi siɛn fungo nī wī níɛ̀ wi núʔɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè.»
Zezi wi ’gbòdoli cìra nɛ̀ yige cɛliwɛ wáà póri nī
24Bà Zezi kɛ́nì tire juu nɛ̀ kúɔ dè, a wi ’yiri baa ki tiʔɛ nī gè nɛ̀ kɛ́ Tiiri kùlo mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì jíin saʔa káà nī, wiì puu nɛ caa siɛnnɛ pe- ki cɛ́n wire yē baa ki saʔa nī gèʔ. Kire nɛ́ ki mìɛni ní, a ki kɛ́nì cɛ́n. 25A cɛliwɛ wáà kɛ́nì wi wori lúʔu dè. Gbòdoli ’puu wi póri nī wè. A cɛliwɛ wi ’fali nɛ̀ kɛ́ Zezi kúrugu wè, nɛ̀ sɛ́nì káguro wáa wi táanni, 26nɛ́ wi náari nɛ́ wi yɛ wi sa gbòdoli cìra wè wi yige wire pùɔ nī wè. Zuufuwo bɛ̀ʔ wi ’puu ki cuɔ wèʔ, Siirii kùlo wuu wi ’puu á wi sí kɔ́n Fenisii tɛ́nimɛ nī.
27A Zezi wi ’wi yɛ: «-Pìile yaʔa bèle pe- lìi pe tín gbínʔɛnɛ, kiì yɛli we pìile pe suro líɛ dè we wáa panbigele mɛ́ʔ»
28A cɛliwɛ wi sí jo: «ʔaan, kányiʔɛ gī Kàfɔli, kire nɛ́ ki mìɛni ní, panbigele ke nàa pìile pe siliiworo jún dè tabali láara wè nɛ káa.»
29A Zezi ’fali nɛ̀ wi yɛ: «Bɛ̀ muɔ ’jáa nɛ̀ siɛnrɛ dáà juu dè, te waa, gbòdoli wi ’yiri muɔ póri nī wè.»
30A cɛliwɛ wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì pùɔ nyaa wè sínɛwɛ yasinɛgɛ nɛ̄ gè, a gbòdoli wi ’yiri wi nī.
Zezi wi ’dùnɔ puʔɔ
31A Zezi wi koli nɛ̀ yiri Tiiri kùlo tɛ́nimɛ nī bè, nɛ̀ tóri Siidɔn kàʔa mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì sùuri Kàaya Kiɛ kùlo nī lè nɛ̀ kɛ́ Galile kuʔɔjii mɛ́ wè.
32A siɛnnɛ pe pɛ́nì yiri nɛ́ nàguɔ wáà ní wi kúrugu; ki nàguɔ wi ’puu dùnɔ, siɛnrɛ tiì puu nɛ waa wi mɛ́ʔ. A pe ’Zezi fiɛn wè nɛ́ wi yɛ wi- kɔli taʔa wi nɛ̄.
33A wi ’nàguɔ kɔ́ri wè nɛ̀ yiri siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, nɛ̀ sɛ́nì kabiʔɛlɛ le gèle wi mɛ́ ngbúʔulo nī gèle, nɛ́ tínʔɛ sùlugu nɛ̀ taʔa wi mɛ́ nyinɛ nɛ̄ lè, 34nɛ́ fali nɛ̀ yiʔɛ yɛ̀gɛ gè nyìʔɛnɛ nī, nɛ̀ ŋɔ́ nɛ̀ tìgi, nɛ́ fali nɛ̀ kɛ́nì dùnɔ yɛ wè: «Efata !» Kire kɔri wè: «múgu.»
35A dùnɔ wi ngbúʔulo ke ’fali nɛ̀ múgu wálilɛ sɛni, a wi nyinɛ ni ’yɛ̀, bɛ̀ ni ’puu tárilɛ lè, a wi ’fali nɛ nyu wálilɛ sɛni.
36A Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ pe fǎa ga ti juu siɛn mɛ́ʔ. Kire nɛ́ ki mìɛni ní, a Zezi cé gbɛ́nɛ̀ kaala níì wuʔu juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo pe fǎa ga ni juu siɛn mɛ́ wèʔ, kire kaala lire nī pe nɛ̂ kɛ́nì yiʔɛ le nɛ ni nyu nɛ mári.
37A ki ’siɛnnɛ pe mìɛni fungo wúɔ kátii, a pe ’yɛ nɛ nyu níɛ wáa: «ʔá, nàguɔ ŋáà wi kakpiʔiligele ke mìɛni tɔ̀ni yē cɛ̀ngɛlɛ ! Ye- wéli, bɛ̀ wiī nɛ dùnɔnɔ pori bèle pe lúru bèle, níɛ bobobilo míɛni pori bèle pe nyu bèle !»
8Zezi wi ’siɛnnɛ siramuʔɔ kɛn a pe ’lìi
1Cɛngɛ káà cígini, a siɛnnɛ pe sɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ tɔ́n Zezi nɛ̄ wè, nɛ̀ ki yaʔa yaliire sì cé puu baa pe- lìiʔ. A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: 2«Siɛnniʔɛmɛ báà pi nyinimɛ yē mi nī: ki cɛnyɛ taanri yī ŋɔ̀ wè bɛ̀ piyē mi kúrugu bèle, yafiɛn wè pe mɛ́ bè káaʔ. 3Mi sí wè caa bè pe yɛ peri waa nɛ́ fungo ní gèʔ. Pe ŋɔri ti baa kúɔ koligo nɛ̄. Pe pàli sí kɔ́n tiɛliiliye nī.»
4A pìtɛnmɛnɛ pe ’siɛnnugoro kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Sé sí we bé búru taa wè náʔa sìnbirige gáà nī gè, bé sí siɛnnɛ bálì kɛn bèle pe- káa bè tín wè ?»
5A Zezi wi ’pe yúgo: «Búrulo jori bīɛlɛ baa yeli mɛ́ ?» A pe ’wi yɛ búrulo kɔlisiin.
6A wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ siɛnniʔɛmɛ mɛ́ bè, pe- tɛ́ni dàala nɛ̄ lè. Nɛ́ fali nɛ̀ búrulo kɔlisiin líɛ bèle nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri, nɛ́ wi celile nɛ̀ kɛn wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, pe- wi liɛlɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. A pe ’wi liɛlɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 7Fúɔpigele cɛ̀ri ’puu baa nɛ̀ pínɛ. A wi ’ke líɛ, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri, nɛ́ fali nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle pe- ke liɛlɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 8A pe mìɛni ’káa nɛ̀ tín. A káagoriro ti ’juɔnyiʔɛnɛ kɔlisiin le a ke ’nyì. 9Siɛnnɛ pe yé siɛnnɛ siramuʔɔ kúɔ (4 000), bàli pe ’puu baa bèle. A Zezi wi ’fali nɛ̀ pe tórigo pe tiɛyɛ nī yè. 10Nɛ́ fali nɛ̀ jíin kɔ́ri nī gè wire nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle nɛ̀ kɛ́ Damanuta kùlo mɛ́8.10 Damanuta kùlo niī Galile kuʔɔjii cɛngɛnyɛnijiinmɛ mɛ́..
Fariziɛnnɛ pe ’Zezi siʔɛ wè nɛ̀ wéli
11Fariziɛnnɛ nɛ́ Sadusiɛnnɛ ní bèle, pe ’puu nɛ caa bè Zezi puu wè bè wéli. A pe ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ wi- kakpuʔɔ káà kpíʔile wi tìɛ peli nɛ̄ gàa ki ’kɔ́n nyìʔɛnɛ nī lè.
12A Zezi wi ’ŋɔ́ nɛ̀ tìgi, nɛ́ fali nɛ̀ jo: «Gáa nɛ̄ kɛ̀nnɛ náà wuulo piyē nɛ kakpuʔɔ caa bè nyaa ? M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, kakpuʔɔ yafiɛn sì ga tíi kpíʔile bè tìɛ pe nɛ̄ʔ.» 13Nɛ́ fali nɛ̀ láʔa pe táanni nɛ̀ sɛ́nì jíin kɔ́ri nī gè cígini, a pe ’kɛ́ luʔɔ kanyuɔ gíì mɛ́ gè.
Pìtɛnmɛnɛ pe sɔ̀ngirɔ ti ’weri
14Zezi wi pìtɛnmɛnɛ pe yé fìʔɛ, piyè cé búru líɛʔ. Búrukɛnigɛ nigbe yákuɔ ki ’puu pe mɛ́ baa kɔ́ri nī gè. 15Zezi wi ’puu nɛ ki nyu nɛ ki gbɛ̀ngí pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Ye- yìye cò díɛ ! Yeri yìye ciʔige Fariziɛnnɛ pe sìnvari nɛ̄ dè, nɛ́ Erodi sìnvari ní dè.»
16A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’ki sɔ̀ngi nɛ̀ jo dùʔɔ bɛ̀ peli sì búru líɛ wè kire siɛnrɛ wi ’juu bɛ̀.
17A wi ’pe sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè, nɛ̀ sí pe yɛ: «Gáa nɛ yeli nɛ kire sɔ̀ngí nɛ́ jo yeli sì búru líɛ wèʔ ? Yeli tùʔɔ nɛ tíin yeli wè kele ke kɔri cɛ́ngi wèʔ wī lé ? Gáa ki ’yeli laamɛ tɔ́n bè yeli nī mmɛ gè ? 18Nyapigele kiyē yeli nɛ̄, yeli tùʔɔ wè nyaʔaʔ ke nī wī lé ? Ngbúʔulo kiyē yeli nɛ̄, yeli wè lúruʔ ke nī wī lé8.18 Wéli baa Zer 5.21; Ezek 12.2. ? Yeli wè sɔ̀ngí nɛ tariʔ lé ? 19Bà mi cé siɛnnɛ siramuʔɔ sirakogunɔ (5 000) kɛn bèle a pe ’káa nɛ̀ tín nɛ́ búrulo kogunɔ ní bèle ? Juɔnyiʔɛnɛ jori ke cé kò káagoriro nɛ̄ dè ?»
A pe ’jo: «Juɔnyiʔɛnɛ kiɛ nɛ́ siin.»
20A wi ní nɛ̀ pe yúgo: «Á bà mi cé búrulo kɔlisiin tíʔɛ bèle nɛ̀ siɛnnɛ siramuʔɔ (4 000) kɛn bèle pe káa bèle, juɔnyiʔɛnɛ jori ke cé kò ?»
A pe ’jo: «Juɔnyiʔɛnɛ kɔlisiin.»
21A wi ’pe yɛ: «Ki mɛni á yeli nɛ tíin yeli sì fìɛ ki cɛ́n ?»
Zezi wi ’fúɔn múgu
22A pe sɛ́nì jíin Bɛtisayida kàʔa nī. A siɛnnɛ pe ’fúɔn wáà kɔ́ri nɛ̀ pɛ́nì yiri wi kúrugu, nɛ̀ wi fiɛn nɛ́ wi yɛ wi- cò fúɔn nɛ̄ wè.
23A wi ’fúɔn cò wè kɔli nɛ̄ nɛ̀ yiri nɛ́ wi ní vògo kúrugu gè, nɛ̀ sɛ́nì tíɛnrɛ sùlugu nɛ̀ kurugo wi mɛ́ nyapigele nɛ̄ gèle, nɛ́ kiyɛ taʔa yè wi nɛ̄ nɛ́ wi yúgo nɛ́ jo: «Muɔ nɛ yakaa nyaʔa lé ?»
24A fúɔn wi ’nyapigele yɛ̀gɛ gèle nɛ̀ wéli, nɛ́ fali nɛ̀ jo: «Mi nɛ siɛnnɛ nyaʔa bèle, piyē bɛ̀ tiire tíɛlɛ nɛ́ sí nɛ tári.»
25A Zezi ’koli nɛ̀ kiyɛ taʔa yè wi mɛ́ nyapigele nɛ̄ gèle, a wi nyapigele ke ’múgu a wi ’fali nɛ nyaʔa wálilɛ sɛni. 26A Zezi ’fali nɛ̀ wi yɛ wiri waa kpáa mɛ́, wi fǎga sí sari nyaari de mári vògo nī gèʔ.
Piɛri ’ki juu nɛ́ jo Zezi wire wī Kirisi wè
27A Zezi nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle a pe ’yiri kire tiʔɛ nī gè, nɛ̀ kɛ́ vòyo nyíì yī baa Filipi Sezare8.27 Kàʔa gíì Filipi Sezari wi ’tɛ́ngɛ gè, kire kàʔa kire gī Filipi Sezare wè. kàʔa tɛ́nimɛ nī bè. Bà pe ’yiri nɛ waa koligo nɛ̄ gè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yúgo bèle nɛ́ pe yɛ: «Siɛnnɛ pe ’jo mi yē ŋáasiɛn ?»
28A pe ’wi yɛ: «Pàli ’jo Zan Batiisi wī muɔ wè, a bìli ’jo siɛnjuuliɛwɛElii wī muɔ, pàli sí yē nɛ wáa dí Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wáà wī muɔ wè.»
29A wi ní nɛ̀ pe yúgo: «Á yeli bèle, yeli ’jo mi yē ŋáasiɛn ?»
A Piɛri wi ’siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «Muɔ wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè.»
30A Zezi ’fali nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ pe fǎa ga ti juu siɛn mɛ́ʔ.
Zezi wi ’wi wuʔɔgɔ wori juu dè pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle
31Bà wi ’tire juu dè, nɛ̀ fali nɛ̀ séli nɛ pe tɛnmɛ sɛni, nɛ́ jo: «Ki ’nyaa fànʔa, Siɛn Pùɔ wi- wuʔɔgɔ suɔ kátii, nɛ̀ pínɛ, liɛlɛ pe bága de wi kɛ́ngi de wáari peli nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle. Kire kàduʔumɛ gè pe bé wi kpúu. A wi sí kùu wè, cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè wi bé koli bè nyɛ́ bè yiri.» 32Zezi wi ’puu nɛ siɛnrɛ dáà nyu dè nɛ láʔala, wiì puu nɛ ti nyu nɛ káalaʔ.
A Piɛri ’fali nɛ̀ wi yeri nɛ̀ sìʔɛrɛ kàsɛngɛ nɛ̄, nɛ̀ sɛ́nì jo wi nɛ̄ jùuyi, dí gáa siɛnrɛ wi ’juu mmɛ gè ?
33A Zezi ’fali nɛ̀ yiʔɛ nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ bílì wéli bèle, nɛ́ fali nɛ̀ juu nɛ̀ Piɛri kàanri wè sɛni, nɛ́ wi yɛ: «Sìʔɛrɛ mi táanni Setɛni muɔ, muɔ wè Kulocɛliɛ wori sɔ̀ngíʔ, siɛnnɛ sɔ̀ngirɔ dī muɔ nī.»
Mɛni siɛn ’yɛli bè puu bé taʔa Zezi nɛ̄ wè
34A wi ’fali nɛ̀ siɛnniʔɛmɛ yeri bè nɛ̀ fàri wi pìtɛnmɛnɛ nɛ̄ bèle, nɛ́ ki juu pe mìɛni mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «A siɛn ŋíì nɛ ki caa bè taʔa mi nɛ̄ wè, siɛn wi- fìʔɛ nɛ́ wìi wobowo ní wè, wí sí wi tiiparigɛ líɛ gè8.34 A ki ’juu mmɛ gè nɛ́ jo siɛn wi- wi tiiparigɛ líɛ gè, kire kɔri wi ’jo: «Ma puu gbòboriyaʔawa bè muɔ sìi kɛn wè bɛ̀ Zezi tíɛlɛ wè.», wi- taʔa mi nɛ̄. 35Á kire ’laa a siɛn ó siɛn nɛ ki caa bè wi sìi suɔ wè, wi bága pùunni wi sìi nī wè. A ŋìi sí pùunni wi sìi nī wè mi kɛnmɛ nɛ̄ bè nɛ́ Kataanna Siɛnrɛ ti kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi bága wi suɔ.
36«Ki ’gáa láa kúɔ, a siɛn ’duniya lɔri ti mìɛni taa dè, nɛ́ sɛ́nì kóligo bànguɔ sìi nī wè ? 37Gáa siɛn bé gbɛ̀ kɛn wi sìi sìndiʔɛ nī gè ? 38M’bé ki juu yeli mɛ́, a siɛn ’ki nyaa fìɛrɛwuʔu bè wìi taʔa mi nɛ̄ náʔa duniya ŋáà nī wè, duniya ŋáà wi wè síngi Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ, kapiʔile duniya ŋáà wè, nɛ̀ pínɛ a siɛn ’mi siɛnrɛ nyaa dè ti fìɛrɛ tɔ́ngi wi nɛ̄ wè, bɛ̀ Siɛn Pùɔ míɛni wi bága fìɛrɛ tɔ́n ki siɛn nɛ̄ wè, a wi kɛ́nì pɛn wi Tuu kpuɔmɔ nàjɛnrɛ nī dè nɛ́ nyìʔɛnɛ tunduncɛ̀nminɛ ní bèle.»
91A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pàli yē bile we sunʔɔmɔ nī, piyě ga kùuʔ, bé nɛ́ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nyaa gè ki- pɛn nɛ́ fànʔa ní.»
Zezi kɛnmɛ pi ’yiʔɛ
2Cɛnyɛ kɔlini ’kúɔ kire kàduʔumɛ gè, a Zezi wi ’Piɛri kɔ́ri, wire nɛ́ Zaki nɛ́ Zan, a pe ’kɛ́ nyagurukpaʔaligɛ naamɛ nɛ̀ sɛ́nì kò baa pìye yákuɔlɔ. Bà piyē baa bèle, a Zezi wi kɛnmɛ pi kɛ́nì yiʔɛ pe nyaamɛ nɛ̄ bè, 3a wi bururo ti mìɛni ’yiʔɛ nɛ fíligi pérepere, nɛ nyíʔɛnɛ ! Yajigewe wè bile duniya nī wè bè gbɛ̀ yɛrɛ jíge ti- mùnu bè yɛli nɛ́ wi yɛrɛ ti nyíʔɛnɛgɛnmɛ ní bèʔ. 4Cɛ̀ri ’sìʔɛrɛ a pe ’fali nɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ nyaa, Elii nɛ́ Misa, a pe ’pɛn nɛ̀ pɛ́ni nyu nɛ́ Zezi ní wè.
5A Piɛri ’fali nɛ̀ Zezi yɛ wè: «Tɛnmɛfɔli, kiī pɔ́rigɔ bà wiyē náʔa gè; tí we kpátaaya taanri kpúɔn, kàa nigbe- puu muɔ wuʔu, kàa sí puu Misa wuʔu, dí kàa sí puu Elii wuʔu.» 6Ki ’nyaa fíɛrɛ siɛnrɛ Piɛri wi cé juu mmɛ gè. Bà kele gálì ke ’kpíʔile mmɛ gè, a fíɛrɛ ’jíin pe nī kpuʔɔ; Piɛri wiì ní nɛ̀ ki cɛ́n gìi wire bé juu gèʔ.
7A kàsadibagɛ káà ’tìgi nɛ̀ pe tɔ́n. A pe ’juumɔ páà lúʔu baa kàsadibagɛ laamɛ nī bè, a pi ’jo: «Ŋàa wire wī mi Jaa wè, ŋàa wi ’mi dɛ́ni wè. Yeri lúru wi nɛ̄.»
8Cɛ̀ri sìʔɛrɛ, a pe ga je wéli wè piyè ní nɛ̀ siɛn nyaaʔ, gá Zezi wire nigbe bɛ̀ʔ, wi ’puu baa nɛ́ pe ní bèle.
Zezi ’jo dí siɛnjuuliɛwɛ Elii wi nyɛ́nì pɛn nɛ̀ kúɔ
9Bà pe kɛ́ni tíri nyagurugo nɛ̄ gè, a Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄, nɛ́ pe yɛ pe fǎa ga kaala náà ni wori juu dè siɛn mɛ́ʔ, gàa pe ’nyaa baa nyagurugo nɛ̄ gèʔ, fúɔ bè taa Siɛn Pùɔ wi ga nyɛ́ yiri kúbilo sunʔɔmɔ nī bè. 10A pe ’ki siɛnrɛ cò dè pe funyɔ nī yè, níɛ pìye yúgo kúbilo nyɛ́yirile wori nɛ̄ dè, nɛ́ jo: «Siɛnrɛ dáà tire kɔri wire yē ŋíi wī mmɛ gè, a pe ’jo bè nyɛ́ bè yiri kúbilo sunʔɔmɔ nī bè ?»
11A pe ’fali nɛ̀ kɛ́nì wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Gáa kɛnmɛ nɛ̄ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’jo dí siɛnjuuliɛwɛElii wi ’yɛli bè kíni pɛn wè ?»
12A wi ’pe yɛ: «Kányiʔɛ gī, Elii wi ’yɛli bè kíni pɛn, bè pa kele ke mìɛni gbòbori bè tɛ́ngɛ mɛni ke ’kíni nɛ̀ puu gèle9.12 Wéli baa Mal 3.23.. A ki sí yē bɛ̀ gè, gíi nɛ̄ Kulocɛliɛ Nyakungɛngɛ Liʔɛ siɛnrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo dí Siɛn Pùɔ wi bága pa wuʔɔgɔ suɔ kátii siɛnnɛ kiyɛ nī yè, peri wi máami de wi kɛ́ngi de wáari wè ?
13«M’bé sí ki juu yeli mɛ́, Elii wi nyɛ́nì pɛn nɛ̀ kúɔ, a siɛnnɛ pe ’pe nyɛni kele kpíʔile gèle wi nɛ̄ pìye fungo, nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi ní ki cé sɛbɛ nɛ̀ yaʔa nɛ́ wi míʔɛ ní gè9.13 Siɛnrɛ tiī nɛ nyu nɛ waa Zan Batiisi baara koligo nī..»
Zezi wi ’gbòdoli cìra nɛ̀ yige pùɔ wáà nī
14Bà pe kɛ́nì líɛ nɛ waa pìtɛnmɛnɛ bílì kúrugu bèle, nɛ̀ sɛ́nì ki nyaa a siɛnniʔɛmɛ ’gbuʔulo nɛ̀ pe màʔa nɛ̀ suʔu, á Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle nɛ kìí nɛ́ pe ní. 15Bà siɛnnɛ pe kɛ́nì Zezi wéli wè nɛ̀ nyaa wè, a pe ’fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì wi kpàli. Ki ’nyaa wi pɛnnɛ ni cé pe fuu kpuʔɔ.
16A wi ’pe yúgo nɛ́ pe yɛ: «Siɛnrɛ díi nɛ̄ ye ’puu nɛ kìí nɛ́ pe ní bèle ?»
17,18A nàguɔ wáà ’fali nɛ̀ juu baa siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, ki ’nyaa gbòdolilo pálì bīɛlɛ náʔa nɛ̀ mi jaa kpíʔile wè a wi ’kò bobogo, náa wi wuʔɔ. A ki gbòdolilo pe gbɛ́nɛ̀ yɛ̀ wi kúrugu tiʔɛ ó tiʔɛ nī, pe nàa wi líi nɛ cáanri, kpɔ́rigɔ nàa yigi wi mɛ́ nyuɔ nī gè, á wi nàa gànʔana káa gèle. Wi nɛ̂ fali nɛ̀ siile. Wire ní mi ’pɛn muɔ kúrugu. Mi ’muɔ pìtɛnmɛnɛ náari bèle pe- wi cìra, piyè jáa nɛ̀ gbòdoli ŋáà cìra wè nɛ̀ yige wi nīʔ.»
19A Zezi ’fali nɛ̀ jo: «ʔé, yeli bèle yirile náà wuulo bèle, yeli yē tɛ́ngɛlɛ fùn. Lɛ̀lɛ jori yeli tùʔɔ nɛ̀ jo mi- ga kúɔ bile nɛ́ yeli ní ? Mɛni yeli tùʔɔ nɛ̀ jo mi- ga yeli cò síɛ ? Ye- wi líɛ ye sìʔɛrɛ náʔa mi mɛ́.»
20A pe ’pùɔ líɛ wè nɛ̀ pɛn wi kúrugu. Bà gbòdolilo pe pɛ́nì Zezi nyaa wè, a pe ’fali nɛ̀ pùɔ kpúɔn wè sɛni, a pùɔ wi ’nyɛri nɛ̀ tuu, nɛ kòligí dàala nɛ̄ lè níɛ kpɔ́rigɔ yigi.
21A Zezi wi ’tuufɔli yúgo wè nɛ́ jo: «Ki lɛ̀lɛ jori nī ŋɔ̀ wè, bà gbòdoli ŋáà wiī wi kúrugu wè ?»
A tuufɔli wi ’jo: «Ti ’wi líɛ wi pìire lɛ̀lɛ nī, 22dí ki ’tɔliyɔ nyuɔ kúɔ, gbòdolilo bálì pe nɛ̂ kɛ́nì wi yɛ̀gɛ nɛ̀ sɛ́nì cáan kàsun nī, làa nɛ̄ pe nɛ̂ sɛ́nì wi wáa luʔɔ nī bè wi kpúu. A ki yē muɔ bé jáa, ma nyinimɛ taa weli nɛ̄ má nyuɔ weli nɛ̄.»
23A Zezi wi ’wi yɛ: «A ki yē m’bé jáa lé ? A tɛ́ngɛlɛ yē siɛn ŋíì mɛ́, kele ke mìɛni bé gbɛ̀ kpíʔile wi mɛ́.»
24A pùɔ wi tuu wi ’fali nɛ̀ yékpoli wáa sɛni, nɛ́ jo: «Mi ’tɛ́ngɛ muɔ nɛ̄, nyuɔ mi nɛ̄ má mi sáʔa mi tɛ́ngɛlɛ ni cíɛmɛ láara bè !»
25Bà Zezi kɛ́nì siɛnnɛ nyaa bèle a pe je de gbunʔuni de tɔ́ngi pe nɛ̄ bèle, a wi ’juu nɛ̀ jɛnmɛ gbòdoli nɛ̄ wè nɛ́ wi yɛ: «Gbòdoli muɔ ŋáà ma nyɛ́ni siɛnnɛ kpínʔini bèle pe kòrí bobobilo nɛ́ dùnɔnɔ bèle, mi ’jo ma yiri pùɔ ŋáà nī wè, mi fǎga ní muɔ nyaa muɔ ní jíin wi nīʔ.»
26A gbòdoli wi ’fali nɛ̀ tuu nɛ kòkuugbuɔlɔ wáari sɛni, nɛ́ fali nɛ̀ pùɔ yàʔara yàʔara wè nɛ̀ wi ’siile, nɛ́ fali nɛ̀ yiri wi nī sɛni. A pùɔ wi ’kò baa majo wi ’kùu wī, a siɛnnɛ sáa ’jo dùʔɔ wi ’kùu wī. 27Nɛ̀ ki yaʔa bà Zezi sɛ́nì wi cò kɔli nɛ̄ gè, a wi ’nyɛ́, nɛ̀ fali nɛ̀ yɛ̀ nɛ̀ yéri.
28Bà pe kɛ́nì kɛ́ kpáa mɛ́ gè, á ki ’nyaa peli yákuɔ pe ’puu baa nɛ́ Zezi ní wè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe ’wi yúgo kàsɛngɛ nɛ̄ nɛ́ jo: «Gáa nɛ̄ weli sì jáa nɛ̀ gbòdoli ŋáà cìra wè nɛ̀ yige pùɔ ŋáà nī wè ?»
29A wi ’pe yɛ: «Yafiɛn sǐ gbɛ̀ gbòdoli ŋáà wi felige yige wè siɛn nīʔ, ga náarigɛ bɛ̀ʔ.»
Zezi wi ’koli nɛ̀ wi kùu nɛ́ wi nyɛ́yirile wori juu dè
30Bà pe kɛ́nì yiri baa kire tiʔɛ nī gè, a pe ’tóri Galile kùlo mɛ́. Zezi wiì puu nɛ caa siɛnnɛ pe ki cɛ́nʔ. 31Ki ’nyaa wi ’puu nɛ wi pìtɛnmɛnɛ tɛnmɛ bèle nɛ́ pe yɛ: «Pe bé Siɛn Pùɔ cò wè bè le siɛnnɛ pe kiyɛ nī, pe- wi kpúu. A wi sí kùu wè, cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè wi bé nyɛ́ bè yiri.» 32Wi pìtɛnmɛnɛ piyè cé siɛnrɛ dáà ti kɔri cɛ́n wèʔ, piyè cé sí sori nɛ̀ wi yúgoʔ.
Siɛn ŋíì wī kpuɔwɔ wè Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè
33A pe sɛ́nì jíin Kapɛrinawu kàʔa nī. Bà pe kɛ́ni yē saʔa nī gè, a Zezi wi ’pe yúgo: «Gíi wori nɛ̄ ye ’puu nɛ kìí baa koligo nɛ̄ gè ?» 34A pe ’pìiri. Ki ’nyaa bà pe ’puu koligo nɛ̄ gè pe ’puu nɛ pìye kìí ŋíi wi ’kpúʔɔ pe mìɛni nī bèle.
35A Zezi ’fali nɛ̀ tɛ́ni, nɛ́ pe mìɛni kiɛ nɛ́ siin yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «A siɛn ŋíì nɛ caa bè puu péliwe wè, wi- puu bìli pe mìɛni kàdotɔnwɔ, nɛ́ pe mìɛni baakuɔwɔ.» 36Nɛ́ fali nɛ̀ pùɔ wáà líɛ nɛ̀ pɛ́nì wi yérige pe sunʔɔmɔ nī bè, nɛ̀ wi líɛ nɛ̀ cò, nɛ́ pe yɛ: 37«A siɛn ŋíì ’pùɔ ŋáà wi wàa cò cɛ̀ngɛ mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, mi siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛ. A ŋìi sí mi cò cɛ̀ngɛ wè, m’bɛ̀ʔ siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛʔ, ki ’nyaa Ŋàa wi ’mi tun wè wire siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛ.»
A siɛn ŋíì wè weli leguuwo wèʔ wiī nɛ́ weli ní
38A Zan ’fali nɛ̀ kɛ́nì wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, weli ’nàguɔ wáà nyaa wi gbòdolilo cìrá nɛ yigi siɛnnɛ nī bèle nɛ́ muɔ míʔɛ ní gè, nɛ̀ ki yaʔa ki nàguɔ wi wè nɛ́ weli níʔ, weli tɔ̀ni nɛ̀ puu nɛ caa bè wi cìra láʔa ki baara nɛ̄ dè.»
39A Zezi wi ’wi yɛ: «Ye fǎri wi cɔ̀rí de láʔalaʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a siɛn ’mi míʔɛ yeri gè nɛ̀ kakpuʔɔ kpíʔile wè, siɛn wiǐ ní gbɛ̀ yiʔɛ de sìpiʔi nyu de wáari mi kɔli mɛ́ gèʔ. 40A siɛn ŋíì wè weli leguuwo wèʔ, ki siɛn wiī nɛ́ weli ní wī. 41M’bé ki juu yeli mɛ́, a siɛn ŋíì ’luʔɔ kɛn yeli wàa mɛ́ a wi ’gbuɔ bɛ̀ yeli yē Kirisi wuulo bèle, kányiʔɛ nɛ̄, siɛn wiǐ sa fɔ̀n wi tɔ̀ni nī wèʔ.
Kele gílì ke nyɛ́ni siɛn nii kapiile nī lè
42«A siɛn ŋíì yē kúrugodiʔɛ pìile bálì pe wàa cíɛwɛ mɛ́ wè, bàli pe ’tɛ́ngɛ mi nɛ̄ bèle, kire siɛn wè a pe cɛ́nì tírɛ sìndɛnigbuʔɔ puɔ wi mɛ́ yétiige nī gè nɛ́ sɛ́nì wi wáa kuʔɔjii sícuumɔ tiʔɛ nī gè, kire cî pɔ́ri wi mɛ́.
43«Nɛ̀ pínɛ, a ki yē muɔ kɔli kiī nɛ muɔ kanʔa muɔ nɛ tun kapiile nī lè, ma ki ceri ma wáa. Ki ’pɔ́ri muɔ- puu kajerige ní bé sí sa bànguɔ sìi taa wè, sɛ́ni muɔ kiyɛ yi siin yi- puu muɔ nɛ̄ dí muɔ ga sa puu kusiʔi kàsun nī gè, kàsun gáà ki wè fíri nɛ nyaʔa gèʔ. 44[Ki tiʔɛ fiɛnrɛ ti wè kúu nɛ nyaʔaʔ, ki kàsun míɛni ki wè nɛ fíri nɛ nyaʔaʔ9.44 Girɛki sɛbɛliɛlɛ pálì nyɛ́nì tiɛlɛ náà le lè baa..]
45«A ki sí yē muɔ tɔligɔ ki muɔ kanʔa muɔ nɛ tun kapiile nī lè, ma ki ceri ma wáa. Kire ’pɔ́ri muɔ- puu tajerige ní bé sa bànguɔ sìi taa wè, sɛ́ni muɔ- puu nɛ́ muɔ tɔliyɔ yi siin ní yè bága sa jíin kusiʔi tiɛpiʔi nī gè. 46[Kire tiʔɛ fiɛnrɛ ti wè kúu nɛ nyaʔaʔ, ki kàsun míɛni ki wè nɛ fíri nɛ nyaʔaʔ.]9.46 Tiɛlɛ náà ni wè baaʔ Girɛki sɛbɛliɛlɛ pálì nīʔ.
47«A ki yē muɔ nyapile ni nyɛ́ni muɔ kanʔa muɔ nɛ tun kapiile nī lè, ma ni kɔ̀n ma wáa liʔi. Ki ’pɔ́ri muɔ puu nyapilenigbefɔli baa jíin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè, sɛ́ni muɔ- puu nɛ́ nyapigele siin ní gèle pe ga sa muɔ wáa kusiʔi kàsun nī gè. 48Kire tiʔɛ fiɛnrɛ ti wè nɛ kúu nɛ nyaʔaʔ, ki kàsun míɛni ki wè fíri nɛ nyaʔaʔ9.48 Wéli baa Eza 66.24..
49«Kiī cɛ́ngɛ, siɛn ó siɛn, kàsun ki bága sa wi cìile bè wi gbòbori bè yaʔa Kulocɛliɛ mɛ́, majo mɛni pe sî sarigɛ gbòbori nɛ̀ yaʔa nɛ́ yasuʔɔgɔ ní kɛnmɛ bíì nɛ̄9.49 Girɛki sɛbɛ nī wè ki ’jo: siɛn ó siɛn, kàsun ki bága sa sɔ́migɔ bè yiri wi nī bɛ̀ yasuʔɔgɔ tíɛlɛ. Wéli baa Lev 2.13.Pe nɛ̂ cé yasuʔɔgɔ wo pe kakuɔrɔ yakɔnrɔ nɛ̄ dè..
50«Yacɛngɛ gī yasuʔɔgɔ gè, a ki tàanma pi sí kúɔ ki nī gè, gáa ní ye bé ki tɛ́ni ? Ye- puu tàanma nɛ̄ nɛ́ yìye ní majo bɛ̀ yasuʔɔgɔ ki sî sɔ́migɔ nɛ̀ yiri yɛgɛ nī wè.»
10ZEZI WI ’YIRI GALILE TƐNIMƐ NI BE NƐ KƐ ZERIZALƐMI KAʔA MƐ
(10.1-52)
Zezi ’jo cepɔrigɔ kiì yɛli bè cúʔɔʔ
1A Zezi kɛ́nì yiri baa kire tiʔɛ nī gè, a wi ’yiri Galile tɛ́nimɛ nī bè, nɛ̀ kɛ́ Zude tɛ́nimɛ nī Zurudɛn cáʔa kúrugu gè. Bà wi sɛ́nì yiri wè, a siɛnniʔɛmɛ pi sɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ tɔ́n wi nɛ̄. A wi ’fali nɛ̀ séli nɛ pe tɛnmɛ sɛni majo bɛ̀ wi sî dàli nɛ ki kpínʔini gè.
2A Fariziɛnnɛ pálì kɛ́nì pɛn wi kúrugu nɛ̀ pɛ́nì sìnjiligele yúgolo láà wáa wi mɛ́ níɛ sɔ̀ngí peli bé wi cáan siɛnrɛ nī dè, nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Ki ’yɛli lé nàguɔ gbɛ̀ wi cuɔ yaʔa wè lé ?»
3A Zezi wi ’yúgolo láà wáa pe mɛ́ nɛ̀ pínɛ nɛ́ pe yɛ: «Gíi ki ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛMisa sɛbɛ nī wè ?»
4A pe ’jo: «Misa sɛbɛ wi ’ki juu nɛ́ jo dí a nàguɔ je wi cuɔ yaʔa wè, wi- ceyaʔa sɛbɛ kpíʔile wi- kɛn wi mɛ́, wí nɛ́ gbɛ̀ cɛliwɛ yaʔa wè10.4 Wéli baa Fàn 24.1,3..»
5A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeli fungbɛnyɛ yire kɛnmɛ nɛ̄ Misa wi cé ki kajuudiɛlɛ náà sɛbɛ lè, 6nɛ́ kire liɛlɛ yige baa wè, duniya wi sélimɛ nɛ̄ bè, Kulocɛliɛ wi cé pe faan nàguɔ nɛ́ cɛliwɛ10.6 Sél 1.27 tire ti ’juu náʔa koliyo 6-8 nī yè.. 7Kire nɛ̄ a nàguɔ ’cɛliwɛ líɛ wè, wi bé láʔa wi tuu nɛ́ wi yàa nɛ̄ wè, bé sí wìi puɔ wi cuɔ nɛ̄ wè.8Pe siin pe bé kò cetinnɛ nigbe. Kiǐ ní nyaa piyē siinʔ, píra ŋáà nī wè piyē cetinnɛ nigbe wī10.8 Sél 2.24 tire ti ’juu náʔa gè..
9«Kire kɛnmɛ nɛ̄, a Kulocɛliɛ sí gìi pínɛ gè, siɛn fǎga ki láʔa kìi nɛ̄ʔ.»
10Bà pe kɛ́nì koli nɛ̀ kɛ́ kpáa mɛ́ gè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì wi yúgo nɛ́ siɛnrɛ dáà ti kɛnmɛ ní. 11A wi ’pe yɛ: «A nàguɔ ŋíì ’wi cuɔ yaʔa wè nɛ́ sɛ́nì cɛliwɛ wáà wiiyɛ líɛ wè, wi ’ceyuugo kpíʔile, wi ’tuu kapiile nī wi cepeliwe mɛ́ wè. 12Nɛ̀ pínɛ a cɛliwɛ ’wi pɔli cíi wè nɛ́ sɛ́nì tɛ́ni nàgaʔa káà kiiyɛ nɛ̄ gè, wi nàjaara kpíʔile.»
Zezi wi ’diba taʔa pìile nɛ̄ bèle
13A siɛnnɛ pálì kɛ́nì pe pìile líɛ nɛ̀ pɛn Zezi kúrugu wè, wi pa cò pe nɛ̄. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu ki siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 14Kiì Zezi dɛ́ni wèʔ. A wi ’pe yɛ: «Ye- pìile yaʔa bèle peri báan mi mɛ́, ye fǎri pe cìráʔ; siɛnnɛ bílì kɛnmɛ bī bɛ̀ pe tíɛlɛ bèle, peli wuʔu gī Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ gè10.14 Wéli baa Mat 18.3; Luk 18.17..
15«M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a siɛn ŋíì sì fɔ̀liʔ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nɛ̄ gè bɛ̀ pùɔ tíɛlɛ wè, ki siɛn wiǐ ga tíi bé jíin baaʔ.» 16Bà wi ’tire juu nɛ̀ kúɔ dè, a wi ’fali nɛ pìile cògí bèle nɛ tárigi wìi nɛ̄, níɛ kiyɛ taʔala yè pe nɛ̄ nɛ tòrí, nɛ̀ diba taʔa pe nɛ̄.
Lɔrifɔli yúgolo lè
17Bà Zezi kɛ́nì láʔa nɛ waa wè, a nàguɔ wáà ’fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì káguro cáan wi táanni, nɛ́ wi yúgo nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli cɛ̀nwɛ, gáa mi ’yɛli bè kpíʔile bé bànguɔ sìi taa wè ?» 18A Zezi wi ’wi yɛ: «Gáa nɛ̄ muɔ nɛ mi yeri tɛnmɛfɔli cɛ̀nwɛ ? Siɛn wè bile cɛ̀nwɛʔ nɛ̀ yiri Kulocɛliɛ nigbe nīʔ. 19Yúgolo náà muɔ ’wáa nàa lè, gíi ki ’juu baa kajuudiʔɛlɛ kiɛ nī gèle, gìli Kulocɛliɛ wi ’tìɛ siɛnjuuliɛwɛMisa nɛ̄ wè ? Kiì jo léʔ:
Ma fǎga siɛn kpúuʔ;
fǎga ceyuugo kpíʔileʔ;
fǎga kàyuugo kpíʔileʔ;
fǎga finɛ daʔa muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ʔ;
ma fǎga siɛn nùʔɔrɔʔ10.19 ma fǎga siɛn nùʔɔrɔʔ:Fàn 24.14tire ti ’juu náʔa gè.;
má sí de muɔ tuu nɛ́ muɔ yàa kpóri bèle10.19 Náʔa gè kajuudiʔɛlɛ kiɛ tiʔɛ wori táà Zezi wiī nɛ pun. Wiì sí kele juu gèle nɛ̀ taʔala kìye nɛ̄ bɛ̀ Nyakungɛngɛ Liʔɛ tiʔɛ tíɛlɛ gèʔ.Yir 20.12-16; Fàn 5.16-20 tire ti ’juu náʔa gè. ?»
20A nàguɔ wi ’wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, mi ’dàa ti mìɛni kpíʔile nɛ̀ fori ti nyɔgɔlɔ nī gèle níɛ tíin cíɛwɛ.»
21A nàguɔ wi kaala ni ’Zezi dɛ́ni wè, a wi ’yiʔɛ le gè wi nī nɛ̀ wi wéli nɛ̀ taa, nɛ́ fali nɛ̀ kɛ́nì wi yɛ: «Kaala nigbe ’kò muɔ nɛ̄; te waa ma sa muɔ kɔliyɛrɛ pári dè, ma wali kɛn wè fɔ̀ngɔfɔlilɔ mɛ́, bɛ̀ muɔ bé lɔri taa nyìʔɛnɛ nī lè. Píra ŋáà nī wè mári báan ma pa taʔa mi nɛ̄.»
22Bà nàguɔ wi ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè a wi yiʔɛ ki ’piɛn, a wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́ funbiɛnrɛ ní. Ki ’nyaa lɔri ’puu wi mɛ́ nìʔɛrɛ.
23A Zezi ’fali nɛ̀ yiʔɛ nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ wéli bèle nɛ̀ tóri, nɛ́ fali nɛ̀ pe yɛ: «Kiī gbɛ̀ligɛ lɔrifɔlilɔ mɛ́ bèle pe- ka sa jíin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè.» 24Siɛnrɛ dáà ti yé wi pìtɛnmɛnɛ pe funyɔ wúɔ kátii. A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ: «Nɛ pìile, kiī gbɛ̀ligɛ díɛ bè jíin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè ! 25Kiī fáari nyuʔɔmɔ mɛ́ wi- sùuri mísɛni kàwiile nī, nɛ̀ tóri lɔrifɔli nɛ̄ wi sa jiin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè.»
26A pe funyɔ yi ní nɛ̀ curugo nɛ̀ serige. A pe ’jo: «A ki sí yē bɛ̀, ŋáasiɛn sí wi bága sa suɔ ?»
27A Zezi ’yiʔɛ le gè pe nī nɛ̀ pe wéli, nɛ́ fali nɛ̀ kɛ́nì pe yɛ: «Siɛnnɛ mɛ́ bèle, kiǐ gbɛ̀ kpíʔileʔ; nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wire mɛ́ wè, kele ke mìɛni bé gbɛ̀ kpíʔile. Nɛ́ ki cɛ́n yakaa sì Kulocɛliɛ jáaʔ.»
28A Piɛri ’fali nɛ̀ wi yɛ: «Ma sí ki wéli, weli bèle, weli ’weli yɛrɛ ti mìɛni yaʔa nɛ́ taʔa muɔ nɛ̄.»
29A Zezi wi ’wi yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a siɛn ó siɛn ’wi saʔa, nɛ́ wi siinyɛninɛ nàguɔlɔ nɛ́ wi siinyɛninɛ cɛlilɛ, nɛ́ wi yàa, nɛ́ wi tuu, nɛ́ wi pìile, nɛ́ wi siiye yaʔa mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ Kataanna Siɛnrɛ tire kɛnmɛ nɛ̄ bè, 30siɛn wi bé ti feliye dabataandaan taa náʔa duniya nī wè: ma ’jo saaya yo, siinyɛninɛ nàguɔlɔ yo, siinyɛninɛ cɛlilɛ yo, nuufɔlilɔ yo, pìile yo, siiye yo. Nɛ̀ pínɛ siɛnnɛ pe bé wi pari bèri wi wuʔɔ mi kɛnmɛ nɛ̄ bè. Kire kàduʔumɛ gè siɛn wi báa bànguɔ sìi taa wè mbànʔa. 31Nìʔɛnɛ yē pélile pàngɛ gè, pe nìʔɛnɛ bága puu kàdotɔnminɔ, dí kàdotɔnminɔ pe sí puu pélile.»
Zezi wi ní nɛ̀ wi kpúu wori nɛ́ wi nyɛ́yirile wori juu dè
32Bà pe kɛ́nì yiri nɛ waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, a Zezi wi ’kíni wi pìtɛnmɛnɛ pe yiʔɛ mɛ́. A sànviige ’yɛ̀ nɛ pe wáari. Siɛnnɛ bílì pe cé taʔa pe kúrugu bèle fíɛrɛ ’puu nɛ peli míɛni cògí. A Zezi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin kɔ́ri bèle nɛ̀ sɛ́ni nyu nɛ tìí pe nɛ̄ kele gílì ke bé wire taa gèle, 33nɛ́ pe yɛ: «We m’bɛlɛ we waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. Pe báa Siɛn Pùɔ cò wè bè le kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ kiyɛ nī, peli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle. Pe bé kàyuʔu juu wi nɛ̄, bè wi kpúu wori juu dè bè ceri, bé sí wi kɛn kùlogolo kálì siɛnnɛ mɛ́. 34Pe béri pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄, béri tíɛnrɛ sùlugú de wáari wi nɛ̄. Pe bé wi kpúɔn sápiige ní; bé sí kúɔ bé wi kpúu. A wi sí kùu wè, cɛnyɛ taanri kire kàduʔumɛ gè, wi bé koli bè nyɛ́ bè yiri.»
Zaki nɛ́ Zan pe ’Zezi náari wè yakaa nɛ̄
35Zebede jaala bèle Zaki nɛ́ Zan wè, a peli ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, nɛ̀ wi náari nɛ́ wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, weli nɛ caa bè muɔ náari kaala nigbe nɛ̄, a muɔ ’fɔ̀li ma ni kpíʔile weli mɛ́.»
36A wi ’pe yúgo: «Gíi yeli nɛ caa mi- kpíʔile yeli mɛ́ ?»
37A pe ’wi yɛ: «Weli nɛ ki caa a muɔ kɛ́ni yē baa muɔ kùlofɔligɔ kpuɔmɔ nī bè, ma tí weli siin nī bèle wàa nigbe- puu tɛ́niwɛ muɔ kàliige mɛ́, dí ŋìi wi sí tɛ́ni muɔ kàmɛgɛ mɛ́ gè.»
38A Zezi wi ’pe yɛ: «Gàa yeli nɛ náari gàa gè, yeli sì ki cɛ́nʔ; yeli bé gbɛ̀ jáa lé bè gbuɔ yagbuɔlɔ níì nī mi je gbuɔ lè ? Á kire bɛ̀ʔ, wuʔɔgɔ batɛmi ŋáà mi je taa ŋàa wè, yeli bé gbɛ̀ ki batɛmi wi felige kpíʔile wè lé ?»
39A pe ’jo: «ʔaan, weli bé jáa.»
A wi ’pe yɛ: «Kányiʔɛ gī, yeli bága gbuɔ mi yagbuɔlɔ nī lè, bè míɛni gbɛ̀ mi batɛmi wi feliwe kpíʔile wè. 40Gìi sí ki ’mi kàliige nɛ́ mi kàmɛgɛ tɛ́nigɛ kúɔ gè, m’bɛ̀ʔ mi nyɛ́ni ki kanʔaʔ. Bìli mɛ́ ki ’gbòbori nɛ̀ yaʔa gè, peli mɛ́ ki báa kɛn.»
41Bà pìtɛnmɛnɛ bílì sɛnminɛ pe ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a pe funyɔ yi ’tanʔana Zaki nɛ́ Zan kúrugu bèle. 42A Zezi wi ’pe yeri nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Yeli ’ki cɛ́n siɛnnɛ bílì siɛnnɛ pe sɔ̀ngí piyē kùlogolo kùlofɔlilɔ bèle, pe nàa pe kàtɛninɛ cɔ̀rí bèle, á siɛnkpolilo peli nɛ̂ sí nɛ pe fànʔa kpúɔn gè siɛnnɛ nɛ̄ bèle gbɛ̀ngɛ. 43Bà sí bɛ̀ʔ ki ’yɛli bè puu yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ. A ŋìi nɛ caa bè puu kpuɔwɔ yeli nī bèle, siɛn wi ’yɛli bè puu yeli baakuɔwɔ. 44Nɛ̀ pínɛ a ŋìi nɛ caa bè puu péliwe wè yeli nī bèle, siɛn wi- puu ye mìɛni sùkulowo. 45Nɛ́ ki cɛ́n Siɛn Pùɔ wiì pɛn siɛnnɛ pe pari baara wi mɛ́ʔ, wi ’pɛn bè pari baara siɛnnɛ mɛ́ bèle, bé sí wi sìi kɛn wè siɛnniʔɛnɛ nyùzuɔrɔ wuʔu nɛ̄.»
Zezi wi ’fúɔn nàguɔ wáà múgu wi nyaʔa
46A pe sɛ́nì jíin Zeriko kàʔa nī. Bà pe kɛ́nì koli nɛ yigi ki kàʔa nī gè wire nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle nɛ́ siɛnniʔɛmɛ bíì ní pi cé puu wi kúrugu bè, fúɔn nàguɔ wáà ’puu tɛ́niwɛ koligo nyuɔ nɛ̄ gè nɛ náari. Pe ’puu nɛ ki nàguɔ ye wè Baritimɛ, nɛ wi tuu ye wè Tiimɛ. 47Bà fúɔn ŋáà wi kɛ́nì lúʔu dí Zezi Nazarɛti kàʔa wuu wire wi tòrí wè, a wi ’fali nɛ̀ kòkuulo le sɛni, nɛ nyu níɛ wáa: «-Nyinimɛ taa mi nɛ̄, Zezi, Dawuda Jaa !» 48A siɛnniʔɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ wi- pìiri. A wi ní nɛ̀ kàa taʔa wi kòkuulo nɛ̄ lè, níɛ siɛnnuro nyu dè nɛ́ jo: «-Nyinimɛ taa mi nɛ̄, Dawuda Jaa !»
49A Zezi wi ’yéri nɛ́ pe yɛ pe- sa wi kɔ́ri baa. A pe sɛ́nì wi kɔ́ri nɛ́ wi yɛ: «Mìɛ lìri, má yɛ̀ mari báan, wi ’jo ma kɛ́ baa.» 50A nàguɔ wi ’fali nɛ̀ wi burugbuʔɔ láʔa gè nɛ̀ wáa nɛ́ fali nɛ̀ yo nɛ̀ yɛ̀ sɛni, nɛ̀ pɛn Zezi kúrugu wè.
51A Zezi wi pɛ́nì wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Gáa muɔ nɛ caa mi- kpíʔile muɔ mɛ́ ?»
A fúɔn wi ’wi yɛ: «ʔé, tɛnmɛfɔli, mi nɛ ki caa bè ní de nyaʔa cígini wī !»
52A Zezi wi ’wi yɛ: «Te waa, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’muɔ puʔɔ.» Tiɛnugo nī gè a wi ’fali nɛ nyaʔa sɛni. A wi ’líɛ nɛ̀ taʔa Zezi kúrugu wè, nɛ̀ pínɛ nɛ́ wi ní.
11Pe ’Zezi kpàli wè Zerizalɛmi kàʔa nī gè bɛ̀ kùlofɔli tíɛlɛ
1Bà pe sɛ́ni nɔ̀gí Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè, Bɛtifaze nɛ́ Betanii vòyo11.1 Bɛtifaze nɛ́ Betanii vòyo yè: yi siin yiī baa Wolivi Tiire nyagurugo ki sɔrigɔ nī gè; Wolivi Tiire nyagurugo kire gè, Sedurɔn kápaligɛ yē ki sunʔɔmɔ nɛ́ Zerizalɛmi kàʔa ní gè. táanni yè, baa Wolivi Tiire nyagurugo táanni gè11.1 Yasɛnrɛ tiige káà gī wolivi tiige gè. Ki nɛ̂ sɛn bɛ̀ nyàwuʔɔ tíɛlɛ; ki yasɛnrɛ ti sí kpólilo nyàwuʔɔ wori nɛ̄ dè., a Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ pálì siin tun nɛ́ pe yɛ: 2«Yeri waa baa vògo gáà mɛ́ gè, n’gɛ baa we yiʔɛ mɛ́ gè. A yeli sɛ́nì nɔ̀ wè, yeli bé sèfɛnbile nyaa puɔlɔ, siɛn fìɛ tánʔa ni nɛ̄ʔ; ye- ni sáʔa yeri báan. 3A siɛn ’yeli yúgo: ‹Gáa nɛ̄ yeli nɛ kire kpínʔini ?› ye- wi yɛ: ‹Kàfɔli wi màakuu yē ni nɛ̄, a wi ’kúɔ wi bé koli ni tórigo náʔa, fáari fáari.› »
4A pìtɛnmɛnɛ pe ’láʔa nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì sèfɛnnɛ nyaa lè puɔlɔ saʔa káà wìile táanni koligo nyuɔ nɛ̄ gè, a pe ’ni sáʔa. 5Siɛnnɛ bílì pe ’puu baa bèle, a pe ’pe yúgo: «ʔɛn, gíi ye kpínʔini mmɛ gè ? Ki mɛni á yiyē nɛ sèfɛnbile sáʔala lè ?»
6A pìtɛnmɛnɛ pe ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ dìi Zezi wi cé juu pe mɛ́ dè. A pe ’pe yaʔa a pe ’kɛ́. 7A pe sɛ́nì sèfɛnbile kɛn lè Zezi mɛ́ wè, nɛ́ pe bururo fòlilo dè nɛ̀ taʔala ni nɛ̄. A Zezi wi ’tánʔa nɛ̀ tɛ́ni ni nɛ̄11.7 Tiɛlɛ náà niī nɛ siɛn sɔ̀ngí nɛ tari Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Zakarii siɛnrɛ táà nɛ̄ (wéli baa Zaka 9.9).. 8Siɛnnɛ sáa cé pe bururo fòlilo dè nɛ̀ cáan koligo nī gè. A pàli ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wabunro kúnminɔ nyàʔa nī nɛ̀ pɛ́nì cáan koligo nī gè11.8 Pe yé kire kpíʔile bè Zezi kpàli wè nɛ́ fundaanra ní wī. Wéli baa Zan 12.13.. 9Bìli pe ’puu yiʔɛmɛ gè, á bìli ní kàduʔumɛ gè, a pe mìɛni fali nɛ yékpuʔulo wáari sɛni níɛ wáa:
«Wozana11.9 Gbíɛn wè wozana siɛnrɛ dáà ti kɔri wi yé jo: We Kàfɔli, pa we suɔ. Wéli baa Ŋún 118.25-26. Lɛ̀lɛ láà kɛ́nì pɛ́nì nɔ̀ a ki siɛnrɛ ti ’kò Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ kòkuulo. !
Ye- tí we- kpuʔɔrɔ taʔa
Kulocɛliɛ nɛ̄ !
Siɛn ŋáà wi báan
Kàfɔli wi míʔɛ nɛ̄ gè,
Kulocɛliɛ wi- kpuʔɔrɔ taʔa wi nɛ̄11.9 Wozana: Wéli baa Ŋún 118.25-26; Mat 21.9. !
10Ki ’yɛli Kulocɛliɛ wi- kpuʔɔrɔ taʔa
weli tuuliʔɛ Dawuda kùlofɔligɔ nɛ̄ gè11.10 Dawuda kùlofɔligɔ gè, kire gī nugo nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi fànʔa ní gè, kire ’jo Dawuda Jaa wè (wéli baa Sam2 7.11-16; Eza 11.1-5; Luk 1.32-33; Kakpi 2.29).,
gàa ki báan nɛ tíin gè !
Wozana, nyìʔɛnɛ tiɛliiliye
yi mìɛni yiri
fundaanra kpínʔini
ki wori nɛ̄ dè11.10 Wéli baa Luk 1.32-33; 2.14; Kakpi 2.29. !»
11A Zezi wi sɛ́nì jíin Zerizalɛmi kàʔa nī gè, nɛ̀ fali Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè; nɛ̀ sɛ́nì jíin nɛ̀ wéli nɛ̀ màʔa ki kàluʔulo ke mìɛni nī. Kire lɛ̀lɛ nī lè cɛngɛ ki yé kúɔ nɛ̀ kúɔ. A pe ’yiri wire nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin ní bèle nɛ̀ Betanii vògo koligo líɛ.
Zezi wi ’sàanfiidiige káà dɛngɛ
12Ki kpìɛnduu gè, bà pe kɛ́nì yiri Betanii vògo nī gè nɛ waa wè, a fungo ’Zezi taa wè. 13A wi ’sàanfiidiige11.13 Sàanfiidiige ki feliye yiī siin, piyē nɛ kàa káa, kàa sí wè nɛ káaʔ. káà wéli nɛ̀ nyaa baa liʔi, wɛrɛ ’puu ki nɛ̄. A wi ’líɛ nɛ̀ kɛ́ tiige mɛ́ gè nɛ sɔ̀ngí wire báa yasɛnrɛ nyaa baa ki nɛ̄. Wiì sɛ́nì yafiɛn nyaaʔ, nɛ̀ yiri wɛrɛ nīʔ. Ki ’nyaa tiige ki sɛn lɛ̀lɛ niì cé fìɛ nɔ̀ʔ11.13 Bɛ̀ ki ’nyaa yasɛnrɛ sì puu tiige gáà nɛ̄ gèʔ, á wɛrɛ sí ní baa dè, kire ’ki tìɛ a ki yé cɛ́nì puu yasɛnrɛ lɛ̀lɛ nī wè, yafiɛn sì cî nyaa baa ki nɛ̄ʔ.. 14A wi ’jo: «Siɛn sǐ ní muɔ yasɛngɛ káa bè nyaa púloʔ.» A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’ki siɛnrɛ lúʔu dè.
Zezi wi ’yaparilɛ cìra bèle nɛ̀ yige Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè
(Mat 21.12-17; Luk 19.45-48; Zan 2.13-22)
15A pe ’koli nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè. Bà Zezi wi sɛ́nì jíin Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ nī gè, nɛ̀ fali nɛ yaparilɛ11.15 Ki ’nyaa pe ’puu nɛ sarigɛ kɔ̀ngí baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè. A siɛnnɛ pe sí fali nɛ̀ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ kpíʔile gè jaʔawaadiʔɛ, nɛ kakuɔrɔ yakɔnrɔ felide ti mìɛni pári baa: yajuuro yo, sùnmɔ yo, yasuʔɔgɔ yo, nɛ́ sunmɔ ní bè nɛ̀ pínɛ. pe mìɛni cìrá nɛ yigi kpànʔanɛ peli nɛ́ yasuɔlɔ ní bèle baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ nɛ̄ gè, nɛ́ walifɛnivɔlilɔ11.15 Walifɛnivɔlilɔ pe ’puu nɛ kùlo wali fɛ̀ni wè Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali nɛ̄ wè. pe tabalilɛ ŋɔrigɔ bèle nɛ̀ cáan nɛ́ gòtoparilɛ pe kácuɔnrɔ ní dè.
16Wiì puu nɛ siɛn yɛri wi- yakaa líi nɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa pari gè nɛ jiniʔ. 17A wi ’fali nɛ̀ séli nɛ pe tɛnmɛ nɛ́ pe yɛ: «Gíi ki ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè ? Kiì jo léʔ: Pe bága de mi saʔa yeri gè náarigɛ saʔa kùlogolo ke mìɛni wuulo mɛ́ bèle lé11.17 Eza 56.7 nɛ́ Zer 7.11 tire ti ’juu náʔa gè. ? Á yeli sí pɛ́nì ki kpíʔile kàyuulo kòridiʔɛ.»
18A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’ki siɛnrɛ lúʔu dè, peli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle. A pe ’fali nɛ kɛnmɛ caa bè wi woli cúʔɔ lè. Fíɛrɛ cé sí puu nɛ pe cògí, bɛ̀ siɛnnɛ pe ’puu nɛ cúru wi tɛnmɛnɛ nɛ̄ lè. Zezi tɛnmɛnɛ ni cé tɔ̀ni nɛ̀ siɛnnɛ pe funyɔ cò yè kpuʔɔ.
19Ki cɛnguʔɔ gè, a Zezi nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ pe ’yiri kàʔa nī gè.
Tɛ́ngɛlɛ nɛ́ náarigɛ nɛ́ kiyaʔa wori dè
20Ki kpìɛnduu sínbinimɛ táanni bè, a pe sɛ́nì sàanfiidiige nyaa gè a ki ’nyígi nɛ̀ kùu (gàa Zezi cé dɛngɛ gè), a ki nìre ti mìɛni ’kùu. 21A Piɛri ’sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ̀ jo: «Tɛnmɛfɔli, nyaa, tiige gíì muɔ cé dɛngɛ gè, ki ’waʔa.»
22A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Ye- tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè. 23M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a siɛn ’juu nɛ́ nyagurugo gáà ní gè nɛ́ ki yɛ: ‹Kɔ́n náʔa gè ma sa tuu kuʔɔjii nī wè !›, a siɛn wiì káala wi fungo nī gèʔ, nɛ́ sí ti juu nɛ́ tɛ́ngɛ ki nɛ̄ gàa wire ’juu ki bé kpíʔile wè, bɛ̀ ki bé kpíʔile siɛn mɛ́ wè. 24Kire nɛ̄, m’bé ki juu yeli mɛ́, a yeli nɛ yɛgɛ ó yɛgɛ caa nɛ́ ki náari gè, ye- tɛ́ngɛ ki nɛ̄ yeli ’ki taa, bɛ̀ ki bé kpíʔile yeli mɛ́. 25Nɛ̀ pínɛ a yeli ’yɛ̀ nɛ̀ yéri lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ níɛ Kulocɛliɛ náari wè, a ki yē siɛn ’kaala kpíʔile yeli nɛ̄, ye- ki yaʔa siɛn nɛ̄ wè, gìi ki bé tí yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wire míɛni wi- yeli tuudiʔɛlɛ wuʔu yaʔa gè yeli nɛ̄. 26[Á kire ’laa, a yeli wè ki yɛri bìli nɛ̄ bèleʔ, yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wire míɛni wiǐ yeli tuudiʔɛlɛ wuʔu yaʔa gè yeli nɛ̄ʔ11.26 Siɛnkɛnigɛ gáà kiī sɛbɛliɛlɛ pálì nī, ki sí wè baa pàli nīʔ. Wéli baa Mat 6.15..]»
Ŋáa míʔɛ nɛ̄ Zezi wiī nɛ wi kele kúu gèle
27A pe ’koli nɛ̀ pɛn Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè. A Zezi wi kɛ́ni nyaari nɛ tòrí baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, a kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄, peli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle nɛ̀ fàri liɛlɛ nɛ̄ bèle. 28A pe sɛ́nì wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Ŋáasiɛn fànʔa nɛ̄ muɔ nɛ kele gálì kúu gèle ? Ŋáasiɛn wi ’kire kàfɔligɔ kɛn gè muɔ mɛ́ nɛ́ jo muɔ de ti kúu ?»
29A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye- tí mi yeli yúgo bínɛ kaala nigbe ní yákuɔ. A yeli ’siɛnnugoro kɛn dè m’mɛ́ dè, m’bé nɛ́ ki juu yeli mɛ́ ŋáa fànʔa nɛ̄ mi nɛ kele gálì kúu gèle. 30Ŋáa wi cé Zan tun wè wi- pari siɛnnɛ batiize bèle ? Kulocɛliɛ wi cé wi tun lé, dí siɛnnɛ bīɛlɛ ? Ye- kire siɛnnugoro kɛn dè m’mɛ́ wêli.»
31A pe ’pìye kìɛ kìɛ, nɛ́ kɛ́nì jo: «A we ’jo Kulocɛliɛ mɛ́ wè, wi bé jo gáa nɛ̄ wiyè cé sí tɛ́ngɛ wi siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ ? 32A we sí ní nɛ̀ ki juu nɛ́ jo siɛnnɛ mɛ́ wè, ʔá.»
Pe ’puu nɛ fìʔɛ́ siɛnnɛ nɛ̄ bèle kire tiɛlɛ náà nī lè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnnɛ pe mìɛni tɔ̀ni nɛ puu nɛ Zan tɔ́ri wè Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wáà kányiʔɛ. 33Kire tiʔɛ gáà nī gè, a pe ’Zezi yɛ wè: «Weli sì cɛ́nʔ.»
A Zezi míɛni wi sí pe yɛ: «Ao, mi míɛni sǐ ga tíi bé ki juu yeli mɛ́ʔ, ŋáa fànʔa nɛ̄ mi nɛ kele gálì kúu gèleʔ.»
12Ɛrɛzɛn siʔi kàsiile lè
1A wi ’fali nɛ̀ kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn siɛnrɛ nī dè nɛ́ pe yɛ:
«Nàguɔ wáà cé ɛrɛzɛn12.1 Yasɛnrɛ táà felide dī ɛrɛzɛn wè, ti nɛ̂ yɛ̀ fétire nɛ̄. Ki wè náʔa weli kùlo nī lèʔ. Pe nàa ki yasɛnrɛ tíʔi dè nɛ sunmɔ kóri. Weli mɛ́ bèle we bé gbɛ̀ ɛrɛzɛn yasɛnrɛ tɔ́nminɔ dè nɛ́ kábebe ní. siʔi fáli. A wi ’siʔi sùlu gè, nɛ́ sí ɛrɛzɛn fórigodiʔɛ gbòbori baa siʔi nī gè, nɛ́ kpáala kpúɔn kpàʔalilɛ baa siʔi nī gè, nɛ́ siʔi kɛn gè ɛrɛzɛnfalilɛ pálì mɛ́ peri ki fáli, nɛ́ kɛ́ tánʔana nɛ̄. 2Bà ɛrɛzɛn cuɔ lɛ̀lɛ ni kɛ́nì nɔ̀ lè, a siʔifɔli wi ’wi tundunwɔ wáà tórigo baa ɛrɛzɛnfalilɛ mɛ́ bèle, pe- sa ɛrɛzɛn yasɛnrɛ táà kɛn wi mɛ́ wi sa wire kɛn. 3A pe sɛ́nì tundunwɔ cò wè nɛ̀ wi kpúɔn nɛ́ wi cìra nɛ̀ tórigo kawaaya. 4A siʔifɔli wi ní nɛ̀ tundunwɔ wáà tórigo pe kúrugu. A pe ní nɛ̀ sɛ́nì wire míɛni cò nɛ̀ wi kpúɔn nɛ̀ nyùgo fòlilo gè, nɛ̀ wi máama. 5A siʔifɔli wi ní nɛ̀ tundunwɔ wáà tórigo. A pe sɛ́nì wire kpúɔn nɛ̀ kpúu. Fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa tundunminɔ pe ’nyuɔ káà kúɔ. A pe ’bìli kpúɔn nɛ̀ luɔ, nɛ̀ bìli kpúu.
6«A ki pɛ́nì kò siʔifɔli wi jaa wire yákuɔ, ŋàa wi cé wi dɛ́ni nɛ̀ tóri wè. A wi ní nɛ̀ wire míɛni tun baa pe mɛ́ siɛn sɛnwɛ wè, níɛ sɔ̀ngí pe báa fìɛrɛ taa wire jaa nɛ̄ wè.
7«Kire nɛ́ ki mìɛni ní, a baakuɔlɔ bálì pe sɛ́nì sɔ̀ngirɔ kɛn kɛn pìye mɛ́ nɛ́ jo: ‹Ŋàa wire cɛ wī wi kɔriliiwe. Ye- tí we- wi kpúu, kɔrigɔ ki bé kò weli wuʔu !› 8A pe ’fali nɛ̀ wi kɔ́ri nɛ̀ sɛ́nì wi kpúu, nɛ́ wi líɛ nɛ̀ sɛ́nì wáa siʔi kúrugu gè.
9«Píra ŋáà nī wè yeli nɛ sɔ̀ngí gíi siʔifɔli wi bága pa kpíʔile, a wi kɛ́nì kɔ́n baa tánʔana nɛ̄ lè nɛ̀ pɛn wè ? Wi bé pa wi ɛrɛzɛnfalilɛ bálì kpúu bèle, bé sí wi siʔi kɛn gè ɛrɛzɛnfalilɛ pálì piyeyɛ mɛ́. 10Yeli sì fìɛ ki ’nyaa baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ12.10 Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ tire ’nyaa kele gílì faʔa faʔa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ pe yé sɛbɛ nɛ̀ cáan gèle. Ŋún 118.22-23 tire ti ’juu náʔa gè. nī dè lé, tiʔɛ gíì nī ki ’juu nɛ́ jo:
Sìndɛnigɛ12.10 Zuufulo mɛ́ bèle ki sìndɛnigɛ gáà ki nɛ̂ puu majo mɛni gèdinnɛ ni sî saʔa cò gè nɛ̀ yérige gè.gíì saafaanna
pe cé wáa gè,
kire ki kɛ́nì kò saʔa kàluulo
kàdɛnipelige gè,
gàa ki ’saʔa cò gè
nɛ̀ yérige gè.
11Kire sí nyɛ́nì taa
Kàfɔli wire mɛ́,
nɛ́ sí ní kakpuʔɔ weli mɛ́12.11 Koliyo 10-11 tiʔɛ nī gè, Ŋún 118.22-23 tire ti ’juu náʔa gè..»
12Bà Zezi wi ’siɛnrɛ dáà juu dè, a wi leguulo pe ’fali nɛ kàrigí bè kɛnmɛ caa bè wi cò. Ki ’nyaa pe cé ki cɛ́n dí peli mɛ́ Zezi wi cé kàsiile náà wáa lè nɛ̀ kɛn; piyè sí gbɛ̀ nɛ̀ sori nɛ̀ kɔli taʔa wi nɛ̄ʔ. Ki ’nyaa pe ’puu nɛ fìʔɛ́ siɛnniʔɛmɛ nɛ̄ bè. A pe ’núgo wi táanni nɛ̀ kɛ́.
Lanbo sàrigɛ wori dè
13A pe sɛ́nì Fariziɛnnɛ gboli wuulo pálì tórigo wi kúrugu, nɛ̀ fàri Erodi tògo wuulo pálì nɛ̄, pe- sa wi taa bè cò wi nyasiɛnrɛ táà nī. 14A peli ’kɛ́ wi kúrugu nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, weli ’ki cɛ́n kányiʔɛ kire nɛ̄ muɔ ’tɔ̀ni nɛ tári. Muɔ wè cɔ̀rí siɛn nyaamɛ nɛ̄ʔ. Muɔ wè siɛn yigi siɛn nīʔ. Muɔ ’tɔ̀ni nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle Kulocɛliɛ koligo nɛ̄ gè nɛ́ kányiʔɛ ní. Ki ’yɛli lé weri lanbo sàrí wè Wurɔmiyé kùlofɔgbuɔwɔ12.14 A muɔ yē Wurɔmi kùlofɔgbuɔwɔ wáà wè, pe nàa muɔ ye Sezari. Kùlofɔli wire mɛ́ siɛnnɛ pe ’puu nɛ lanbo sàrí wè. mɛ́ wè Sezari wè, dí mɛni ?»
15A Zezi wi ’pe jànvaa cɛ́n wè, a wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Gáa nɛ̄ yeli je mi puu wéli ? Ye- denari walikpege káà kɛn náʔa mi- nyaa.» 16A pe ’wi kɛn nɛ́ wali12.16 Pe ’puu nɛ pe wali ye wè denari. Denari nigbe wi ’puu baakuɔwɔ cɛnbogo sàri wè. wáà ní. A wi ’pe yúgo: «Ŋáasiɛn jènyinɛ nī náʔa nàa nɛ̄ lè, nɛ́ míʔɛ ní gè sɛbɛgɛ gè ?»
A pe ’wi yɛ: «Wurɔmiyé kùlofɔgbuɔwɔ Sezari wuʔu gī.»
17A wi ’pe yɛ: «A gìi yē Sezari wuʔu gè, ye- ki kɛn Sezari mɛ́ wè. Gìi sí gī Kulocɛliɛ wuʔu gè, ye- ki kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè.»
A wi kɛnmɛ pi ’pe fungo wúɔ kátii.
Nyɛ́yirile nɛ́ cepɔrigɔ wori dè
18A Sadusiɛnnɛ pálì ’kɛ́ Zezi kúrugu wè; peli pe sî jo dí nyɛ́yirile wè baa wèʔ. A pe ’wi yúgo nɛ́ jo: 19«Tɛnmɛfɔli, Misa wi ’ki sɛbɛ nɛ̀ yaʔa we mɛ́ nɛ́ jo, dí a nàguɔ ’cɛliwɛ líɛ nɛ́ kùu nɛ́ wi yaʔa, wiì pùɔ sii wi nɛ̄ wèʔ, wi siinyɛni wi- cɛliwɛ líɛ wè, wi- pìile sii wi- kɛn wi siinyɛni ŋáà mɛ́ wi ’kùu wè12.19 Wéli baa Fàn 25.5..
20«Ki sí nyaa, siinyɛninɛ nàguɔlɔ kɔlisiin ’puu baa. A péliwe wi ’cɛliwɛ líɛ, nɛ̀ kɛ́nì kùu, wiì pùɔ sii wi nɛ̄ʔ. 21A siinwuu wi ’cɛliwɛ líɛ wè, nɛ̀ kɛ́nì kùu wire míɛni wè, wiì pùɔ sii cɛliwɛ nɛ̄ wèʔ. A taanriwuu wi ’wi líɛ; pe wàa sì kɛ́nì pùɔ sii wi nɛ̄ʔ; 22fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa pe mìɛni kɔlisiin bálì bèle, wàa sì pùɔ sii cɛliwɛ nɛ̄ wèʔ. Pe mìɛni kàduʔumɛ gè, a cɛliwɛ míɛni wi pɛ́nì kùu. 23Kúbilo nyɛ́yirile nɛ̄ lè, a pe kɛ́nì nyɛ́ nɛ̀ yiri bèle, ŋíi wuu wi bé puu cɛliwɛ wè pe nī bèle, nɛ́ ki cɛ́n pe mìɛni kɔlisiin pe ’wi tɛ́ngɛ nɛ̀ nyaa cɛliwɛ wè ?»
24A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeli ’pùunni, kire sí taa bɛ̀ yeli sì Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ cɛ́n dèʔ, nɛ́ míɛni bɛ̀ yeli sì Kulocɛliɛ fànʔa cɛ́n gèʔ. 25Á kire ’laa wè o, a kúbilo pe kɛ́nì nyɛ́ nɛ̀ yiri bèle, nàguɔ sǐ cɛliwɛ líɛʔ, cɛliwɛ míɛni sì tɛ́ni nàgaʔa nɛ̄ʔ. Ki ’nyaa pe bé puu kɛnmɛ bíì nɛ̄ nyìʔɛnɛ tundunminɔ yē bèle baa nyìʔɛnɛ nī lè. 26Gìi ki ’kúbilo nyɛ́yirile wori kúɔ dè, yeli sì fìɛ ki ’nyaa baa léʔ siɛnjuuliɛwɛ Misa sɛbɛ nī wè, bà Kulocɛliɛ wi cé ki juu Misa mɛ́ wè kàsun tiinbile tiʔɛ nī gè nɛ́ wi yɛ: ‹Mi wī Birayima Kulocɛliɛ wè, nɛ ní Siaga Kulocɛliɛ wè, nɛ ní Yakuba Kulocɛliɛ wè› lé12.26 Wéli baa Yir 3.6. Kulocɛliɛ siɛnliɛlɛ pálì bīɛlɛ Birayima wè, nɛ́ Siaga wè, nɛ́ Yakubayé bèle. Pe ’kùu kiī faʔa; pe siɛnrɛ tiī baa Nyakungɛngɛ Liʔɛ siɛnrɛ nī dè. ?»
27A Zezi wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Kire nɛ ki tìí kúbilo wuu bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ wèʔ, wiile wuu wī. A ki yē yeli nɛ sɔ̀ngí kúbilo piyě ga nyɛ́ yiriʔ wè, yeli ’pùunni nɛ̀ líili.»
Kulocɛliɛ kajuudiɛlɛ náà ni ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri lè
28Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nwɛ wáà ’puu baa nɛ̀ siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a ti ’wi fungo nyígi gè. Bà wi ’Zezi nyaa wè a wi ’siɛnrɛ sɔ́migɔ dè nɛ̀ juu nɛ̀ siɛnnɛ bálì kɛn bèle, a wi ’fali nɛ̀ sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄, nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni nī gèle, níi nī pélile lè ?»
29A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Kulocɛliɛ kajuupelile lire nī nàa lè:
-Ki sɔ́migɔ ma lúʔu Isirayɛli,
we Kàfɔli Kulocɛliɛ
wire nigbe wī Kulocɛliɛ wè.
30-Muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni
nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní,
nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní,
nɛ́ muɔ sìnjilige ki mìɛni ní,
nɛ́ muɔ ŋɔri ti mìɛni ní12.30 Wéli baa Fàn 6.4,5..
31«Kasiinwoli lire sí nī nàa lè:
-Muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni
kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’mìɛ dɛ́ni wè12.31 Wéli baa Lev 19.18..
«Kajuulo láà wè baaʔ nɛ̀ kpúʔɔ nɛ̀ tóri gàli nɛ̄ gèleʔ.»
32A sɛbɛcɛ́nwɛ wi ’jo: «Bɛ̀ ki tɔ̀ni yē, tɛnmɛfɔli, kányiʔɛ kire muɔ ’juu gè, Kulocɛliɛ wiī nigbe, wàa ní wè baa nɛ̀ fàri wire nɛ̄ʔ12.32 Wéli baa Fàn 6.4; Eza 45.21.. 33Siɛn ’yɛli bè Kulocɛliɛ kaala yaʔa lè ni- wi dɛ́ni nɛ́ wi fungo ki mìɛni ní, nɛ́ wi sìnjilige ki mìɛni ní, nɛ́ wi ŋɔri ti mìɛni ní12.33 Wéli baa Fàn 6.5.; bé míɛni wi siɛnnyɛni woli yaʔa ni- wi dɛ́ni bɛ̀ wìi tíɛlɛ12.33 Wéli baa Lev 19.18.. A siɛn nɛ kire kpínʔini gè, ki ’pɔ́ri kakuɔrɔ kaasuʔuro ti mìɛni nɛ̄, nɛ́ kakuɔrɔ feliye yi mìɛni ní yè12.33 Zuufulo mɛ́ bèle yajuuro kakuɔrɔ ŋíì pe sî dàli nɛ kɔ̀ngí Kulocɛliɛ mɛ́ wè, pe nɛ̂ yajuʔu sórigo gè wī..»
34Bà nàguɔ ŋáà wi ’siɛnrɛ dáà cɛ́n dè nɛ̀ juu dè nɛ́ sìnjilige ní mmɛ gè, a Zezi wi ’wi yɛ: «Muɔ wè liiliwe Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nɛ̄ gèʔ.» Siɛn sì ń’nɛ̀ sori nɛ̀ wi yúgoʔ.
Kirisi wiī Dawuda jaa nɛ́ ní wi Kàfɔli
35Bà Zezi wi ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, a wi kɛ́nì pe yúgo nɛ́ pe yɛ: «Mɛni nɛ̀ síɛ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’jo dí Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wiī Dawuda Jaa ? 36Dawuda wire tíimɛ wiì cé ki juu Kulocɛliɛ Pìle fànʔa nɛ̄ gè lé, nɛ́ jo:
Kàfɔli wi ’ki juu
mi Kàfɔli mɛ́ wè
nɛ́ wi yɛ:
Tɛ́ni mi kàliige mɛ́ gè
fúɔ bè taa mi ga
muɔ leguulo cáan bèle
muɔ tɔliyɔ láara yè12.36 Wéli baa Ŋún 110.1..
37«A ki sí yē bɛ̀ wè, á Dawuda wire tíimɛ nɛ wi yeri wire Kàfɔli wè, mɛni Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi bé ní gbɛ̀ puu wi jaa wè ?»
Siɛnniʔɛmɛ ’puu nɛ lúru Zezi mɛ́ wè nɛ́ fundaanra ní.
Siɛnnɛ pe fǎga puu bɛ̀ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ tíɛlɛ bèleʔ
38Bà Zezi wi ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle, a wi kɛ́nì pe yɛ: «Yeri yìye ciʔige Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ nɛ̄ bèle: burugboliyo lege ki ’pe dɛ́ni, pe nàa ki caa siɛnnɛ peri peli síɛri gbuʔulo tiɛyɛ nī yè. 39Tɛnmɛzaaya nī yè, yiʔɛmɛ tɛ́nidiɛyɛ yire yi ’pe dɛ́ni, yire pe nàa caa. A lìile yē tiʔɛ gíì nī, kpolilo tɛ́nidiɛyɛ yire pe nàa caa. 40Peli sí pe nyɛ́ni lakicɛlilɛ saaya fùʔuró yè nɛ pe yɛrɛ líi dè nɛ waa nɛ́ ti ní, níɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ náari wè nɛ mɔgi siɛnnɛ peri peli nyaʔa. Pe kàyuʔu ki bága sa puu gbɛ̀ligɛ bè tóri siɛnsɛnminɛ wuʔu nɛ̄ gè !»
Fuunmɔfɔli lakicuɔ yakɛngɛ wori dè
41A Zezi wi ’fali nɛ̀ kɛ́nì sɛ́nì tɛ́ni baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali lediʔɛ yalege táanni gè, nɛ siɛnnɛ ciʔige bèle, bà pe ’puu nɛ báan nɛ wali nii wè baa nɛ tòrí bèle. A lɔrifɔlilɔ sáa pɛ́nì wali nìʔɛwɛ le baa yalege nī gè. 42A fuunmɔfɔli lakicuɔ wáà kɛ́nì pɛ́nì walikpegele siin12.42 Nɛ̀ yɛli nɛ́ pe wali wi kɛnmɛ ní bè, a pe cɛ́nì weli wali wi darisikeli tíla tiɛyɛ sicɛri, walikpegele gálì ke siin kiyè yé tílaga nigbe kúɔʔ. le baa yalege nī gè.
43A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ:
«Ye- nyaa, m’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, fuunmɔfɔli lakicuɔ ŋáà yeli nɛ nyaʔa ŋàa wè, wire wi ’kɛn nìʔɛgɛ nɛ̀ tóri siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄ bèle, bàli pe ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì wali le náʔa wali yalege gáà nī gè; 44nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄ ? Bìli mìɛni pe pɛ́nì wali le wè yalege nī gè, bà pe ’taa á wali ŋíì ’taʔa pe mɛ́ pe màakuu ní wè wi nɛ̄ wèʔ, wire pe ’le baa yalege nī gè. Nɛ̀ sí ki taa cɛliwɛ ŋáà wè, wi nɛ́ wi fuunmɔ pi mìɛni ní bè, cɛ̀ri ŋíì wi ’puu wi mɛ́ wi- gbɛ̀ wi nyalii taa wè, wire wi pɛ́nì le baa wali yalege nī gè.»
13Zezi wi ’duniya kúɔ lɛ̀lɛ wori juu dè
1Bà Zezi kɛ́nì yiri Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, a wi pìtɛnmɛwɛ wáà ’wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, wéli saaya nyáà nɛ̄ yè nɛ́ sìndari dáà ní dè, bà pe ’ti sɔ́migɔ nɛ̀ faan dè !»
2A Zezi wi ’wi yɛ: «Fǎri ti wéli de cúru ti nɛ̄ʔ, m’bé ki juu muɔ mɛ́, ma tɛ́ngɛ mi siɛnrɛ nɛ̄ dè, saakpoliyo nyáà míɛ muɔ nɛ nyaʔa nyàa yè, sìndɛnigɛ káà fáala sì je ga kò bile taʔaga kàa nɛ̄ʔ, ti mìɛni bága ŋɔrigɔ bè cáan.»
3A Zezi wi kɛ́nì kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni Wolivi Tiire nyagurugo nɛ̄ gè13.3 Gòrigo ’puu baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa sunʔɔmɔ nɛ́ nyagurugo sunʔɔmɔ ní bè, a Zeziyé pe ’ki jeli., gàa ki ’yiʔɛ wáa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè. A Piɛri nɛ́ Zaki, nɛ́ Zan, nɛ́ Andire, a pe ’kɛ́ wi kúrugu nɛ̀ sɛ́nì wi yúgo kàsɛngɛ nɛ̄ nɛ́ wi yɛ: 4«-Ki juu weli mɛ́, gáa lɛ̀lɛ nī kele gálì ke bága kpíʔile ? Nɛ̀ pínɛ fìɛ ŋíi wi bága ki tìɛ dí kele gálì ke mìɛni kpíʔile lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ wè13.4 Ki ’nyaa pìtɛnmɛnɛ pe ’puu nɛ sɔ̀ngí a Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa ki kɛ́nì cáan cɛngɛ ó cɛngɛ gè, duniya wi kúɔjɛngɛ kire ki bé puu kire cɛngɛ gè. ?»
5A Zezi wi ’ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Yeri yìye ciʔige, siɛn fǎa ga yeli fáanni bè yeli pùunniʔ. 6Siɛnniʔɛnɛ bága pɛn bè pari nyu nɛ́ mi míʔɛ ní bé jo peli bīɛlɛ Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè. Ki siɛnnɛ pe bé pàli sáa fáanni bè pùunni. 7A yeli kɛ́ni kapiɛnnɛ wori lúru, nɛ kapiɛnnɛ tùnmɔ lúru, ye fǎga ki yaʔa ki de fíɛrɛ cògí yeli nɛ̄ʔ, ki ’kàri fànʔa wī kire kele gálì ke ’yɛli bè kpíʔile. Ye fǎga sí de sɔ̀ngi duniya wi kúɔ lɛ̀lɛ lire ni ’nɔ̀ʔ. 8Ki ’nyaa kùlo láà bága yɛ̀ bè sa tuu kùlo láà nɛ̄, fànʔa káà bága yɛ̀ bè sa tuu fànʔa káà nɛ̄13.8 Wéli baa Eza 19.2., dàala ni béri cúungu tiɛyɛ yáà nī, fungo míɛni bága pa tuu tiɛyɛ yáà nī. Kire ki bé nɛ́ puu fùrɔgɔ ki sélimɛ bè, majo bɛ̀ cesiʔi liyɛ sî nɛ cesiiwe yáa wè.»
Fùrɔgɔ yē baa tɛ́ngɛlɛ nī lè
9«Yeli bèle, ye- sí de ciʔige; siɛnnɛ pe bága de yeli cògí de waa nɛ́ yeli ní kàyuʔujuulo gbuʔulo nī gèle; pe sari yeli kpúɔn nɛ́ sápinyiʔɛnɛ ní tɛnmɛzaaya nī yè. Nɛ̀ pínɛ pe béri yeli yeri kùlofɔlilɔ kpáaya mɛ́ nɛ́ fànʔafɔlilɔ tiɛyɛ nī, mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè. Kire bé kpíʔile kaala, yeli bé puu mi wori ti juufɔlilɔ siɛnnɛ pe yiʔɛ mɛ́ gè. 10Nɛ̀ pínɛ Kataanna Siɛnrɛ ti ’yɛli bè kíni bè jáari kùlogolo tiɛrɛ ti mìɛni nī wī.
11«A pe sí kɛ́ni yeli yeri nɛ mári fànʔafɔlilɔ tiɛyɛ nī yè, nɛ yeli dàridari nɛ mári mmɛ gè, ye fǎga ki yaʔa sànviige kíni de yeli wáariʔ gìi yeli bága sa juu gèʔ. A Kulocɛliɛ sɛ́nì siɛnrɛ díì nyɔ́gɔ yeli nī bèle, ye- tire juu. Yeli bɛ̀ʔ ye béri nyu kire lɛ̀lɛ nī lèʔ; Kulocɛliɛ Pìle lire ni béri nyu yeli sìndiʔɛ nī.
12«Siɛn bága wi laayirinyɛni kɛn kùu mɛ́, tuufɔlilɔ pálì bága cɛ de pe pìile kanʔa bèle kùu mɛ́. Nɛ̀ pínɛ pìile pálì bága leguuro le nɛ́ pe siivɔlilɔ ní bèle bè pe kɛn kùu mɛ́. 13Yeli kaala ni bága siɛnnɛ pe mìɛni biɛn mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄. A siɛn ŋíì sí ki kpàri nɛ̀ cò nɛ̀ pɛ́nì paʔa wè, kire siɛn wire wi bága sa suɔ.
14«A yeli kɛ́nì tètii kaala13.14 Wéli baa Dan 9.27; 11.31; 12.1. nyaa lè a ni ’jíin tiʔɛ gíì nī niì cé yɛli bè puu lèʔ, kire lɛ̀lɛ nī lè a bìli yē Zude tɛ́nimɛ nī peri fé peri waa nyaguruyo mɛ́. Siɛn ŋíì wi nyɛ́ni siɛnrɛ dáà wéli dè, wi- ti kɔri cɛ́n wè. 15Kire lɛ̀lɛ míɛni nī lè, a siɛn yē binge naamɛ, siɛn wi fǎga jo wi bé tìgi bè jíin yakaa líɛ baa saʔa nī gèʔ. 16A ŋìi yē siʔi mɛ́, wi fǎga jo wi bé koli pɛn kpáa mɛ́ bè pa burugbuʔɔ líɛʔ. 17ʔá, kire cɛnyɛ nyáà nī yè, yawuʔɔ bé laʔalafɔlilɔ taa bèle, peli nɛ́ bìli pe pìile kanʔa pe ŋɔri wè ! 18Yeri Kulocɛliɛ náari yeli fɛ̀jɛngɛ ki fǎa ga pa nyaa wiire lɛ̀lɛ nīʔ. 19Ki cɛnyɛ yi bága tɔ̀ni puu wuʔɔgɔ lɛ̀lɛ nī kátii, ki felige fìɛ kpíʔileʔ, nɛ̀ líɛ duniya sélimɛ nɛ̄ bè, bɛ̀ Kulocɛliɛ duniya faan wè, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ gèʔ13.19 Wéli baa Dan 12.1.; ki felige míɛni sì sí ní ga kpíʔile bè nyaaʔ. 20A kiì cé nyaa Kàfɔli wi je ki cɛnyɛ nyáà werige yè, siɛn sì cî suɔʔ. Nɛ̀ sí ki taa, wi wuulo peli kɛnmɛ nɛ̄ bè, bàli Kulocɛliɛ wire ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, a wi ’ki cɛnyɛ nyáà yaʔa yè yi- puu weriye.
21«Kire nɛ̄, a siɛn ’yeli yɛ: ‹Kirisi wiī náʔa gɛ !› á kire ’laa ‹wiī baa mmɛ !› ye fǎga tɛ́ngɛ wi nɛ̄ʔ. 22Nɛ́ ki cɛ́n Kirisile jànvaafɔlilɔ nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo jànvaafɔlilɔ pálì bága yiri. Pe béri kanyuʔɔnigɔlɔ kpínʔini, nɛ́ kakpoliyo ní de pínɛ. Fúɔ a ki cɛ́nì taa bìli Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, pe bé pe fáanni bè pùunni. 23Yeri yìye ciʔige; mi ’yeli sɔ̀mi nɛ̀ yaʔa nɛ̀ kúɔ.»
Siɛn Pùɔ pɛnjɛngɛ wori dè
24«A wuʔɔgbuʔɔ gáà ki kɛ́nì tóri kire cɛnyɛ nyáà nī yè,
Cɛngɛ ki bé yiʔɛ bè kò yebilige,
Yege kiǐ ní de kpìɛnmɛ cáanriʔ.
25Ŋɔgɔlɔ ke bé tìgi nyìʔɛnɛ nī lè bè tuu;
fànʔa tiɛyɛ nyáà yī baa nyìʔɛnɛ nī lè,
yi bé cúungo13.25 Wéli baa Eza 13.10; 34.4..
26«Píra ŋáà nī wè, dí siɛnnɛ pe sí Siɛn Pùɔ nyaa wè wiri báan kàsadibarɛ naamɛ gè nyìʔɛnɛ nī lè nɛ́ fànʔa ní, nɛ́ kpuɔmɔ ní bɛ̀ ki caa mmɛ13.26 Wéli baa Dan 7.13.. 27Kire lɛ̀lɛ míɛni nī lè, wi bé nyìʔɛnɛ tundunminɔ tórigo bèle pe pa wi wuulo kɔ́ri bèle, bìli wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, duniya labinʔɛnɛ sicɛri nī gèle bè pe pínɛ, bè ki líɛ duniya láʔala láà mɛ́ bèri waa nìi mɛ́ lè.»
Sàanfiidiige kàsiile lè
28«Ye- sí tɛnmɛnɛ taa sàanfiidiige kàsiile nī lè: lɛ̀lɛ níì nī ki sî lèvɔnrɔ wáa dè náà wabunro yige dè, yeli nɛ̂ ki cɛ́n ŋùʔɔ ki ’jíin. 29Ki nugo kire gī, a yeli kɛ́nì kele gálì nyaa gèle ke kpínʔini gèle, ye- ki cɛ́n Siɛn Pùɔ wiī bile wìile nɛ̄ lè, wi pɛn lɛ̀lɛ ni ’kò túɔn. 30M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, lɛ̀lɛ náà wuulo piyě ga kùu kúɔʔ, dí kele gálì ke mìɛni ke sí kpíʔile. 31Nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala ní lè tire bága tóri, mi siɛnrɛ tiǐ sí ga tóri bè nyaaʔ.
Siɛn sì duniya kúɔjɛngɛ cɛ́n gèʔ nɛ̀ yiri Tuufɔli wire yákuɔ nīʔ
32«Gìi ki ’kire cɛngɛ kúɔ gè nɛ́ ki lɛ̀lɛ ní lè, siɛn sì ki cɛ́nʔ; nyìʔɛnɛ tundunminɔ tíimɛ piyè ki cɛ́nʔ, nɛ̀ Jaafɔli pínɛ wè; ga laa Tuufɔli wire bɛ̀ʔ. 33Ye- sí de ciʔige, ye puu nyɛminɛ nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄ yeli sì ki lɛ̀lɛ cɛ́n lèʔ. 34Ki cɛngɛ ki bága puu majo nàguɔ wáà wi ’kɛ́ tánʔana nɛ̄. A siɛn wi ’yiri wi saʔa nī gè nɛ́ ki yaʔa wi baakuɔlɔ mɛ́ bèle, bɛ̀ sí wi waa wè, nɛ̀ pe kakuʔɔlɔ tìɛ gèle pe nɛ̄, wàa nɛ́ wi baara, wàa nɛ́ wi baara. Ŋàa wi ’puu wìile nɛ̄ lè nɛ kpáa wéli gè, a wi ’wi yɛ wiri kòrí nyɛwɛ wiri wi baara kúu dè. 35Kire nɛ̄, ye- puu nyɛminɛ, bɛ̀ yeli sì saʔafɔli wi pɛn lɛ̀lɛ cɛ́n lèʔ: dùʔɔ cɛnguʔɔ ki bága pa puu yo, nyìjaliɛlɛ nɛ̄ wī yo, gòpɔpeliwe nyɛni lɛ̀lɛ nī wī yo, sínbiniwuuro nī wī yo, wàa sì kire cɛ́nʔ. 36Kiì sí yɛli wi ga pa yeli fuuʔ, ki- nyaa yeli puu de ŋɔ́niʔ. 37Siɛnrɛ dáà mi nɛ nyu dàa dè yeli mɛ́ dè, ye mìɛni mɛ́ mi nɛ ti nyu: ye- puu nyɛminɛ yeri kele ciʔige gèle.»
14Piyē nɛ kɛnmɛ caa bè Zezi cò wè
(Mat 26.1-5; Luk 22.1-2; Zan 11.45-53)
1Ki yé kò cɛnyɛ siin dí Torimakiyaʔa Fundaanra14.1 Torimakiyaʔa Fundaanra ti kɔri wè, ki ’nyaa bà Kulocɛliɛ cé Isirayɛli siɛnnɛ suɔ bèle kùu mɛ́ wè Ezipiti kùlo nī lè faʔa faʔa gè, a ki ’kò Zuufulo mɛ́ bèle kaliɛlɛ, pe nàa ki fundaanra kpínʔini dè yiɛlɛ ó yiɛlɛ. nɛ́ Sìnvarifun Búru Fundaanra14.1 Sìnvarifun búru wire ’nyaa búru ŋíì Isirayɛli siɛnnɛ pe yé tugo nɛ̀ yiri Ezipiti kùlo nī lè lɛ̀lɛ níì nī pe ’puu nɛ yigi ki kùlo nī lè. Ki búru wi ’puu piyè cé yatanʔanigɛ le wi nīʔ. A ki ’kò kaliɛlɛ Zuufulo mɛ́ bèle, a ki lɛ̀lɛ ni gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ pe nɛ̂ ki búru kpíʔile wè, pe nɛ̌ sìnvari le wi nīʔ. cɛngɛ ki sí nɔ̀. Kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’puu nɛ kɛnmɛ caa bè Zezi cò wè sìnjiligele nɛ̄ bè wi kpúu. 2A pe kɛ́nì ki sɔ̀ngi nɛ̀ jo: «Kiì yɛli ki- puu fundaanra cɛnyɛ yire nīʔ, á kire ’laa kàgbaaligɛ bága yɛ̀ siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.»
Cɛliwɛ wáà pɛ́nì lagbɛnrɛ natukɔli wo Zezi nɛ̄ wè
3Zezi wi ’puu Betanii vògo mɛ́ Siimɔ Yaanyiɛmɛfɔli saʔa nī, pe ní nɛ líi. Bà wi líi wè, a cɛliwɛ wáà pɛ́nì jíin saʔa nī gè; lagbɛnrɛ natukɔli cɛ̀njɛnwɛ kùngboli14.3 Ki kùngboli ni ’puu sìndɛnigɛ woli a pe ’ni tɛn, yétiige ní gè sìtɔnigɔ. A pe yé je natukɔli yige wè, pe nɛ̂ cé ni jaa wī. Ki natukɔli wi ’puu nɛ kɔ́ngi liʔi, kire nɛ̄ wi lɔri ti ’puu gbɛ̀nrɛ; nùdaanna yɛgɛ gíì ní pe yé wi kpíʔile wè, pe ’puu nɛ ki ye náari. ’puu wi mɛ́ còlo nɛ ní nyìnɛ natukɔli nɛ̄ wè. A wi ’kùngboli jaa lè, nɛ̀ natukɔli wo wè Zezi nyùgo nɛ̄ gè.
4A ki ’siɛnnɛ pálì biɛn, a pe ’fali nɛ nyu nɛ kúnʔɔri sɛni, nɛ́ jo: «Ki ’gáa kúɔ, bɛ̀ wi ’lagbɛnrɛ natukɔli ŋáà cúʔɔ wè kɛnmɛ báà nɛ̄ bè ? 5Je wi sî gbɛ̀ pári wali denarilɛ14.5 Wali denarilɛ sirakeli dabataan wire sî bìɛ tàfaliwɛ yiɛbolo sàri mɛ́. sirakeli dabataan (300) nɛ̄, bè wali kɛn wè fuunmɔfɔlilɔ mɛ́ !» Pe funyɔ yi cé tɔ̀ni nɛ̀ yɛ̀ cɛliwɛ kúrugu wè kpuʔɔ.
6A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye- cɛliwɛ ŋáà yaʔa wè yanyige nɛ̄, gáa nɛ̄ ye wi cɔ̀rí mmɛ gè ? Kacɛ̀ngɛ wi ’kpíʔile mi kɔli mɛ́ gè. 7Fuunmɔfɔlilɔ piyē bile nɛ́ yeli ní súuri, a ki kɛ́nì yeli dɛ́ni lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ á yeli je kacɛ̀ngɛ kpíʔile wàa nɛ̄ wè, yeli bè gbɛ̀ ki kpíʔile; mi wè, mi sí wè bile nɛ́ yeli ní súuriʔ. 8Cɛliwɛ ŋáà wè gìi nɛ̄ wi ’jáa gè, kire wi ’kpíʔile: wi ’mi céri gbòbori dè nɛ̀ yaʔa nɛ́ natukɔli ní wè náʔanɛ ti- ga sa tɔ́n dè14.8 Zuufulo pe kaliɛlɛ nī: pe nɛ̂ kúbilo fári bèle nɛ́ nùdaanna sùnmɔ ní..
9«M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a Kataanna Siɛnrɛ ti kâ sɛ́nì jáari tiʔɛ ó tiʔɛ nī duniya nī wè, cɛliwɛ ŋáà wi wori míɛni ti bé juu baa ki tiʔɛ nī gè, gàa wi ’kpíʔile gè; siɛnnɛ peri sɔ̀ngí de tari nɛ́ wi ní.»
Zudasi sɛ́nì juu nɛ̀ bìɛ nɛ́ Zezi leguulo ní bèle
10Kire lɛ̀lɛ nī lè, Zudasi Isikariyɔti wè, pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin pe wàa wi ’puu; a wi ’kɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ kúrugu bèle, nɛ̀ sɛ́nì pe yɛ wire bé gbɛ̀ Zezi le wè pe kiyɛ nī. 11Bà pe ’Zudasi siɛnrɛ lúʔu dè mmɛ gè, a ki ’pe dɛ́ni kpuʔɔ, a pe ’nyuɔ fɛ̀ni wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ yéri peli bága wi kɛn nɛ́ wali ní. A Zudasi wi ’fali nɛ kɛnmɛ caa, mɛni wire bága lɛ̀jɛnnɛ láà taa bé sí Zezi cò wè bè le pe kiyɛ nī yè.
Zezi wi ’Torimakiyaʔa suro lìi dè nɛ́ wi ’pìtɛnmɛnɛ ní bèle
(Mat 26.17-25; Luk 22.7-14,21-23; Zan 13.21-30)
12Sìnvarifun Búru Fundaanra cɛnbelige gè, cɛngɛ gíì pe sî Torimakiyaʔa Fundaanra sìnbaara kpúu dè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe ’wi yúgo: «Sé muɔ nɛ caa we- sa Torimakiyaʔa suro suʔɔ dè muɔ lìi wè ?»
13A wi ’fali nɛ̀ pìtɛnmɛnɛ pálì siin tun, nɛ́ pe yɛ: «Yeri waa baa kàʔa mɛ́ gè. Yeli báa kpàli nɛ́ nàguɔ wáà ní luʔɔ kàjuʔɔ yē wi mɛ́ tugogo; ye- taʔa wi nɛ̄. 14A wi sɛ́nì jíin tiʔɛ gíì nī, ye- saʔafɔli yúgo wè: ‹Tɛnmɛfɔli wi ’jo sé wire saʔa ki yē, baa wire báa Torimakiyaʔa suro lìi dè nɛ́ wire pìtɛnmɛnɛ ní bèle ?› 15Siɛn wi bé saʔa káà tìɛ yeli nɛ̄ baa saataʔaligɛ nī gè, ki laamɛ piī kpuɔbɔ a pe ’ki gbòbori nɛ̀ yaʔa nɛ̀ kúɔ; ye- sa suro suʔɔ dè kire tiʔɛ nī.»
16A pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kele ke mìɛni nyaa kɛnmɛ bíì nɛ̄ Zezi wi cé ti juu pe mɛ́ dè. A pe ’Torimakiyaʔa suro suʔɔ dè.
17Cɛngɛ kɛ́nì kúɔ gè, a Zezi wi ’pɛn nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin ní bèle. 18Pe kɛ́nì tɛ́ni nɛ líi bèle, a wi ’pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, wàa nigbe yē bile yeli nī, nɛ líi nɛ́ mi ní; wi bága mi le leguulo pe kiyɛ nī.»
19A ki siɛnrɛ ti ’laamɛ piɛn pe nī, a pe ’yɛ̀ nɛ wi yúgo nigbe nigbe, nɛ́ jo: «Mi wī lé ?»
20A wi ’pe yɛ: «Yeli kiɛ nɛ́ siin bálì ye ’kiyɛ nii yè nɛ́ mi ní sipiɛnunɔ nī lè, yeli wàa wī.
21«Siɛn Pùɔ wi bé kùu, nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi ní Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu wi wori nɛ̄ dè. Yawuɔʔɔ bé sí siɛn taa wè, ŋàa wi je Siɛn Pùɔ le wè wi leguulo kiyɛ nī yè ! A ki siɛn wiì yé cɛ́nì sii nɛ̀ yiri náʔa duniya nī wèʔ, kire kaala sî cɛ pɔ́ri wi mɛ́.»
Kàfɔli wi ’wi lìizɛnnɛ lìi lè nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle
22Bà pe líi bèle, a wi ’fali nɛ̀ kɛ́nì búru líɛ wè, nɛ̀ barigɛ kɛn Kulocɛliɛ mɛ́, nɛ́ wi kúnminɔ nɛ̀ kɛn pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, nɛ́ pe yɛ: «Ye- suɔ, mi céri tire dī dàa dè.» 23Nɛ́ fali nɛ̀ diviɛn yagbuɔlɔ líɛ lè, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri, nɛ́ pe kɛn a pe ’gbuɔ nɛ̀ tóri pe mìɛni bèle.
24Á wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Mi sìsiɛn kire gī, Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ14.24 Nyakungɛngɛ Liʔɛ siɛnrɛ nī dè Kulocɛliɛ wi cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo pe bé puu wire wuulo lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni. Píra ŋáà nī wè bà Zezi kɛ́nì pɛn duniya nī wè, nyakungɛngɛ ki siɛnrɛ tire ti waa nuro: a siɛn ó siɛn wìi taʔa Zezi nɛ̄ wè, wi ’kò Kulocɛliɛ wuu. sìsiɛn gè. Ki bé wo14.24 Faʔa gè yajuuro dáà pe ’puu nɛ kɔnigi kakuɔrɔ wè, tire sìsiɛn kire ki ’puu nɛ ŋɔri kanʔa nyakungɛngɛ mɛ́ gè (wéli baa Yir 24.3-8). Píra ŋáà nī wè Zezi wire tíimɛ wī kakuɔrɔ wè, wire sìsiɛn kire gī Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ fɔngɔ fìɛ wè. Kire ki bága wo wi kùujɛngɛ gè nìʔɛnɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè. siɛnniʔɛnɛ kɛnmɛ nɛ̄. 25M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, miǐ ní ɛrɛzɛn yasɛnrɛ luʔɔ káà gbuɔ cíginiʔ, fúɔ bè taa cɛngɛ gíì m’bé ní ga ki gbuɔ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gèʔ.»
26A pe ŋúnuyɔ yáà ŋú, nɛ́ yiri nɛ̀ kɛ́ Wolivi Tiire nyagurugo mɛ́ gè.
Zezi wi ’ki juu Piɛri mɛ́ nɛ́ jo wi bága cíi wire nɛ̄
(Mat 26.31-35; Luk 22.31-34; Zan 13.36-38)
27A Zezi wi kɛ́nì pe yɛ: «Yeli ye mìɛni bága fɛ̀ bé mi wáa, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’jo:
M’bága sìnbanaʔawa
kpúu wè;
sìnbaara ti bé sí fɛ̀
bè curugo bè màʔa14.27 Zaka 13.7 tire ti ’juu náʔa gè..
28«A mi sí kɛ́nì koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri wè, m’bé kíni yeli yiʔɛ nɛ̄ baa Galile kùlo mɛ́ lè.»
29A Piɛri ’fali nɛ̀ wi yɛ: «A ki nɛ́ cɛ́nì nyaa pe mìɛni bága fɛ̀ bé muɔ wáa wè, mi wè, miǐ ga fɛ̀ bé muɔ wáaʔ.»
30A Zezi ’fali nɛ̀ wi yɛ: «M’bé ki juu muɔ mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pàngɛ pìlige gáà nī gè, sɛ́nì gòpɔli wi- nyɛni tɔliyɔ siin yè, muɔ bé ti kìɛ bè taa tɔliyɔ taanri bé jo muɔ sì mi cɛ́nʔ.»
31A Piɛri wi ní nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo: «M’bé tɔ̀ni ki juu muɔ mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a ki nɛ́ cɛ́nì nyaa mi ’yɛli bè kùu nɛ́ muɔ ní wè, miǐ ga tíi bé ti kìɛ bé jo mi sì muɔ cɛ́nʔ.» A bìli pe mìɛni ’ki siɛnnuro juu dè.
Zezi wi ’Kulocɛliɛ náari wè Zɛtisemani tiʔɛ nī gè
32A pe sɛ́nì nɔ̀ tiʔɛ káà nī, pe ki ye Zɛtisemani14.32 Sepile láà ni ’puu Wolivi Tiire nyagurugo táanmɛ gè, á pe ’ki sùlu a ki ’kò larigɛ nī kiiyɛ. A fundaanra lèlɛ cé gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ wè, siɛnnɛ nɛ sɛ́ni sìnɛ́ baa ki tiʔɛ nī gè.. A wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Ye- tɛ́ni bile, dí mi sa Kulocɛliɛ náari.» 33Nɛ́ fali nɛ̀ Piɛri, nɛ́ Zaki, nɛ́ Zan kɔ́ri nɛ̀ pínɛ nɛ́ wìi ní. Kire lɛ̀lɛ nī lè a fíɛrɛ séli nɛ wi cògí, a wi ’ki nyaa gbɛ̀ligɛ.
34A wi ’pe yɛ: «Laamɛ pi ’piɛn mi nī fúɔ nɛ waa bè mi kpúu. Ye- kò bile nyɛminɛ.» 35Nɛ́ fali nɛ̀ sìʔɛrɛ pe táanni nɛ̀ kɛ́ yiʔɛ nɛ̄ cɛ̀, nɛ̀ sɛ́nì tìgi nɛ̀ tuu nɛ náari, nɛ́ jo a ki yē ki bé gbɛ̀ kpíʔile lɛ̀lɛ náà ni fùrɔgɔ ki fǎga nɔ̀ wire nɛ̄ wèʔ.
36Wi yé ki náari nɛ́ jo: «Tuufɔli Aba, muɔ fànʔa yē kele ke mìɛni nī, -wuʔɔgɔ gáà líili gè mi nɛ̄. Mi sí wè ki mɛ́ gìi mi nɛ caa gè, fúɔ macɛn gìi muɔ nɛ caa gè.»
37Bà wi ’kúɔ kire náarigɛ nɛ̄ gè, a wi ’pɛn pìtɛnmɛnɛ kúrugu bèle, nɛ̀ pɛ́nì pe nyaa pe ŋɔ́ni. A wi ’Piɛri yeri wè nɛ́ wi yɛ: «Siimɔ yo, muɔ nɛ ŋɔ́ni wī lé ? Muɔ sì cɛ́nì gbɛ̀nɛ jáa nɛ̀ kò nyɛwɛ nɛ̀ lɛ̀lɛ cɛ̀ri kúɔ léʔ ? 38Ye- kò nyɛminɛ yeri náari, gìi ki bé tí yeli fǎga tuu Setɛni puuwelige nī gèʔ. Siɛn pìle lire tɔ̀ni nɛ cɛ̀ngɛ sɔ̀ngí, céri fànʔa kire ki ’cɛ́ri.»
39A wi ’koli nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì náarigɛ nugo kpíʔile gè cígini. 40Bà wi kɛ́nì koli nɛ̀ pɛn wè, nɛ̀ ní nɛ̀ pɛ́nì pe nyaa pe ŋɔ́ni. Ŋɔ́nimɔ ’puu pe yiɛyɛ nī yè kpuʔɔ; piyè jáa nɛ̀ yakaa juuʔ.
41Bà wi kɛ́nì pɛn tadaanriwuʔu nɛ̄ gè, nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Yeli nɛ ŋɔ́ni nɛ ŋɔ́gi nɛ taʔa wī lé ? Lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀, Siɛn Pùɔ wiī còlewe kapiigbiʔilile kiyɛ nī yè. 42Ye- yɛ̀ we- kɛ́, ŋàa wi je mi le mi leguulo kiyɛ nī yè n’ŋɛ, wi ’nɔ̀ nɛ̀ kúɔ we nɛ̄.»
Zezi leguulo pe ’wi cò
(Mat 26.47-56; Luk 22.47-53; Zan 18.3-12)
43Bà Zezi nɛ tire nyu nɛ tíin wè, a Zudasi wi ’fali nɛ̀ pɛ́nì yiri. Pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin nī bèle wàa wi ’puu. Siɛnnɛ ’puu wi kúrugu nìʔɛbɛlɛ. Kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ, nɛ́ liɛlɛ peli tiʔɛ nī pe cé kɔ́n, nɛ̀ pɛn Zezi wi còdiʔɛ nī gè. Bìli yē ŋɔsiile ní, bìli yē kàgbelide ní.
44Ki ’nyaa pe yé juu nɛ̀ bìɛ nɛ́ Zezi wi còvɔli ní wè, kɛnmɛ bíì nɛ̄ Zudasi wi bé Zezi cò wè bè le pe kiyɛ nī yè; a Zudasi wi ’pe yɛ: «A yeli kâ sɛ́nì mi nyaa a mi ’siɛn ŋíì síɛri nɛ́ wi suɔn gàangbuʔulo nɛ̄ gèle, wire wī, ye wi cò. Yeri waa nɛ́ wi ní yéri wi wéli cɛ̀ngɛ.»
45Bà pe sí pɛ́nì nɔ̀ bèle, a Zudasi wi ’fali nɛ̀ sɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, nɛ̀ wi suɔn suɔn, nɛ́ fali nɛ̀ wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli !» 46A siɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ sɛ́nì tɔ́n wi nɛ̄, nɛ̀ wi cò sɛni. 47Bìli pe ’puu baa bèle, a pe wàa nigbe ’fali nɛ̀ ŋɔsii píle nɛ̀ yige sɛni, nɛ̀ fali nɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli baakuɔwɔ ngbóli láà kpúɔn nɛ̀ láʔa sɛni.
48A Zezi wi ’pe yɛ: «Mi kúrugu lé ye ’yiri mmɛ gè nɛ́ kàgbelide ní, nɛ́ ŋɔsiile ní, ma cɛ jo dùʔɔ kàyuuwo còdiʔɛ nī ye ’pɛn ? 49Mi ’puu nɛ tɛ̀ní nɛ́ yeli ní cɛngɛ ó cɛngɛ baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle, yeli sì mi còʔ. Nɛ̀ sí ki taa píra ŋáà nī wè ki bé sí kpíʔile, bè yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ní dè ti nyɔgɔlɔ nī gèle.» 50Kire lɛ̀lɛ nī lè, a pìtɛnmɛnɛ pe mìɛni ’fɛ̀ nɛ́ wi wáa.
51Nàgapunwɔ wáà cé taʔa wi nɛ̄ nɛ wi tɔ̀lí, niì cé bururo leʔ. Fɛ̀ni fɛ́lifɛlilɛ wi cé mígi wìi nɛ̄ʔ. A pe ’ki nàgapunwɔ cò wè, 52a wi ’fɛ̀ni paʔala wè nɛ̀ wáa pe mɛ́, nɛ́ fɛ̀ nɛ̀ suɔ fòribiɛ.
Pe ’Zezi cò wè nɛ̀ kɛ́ kàyuʔujuudiʔɛ nī
(Mat 26.57-68; Luk 22.54-55,63-71; Zan 18.13-14,19-24)
53A pe ’fali nɛ̀ Zezi cò wè nɛ̀ kɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔli tiʔɛ nī gè. A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ liɛlɛ ní bèle, nɛ̀ fàri Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ nɛ̄ bèle, a pe ’pìye pínɛ. 54Piɛri cé taʔa wi kúrugu nɛ́ kò liʔi, nɛ̀ sɛ́nì jíin baa kacuɔnrilɔ kàfɔli kpáa nī gè, nɛ̀ tɛ́ni baakuɔlɔ táanni bèle nɛ kàsun wari.
55Kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Zuufulo pe kàyuʔujuulo gboli ni mìɛni lè, pe ’puu nɛ ki caa bè siɛnrɛ táà taa bè lúʔu wàa nyuɔ nɛ̄ Zezi wori nɛ̄ dè, bé sí wi taa bè wi kpúu. Piyè sí siɛnrɛ taaʔ. 56Ki ’nyaa siɛnnɛ sáa yé finɛ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa pe siɛnrɛ tiì puu nuroʔ.
57A siɛnnɛ pálì kɛ́nì yɛ̀ nɛ̀ yéri, nɛ́ káfinɛrɛ táà juu nɛ̀ taʔa Zezi nɛ̄ wè, nɛ́ jo: 58«Weli cɛ́nì lúʔu wi mɛ́ dí Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa gáà gè pe ’faan gàa gè, dí wire bé ki cáan bé koli ki sɔ́migɔ faan cɛnyɛ taanri larigɛ nī, kiǐ cɛ puu siɛnnɛ wofanʔaʔ.» 59Kire tiɛlɛ náà tíimɛ nī lè, pe nyasiɛnrɛ tiì puu nuro pe mɛ́ʔ.
60A kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi kɛ́nì yɛ̀ nɛ̀ yéri nɛ́ Zezi yɛ wè: «Siɛnrɛ táà tùʔɔ wè baa muɔ mɛ́ lé bè juuʔ, dàa míɛ siɛnnɛ pe ’nyu nɛ tari muɔ nɛ̄ dè ?»
61A Zezi wi ’píɛ wi nɛ̄, wiì yafiɛn juuʔ.
A kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi ní nɛ̀ wi yúgo: «Muɔ wī lé Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, Kulocɛliɛ ŋáà we kpóri wè, wi jaa wè ?»
62A Zezi wi ’wi yɛ: «ʔaan, mi wī; yeli bága Siɛn Pùɔ nyaa wè tɛ́niwɛ Fànʔa Kàfɔli Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè14.62 Wéli baa Ŋún 110.1., dí wi sí de báan kàsadibarɛ nī dè nyìʔɛnɛ nī lè14.62 Wéli baa Dan 7.13..»
63Funyɛrigɛ nɛ̄ gè, a kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi ’fali nɛ̀ wi bururo píle dè nɛ̀ cɛnminɛ wìi nɛ̄ sɛni, nɛ́ jo: «Nyùgo ní nɛ tíin ki nɛ̄ lé, we- ní de siɛnrɛ caa bè lúʔu wàa nyuɔ nɛ̄ ? Wàa sì ní siɛnrɛ juuʔ ti- tóri dàa nɛ̄ dèʔ. 64Yiyè ti lúʔuʔ lé, siɛnrɛ dáà wi ’juu nɛ̀ Kulocɛliɛ míʔɛ cúʔɔ gè ? Ye ’jo mɛni ?»
A pe mìɛni ’jo: «Wi ’yɛli nɛ́ kpúumɔ ní wī !». 65A pàli ’fali nɛ̀ séli nɛ tíɛnrɛ sùlugú nɛ wáari wi nɛ̄ sɛni. A pe ’wi yiʔɛ puɔ gè nɛ̀ tɔ́n, náà wi kpúɔn kaguruyo ní, níɛ̀ jo: «Kulocɛliɛ siɛnrɛ juu ma siɛn tìɛ wè wêli, ŋàa wi ’muɔ kpúɔn wè !» A Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa kpáa wélifɔlilɔ míɛni pe ’wi kpúɔn gbandeliye nɛ̄ yè.
Piɛri ’jo wire sì Zezi cɛ́n wèʔ
(Mat 26.69-75; Luk 22.56-62; Zan 18.15-18,25-27)
66,67Piɛri ’puu baa táanmɛ gè kpáa dàligɛ nɛ̄ gè. A kacuɔnrilɔ kàfɔli baakuɔcuɔ wáà sɛ́nì wi nyaa tɛ́niwɛ wi- kàsun wari gè. A wi ’nyapigele le gèle wi nī nɛ̀ wi wéli, nɛ́ kɛ́nì jo: «Muɔ míɛni ’puu baa nɛ́ Zezi ní wè Nazarɛti wuu wè.»
68A Piɛri wi ’ti kìɛ nɛ́ jo: «Miì ti cɛ́n dàa muɔ nɛ nyu dèʔ, miì nyùgo cɛ́n ti nɛ̄ʔ.» Nɛ́ fali nɛ̀ yɛ̀ nɛ̀ yiri kpáa nī gè, nɛ̀ kɛ́ kobigo mɛ́, baa wìile kɔli mɛ́. [A gòpɔli wi ’nyɛni.]
69A baakuɔcuɔ wi ní nɛ̀ kɛ́nì sɛ́nì wi nyaa; a wi ’bìli yɛ bèle, bìli pe ’puu bèle: «Pe gboli wuu wáà wi muɔ wè.» 70A Piɛri wi ní nɛ̀ ti kìɛ.
Cɛ̀ri sìʔɛrɛ, bìli pe ’puu baa bèle a peli ní nɛ̀ Piɛri yɛ wè: «Káaliyɛ wè ti nīʔ, pe gboli wuu wáà wī muɔ wè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Galile wuu wī muɔ wè.»
71A Piɛri wi ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kàlí nɛ tari wìi nɛ̄, nɛ́ jo: «Nàguɔ ŋáà siɛnrɛ yeli nɛ nyu dàa dè, mi sì wi cɛ́n púloʔ.»
72Kire lɛ̀lɛ nī lè, a gòpɔli wi ní nɛ̀ nyɛni taziin nɛ̄ wè. A Piɛri wi ’sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ́ Zezi siɛnrɛ ní dè, dàa wi cé juu wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Sɛ́ni gòpɔli wi- nyɛni tɔliyɔ siin wè, muɔ bé ti kìɛ bè taa tɔliyɔ taanri bé jo muɔ sì mi cɛ́nʔ.» A Piɛri ’fali nɛ nyɛni sɛni.
15Pe ’kɛ́ nɛ́ Zezi ní wè Pilati tiʔɛ nī
(Mat 27.1-2,11-14; Luk 23.1-5; Zan 18.28-38)
1Bà kpìɛnmɛ pi ’yɛ̀ nɛ̀ tuu ki ní nɛ tíin faʔa pɛ́npɛn wè, a kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’pìye pínɛ nɛ̀ juu nɛ̀ bìɛ peli nɛ́ liɛlɛ ní bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, nɛ̀ fàri kàyuʔujuulo gboli ni mìɛni nɛ̄ lè.
A pe ’Zezi puɔ wè, nɛ́ wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi kɛn Pilati15.1 Wurɔmiyé baakuɔwɔ wi ’puu Pilati wè, á pe sí wi kpíʔile Zude tɛ́nimɛ fànʔafɔli, majo pàngɛ gè bà pe sî pirefe tórigo kàʔa káà mɛ́ gè. mɛ́15.1 Ki ’nyaa a Zuufulo pe kàyuʔujuugboli (pe ’puu nɛ ki gboli ye le Sannedirɛn) ni cé gbɛ́nɛ̀ kàyuʔu juu siɛn wáà nɛ̄ wè, a siɛnrɛ ti ’tuu wi nɛ̄ wè á pe je siɛn kpúu wè, Wurɔmiyé fànʔafɔli ŋáà wè Pilati wè, wire wi nɛ̂ wi kabiɛlɛ taʔa sɛbɛ nɛ̄ wè nɛ̀ koligo kɛn gè..
2A Pilati wi sɛ́nì wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Muɔ wī lé Zuufulo kùlofɔli wè ?»
A Zezi wi ’wi yɛ: «Tire muɔ ’juu nɛ̀ kúɔ dè.»
3A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’yɛ̀ nɛ kele sáa nyu nɛ tari wi nɛ̄. 4A Pilati wi ní nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Siɛnrɛ wè muɔ mɛ́ʔ bè juu lé ? Ma sí ki wéli, kele gílì ke mìɛni pe nyu nɛ tari muɔ nɛ̄ gèle.»
5Zezi wiì ní nɛ̀ yakaa juu nɛ́ wi níʔ. A ki tɔ̀ni nɛ̀ Pilati wi fungo wúɔ.
Zuufulo pe ’jo dí Zezi wi ’yɛli bè kpúu wī
(Mat 27.15-26; Luk 23.13-25; Zan 18.39–19.16)
6A Torimakiyaʔa cɛngɛ ki cé gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ gè, siɛnnɛ pe nɛ̂ cé kasuulewe wáà tìɛ, Pilati wi nɛ̂ wi múgu nɛ̀ wáa.
7Kasuulewe wáà cé sí puu baa pe wi ye Barabasi. Kàsii wáà cé yɛ̀ siɛnnɛ pálì sunʔɔmɔ nī nɛ́ kùlo ni kàfɔlilɔ ní bèle, a pe ’siɛn kpúu ki kàsii wi nyùgo nī gè; Barabasi wire nɛ́ pàli pe cé puu kàsii wi yiʔɛ mɛ́ gè.
8A siɛnnɛ pe ’kɛ́ Pilati kúrugu wè nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ dí gìi wi sî dàli nɛ kpínʔini gè, wi- ki kpíʔile peli mɛ́. 9A Pilati wi sí pe yúgo: «Yeli nɛ ki caa mi Zuufulo kùlofɔli yaʔa wè lé ?» 10Ki ’nyaa Pilati wi cé ki cɛ́n yejaʔa nɛ̄ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe yé Zezi cò wè nɛ̀ kɛ́ wire tiʔɛ nī gè.
11A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’fali nɛ̀ tuu nɛ siɛnnɛ súguru bèle pe- Pilati yɛ wè wi- Barabasi wire yaʔa.
12A Pilati wi ’koli nɛ̀ pe yɛ: «Gíi ye caa mi- kpíʔile nɛ́ nàguɔ ŋáà wire ní wè, ŋàa ye yeri Zuufulo kùlofɔli wè ?»
13A pe ’fali nɛ̀ tuu nɛ yékpuʔulo wáari sɛni, nɛ́ jo: «-Wi kóri tiiparigɛ15.13 Wurɔmi kùlo wuulo mɛ́ bèle, a siɛn cé kapiigbuɔlɔ kpíʔile wè, pe nɛ̂ wi kóri tiiparige nɛ̄, níɛ̀ ki yɛ̀gɛ nɛ̀ yérige nɛ́ siɛn ní wè. Ki tiige ki nɛ̂ puu sìtɔnigɔ, á pe nɛ̂ sí ki pari nɛ̀ jeli nɛ́ kàgbelige káà ní naamɛ gè. Piyè puu nɛ Wurɔmiyé peli kóri tiiparigɛ nɛ̄ gèʔ; sùkulolo yákuɔ kɛnmɛ nɛ̄ ki yé tɛ́ngɛ, peli nɛ́ siɛnpiile bílì pe wè Wurɔmiyé bèleʔ. nɛ̄ !»
14A Pilati wi ’pe yɛ: «Gáa wi ’kpíʔile sìpiʔi wuʔu gè ?»
A pe ní nɛ̀ kàa fàri pe yékpuʔulo nɛ̄ gèle nɛ́ jo: «-Wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ !»
15Pilati wi ’puu nɛ caa bè siɛnnɛ pe fungo nyígi gè, a wi ’fali nɛ̀ tí a pe Barabasi múgu wè nɛ̀ wáa, nɛ́ Zezi kɛn wè a pe ’wi kpúɔn sápiiye ní, nɛ́ wi kɛn pe sa wi kóri tiiparigɛ nɛ̄.
Kapiɛngbuɔnnɔ pe ’wuʔɔgɔ taʔa Zezi nɛ̄ wè
16A kapiɛngbuɔnnɔ pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ jíin fànʔafɔli kpáa dàligɛ nī gè, kire gī kàyuʔujuudiʔɛ gè. A pe ’fali nɛ̀ kapiɛngbuɔn tògo ki mìɛni yeri nɛ̀ gbuʔulo.
17A pe ’burugbuʔɔ nyìʔɛ le Zezi nɛ̄ wè, nɛ́ wíire ndɔ̀ngɔ15.17 Wurɔmiyé kùlofɔlilɔ bururo ti nɛ̂ puu nyìɛrɛ, á pe nɛ̂ kùlofɔli ndɔ̀ngɔ tɔ́n gè. tìin nɛ̀ tɔ́n wi nɛ̄ nyùgo nī gè, 18nɛ́ fali nɛ tòrí nɛ wi síɛri níɛ̀ jo: «We ma síɛri, Zuufulo kùlofɔli !»
19Pe nɛ̂ kàgbiile tíʔɛ nɛ̀ wi kpúɔn nyùgo nī gè, níɛ̀ sùlugu nɛ̀ wáa wi nɛ̄, náà káguro wáa wi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄, níɛ̀ jo peli ’wi kpúʔɔ wī bɛ̀. 20Bà pe kɛ́nì pìye nyíɛnɛ nɛ̀ kúɔ wi nɛ̄ wè, nɛ́ wi tíʔɛ nɛ̀ tín pìye fungo wè, a pe ’burugbuʔɔ nyìʔɛ fòri gè wi nɛ̄, nɛ́ wi wi bururo le dè wi nɛ̄, nɛ́ fali nɛ̀ wi kɔ́ri nɛ̀ yiri kpànʔanɛ bè sa wi kóri tiiparigɛ nɛ̄.
Pe ’Zezi kóri wè tiiparigɛ nɛ̄
(Mat 27.32-44; Luk 23.26-43; Zan 19.17-27)
21Nàguɔ wáà cé kɔ́n siʔi mɛ́ nɛ tòrí, pe ’puu nɛ wi ye Siimɔ. Siirɛni kàʔa wuu wi ’puu, Alɛgizandiri nɛ́ Wurufusiyé tuu wire wi ’puu. A pe ’wi cò fànʔa a wi ’Zezi tiiparigɛ tugo gè. 22A pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ tánʔa tiʔɛ káà nɛ̄, pe ki ye Gɔligota, kire kɔri wi ’jo: «Ngorilo tiʔɛ»; 23nɛ̀ sɛ́nì tiibe páà felibe nyaʔami diviɛn nī nɛ̀ kɛn wi mɛ́; piyē nɛ ki tiibe ye bè «miiri», nɛ́ jo wi- ki gbuɔ. A Zezi wi ’cíi, wiì gbuɔ ki nɛ̄ʔ.
24A pe ’fali nɛ̀ wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè, nɛ́ wi bururo liɛlɛ dè pìye nɛ̄. Pe cé kɛnmɛ páà kpíʔile nɛ̀ bìgele wáa bè pe liʔɛlɛ taagɛnmɛ cɛ́n bè.
25Lɛ̀lɛ níì nī pe yé Zezi kóri wè, cɛngɛ ki yé kò cɛ̀ béri báan dɔngɔnlɛlɛ mɛ́. 26Kɔri ŋíì nɛ̄ pe yé wi kóri wè, a pe ’ki siɛnrɛ sɛbɛ dè nɛ̀ tárigɛ baa, nɛ́ jo: «Zuufulo kùlofɔli.»
27Pe cé kàyuulo siin kóri nɛ̀ fàri wi nɛ̄; wàa nigbe ’puu wi kàliige mɛ́, ŋìi ní wè wi kàmɛgɛ mɛ́. 28[A kire kpíʔile siɛnrɛ díì ti ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo: «Pe ’wi tɔ́ri nɛ̀ le siɛnpiile nī bèle», a ki siɛnrɛ ti ’fori15.28 Wéli baa Eza 53.12..]
29A kodorilo pe yé gbɛ́nɛ̀ sɛ́nì wi nyaa wè, pe nàa wi teri, níɛ̀ nɛ nyùgo fíigi náà jo: «ʔɛn, kiī mɛni wī ? Muɔ ŋáà ma jo muɔ bé gbɛ̀ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa cáan gè, bé koli ki faan cɛnyɛ taanri larigɛ nī gè, 30ma sí mìɛ suɔ kìɛ, tìgi tiiparigɛ nɛ̄ gè !»
31A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ míɛni ní bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄, níɛ wáa: «Ye- wi pugo wéli wè wêli díɛ, wi ’pàli suɔ, wire wè wiǐ sí gbɛ̀ wìi suɔʔ. 32Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, Isirayɛli kùlofɔli wè, wi- tìgi píra ŋáà nī wè tiiparigɛ nɛ̄ gè we- nyaa ! Bɛ̀ weli bé tɛ́ngɛ wi nɛ̄ !» Bìli pe cé pínɛ nɛ̀ kóri nɛ́ wi ní bèle, a peli míɛni ’yɛ̀ nɛ wi teri.
Zezi wi ’kùu tiiparigɛ nɛ̄ gè
(Mat 27.45-56; Luk 23.44-49; Zan 19.28-30)
33Bà cɛngɛ ki pɛ́nì yéri nyùgo nī lɛ̀lɛ níì nī lè, a yebilige ’jíin dàala tiɛrɛ ti mìɛni nī, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa a cɛngɛ ki ’cɛ̀li. 34Bà cɛngɛ ki pɛ́nì cɛ̀li lɛ̀lɛ níì nī lè, a Zezi wi ’kòkuulo wáa kpuʔɔ, nɛ́ jo: «Eloyi, Eloyi, lama sabakitani ?» Kire kɔri wi ’jo: «Mi Kulocɛliɛ, mi Kulocɛliɛ, gáa nɛ̄ muɔ ’mi wáa15.34 Ŋún 22.1 tire ti ’juu náʔa gè. ?»
35Siɛnnɛ bílì pe ’puu baa nɛ̀ ki siɛnrɛ lúʔu dè, a peli ’jo: «Ye- nyaa, wiī nɛ Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Elii yeri.»
36A wàa ’fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì cècuuro líɛ, nɛ̀ ti mígele kàgbiile nɛ̄, nɛ́ ki nígi diviɛn tanʔaniwɛ nī, nɛ̀ kɛn wi mɛ́, nɛ́ jo wi- ki suɔn. Nɛ́ fali nɛ̀ jo: «Ye- pìiri wéri ki wéli, a ki yē Elii wi bága pa wi tìrige tiiparigɛ gáà nɛ̄ gè.»
37Kire lɛ̀lɛ nī lè, a Zezi wi ’fali nɛ̀ kòkuugbuɔlɔ wáa sɛni, nɛ̀ kùu.
38A Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa gunbɔli fɛ̀ni15.38 Zezi lɛ̀lɛ nī lè fɛ̀ni síkpiliwe wáà ’puu baa puɔwɔ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, nɛ̀ ki pari nɛ̀ jeli. Kacuɔnrilɔ kàfɔli wire yákuɔ wi ’puu nɛ ki fɛ̀ni ŋáà jini wè nɛ waa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa ki laamɛ nī bè, nɛ waa nɛ siɛnnɛ pe kele cuɔnri gèle. wi ’ciɛn tiɛyɛ siin, nɛ̀ ki líɛ naamɛ gè nɛ̀ pɛ́nì tìgi táanmɛ gè. 39Kapiɛngbuɔnnɔ dabataan (100) kàfɔli ŋíì wi ’puu baa yériwe Zezi táanni wè, bà wire ’wi kùugɛnmɛ nyaa bè mmɛ gè, a wi ’jo: «Kányiʔɛ gī, nàguɔ ŋáà wi tɔ̀ni nɛ̀ puu Kulocɛliɛ Jaa !»
40Cɛlilɛ pálì ’puu baa nɛ̀ pínɛ yérile liʔi nɛ wéli. Maari wi ’puu baa, Magidala kàʔa wuu wè, nɛ̀ fàri Zaki Píle nɛ́ Zozeyé yàa nɛ̄ wè, ŋàa pe ye Maari wè nɛ̀ pínɛ wè, nɛ́ Salomɛ ní. 41Ki ’nyaa bà Zezi wi ’puu Galile kùlo mɛ́ lè, kire cɛlilɛ bálì pe cé taʔa wi kúrugu nɛ̀ kò wi pìtɛnmɛnɛ pálì, nɛ baara wi mɛ́. Cɛlilɛ pálì sáa ’puu baa nɛ̀ pínɛ, peli cé taʔa wi kúrugu nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè.
ZEZI NYƐYIRILE WORI DE
Pe sɛ́nì Zezi tɔ́n wè
(Mat 27.57-61; Luk 23.50-56; Zan 19.38-42)
42,43Ki cɛnguʔɔ gè, a Arimate kàʔa nàguɔ wáà ’wìi lìri nɛ́ kɛ́ Pilati kúrugu wè, nɛ̀ sɛ́nì wi náari nɛ́ wi yɛ wi- kpúu kɛn wè. Ki ’nyaa ki kpìɛnduu cî puu cɛndɛnigɛ, pe nɛ̂ jo gbòboriyaʔajɛngɛ. Zuufulo pe kàyuʔujuulo gboli siɛnkpuɔwɔ wáà wi ’puu ki nàguɔ ŋáà wè, pe ’puu nɛ wi ye Yusufu; wire míɛni puu nɛ sɔ̀ngí nɛ yɛri Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ wori nɛ̄ dè.
44A ki ’Pilati wi fungo wúɔ, bɛ̀ ki ’nyaa Zezi wi cé kùu nɛ̀ kúɔ wè. A wi ’kapiɛngbuɔnnɔ dabataan (100) kàfɔli yeri wè nɛ̀ pɛ́nì wi yúgo, a ki yē Zezi wi cé kùu a ki ’mɔgɔ. 45Bà wi ’kapiɛngbuɔn nàguɔ wi nyasiɛnrɛ taa dè, a wi ’kpúu kɛn wè Yusufu mɛ́ wè.
46A wi sɛ́nì kúutɔnfɛni suɔ, nɛ̀ sɛ́nì Zezi láʔa wè tiiparigɛ nɛ̄ gè, nɛ̀ wi puɔ fɛ̀ni nī wè nɛ̀ sɛ́nì le nyɛgɛ nī. Ki nyɛgɛ ki ’puu gbòboriguʔɔ, a pe ’ki gbógo nɛ̀ kɔ̀n nyagurugo nɛ̄. Bà wi ’Zezi le wè nɛ̀ kúɔ nyɛgɛ nī gè, nɛ́ fali nɛ̀ sìndɛnigbuʔɔ ŋɔrigɔ gè nɛ̀ ki wìile tɔ́n lè. 47Maari wè, Magidala kàʔa wuu wè, nɛ́ Maari ŋíì ní wè Zozeyé yàa wè, pe ’puu baa nɛ̀ Zezi wi tɔ́ndiʔɛ nyaa gè.
16Zezi wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri
(Mat 28.1-8; Luk 24.1-12; Zan 20.1-10)
1Bà cɛndɛnigɛ ki ’tóri gè, a Maari wè, Magidala kàʔa wuu wè, nɛ́ Salomɛ, nɛ̀ fàri Maari ŋíì nɛ̄ wè Zakiyé yàa wè, a peli sɛ́nì natukɔli sùnmɔ suɔ bàa nyɛri kpúu nɛ̄ wè. 2Cégboli ni cɛnbelige gè16.2 Zuufulo mɛ́ bèle, a cɛndɛnigɛ ki gbɛ́nɛ̀ tóri gè, ki kpìɛnduu nɛ̂ puu cégboli ni cɛnbelige., bà kpìɛnmɛ pi ’yɛ̀ nɛ̀ tuu pɛ́npɛn wè, a pe ’líɛ nɛ̀ kɛ́ baa kpɔ̀nnɔ mɛ́ lè.
3Bà pe waa bèle, nɛ pìye yúgo níɛ wáa. «Ŋáasiɛn sí cɛ wi- báa taa bé sìndɛnigɛ gáà ŋɔrigɔ gè láʔa we kɛn wè ?» 4Pe kɛ́nì je wéli bèle, nɛ̀ sìndɛnigɛ nyaa gè baa láʔaga nyɛgɛ ki wìile nɛ̄ lè. Sìndɛnigɛ ki tɔ̀ni nɛ̀ puu kpuʔɔ. 5A pe sɛ́nì jíin nyɛgɛ nī gè, nɛ̀ nàgapunyɛliwɛ wáà nyaa baa tɛ́niwɛ pe kàliige mɛ́ gè, buruviige ní. A fíɛrɛ ’pe cò kpuʔɔ.
6A nàgapunwɔ wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Ye fǎri fìʔɛ́ʔ, Nazarɛti kàʔa Zezi ŋáà pe ’kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè, wire bɛ̀ʔ lé yeli nɛ caa ? Wi wè náʔaʔ, wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri. Ye- nyaa tiʔɛ gíì nī pe cé wi sínge wè. 7Gìi gī baa gè, yeri waa ye sa ki juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, nɛ̀ fàri Piɛri nɛ̄ wè, dí Zezi wi ’kíni yeli yiʔɛ nɛ̄ baa Galile kùlo mɛ́ lè. Baa yeli báa wi nyaa kire tiʔɛ nī, majo bɛ̀ wi cé ki juu yeli mɛ́ wè.»
8A cɛlilɛ bálì pe ’fali nɛ̀ yiri nyɛgɛ nī gè, nɛ fé nɛ waa; pe mìɛni ’puu nɛ fún céri nɛ̄ dè fíɛrɛ nɛ̄ dè. Piyè sɛ́nì sori nɛ̀ yafiɛn juu siɛn mɛ́ʔ, bɛ̀ fíɛrɛ ti yé cíi pe nɛ̄ bèle.
Zezi wi ’wìi tìɛ Magidala kàʔa Maari nɛ̄ wè
(Mat 28.9-10,16-20; Luk 24.13-49; Zan 20.11-23; Kakpi 1.6-8)
9[Bà Zezi wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri cégboli ni cɛnbelige nɛ̄ gè sínbiniwuuro nī dè, a wi ’kíni nɛ̀ wìi tìɛ Magidala kàʔa Maari nɛ̄ wè siɛnpeliwe wè; kire Maari wire nī wi yé gbòdolilo feliye kɔlisiin cìra nɛ̀ yige bèle. 10A Maari wire ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì ti juu Zezi wi pínɛnyɛninɛ mɛ́ bèle, bàli pe yé kíni nɛ̀ puu nɛ kòrí nɛ́ wi ní bèle. Pe ’puu nɛ nyɛni nɛ wi kùugo wuʔu yáa gè, 11nɛ̀ sí ki taa bà pe sɛ́nì cɛliwɛ wi siɛnrɛ lúʔu dè á wi jo dí Zezi wiī sìi nɛ̄ wè, dí wire nyɛ́nì wi nyaa wè, piyè tɛ́ngɛʔ.
12Kire kàduʔumɛ gè, a Zezi wi ní nɛ̀ wìi tìɛ felige káà kiiyɛ nɛ̄ pìtɛnmɛnɛ pálì siin nɛ̄ siʔi koligo nɛ̄. 13A peli mìɛni ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì ti juu bìli mɛ́ bèle. Piyè ní nɛ̀ tɛ́ngɛ peli nyasiɛnrɛ nɛ̄ dèʔ.
Zezi wi ’wìi tìɛ wi pìtɛnmɛnɛ nɛ̄ bèle
14Kire kàduʔumɛ gè, a pe kiɛ nɛ́ nigbe pe kɛ́nì tɛ́ni nɛ líi cɛngɛ káà. A Zezi wi sɛ́nì yiri baa pe nɛ̄. A wi ’jo pe nɛ̄ jùuyi pe sìndɛngɛlɛ wori nɛ̄ dè, dí gáa nɛ̄ pe yé pe funyɔ gbɛ̀n yè, piyè tɛ́ngɛ wèʔ, bɛ̀ wire ’nyɛ́ nɛ̀ yiri á bìli pe ’wire nyaa wè ?
15A wi ’fali nɛ̀ ní nɛ̀ pe yɛ: «Yeri waa duniya tiɛrɛ ti mìɛni nī, ye sari Kataanna Siɛnrɛ jáari dè siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́. 16A siɛn ŋíì ’tɛ́ngɛ nɛ́ wi batɛmi kpíʔile wè, ki siɛn wi bé suɔ, a ŋìi sì sí tɛ́ngɛʔ, kàyuʔu báa tuu kire siɛn nɛ̄ wè Kulocɛliɛ tiʔɛ nī. 17Bìli pe ’tɛ́ngɛ bèle, fìɛlɛ bálì m’bɛlɛ bìli pe bé puu pe kúrugu de ki tìí gè: mi míʔɛ fànʔa nɛ̄ gè, pe béri gbòdolilo cìrá de yigi siɛnnɛ nī, bèri siɛnrɛ táà nyu siɛnfɔnrɔ; 18a ki cɛ́nì nyaa pe ’wɔ̀bugɔ cò nɛ́ pe kiyɛ ní yè yo, a pe cɛ́nì yakaa gbuɔ gìi ki bé gbɛ̀ siɛn kpúu yo, kiǐ yafiɛn kpíʔile pe nɛ̄ʔ. Pe béri kiyɛ taʔala yaala nɛ̄ peri pori.»
Zezi wi ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nyìʔɛnɛ nī
19Bà weli Kàfɔli Zezi wi ’kire siɛnrɛ dáà juu dè nɛ̀ kúɔ pe mɛ́ mmɛ gè, a wi ’fali nɛ̀ yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nyìʔɛnɛ nī, nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè.
20A pìtɛnmɛnɛ pe ’láʔa nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́ni Kataanna Siɛnrɛ jáari dè nɛ mári tiɛrɛ ti mìɛni nī, we Kàfɔli ní wè nɛ pe sári baara nɛ̄ dè, nɛ kanyuʔɔnigɔlɔ kpínʔini nɛ ki tìí pe siɛnrɛ tiī kányiʔɛ.]