Zezi Kirisi Kataanna Siɛnrɛ dè Matiye juumɔ nɛ̄ bè
Matiye
Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè
Matiye wi ’puu Zezi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siinwuu wáà. Wi ’kíni nɛ̀ puu lanbosuɔwɔ. Wire wi ’sɛbɛ ŋáà wi siɛnrɛ sɛbɛ dè.
Wi ’Nyakungɛngɛ Liʔɛ ki siɛnrɛ tiɛyɛ nìʔɛyɛ juu wi sɛbɛ nī wè, nɛ̀ ki tìɛ dí Zezi wi ’Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ pe siɛnrɛ fori dè.
Matiye wiī nɛ ki tìí dí Zezi wiī Kulocɛliɛ Jaa. Wi ’ki tìɛ dí Zezi wire wī Kàfɔli wè; wi ’pɛn duniya nī wè nɛ̀ pɛ́nì Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki wori juu dè siɛnnɛ mɛ́ bèle. Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kire Matiye wiī nɛ yeri nɛ pínɛ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ gè. Wi ’ki juu nɛ́ jo dí Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni siɛnnɛ nɛ̄ bèle (wéli baa 4.17).
Tɔliyɔ sáa Matiye Sɛbɛ wiī nɛ Zezi tìí wè dí wiī Dawuda Jaa, wi ’Zezi tobilo tùlugo wuulo tìɛ bèle. Nɛ̀ pínɛ Matiye wi ’Zezi wi kàfɔligɔ tìɛ gè wi sii lɛ̀lɛ nī lè, bɛ̀ kacɛnminɛ pe cé sɛ́nì wi kpúʔɔ nɛ́ kùlofɔlilɔ kpuʔɔrɔ ní dè (wéli baa 2.2).
Sɛbɛ wi siɛnrɛ tiī nɛ ki tìí dí Zezi wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, ŋàa pe yeri nɛ pínɛ «Kirisi» wè girɛki siɛnrɛ nī dè. wire Zuufulo pe siri bèle.
Zezi wi ’kele nìʔɛgɛlɛ kúɔ nɛ̀ wi kɛnmɛ tìɛ bè: wi ’yaala puʔɔ (wéli baa 8;9), nɛ̀ siɛnniʔɛmɛ kɛn a pi ’lìi nɛ̀ tín bàli nɛ̄ fungo cé tuu bèle. Kire nɛ́ ki mìɛni ní a siɛnnɛ pe ’wi cíi. Wi ’tɛnmɛgɛlɛ kɛn nìʔɛgɛlɛ (wéli baa 5–7; 10; 13; 18; 24–25).
Matiye sɛbɛ wi ’ki tìɛ dí Zezi wi ’tunduro kɛn wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle pe sari wi Kataanna Siɛnrɛ jáari dè duniya wi mìɛni nī, dí wire yē nɛ́ tɛ́ngɛfɔlilɔ ní bèle fúɔ bè pa nɔ̀ duniya wi kúɔmɔ nɛ̄ bè (wéli baa 28.20).
Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè
Zezi wi tuuliɛyɛ yè nɛ́ wi siile wori ní dè (1.1–2.23)
Zezi baara ti gbòboriyaʔala lè (3.1–4.11)
Zezi baara dè Galile tɛ́nimɛ nī bè (4.12–18.35)
Zezi wi ’tánʔa nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ (19.1–20.34)
Zezi wi ’kele kúɔ Zerizalɛmi kàʔa nī (21.1–25.46)
Pe ’Zezi kpúu wè a wi koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri (26.1–28.1-20)
1ZEZI WI TUULIƐYƐ YE NƐ WI SIILE WORI NI DE
(1.1–2.23)
Zezi tobilo tùlugo wuulo bèle
1Sɛbɛ ŋáà wi nyɛ́ni Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ Zezi tobilo tùlugo wuulo tìí bèle, Zezi wè Dawuda Jaa wè, nɛ ní Birayima Jaa wè, wi siɛnrɛ ti n’dɛ.
2Birayima ’Siaga sii; a Siaga yɛ̀ nɛ̀ Yakuba sii; a Yakuba ’yɛ̀ nɛ̀ Zuda sii, nɛ̀ ní nɛ̀ wi cɔninɔ sii; 3a Zuda ’yɛ̀ nɛ̀ Perɛzi sii wire nɛ́ Zera, Tamari nɛ̄ wi cé pe sii. A Perɛzi ’yɛ̀ nɛ̀ Ezurɔn sii; a Ezurɔn ’yɛ̀ nɛ̀ Arami sii.
4A Arami ’yɛ̀ nɛ̀ Aminadabi sii; a Aminadabi ’yɛ̀ nɛ̀ Nasɔn sii; a Nasɔn ’yɛ̀ nɛ̀ Salimɔni sii; 5a Salimɔni ’yɛ̀ nɛ̀ Bowozi sii, Arayabi nɛ̄ wi cé wi sii; a Bowozi ’yɛ̀ nɛ̀ Wobɛdi sii, Wuruti nɛ̄ wi cé wi sii; a Wobɛdi ’yɛ̀ nɛ̀ Yese sii; 6a Yese ’yɛ̀ nɛ̀ Dawuda sii. Dawuda wire wi ’puu Isirayɛli kùlofɔli wè.
Kùlofɔli Dawuda wi ’yɛ̀ nɛ̀ Sulomani sii, Uriyu cuɔ nɛ̄ wi cé wi sii. 7A Sulomani ’yɛ̀ nɛ̀ Worobowami sii; a Worobowami ’yɛ̀ nɛ̀ Abiya sii; a Abiya ’yɛ̀ nɛ̀ Asafi sii; 8a Asafi ’yɛ̀ nɛ̀ Yosafati sii; a Yosafati ’yɛ̀ nɛ̀ Yorami sii; a Yorami ’yɛ̀ nɛ̀ Woziyasi sii; 9a Woziyasi ’yɛ̀ nɛ̀ Yowatami sii; a Yowatami ’yɛ̀ nɛ̀ Akazi sii; a Akazi ’yɛ̀ nɛ̀ Ɛzekiyasi sii; 10a Ɛzekiyasi ’yɛ̀ nɛ̀ Manase sii; a Manase ’yɛ̀ nɛ̀ Amɔsi sii; a Amɔsi ’yɛ̀ nɛ̀ Yosiyasi sii; 11a Yosiyasi ’yɛ̀ nɛ̀ Yɛkoniyasi sii, nɛ̀ wi cɔninɔ sii, pe ní nɛ tíin baa parituɔrɔ nī dè Babilɔni kùlo mɛ́ lè.
12Bà parituɔrɔ ti yé kɛ́nì jáa wè á pe ’yiri Babilɔni kùlo nī lè, a Yɛkoniyasi ’Salatiɛli sii; a Salatiɛli ’yɛ̀ nɛ̀ Zorobabɛli sii; 13a Zorobabɛli ’yɛ̀ nɛ̀ Abiwudi sii; a Abiwudi ’yɛ̀ nɛ̀ Eliyakiimi sii; a Eliyakiimi ’yɛ̀ nɛ̀ Azɔri sii; 14a Azɔri ’yɛ̀ nɛ̀ Sadɔki sii; a Sadɔki ’yɛ̀ nɛ̀ Akiimi sii; a Akiimi ’yɛ̀ nɛ̀ Eliwudi sii;
15a Eliwudi ’yɛ̀ nɛ̀ Eleyazari sii; a Eleyazari ’yɛ̀ nɛ̀ Matan sii; a Matan ’yɛ̀ nɛ̀ Yakuba sii; 16a Yakuba ’yɛ̀ nɛ̀ Yusufu sii, Maari pɔli wè; kire Maari wire wi yé kɛ́nì pɛ́nì Zezi sii wè ŋàa pe yeri Kirisi wè, Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè.
17Kɛ̀ngɛlɛ gálì ke mìɛni ke ’tìɛ nɛ̀ kɛ́ gàli gèle, nɛ̀ ki séli Birayima nɛ̄ wè nɛ̀ sɛ́nì láʔa Dawuda nɛ̄ wè, a ke ’nyì kɛ̀ngɛlɛ kiɛ nɛ́ sicɛri. Bè ní ki líɛ Dawuda nɛ̄ wè bè sa láʔa parituɔrɔ lɛ̀lɛ nɛ̄ lè Babilɔni kùlo nī lè, a keli ’nyì kɛ̀ngɛlɛ kiɛ nɛ́ sicɛri kálì. Bè sí ki líɛ lɛ̀lɛ níì nī parituɔrɔ ti cé jáa Babilɔni kùlo nī lè bè sa láʔa Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ nɛ̄ wè, a kire ’nyì kɛ̀ngɛlɛ kiɛ nɛ́ sicɛri.
Zezi siile siɛnrɛ dè
18Mɛni Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi ’sii nɛ̀ síɛ wè, Zezi wè, ki kɛnmɛ m’bɛ: Wi yàa wè Maari wè, Yusufu cé wi kɔ̀n kɔnimɔ nɛ̄. Nɛ̀ ki yaʔa Yusufu wiì cé fìɛ Maari cɛ́n wèʔ cɛliwɛ wè, a pe kɛ́nì Maari nyaa wè nɛ́ laala ní; Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ kire cé kpíʔile. 19Kire tiʔɛ gáà nī gè, Yusufu wè, bɛ̀ sí wi ’puu siɛnsinwɛ wè wiì puu nɛ caa bè Maari míʔɛ cúʔɔ gè siɛnnɛ mɛ́ bèleʔ. A wi ’kò nɛ ki sɔ̀ngí fungo nī gè bè wi kɔni yaʔa wè làrimɛ nī. 20Bà kire sɔ̀ngirɔ dáà tiī wi nī mmɛ gè, a Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà pɛ́nì yiri wi nɛ̄ ŋɔ́nigɔ nɛ̄ nɛ̀ wi yɛ: «Yusufu ŋɛ, Dawuda Jaa, fǎri fìʔɛ́ bè Maari líɛ wè wi- puu muɔ cuɔ wèʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pùɔ ŋáà wī baa wi liyɛ nī yè, Kulocɛliɛ Pìle baara dī. 21Wi bága pa nàgabile sii; ma wi míʔɛ le gè mari wi yeri Zezi1.21 Zezi míʔɛ ki kɔri wi ’jo: «Yewe wiī nɛ siɛn suu»., ki ’nyaa wire wi bága wi wuulo suɔ bèle pe kapiʔile nī gèle.»
22Ki kele gálì ke mìɛni ke kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ siɛnrɛ díì ní we Kàfɔli wi cé juu wi siɛnjuuliɛwɛ nyuɔ nī gè nɛ́ jo:
23N’gɛ, sinboriwo1.23 Sinboriwo ŋáà wiì fìɛ nàguɔ cɛ́nʔ.
wi bága laala taa
bè nàgabile sii,
pe béri wi yeri
Emanuwɛli1.23 Eza 7.14tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
Kire kɔri wi ’jo: «Kulocɛliɛ yē nɛ́ we ní1.23 Wéli baa Eza 23.8-10..»
24Bà Yusufu wi kɛ́nì yɛ̀ ŋɔ́nimɔ nɛ̄ bè, a wi ’kele kpíʔile gèle majo mɛni Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi cé ki juu wi mɛ́ gè, a Maari líɛ wè wi ’puu wi cuɔ wè. 25Wiì sí kɛ́nì wi cɛ́n cɛliwɛʔ, fúɔ nɛ̀ taa a wi pɛ́nì sii, nàgabile. A wi ’pùɔ wi míʔɛ le gè nɛ wi ye Zezi.
2Kacɛ́nminɛ ’kɛ́ bè sa nyaa Zezi nɛ̄ wè
1Ki ’nyaa Betilɛmi kàʔa nī Zezi wi cé sii2.1 Bɛtilɛmi kàʔa ki ’puu Dawuda kàsiʔi gè. Wéli baa Luk 2.4-7; Zan 7.42., Zude tɛ́nimɛ nī; kùlofɔli Erodi cɛnyɛ nī ki ’puu. A ki ’nyaa kacɛ́nminɛ pálì ’yɛ̀ cɛngɛnyɛnifolimɛ kùlo mɛ́ lè, nɛ̀ pɛn Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, peli cé ŋɔgɔlɔ ke yérigɛnmɛ cɛ́n bè nyìʔɛnɛ nī lè. 2A pe pɛ́nì yúgolo kpíʔile nɛ́ jo: «Zuufulo kùlofɔli ŋáà wi ’sii wè, sétiʔɛni wi yē ? Ki ’nyaa weli nyɛ́nì wi ŋɔnɔ̀ nyaa lè cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè2.2 Pàli ’ti yiʔɛ nɛ̀ jo: «Weli nyɛ́nì wi ŋɔnɔ̀ nyaa lè a ni ’foli.» , a weli sí pɛn bè pa wi gbùʔɔrɔ.»
3Bà kùlofɔli Erodi wi ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a ti ’wi fungo nyaʔami gè, wire nɛ́ Zerizalɛmi kàʔa wuulo pe mìɛni ní bèle. 4A wi sí kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì gbuʔulo, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, nɛ̀ pe yúgo sé Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi yé je ga sii wè. 5A pe ’wi yɛ Betilɛmi kàʔa mɛ́, Zude tɛ́nimɛ nī. Ki ’nyaa Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi ’ki sɛbɛ nɛ́ jo:
6Muɔ wè Betilɛmi wè Zude tɛ́nimɛ nī bè,
muɔ bɛ̀ʔ ma ’cɛ́ri nɛ̀ tóri
kàliɛyɛ yi mìɛni nɛ̄ yè
kùlo nī lèʔ,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yiɛginiwɛ wáà
bága yɛ̀ baa muɔ tiʔɛ nī gè;
wire wi bé mi kùlo nàʔa lè,
Isirayɛli kùlo lè2.6 Mis 5.1 tire ti ’juu náʔa gè..
7A Erodi wi ’kacɛ́nminɛ yeri bèle làrimɛ nī, nɛ̀ sɛ́nì pe sɔ́migɔ nɛ̀ yúgo, bè ki cɛ́n lɛ̀lɛ níì nī ŋɔnɔ̀ ni cé’yiri á pe ’ni nyaa lè. 8Nɛ́ sí pe tórigo Betilɛmi kàʔa mɛ́ gè, nɛ́ siɛnrɛ juu pe mɛ́, nɛ́ pe yɛ: «Yeri waa, ye sa ki caa yɛ́rirɛ funnyige nɛ̄, ye- pùɔ wi tiʔɛ cɛ́n. A ye sɛ́nì wi caa nɛ̀ nyaa wè, ye pa ti juu m’mɛ́; mi míɛni bé kɛ́ bè sa wi gbùʔɔrɔ.»
9Bà pe ’kùlofɔli wi siɛnrɛ dáà lúʔu dè mmɛ gè, a pe ’yiri nɛ̀ kɛ́. Cígini, ŋɔnɔ̀ náà pe cé kíni nɛ̀ nyaa lè, a ni ’pe yiʔɛ kíni fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ tiʔɛ gíì nī pùɔ wi ’puu wè, a ni ’yéri baa. 10Bà kacɛ́nminɛ bálì pe ’ki nyaa gè, a ki ’pe dɛ́ni, pe fundaanra kpínʔini kpuʔɔ. 11A pe ’jíin saʔa nī gè, nɛ̀ pùɔ nyaa wè baa nɛ́ Maari ní wè, wi yàa wè. A pe ’tìgi nɛ̀ káguro wáa, nɛ̀ kpuʔɔrɔ taʔa wi nɛ̄. Nɛ́ fali nɛ̀ pe tugoro sáʔala dè, nɛ̀ yɛrɛ yige nɛ̀ kpuʔɔrɔ kpíʔile pùɔ mɛ́ wè: tiɛ, nɛ́ wusuna, nɛ́ miiri sùnmɔ. 12A Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ́ pe ní ŋɔ́nigɔ nɛ̄ nɛ́ pe yɛ pe fǎga ní koli baa Erodi tiʔɛ nī gèʔ. A pe sí koligo káà kiiyɛ líɛ nɛ̀ kɛ́ pe kùlo mɛ́ lè.
Zezi siivɔlilɔ pe ’fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nɛ́ wi ní Ezipiti kùlo mɛ́
13Bà pe ’kɛ́ bèle, a Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà pɛ́nì wìi tìɛ Yusufu nɛ̄ wè nɛ́ wi yɛ̀: «Yɛ̀ ma pùɔ líɛ wè nɛ́ wi yàa ní wè, mari fé mari waa Ezipiti kùlo mɛ́, ye sa kò baa kire tiʔɛ nī gè, fúɔ bè taa mi ga juu nɛ́ muɔ ní. Ki ’nyaa Erodi wiī nɛ ki caa bè pùɔ kpúu wè.»
14A Yusufu wi ’yɛ̀ pìlige nī, nɛ̀ pùɔ líɛ wè nɛ́ wi yàa ní wè, nɛ̀ kɛ́ Ezipiti mɛ́. 15A pe sɛ́nì kò baa kire tiʔɛ nī gè fúɔ nɛ̀ taa a Erodi wi pɛ́nì kùu. A kire ’kpíʔile siɛnrɛ dáà Kàfɔli Kulocɛliɛ wi cé juu wi siɛnjuuwo nyuɔ nī gè, a ti ’fori nɛ̀ paʔa; wi cé jo:
Mi ’mi jaa yeri wè wi ní Ezipiti kùlo mɛ́2.15 Oze 11.1 tire ti ’juu náʔa gè..
Kùlofɔli Erodi wi ’pìile kpúu bèle
16Bà Erodi kɛ́nì ki ’nyaa kacɛ́nminɛ pe ’wire fáanni wī wè, a wi fungo ki ’yɛ̀ kacɛ́nmɛ fùn. A wi ’tunduro tórigo pe- sa pìile pe mìɛni kpúu, bìli bīɛlɛ yiʔɛlɛ siin siin bèle, nɛ́ bìli ní piyè cé fìɛ yiʔɛlɛ siin taa gèleʔ, Betilɛmi kàʔa nī gè nɛ́ kàʔa tɛ́nimɛ tiɛrɛ ti mìɛni nī dè. Wi cé kele kpíʔile gèle nɛ̀ pìile pe yiʔɛlɛ tɔ́nminɔ gèle nɛ̀ yɛli nɛ́ lɛ̀lɛ náà ní kacɛ́nminɛ pe cé tìɛ wi nɛ̄ lè. 17A ki ’kpíʔile a Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi siɛnrɛ ti ’fori, Zeremii wori dè. Wi cé jo:
18Pe ’kòkuulo lúʔu
Arama kàʔa nī gè,
kɔnwaara nɛ́ cáaduu kɔnrɔ
láʔalafun wori;
Arasɛli wi nyɛ́ni wi pìile
kùugo kɔngɔ wáari;
wiǐ ní nɛ̀ je pìiri bè nyaaʔ,
bà wi pìile pe ní wè tíin bèleʔ2.18 Zer 31.15 tire ti ’juu náʔa gè..
Zezi siivɔlilɔ pe ’koli nɛ̀ kɛ́ Isirayɛli kùlo mɛ́
19Bà Erodi kɛ́nì kùu wè, a Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà sɛ́nì yiri Yusufu nɛ̄ wè ŋɔ́nigɔ nɛ̄, wi ní baa Ezipiti kùlo nī lè, 20nɛ̀ wi yɛ: «Yɛ̀ ma pùɔ kɔ́ri wè nɛ́ wi yàa ní wè, yeri waa Isirayɛli kùlo mɛ́ lè; bàli pe ’puu nɛ pùɔ caa wè nɛ́ kpúumɔ ní wè, pe ní wè tíinʔ.»
21A Yusufu wi ’yɛ̀ nɛ̀ pùɔ kɔ́ri wè nɛ́ wi yàa ní wè, a pe ’kɛ́ Isirayɛli kùlo mɛ́ lè. 22Bà sí wi cé ki lúʔu dí Arikelawusi wi ’puu kùlofɔli wè wi tuu larigɛ nī gè Erodi wè Zude tɛ́nimɛ nī bè, a Yusufu wi ’yɛ̀ nɛ fìʔɛ́ bè kɛ́ baa kàʔa mɛ́ gè. A ŋɔ́nigɔ ’tuu wi nɛ̄ nɛ̀ wi yɛ wi- yiri wi sa kò Galile tɛ́nimɛ nī. 23A wi ’yiri nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni kàʔa káà nī, pe ’ki ye Nazarɛti. A kire ’ki kɛn a Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi siɛnrɛ ti ’fori nɛ̀ paʔa; wi cé jo: Pe bága de wi ye Nazarɛti kàʔa wuu2.23 Wiyè ki cɛ́nʔ sɛbɛ ŋíi siɛnrɛ Matiye wi ’juu náʔa gèʔ..
3ZEZI BAARA TI GBOBORIYAʔALA LE
(3.1–4.11)
Zan Batiisi wi ’puu nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè
(Mar 1.1-8; Luk 3.1-18; Zan 1.19-28)
1Ki cɛnyɛ nī yè a Zan Batiisi wi ’pɛn nɛ̀ pɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè Zude tɛ́nimɛ waama tiʔɛ nī gè. 2Wi ’puu nɛ ki nyu nɛ́ jo: «Ye- yiʔɛ yeli funyɔ nī yè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni we nɛ̄.»
3Ki siɛnrɛ ti n’dɛ dàa Kulocɛliɛ siɛnjuuwoEzayi wi cé juu dè:
Siɛn wáà yē nɛ yékpoli wáari baa waama kùlo nī lè, nɛ́ jo:
Ye- Kàfɔli wi koligo gbòbori gè,
ye- wi kobigele kpíʔile gèle ke- sìɛn3.3 Eza 40.3 tire ti ’juu náʔa gè..
4Zan wire tíimɛ wè, nyuʔɔmɔ síire burugbuʔɔ wi cé le, nɛ́ ki puɔ nɛ̀ cò nɛ́ sɛ̀ngɛ màʔana ní sɛ̀nnɛ nī gèle. Kàbarirɛ nɛ́ sárigɛ ti ’puu wi yaliire dè.
5A Zerizalɛmi kàʔa siɛnnɛ bèle, nɛ́ Zude tɛ́nimɛ wuulo pe mìɛni ní bèle, nɛ̀ fàri Zurudɛn cáʔa táanni wuulo pe mìɛni nɛ̄ bèle, a pe ’yiri nɛ̀ pɛn Zan kúrugu wè, 6nɛ̀ pɛ́ni ki nyu nɛ́ jo peli nyɛ́nì yéri peli kapiʔile nɛ̄ gèle; Zan wi nɛ̂ sí cé pe batiize Zurudɛn cáʔa nī gè.
7Bà wi kɛ́nì Fariziɛnnɛ nyaa bèle pe báan wi mɛ́ nìʔɛbɛlɛ bèle, nɛ́ Sadusiɛnnɛ ní bèle, bè pa batɛmi kpíʔile wè, a wi ’pe yɛ: «Yeli bèle wɔmɔri siimɛ wuulo bèle, ŋáasiɛn wi kɛ́nì ye yɛ yeri fé Kulocɛliɛ funyɛrigɛ nɛ̄ gè, gàa ki báan baa gè ? 8Ye sí de yasɛnrɛ sɛngi dàa ti béri ki tìí yeli nyɛ́ni yiʔɛ yeli funyɔ nī yè.
9«Ye fǎga sí de ki sɔ̀ngí baa yeli funyɔ nī yèʔ bèri wáa dí ‹Birayima› wī weli tuuliʔɛ gèʔ. Á kire ’laa m’bé ki juu yeli mɛ́ ye- ki cɛ́n, Kulocɛliɛ wi fànʔa yē bè gbɛ̀ sìndɛniyɛ nyáà yiʔɛ yè yi- kò pìile bè kɛn Birayima mɛ́ wè.
10«Kágbaʔa nyuɔ kiī kɛ́ngɛ nɛ̀ kúɔ tiiye nìre nɛ̄ dè. Tiige ó tiige ki wè nɛ yasɛnrɛ sɛngi cɛ̀nrɛ dèʔ, ki tiige ki bé ceri bè wáa kàsun nī wī.
11«Mi wè, mi nɛ yeli batɛmi kpínʔini wè nɛ́ luʔɔ ní, bà yeli ’yéri ki nɛ̄ bè yiʔɛ yeli funyɔ nī yè. Ŋàa sí wi bága pɛn mi kàduʔumɛ gè, wi fànʔa ki ’tóri mi wuʔu nɛ̄ gè nɛ̀ fáala, mi sì nyuɔ nɛ̀ yɛliʔ bè cɛ gbɛ̀ wi tɔriyɔ fòri yè wi nɛ̄ʔ.
«Wire wè, wi bága pa yeli batɛmi kpíʔile wè nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ní, nɛ́ kàsun ní3.11 Siɛnrɛ dáà ti ’ki tìɛ Kulocɛliɛ Pìle ni bága pa baara tɛ́ngɛfɔlilɔ pe funyɔ nī yè bè pe mùnu Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, majo bɛ̀ kàsun cî yɛgɛ cìile gè. Zowɛli sɛbɛ nī wè ki ’juu nɛ́ jo Kulocɛliɛ Pìle ni bága pa tɛ́ngɛfɔlilɔ yori bèle, bè cɛ̀nminɛ yige bèle sìpiile nī bèle (wéli baa Zo 3.1). Kele gálì ke cé kɛ́nì kpíʔile nɛ́ Zezi pìtɛnmɛnɛ ní bèle (wéli baa Kakpi 2.3), nɛ́ Zezi ní wè nɛ̀ pínɛ bà Kulocɛliɛ Pìle ni cé tìgi wi kúrugu batɛmi cɛngɛ gè (wéli baa Zan 7.38-39; 14.16). Bà ki ’juu nɛ́ jo tɛ́ngɛfɔlilɔ pe bága pa batiize nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ní lè, kire ’jo Kulocɛliɛ Pìle ni bága pɛn pe mɛ́ wī. . 12Wi delige kiī wi mɛ́ cògo; wi bága wi kásuɔ píɛ wè, bé sí wi yaliire koli dè bè le síkanʔa nī gè. Sìge gè, bé sí kire sórigo kàsun nī, gàa ki wè nɛ fíri nɛ nyaʔa gèʔ.»
Zezi wi ’batɛmi kpíʔile wè
13Kire lɛ̀lɛ nī lè a Zezi wi ’kɔ́n baa Galile tɛ́nimɛ nī bè nɛ̀ pɛn Zurudɛn cáʔa mɛ́ gè, nɛ̀ pɛ́nì yiri Zan kúrugu wè, wi- wire batiize. 14Zan wiì puu nɛ caa bè yéri ki nɛ̄ʔ; wi cé jo: «Mi mi ’yɛli muɔ mi batiize, á muɔ ní nɛ̀ pɛn mi kúrugu lé ?»
15A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Tí we ki kpíʔile bɛ̀, bɛ̀ kiī ŋɔ̀ wè; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, gìi ki ’yɛli Kulocɛliɛ mɛ́ wè, ki ’pɔ́ri we- ti mìɛni kúɔ we láʔa.» A Zan wi nɛ́ yéri ki nɛ̄.
16Bà sí Zezi wi ’batɛmi kpíʔile wè nɛ̀ kúɔ wè, nɛ́ je yiri luʔɔ nī gè, a nyìʔɛnɛ ni ’múgu wi nyaamɛ nɛ̄ bè, a wi ’Kulocɛliɛ Pìle nyaa lè a ni ’tìgi bɛ̀ gòtolo tíɛlɛ nɛ̀ pɛ́nì tɛ́ni wi nɛ̄. 17A pe ’yékpoli láà lúʔu baa nyìʔɛnɛ nī lè a ni ’jo: «Mi Jaa ŋáà wi ’mi dɛ́ni wè, wire wī ŋàa wè. Mi nɛ fundaanra kpínʔini kpuʔɔ wi wori nɛ̄ dè.»
4Setɛni wi ’Zezi puu wè nɛ̀ wéli
1A Kulocɛliɛ Pìle ni ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ yiri waama kùlo mɛ́ lè gbòdolilo kàfɔli wi sari wi pun de wéli. 2A wi sɛ́nì sún le nɛ̀ taa cɛnyɛ togosiin, pìliye togosiin. A fungo ’wi taa. 3A Setɛni wi ’pɛn wi kúrugu bè pa wi puu wéli, nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: «A ki yē muɔ yē Kulocɛliɛ Jaa wè, ma juu nɛ́ sìndɛniyɛ nyáà ní yè, yi- kò búru wêli.»
4A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’jo:
Suro yákuɔ bɛ̀ʔ siɛn béri líi bé sí puu sìi nɛ̄ʔ,
nɛ̀ sí ki yaʔa siɛnrɛ ó siɛnrɛ dáà ti yigi Kulocɛliɛ nyuɔ nī gè,
tiī nɛ siɛn kanʔa wi kòrí sìi nɛ̄4.4 Fàn 8.3 tire ti ’juu náʔa gè..»
5A gbòdolilo kàfɔli wi ’wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi mɛ́, Kulocɛliɛ kàʔa wàlidɛngɛgɛ gè, nɛ̀ sɛ́nì wi tárigɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mijuulo naamɛ gè 6nɛ́ wi yɛ: «A ki yē muɔ yē Kulocɛliɛ Jaa wè, kún ma tuu; nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Kulocɛliɛ wi bé ki juu bè gbɛ̀ngɛ
wi nyìʔɛnɛ tundunminɔ mɛ́ bèle
muɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè,
pe- muɔ tuʔɔlɔ bè cò
pe kiyɛ nī yè,
kire ga buu
muɔ tɔligɔ káà fǎga círi daa
kàdɛnigɛ káà nɛ̄ʔ4.6 Ŋún 91.11-12 tire ti ’juu náʔa gè..»
7A Zezi wi ’wi yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ míɛni ki juu nɛ́ jo: Fǎga jo muɔ bé muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ puu wè bè wéliʔ4.7 Fàn 6.16 tire ti ’juu náʔa gè..»
8A gbòdolilo kàfɔli wi ní nɛ̀ wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ nɛ́ wi ní nyagurukpaʔaligɛ naamɛ gè, gìi ki ’kpàʔala yi mìɛni nɛ̄ yè; nɛ̀ sɛ́nì duniya kùlofɔliyɔ yi mìɛni tìɛ wi nɛ̄ nɛ́ yi cɛ̀nmɛ ní bè, 9nɛ́ wi yɛ: «A muɔ ’káguro wáa mi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ mi gbùʔɔrɔ wè, m’bé dàa ti mìɛni kɛn dè muɔ mɛ́.»
10A Zezi wi sí wi yɛ: «Núgo mi táanni Setɛni ! Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Te muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ
wire gbùʔɔrɔ́,
wire nigbe mɛ́
muɔ ’yɛli bèri baara4.10 Fàn 6.13 tire ti ’juu náʔa gè..»
11Kire lɛ̀lɛ nī lè a gbòdolilo kàfɔli wi ’wi yaʔa yanyige nɛ̄, a nyìʔɛnɛ tundunminɔ ’fali nɛ̀ pɛn wi kúrugu nɛ̀ pɛ́ni kele kúu wi mɛ́.
ZEZI BAARA DE GALILE TƐNIMƐ NI BE
Zezi wi ’yiri nɛ̀ kɛ́ Galile tɛ́nimɛ nī
12Bà pe cé Zan cò wè nɛ̀ tɔ́n kasuu nī wè, á Zezi ti ’lúʔu dè, a wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè nɛ̀ kɛ́ Galile tɛ́nimɛ mɛ́. 13Wiì sɛ́nì tɛ́ni Nazarɛti kàʔa nīʔ, a wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni Kapɛrinawu kàʔa nī, ki cé yiʔɛ wáa cáʔa mɛ́ gè, Zabulɔn nɛ́ Nafitali tɛ́nimɛ nī. 14A kire ’ki kɛn siɛnrɛ dáà Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi cé juu dè Ezayi wè, a ti ’fori nɛ̀ paʔa; wi cé jo:
15Zabulɔn tɛ́nimɛ,
muɔ nɛ́ Nafitali tɛ́nimɛ ní bè,
koligo gáà ki tòrí
Zurudɛn cáʔa kúrugu gè,
Galile tɛ́nimɛ bè
nabɔnminɔ kùlo lè,
16kùlo níì nī siɛnnɛ
pe ’puu tɛ́ninɛ yebilige nī gè,
pe ’kpìɛnmɛ nyaa kpuɔbɔ wálilɛ,
nɛ̀ pínɛ tálogo gíì ki ’puu
kùu wuɔmɔ nī bè,
kpìɛnmɛ nyɛ́nì yiri pe nɛ̄4.16 Eza 8.23–9.1 tire ti ’juu náʔa gè. !
17Kire lɛ̀lɛ nī lè a Zezi wi séli nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè nɛ́ jo: «Ye- yiʔɛ yeli funyɔ nī yè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni yeli nɛ̄.»
Zezi wi ’pìtɛnmɛnɛ sicɛri yeri
18Bà Zezi wi ’puu nɛ tári nɛ tòrí Galile kuʔɔjii nyuɔ nɛ̄ gè, a wi sɛ́nì Siimɔ nyaa, n’ŋɛ pe yeri Piɛri wè, nɛ́ Andire, wàa nɛ́ wi siinyɛni, pe jùɔlɔ wáari luʔɔ nī gè. Ki ’nyaa fúɔcobilo bīɛlɛ pe ’puu. 19A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye- taʔa mi nɛ̄, m’bé yeli kpíʔile yeli de siɛnnɛ caa majo kɛnmɛ bíì nɛ̄ yeli nɛ fúɔlɔ cògí bèle.»
20A pe ’fali nɛ̀ jùɔlɔ yaʔa bèle baa, nɛ́ líɛ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄.
21Bà wi ’sìʔɛrɛ cɛ̀ri wè, nɛ̀ siinyɛninɛ pálì siin nyaa, Zebede jaala Zaki nɛ́ wi cɔni Zan; pe ’puu tɛ́ninɛ pe kɔ́ri nī gè nɛ́ pe tuu Zebede ní wè, nɛ pe jùɔlɔ yori bèle. A wi ’pe yeri. 22A pe ’fali nɛ̀ kɔ́ri yaʔa gè baa nɛ́ pe tuu ní wè, nɛ́ líɛ nɛ̀ taʔa Zezi nɛ̄ wè.
Zezi wiī nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle níɛ yaala pori bèle
23A Zezi wi ’líɛ nɛ tòrí Galile tɛ́nimɛ pi mìɛni nī bè nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle pe tɛnmɛzaaya nī yè, níɛ Kùlofɔligɔ ki Kataanna Siɛnrɛ jáari dè, nɛ yaama feliye yi mìɛni pori nɛ́ siɛnkpɔlilɔ pe mìɛni ní bèle kùlo nī lè. 24A wi míʔɛ ki ’yiri Siirii kùlo4.24 Siirii kùlo niī Galile tɛ́nimɛ cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ mɛ́ sɔrigɔ nī. Zuufulo yē baa ki kùlo nī lè nìʔɛbɛlɛ. ni mìɛni nī lè; a siɛnnɛ pe ’kò nɛ báan nɛ́ pe yaala feliye yi mìɛni ní wi kúrugu, nɛ̀ gbòdolilofɔlilɔ pínɛ bèle, nɛ́ tuulofɔlilɔ ní bèle, nɛ́ lolilo ní bèle; wi pe mìɛni pori. 25A siɛnniʔɛmɛ ’líɛ nɛ̀ taʔa wi kúrugu. Pe cé kɔ́n Galile tɛ́nimɛ nī, nɛ́ Kàaya Kiɛ kùlo wuulo ní bèle, nɛ́ Zerizalɛmi wuulo ní bèle, nɛ̀ fàri Zude tɛ́nimɛ wuulo nɛ̄ bèle nɛ́ Zurudɛn cáʔa kúrugu wuulo ní bèle.
5Bìli bīɛlɛ diba siɛnnɛ bèle Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè
1Bà Zezi wi ’siɛnniʔɛmɛ nyaa bè pi báan wi kúrugu bè, a wi sɛ́nì tánʔa nɛ̀ tɛ́ni nyagurugo nɛ̄. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kpɔni wi nɛ̄.
2A wi ’siɛnrɛ líɛ dè nɛ̀ séli nɛ pe tɛnmɛ nɛ́ jo:
3«Siɛnnɛ bílì
pe nyɛ́ni pìye cɛ́rigi funyɔ nī yè,
pe wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ
kiī pe wuʔu.
4Bìli pe fuunmɔ kɔngɔ wáari gè,
pe wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
Kulocɛliɛ bága pe fìɛlɛ.
5Bìli bīɛlɛ funnyigefɔlilɔ bèle,
pe wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
peli pe bága dàala
ni kɔrigɔ lìi gè.
6Bìli bīɛlɛ sínmɛ pi woli
ni ’kpúʔɔ pe mɛ́
majo bɛ̀ fungo nɛ́ luʔɔwuʔɔ
cî siɛn taa wè,
pe wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
pe funyɔ yi bága nyígi.
7Bìli pe nyɛ́ni nyinimɛ tari bèle,
pe wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wi bága nyinimɛ taa pe nɛ̄.
8Bìli bīɛlɛ funyɔ ní yè fìiye yè,
pe wuʔu kiī tànʔa;
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, peli bága Kulocɛliɛ nyaa wè.
9Bìli pe nyɛ́ni ki caa
yanyige taa gè,
pe wuʔu kiī tànʔa;
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
pe bága de pe yeri Kulocɛliɛ pìile.
10Bìli pe nyɛ́ni wuʔɔ pe sínmɛ
pire kɛnmɛ nɛ̄ bè,
pe wuʔu kiī tànʔa;
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kiī pe wuʔu.
11A pe kɛ́ni yeli teri
níɛ yeli wuʔɔ bèle,
nɛ siɛncuʔɔrɔ felide
ti mìɛni nyu
nɛ finɛnɛ nɛ tari yeli nɛ̄
mi kɛnmɛ nɛ̄ bè,
yeli wuʔu kiī tànʔa.
12Yeri fundaanra kpínʔini
yeri muguri,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
yeli tɔ̀ni wiī nìʔɛwɛ
nyìʔɛnɛ nī lè.
Kire kanumɔ pire nɛ̄
pe ’Kulocɛliɛ
siɛnjuuliɛlɛ
wuʔɔ bèle yeli yiʔɛ nɛ̄.
Zezi ’jo we- puu kpìɛnmɛ nɛ́ yasuʔɔgɔ
13«Yeli bīɛlɛ duniya wi yasuʔɔgɔ gè. A yasuʔɔgɔ ki tàanma pi sí kúɔ ki nī gè, gáa ní pe bé ní ki tɛ́ni cígini ? Kiì kò lé kanyuɔnɔfun yɛgɛ wī lé ? Ki ’kò pe- ki líɛ pe wáa kpànʔanɛ, siɛnnɛ de ki tánʔana de tòrí wī.
14«Yeli bīɛlɛ duniya wi kpìɛnmɛ bè. Kàʔa gáà pe ’tɛ́ngɛ nyagurugo naamɛ5.14 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: «Kàʔa gáà gī yérige nyagurugo naamɛ gè.» gè, kiǐ gbɛ̀ làriʔ. 15Pe nɛ̌ fètinnɛ mù lè bé yalege cúbulo ni nɛ̄ʔ5.15 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: «yalege», á kire bɛ̀ʔ, we bé gbɛ̀ jo «yakirire yalege.»; pe cî ni mù níɛ̀ ni taʔa fètindaʔaga naamɛ wī, ni nɛ̂ kpìɛnmɛ cáan5.15 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: «ni nìɛ càanná.» siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ bàli bīɛlɛ baa saʔa nī gè. 16Kire nɛ̄, ye- tí yeli kpìɛnmɛ pi de càanná siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè, gìi ki bé tí peri yeli kacɛ̀ngɛlɛ nyaʔa gèle, bé sí de kpuʔɔrɔ tari yeli Tuu nɛ̄ wè, ŋàa wī baa nyìʔɛnɛ nī lè.
Zezi wi ’siɛnnɛ tɛnmɛ bèle Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti wori nɛ̄ dè
17«Ye fǎri ki nyaʔa bè jo dùʔɔ mi ’pɛn bè pa Misa Fànʔa Siɛnrɛ jáa dè wīʔ, á kire ’laa bè pa Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe siɛnrɛ jáa dè wīʔ. Mi sì pɛn bè pa yakaa jáaʔ; mi ’pɛn bè pa ti fori wīʔ.
18«Kire nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, bè líɛ nɛ́ nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala ti ga tóri dè, Misa Fànʔa Siɛnrɛ yasɛbɛbile láà cíɛlɛ sì je ga tuu dàala nɛ̄ʔ, bé nɛ́ ga jo yasɛbɛrɛ táà fáalaʔ, dí kele gálì ke mìɛni ke sí kpíʔile ke nyɔgɔlɔ nī gèle. 19A siɛn ŋíì sí siɛntiʔɛ nigbe yige Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ gálì ke siɛnrɛ nī dè a ti nɛ́ cɛ yē cíɛrɛ dè, nɛ́ sí ní nɛ̀ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle peri kire kpínʔini gè, kire siɛn wè pe bága de wi yeri siɛnciɛwɛ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè. A siɛn ŋíì sí nɛ Kulocɛliɛ fànʔa kajuudiʔɛlɛ kiɛ gálì ke siɛnrɛ tári dè, níɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle ti nɛ̄ dè, kire siɛn wè, pe bága de wi yeri siɛnkpuɔwɔ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè.
20«Kire nɛ̄ m’bé sí ki juu yeli mɛ́, a yeli sínmɛ piì tóriʔ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe wobo nɛ̄ bè peli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, yeli sǐ jíin Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gèʔ.
Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn funyɛrigɛ wori nɛ̄ dè
21«Yeli ’ki lúʔu dí Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti cé ki juu weli tuuliɛlɛ mɛ́ bèle dí, ma fǎga siɛn kpúuʔ, dí a siɛn ’siɛn kpúu wè, ki ’yɛli pe- kàyuʔu juu ki siɛn nɛ̄ wè5.21 Yir 20.13; Fàn 5.17 tire ti ’juu náʔa gè.. 22Mi wè mi sí yeli yɛ, a siɛn ó siɛn ’fungo tanʔana wi siɛnnyɛni kúrugu, ki ’yɛli pe- kàyuʔu juu ki siɛn nɛ̄ wè. A siɛn sí ní nɛ̀ wi siɛnnyɛni tiʔɛlɛ nɛ́ wi yɛ ‹ledogo wéli díɛ !›, ki siɛn wi ’yɛli pe- wi yeri kàyuʔujuulo gboli mɛ́ lè. A siɛn sí ní nɛ̀ wi siɛnnyɛni tiʔɛlɛ nɛ́ jo ‹kàalafɔli wéli díɛ !›, ki siɛn wi ’yɛli bè jíin bànguɔ kàsun nī gè.
23«A muɔ ’kɛ́ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ mɛ́ gè bè sa kpuʔɔrɔ kpíʔile dè, nɛ́ sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ̀ ki cɛ́n muɔ siɛnnyɛni wáà fungo wè tànʔa muɔ kúrugu kaala láà nɛ̄ wèʔ, 24ma muɔ kpuʔɔrɔ yaʔa dè baa Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ nī gè, mári waa ye sa juu ye lúʔu yìye mɛ́ nɛ́ muɔ siɛnnyɛni ní wè gbínʔɛnɛ, píra ŋáà nī wè mári báan ma pa muɔ kpuʔɔrɔ kpíʔile dè.
25«A siɛnrɛ ’jíin ye sunʔɔmɔ nī muɔ nɛ́ wàa ní, á wi ’muɔ yeri fànʔafɔlilɔ tiʔɛ nī wè, ma fìɛlɛ ma tí ye ti juu ye lúʔu yìye mɛ́ koligo nɛ̄ gè. A kire ’laa wè muɔ kàsiitunnyɛni wi bága sa muɔ kɛn kàyuʔujuufɔli mɛ́ wè, kàyuʔujuufɔli wi bé muɔ kɛn kasuusaʔafɔli mɛ́ wè wi- muɔ cò tɔ́n kasuu nī. 26M’bé ki juu muɔ mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, muɔ̌ ga yiri baa kire tiʔɛ gáà nī gèʔ, fúɔ macɛn muɔ ’ki mìɛni sàri nɛ̀ láʔa péwu.»
Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn ceyuugo wori nɛ̄ dè
27«Yeli ’ki lúʔu dí Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti cé ki juu nɛ́ jo, ma fǎga ceyuugo kpíʔileʔ5.27 Yir 20.14; Fàn 5.18 tire ti ’juu náʔa gè.. 28Mi wè mi sí yeli yɛ, a siɛn ’cɛliwɛ wéli á cɛliwɛ wi láa ’wi taa wè, siɛn wi nyɛ́nì cɛliwɛ yùu wè nɛ̀ taa nɛ̀ kúɔ wi fungo nī gè wī. 29A ki ’nyaa muɔ kàliige nyapile lire ni nyɛ́ni muɔ falilɛ nɛ muɔ nii kapiile nī lè, -ni kɔ̀n ma wáa liʔi; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki pɔ́ri muɔ yaliige nigbe cúʔɔ, náʔanɛ muɔ wobowo wè muɔ ga sa jíin bànguɔ kàsun nī gè. 30A ki sí yē muɔ kàliige kɔli kire ki nyɛ́ni muɔ falilɛ nɛ muɔ nyɔ́gi kapiile nī lè, -ki ceri ma wáa liʔi; muɔ yaliige káà nigbe cúʔɔgɔ ’pɔ́ri, sɛ́ni muɔ cetinnɛ ni mìɛni ni ga sa jíin bànguɔ kàsun nī gè.
Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn ceyaʔa wori nɛ̄ dè
(Mat 19.7-9; Mar 10.4-5; 10–12; Luk 16.18)
31«Pe ’ki juu yeli mɛ́ nɛ́ jo dí a siɛn je wi cuɔ yaʔa wè, nàguɔ wi- ceyaʔa sɛbɛ kɛn cɛliwɛ mɛ́ wè5.31 Wéli baa Fàn 24.1.. 32M’bé sí ki juu yeli mɛ́, a nàguɔ ó nàguɔ ’wi cuɔ yaʔa wè, a kiì nyaa nàjaara kɛnmɛ nɛ̄ wèʔ, siɛn wi ’cɛliwɛ kɛn wè wiri nàjaara kpínʔini5.32 Bɛ̀ ki ’nyaa wi ’cɛliwɛ yaʔa wè á wi sɛ́nì kò nàguɔ wáà wìiyɛ mɛ́ wè, wi pɔli ní wè nɛ tiin sìi nɛ̄ wè (wéli baa Wurɔ 7.3). wī; a nàguɔ ŋíì sí ń’nɛ̀ cɛliwɛ líɛ ŋàa wī wi pɔli wi ’wi yaʔa wè, ki nàguɔ wi ’ceyuugo kpíʔile.
Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn nyakungɛngɛ wori nɛ̄ dè
33«Yeli ’ki lúʔu nɛ̀ pínɛ dí Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti cé ki juu weli tuuliɛlɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo, ma fǎga nyawaʔa kún bè kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ. A muɔ ’yɛgɛ gíì nyuɔ kún nɛ̀ kɛn Kàfɔli mɛ́ wè, ma ga kire kɛn wi mɛ́5.33 Lev 19.12; Tɔ́r 30.3 tire ti ’juu náʔa gè.. 34M’bé sí ki juu yeli mɛ́, siɛn fǎga cɛ kàli púlo wīʔ. Ye fǎri kàlí nyìʔɛnɛ nɛ̄ lèʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ kùlofɔlilɔ kácunʔɔ gī. 35Fǎga kàli dàala nɛ̄ lèʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, wi tɔliyɔ taʔadiʔɛ kire gī; fǎga kàli Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gèʔ, Kulocɛliɛ wè, kùlofɔgbuɔwɔ wè, wi kàʔa kire gī. 36Nɛ̀ pínɛ fǎga kàli muɔ nyùgo nɛ̄ gèʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, muɔ fànʔa wèʔ bè gbɛ̀ jáa bè muɔ nzìige káà nigbe fíligeʔ, bé nɛ́ ga jo bè ki wúɔʔ. 37A ki yē muɔ ’jo ‹ʔaan› wè, ma ki yaʔa ‹ʔaan› wire nɛ̄. A ki sí yē muɔ ’jo ‹ʔéʔe› wè, ma ki yaʔa ‹ʔéʔe› nɛ̄ wè. A kire ’laa dìi siɛn cî ní nɛ̀ taʔa baa dè, tire yē Sìpiiwe wori wī.»
Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn fuʔɔlɔ tɔ́n wori nɛ̄ dè
38«Yeli ’ki lúʔu dí Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti cé jo dí, a siɛn ’muɔ nyapile jaa lè, pe nyapile láà jaa wi nɛ̄; a siɛn ’muɔ gàanna kpúɔn nɛ̀ kɔ̀n wè, pe- gàanna láà míɛni kpúɔn pe kɔ̀n wi nɛ̄5.38 Yir 21.24; Lev 24.20; Fàn 19.21 tire ti ’juu náʔa gè.. 39Mi wè mi sí yeli yɛ, fǎri ki càá siɛn ŋáà mɛ́ wi ’kapiʔi kpíʔile muɔ nɛ̄ wèʔ. A siɛn ’muɔ kpúɔn kàliige gbandelige nɛ̄ gè, ma gbandelige gíì yiʔɛ gè wi mɛ́. 40Nɛ̀ pínɛ a siɛn muɔ ’yeri fànʔafɔlilɔ tiʔɛ nī bè sa muɔ burubile suɔ lè muɔ mɛ́ wè, ma muɔ burugbuʔɔ yaʔa gè wi mɛ́ ma pínɛ. 41A siɛn nɛ muɔ píle níɛ ki caa ma yédanyiʔɛnɛ sirakogunɔ tánʔa nɛ́ wire ní wè, ma yédanyiʔɛnɛ sirakiɛ tánʔa nɛ́ wi ní. 42A siɛn ’muɔ náari, ma wi kɛn; ma fǎga sí kàduʔu wáa siɛn ŋíì mɛ́ wi ’jo ma wire cin wèʔ.»
Zezi wi ’jo ma muɔ leguu wi woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni
43«Yeli ’ki lúʔu dí Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti cé jo: Muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni, má sí puu leguuro nɛ̄ nɛ́ muɔ piɛnwɛ ní wè5.43 Lev 19.18 tire ti ’juu náʔa gè. Misa Fànʔa Siɛnrɛ tiì joʔ: «Má sí puu leguuro nɛ̄ nɛ́ muɔ piɛnwɛ ní wè.».
44«Mi wè mi sí yeli yɛ, ye- ki yaʔa yeli leguulo pe- yeli dɛ́ni, nɛ̀ pínɛ bìli pe nyɛ́ni yeli wuʔɔ bèle yeri Kulocɛliɛ náari wè pe mɛ́. 45Kire ki bé ki tìɛ dí yeli tɔ̀ni yē yeli Tuu wi pìile bèle, yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wi cɛngɛ kiī nɛ yigi funjɛ̀ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle nɛ yigi siɛnpiile mɛ́ bèle nɛ pínɛ. Kulocɛliɛ wiī nɛ kàsaʔa cáanri gè siɛnsinminɛ mɛ́ bèle, nɛ ki cáanri siɛnkolilo mɛ́ bèle nɛ pínɛ. 46A ki sí yē bìli yeli ’dɛ́ni bèle peli yákuɔlɔ pe ’yeli dɛ́ni bèle, tɔ̀ni ŋíi yeli bága sa taa ? Bà túʔu bɛ̀ʔ lanbosuɔlɔ piyē nɛ ki kpínʔini nɛ pínɛ ? 47Nɛ̀ pínɛ a yeli nɛ yeli siinyɛninɛ yákuɔ síɛri wè, yeli bága jo lé yeli nɛ yakaa kpínʔini cɛ̀ngɛ nɛ tòrí siɛnsɛnminɛ nɛ̄ bèle wī ? Sìndɛngɛlɛ tíimɛ piyē nɛ ki kpínʔini bɛ̀ nɛ pínɛ. 48Yeli bèle, ye- puu tiɛlɛ fùn bɛ̀ yeli Tuu tíɛlɛ wè ŋàa wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, mɛni wiī tiɛlɛ fùn wè5.48 Wéli baa Lev 19.2; 20.7..»
6Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn a muɔ je kpuʔɔrɔ kpíʔile wè
1«Ye- tíi díɛ ! Ye fǎri yeli sínmɛ tári bè siɛnnɛ nyapigele nɛ̄ peri yeli wéliʔ. A kire ’laa wè, yeli sǐ ga tíi bé tɔ̀ni taa yeli Tuu mɛ́ wèʔ, ŋàa wī baa nyìʔɛnɛ nī lè. 2Kire nɛ̄ a muɔ je muɔ kɔliyɛgɛ kɛn fuunmɔfɔli mɛ́ wè, ma fǎga kàkpanʔa líɛ de kire wíiʔ majo mɛni míɛcaarafɔlilɔ pe cî nɛ ki kpínʔini tɛnmɛzaaya nī yè nɛ́ koliyo nī yè, dí siɛnnɛ péri peli míɛtanʔa yeri gè. M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pe nyɛ́nì pe sàri taa wè nɛ̀ kúɔ. 3Muɔ wè, a muɔ je kpuʔɔrɔ kpíʔile fuunmɔfɔli mɛ́ wè, ma fǎga tí muɔ kàmɛgɛ ki- ki cɛ́n gàa muɔ kàliige ki nyɛ́ni kpínʔini gèʔ; 4bɛ̀ ki bé kpíʔile muɔ kpuʔɔrɔ ti bé kò làrimɛ nī, dí muɔ Tuu ŋáà wi nyɛ́ni wéli nɛ nyaʔa baa làrimɛ nī bè, wi sí ki sàri kɛn wè muɔ mɛ́.»
Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ tìɛ bèle náarigɛnmɛ nɛ̄ bè
5«Gìi ki ’Kulocɛliɛ náarigɛ kɛnmɛ kúɔ bè, a yeli je wi náari wè, ye fǎga puu bɛ̀ míɛcaarafɔlilɔ tíɛlɛ bèleʔ, tɛnmɛzaaya tiɛyɛ yi ’pe dɛ́ni nɛ́ bèri yèrí de mári kojaaya nɛ̄ yè de Kulocɛliɛ náari wè siɛnnɛ peri peli nyaʔa wè. M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pe nyɛ́nì pe sàri taa wè nɛ̀ kúɔ. 6Muɔ wè, a muɔ je Kulocɛliɛ náari wè, ma jíin muɔ saʔa laamɛ nī bè, má kɔ̀ri tɔ́n gè mári muɔ Tuu náari wè; wiī baa làrimɛ nī bè. Bɛ̀ muɔ Tuu wè, wi nyɛ́ni wéli nɛ nyaʔa baa làrimɛ nī bè, wi bé ki tɔ̀ni kɛn wè muɔ mɛ́.
7«A yeli ne Kulocɛliɛ náari wè, ye fǎri siɛnnuro kànʔá dè de nyuʔ, majo sìndɛngɛlɛ bīɛlɛʔ; ki ’nyaa peli nàa ki sɔ̀ngí nɛ̀ jo dùʔɔ peli juuniʔɛgɛ kire ki bé ki kɛn Kulocɛliɛ wi- peli náarigɛ lúʔu gè. 8Ye fǎga puu bɛ̀ pe tíɛlɛ púloʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli Tuu wi ’ki cɛ́n nɛ̀ yaʔa gìi nɛ̄ yeli màakuu wi yē wè, sɛ́ni nɛ́ yeli ki náari wi mɛ́ gè.
9«Yeli bèle a yeli je Kulocɛliɛ náari wè, ye jo:
‹Weli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè,
siɛn ó siɛn ’yɛli bèri muɔ míʔɛ kpóri gè, muɔ wī Kulocɛliɛ wè.
10Muɔ Kùlofɔligɔ ki de báan,
muɔ nyɛ́ni kaala ni de kpínʔini náʔa dàala nɛ̄ lè,
majo mɛni niī nɛ kpínʔini baa nyìʔɛnɛ nī lè.
11Pàngɛ gè weli siliire kɛn dè weli mɛ́ dìi ti bé weli yɛli dè.
12Weli kapiʔile yaʔa gèle weli nɛ̄,
majo bɛ̀ weli nɛ bìli pe kapiʔile yɛri gèle pe nɛ̄ bèle.
13Fǎga ki yaʔa weli tuu puuwelige nīʔ,
ma sí weli suɔ Sìpiiwe mɛ́ wè.
[Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kùlofɔligɔ gè nɛ́ fànʔa ní gè,
nɛ́ kpuɔmɔ ní bè, tiī muɔ wori súuri.
Ki- taa ki puu bɛ̀6.13 Siɛnkɛnigɛ gáà gè sɛnmɛ nɛ̄ bè, ki wè baa girɛki kɔli sɛbɛrɛ sɛbɛliɛlɛ pálì nìʔɛnɛ nīʔ..]›
14«Ki ’nyaa a yeli nɛ ki yɛri siɛnnɛ nɛ̄ bèle pe kakolido dáà pe kpínʔini dè, yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wi bé yeli tuudiʔɛlɛ wuʔu yaʔa gè yeli nɛ̄ bè pínɛ. 15A yeli sí wè nɛ ki yɛri siɛnnɛ nɛ̄ bèleʔ, yeli Tuu wiǐ ki yaʔa yeli nɛ̄ʔ, yeli kakolido dáà yeli nɛ kpínʔini dèʔ.»
Zezi wi ’tɛnmɛnɛ kɛn súnlere wori nɛ̄ dè
16«A ki sí yē sún yeli ’le wè, ye fǎga puu bɛ̀ jànvaafɔlilɔ yiɛpiɛnrɛfɔlilɔ tíɛlɛ bèleʔ, pe nìɛ ki kpínʔini siɛnnɛ pe- ki cɛ́n peli yē sún nɛ̄. M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pe nyɛ́nì pe sàri taa wè nɛ̀ kúɔ. 17Muɔ wè a muɔ ’sún le wè, ma muɔ yiʔɛ jíge gè má mìɛ gbòbori cɛ̀ngɛ 18siɛnnɛ pe fǎga ki cɛ́n muɔ ’sún leʔ; muɔ Tuu ŋáà sí wī baa làrimɛ nī bè níɛ nyaʔa wè, wi bé ki sàri kɛn wè muɔ mɛ́.»
Yeri yeli lɔri fàá dè yeri tɛ́ngi nyìʔɛnɛ nī
19«Ye fǎri lɔri fàá de tɛ́ngi bile yìye wori duniya nī wèʔ; dɔnwɔ nɛ́ kpɛ̀nimɛ yē bile ti nìɛ yɛrɛ córi, kàyuulo yē bile nɛ̀ pínɛ, pe nìɛ saaya kabari yè nɛ jiin nɛ yɛrɛ yúu dè. 20Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri lɔri fàá dè yeri gbunʔuni yìye wori nyìʔɛnɛ nī lè; kire tiʔɛ nī gè dɔnwɔ wè baaʔ, kpɛ̀nimɛ míɛni wè baaʔ bàga yɛrɛ cúʔɔʔ, kàyuulo míɛni wè baaʔ bàga saʔa kaaʔ bé nɛ́ ga jo bè yùuʔ. 21Ki ’nyaa a muɔ lɔri tiī tiʔɛ gíì nī gè, baa muɔ fungo ki nɛ̂ puu kire tiʔɛ nī.»
Zezi wi ’cetinnɛ kpìɛnmɛ wori juu dè
22«Nyapigele keli gīɛlɛ siɛn cetinnɛ ni fètinnɛ lè. A muɔ nyapigele kiyē wiʔile gèle, muɔ cetinnɛ ni mìɛni bé puu kpìɛnmɛ nī. 23A ki sí yē nyapigele kiyē muɔ nɛ̄ cúʔɔgɔlɔ gèle, muɔ cetinnɛ ni mìɛni bé puu yebilige nī wī. Kpìɛnmɛ bíì sí bī muɔ nī bè a pire ’yiʔɛ nɛ̀ kò yebilige gè, cí, je yebilige ki bé sí puu yebiliwuɔlɔ wī !»
Kulocɛliɛ caʔa ki ’yɛli bè kpúʔɔ siɛn mɛ́
24«Siɛn sǐ gbɛ̀ri baara kàfɔlilɔ siin mɛ́ʔ, fúɔ macɛn wàa nigbe bé wi biɛn, dí wàa sí wi dɛ́ni; á kire bɛ̀ʔ wi bé wàa nigbe cò kpuʔɔ, dí ŋìi wi sí wi biɛn. Yeli sǐ gbɛ̀ puu Kulocɛliɛ sùkuloloʔ, bé ní puu lɔri sùkuloloʔ.»
Ye fǎga yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè ti de curuguʔ
25«Kire kɛnmɛ nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́: Ye fǎri sɔ̀ngí yeli sìi wori nɛ̄ dèʔ bé jo: ‹Gáa weli bága káa ?›, á kire ’laa ‹Gáa weli bága taa bè gbuɔ ?› Nɛ̀ pínɛ ye fǎri yeli cetinnɛ wori sɔ̀ngí dèʔ, bé jo: ‹Gáa weli bága leʔ ?› Siɛn sìi wiì tóri léʔ yaliire nɛ̄ dè ? A cetinnɛ míɛni ni ’tóri fɛ̀nilewe nɛ̄ wè lé ? 26Ye- sínjinʔɛnɛ wéli gèle baa naamɛ gè: ke wè nɛ yatanʔara táriʔ, ke wè nɛ yaliire líi nɛ tɛ́ngiʔ, síkaanya wè ti mɛ́ʔ. Nɛ̀ sí ki taa yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wiī nɛ ke kanʔa ke líi. Yeli sì dúʔu pɔ́ri sínjinʔɛnɛ nɛ̄ gèle nɛ̀ fáala ?
27«Ŋáasiɛn wī yeli nī bèle wi ’jo wire nɛ́ wire sɔ̀ngirɔ ti mìɛni ní dè, wire bé gbɛ̀ jáa bè kàa taʔa wire sìi yiʔɛlɛ nɛ̄ gèle ?
28«A gáa sí nɛ̄ yeli bururo lege ki sɔ̀ngirɔ ti ’kpúʔɔ yeli nɛ̄ ? Ye- nyàʔa fiɛnrɛ ti yɛ̀rigɛnmɛ wéli bè nyàʔa nī gè. Nɛ̀ sí ki taa ti wè baara kúuʔ, ti wè kɔ̀rirɔ càannáʔ. 29M’bé sí ki juu yeli mɛ́, kùlofɔli Sulomani tíimɛ wè nɛ́ wi nàbuɔrɔ ti mìɛni ní dè, wiì kɛ́nì bururo le a ti ’nyuɔ nɛ̀ nyàʔa fiɛnrɛ dáà ti làa nigbe kúɔʔ. 30A Kulocɛliɛ wi sí nɛ sìnbirige nyàʔa fèrí gè kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, gàa we nyaʔa pàngɛ gè, nɛ̀ sí ki taa mbànʔa kàsun bága ki sórigo gè, wiǐ ga yeli nàbuɔrɔ yaʔa dè ti- nyuɔ bè tóri nyàʔa wori nɛ̄ dè lé ? Yeli tɛ́ngɛlɛ ni ’cɛ́ri díɛ !
31«Kire nɛ̄ ye fǎga yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè ti de nyaʔamiʔ bé jo: ‹Gáa we bága káa ? Gáa we bága taa bè gbuɔ ? We bága yɛrɛ taa sé bè le ?› 32Tire dáà ti mìɛni dè, siɛnnɛ bílì piyè Kulocɛliɛ cɛ́n wèʔ, peli bīɛlɛ pe fé ti kúrugu. Á kire ’laa wè yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wi ’ki cɛ́n yeli màakuu yē ti nɛ̄.
33«Kire kɛnmɛ nɛ̄, ye- kíni yeri Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nɛ́ wi sínmɛ pire caa gbínʔɛnɛ, bɛ̀ Kulocɛliɛ wi bé tire dáà ti mìɛni fàri dè baa yeli mɛ́. 34Nɛ̀ pínɛ ye fǎri sɔ̀ngíʔ, bè yeli funyɔ yaʔa yè yiri curugu mbànʔa ŋáà wi báan nɛ̄ wèʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mbànʔa wi bága de cáan nɛ́ wìi ní. Cɛngɛ ó cɛngɛ nɛ́ ki fùrɔgɔ.»
7Fǎri kàyuʔu cáanri pàli nɛ̄ʔ
1«Ye fǎri kàyuʔu nyu siɛn nɛ̄ʔ, bɛ̀ Kulocɛliɛ míɛni sǐ kàyuʔu juu yeli nɛ̄ʔ. 2Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, felige gíì nɛ̄ yeli nɛ kàyuʔu nyu gè siɛnnɛ nɛ̄ bèle, kire kanumɔ nɛ̄ pe bága kàyuʔu juu yeli nɛ̄. Ki ’nyaa yakirile níì ní yeli nɛ bìli wuʔu kíri gè, lire ní Kulocɛliɛ bága kíri bè le yeli mɛ́.
3«Mɛni nɛ̀ síɛ muɔ nɛ karigɛ nyaʔa gè muɔ siɛnnyɛni wi nyapile nī lè, nɛ́ sí kò muɔ wè kàgɛnigɛ nyaʔa gè baa muɔ woli nī lèʔ ? 4Á kire bɛ̀ʔ, mɛni nɛ̀ síɛ muɔ bé gbɛ̀ muɔ siɛnnyɛni yɛ wè: ‹tí mi karipile náà fiɛ lè muɔ nyapile nī lè›, nɛ̀ sí ki taa kàgɛnigɛ yē baa muɔ woli nī lèʔ ? 5Jànvaafɔli wī muɔ wè, kíni ma kàgɛnigɛ yige gè muɔ nyapile lire nī, bɛ̀ muɔ bé nɛ́ péli de sɔ́migi de nyaʔa bè gbɛ̀ karigɛ fiɛ gè muɔ siɛnnyɛni mɛ́ wè.
6«Yɛgɛ gáà gī wàlidɛngɛgɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, ye fǎri ki kanʔa pɔ̀nminɔ mɛ́ʔ, nɛ̀ pínɛ ye fǎri yeli kofii7.6 Kofii wíra wíra bɛ̀ʔ díɛʔ ! Lagbɛnrɛ wuu pe pun. wáari wè tiɛliyɛ yiʔɛ mɛ́ʔ, á kire ’laa yi bága wi tánʔana bè wi fórigo nɛ́ te tɔliyɔ ní yè, bé ní yiʔɛ bè pa yeli nɔgi bè páʔala.»
Te náari te caa te kɔ̀ri kóli gè
7«Yeri náari, yeli bé taa; yeri caa, yeli bé nyaa; yeri kɔ̀ri kóli gè, pe bé ki múgu yeli mɛ́. 8Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛn ó siɛn wi náari wi nɛ̂ taa, ŋìi wi caa wi nɛ̂ nyaa, a ŋìi nɛ kɔ̀ri kóli gè, pe nɛ̂ ki múgu wi mɛ́. 9Siɛn ŋíi wī bile yeli nī bèle, a wi jaa wi ’wi náari búru nɛ̄ wè, wi nɛ̂ wi kɛn nɛ́ sìndɛnigɛ ní wè ? 10Nɛ̀ kire liɛlɛ yige baa, ŋáa wi ’jo a wi pùɔ ’wi náari fúɔ nɛ̄, wi nɛ̂ wi kɛn nɛ́ wɔ̀bugɔ ní ? 11A ki yē bɛ̀ gè, yeli bálì bīɛlɛ sìpiile bèle, yeli ’jáa bè yacɛ̀nrɛ kɛn macɛ́n yeli pìile mɛ́ bèle, yeli sì ki cɛ́n lé yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wi bé yacɛ̀nrɛ kɛn bìli mɛ́ pe wi náari bèle, bè tóri yeli kɛngɛnmɛ nɛ̄ bè ?
12«Kire nɛ̄, gìi ki mìɛni yeli nɛ caa siɛnnɛ peri kpínʔini yeli mɛ́ bèle, yeli míɛni bèle yeri ki kpínʔini pe mɛ́ de pínɛ; bɛ̀ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti ’jo ki de kpínʔini, tire dī nuro nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe siɛnrɛ ní dè.»
Koliyo siin yī baa
13«Yeri jiin wìile níì nī còrilo lè, á kire ’laa wè wìile náà nī kpuɔlɔ lè á ni koligo ní gè píɛligɛ gè, lire yē nɛ waa cúʔɔmɔ tiʔɛ nī wī; siɛnniʔɛnɛ sí yē nɛ jiin ki koligo gáà nī gè. 14Koligo gíì ki nyɛ́ni waa sìi tiʔɛ nī gè, ki wìile ni tɔ̀ni yē cíɛlɛ díɛ ! á ki koligo ní gè còrigo. Siɛnnɛ cɛ̀ri pe nyɛ́ni ki taʔa.»
Kulocɛliɛ siɛnjuulo jànvaafɔlilɔ bèle
15«Yeri yìye ciʔige Kulocɛliɛ siɛnjuulo jànvaafɔlilɔ nɛ̄ bèle; ki siɛnnɛ pe nɛ̂ pɛn yeli kúrugu nɛ́ sìnbaala céri ní kpànʔanɛ gè, nɛ̀ sí ki taa laamɛ nī bè yacoyo yī. 16Pe yasɛnrɛ tire nɛ̄ yeli bé pe cɛ́n; yeli ’fìɛ ɛrɛzɛn kàtogo nyaa a pe ’ki cuɔ wíire tiige nī lé ? A kire ’laa sàanfiige yasɛngɛ nyaa a pe ’ki cuɔ wíifiige tiige nī lé ? 17Bɛ̀ sí ki yē, a tiige ó tiige yē cɛ̀ngɛ gè, ki nìɛ yasɛnrɛ sɛngi cɛ̀nrɛ; tiige gíì sí gī fúnʔɔgɔ gè, ki nàa yasɛnrɛ sɛngi dè cúʔɔrɔ. 18Tiige gáà gī cɛ̀ngɛ gè, kiǐ gbɛ̀ yasɛnrɛ sɛn cúʔɔrɔʔ, nɛ̀ pínɛ tiige gáà gī fúnʔɔgɔ gè, kiǐ gbɛ̀ yasɛnrɛ sɛn ti- puu cɛ̀nrɛʔ. 19Tiige ó tiige ki sí wè nɛ yasɛnrɛ sɛngiʔ cɛ̀nrɛ dè, pe nɛ̂ ki ceri nɛ̀ wáa kàsun nī. 20Bɛ̀ sí gī, pe yasɛnrɛ tire nɛ̄ yeli bé pe cɛ́n.»
Weri weli Tuu wi nyɛ́ni kele kúu
21«Siɛnnɛ bálì mìɛni pe mi yeri níɛ waa, ‹Kàfɔli ! Kàfɔli !› wè, pe mìɛni bɛ̀ʔ pe bága jíin Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gèʔ, fúɔ macɛn bìli pe nyɛ́ni mi Tuu wi nyɛ́ni kele kpínʔini gèle, mi Tuu wè, baa nyìʔɛnɛ nī lè. 22Ki cɛngɛ gáà gè pàli nìʔɛnɛ bága ki juu m’mɛ́ bé jo: ‹Kàfɔli, Kàfɔli, muɔ míʔɛ ní túʔu bɛ̀ʔ weli ’puu nɛ kele nyaʔa gèle nɛ nyu gèle ? Nɛ̀ pínɛ muɔ míʔɛ kire ní túʔu bɛ̀ʔ weli ’puu nɛ gbòdolilo cìrá bèle nɛ yigi siɛnnɛ nī bèle ?› Bìli bé jo: ‹Muɔ míʔɛ ní túʔu bɛ̀ʔ weli nyɛ́nì kakpoliyo nìʔɛyɛ kpíʔile nɛ̀ tóri yè ?› 23Kire cɛngɛ gè, m’bé ki juu bè yige pe mìɛni pe ki lúʔu bé pe yɛ: ‹Mi sì cɛ́nì yeli cɛ́n nɛ̀ nyaa púloʔ ! Ye- núgo mi táanni; yeli yē nyɛ́ni síciramɛ kele kúu gèle.› »
Saaya siin faangɛnmɛ kàsiile
24«Kire nɛ̄, siɛn ó siɛn wi nyɛ́ni mi siɛnrɛ dáà lúru dè níɛ ti tári dè, siɛn wi bé gbɛ̀ tɔ́nminɔ nɛ́ siɛnsiciliwe ní, wire nyɛ́nì wi saʔa faan gè sìndɛnigɛ nɛ̄. 25A kàsaʔa ki ’tuu, a luɔyɔ yi ’fúu nɛ̀ pɛn, a káfaligɛ ki ’wáa, a ti pɛ́nì tìi pínɛ saʔa gáà nɛ̄ gè; kire nɛ́ ki míɛni kiì tuuʔ, bɛ̀ ki ’nyaa pe yé saʔa ki kàkpuɔn túgu wè sìndɛnigɛ nɛ̄ gè. 26A siɛn ó siɛn sí mi siɛnrɛ dáà lúʔu dè, nɛ́ kò wi wè ti tári dèʔ, siɛn wi bé gbɛ̀ tɔ́nminɔ nɛ́ ledogo ní, wi ’wi saʔa faan gè dàrimiʔɛ nɛ̄ gè. 27Bà kàsaʔa ki ’tuu gè, á luɔyɔ yi ’fúu nɛ̀ pɛn yè, á káfaligɛ ki wáa gè, á ti pɛ́nì tìi pínɛ saʔa gáà nɛ̄ gè, a ki ’láʔa nɛ̀ tuu a ki tuugɛnmɛ pi ’pii.»
Zezi tɛnmɛnɛ niī nɛ́ fànʔa ní
28A ki ’kpíʔile bà Zezi ’siɛnrɛ dáà juu dè mmɛ gè, a wi tɛnmɛnɛ ni ’siɛnnɛ pe fungo wúɔ; 29ki ’nyaa wi tɛnmɛnɛ ni ’puu nɛ́ fànʔa ní; wi tɛnmɛnɛ niì puu bɛ̀ pe Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ kɛnmɛ tíɛlɛ bèʔ.
8Zezi wi ’yaanyiɛmɛfɔli puʔɔ
1Bà Zezi wi kɛ́nì juu nɛ̀ kúɔ nɛ́ tìgi nyagurugo nɛ̄ gè, a siɛnnɛ pe ’taʔa wi kúrugu nìʔɛbɛlɛ. 2A yaanyiɛmɛfɔli wáà ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì káguro wáa wi táanni nɛ́ jo: «Kàfɔli, a muɔ ’fɔ̀li ki nɛ̄ wè, muɔ bé gbɛ̀ mi puʔɔ mi cìile !»
3A Zezi wi ’kɔli sáʔa gè nɛ̀ ki taʔa wi nɛ̄, nɛ́ wi yɛ: «Mi ’fɔ̀li ki nɛ̄, puʔɔ ma cìile.» Tiɛnugo nī gè, a yaanyiɛmɛ pi ’fali nɛ̀ láʔa nàguɔ nɛ̄ wè a wi ’puʔɔ. 4A Zezi wi ’ki juu wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Lúʔu m’mɛ́, fǎga tí bé ti juu siɛn mɛ́ʔ; te waa ma sa mìɛ tìɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔakacuɔnriwɔ wire nɛ̄, má sí yakɔnrɔ kɔ̀n dè, dàa Misa cé tìɛ dè, kire ki bé puu fìɛ wè pe mìɛni mɛ́ bèle, bè ki tìɛ muɔ nyɛ́nì puʔɔ.»
Zezi wi ’nabɔnwɔ wáà baakuɔwɔ puʔɔ
5Bà Zezi wi sɛ́nì jíin Kapɛrinawu kàʔa nī gè, a kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli wáà pɛ́nì yiri wi kúrugu, nɛ̀ wi fiɛn 6nɛ́ wi yɛ: «Kàfɔli, mi baakuɔwɔ wiī baa mɔ̀nigijaanwa saʔa nī gè; wi tɔ̀ni yē fùrɔwɔ kpuʔɔ.» 7A Zezi wi ’wi yɛ: «Mi wè lé, mi sa wi puʔɔ lé8.7 Náʔa gè pàli nyɛ́ni girɛki siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: «Ao m’bé sa wi puʔɔ.» ?» 8A kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli wi ní nɛ̀ wi yɛ: «Miì nyuɔ nɛ̀ yɛli muɔ jíin mi saʔa nī gèʔ. Mi sí nyɛ́nì tɛ́ngɛ ki nɛ̄, a muɔ cɛ́nì siɛnrɛ juu yákuɔ wè, mi baakuɔwɔ wi bé puʔɔ. 9Ki ’nyaa mi ŋáà muɔ nɛ nyaʔa wè, mi yē pàli fànʔa láara wī, nɛ́ sí ní mi tíimɛ wè kapiɛngbuɔnnɔ pálì kàfɔli. A mi ’wàa yɛ: ‹Te waa›, wi nɛ̂ kɛ́. A mi sí ní nɛ̀ wàa yɛ: ‹Te báan náʔa›, wi nɛ̂ pɛn. A mi ’mi baakuɔwɔ wáà yɛ: ‹Te gàa kire kpínʔini›, kire wi nɛ̂ kpíʔile.»
10Bà Zezi ’tire lúʔu dè, a nàguɔ wi kɛnmɛ pi ’wi dɛ́ni kpuʔɔ, a wi ’ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle bàli pe cé taʔa wi kúrugu bèle, nɛ́ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, mi sì fìɛ tɛ́ngɛlɛ náà ni felige nyaa siɛn mɛ́ Isirayɛli kùlo nī lèʔ. 11M’bé ki juu yeli mɛ́, siɛnnɛ bága kɔ́n nìʔɛbɛlɛ cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ nɛ́ cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́ gè, bè pa pínɛ bè tɛ́ni nɛ́ Birayima ní, wire nɛ́ Siaga nɛ́ Yakuba ní wè lìidiʔɛ nī gè Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè. 12Nɛ̀ sí ki yaʔa pe bága Kùlofɔligɔ pìile líɛ bèle bè pe wáa yebilige nī kpànʔanɛ, kire tiʔɛ kire nī kɔnwaara nɛ́ gànʔana cérigige bága puu wè.»
13A Zezi wi ’ki juu kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ: «Te waa, ki bé kpíʔile bè yɛli nɛ́ muɔ tɛ́ngɛlɛ ní lè.» A ki ’fali nɛ̀ kpíʔile a kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli baakuɔwɔ wi ’fali nɛ̀ puʔɔ ki lɛ̀nunɔ nī lè.
Zezi wi ’yaala feliye sáa puʔɔ
14Bà Zezi wi sɛ́nì jíin Piɛri saʔa nī gè, nɛ̀ Piɛri cuɔ yàa nyaa wè sínɛwɛ, céri ti yé fúugo wi nɛ̄. 15A Zezi wi ’wi cò kɔli nɛ̄ gè, a cefuuro ti ’láʔa wi nɛ̄, a wi ’fali nɛ̀ yɛ̀ nɛ yagbuɔrɔ kpínʔini wi mɛ́.
16Cɛnguʔɔ gè a pe ’pɛn nɛ́ gbòdolilofɔlilɔ ní wi kúrugu nìʔɛbɛlɛ; a wi ’gbòdolilo cìra bèle nɛ̀ yige nɛ́ wi nyasiɛnrɛ ní dè, nɛ̀ pínɛ a wi ’yaala pe mìɛni puʔɔ. 17A ki ’kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛEzayi wi cé juu gè, nɛ́ jo:
Weli kpɔlidiʔɛlɛ keli wi ’láʔa,
nɛ́ sí weli yaama suɔ bè nɛ̀ taa8.17 Eza 53.4 tire ti ’juu náʔa gè..
A siɛn nɛ ki caa bè taʔa Zezi nɛ̄ wè ki siɛnrɛ ti n’dɛ
18Bà Zezi kɛ́nì siɛnmɛ nyaa bè pi tíri wi nɛ̄ bè, a wi ’ki juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ pe- cáʔa jeli gè pe- kɛ́ kanyuɔ gíì mɛ́ gè. 19A Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nwɛ wáà ’sìʔɛrɛ nɛ̀ sɛ́nì kpɔni wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, a muɔ nɛ waa tiʔɛ ó tiʔɛ nī, m’bé taʔa muɔ nɛ̄.»
20A Zezi wi ’wi yɛ: «Nyàʔapɔnminɔ bèle kàwiiye yē pe mɛ́, sínjapigele míɛni gèle, ke lali nyìʔɛnɛ nī lè, sìɛrɛ yē ke mɛ́; Siɛn Pùɔ wire wè, tiʔɛ cɛ wè wi mɛ́ wi- nyùgo kpɔni gèʔ.»
21Wi pìtɛnmɛnɛ nī bèle, a wàa ní nɛ̀ wi yɛ: «Kàfɔli, -ki yaʔa mi- koli bè kɛ́ bè sa mi tuu tɔ́n wè gbínʔɛnɛ.»
22A Zezi wi sí wi yɛ: «Taʔa mi kúrugu, má kúbilo yaʔa bèle peri pìye tɔ́ngi8.22 Náʔa gè kúbilo peli ’nyaa siɛnnɛ bílì piyè Zezi kayerile lúʔu lèʔ..»
Zezi wi ’káfaligbuʔɔ yérige cáʔa nī
23A wi sɛ́nì jíin kɔ́ri nī gè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe ’jíin nɛ́ wi ní. 24A ki ’nyaa káfaligbuʔɔ káà sɛ́nì yɛ̀ pe kúrugu baa luʔɔ nī gè, lakuruyo yi yɛ̀gí, nɛ caa bè kɔ́ri tɔ́n gè; Zezi wire sí cé puu nɛ ŋɔ́ni. 25A pe sɛ́nì wi yɛ̀gɛ, nɛ́ wi yɛ: «Kàfɔli -weli suɔ ! Je we bé kùu wī !»
26A wi ’pe yɛ: «Gáa fíɛrɛ dī yeli nī mmɛ gè ? Yeli tɛ́ngɛlɛ ni ’cɛ́ri díɛ !» Nɛ́ fali nɛ̀ yɛ̀ sɛni, nɛ̀ jɛnmɛ káfaligɛ nɛ̄ gè nɛ́ luʔɔ ní gè bɛ̀ ki ’puu nɛ wáari nɛ yɛ̀gí gè. A tiʔɛ ki ’fali nɛ̀ nyígi yólilo sɛni.
27A siɛnnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ cúru, níɛ wáa: «Siɛn ŋíì felige wī nàguɔ ŋáà wè, á káfaligɛ nɛ́ cáʔa ní gè ti mìɛni nɛ lúru wi nɛ̄ wè ?»
Zezi wi ’gbòdolilo yige siɛnnɛ siin nī
28A pe ’luʔɔ jeli gè nɛ̀ sɛ́nì jíin Gadara tɛ́nimɛ8.28 Gadara tɛ́nimɛ bè, tálogo káà gī, Zuufulo tiʔɛ bɛ̀ʔ ki ’puuʔ. nī bè. A nàguɔlɔ pálì siin ’yiri baa kpɔ̀ngɔli nī wè nɛ wi kpàlí, gbòdolilo ’puu pe nī. Pe cé pii nɛ̀ tóri, siɛn sì puu nɛ sorigi nɛ ki koligo gáà líi gèʔ. 29A pe ’fali nɛ̀ pɛ́ni nyu nɛ kpɛ̀ní, nɛ́ jo: «Gáa gī muɔ nɛ́ weli sunʔɔmɔ ní bè, Kulocɛliɛ Jaa ? Lɛ̀lɛ niì fìɛ nɔ̀ʔ, á muɔ ’pɛn náʔa gè bè pa weli wuʔɔ lé ?»
30Ki sí nyaa tatogo káà ’puu baa pe táanni larigɛ nī, nɛ caa nɛ káa; tiɛliyɛ yi tɔ̀ni nɛ̀ puu nìʔɛyɛ8.30 Zuufulo pe ’puu nɛ tiɛligɛ tɔ́ri gè yajuunuʔɔgɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ pe kùlo kaliʔɛlɛ ní gèle. Kùlo láà wuulo bīɛlɛ pe ’puu tiɛliyɛ yi gbófɔlilɔ bèle, Zuufulo bɛ̀ʔ pe ’puuʔ.. 31A gbòdolilo pe ’tuu nɛ Zezi fiɛn wè, nɛ́ wi yɛ: «A muɔ ’weli cìra nɛ̀ yige náʔa gè, ma weli tórigo weli sa jíin tatogo gáà nī gè.»
32A wi ’pe yɛ: «Yeri waa !» A pe ’yiri nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì jíin tiɛliyɛ nī yè; a tiɛliyɛ tògo ki mìɛni ’fali nɛ̀ fɛ̀ nɛ̀ tìgi nyagurugo nɛ̄ gè, nɛ̀ sɛ́nì tuu cáʔa nī gè, nɛ̀ kùu luʔɔ nī gè. 33A yajuunaʔana pe ’fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ kàʔa mɛ́ gè, nɛ̀ sɛ́nì ti mìɛni tɔ́ri nɛ̀ tìɛ, nɛ́ siɛnnɛ bálì wori ní dè, bìli nī gbòdolilo pe ’puu bèle. 34A kàʔa wuulo pe mìɛni ’yiri nɛ̀ kɛ́ Zezi wi kpàlidiʔɛ nī gè; bà sí pe sɛ́nì wi nyaa wè, a pe ’yɛ̀ nɛ wi fiɛn wi- yiri peli tɛ́nimɛ nī bè.
9Zezi wi ’siɛnkpɔliwɔ puʔɔ
1A wi ’jíin kɔ́ri nī gè nɛ̀ cáʔa jeli gè nɛ̀ kɛ́ wi kàʔa9.1 nɛ̀ kɛ́ wi kàʔa mɛ́ gè: Kapɛrinawu kàʔa gī. mɛ́ gè. 2A ki ’nyaa pe ’siɛnmɔnigiwɔ wáà tugo nɛ̀ pɛ́nì yiri wi kúrugu wi ní sínɛwɛ wi yasinɛgɛ nɛ̄ gè. Bà Zezi ’siɛnnɛ bálì pe tɛ́ngɛlɛ nyaa lè mmɛ gè, a wi ’siɛnmɔnigiwɔ yɛ wè: «-Gbɛ̀nmɛ le mi pùɔ, muɔ kapiʔile ke ’láʔa muɔ nɛ̄.»
3A Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì ’ki sɔ̀ngi pe funyɔ nī yè nɛ̀ jo: «Je ŋàa wiī nɛ Kulocɛliɛ míʔɛ córi gè wī.»
4Bà Zezi wi ’pe sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè mmɛ gè, a wi ’pe yɛ: «Gáa nɛ̄ kire sɔ̀ngibiire dáà tiī yeli funyɔ nī yè ? 5Gíi ki ’kpíʔile madɛni, bè jo: ‹Muɔ kapiʔile ke ’láʔa›, á kire ’laa bè jo: ‹Yɛ̀ mari tári› wè ? 6Ye sí ki cɛ́n, ki fànʔa yē Siɛn Pùɔ mɛ́ wè náʔa duniya nī wè bè siɛnnɛ kapiʔile láʔala gèle.»
A wi ’fali nɛ̀ siɛnmɔnigiwɔ yɛ wè: «Yɛ̀, ma muɔ yasinɛgɛ líɛ gè mari waa kpáa mɛ́.»
7A nàguɔ wi ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ wi kpáa mɛ́ gè. 8Bà siɛnnɛ pe kire nyaa gè, a ki ’fíɛrɛ cò pe nɛ̄ kpuʔɔ, a pe yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè, bɛ̀ ki ’nyaa wi ’fànʔa gáà ki felige kɛn gè siɛnnɛ mɛ́ bèle.
Zezi wi ’Matiye yeri wi- taʔa wire nɛ̄
9Bà Zezi wi kɛ́ni tóri nɛ waa bè yiri kire tiʔɛ nī gè, a wi sɛ́nì nàguɔ wáà nyaa tɛ́niwɛ lanbo suɔdiʔɛ nī gè, pe ’puu nɛ wi ye Matiye. A Zezi wi ’wi yɛ: «Taʔa mi nɛ̄.»
A wi ’yɛ̀ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄. 10Kire kàduʔumɛ a Zezi wi ’kɛ́ Matiye kpáa mɛ́ a pe sɛ́nì tɛ́ni nɛ líi. Lanbosuɔlɔ ’puu baa nìʔɛnɛ nɛ̀ fàri siɛnpiile pálì nɛ̄; a peli pe mìɛni sɛ́nì pínɛ nɛ̀ tɛ́ni bè líi nɛ́ Zezi ní wè, nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle.
11Bà Fariziɛnnɛ pe ’kire nyaa gè, a pe ’Zezi wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Gáa nɛ̄ yeli tɛnmɛfɔli wi ’tɛ́ni nɛ líi nɛ́ lanbosuɔlɔ ní bèle, peli nɛ́ kapiigbiʔilile ní bèle ?»
12A Zezi wi ’ti lúʔu, a wi ’pe yɛ: «Siɛnwiile wè dùʔɔtɔriwɔ caaʔ; yaala pe sî nɛ wi caa. 13Ye- sa yúgo, ye tɛnmɛnɛ taa siɛnrɛ dáà nī dè. Kulocɛliɛ wi ’jo: Nyinimɛ mi nɛ caa, mi wè kakuɔrɔ caaʔ9.13 Oze 6.6 tire ti ’juu náʔa gè..
«Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnsinminɛ bɛ̀ʔ mi ’pɛn bè pa yériʔ, kapiigbiʔilile kɛnmɛ nɛ̄ mi ’pɛn.»
Gìi Zezi wi ’juu súnlere wori nɛ̄ dè
14Kire lɛ̀lɛ nī lè, a Zanpìtɛnmɛnɛ pɛ́nì yiri wi kúrugu, nɛ̀ wi yɛ: «Gáa nɛ̄ weli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle weli ’dàli nɛ sún nii wè, a muɔ pìtɛnmɛnɛ peli wè nii wèʔ ?»
15A Zezi wi ’pe yɛ: «Cefɔnwɔfɔli nàgorilo bé gbɛ̀ puu funbiɛnrɛ nɛ̄ lé, dí cefɔnwɔfɔli wi sí de tíin baa nɛ́ pe ní bèle ? Nɛ̀ sí ki yaʔa, lɛ̀lɛ láà nɛ báan, a pe kɛ́nì cefɔnwɔfɔli cò wè nɛ̀ yige pe sunʔɔmɔ nī bè, kire lɛ̀lɛ nī lè wi nàgorilo pe bé nɛ́ de sún nii wè.
16«Siɛn wè fɛ̀ni fɔnwɔ kúngo tíʔi nɛ fɛ̀ni liɛwɛ ciɛndiʔɛ jɔli nɛ tɔ́ngiʔ. A kire ’laa wè, fɛ̀ni fɔnwɔ wi bága fɛ̀ni liɛwɛ píle wè bè ciɛn; ciɛndiʔɛ ki bé sí nɛ́ kpúʔɔ bè tóri pélige nɛ̄ gè. 17Siɛn wè diviɛn fɔnwɔ nii wè foriliɛyɛ9.17 Zuufulo mɛ́ bèle pe ’puu nɛ pe sunmɔ nii bè sìnbaforiyo nī níɛ̀ pi tɛ́ngɛ. nī nɛ tɛ́ngiʔ, á kire ’laa foriyo yi bága foli bè jaa. Diviɛn wi bé wo, foriyo míɛni yi bé cúʔɔ. Kire nɛ̄ pe nɛ̂ diviɛn le wè forivɔngɔ nī. Ti siin ti nɛ̂ kò siɛn mɛ́ wè.»
Zezi wi ’yaama jáa bè nɛ̀ kùu jáa wè
18Bà wi ’tire nyu nɛ tíin mmɛ gè, a tɛnmɛzaʔa kàfɔli wáà pɛ́nì yiri, nɛ̀ pɛ́nì káguro wáa Zezi wi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ jo: «Mi póri wi n’ŋɛ wi ’péli nɛ̀ kùu, kire nɛ́ ki mìɛni pa muɔ kiyɛ taʔala yè wi nɛ̄; wi bé yɛ̀ bè puu sìi nɛ̄.»
19A Zezi wi ’yɛ̀ nɛ̀ pínɛ nɛ́ nàguɔ ní wè, a wi pìtɛnmɛnɛ míɛni pe ’kɛ́ nɛ́ wi ní.
20A ki ’nyaa cɛliwɛ wáà ’puu baa nɛ́ cɛlilɛ gbélige ní, ki ’wi fùrɔ nɛ̀ taa yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ siin. A cɛliwɛ ŋáà wi ’màʔa Zezi kàduʔu mɛ́ gè, nɛ̀ sɛ́nì wi cò nɛ̀ taa burugo nyuɔ nɛ̄ gè. 21Ki ’nyaa wi cé ki sɔ̀ngi nɛ̀ jo: «A mi cɛ́nì cò nɛ̀ taa wi burugo kire yákuɔ nɛ̄ gè, je m’bé puʔɔ.»
22Bà Zezi ’yiʔɛ nɛ̀ wéli wè, nɛ̀ wi nyaa; a wi ’wi yɛ: «Gbɛ̀nmɛ le, nɛ pori, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’muɔ puʔɔ !» Ki lɛ̀nunɔ nī lè a cɛliwɛ wi ’fali nɛ̀ puʔɔ sɛni.
23Bà Zezi wi sɛ́nì nɔ̀ tɛnmɛzaʔa kàfɔli wi kpáa nɛ̄ gè, nɛ̀ maʔana wíifɔlilɔ nyaa bèle baa, nɛ́ siɛnnɛ ní bèle pe cáaduu kɔnrɔ wáari dè. 24A wi ’jo: «Ye- tàligɛ wêli, pìcapile niì kùuʔ, niī nɛ ŋɔ́ni wī.» A pe ’yɛ̀ nɛ wi tíʔɛ.
25Bà pe kɛ́nì siɛnnɛ yige bèle, a Zezi wi ’jíin saʔa laamɛ nī bè, nɛ̀ pìcapile cò lè kɔli nɛ̄ gè, a ni ’yɛ̀ nɛ̀ tɛ́ni. 26A kaala náà ni wori ti ’yiri kùlo ni mìɛni nī lè.
Zezi wi ’fúɔnnɔ siin múgu
27Bà Zezi kɛ́nì yiri baa kire tiʔɛ nī gè nɛ waa wè, a fúɔnnɔ siin ’líɛ nɛ̀ taʔa wi kúrugu níɛ yékpuʔulo wáari nɛ́ jo: «-Nyinimɛ taa weli nɛ̄, Dawuda siimɛ tùlugo wuu !»
28Bà Zezi wi sɛ́nì jíin saʔa nī gè, a fúɔnnɔ pe ’kɛ́ baa wi kúrugu. A wi ’pe yúgo nɛ́ pe yɛ: «Yeli ’tɛ́ngɛ lé gàa yeli ’juu gè, m’bé gbɛ̀ ki kpíʔile lé ?»
A pe ’jo: «ʔaan, Kàfɔli.»
29A Zezi wi kɔli taʔa pe nyapigele nɛ̄ gèle nɛ́ jo: «Nɛ̀ yɛli nɛ́ yeli tɛ́ngɛlɛ ní lè, ki- kpíʔile.»
30A fúɔnnɔ pe nyapigele ke ’fali nɛ̀ múgolo pe nɛ̄ sɛni, pe nyaʔa. A Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Ye fǎga tí siɛn ti cɛ́nʔ.» 31Nɛ̀ sí ki taa bà pe yiri bèle, a pe ’fali nɛ̀ sɛ́ni ki jáari nɛ mári kùlo ni tiɛrɛ ti mìɛni nī.
Zezi wi ’gbòdolifɔli bobogo puʔɔ
32Pe kɛ́ni yigi bèle, nɛ̀ pe nyaa pe báan nɛ́ nàguɔ wáà ní, gbòdoli ’puu wi nī, wi ní fúɔn nɛ ní bobogo. 33A ki ’nyaa bà Zezi wi ’gbòdoli cìra wè nɛ̀ yige wi nī wè, a bobogo ki ’yɛ̀ nɛ nyu. A ki ’siɛnniʔɛmɛ pi fungo wúɔ, a pe ’jo: «Cí, gàa ki felige fìɛ kpíʔile nɛ̀ nyaa náʔa Isirayɛli kùlo nī lèʔ !»
34Fariziɛnnɛ peli bèle, a peli ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ́ jo dí gbòdolilo pe kàfɔli wire fànʔa nɛ̄ Zezi wiī nɛ gbòdolilo cìrá bèle.
Siɛnnɛ pe nyinimɛ ’jíin Zezi nī wè
35Zezi wi ’puu nɛ nyaari nɛ tòrí kàaya yi mìɛni nī, nɛ́ vòyo ní yè, nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle pe tɛnmɛzaaya nī yè, níɛ Kùlofɔligɔ ki Kataanna Siɛnrɛ jáari dè, nɛ́ sí nɛ yaama feliye yi mìɛni pori nɛ́ siɛnkpɔlilɔ pe mìɛni felile ní bèle. 36Bà wi ’siɛnnɛ nyaa bèle mmɛ gè, a pe nyinimɛ ’jíin wi nī kpuʔɔ; ki ’nyaa pe ’puu nɛ curugu nɛ mári bɛ̀ sìnbaara tíɛlɛ, nàʔavɔli fùn. 37A wi sí juu nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle nɛ́ pe yɛ: «Yafalidɛ dáà ti ’yɛli bè líɛ bè nyɔ́gɔ dè tiī nìʔɛrɛ, nɛ̀ sí ki taa baakuɔlɔ pe sí wè sáaʔ. 38Ye- sí de yafalidɛ ti kàfɔli náari wè, wi- baakuɔlɔ pálì tórigo wi yafalidɛ ti líɛdiʔɛ nī gè.»
10Zezi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin pe míɛyɛ yi n’yɛ
1A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin yeri bèle, nɛ̀ fànʔa kɛn gè pe mɛ́ pe gbɛ̀ri gbòdolilo cìrá bèle de láʔala siɛnnɛ nɛ̄ bèle, bé sí de yaama feliye yi mìɛni gbari yè, nɛ́ yaakpɔlilɔ feliye yi mìɛni ní yè. 2Wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin bílì wi cé nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n pe- puu wire tundunminɔ bèle, pe míɛyɛ yi n’yɛ: Péliwe wi míʔɛ gè, Siimɔ, pe ’puu nɛ wi ye nɛ pínɛ Piɛri, nɛ́ wi cɔni Andire; nɛ́ Zaki, Zebede jaa wè, nɛ́ wi siinyɛni Zan; 3nɛ́ Filipi; nɛ́ Batelemii; nɛ́ Toma; nɛ́ Matiye, lanbosuɔwɔ wè; nɛ́ Zaki Alife jaa wè; nɛ́ Tade; 4nɛ́ Siimɔ Zelɔti wè; nɛ́ Zudasi ŋáà pe ye Isikariyɔti wè; wire wi yé kɛ́nì Zezi le wè wi leguulo kiyɛ nī yè.
Zezi wi ’pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin tun
5Pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin bálì peli Zezi wi cé tun nɛ́ ti juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ: «Ye fǎga kɛ́ kùlogolo kálì siɛnnɛ kúruguʔ, nɛ̀ pínɛ ye fǎga jíin Samarii tɛ́nimɛ wuulo kàʔa káà fáala nīʔ. 6Yeri waa Isirayɛli kùlo sìnbaara tire kúrugu, dàa ti ’pùunni dè. 7A ye waa bèle, yeri ki jáari ye jo: ‹Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ pɛn náʔa we mɛ́.› 8Yaala bèle, yeri pe pori; kúbilo bèle, yeri pe yɛ̀gí; yaanyiɛmɛfɔlilɔ bèle, yeri pe pori; gbòdolifɔlilɔ bèle, yeri gbòdolilo cìrá bèle de yigi pe nī.
«Yeli ’taa waʔanɛ, yeri kanʔa waʔanɛ. 9Ye fǎga tiɛ líɛʔ, nɛ́ waliʔ, ye fǎga cɛ wali yìriwe líɛ bè le yìye kúruguʔ. 10Ye fǎga kpɔ̀bilɔ líɛʔ tánʔana wuuloʔ, nɛ́ burugo siinwuʔuʔ, nɛ́ tɔriyɔʔ, nɛ́ kàgbiʔileʔ. Nɛ́ ki cɛ́n baakuɔwɔ wi nyalii wi ’yɛli bèri kanʔa wi mɛ́.
11«A yeli sɛ́nì jíin kàʔa gíì nī, á kire ’laa vògo ó vògo nī gè, ye- caala kpíʔile, siɛn ŋíì wi bé gbɛ̀ yeli cò nabɔnrɔ nɛ̄ wè; ye- kò baa kire tiʔɛ nī gè yeli kári lɛ̀lɛ ni- pa nɔ̀. 12A yeli sɛ́nì tìrige saʔa gíì nī, ye- pe síɛri10.12 Zuufulo mɛ́ bèle a pe je siɛn síɛri wè, pe nɛ̂ jo: «Yanyige ki- puu ye nɛ̄.». 13A ki saʔa wuulo pe ’yeli tìrige bèle, yeli yanyige ki bé puu baa ki kpáa nī gè. A piyè sí yeli tìrige bèleʔ, yeli yanyige ki bé koli bɛn yeli mɛ́. 14A siɛn sì yeli cò nabɔnrɔ nɛ̄ʔ, nɛ̀ pínɛ a siɛn sì lúʔu yeli siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ, ye- yiri kire saʔa nī gè, á kire ’laa ki kàʔa nī gè, yé sí yeli yedaʔala cúbugo cúru gè ye wáa baa ki tiʔɛ nī gè10.14 Pe ’kire kpíʔile bè ki tìɛ peli yafiɛn ní wè tíin baa nɛ́ ki kàʔa ní gèʔ.. 15M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, kàyuʔujuujɛngɛ gè, Sodɔmi nɛ́ Gomɔri kàaya wuulo kàyuʔu ki bé ní cɛ màʔa bè puu yɔ́rigɔ bè tóri ki kàʔa gáà ki kàyuʔu nɛ̄ gè10.15 Ki kàaya nyáà yi siin siɛnnɛ pe kapiʔile ke yé kɛ́nì kpúʔɔ nɛ̀ tóri. A Kulocɛliɛ fungo ki sí yɛ̀ pe kúrugu kpuʔɔ, a wi ’kàsun tìrige nyìʔɛnɛ nī lè nɛ̀ kàaya nyáà yi siin sórigo yè nɛ́ yi siɛnnɛ ní bèle (wéli baa Sél 19)., baa piyè lúʔu yeli mɛ́ bèleʔ.»
Wuʔɔgɔ káà nɛ báan baa
16«Ki sí n’gɛ, mi ’yeli tun bɛ̀ sìnbaara tíɛlɛ kàdafiire sunʔɔmɔ nī. Kire kɛnmɛ nɛ̄ ye- yìye cò macɛ́n bɛ̀ wɔ̀burɔ tíɛlɛ, yé sí puu funyɔ ní yè fìiye bɛ̀ gòtogolo tíɛlɛ. 17Yeri yìye ciʔige siɛnnɛ nɛ̄ bèle, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pe bága de yeli cògí de kanʔa kàyuʔujuulo gbuʔulo10.17 Náʔa gè girɛki siɛnrɛ ti ’jo «sunɛdirɛn»; kire kɔri wi ’jo Zuufulo pe fànʔafɔlilɔ gbuʔulo gálì ke sî nɛ kùlo kele ke kàyuuyo nyu yè, nɛ́ Kulocɛliɛ caagoligo kele ní gèle. Ki fànʔafɔlilɔ gbuʔulo ke feliye ke ’puu nɛ̀ màʔa kàaya nī yè. nī gèle pe kàyuʔujuusaaya nī yè, peri yeli kpúɔn sápigele ní pe tɛnmɛzaaya nī yè. 18Nɛ̀ pínɛ pe béri yeli yeri kùlofɔlilɔ kpáaya mɛ́ nɛ́ fànʔafɔlilɔ tiɛyɛ nī, mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè. Kire bé kpíʔile kaala, yeli bé puu mi wori ti juufɔlilɔ pe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ kùlogolo kálì siɛnnɛ mɛ́ bèle. 19A pe sí kɛ́nì yeli cò nɛ̀ kɛn fànʔafɔlilɔ mɛ́ bèle, ye fǎga ki yaʔa sànviige de yeli wáariʔ kɛnmɛ bíì nɛ̄ yeli báa de nyu wèʔ, nɛ́ gìi yeli bé juu gèʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnrɛ díì yeli ’yɛli bè juu dè, Kulocɛliɛ bé ti kɛn yeli mɛ́ sɛni kire lɛ̀lɛ nī lè. 20Yeli bɛ̀ʔ ye béri nyu kire lɛ̀lɛ nī lèʔ; ki ’nyaa yeli Tuu wi Pìle lè lire ni béri nyu yeli nyuɔyɔ nī yè.
21«Siɛn bága wi laayirinyɛni kɛn kùu mɛ́, tuufɔlilɔ pálì bága cɛ de pe pìile kanʔa bèle peri pe kpúu. Nɛ̀ pínɛ pìile pálì bága leguuro le nɛ́ pe siivɔlilɔ ní bèle bè pe kɛn kùu mɛ́. 22Yeli kaala ni bága siɛnnɛ pe mìɛni biɛn mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄. A siɛn ŋíì sí tɔ̀ni nɛ̀ ki kpàri nɛ̀ cò nɛ̀ pɛ́nì paʔa wè, kire siɛn wire wi bága sa suɔ. 23A pe kɛ́ni yeli wuʔɔ kàʔa gáà nī gè, yeri fé yeri waa kàʔa káà kiiyɛ mɛ́; m’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, yeli sǐ ga Isirayɛli kàaya yi mìɛni nyaari bè paʔaʔ, dí Siɛn Pùɔ wi sí pɛn wè.
24«Pìtɛnmɛwɛ wiì kpúʔɔ nɛ̀ tóri wi tɛnmɛfɔli nɛ̄ wèʔ, nɛ̀ pínɛ baakuɔwɔ wiǐ gbɛ̀ kpúʔɔ wi kàfɔli nɛ̄ wèʔ. 25Gìi ki ’yɛli nɛ́ pìtɛnmɛwɛ ní wè, wi- taa buu bɛ̀ wi tɛnmɛfɔli tíɛlɛ wè, dí baakuɔwɔ wire sí puu bɛ̀ wi kàfɔli tíɛlɛ wè. A siɛnnɛ pe ’jáa nɛ̀ míʔɛ le saʔa kàfɔli nɛ̄ wè nɛ̀ jo Bɛlizebuli10.25 Bɛlizebuli wè: Setɛni míʔɛ káà gī. wè o, á bìli sí bīɛlɛ baa saʔa nī gè do, pe bága peli yeri gáa, peli wuʔu kiǐ ga wìɛ í ?»
Ye fǎri fìʔɛ́ʔ
26«Kire nɛ̄, ye fǎri pe fìʔɛ́ʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kaala láà fáala sì je ga kò fuudɔnnɔʔ, gá niì yiri kpànʔanɛʔ; kalarilɛ míɛni sì je ga kò gá siɛn sì ni cɛ́nʔ. 27Siɛnrɛ dáà mi nɛ nyu yeli mɛ́ yebilige nī gè, ye- sari ti nyu kpìɛnmɛ nɛ̄, nɛ̀ pínɛ dàa mi nɛ nyu yeli mɛ́ ngbúʔulo táanni gèle, ye- sari ti jáari binyɛ naamɛ.
28«Ye fǎri fìʔɛ́ʔ bìli nɛ̄ pe sî siɛn kpúu wè; piyè sí gbɛ̀ jáa bè siɛn pìle kpúu lèʔ. Ye- sí de fìʔɛ́ Kulocɛliɛ wire nɛ̄, wire ŋáà wi bé gbɛ̀ siɛn pìle pínɛ lè bè ni cúʔɔ nɛ́ siɛn cetinnɛ ní lè bànguɔ kàsun nī gè. 29Pe nɛ̌ dúʔu kàʔasiɛnrɛluʔulo siin pári tɛmɛ nigbe nɛ̄ ? Nɛ̀ sí ki taa làa nigbe wè tun dàala nɛ̄ yeli Tuu wi dìire nīʔ. 30Yeli bèle, yeli nzìire ti mìɛni nyuɔ kiī cɛ́ngɛ. 31Kire nɛ̄ ye fǎri fìʔɛ́ʔ, yeli ’pɔ́ri kàʔasiɛnrɛluʔulo nìʔɛgɛlɛ nɛ̄.»
Siɛn ’yɛli bèri Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi wuʔu nyu gè
32«Siɛn ó siɛn wi ’yéri ki nɛ̄ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ jo wire yē mi wuu wè, mi míɛni bága wi wuʔu juu gè bè yige mi Tuu wi yiʔɛ mɛ́ gè, mi Tuu ŋáà wī nyìʔɛnɛ nī lè, bé jo wiī mi wuu. 33Siɛn ŋíì sí wi ’jo wire sì mi cɛ́nʔ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè, mi míɛni bága jo mi sì wi cɛ́nʔ mi Tuu wi yiʔɛ mɛ́ gèʔ, mi Tuu ŋáà wī nyìʔɛnɛ nī lè.»
Siɛn ŋíì wi ’nyuɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ Zezi ní wè Zezi wi ’wi tìɛ
34«Ye fǎri ki sɔ̀ngí bè jo dùʔɔ yanyige mi ’pɛn bè pa nyɔ́gɔ dàala nī lèʔ; mi sì pɛn bè pa yanyige nyɔ́gɔ dàala nɛ̄ lè wīʔ. Ŋɔsii ní mi ’pɛn. 35Mi ’pɛn bè pa jaafɔli wàli wè bè láʔa wi tuu nɛ̄; bè pa pórifɔli wàli wè bè láʔa wi yàa nɛ̄; nɛ̀ pínɛ mi ’pɛn bè pa cɛliwɛ wàli wè bè láʔa wi pɔnuu nɛ̄. 36Siɛn wi saʔa wuulo peli pe bé puu siɛn wi leguulo bèle10.36 Koliyo 35-36 tiʔɛ nī gè, wéli baa Mis 7.6.. 37A siɛn ŋíì ’ki yaʔa a wi tuu woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́, á kire bɛ̀ʔ, a wi yàa woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́ nɛ̀ tóri mi nɛ̄ wè, ki siɛn wiì sín nɛ̀ yɛli nɛ́ mi níʔ. Nɛ̀ pínɛ a siɛn wi ’jaa woli yaʔa a ni ’wi dɛ́ni nɛ̀ tóri mi nɛ̄ wè, á kire ’laa nɛ̀ wi póri kaala yaʔa a ni ’wi dɛ́ni nɛ̀ tóri mi nɛ̄ wè, ki siɛn wiì sín nɛ̀ yɛli nɛ́ mi níʔ. 38Nɛ̀ pínɛ a siɛn ŋíì sì wi tiiparigɛ líɛ gè nɛ́ taʔa mi kúrugu wèʔ, ki siɛn wiì nyuɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ mi níʔ. 39A siɛn ó siɛn nɛ ki caa bè bè wi sìi suɔ wè, wi bága pùunni wi sìi nī wè. A ŋìi sí pùunni wi sìi nī wè mi kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi bága wi taa.
A siɛn ŋíì ’Kulocɛliɛ siɛnjuuwo cò cɛ̀ngɛ wè sàri yē baa
(Mar 9.41)
40«A siɛn ’yeli cò cɛ̀ngɛ wè, wi ’mi cò cɛ̀ngɛ; a ŋìi sí mi cò cɛ̀ngɛ wè, ŋàa wi ’mi tun wè, wire siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛ. 41A siɛn ’Kulocɛliɛ siɛnjuuwo cò cɛ̀ngɛ bɛ̀ wiī Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wè, siɛn wi bé Kulocɛliɛ siɛnjuuwo sàri taa. A siɛn ŋíì sí siɛnsinwɛ cò cɛ̀ngɛ bɛ̀ wiī sínwɛ wè, ki siɛn wi bé sínmɛ sàri taa. 42M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a siɛn ŋíì ’lanyige yakuunyɛni kɛn mi pìtɛnmɛwɛ wáà mɛ́ ŋàa wi ’cɛ́ri pe mìɛni nī bèle, bɛ̀ wiī mi pìtɛnmɛwɛ wè, siɛn wiǐ fɔ̀n wi tɔ̀ni nī wèʔ.»
11Zan Batiisi wi ’tunduro tórigo Zezi mɛ́ wè
1Bà Zezi wi ’kire siɛnrɛ dáà juu dè nɛ̀ gbɛ̀ngɛ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin mɛ́ bèle nɛ̀ kúɔ wè, a wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle níɛ Kataanna Siɛnrɛ jáari dè pe kàaya nī yè.
2Bà Zan sí cé Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ kakpiʔiligele wori lúʔu dè nɛ́ ní baa kasuu nī wè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ tun bèle baa wi mɛ́. 3A pe sɛ́nì wi yúgo: «Muɔ wī lé ŋàa wi cé yɛli bága pɛn wè, á kire ’laa weri wàa wiiyɛ siri de tíin lé11.3 Kire ’jo pe ’Zezi yúgo wè a ki yē wire wī Kulocɛliɛ siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ ŋáà pe ’puu nɛ siri wè, ŋàa wori Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe yé juu dè. ?»
4A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Yeri waa ye sa ki juu Zan mɛ́ wè gàa yeli nɛ lúru gè, nɛ́ gàa yeli nɛ nyaʔa gè. 5Fúɔnnɔ piyē nɛ nyaʔa, siɛnmɔnigilɔ piyē nɛ tári11.5 Wéli baa Eza 35.5-6; 42.18; 61.1., yaanyiɛmɛfɔlilɔ piyē nɛ pori nɛ cìilé, dùnɔnɔ piyē nɛ lúru, kúbilo piyē nɛ nyɛ́gi, nɛ̀ pínɛ Kataanna Siɛnrɛ tiī nɛ nyu fuunmɔfɔlilɔ mɛ́ bèle. 6A siɛn ŋíì sì kúrugo nɛ̀ tuu mi kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ, kire siɛn wi wuʔu kiī tànʔa.»
Zezi wi ’Zan Batiisi wori juu dè
7Bà pe kɛ́nì láʔa nɛ waa wè, a Zezi wi séli nɛ Zan wori nyu dè siɛnnɛ mɛ́ bèle, nɛ́ pe yɛ: «Gáa ye cé yiri bè sa wéli waama kùlo nī lè ? Nyàʔanivɛgɛ tìrige lé ye cé kɛ́ bè sa wéli, á káfaligɛ ní gè nɛ ki fíigi lé ? 8Gáayɛgɛ sí ye yé kɛ́ bàa wéli ? Burujɛ̀nrɛfɔli ye yé kɛ́ bàa wéli lé ? Ye- sí ki lúʔu, bìli pe nyɛ́ni burujɛ̀nrɛ nii dè, níɛ̀ nɛ kpolilo lìile líi lè, kùlofɔlilɔ kpáaya nī pe yē. 9Gáa ye cé kɛ́ bè sa wéli ? Kulocɛliɛ siɛnjuuwo lé ye cé kɛ́ bè sa wéli ? ʔaan, bɛ̀ sí ki yē, wi sí nyɛ́nì kpúʔɔ nɛ̀ tóri Kulocɛliɛ siɛnjuuwo nɛ̄. 10N’dɛ, dàa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu ki siɛn wi wori nɛ̄ dè:
Nyaa, mi wè, m’bé mi tundunwɔ tórigo wè muɔ yiʔɛ mɛ́,
wi sa muɔ koligo gbòbori gè muɔ mɛ́11.10 Wéli baa Mal 3.1..
11M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, siɛnnɛ bílì mìɛni cɛlilɛ ’sii bèle, wàa fìɛ kpúʔɔ pe nī nɛ̀ tóri Zan Batiisi nɛ̄ wèʔ. Nɛ̀ sí ki taa Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè, ŋìi wi ’cɛ́ri pe mìɛni nī bèle, wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri Zan nɛ̄ wè. 12Nɛ̀ sí ki taa, bà ki ’líɛ Zan Batiisi cɛnyɛ nī yè nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ gè, piyē nɛ̄ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ túngu gè, siɛngbɛninɛ sí pe nyɛ́ni ki cìrá bè ki taa wè. 13Ki ’nyaa Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe mìɛni bèle nɛ́ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, tiī nɛ Kulocɛliɛ kele nyu gèle fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ Zan lɛ̀lɛ nī lè. 14Zan wire sí wī Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wè Elii wè, ŋàa pe ’puu nɛ siri wè, a yeli ’yéri ki nɛ̄ wè. 15A ngbúʔulo yē ŋìi nɛ̄, wi- ti lúʔu.»
16A Zezi ń’nɛ̀ ki juu nɛ̀ jo: «Ŋáasiɛn ní m’bé yirile náà ni siɛnnɛ tɔ́nminɔ bèle ? Piyē bɛ̀ pìile tíɛlɛ tɛ́ninɛ dàliyɛ nɛ̄, níɛ pàli yeri, 17nɛ́ jo: ‹Weli ’maʔana wíi yeli mɛ́, yeli sì yúɔʔ; a weli ní nɛ̀ kùugo kayaʔa ŋúnugo ŋú yeli mɛ́, yeli sì ki yáaʔ.›
18«Zan wi ’pɛn, wiì puu nɛ suro líiʔ, wiì puu nɛ sunmɔ gbunʔ, a pe ’jo dí gbòdolilo bīɛlɛ wi kúrugu. 19Siɛn Pùɔ wi kɛ́nì pɛn, nɛ̀ pɛ́ni líi níɛ gbun, a siɛnnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ́ jo: ‹Yaliimɛ nɛ́ sungbuɔ nàguɔ wī; lanbosuɔlɔ peli bīɛlɛ wi nàgorilo bèle peli nɛ́ kapiigbiʔilile ní bèle.› Nɛ̀ sí ki taa sìnjilige gáà ki ’kɔ́n Kulocɛliɛ mɛ́ wè, kiī nɛ cɛ́ngi ki kakpiʔiligele nī gèle.»
Zezi wi ’jɛnmɛ kàaya yáà nɛ̄
20A Zezi wi ’fali nɛ̀ séli nɛ nyu kàaya yi siɛnnɛ nɛ̄ bèle, tiɛyɛ nyíì nī wi cé wi kakpoliyo yi sáa kpíʔile nɛ̀ tóri wè; ki ’nyaa ki kàaya siɛnnɛ piyè cé làa fɛ̀ni pe kakpiʔiligele nī gèleʔ.
21A wi ’jo: «Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, Korazɛn wuulo yeli bèle ! Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ Bɛtisayida wuulo yeli bèle ! Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kakpoliyo nyíì yi ’kpíʔile nɛ̀ tóri náʔa yeli tiʔɛ nī gè, a ki yē yi cé kpíʔile Tiiri nɛ́ Siidɔn kàaya nī yè11.21 Tiiri kàʔa nɛ́ Siidɔn kàʔa ní gè siɛnnɛ pe cé pe cɛ́n pe sìpiire wori nɛ̄ dè., bìinɛ pe cé gbànvaʔara líɛ nɛ̀ le pìye nɛ̄, nɛ́ cúnʔɔ tíʔɛ nɛ̀ pìye fílige bè ki tìɛ peli nyɛ́nì pe funyɔ yiʔɛ yè. 22Kire nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́, kàyuʔujuujɛngɛ gè, Tiiri nɛ́ Siidɔnyé kàyuʔu ki bága puu yɔ́rigɔ pe nɛ̄ bè tóri yeli nɛ̄.
23«A muɔ wè, Kapɛrinawu kàʔa muɔ wè, dùʔɔ muɔ je ga yɛ̀ nyìʔɛnɛ nī wī ? ʔéʔe díɛʔ, muɔ bága cɛ tìgi kusiʔi nī wī ! Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kakpoliyo nyíì yi ’kpíʔile nɛ̀ tóri bile yeli sunʔɔmɔ nī bè, a ki yē Sodɔmi kàʔa nī yi cé kpíʔile wè, ki kàʔa ki cî puu de tíin bile pàngɛ gè. 24Kire nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́, kàyuʔujuujɛngɛ gè, Sodɔmi kàʔa wuulo kàyuʔu ki bé ní cɛ màʔa bè puu yɔ́rigɔ bè tóri muɔ wuʔu nɛ̄ gè.»
25Kire tiʔɛ gáà nī gè a Zezi wi ’fali nɛ̀ náari nɛ́ ’jo: «Tuufɔli, muɔ wī nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala kàfɔli wè. Mi ’kpuʔɔrɔ taʔa muɔ nɛ̄, bɛ̀ muɔ ’kele gálì làrigɛ gèle kacɛ́nminɛ nɛ̄ bèle nɛ́ siɛnsicilile ní bèle, nɛ́ sí ke tìɛ pìile nɛ̄ bèle. 26ʔaan, Tuufɔli, kire muɔ ’nyaa ki ’muɔ dɛ́ni gè !»
27A wi ’ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo: «Mi Tuu wi nyɛ́nì kele ke mìɛni le mi kiyɛ nī. Kire nɛ̄ siɛn sì Jaafɔli cɛ́n wèʔ, nɛ̀ yiri Tuufɔli wire nīʔ; nɛ̀ pínɛ siɛn sì Tuufɔli cɛ́n wèʔ, nɛ̀ yiri Jaafɔli wire nīʔ, nɛ́ siɛn ŋáà ní Jaafɔli wi ’yéri ki nɛ̄ bè wi tìɛ wi nɛ̄ wè.
28«Yeri báan mi kúrugu, yeli bálì mìɛni ye ’tugoro tugo nɛ́ ní fùrɔlɔ bèle, m’bé pa yeli kɛn nɛ́ ŋɔ́daala ní. 29Ye- mi zuu11.29 zuu: Tiige gíì pe sî taʔa nɛ̀faliyɛ nɛ̄ yè yétiige nī gè níɛ̀ nìɛyɛ tìɛ puɔ gè, wire wī zuu wè. Gìi sí Zezi wi ’juu náʔa gè, wuʔɔgɔ nɛ́ parigɛ gáà tɛ́ngɛfɔli bé gbɛ̀ taa tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ tɛ́ngɛlɛ tánʔana ní lè, tire wi pun. wire líɛ ye tugo, yéri mi tɛnmɛnɛ lúru lè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mi fungo kiī fáala, nɛ̀ pínɛ mi fungo kiī nyíge. Bà yeli bé ŋɔ́diʔɛ taa. 30Ki ’nyaa mi zuu wiī tugodaanwa, mi tugoro ní dè sífaʔara.»
12Zezi wiī cɛndɛnigɛ ki kàfɔli
1Lɛ̀lɛ láà kɛ́nì kúɔ wè, a Zezi wi ’yiri nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle cɛndɛnigɛ cɛngɛ káà, nɛ̀ ’kɛ́, a pe sɛ́ni tòrí bile12.1 Bile wiī bɛ̀ kasuu tíɛlɛ. siiye yáà nī. Wi pìtɛnmɛnɛ bèle fungo cé pe taa, a pe ’yɛ̀ nɛ bíle pìige mùnú gè nɛ káa12.1 Wéli baa Fàn 23.26.. 2Bà Fariziɛnnɛ pe kire nyaa gè, a pe ’fali nɛ̀ Zezi yɛ wè: «Nyaa, gàa muɔ pìtɛnmɛnɛ pe kpínʔini bèle, gàa kiì yɛli bè kpíʔile cɛndɛnigɛ nī gèʔ.» 3A wi ’pe yɛ: «Yeli sì ki wéli baa lé Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, bɛ̀ fungo cé Dawuda taa wè wire nɛ́ wi kobinɛnyɛninɛ ní bèle? 4A pe sɛ́nì jíin Kulocɛliɛ Kòridiʔɛ nī gè, nɛ̀ búru líɛ wè, ŋàa wi ’puu wàlidɛngɛwɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, nɛ̀ wi káa, wire nɛ́ wi pínɛnyɛninɛ ní bèle. Nɛ̀ sí ki taa wiì cé yɛli bè wi káaʔ, nɛ̀ yiri kacuɔnrilɔ peli yákuɔ nī bèleʔ. 5A kire ’laa, dùʔɔ yeli sì sí ki wéli baa Misa Fànʔa Siɛnrɛ nī dèʔ, mɛni cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè, kacuɔnrilɔ bèle baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, pe nìɛ cɛndɛnigɛ córi gè12.5 Kulocɛliɛ siɛnrɛ nī dè, ki ’juu nɛ́ jo faʔa faʔa gè, bà Kulocɛliɛ wi cé duniya faan wè nɛ̀ kúɔ nɛ́ wi laamɛ yɛrɛ ti mìɛni ní dè, a wi ’cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu yaʔa gè nɛ̀ ŋɔ́ nɛ̀ taa. Fànʔa Siɛnrɛ tiʔɛ nī gè, Misa cé ki juu nɛ́ jo Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni pe ’yɛli bèri cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu tɛ̀ní gè de pínɛ.. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wi nɛ̌ ki tɔ́ri pe kúruguʔ. 6M’bé sí ki juu yeli mɛ́, yakaa yē bile náʔa gè, ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nɛ̄ gè. 7A yeli cé siɛnrɛ dáà ti kɔri cɛ́n wè, dàa dè: Nyinimɛ mi nɛ caa, mi wè kakuɔrɔ caaʔ12.7 Oze 6.6 tire ti ’juu náʔa gè., yeli sǐ cî de kàyuʔu nyu de cáanri siɛnnɛ bálì nɛ̄ bèleʔ, bàli piyè kaala kpíʔile wèʔ. 8Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Siɛn Pùɔ wiī cɛndɛnigɛ ki Kàfɔli.»
Zezi wi ’kavɛnigɛ nàguɔ puʔɔ cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè
9A Zezi wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè, nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì jíin pe tɛnmɛzaʔa nī gè. 10A ki ’nyaa nàguɔ wáà ’puu baa kɔli káà ’puu wi nɛ̄ mɔ̀nigɔ. A pe ’Zezi yúgo wè nɛ́ jo: «Ki ’yɛli lé cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè, pe siɛn puʔɔ ?» Ki ’nyaa pe ’puu nɛ caa bè wi cò siɛnrɛ nī dè wī.
11A wi sí pe yɛ: «Ŋáasiɛn wī bile yeli nī, a sìnbuɔ nigbe yē siɛn mɛ́ wè, á wi sɛ́nì tuu kàtiʔɛ nī wè, ki ní cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī wè, siɛn wiǐ sa wi còʔ bè yige lé ? 12Ye- sí ki wéli, siɛn wiì pɔ́riʔ nɛ̀ fáala lé sìnbuɔ nɛ̄ ? Kire kɛnmɛ nɛ̄, ki ’yɛli muɔ siɛn wè ma kacɛ̀ngɛ kpíʔile cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè.»
13A wi ’fali nɛ̀ kavɛnigɛ nàguɔ yɛ wè o: «-Kɔli sáʔa gè.» A wi ’ki sáʔa, a ki ’fali nɛ̀ yiʔɛ nɛ̀ wíʔi nɛ̀ kò bɛ̀ gìi tíɛlɛ gè.
14A Fariziɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ yiri nɛ̀ sɛ́nì pìye nyaa nɛ̀ juu nɛ̀ bìɛ bè Zezi cúʔɔ wè bè yige baa.
Kulocɛliɛ wi ’Zezi líɛ wè wi baakuɔwɔ
15A Zezi wi sí ki cɛ́n gàa pe sɔ̀ngí nɛ́ wire ní wè, a wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè, a siɛnnɛ ’taʔa wi kúrugu nìʔɛbɛlɛ, a wi ’pe mìɛni puʔɔ, 16nɛ́ sí ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ pe fǎga wire kɛnmɛ tìɛ bèʔ. 17A kire ’ki kɛn siɛnrɛ díì Kulocɛliɛ siɛnjuuwoEzayi wi ’juu dè, a ti ’fori. Wi cé jo:
18Mi baakuɔwɔ wi n’ŋɛ,
ŋàa mi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè,
wire wi ’mi dɛ́ni wè, mi Pìle niī nɛ
fundaanra kpínʔini kpuʔɔ
wi kɛnmɛ nɛ̄ bè.
M’bé mi Pìle le lè wi nī
wi de sínmɛ koligo wori nyu dè
kùlogolo kálì siɛnnɛ
mɛ́ bèle.
19Wiǐ je ga tún nɛ́ siɛn níʔ,
wi míɛni sì je ga de
yékpoli wáariʔ,
siɛn mìɛni sì je ga
wi yékpoli lúʔu koliyo nīʔ.
20Nyàʔanivɛgɛ tìrige gíì gī kùruguʔɔ gè
wiǐ ki kaaʔ;
nɛ̀ pínɛ fètinnɛ náà ni wírigi nɛ tíin lè, wiǐ ni fígiʔ;
fúɔ bè taa wi pa sínmɛ koligo kɛn gè ki- fànʔa taa.
21Dí kùlogolo kálì siɛnnɛ
pe sí sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ taa wire míʔɛ nī gè12.21 Koliyo 18-21 tiʔɛ nī gè, Eza 42.1-4 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
Zezi nɛ́ Setɛni ní wè piyè wúɔʔ
22A pe pɛ́nì yiri nɛ́ siɛn wáà ní wi kúrugu, gbòdoli ’puu wi nī, wi ní fúɔn nɛ ní bobogo. A Zezi wi ’wi puʔɔ a wi ’pɔ́ri nɛ nyaʔa, nɛ nyu nɛ pínɛ. 23A ki ’siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni fungo wúɔ, a pe ’jo: «Dawuda Jaa wire túʔu bɛ̀ʔ ŋàa wè ?»
24Bà Fariziɛnnɛ pe ’tire lúʔu dè, a pe ’jo: «Nàguɔ ŋáà wi wè gbòdolilo cìrá bèle yafiɛn fànʔa nɛ̄ʔ, ga laa gbòdolilo kàfɔli wire fànʔa nɛ̄, Bɛlizebuli wèʔ.»
25Bà Zezi wi ’pe sɔ̀ngirɔ nyaa dè mmɛ gè a wi ’pe yɛ: «A kùlofɔligɔ gíì siɛnnɛ nɛ túngu piyè bìɛ bèleʔ, ki bé cúʔɔ wī. Nɛ̀ pínɛ a kàʔa ó kàʔa nɛ túngu kiì bìɛʔ gè, á kire ’laa a narigɛ ó narigɛ nɛ túngu gè, kiǐ kò baa bè mɔgɔʔ. 26A Setɛni sí nɛ Setɛni cìrá wè, wi gboli niì sí tíla wīʔ lé ? Mɛni sí wi kùlofɔligɔ ki bé ní gbɛ̀ kìi taa ? 27A ki yē Bɛlizebuli fànʔa nɛ̄ mi nɛ gbòdolilo cìrá bèle, á yeli siɛnnɛ bèle, ŋáa míʔɛ nɛ̄ pe pe cìrá ? Ye- sí pìiri yéri ki wéli, peli tíimɛ pe bága kàyuʔu juu gè yeli nɛ̄ bèle. 28A ki sí yē Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ mi nɛ gbòdolilo cìrá bèle mi wè, kire sí nyɛ́nì ki tìɛ dí Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ’pɛn yeli mɛ́.
29«Cígini, ye- ki wéli, mɛni siɛn bé gbɛ̀ sa jíin nàgalirige saʔa nī bè ki yɛrɛ líɛ dè bè yiriʔ, ka laa wiì kíni nɛ̀ nàgalirige puɔ gè nɛ̀ cáanʔ gbínʔɛnɛ wè ? Píra ŋáà nī wè wi bé nɛ́ gbɛ̀ ki saʔa fùʔuro gè.
30«A siɛn ŋíì wè nɛ́ mi ní wèʔ, siɛn wiī nɛ mi túngu wī; a siɛn ŋíì míɛni wè nɛ siɛnnɛ pínɛ bèle nɛ́ mi ní wè, kire siɛn wire yē nɛ pe cɛrigi wī.
31«Kire nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́, kapiʔile feliye yi mìɛni yè, nɛ́ siɛncuʔɔrɔ ní dè, Kulocɛliɛ bága ki yaʔa siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Gìi sí ki ’siɛncuʔɔrɔ kúɔ dè, bè ti juu wáa Kulocɛliɛ Pìle mɛ́ lè, tire wuʔu kiì je ga kúɔ bága nyaaʔ. 32Nɛ̀ pínɛ a siɛn ’siɛnrɛ juu nɛ̀ wáa Siɛn Pùɔ kɔli mɛ́ gè, kire ki mìɛni bága yaʔa siɛn nɛ̄ wè. A siɛn ŋíì sí siɛnrɛ juu nɛ̀ wáa Kulocɛliɛ Pìle kɔli mɛ́ gè, kire sì je yaʔa siɛn nɛ̄ wè yirile náà nī lèʔ, ki míɛni sì je ga yaʔa wi nɛ̄ yirile láà fáala nīʔ.»
A muɔ yē felige gíì kire yasɛnrɛ tire muɔ nàa sɛngi
33«A ye ’jo tiige kiī cɛ̀ngɛ, ye- jo ki yasɛnrɛ tiī cɛ̀nrɛ nɛ̀ pínɛ; a ye- sí jo tiige ki wè cɛ̀ngɛʔ, ye jo ki yasɛnrɛ ti wè cɛ̀nrɛʔ nɛ̀ pínɛ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, tiige kiī nɛ cɛ́ngi ki yasɛnrɛ mɛ́ wī. 34Yeli bèle wɔ̀mɔrilɔ tɔ̀ni bīɛlɛ yeli bèle ! Mɛni yeli bé gbɛ̀ siɛncɛ̀nrɛ juu yeli nyuɔyɔ nī yè, nɛ̀ sí ki taa yeli funyɔ yi ’pii. Ki ’nyaa a kaala níì gbɛ́nɛ̀ siɛn fungo nyì gè, lire nyuɔ ki nàa nyu fáala. 35Funjɛ̀ngɛfɔli wè, wi nàa yacɛ̀nrɛ tari wi lɔri cɛ̀nrɛ nī dè; siɛnpiiwe wè, wire nàa yacuʔɔrɔ yigi wi lɔribiire nī dè. 36M’bé sí ki juu yeli mɛ́, siɛncuʔɔrɔ díì ti mìɛni siɛnnɛ pe nyu dè, Kulocɛliɛ bága pe yúgo nɛ́ ti kɔri ní wè kàyuʔujuujɛngɛ gè. 37Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, muɔ siɛnjuuro tire ti bé muɔ yige, nɛ̀ pínɛ muɔ siɛnjuuro tire ti bé ki yaʔa siɛnrɛ ti- tuu muɔ nɛ̄.»
Yiɛgininɛ pe ’jo Zezi wi- kakpuʔɔ káà kpíʔile peli nyaa
38A Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì, peli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle a pe ’siɛnrɛ líɛ dè nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, weli nɛ ki caa ma kakpuʔɔ káà kpíʔile weli nyaa.»
39A Zezi wi sí pe yɛ: «Kɛ̀nnɛ náà wuulo pe ’pii, nɛ̀ pínɛ pe wè síngi Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ, nɛ́ sí jo macɛn peli nɛ caa bè kakpuʔɔ káà nyaa.
«Kakpuʔɔ yafiɛn sì je kpíʔile bè tìɛ yeli nɛ̄ʔ, ga laa Zonasi wori tire bɛ̀ʔ, Zonasi wè Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wè. 40Ki ’nyaa bɛ̀ Zonasi wi yé cɛnyɛ taanri nɛ́ pìliye taanri kúɔ yè fúɔkpuʔɔ liyɛ nī yè12.40 Wéli baa Zona 2.1., kire felige ki bé Siɛn Pùɔ taa wè; wi bága cɛnyɛ taanri nɛ́ pìliye taanri kúɔ dàala laamɛ nī bè.
41«Kàyuʔujuujɛngɛ gè, Niniivi kàʔa nàguɔlɔ pálì bága yɛ̀ bè yéri bè siɛnrɛ cáan dè yirile náà wuulo nɛ̄ bèle; ki ’nyaa peli cé pe tánʔagɛnmɛ yiʔɛ bè bà pe cé Zonasi siɛnrɛ lúʔu dè12.41 Wéli baa Zona 1-4. Niniivi kàʔaAsiri kàkpuʔɔ liʔɛ kire ki ’puu, ki siɛnnɛ pe yé pe funyɔ yiʔɛ yè nɛ̀ pìye taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄, bà Zonasi wi yé kɛ́nì Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè á pe ’ti lúʔu dè.. Ye- sí ki wéli, siɛn yē bile náʔa gè nɛ̀ tóri Zonasi nɛ̄ wè12.41 Náʔa gè Zezi wi kàyuʔu juu siɛnnɛ nɛ̄ bèle bɛ̀ piyè pe tánʔagɛnmɛ yiʔɛ bè bɛ̀ Niniivi kàʔa wuulo tíɛlɛ bèleʔ..
42«Kàyuʔujuujɛngɛ gè, cɛliwɛ ŋáà wī kùlofɔli wè cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige mɛ́ gè, wi bága yɛ̀ bè pa siɛnrɛ cáan dè yirile náà ni siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Ki ’nyaa wi ’kɔ́n dàala láʔala mɛ́ lè nɛ̀ pɛn bè pa Sulomani sìnjilige wori lúʔu dè wī12.42 Wéli baa Kùlo1 10.1-10; Kaj2 9.1-12. Ye- sí nyaa, siɛn yē bile náʔa gè nɛ̀ tóri Sulomani nɛ̄ wè12.42 Wéli baa koliyo 6. Náʔa gè Zezi wi ’kàyuʔu juu siɛnnɛ nɛ̄ bèle bɛ̀ piyè wire siɛnrɛ lúʔu dèʔ bɛ̀ cɛliwɛ ŋáà tíɛlɛ wè wi ’ti lúʔu wèʔ..»
Gbòdolilo pe nɛ̂ kɛ́nì koli nɛ̀ pɛn
43«A gbòdoli wi gbɛ́nɛ̀ yiri siɛn nī, wi nɛ̂ sɛ́ni nyaari nɛ mári waama tiɛyɛ nī, nɛ ŋɔ́diɛlɛ caa. Wi nɛ̌ tiʔɛ taaʔ. 44Wi nɛ̂ sí jo: ‹M’bé koli bè kɛ́ mi saʔa mɛ́ gè, gàa nī mi ’yiri gè.› A wi ’koli nɛ̀ pɛn wè, wi nɛ̂ pɛ́nì tiʔɛ nyaa gè waʔa, píʔɛ a pe ’ki kólilo. 45Wi nɛ̂ sí koli nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì gbòdolilo pálì caa nɛ̀ fàri wìi nɛ̄, gbòdolilo kɔlisiin, bìli pe ’pii péliwe nɛ̄ wè. Pe nɛ̂ pɛ́nì pínɛ nɛ̀ jíin baa tiɛliʔɛ nī gè. Siɛn wi cefuuro ti nɛ̂ serige pélige nɛ̄ gè. Bɛ̀ sí ki bága puu nɛ́ siɛnpiile kɛ̀nnɛ náà wuulo ní bèle.»
Bìli bīɛlɛ Zezi wi saʔa wuulo bèle kányiʔɛ wuulo bèle
46Bà Zezi wi ’puu nɛ nyu nɛ tíin nɛ́ siɛnnɛ ní bèle, a wi yàa nɛ́ wi cɔninɔ pe pɛ́nì yiri, a pe ’yéri baa kpànʔanɛ nɛ́ jo peli nɛ caa bè Zezi nyaa wè. 47[A wàa ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì ti juu wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Muɔ yàa nɛ́ muɔ cɔninɔ ní bèle, piyē baa yérile kpànʔanɛ, piyē nɛ caa bè muɔ nyaa.»]
48Ŋàa wi cé pɛ́nì tunduro juu dè, a Zezi wi ’wi yɛ: «Ŋáa wī mi yàa wè, á bíli ní mi siinyɛninɛ bèle ?» 49Á wi ’fali nɛ̀ kabiɛlɛ sìɛn lè12.49 Girɛki siɛnrɛ nī dè ki ’jo: «wi ’kɔli sáʔa gè». wi pìtɛnmɛnɛ nɛ̄ bèle, nɛ́ jo: «Mi yàa wi n’ŋɛ, nɛ́ mi siinyɛninɛ ní bèle ! 50Ki ’nyaa siɛn ŋíì wi nyɛ́ni mi Tuu wi nyɛ́ni kele kúu gèle, mi Tuu ŋáà wi baa nyìʔɛnɛ nī lè, kire siɛn wire wī mi yàa wè, nɛ ní mi siinyɛni wè12.50 Girɛki sɛbɛrɛ nī dè ti ’jo: «siinyɛni nàguɔ nɛ́ cɛliwɛ»..»
13Yatanʔarafɔli kàsiile lè
1Ki cɛngɛ gáà gè, a Zezi wi ’yiri saʔa nī gè nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni kuʔɔjii nyuɔ nɛ̄ gè. 2A siɛnnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì gbuʔulo wi táanni nìʔɛbɛlɛ. A ki ’nyaa fúɔ a wi ’jíin nɛ̀ tɛ́ni kɔ́ri káà nī luʔɔ nī gè, á siɛnnɛ pe ’yéri baa luʔɔ nyuɔ nɛ̄ gè. 3A wi ’kele sáa juu pe mɛ́ kàsiʔile nī, nɛ́ pe yɛ: «Ye- nyaa, tàfaliwɛ wáà yé yiri nɛ̀ sɛ́ni yatanʔara wáari. 4Bà sí wi ti wáari nɛ waa wè, a tàa sɛ́nì tuu koligo táanni gè, a sínjari ’yiri nɛ̀ ti júɔ. 5A tàa sɛ́nì tuu sìndari tiʔɛ nī, a tire ’fali nɛ̀ caanri nɛ̀ fìin, bɛ̀ tári sì ’puu baa sáa ki tiʔɛ nī gèʔ. 6Bà cɛngɛ kɛ́nì yiri nɛ wáari níɛ sórigi gè, a ti ’fali nɛ̀ waʔa, bɛ̀ nìre tiì cé jíin nɛ̀ kɛ́ dàala laamɛ nī bèʔ. 7A tàa sɛ́nì tuu wíire sunʔɔmɔ nī, a wíire ti ’yɛ̀ nɛ̀ ti cò. 8A tàa sɛ́nì tuu dàacɛnnɛ tiʔɛ nī, a tire ’sɛn: tìrige káà, yasɛnrɛ dabataan; kàa, yasɛnrɛ togotaanri; kàa, yasɛnrɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ. 9A ngbúʔulo yē ŋìi nɛ̄, wi- ti lúʔu.»
Kɔri ŋìi ní Zezi wiī nɛ nyu kàsiʔile nī gèle
(Mar 4.10-12; Luk 8.9,10)
10A pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì Zezi yɛ wè: «Gáa nɛ̄ muɔ nɛ nyu nɛ́ pe ní kàsiʔile nī ?»
11A wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Yeli bèle, Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki kalarigɛlɛ ke cɛ́nmɛ kɛn bè yeli mɛ́, wiì sí ki kɛn bàli mɛ́ bèleʔ. 12Nɛ́ ki cɛ́n, a yakaa yē siɛn ŋíì mɛ́, pe bé ní wi kɛn, wi bé taa nìʔɛgɛ. Ŋìi sí wī yakaa fùn wè, cɛ̀ri ŋáà tíimɛ wī siɛn mɛ́ wè, pe bé wi suɔ wi mɛ́. 13Kire nɛ̄ mi nɛ nyu nɛ́ pe ní kàsiʔile nī, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, piyē nɛ wéli, pe sí wè nyaʔaʔ; ngbúʔulo kiyē pe nɛ̄ pe lúru pe sí wè ti kɔri cɛ́ngi wèʔ. 14Gìi Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛEzayi wi cé juu nɛ̀ yaʔa gè, ki siɛnrɛ tire ti nyɛ́ni forigi ti nyɔgɔlɔ nī gèle siɛnnɛ bálì nɛ̄ bèle. Ki siɛnrɛ ti n’dɛ:
Yeli béri lúru,
yeli sǐ sí de ti kɔri cɛ́ngi wèʔ;
yeli béri wéli,
yeli sǐ sí de nyaʔaʔ.
15Kùlo náà siɛnnɛ
pe funyɔ yi ’gbɛ̀n,
a pe ngbúʔulo ke ’lúʔu mabiɛn;
nɛ̀ pínɛ pe ’pe nyapigele tɔ́n gèle,
peli fǎri nyaʔa ke nīʔ;
peli ngbúʔulo ke fǎri lúruʔ;
peli funyɔ yi fǎri
siɛnrɛ ti kɔri cɛ́ngi wèʔ;
peli fǎga peli funyɔ yiʔɛ yèʔ, dí mi sí pe puʔɔʔ13.15 Koliyo 14-15 tiʔɛ nī gè, Eza 6.9-10 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
16«Nɛ̀ sí ki taa yeli bèle, yeli wuʔu kiī tànʔa, bɛ̀ yeli nyapigele kiyē nɛ nyaʔa gèle, nɛ̀ pínɛ yeli ngbúʔulo kiyē nɛ lúru. 17Kányiʔɛ nɛ̄, m’bé ki juu yeli mɛ́, ki láa ’puu Kulocɛliɛ siɛnjuulo nɛ́ siɛnsinminɛ nìʔɛnɛ nɛ̄, bè gàa nyaa gè, gàa yeli nɛ nyaʔa gè; nɛ̀ sí ki taa piyè gbɛ̀nɛ ki ’nyaaʔ. Nɛ̀ pínɛ pe ’puu nɛ caa bè gàa lúʔu gè, gàa yeli nɛ lúru gè; piyè sí ki taa nɛ̀ lúʔuʔ.»
Zezi wi ’yatanʔarafɔli kàsiile kɔ̀n lè
18«Yeli bèle, ye- sí yatanʔarafɔli kàsiile lúʔu lè ye ni kɔri cɛ́n wè. 19Siɛn ó siɛn wi ’Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ siɛnrɛ lúʔu dè nɛ́ kò wiì ti kɔri cɛ́n wèʔ, Sìpiiwe wi nɛ̂ pɛn nɛ̀ pɛ́nì yatanʔara kɔ̀n dè siɛn wi fungo nī gè; bɛ̀ ki yē majo yatanʔara dáà pe ’tánʔa koligo táanni gè. 20Yatanʔara díì pe ’tánʔa sìndɛnigɛ nɛ̄ gè, tire ’nyaa siɛn ŋíì wi sî siɛnrɛ lúʔu dè níɛ fali nɛ̀ ti líɛ nɛ́ fundaanra ní wè, 21nɛ̀ sí ki taa ti nɛ̌ nìre wáa wi nīʔ, lɛ̀lɛ láà cɛ̀ri wuu wi sî puu ki siɛn wè. A wuʔɔgɔ sí kɛ́nì nɔ̀ wi nɛ̄ wè, nɛ́ parigɛ ní gè Kataanna Siɛnrɛ tire kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi nɛ̂ fali nɛ̀ yiri tɛ́ngɛlɛ nī lè. 22Dìi ti ’tuu wíire nī dè, tire ’nyaa siɛn ŋíì wi sî siɛnrɛ lúʔu dè, á ki nɛ̂ nyaa duniya kasɔngilɔ nɛ́ lɔri tàanma ní bè, ti nɛ̂ wi cɔ̀ri; ti nɛ̌ sɛnʔ. 23Yatanʔara díì sí pe ’tánʔa dàacɛnnɛ nī lè, kire ’nyaa siɛn ŋíì wi ’siɛnrɛ lúʔu dè nɛ́ ti kɔri cɛ́n wè; wire nɛ̂ sí díɛ sɛn: tìrige káà, yasɛnrɛ dabataan; kàa, yasɛnrɛ togotaanri; kàa, yasɛnrɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ.»
Sùɔrigɔ kàsiile lè
24A wi ní nɛ̀ kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ nàguɔ wáà tíɛlɛ wi ní nɛ yatanʔajɛ̀nrɛ tári wi siʔi nī gè. 25Nɛ̀ ki yaʔa lɛ̀lɛ níì nī siɛnnɛ pe kɛ́nì sínɛ bèle, a nàguɔ wi leguu wi ’yiri nɛ̀ sɛ́nì sùɔrigɔ tánʔa baa yatanʔara nī dè, nɛ́ láʔa nɛ̀ kɛ́. 26Bà yatanʔara ti kɛ́nì yɛ̀ dè nɛ́ sɛn dè, a sùɔrigɔ míɛni ki ’yɛ̀. 27Bà tiʔɛfɔli wi baakuɔlɔ pe ’kɛ́ nɛ́ sɛ́nì ki ’nyaa mmɛ gè a pe koli nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: ‹Kàfɔli, yatanʔajɛ̀nrɛ túʔu bɛ̀ʔ muɔ cé tánʔa baa muɔ siʔi nī gè ? Sùɔrigɔ kire sí kɛ́nì kɔ́n sé ?› 28A wi ’pe yɛ: ‹Leguuwo wire wi sɛ́nì kire kpíʔile.› A baakuɔlɔ pe sí jo: ‹Muɔ nɛ caa lé we sa ki kɔ́ligi ?›
29«A wi ’jo: ‹ʔéʔe, á kire laa a yeli sɛ́nì je sùɔrigɔ kɔ́ligi gè, yeli bága yafalidɛ táà fàri bè kɔ́ligi nɛ́ ki ní. 30Ye- ti yaʔa tiri pínɛ de liʔi bè pa nɔ̀ yaliire ti kún lɛ̀lɛ nī lè. A lɛ̀lɛ ni kɛ́nì nɔ̀ pe sa ti kún dè, m’bé ki juu ti kúnvɔlilɔ mɛ́ bèle bé pe yɛ: Ye- kíni ye sùɔrigɔ kire kɔni ye ki puɔ puʔɔlɔ puʔɔlɔ ye ki sórigo; yé sí yaliire koli dè ye sa nyɔ́gɔ m’mɛ́ síkanʔa nī.› »
Mutaridi pìige kàsiile lè
31A Zezi wi ní nɛ̀ kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «We bé gbɛ̀ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè nɛ́ yatanʔabiige káà ní, pe ’ki ye mutaridi, a siɛn wáà ’ki líɛ nɛ̀ sɛ́nì ki tánʔa wi siʔi nī gè. 32Mutaridi pìige kire ki ’cɛ́ri yatanʔara ti mìɛni nɛ̄ dè. Nɛ̀ sí ki taa a ki gbɛ́nɛ̀ yɛ̀ gè, ki nɛ̂ kpàʔala naaguɔ yafalidɛ ti mìɛni nɛ̄ dè, nɛ̀ kò tiige; sínjari nìɛ waa nɛ tɛ̀ní ki lère nɛ̄ dè.»
Sìnvari kàsiile lè
33A wi ní nɛ̀ kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ sìnvari tíɛlɛ, a cɛliwɛ wáà ’ti líɛ nɛ̀ ti nyaʔami míiniʔɛmɛ nī, a míimɛ pi mìɛni pi ’yɛ̀.»
Gáa nɛ̄ Zezi wiī nɛ nyu kàsiʔile nī gèle
34Zezi wi cé kele gálì ke mìɛni juu siɛnnɛ mɛ́ bèle kàsiʔile nī wī, wiì puu nɛ nyu nɛ́ pe ní kàsiʔile fùnʔ. 35A kire ki ’kɛn siɛnrɛ dáà Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi cé juu dè, a ti ’fori; wi cé jo:
M’bága mi nyuɔ múgu gè
bèri nyu kàsiʔile nī,
bèri kalarigɛlɛ jáari gèle,
gàli ke tíi nɛ̀ puu baa
duniya sélimɛ nɛ̄ bè13.35 Ŋún 78.2 tire ti ’juu náʔa gè..
Zezi wi ’sùɔrigɔ kàsiile kɔ̀n lè
36Bà siɛnniʔɛmɛ pi kɛ́nì núgo bè, a Zezi wi ’kɛ́ kpáa mɛ́. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’pɛn wi kúrugu nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: «Sùɔrigɔ kàsiile ni kɔri tìɛ wè weli nɛ̄, sùɔrigɔ gáà muɔ ’jo ki ’puu siʔi nī gè.»
37A wi ’pe yɛ: «Ŋàa wi nyɛ́ni yatanʔajɛ̀nrɛ tári dè, Siɛn Pùɔ wire wī; 38duniya wire sí wī siʔi gè; yatanʔajɛ̀nrɛ tire ’nyaa Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki siɛnnɛ bèle, sùɔrigɔ kire sí yē Sìpiiwe wi siɛnnɛ bèle. 39Leguuwo ŋáà sí wi ’sùɔrigɔ tánʔa gè, gbòdolilo kàfɔli wire wī; yaliire líɛ lɛ̀lɛ lè, duniya kúɔjɛngɛ kire gī; bìli sí pe je ga yaliire líɛ dè, nyìʔɛnɛ tundunminɔ peli bīɛlɛ. 40Bɛ̀ sí yeli ’ki nyaa a pe ’sùɔrigɔ kɔni gè nɛ́ ki sórigo kàsun nī gè, bɛ̀ ki bága kpíʔile duniya kúɔjɛngɛ gè. 41Siɛn Pùɔ wi bága wi nyìʔɛnɛ tundunminɔ tórigo bèle, pe- pa kúrugodiʔɛlɛ ke mìɛni koli bè yige wi Kùlofɔligɔ nī gè, nɛ́ bìli mìɛni pe nyɛ́ni kakolido kpínʔini dè, 42bè ti wáa kàsun dìbige nī gè; kire tiʔɛ kire nī kɔnwaara nɛ́ gànʔana cérigige bága puu wè. 43Kire lɛ̀lɛ nī lè, siɛnsinminɛ bèle, peli béri nyíʔɛnɛ pe Tuu wi Kùlofɔligɔ nī gè bɛ̀ cɛngɛ tíɛlɛ gè. A ngbúʔulo yē ŋìi nɛ̄ wi- ti lúʔu.»
Lɔri làridɛ kàsiile lè nɛ́ kofii wori ní dè
44«Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ lɔri tíɛlɛ, á pe ’ti làrigɛ siʔi nī; siɛn ŋíì wi sɛ́nì ti nyaa dè a wi ’ti làrigɛ cígini. Bɛ̀ sí fundaanra ti ’cíi wi nɛ̄ dè, a wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni pári, nɛ́ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì siʔi gáà suɔ gè.
45«Cígini Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ yapariwɛ tíɛlɛ, wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kofii cɛ̀nwɛ caa wè. 46Bà sí wi sɛ́nì kofii wáà nyaa wi ní lagbɛnrɛ wuu wè, a wi sɛ́nì wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni pári nɛ́ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi suɔ.»
Jùɔ kàsiile lè
47«Nɛ̀ pínɛ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ jùɔ kpuɔwɔ tíɛlɛ, a pe ’wi wáa kuʔɔjii nī wè. A wi ’luʔɔ yɛrɛ ti mìɛni felide pínɛ nɛ̀ kɔli. 48Bà sí jùɔ wi kɛ́nì nyì wè, a pe wi ’píle nɛ̀ yige luʔɔ nī gè nɛ̀ cáan luʔɔ nyuɔ nɛ̄ gè, nɛ́ tɛ́ni nɛ̀ cɛ̀nrɛ yori dè nɛ̀ le yalege nī, dìi ti wè káama wèʔ, nɛ́ tire wáa kàsɛngɛ nɛ̄. 49Bɛ̀ ki bága puu duniya kúɔjɛngɛ gè, nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe bága pɛn bè pa siɛnpiile yori bèle bè yige siɛnsinminɛ nī bèle, 50bè pe wáa kàsun dìbige nī gè. Kire tiʔɛ nī gè kɔnwaʔa nɛ́ gànʔana cérigige bága puu baa.»
Lɔri fɔnrɔ dè nɛ́ lɔri liɛrɛ kàsiile lè
51A Zezi wi ’pe yúgo: «Yeli ’dàa ti mìɛni cò kìɛ ?»
A pe ’wi yɛ: «ʔaan.»
52A wi ’pe yɛ: «Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nwɛ ó sɛbɛcɛ́nwɛ wi ’kò Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ pìtɛnmɛwɛ wè, we bé gbɛ̀ wi tɔ́nminɔ nɛ́ nàguɔ wáà ní kpáapogofɔli, wi ’yafɔnrɔ yige wi lɔri nī dè nɛ́ yaliɛrɛ ní.»
Nazarɛti wuulo piyè tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wèʔ
53Bà Zezi kɛ́nì juu nɛ̀ kúɔ nɛ́ pe ní kàsiʔile siɛnrɛ dáà nī dè mmɛ gè, a wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè, 54nɛ̀ kɛ́ kàʔa gíì mɛ́ wi cé liɛ wè13.54 Nazarɛti kàʔa ki ’puu (wéli baa 2.23; Luk 4.16). nɛ̀ sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle pe tɛnmɛzaaya nī yè; a ki ’pe fungo wúɔ a pe ’jo: «Sé wi ’kɔ́n nɛ́ kire sìnjilige gáà ní gè, nɛ́ kakpoliyo fànʔa gáà ní gè ? 55Kátɛngbuɔnwɔ wi jaa wire túʔu bɛ̀ʔ nàguɔ ŋáà wè ? Wi yàa wire túʔu bɛ̀ʔ pe ye Maari wè, nɛ́ wi cɔninɔ ní bèle Zaki, nɛ́ Yusufu, nɛ́ Siimɔ, nɛ́ Zudi wè13.55 Wéli baa Mat 12.46; Mar 6.3; Luk 3.23; Zan 6.42. ? 56Wi cɔninɔ pìcapigele, pe mìɛni pe túʔu wè bile nɛ́ we ní ? Sé sí wi ’kɔ́n nɛ́ dàa ti mìɛni ní dè ?» 57A kire ’fali nɛ̀ kò pe mɛ́ kúrugodiɛlɛ.
A Zezi wi sí pe yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi wè nɛ kpuʔɔrɔ tari wi kàʔa nīʔ, nɛ́ wi saʔa wuulo sunʔɔmɔ nīʔ.»
58A kire ’ki kɛn wiì kakpoliyo sáa kpíʔile baa ki tiʔɛ nī gèʔ, bɛ̀ piyè cé tɛ́ngɛ wi nɛ̄ wèʔ.
14Kùlofɔli Erodi wi ’Zan Batiisi kpúu wè
1Ki cɛnyɛ nī yè a Erodi wè, Galile kùlofɔli wè, a wi ’Zezi wori lúʔu dè bɛ̀ wi míʔɛ ki cé yiri gè. 2A wi ’juu nɛ́ wi baakuɔlɔ ní bèle nɛ́ pe yɛ: «Zan Batiisi wī nàguɔ ŋáà wè, wi koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle wī, kire ki ’tí a wi ’jáa nɛ kakpoliyo kpínʔini yè.»
3Ki ’nyaa Erodi wi cé tí a pe ’Zan cò wè nɛ̀ wi puɔ nɛ́ wi tɔ́n kasuu nī, Erodiyadi kɛnmɛ nɛ̄, wi cɔni Filipi cuɔ ŋáà wi cé suɔ wi mɛ́ wè. 4Ki ’nyaa Zan wi ’puu nɛ ki nyu Erodi mɛ́ wè nɛ́ jo: «Kiì yɛliʔ, bɛ̀ muɔ ’muɔ cɔni wi cuɔ suɔ wè wi mɛ́ wèʔ.» 5A wi sí nɛ Zan caa wè nɛ́ kpúumɔ ní, nɛ̀ sí ki taa wi ’puu nɛ fìʔɛ́ siɛnnɛ nɛ̄ bèle, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pe ’puu nɛ Zan tɔ́ri wè Kulocɛliɛ siɛnjuuwo.
6Cɛngɛ gíì Erodi wi yɛziile ni cé màʔa nɛ̀ nɔ̀ lè, á piyē ki pùrɔrɔ pùrɔ́ dè, a Erodiyadi wi póri wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì yúɔ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè, a ki ’Erodi dɛ́ni wè. 7Kire tiʔɛ nī gè, a wi ’fali nɛ̀ nyuɔ kún nɛ̀ kɛn pìcapile mɛ́ lè nɛ́ wi yɛ a wiī nɛ yɛgɛ ó yɛgɛ caa, wire bé ki kɛn wi mɛ́. 8A wi yàa wi sí wi yɛ wi sa jo: «-Zan Batiisi nyùgo kɛn gè m’mɛ́ yalege nī náʔa, píra píra ŋáà nī wè.»
9A ki siɛnrɛ ti ’laamɛ piɛn kùlofɔli nī wè; bɛ̀ sí wi cé kàli nɛ̀ kúɔ bìli yiʔɛ mɛ́ wi cé yeri bèle, a wi ’jo pe sa ki kɛn wi mɛ́. 10Nɛ̀ siɛnnɛ tun a pe sɛ́nì Zan nyùgo ceri gè baa kasuu nī wè, 11nɛ̀ le yalege nī, nɛ̀ pɛ́nì kɛn pìcapile mɛ́ lè, a wi ’ki kɛn wi yàa mɛ́ wè. 12A Zan wi pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kpúu líɛ wè nɛ̀ sɛ́nì tɔ́n, nɛ́ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì ti juu Zezi mɛ́ wè.
Zezi wi ’siɛnnɛ siramuʔɔ sirakogunɔ kɛn pe lìi
(Mar 6.30-44; Luk 9.10-17; Zan 6.1-14)
13Bà Zezi wi ’ti lúʔu dè, a wi ’jíin kɔ́ri káà nī nɛ̀ kɛ́ tiʔɛ káà nī larigɛ nī, nɛ̀ sɛ́nì kò baa wiiyɛ. Bà siɛnnɛ pe ’ti cɛ́n dè a pe ’yiri pe kàaya nī yè nɛ̀ ’kɛ́ wi kúrugu tɔliyɔ nɛ̄.
14Bà Zezi sɛ́nì yiri kɔ́ri nī gè, nɛ̀ siɛnniʔɛmɛ nyaa bè; a pe nyinimɛ ’jíin wi nī kpuʔɔ. A wi ’pe yaala puʔɔ bèle nɛ̀ pe kɛn.
15Cɛnguʔɔ gè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì yiri wi kúrugu, nɛ̀ wi yɛ: «Tiʔɛ gáà kiī sìnbirige, cɛngɛ ki sí nɛ kúu; -siɛnnɛ tórigo bèle pe- kɛ́ vòyo mɛ́, pe- sa yaliire suɔ pe lìi.»
16A wi sí pe yɛ: «Kiì yɛli pe kɛ́ʔ; ye- pe kɛn pe- lìi yeli tíimɛ bèle.»
17A pe ’wi yɛ: «Yafiɛn wè weli mɛ́ náʔa gèʔ, nɛ̀ yiri búrulo kogunɔ nɛ́ fúɔlɔ siinʔ.»
18A wi ’jo: «Yeri báan nɛ́ ti ní wêli.»
19A wi ’fali nɛ̀ ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo pe- tɛ́ni nyàʔa nɛ̄ gè. Nɛ́ fali nɛ̀ búrulo kogunɔ líɛ bèle nɛ́ fúɔlɔ siin ní bèle, nɛ̀ yiʔɛ yɛ̀gɛ gè nyìʔɛnɛ nī, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri wè. Nɛ́ fali nɛ̀ búru kúnminɔ wè nɛ̀ kɛn pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle a pe ’wi liɛlɛ nɛ̀ tóri siɛnnɛ nɛ̄ bèle.
20A pe mìɛni ’káa nɛ̀ tín a búru wáà ’kò, a pe ’káagoriro jo dè juɔnyiʔɛnɛ kiɛ nɛ́ siin. 21Siɛnnɛ bílì pe cé taa nɛ̀ káa bèle, pe cé nàguɔlɔ siramuʔɔ sirakogunɔ (5 000) kúɔ; piyè cɛlilɛ nɛ́ pìile tɔ́ri bèleʔ.
Zezi wi ’tánʔa nɛ̀ tóri luʔɔ nɛ̄
22A wi ’fali nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ pe- jíin kɔ́ri káà nī, pe- luʔɔ jeli gè pe kíni wire yiʔɛ nɛ̄ kanyuɔ gíì mɛ́ gè, sɛ́ni wire ga siɛnnɛ tórigo bèle bè kúɔ wè. 23Bà wi kɛ́nì siɛnnɛ tórigo bèle nɛ̀ kúɔ bèle, a wi tánʔa nyagurugo naamɛ gè bè Kulocɛliɛ náari, baa wìi nigbe. Cɛngɛ kɛ́nì kúɔ gè, wi ní baa wìi nigbe.
24Kɔ́ri ki cé sí líili nɛ̀ kúɔ gògogo nɛ̄ gè, luʔɔ ní gè nɛ yɛ̀gí nɛ kpúɔn ki nɛ̄, bɛ̀ káfaligɛ ki ’puu nɛ wáari nɛ ki kpàlí gè. 25Bà pìlige ki pɛ́nì wúɔ gè, nɛ́ je de báan kpìɛnduumɛ mɛ́ bè, a Zezi wi ’líɛ nɛ̀ taʔa pe kúrugu nɛ tári nɛ waa luʔɔ nɛ̄ gè.
26Bà pìtɛnmɛnɛ pe kɛ́nì wi wéli nɛ̀ nyaa wi tári luʔɔ nɛ̄ gè, a fíɛrɛ ’pe cò, a pe ’jo «kikuuyirige gī !» nɛ̀ yɛ̀ nɛ kòkuʔulo wáari, bɛ̀ fíɛrɛ ti cé pe cò bèle.
27A Zezi wi ’fali nɛ̀ juu nɛ́ pe ní sɛni nɛ́ jo: «Ye- yeli nàzɔnnɔ tɛ́ngɛ bèle, mi wī. Ye fǎri fìʔɛ́ʔ.»
28A Piɛri sí wi yɛ: «Kàfɔli, a ki yē muɔ wī wè, ma tí mi gbɛ̀ kɛ́ muɔ kúrugu luʔɔ nɛ̄ gè tɔliyɔ nɛ̄ !»
29A wi ’jo: «ʔaan, te báan !»
A Piɛri wi ’tìgi kɔ́ri nī gè nɛ tári luʔɔ nɛ̄ gè nɛ waa Zezi kúrugu wè. 30Bà wi kɛ́nì káfaligɛ nyaa gè ki wáari kpuʔɔ gè, a wi ’fíɛ. Bà sí wi ’fíɛ wè, a wi ’fali nɛ̀ séli nɛ tíri luʔɔ laamɛ nī bè. A wi ’fali nɛ kòkuulo wáari nɛ́ jo: «Kàfɔli, -mi suɔ !»
31A Zezi wi ’fali nɛ̀ wi wáa nɛ̀ cò kɔli nɛ̄ gè, nɛ́ wi yɛ: «Muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’cɛ́ri díɛ, gáa nɛ̄ muɔ kɛ́nì káala ?»
32A pe ’jíin kɔ́ri nī gè, a káfaligɛ ki ’yéri. 33Siɛnnɛ bílì pe ’puu baa kɔ́ri nī gè, a pe pɛ́nì káguro wáa wi táanni nɛ́ jo: «Kányiʔɛ nɛ̄ muɔ tɔ̀ni yē Kulocɛliɛ Jaa !»
Zezi wi ’yaala puʔɔ Zenɛzarɛti tɛ́nimɛ nī
34A pe ’cáʔa jeli gè nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tìgi Zenɛzarɛti tɛ́nimɛ nī. 35Bà ki tiʔɛ siɛnnɛ pe ’wi nyaa nɛ̀ cɛ́n wè, a pe ’tunduro tórigo ki tɛ́nimɛ pi mìɛni nī bè. A pe ’pɛn nɛ́ yaala feliye yi mìɛni ní wi kúrugu. 36A pe ’yɛ̀ nɛ Zezi fiɛn wè nɛ́ jo wi- tí peli cò daa wi burugo nyuɔ kire yákuɔ nɛ̄ gè. Bìli mìɛni sí pe ’puu nɛ cògí nɛ tari ki nɛ̄ gè, pe nɛ̂ cé puʔɔ.
15Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ gèle nɛ́ kaliʔɛlɛ ní gèle
1Kire tiʔɛ gáà nī gè, a Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle, nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle Zerizalɛmi kàʔa nī gè, a peli ’pɛn Zezi kúrugu wè nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: 2«Gáa nɛ̄ muɔ pìtɛnmɛnɛ pe wè nɛ kaliʔɛlɛ kpóri gèle, gàli we ’yɛ̀ nɛ̀ nyaa liɛlɛ mɛ́ bèle ? níɛ̀ nɛ búru káa wè kiyɛ ní yè sìnjige nī yè ?»
3A wi sí ’siɛnnugoro kɛn pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «A yeli bèle, gáa nɛ̄ yeli nɛ Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ kɛ́ngi gèle nɛ wáari, nɛ́ kò yeli kaliʔɛlɛ keli nɛ̄ gèle ? 4A kire ’laa wè, Kulocɛliɛ wiì ki juu léʔ nɛ́ jo:
Te muɔ tuu nɛ́ muɔ yàa
kpóri wè15.4 Yir 20.12; Fàn 5.16 tire ti ’juu náʔa gè.,
dí a siɛn ó siɛn wi tuu faʔa,
á kire ’laa nɛ̀ wi yàa faʔa wè,
ki siɛn wi ’yɛli pe- wi kpúu wī15.4 Yir 21.17 tire ti ’juu náʔa gè..
5«Nɛ̀ sí ki taa yeli nɛ̂ jo dí a siɛn ’ki juu wi tuu mɛ́, á kire ’laa wi yàa mɛ́, nɛ́ wi yɛ: ‹Gìi ki ’puu náʔa m’mɛ́ mi gbɛ̀ muɔ sáʔa wè, mi kɛ́nì ki kɛn Kulocɛliɛ mɛ́.› 6siɛn wi nɛ̌ ní wi tuu kpúʔɔ wèʔ. Kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè yeli nɛ̂ Kulocɛliɛ siɛnrɛ faʔa dè nɛ́ yeli kaliʔɛlɛ ní gèle. 7Jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle ! Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Ezayi wi tànʔa ki ’puu yeli nɛ̄, bà wi cé kíni nɛ̀ yeli wori juu dè nɛ̀ yaʔa, nɛ́ jo:
8Nyawari nɛ̄ siɛnnɛ bálì
piyē nɛ mi kpóri yákuɔ,
nɛ̀ sí ki taa pe funyɔ nī yè
pe ’líili mi nɛ̄.
9Kpuʔɔrɔ díì piyē nɛ tari mi nɛ̄ dè,
ti mìɛni yē wíra wī.
Ki ’nyaa siɛnnɛ kajuʔulo
nɛ́ siɛnnɛ kaliʔɛlɛ yákuɔ nɛ̄
piyē nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle15.9 Eza 29.13 tire ti ’juu náʔa gè..»
Yɛrɛ díì ti nyɛ́ni siɛn nɔ́ri wè Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè
10A wi ’fali nɛ̀ siɛnniʔɛmɛ yeri bè, nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Yeri lúru, yéri siɛnrɛ ti kɔri cɛ́ngi wè. 11Gìi ki nyɛ́ni jiin nyuɔ nī gè, kire bɛ̀ʔ ki nyɛ́ni siɛn nɔ́ri wèʔ, nɛ̀ sí ki taa gìi ki nyɛ́ni yigi nyuɔ nī gè kire ki sî siɛn núʔɔ wè.»
12Kire tiʔɛ gáà nī gè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ: «Muɔ ’cɛ́n lé bà Fariziɛnnɛ pe ’muɔ siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a ti ’pe biɛn lé ?»
13A Zezi wi ’pe yɛ: «Mi Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, tiige ó tiige wiì cɔ́ri gèʔ, ki tiige ki bága kɔ́n bè wáa wī. 14Ye- pe yaʔa baa, fúɔnnɔ bīɛlɛ, pe pe fúɔnnyɛninɛ cògí. A fúɔn sí je fúɔn wáà cò wè, pe siin pe bága láʔa tuu kàtiʔɛ káà nī.»
15A Piɛri sí wi yɛ: «Kàsiile náà kɔ̀n lè weli mɛ́.»
16A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeli míɛni nɛ tíin sìnjilige fùn wī lé ? 17Yeli sì cɛ́nʔ lé, gìi míɛni ki sî jíin siɛn nyuɔ nī gè, kiī nɛ waa liyɛ nī wī lé, á siɛn wi nɛ̂ kɛ́nì kɛ́ kàfuʔu lé ? 18Siɛnrɛ díì sí ti sî yiri siɛn nyuɔ nī gè, tire sî kɔ́n fungo nī wī; tire sí ti nyɛ́ni siɛn nɔ́ri wè Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. 19Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, fungo nī sɔ̀ngibiire tiī nɛ kɔ́ngi, nɛ́ siɛnkpuʔu ní gè, nɛ́ ceyuugo ní gè, nɛ́ kanuʔɔrɔ ní dè, nɛ́ kàyuugo ní gè, nɛ́ káfinɛrɛ kajuumɔ ní bè, nɛ́ míɛcuʔɔgɔ siɛnrɛ ní dè. 20Dàa tire ti nɛ̂ siɛn núʔɔ wè. Á kire ’laa wè, bè lìi nɛ́ kiyɛ ní yè sìnjige nī yè, kire nɛ̌ siɛn núʔɔ wèʔ.»
Kanaa wuulo cuɔ wáà ’tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè
21Bà Zezi wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè, nɛ̀ kɛ́ Tiiri nɛ́ Siidɔn tɛ́nimɛ nī. 22A Kanaa kùlo cuɔ wáà15.22 Cɛliwɛ ŋáà wè, Zuufuwo bɛ̀ wi puuʔ, nabɔnwɔ wi ’puu. Faʔa lɛ̀lɛ nī lè Zuufulo pe ’puu nɛ Kanaa kùlo wuulo tɔ́ri bèle pe leguulo, pe kɛnmɛ piì cé pe dɛ́niʔ. ’yiri nɛ̀ taʔa wi nɛ̄, nɛ yékpoli wáari wi kúrugu níɛ wáa: «ʔé Kàfɔli, Dawuda Jaa, nyinimɛ taa mi nɛ̄ ! gbòdoli wáà nɛ mi póri wuʔɔ wè !»
23A Zezi wi ’píɛ, wiì yafiɛn juu nɛ́ wi níʔ.
A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ: «Cɛliwɛ ŋáà cìra wè wi- koli weli kúrugu, wiī nɛ kpáala nɛ nii we nī.»
24A wi sí jo: «Kulocɛliɛ wiì mi tun yafiɛn mɛ́ʔ, ka laa Isirayɛli kùlo sìnbaara tire kúrugu bɛ̀ʔ, sìnbaara dáà ti ’pùunni dè.»
25A cɛliwɛ wi sɛ́nì káguro wáa wi táanni nɛ́ jo: «ʔé Kàfɔli, -mi sáʔa !»
26A Zezi wi ’wi yɛ: «Kiì yɛli we pìile pe suro líɛ bè wáa panbigele mɛ́ʔ.»
27A cɛliwɛ wi sí jo: «ʔaan, kányiʔɛ gī Kàfɔli, panbigele ke nɛ̂ sí nɛ ke kàfɔlilɔ pe siliiworo káa dè lìidiʔɛ nī gè.»
28Kire tiʔɛ nī gè a Zezi wi sí wi yɛ: «Cí, cɛliwɛ muɔ, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni tɔ̀ni yē kpuɔlɔ ! Gìi muɔ nɛ caa gè, ki bé kpíʔile.» Kire lɛ̀lɛ nī lè a cɛliwɛ wi pori wi ’fali nɛ̀ puʔɔ sɛni.
Zezi wi ’yaala puʔɔ nìʔɛbɛlɛ
(Mar 7.31)
29A Zezi wi ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè nɛ̀ kɛ́ Galile kuʔɔjii kɔli mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì tánʔa nɛ̀ tɛ́ni baa nyagurugo nɛ̄ gè. 30A siɛnnɛ pe ’kɛ́ wi kúrugu nìʔɛbɛlɛ nɛ́ pe yaala ní bèle: bìli yē lolilo, bìli yē yaakpɔlilɔ, bìli yē fúɔnnɔ, bìli yē bobobilo, nɛ̀ fàri yaala feliye sáa nɛ̄. A pe sɛ́nì pe cáan wi yiʔɛ mɛ́ gè a wi ’pe puʔɔ. 31A kire ’ki kɛn a siɛnnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ cúru, bà pe ’bobobilo nyaa bèle pe nyu bèle, lolilo ní bèle nɛ tári bèle, nɛ́ yaakpɔlilɔ ní bèle pe pori bèle, á fúɔnnɔ ní bèle nɛ nyaʔa bèle. A siɛnnɛ pe ’tuu nɛ Isirayɛli Kulocɛliɛ tòbiló wè.
Zezi wi ’siɛnnɛ siramuʔɔ kɛn a pe ’lìi
32A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Siɛnniʔɛmɛ báà pi nyinimɛ yē mi nī: ki cɛnyɛ taanri yī ŋɔ̀ wè bɛ̀ piyē mi kúrugu bèle, yafiɛn wè pe mɛ́ bè káaʔ. Mi sí wè caa bè pe yɛ peri waa nɛ́ fungo ní gèʔ. Pe ŋɔri ti baa kúɔ koligo nɛ̄.»
33A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’siɛnnugoro kɛn wi wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Sé sí we bé búru taa wè náʔa sìnbirige gáà nī gè, bé sí siɛnniʔɛmɛ báà kɛn bè pe- káa bè tín wè ?»
34A Zezi wi ’pe yúgo: «Búrulo jori bīɛlɛ baa yeli mɛ́ ?»
A pe ’wi yɛ: «Búrulo kɔlisiin, nɛ́ fúɔpigele cɛ̀ri ní.»
35A wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ siɛnniʔɛmɛ mɛ́ bè, pe- tɛ́ni dàala nɛ̄ lè. 36Nɛ́ fali nɛ̀ búrulo kɔlisiin líɛ bèle nɛ́ fúɔlɔ ní bèle, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri. Nɛ́ wi celile nɛ̀ kɛn pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, a pe ’wi liɛlɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 37A siɛnnɛ pe mìɛni ’káa nɛ̀ tín. A pìtɛnmɛnɛ pe ’juɔnyiʔɛnɛ kɔlisiin le ke ’nyì káagoriro nɛ̄ dè. 38Siɛnnɛ bílì pe cé búru káa wè, pe ’puu nàguɔlɔ siramuʔɔ (4 000); piyè cé cɛlilɛ nɛ́ pìile tɔ́ri bèle nɛ̀ le baaʔ. 39Bà wi kɛ́nì siɛnnɛ tórigo bèle nɛ̀ kúɔ bèle, a wi ’jíin kɔ́ri nī gè nɛ̀ kɛ́ Magadan tɛ́nimɛ kayɔbigɔ mɛ́.
16Pe ’jo Zezi wi- kakpuʔɔ káà kpíʔile
1Fariziɛnnɛ nɛ́ Sadusiɛnnɛ ní bèle, pe ’puu nɛ caa bè Zezi ’puu wè bè wéli. A pe ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ wi- kakpuʔɔ káà kpíʔile wi tìɛ peli nɛ̄ gàa ki ’kɔ́n nyìʔɛnɛ nī lè.
2A wi sí pe yɛ: «A cɛngɛ gbɛ́nɛ̀ kúɔ á nyìʔɛnɛ ni ’kò súɔn lè, yeli nɛ̂ jo: ‹Mbànʔa kàsaʔa sǐ tuuʔ16.2 Isirayɛli kùlo wuulo mɛ́ bèle, bɛ̀ ki yē..› 3Nɛ̀ pínɛ sínbinimɛ táanni gè, yeli nɛ̂ jo: ‹Pàngɛ gè kàsaʔa bé tuu, bɛ̀ káfugo kiī nɛ nyíʔɛri a nyìʔɛnɛ ni ’wúɔ lè.› A ki sí yē yeli nɛ ’jàʔá nɛ nyìʔɛnɛ wéli lè nɛ ni kɛnmɛ cɛ́ngi bè, gáa nɛ̄ yeli sǐ gbɛ̀ jáa bè lɛ̀lɛ náà ni kele cɛ́n gèle bè yige kìye nī wè ? 4Kɛ̀nnɛ náà wuulo pe ’pii, nɛ̀ pínɛ pe wè síngi Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ, nɛ́ sí jo macɛn peli nɛ caa bè kakpuʔɔ káà nyaa. Kakpuʔɔ yafiɛn sì je kpíʔile bè tìɛ yeli nɛ̄ʔ, ga laa Zonasi wori tire bɛ̀ʔ16.4 Wéli baa Mat 12.39..» Á wi ’fali nɛ̀ núgo pe táanni nɛ̀ kɛ́.
Zezi wi ’jo siɛnnɛ pe- pìye cò Fariziɛnnɛ nɛ́ Sadusiɛnnɛ pe sìnvari nɛ̄ dè
5Bà wi pìtɛnmɛnɛ pe ’jeli nɛ̀ kɛ́ kanyuɔ gíì mɛ́ gè, a ki ’nyaa pe yé fìʔɛ, piyè cé búru líɛʔ. 6A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye- yìye cò díɛ ! Yeri yìye ciʔige Fariziɛnnɛ nɛ́ Sadusiɛnnɛ pe sìnvari nɛ̄ dè16.6 Ki ’nyaa pe jànvaafɔlilɔ funyɔ wori tire pe pun..»
7A pìtɛnmɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ́ pìye ní nɛ́ jo dùʔɔ bɛ̀ peli sì búru líɛ wèʔ, kire gī. 8A Zezi wi ’pe sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè, a wi sí pe yɛ: «Gáa nɛ yeli nɛ kire sɔ̀ngí nɛ́ jo yeli sì búru líɛ wèʔ ? Yeli tɛ́ngɛlɛ ni ’cɛ́ri díɛ ! 9Yeli sì fìɛ kele ke kɔri cɛ́n wè léʔ ? Yeli wè sɔ̀ngí nɛ tari léʔ nɛ́ búrulo kogunɔ wori ní dè lé, bàli siɛnnɛ siramuʔɔ sirakogunɔ (5 000) cé káa bèle, nɛ́ juɔnyiʔɛnɛ gílì ke cé kò káagoriro nɛ̄ dè lé ? 10A búrulo kɔlisiin wori dè nɛ́ siɛnnɛ siramuʔɔ (4 000) wori dè ? Juɔnyiɛyɛ jori yi cé líɛ káagoriro nɛ̄ dè ? 11Ki mɛni á yeli sì ki cɛ́nʔ dí búru wori nɛ̄ bɛ̀ʔ mi ’puu nɛ nyu nɛ́ yeli ní bèle, bà mi cé yeli yɛ yeri yìye ciʔige Fariziɛnnɛ nɛ́ Sadusiɛnnɛ sìnvari nɛ̄ dè ?»
12A pe nɛ́ péli nɛ̀ ki cɛ́n dí sìnvari dáà pe sî le búru ní wè, tire bɛ̀ʔ wi ’puu nɛ punʔ, ki ’nyaa Fariziɛnnɛ bèle, nɛ́ Sadusiɛnnɛ pe tɛnmɛnɛ lire wori nɛ̄ wi ’puu nɛ nyu nɛ pe sɔ̀mí.
Piɛri wi ’jo Zezi wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè
13Bà Zezi wi kɛ́nì sɛ́nì jíin Sezare Filipi kàʔa tɛ́nimɛ nī bè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yúgo bèle nɛ́ jo: «Gíi siɛnnɛ piyē nɛ nyu Siɛn Pùɔ wori nɛ̄ dè; pe ’jo ŋáasiɛn wī ?»
14A pe ’jo: «Pàli ’jo Zan Batiisi wī muɔ wè, a bìli ’jo Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛElii, a pàli ní nɛ̀ jo Zeremii, á kire bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wáà.»
15A wi ’pe yúgo: «A yeli bèle, yeli ’jo mi yē ŋáasiɛn ?»
16A Siimɔ Piɛri wi sí siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «Muɔ wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè. Muɔ wī Kulocɛliɛ Jaa wè, Kulocɛliɛ wewiiwe wè.»
17A Zezi wi sí wi yɛ: «Siimɔ, Zonasi jaa, muɔ ’diba taa, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛn bɛ̀ʔ wi ’kányiʔɛ gáà tìɛ gè muɔ nɛ̄ʔ. Mi Tuu wire tíimɛ wī, mi Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè. 18Kire nɛ̄ m’bé ki juu muɔ mɛ́, pe muɔ ye Piɛri (kire kɔri wi ’jo: ‹sìndɛnigɛ›), kire sìndɛnigɛ gáà kire nɛ̄ m’bé mi tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli tɛ́ngɛ lè. Kùu wiǐ ga tíi bága fànʔa taa ki gboli nɛ̄ lè púloʔ. 19M’bága Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki kɔ̀rikanʔana kɛn gèle muɔ mɛ́. A muɔ ’yɛgɛ ó yɛgɛ puɔ náʔa dàala nɛ̄ lè, ki bé puɔ bè pínɛ nyìʔɛnɛ nī lè; a muɔ sí yɛgɛ ó yɛgɛ sáʔa dàala nɛ̄ lè, ki bé sáʔa nyìʔɛnɛ nī lè.» 20A wi ’fali nɛ̀ ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ pe ’fǎa ga ti juu siɛn mɛ́ʔ dí wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wèʔ.
Zezi wi ’jo pe bága wire kpúu wire bé sí koli bè nyɛ́
21Bà ki ’láʔa kire lɛ̀lɛ nī lè, a Zezi wi ’séli nɛ ki nyu nɛ tìí wi pìtɛnmɛnɛ nɛ̄ bèle nɛ́ pe yɛ dí ki ’kàri fànʔa wire kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, bàa wuʔɔgɔ suɔ kpuʔɔ liɛlɛ pe kiyɛ nī yè, nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, dí pe sí bé wire kpúu; cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè, wire bé koli bè nyɛ́ bè yiri.
22A Piɛri wi ’wi cò nɛ̀ sìʔɛrɛ kàsɛngɛ nɛ̄, nɛ̀ sɛ́nì jo wi nɛ̄ jùuyi, dí «Kulocɛliɛ wi ’kpúʔɔ, yafiɛn sǐ muɔ taaʔ, Kàfɔli.»
23A Zezi wi ’yiʔɛ nɛ̀ wi yɛ: «Sìʔɛrɛ mi táanni Setɛni muɔ ! Muɔ yē mi mɛ́ kacɔrilɔ, muɔ wè Kulocɛliɛ wori sɔ̀ngíʔ, siɛnnɛ sɔ̀ngirɔ dī muɔ nī.»
24Kire tiʔɛ nī gè, a wi ’fali nɛ̀ ki juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: «A siɛn ŋíì nɛ ki caa bè taʔa mi nɛ̄ wè, siɛn wi- fìʔɛ nɛ́ wìi wobowo ní wè, wí sí wi tiiparigɛ líɛ gè, wi- taʔa mi nɛ̄. 25A kire ’laa wè, a siɛn ó siɛn nɛ ki caa bè wi sìi suɔ wè, wi bága pùunni wi sìi nī wè. A ŋìi sí pùunni wi sìi nī wè mi kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi bága wi taa.
26«Ki ’gáa láa kúɔ, a siɛn ’duniya lɔri ti mìɛni taa dè, nɛ́ sɛ́nì kóligo bànguɔ sìi nī wè ? Gáa siɛn bé gbɛ̀ kɛn wi sìi sìndiʔɛ gè ?
27«Siɛn Pùɔ wi bé sí ga pɛn wi Tuu kpuɔmɔ nī bè, nɛ́ wi nyìʔɛnɛ tundunminɔ ní bèle; bé sí liʔɛlɛ kɛn siɛnnɛ mɛ́ bèle, siɛn ó siɛn, bè yɛli nɛ́ wi kakpiʔiligele ní gèle.
28«M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pàli yē bile yérile náʔa gè, piyě ga kùuʔ, fúɔ bè taa pe ga Siɛn Pùɔ nyaa wè wiri báan wi Kùlofɔligɔ nī gè.»
17Zezi kɛnmɛ pi ’yiʔɛ
1Cɛnyɛ kɔlini tóri kire kàduʔumɛ gè, a Zezi wi ’Piɛri kɔ́ri, wire nɛ́ Zaki, nɛ́ Zan wi siinyɛni wè, a pe ’kɛ́ nyagurukpaʔaligɛ naamɛ wire yákuɔ nɛ́ pe ní.
2A Zezi wi kɛnmɛ pi kɛ́nì yiʔɛ pe nyaamɛ nɛ̄ bè, a wi yiʔɛ ki ’yiʔɛ nɛ càanná bɛ̀ cɛngɛ tíɛlɛ, á wi bururo ti ’yiʔɛ nɛ̀ cìile bɛ̀ kpìɛnmɛ tíɛlɛ. 3Cɛ̀ri ’sìʔɛrɛ a pe ’Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛMisa nɛ́ Elii17.3 Misa nɛ́ Elii: Pe siin bálì bèle peli bīɛlɛ Kulocɛliɛ Nyakungɛngɛ Liʔɛ Siɛnrɛ ti nyùgboliyo yè. nyaa a pe pɛ́ni nyu nɛ́ wi ní.
4A Piɛri sí siɛnrɛ líɛ dè nɛ̀ Zezi yɛ wè: «Kàfɔli, kiī pɔ́rigɔ bɛ̀ wiyē náʔa gè; a muɔ ’fɔ̀li wè m’bé kpátaaya taanri kpúɔn, kàa- puu muɔ wuʔu, kàa sí puu Misa wuʔu, dí gìi ki sí puu Elii wuʔu.»
5Bà Piɛri wi nyu nɛ tíin wè, a kàsadibagɛ káà ’tìgi nɛ̀ pe tɔ́n, ki ’puu nɛ nyíʔɛnɛ. A pe ’juumɔ páà lúʔu baa kàsadibagɛ laamɛ nī bè, a pi ’jo: «Ŋàa wire wī mi Jaa wè, ŋàa wi ’mi dɛ́ni wè; wi woli ni ’tɔ̀ni nɛ̀ kpúʔɔ m’mɛ́. Yeri lúru wi nɛ̄ !»
6Bà pìtɛnmɛnɛ bálì pe ’juumɔ báà lúʔu bè mmɛ gè, a pe ’tìgi nɛ̀ tuu nɛ̀ yiɛyɛ tɔ́n yè; ki ’nyaa fíɛrɛ cé pe cò kpuʔɔ.
7A Zezi wi ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni pe nɛ̄, nɛ́ kɔli taʔa gè pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ: «Ye- yɛ̀, ye fǎri fìʔɛ́ʔ.»
8Bà pe ’nyapigele múgu gèle, piyè ní nɛ̀ siɛn nyaaʔ, gá Zezi wire nigbe bɛ̀ʔ.
9Bà pe kɛ́ni tíri nyagurugo nɛ̄ gè, a Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ: «Ye fǎa ga yafiɛn juu siɛn mɛ́ʔ, gàa yeli nyaa gèʔ, fúɔ bè taa Siɛn Pùɔ wi ga nyɛ́ yiri kúbilo sunʔɔmɔ nī bè.»
10A pe sí wi yúgo nɛ́ jo: «Gáa kɛnmɛ nɛ̄ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’jo dí siɛnjuuliɛwɛ Elii wi ’yɛli bè kíni pɛn wè ?»
11A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «Kányiʔɛ gī, Elii wi ’yɛli bè pɛn; wi bé pa kele ke mìɛni gbòbori bè tɛ́ngɛ mɛni ke kíni nɛ̀ puu gèle. 12M’bé sí ki juu yeli mɛ́, Elii wi nyɛ́nì pɛn nɛ̀ kúɔ, nɛ̀ sí ki yaʔa siɛnnɛ piyè wi cɛ́nʔ; a pe ’pe nyɛni kele kpíʔile gèle wi nɛ̄ pìye fungo. Kanugo kire ki waa nɛ tíin, Siɛn Pùɔ wi bé wuʔɔ pe kiyɛ nī yè.»
13Píra ŋáà nī wè a pe nɛ́ ki cɛ́n dí Zan Batiisi wori wi ’puu nɛ nyu peli mɛ́.
Zezi wi ’tuulo láʔa pùɔ wáà nɛ̄
14Bà pe sɛ́nì nɔ̀ siɛnniʔɛmɛ nɛ̄ bè, a nàguɔ wáà pɛn nɛ̀ pɛ́nì káguro wáa Zezi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ jo: 15«Kàfɔli, nyuɔ mi jaa nɛ̄ wè, tuulo yē wi nɛ̄, niī nɛ wuʔɔ kátii. Ki ’tɔliyɔ sáa kúɔ bɛ̀ wiī nɛ tun kàsun nī gè, nɛ̀ pínɛ ki ’tɔliyɔ sáa kúɔ bɛ̀ wiī nɛ tun luʔɔ nī gè. 16Mi ’wi líɛ nɛ̀ pɛn muɔ pìtɛnmɛnɛ kúrugu bèle, piyè jáa nɛ̀ wi puʔɔʔ.»
17A Zezi wi ’jo: «ʔé, yeli bèle yirile náà wuulo bèle, yeli yē tɛ́ngɛlɛ fùn, yeli wè sínminɛʔ ! Lɛ̀lɛ jori mi ’yɛli bè kúɔ bile nɛ́ yeli ní cígini ? Lɛ̀lɛ jori mi ’yɛli bè ní yeli kpàri bè ? Ye- pùɔ líɛ wè ye sìʔɛrɛ náʔa mi mɛ́.»
18A Zezi wi ’juu nɛ̀ jɛnmɛ gbòdoli nɛ̄ wè a wi ’yiri pùɔ nī wè, a wi ’fali nɛ̀ puʔɔ ki lɛ̀nunɔ nī lè.
19A pìtɛnmɛnɛ pe sí kɛ́ Zezi kúrugu wè nɛ̀ sɛ́nì juu nɛ́ wi ní kàsɛngɛ nɛ̄, nɛ́ wi yɛ: «Gáa nɛ̄ weli sì jáa nɛ̀ gbòdoli ŋáà cìra wè nɛ̀ yige wi nī ?»
20A wi ’pe yɛ: «Yeli tɛ́ngɛlɛ ni ’cɛ́ri nɛ̀ tóri. M’bé sí ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a ki yē tɛ́ngɛlɛ yē yeli mɛ́ bɛ̀ mutaridi pìle kpúʔɔgɛnmɛ tíɛlɛ bè, a yeli ’juu nɛ́ nyagurugo gáà ní gè nɛ́ ki yɛ: ‹Kɔ́n bile náʔa gè, mari waa baa mmɛ gè›, ki bé kɔ́n; yafiɛn sì je yeli jáaʔ. 21[Gbòdolilo bálì felile pe wè nɛ waaʔ, ka laa náarigɛ nɛ́ súnlere bɛ̀ʔ17.21 Koligo togo nɛ́ nigbe gáà ki siɛnrɛ ti ’laa girɛki kɔli sɛbɛrɛ sɛbɛliɛlɛ pe sáa nī (wéli baa Mar 9.29)..]»
Zezi wi ń’nɛ̀ ki juu dí pe bága wire kpúu wire bé sí koli bè nyɛ́
22Bà pìtɛnmɛnɛ pe kâ sɛ́nì pìye pínɛ nɛ́ Zezi ní wè Galile tɛ́nimɛ nī bè, a Zezi wi ’pe yɛ: «Pe bé Siɛn Pùɔ cò wè bè le siɛnnɛ pe kiyɛ nī, 23pe- wi kpúu; cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè wi bé koli nyɛ́ yiri.»
A siɛnrɛ dáà ti ’funyɔ cúʔɔ pe nī kpuʔɔ.
Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali sàrigɛ wori dè
24Bà sí pe kɛ́nì kɛ́ Kapɛrinawu kàʔa mɛ́ gè, a Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa walisuɔlɔ pe ’kɛ́ Piɛri kúrugu nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: «Yeli kàfɔli wi díɛ nɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali sàrí wè lé17.24 Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali sàrigɛ gè: Zuufulo nàguɔlɔ bèle, pe mìɛni ’puu nɛ wali cɛ̀cɛ cáanri yiɛlɛ ó yiɛlɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wori nɛ̄ dè (wéli baa Yir 30.13). ?»
25A wi ’jo: «ʔaan.»
Bà Piɛri wi kɛ́nì kɛ́ kpáa mɛ́ gè, a Zezi wi ’caanri nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Gíi muɔ nɛ sɔ̀ngí, Siimɔ ? Kùlofɔlilɔ bèle náʔa duniya nī wè, báli mɛ́ pe sî nɛ lanbo suu wè á kire ’laa parituɔrɔ yakɔnrɔ dè ? Kùlo pìile lé, dí nabɔnminɔ ?»
26A Piɛri wi ’jo: «Nabɔnminɔ mɛ́ pe sî nɛ wi suu.»
A Zezi wi ’jo: «A ki sí yē bɛ̀ gè, kùlo pìile peli sí yē ŋɔ́daala lanbo sàrigɛ nɛ̄ gè wī kìɛ. 27Nɛ̀ ki yaʔa weli wè caa bè kpíʔile pe mɛ́ kúrugodiɛlɛʔ. Kire nɛ̄, te waa baa luʔɔ mɛ́ gè, ma sa muɔ fúɔŋaʔa cáan gè. A fúɔ ŋíì sɛ́nì ki líɛ péliwe wè, ma wi píle ma yige. Ma wi nyuɔ múgu gè muɔ bé walikpege nyaa ki nī; ma wi líɛ ma sa kɛn Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa walisuɔlɔ mɛ́ bèle weli wuu, muɔ nɛ́ mi.»
18Siɛn ŋíì wī kpuɔwɔ wè Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè
1Kire lɛ̀lɛ nī lè a pìtɛnmɛnɛ pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, nɛ̀ wi yúgo nɛ́ wi yɛ: «Ŋíi wi ’kpúʔɔ we mìɛni nī bèle Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè ?»
2A wi ’pùɔ wáà yeri nɛ̀ pɛ́nì yérige pe sunʔɔmɔ nī bè 3nɛ́ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a yeli sì yiʔɛ yeli funyɔ nī yèʔ, nɛ̀ yìye kpíʔile bɛ̀ pìile tíɛlɛ bèle, yeli sǐ ga tíi bé jíin baa Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gèʔ. 4Siɛn ŋíì wi ’wìi cɛ́rigɛ bɛ̀ pùɔ ŋáà tíɛlɛ wè, wire wī kpuɔwɔ wè Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè. 5A siɛn ŋíì sí pùɔ ŋáà wi wàa cò cɛ̀ngɛ mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, mi siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛ.
Zezi wi ’siɛngbɛnrɛ juu nɛ̀ siɛnnɛ sɔ̀mi bèle
6«A siɛn ŋíì yē kúrugodiʔɛ pìile bálì pe wàa cíɛwɛ mɛ́ wè, bàli pe ’tɛ́ngɛ mi nɛ̄ bèle, kire siɛn wè a pe cɛ́nì tírɛ sìndɛnigbuʔɔ puɔ wi mɛ́ yétiige nī gè nɛ́ sɛ́nì wi wáa kuʔɔjii sícuumɔ tiʔɛ nī gè, kire cî pɔ́ri wi mɛ́. 7ʔé ! Yawuʔɔ yē duniya wuulo nɛ̄ bèle, kúrugodiʔɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè ! Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kiǐ gbɛ̀ kpíʔileʔ kúrugodiʔɛlɛ fǎga puu baa wèʔ. A siɛn ŋíì sí kpíʔile kaala á kúrugodiɛlɛ taa wè, kire siɛn wè yawuʔɔ yē wi nɛ̄.
8«A ki sí yē muɔ kɔli, kire ga laa muɔ tɔligɔ ki nyɛ́ni muɔ kanʔa muɔ nɛ tun kapiile nī lè, ma ki ceri ma wáa liʔi. Ki pɔ́ri muɔ sa bànguɔ sìi taa wè bé puu kajerige ní, á kire ’laa bé puu tajerige ní, sɛ́ni muɔ puu nɛ́ muɔ kiyɛ yi siin ní yè, nɛ́ muɔ tɔliyɔ yi siin ní yè, pe ga sa muɔ wáa bànguɔ kàsun nī gè.
9«Nɛ̀ pínɛ a ki yē muɔ nyapile ni nyɛ́ni muɔ kanʔa muɔ nɛ tun kapiile nī lè, ma ni kɔ̀n ma wáa liʔi. Ki ’pɔ́ri muɔ puu nyapilenigbefɔli baa jíin bànguɔ sìi nī wè, sɛ́ni muɔ puu nɛ́ nyapigele siin ní gèle, pe ga sa muɔ wáa kusiʔi kàsun nī gè.»
Sìnbuɔ kàsiile lè
10«Yeri ciʔige díɛ ! Wàa fǎa ga bàli pe wàa cíɛwɛ nigbe cúɔnnɔʔ, bàli ní pe wè tɔ́ri bèleʔ. M’bé ki juu yeli mɛ́, nyìʔɛnɛ tundunminɔ bálì bīɛlɛ baa nyìʔɛnɛ nī lè pe wuulo bèle, piyē yérile súuri mi Tuu wi yiʔɛ mɛ́ gè, mi Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè. 11[Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bìli pe ’pùunni bèle, Siɛn Pùɔ wi ’pɛn bè pa pe suɔ.] 12Yeli jo mɛni ? A sìnbaala dabataan yē siɛn mɛ́, á wàa nigbe ’pùunni pe nī bèle, wiǐ bìli togosicɛri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ kacɛri yaʔa bèle baa lé nyagurugo nɛ̄ gè, bé kɛ́ bàa wi caa lé ? 13A ki sí yē wi sɛ́nì wi caa nɛ̀ nyaa wè, m’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, wi bé puu fundaanra nɛ̄ sìnbuɔ ŋáà nigbe kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè tóri bìli togosicɛri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ kacɛri nɛ̄ bèle, piyè pùunni bèleʔ. 14Bɛ̀ sí ki yē, yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wi nyɛ́ni kaala bɛ̀ʔ, ki ’nyaa bàli pe wàa cíɛwɛ pùunni wèʔ.»
A muɔ siɛnnyɛni wi ’kapiʔi kpíʔile wè
(Luk 17.3)
15«A muɔ siinyɛni wáà ’kaala kpíʔile muɔ nɛ̄, te waa ma sa juu nɛ́ wi ní, ki- puu yeli siin yákuɔ sunʔɔmɔ nī. A wi ’muɔ wori lúʔu dè, muɔ ’fànʔa taa muɔ siinyɛni nɛ̄ wè. 16A wiì sí muɔ wori lúʔu dèʔ, ma sa wàa nigbe caa ma fàri mìɛ nɛ̄, á kire ’laa pàli siin, majo bɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu wè, nɛ́ jo: ‹Kaala ni- cuɔnri kinyaafɔlilɔ siin, á kire ’laa taanri siɛnjuuro nɛ̄18.16 Wéli baa Fàn 19.15..› 17A wi ní nɛ̀ cíi wiì peli wori lúʔu dèʔ, ma sa ti juu ma tìɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli wuulo nɛ̄ bèle. A wi ’cíi wiì peli wori lúʔu dèʔ, mari wi tɔ́ri sìndɛngɛwɛ nɛ́ bɛ̀ lanbosuɔwɔ tíɛlɛ. 18M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a yeli ’yɛgɛ ó yɛgɛ puɔ náʔa dàala nɛ̄ lè, ki bé puɔ nyìʔɛnɛ nī lè bè pínɛ. A yeli sí yɛgɛ ó yɛgɛ sáʔa dàala nɛ̄ lè, ki bé sáʔa nyìʔɛnɛ nī lè.
19«M’bé ní ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, náʔa yeli nī bèle, a siɛnnɛ siin ’pínɛ kaala ó kaala nɛ̄ náʔa dàala nɛ̄ lè, nɛ́ ki náari wè, mi Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wi bé ki kpíʔile pe mɛ́. 20Nɛ́ ki cɛ́n a siɛnnɛ siin, taanri, ’pínɛ mi míʔɛ nɛ̄ gè, mi yē baa pe sunʔɔmɔ nī.»
Baakuɔsiɛnpiiwe kàsiile lè
21A Piɛri sí fali nɛ̀ sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ: «Kàfɔli, a mi siɛnnyɛni wi ’fàan nɛ sìpiʔi caa m’mɛ́ wè, mi- ki yaʔa wi nɛ̄ bè taa tɔliyɔ jori ? Dùʔɔ tɔliyɔ kɔlisiin lé ?»
22A Zezi wi ’wi yɛ: «Tɔliyɔ kɔlisiin bɛ̀ʔ, tɔliyɔ togotaanri nɛ́ kpɔrigɔ bè taa tiɛyɛ kɔlisiin.
23«Kire nɛ̄ we bé gbɛ̀ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè nɛ́ kùlofɔli wáà ní, wi ’puu nɛ ki caa wire baakuɔlɔ pe- pa wire fuʔɔlɔ tɔ́n gèle wire mɛ́. 24Bà sí wi séli nɛ pe yeri nɛ báan bèle, a pe pɛ́nì yiri nɛ́ wàa nigbe ní wi kúrugu; wire fuʔɔ ki cé yɛ̀ wali mininyuɔnɔ nyuɔ. 25Bɛ̀ yafiɛn sì sí puu wi mɛ́ wi- ki sàri gèʔ, a wi kàfɔli wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo pe- wi pári wi nɛ́ wi cuɔ ní wè, nɛ́ wi pìile ní bèle, nɛ́ wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni ní dè, pe- wire kɛn.
26«A baakuɔwɔ wi ’fali nɛ̀ tìgi nɛ̀ tuu wi kàfɔli yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ wi náari nɛ́ jo: ‹M’ma fiɛn wī, -fungo nyígi gè; m’bé muɔ fuʔɔ ki mìɛni tɔ́n muɔ mɛ́.› 27A baakuɔwɔ ŋáà wi nyinimɛ ’jíin wi kàfɔli nī wè, a wi ’fungo nyígi gè wi kúrugu nɛ́ sí fuʔɔ yaʔa gè wi nɛ̄ nɛ̀ pínɛ.
28«Bà sí baakuɔwɔ ŋáà wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́ wè, nɛ̀ sɛ́nì kpàli nɛ́ wi baakuɔnyɛni wáà ní, wi fuʔɔ ’puu wi nɛ̄, siramuʔɔyɔ kogunɔ (100 000). A wi ’fali nɛ̀ wi wáa nɛ̀ mígi sɛni yékpoli nī lè, nɛ́ jo: ‹Te mi fuʔɔ tɔ́ngi gè pírapira !›
29«A wi baakuɔwɔ wi ’tìgi nɛ̀ tuu wi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ wi fiɛn nɛ́ wi yɛ: ‹-Fungo nyígi gè mi kúrugu, m’bé muɔ fuʔɔ tɔ́n gè muɔ mɛ́.›
30«Wiì yéri ki nɛ̄ʔ, nɛ́ sí kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi baakuɔnyɛni le wè kasuu nī, fúɔ bè taa wi ga pa fuʔɔ tɔ́n gè.
31«Bà wi baakuɔnyɛninɛ pe ’gàa nyaa gè mmɛ gè, a ki ’pe biɛn kpuʔɔ funyɔ nī yè. A pe sí kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì ti mìɛni juu nɛ̀ tìɛ pe kàfɔli nɛ̄ wè, gàa ki ’tóri gè. 32A wi kàfɔli wi sí wi yeri nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: ‹Baakuɔsiɛnpiiwe wī muɔ wè ! Mi fuʔɔ gíì ki ’puu muɔ nɛ̄ gè, miì dúʔu ki mìɛni yaʔa muɔ nɛ̄ʔ, bɛ̀ muɔ cé mi náari wè ? 33Kiì cé yɛli léʔ muɔ míɛni ma nyinimɛ taa muɔ baakuɔnyɛni nɛ̄ wè lé, bɛ̀ mi ’nyinimɛ taa muɔ nɛ̄ wè ?›
34«A ki ’wi kàfɔli biɛn wè, a wi sɛ́nì wi kɛn kasuusaʔafɔlilɔ mɛ́ bèle, fúɔ nɛ̀ taa a wi pɛ́nì fuʔɔ ki mìɛni tɔ́n. 35Kire kɛnmɛ báà pire nɛ̄ mi Tuu wi bága ki kpíʔile nɛ́ yeli ní, mi Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, a yeli wè ki yɛri yeli siinyɛni nɛ̄ wè nɛ́ yeli fungo ki mìɛni ní gèʔ.»
19ZEZI WI ’TANʔA NƐ KƐ ZERIZALƐMI KAʔA MƐ GE
Zezi wi ’juu ceyaʔa wori nɛ̄ dè
1Bà Zezi kɛ́nì siɛnrɛ dáà juu dè nɛ̀ kúɔ dè, a wi ’yiri Galile tɛ́nimɛ nī bè, nɛ̀ kɛ́ Zude tɛ́nimɛ nī Zurudɛn cáʔa kúrugu gè. 2A siɛnniʔɛmɛ ’líɛ nɛ̀ taʔa wi kúrugu, a wi ’yaala puʔɔ bèle baa ki tiʔɛ nī gè.
3A Fariziɛnnɛ pálì ’taʔa wi kúrugu baa, nɛ̀ sɛ́ni wi nyuɔ caa, nɛ́ jo: «Ki ’yɛli lé nàguɔ gbɛ̀ wi cuɔ yaʔa wè lé, a cɛliwɛ wi ’kaala láà fáala kpíʔile lè ?»
4A Zezi wi sí pe yɛ: «Yeli sì ki ’nyaa baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè léʔ, dí sélimɛ nɛ̄ bè wi cé pe faan nàguɔ nɛ́ cɛliwɛ19.4 Wéli baa Sél 1.27; 5.2a. lé ? 5Nɛ́ sí jo, dí: ‹Kire nɛ̄ a nàguɔ cɛliwɛ líɛ wè, wire nɛ́ wi cuɔ ní wè pe bé bìɛ bè tóri wire nɛ́ wi tuu nɛ́ wi yàa nɛ̄ wè; wi bé wi cuɔ cò wè kányiʔɛ ní, pe siin pe bé puu cetinnɛ nigbe19.5 Sél 2.24 tire ti ’juu náʔa gè..› 6Kire nɛ̄ ki ní wè tíin pe- jo piyē siin wīʔ, ki ’nyaa piyē cetinnɛ nigbe wī. A Kulocɛliɛ sí gìi pínɛ gè, siɛn fǎga ki láʔa kìi nɛ̄ʔ.»
7A pe ’jo: «Gáa nɛ̄ Misa wi sí cé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo nàguɔ wi- ceyaʔa sɛbɛ kpíʔile wi kɛn wi mɛ́, wi sí wi yaʔa19.7 Wéli baa Fàn 24.1-4. ?»
8A wi ’pe yɛ: «Yeli fungbɛnyɛ yire kɛnmɛ nɛ̄ Misa wi cé yéri ki nɛ̄ yeri yeli cɛlilɛ yɛri bèle. A kire ’laa wè, sélimɛ nɛ̄ bè, bà bɛ̀ʔ ki ’puuʔ. 9M’bé sí ki juu yeli mɛ́, a nàguɔ ŋíì ’wi cuɔ yaʔa wè, a kiì nyaa nàjaara kɛnmɛ nɛ̄ wī wèʔ, nɛ́ koli nɛ̀ wàa líɛ wè, wi ’ceyuugo kpíʔile.»
10A pìtɛnmɛnɛ pe ’wi yɛ: «A ki yē bɛ̀ nàguɔ tánʔagɛnmɛ pi ’yɛli bè puu nɛ́ wi cuɔ ní wè, ʔá, ki wè pɔ́rigɔ nàguɔ cɛliwɛ tɛ́ngɛʔ.»
11A Zezi wi sí pe yɛ: «Siɛnnɛ pe mìɛni wè jàʔá bè fɔ̀li siɛnrɛ dáà nɛ̄ dèʔ, fúɔ macɛn bìli mɛ́ kire nyɛ́nì kɛn gè. 12Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, nàguɔmɔfunfɔlilɔ pálì yē nɛ sii nɛ́ pe nàgbiɛnrɛ ní dè wī; nàguɔmɔfunfɔlilɔ pálì sí yē baa, siɛnnɛ pe cî peli nàguɔmɔ yige bè pe nī. Nàgbiɛnnɛ pálì sí ní yē baa, peli nɛ̂ pìye yaʔa nàgbiɛnnɛ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ kire kɛnmɛ nɛ̄. A ŋìi bé jáa bè yéri mi siɛnrɛ dáà nɛ̄ dè, wi- yéri ti nɛ̄.»
Zezi wi ’diba taʔa pìile nɛ̄ bèle
13A siɛnnɛ pe ’pɛn nɛ́ pìile ní wi kúrugu, wi pa kiyɛ taʔala yè pe nɛ̄ bé náari pe mɛ́. A pìtɛnmɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ nyu bìli nɛ̄ pe ’puu nɛ pìile kɔ́ri bèle nɛ báan bèleʔ.
14A Zezi wi sí pe yɛ: «Ye- pìile yaʔa bèle peri báan mi kúrugu, ye fǎri pe cìráʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnnɛ bílì kɛnmɛ bī bɛ̀ pe tíɛlɛ bèle, peli wuʔu gī Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ gè.»
15A wi ’kiyɛ taʔala yè pìile nɛ̄ bèle, nɛ́ yiri baa ki tiʔɛ nī gè nɛ̀ kɛ́.
Nàgapunwɔ lɔrifɔli wori dè
16A nàgapunwɔ wáà ’pɛn Zezi kúrugu nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, kacɛ̀nnɛ níi mi ’yɛli bè kpíʔile bé sí bànguɔ sìi taa wè ?»
17A Zezi wi ’wi yɛ: «Gáa nɛ̄ muɔ nɛ mi yúgo nɛ́ gìi gī cɛ̀ngɛ gè ? Wàa nigbe wī cɛ̀nwɛ wè. A muɔ sí nɛ ki caa bè jíin bànguɔ sìi nī wè, mari tári Kulocɛliɛ kajuʔulo nɛ̄ gèle.»
18A wi ’jo: «Gíli gèle ?»
A Zezi wi ’wi yɛ: «Ma fǎga siɛn kpúuʔ, ma fǎga ceyuugo kpíʔileʔ, fǎga kàyuugo kpíʔileʔ, ma fǎga finɛ daʔa muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ʔ. 19Te muɔ tuu nɛ́ muɔ yàa kpóri wè19.19 Yir 20.12-16; Fàn 5.16-20 tire ti ’juu náʔa gè.; má muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’mìɛ dɛ́ni wè19.19 Lev 19.18 tire ti ’juu náʔa gè..»
20A nàgapunwɔ wi ’jo: «Mi ’dàa ti mìɛni kpíʔile nɛ̀ fori ti nyɔgɔlɔ nī gèle, gíi ki ní nɛ̀ kò cígini ?»
21A Zezi wi ’wi yɛ: «A muɔ nɛ caa bè puu cɛ̀nwɛ bè paʔa wè, te waa ma sa muɔ kɔliyɛrɛ pári dè, ma wali kɛn wè fɔ̀ngɔfɔlilɔ mɛ́, bɛ̀ muɔ bé lɔri taa nyìʔɛnɛ nī lè. Píra ŋáà nī wè má pa taʔa mi nɛ̄.»
22Bà nàgapunwɔ ŋáà wi ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́ funbiɛnrɛ ní; ki ’nyaa lɔri ’puu wi mɛ́ nìʔɛrɛ.
23A Zezi wi sí ki juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, kiī gbɛ̀ligɛ lɔrifɔli mɛ́ wi- jiin Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ nī gè díɛ ! 24Nɛ̀ pínɛ m’bé ki juu yeli mɛ́, kiī fáari nyuʔɔmɔ mɛ́ wi- sùuri mísɛni kàwiile nī, nɛ̀ tóri lɔrifɔli nɛ̄ wi sa jiin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè.»
25Bà pìtɛnmɛnɛ pe ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè a ki ’laamɛ cúʔɔ pe nī kpuʔɔ, a pe ’jo: «A ki sí yē bɛ̀, ŋáasiɛn sí wi bága sa suɔ ?»
26A Zezi wi ’nyapigele le gèle pe nī nɛ̀ pe wéli nɛ́ pe yɛ: «Siɛnnɛ mɛ́ bèle, kiǐ gbɛ̀ kpíʔileʔ, nɛ̀ sí ki taa yakaa sì Kulocɛliɛ jáaʔ.»
Sàri ŋíì Zezi wuulo pe bága taa wè
27A Piɛri sí fali nɛ̀ juu sɛni, nɛ́ jo: «Ma sí ki wéli, weli bèle, weli ’weli yɛrɛ ti mìɛni yaʔa nɛ́ taʔa muɔ nɛ̄. Gáa weli bága sa taa ?»
28A Zezi wi ’pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, yeli bálì ye ’taʔa mi kúrugu bèle, a duniya wi kɛ́nì yiʔɛ fɔnwɔ wè, á Siɛn Pùɔ wi ’tɛ́ni wi kpuɔmɔ kùlofɔlilɔ kácunʔɔ nɛ̄ gè, yeli míɛni bèle yeli bé tɛ́ni fànʔafɔlilɔ kácuɔnyɔ kiɛ nɛ́ siin nɛ̄, bèri kàyuʔu nyu Isirayɛli saaya tùluyo kiɛ nɛ́ siin nɛ̄ yè.
29«Nɛ̀ pínɛ a siɛn ó siɛn ’wi saʔa, nɛ́ wi siinyɛninɛ nàguɔlɔ nɛ́ cɛlilɛ, nɛ́ wi tuu, nɛ́ wi yàa, nɛ́ wi pìile, nɛ́ wi siiye yaʔa mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, siɛn wi bé ki feliye dabataan taa, bé míɛni bànguɔ sìi taa wè kɔrigɔ. 30Nɛ̀ sí ki taa nìʔɛnɛ yē pélile pàngɛ gè, pe nìʔɛnɛ bága puu kàdotɔnminɔ, dí kàdotɔnminɔ nìʔɛnɛ sí puu pélile.»
20Ɛrɛzɛn siʔi baakuɔlɔ kàsiile lè
1«Ye- nyaa we bé gbɛ̀ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè nɛ́ kpáapogofɔli ní, wi ’yɛ̀ sínbinimɛ nī bè faʔa, nɛ̀ sɛ́nì baakuɔlɔ líɛ pe pa baara wi mɛ́ ɛrɛzɛn siʔi nī. 2A pe ’juu nɛ̀ bìɛ sàri nɛ̄ wè, gìi wi bé kɛn pe mɛ́ cɛngɛ nī gè. A wi ’pe tórigo siʔi mɛ́ gè.
3«A siʔifɔli wi ní nɛ̀ yiri, cɛngɛ ki ’puu nɛ waa dɔngɔnlɛlɛ mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì pàli nyaa cédaala nɛ̄, pe wè yafiɛn kúuʔ. 4A wi ’pe yɛ: ‹Yeli míɛni bèle yeri waa baa mi siʔi mɛ́ gè, a sàri ŋíì kɛ́nì yɛli nɛ́ yeli ní wè, m’bé wi kɛn yeli mɛ́.›
5«A baakuɔlɔ pe ’kɛ́.
«A siʔifɔli wi ní nɛ̀ yiri cígini cɛngɛnyɛni ní lè nyùgo nī kire lɛ̀lɛ nī lè, nɛ́ lɛ̀lɛ níì nī cɛngɛ ki cé cɛ̀li nɛ waa cɛnguʔɔ mɛ́ wè, nɛ̀ sɛ́nì baakuɔlɔ pálì caa cígini, nɛ̀ kanunɔ juu lè pe mɛ́.
6«Cɛnguʔɔ gè, bà tàfalilɛ yɛ̀ri lɛ̀lɛ ni cé kò túɔn wè, a siʔifɔli wi ní nɛ̀ yiri, nɛ̀ sɛ́nì pàli nyaa kakuɔlɔ wè pe nɛ̄ʔ. A wi ’pe yɛ: ‹Gáa ye ’yéri nɛ kúu náʔa gè cɛnguɔmɔ wè, kakuɔlɔ wè ye nɛ̄ lé ?›
7«A pe ’wi yɛ: ‹Siɛn sì weli líɛ baara nīʔ.›
«A wi sí pe yɛ: ‹Yeli míɛni bèle yeri waa baa mi siʔi mɛ́ gè.›
8«Cɛnguʔɔ gè, a siʔifɔli wi ’ki juu wi kacuɔnriwɔ mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ: ‹-Baakuɔlɔ yeri bèle ma pe sàri kɛn wè pe mɛ́, ma ki séli bìli nɛ̄ pe ’kɛ́ kàduʔumɛ gè mari waa pélile mɛ́ bèle.›
9«Baakuɔlɔ bílì pe cé líɛ yɛ̀ri lɛ̀lɛ ní lè nɛ̀ kò túɔn wè, a peli pɛ́nì yiri, a pe ’pe kɛn cɛnguɔmɔ sàri ní wè. 10Bìli pe cé líɛ pélile bèle, a peli nɛ sɔ̀ngí peli ’yɛli bè taa nìʔɛgɛ bè tóri kàduʔumɛ wuulo nɛ̄ bèle, nɛ̀ sí ki taa a pe ’peli míɛni kɛn cɛnguɔmɔ sàri ní wè nɛ̀ pínɛ.
11«Bà pe ’pe sàri suɔ wè nɛ̀ kúɔ wè, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kúnʔɔri siʔifɔli nɛ̄ wè, 12nɛ́ jo: ‹Bàli pe ’kɛ́ kàduʔumɛ gè bàli bèle, peli sɛ́nì baara lɛ̀lɛ cɛ̀ri wè, á muɔ pɛ́nì pe wúɔ nɛ̀ yɛligɛ nɛ́ weli ní lé, weli bálì we ’fùrɔ cɛnguɔmɔ bè, cɛngbaan láara wè !›
13«A wi ’siɛnnugoro kɛn wàa nigbe mɛ́ pe nī nɛ́ wi yɛ: ‹Nàgori, gíi mi ’kpíʔile muɔ nɛ̄ sìpiʔi wuʔu gè ? Cɛnguɔmɔ sàri nɛ̄ bɛ̀ʔ we cé juu nɛ̀ bìɛ lé muɔ nɛ́ mi ní wè ? 14-Muɔ liɛlɛ líɛ lè mari waa. Ŋàa wi ’pɛn kàduʔumɛ gè ŋàa wè, ki ’mi dɛ́ni bè wi sàri nyanugo nɛ̄ nɛ́ muɔ ní. 15Ki wè mi kiyɛ nī léʔ, a gìi ’mi dɛ́ni mi- ki kpíʔile nɛ́ mi wali ní wè lé ? Nyabiɛnnɛ tùʔɔ yē muɔ nī wī lé, bɛ̀ mi fungo kiī cɛ̀ngɛ gè ?›
16«Kire sí gī, kàdotɔnminɔ pe bága kò pélile; pélile pe sí puu kàdotɔnminɔ.»
Zezi wi ń’nɛ̀ ki juu dí pe bága wire kpúu dí wire bé koli bè nyɛ́
17A Zezi wi ’kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. Bà wi waa wè, nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ siin kɔ́ri bèle nɛ̀ yiri larigɛ nī. Bà pe ’puu nɛ tíin koligo nɛ̄ gè, a wi ’pe yɛ: 18«We m’bɛlɛ we waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. Pe báa Siɛn Pùɔ cò wè bè le kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ kiyɛ nī, peli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle. Pe bé kàyuʔu juu wi nɛ̄, bè wi kpúu wori juu dè bè ceri, 19bé sí wi kɛn kùlogolo kálì siɛnnɛ mɛ́ peri wi teri de pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄, bé sí wi kpúɔn nɛ́ sápiige ní, bé kúɔ bé wi kóri tiiparigɛ nɛ̄. Cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè wi bé koli bè nyɛ́ bè yiri.»
Zaki nɛ́ Zanyé yàa wi ’Zezi náari wè yakaa nɛ̄
20Kire tiʔɛ nī gè, a Zebede jaala pe yàa wi ’kɛ́ Zezi kúrugu wè nɛ́ wi jaala ní bèle, nɛ̀ sɛ́nì káguro wáa wi yiʔɛ mɛ́ gè bè wi yakaa náari wi mɛ́.
21A Zezi wi ’wi yúgo: «Gáa muɔ nɛ caa ?»
A cɛliwɛ wi ’jo: «-Ki juu ma jo muɔ Kùlofɔligɔ nī gè, mi jaala siin bèle, wàa bé tɛ́ni muɔ kàliige mɛ́, dí ŋìi wi sí tɛ́ni muɔ kàmɛgɛ mɛ́ gè.»
22A Zezi wi sí siɛnnugoro kɛn dè wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Gàa yeli nɛ náari gàa gè, yeli sì ki cɛ́nʔ; yeli bé gbɛ̀ jáa lé bè gbuɔ yagbuɔlɔ níì nī mi je gbuɔ lè lé ?»
A pe ’jo: «ʔaan, weli bé jáa.»
23A wi ’pe yɛ: «Yeli bága gbuɔ mi yagbuɔlɔ nī lè; gìi sí ki ’mi kàliige nɛ́ mi kàmɛgɛ tɛ́nigɛ kúɔ gè, m’bɛ̀ʔ mi nyɛ́ni ki kanʔaʔ. Bìli mɛ́ mi Tuu wi ’ki gbòbori nɛ̀ yaʔa gè, peli mɛ́ ki bága kɛn.»
24Bà pìtɛnmɛnɛ kiɛ bílì sɛnminɛ pe ’tire lúʔu dè, a pe funyɔ yi ’tanʔana siinyɛninɛ bálì siin kúrugu bèle.
25A Zezi wi ’pe yeri nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Yeli ’ki cɛ́n kùlogolo kálì kùlofɔlilɔ bèle, pe nàa pe kàtɛninɛ cɔ̀rí bèle, á siɛnkpolilo peli nɛ̂ sí nɛ pe fànʔa kpúɔn gè siɛnnɛ nɛ̄ bèle.
26«Bà sí bɛ̀ʔ ki ’yɛli bè puu yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ. A ŋìi nɛ caa bè puu kpuɔwɔ yeli nī bèle, siɛn wi ’yɛli bè puu yeli baakuɔwɔ. 27Nɛ̀ pínɛ a ŋìi nɛ caa bè puu péliwe wè yeli nī bèle, siɛn wi- puu yeli sùkulowo.
28«Kire kɛnmɛ nɛ̄ Siɛn Pùɔ wiì pɛn siɛnnɛ pe pari baara wi mɛ́ʔ, wi ’pɛn bè pari baara siɛnnɛ mɛ́ bèle, bé sí wi sìi kɛn wè siɛnniʔɛnɛ nyùzuɔrɔ wuʔu nɛ̄.»
Zezi wi ’fúɔnnɔ siin múgu
29Bà pe kɛ́nì yiri Zeriko kàʔa nī gè nɛ̀ koligo líɛ gè nɛ waa wè, a siɛnniʔɛmɛ ’taʔa pe kúrugu.
30A ki ’nyaa fúɔnnɔ siin ’puu baa tɛ́ninɛ koligo nyuɔ nɛ̄ gè, a pe ’ti lúʔu dí Zezi wi nyɛ́ni tòrí.
A pe ’yɛ̀ nɛ yékpuʔulo wáari nɛ́ jo: «-Nyinimɛ taa weli nɛ̄, Kàfɔli, Dawuda Jaa !»
31A siɛnniʔɛmɛ pi ’yɛ̀ nɛ nyu pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ pe- pìiri. A pe nɛ́ kàa taʔa pe kòkuʔulo nɛ̄ gèle, nɛ nyu níɛ waa: «-Nyinimɛ taa weli nɛ̄, Kàfɔli, Dawuda Jaa !»
32A Zezi wi ’yéri nɛ́ pe yeri baa, nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Gáa yeli nɛ caa mi- kpíʔile yeli mɛ́ ?»
33A pe ’wi yɛ: «ʔé, Kàfɔli, -fúɔnrɔ láʔa dè weli nyapigele nɛ̄ gèle !»
34A pe nyinimɛ ’jíin Zezi nī wè, a wi ’kɔli taʔa pe nyapigele nɛ̄ gèle. Tiɛnugo nī gè, a pe ’fali nɛ nyaʔa sɛni, a pe ’líɛ nɛ̀ taʔa wi kúrugu.
21ZEZI WI ’KELE KUƆ ZERIZALƐMI KAʔA NI
Pe ’Zezi kpàli wè bɛ̀ kùlofɔli tíɛlɛ
(Mar 11.1-11; Luk 19.28-38; Zan 12.12-19)
1Bà pe sɛ́ni nɔ̀gí Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè, a ki ’nyaa pe cé nɔ̀ Bɛtifaze vògo nɛ̄ gè Wolivi Tiire nyagurugo táanni gè. A Zezi wi ’pìtɛnmɛnɛ siin tun 2nɛ́ pe yɛ: «Yeri waa baa vògo gáà mɛ́ gè, n’gɛ baa we yiʔɛ mɛ́ gè. Yeli bé sa sèfɛnnuu nyaa puɔwɔ nɛ́ wi pùɔ ní wè wi táanni; ye- ke sáʔala yeri báan. 3A siɛn ’yeli yúgo, ye- wi yɛ: ‹Kàfɔli wi màakuu yē ke nɛ̄.› Bà wi bé yeli yaʔa yeli de báan nɛ́ ke ní sɛni.»
4A kele ke ’kpíʔile majo mɛni Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ wi cé ki juu gè, nɛ́ jo:
5Ye- ki juu Siyɔn kàʔa siɛnnɛ21.5 Siyɔn kàʔa gè, piyē nɛ ki ye nɛ pínɛ Zerizalɛmi. Girɛki sɛbɛ nī wè, ki ’jo «Siyɔn póri»
mɛ́ bèle,
ye- pe yɛ:
«Nyaa, muɔ kùlofɔli
wiī nɛ báan baa,
wiī nɛ́ funnyige ní,
wi ’tánʔa nɛ̀ tɛ́ni sèfɛnnɛ nɛ̄,
sèfɛnbile nɛ̄, sèfɛnjuɔ pùɔ21.5 Zaka 9.9 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Eza 62.11.».
6A pìtɛnmɛnɛ pe sí kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kele kpíʔile gèle majo mɛni Zezi wi cé ki juu pe mɛ́ bèle. 7A pe ’pɛn nɛ́ sèfɛnnuu ní wè, nɛ́ wi pùɔ ní wè, nɛ́ pe bururo fòlilo dè nɛ̀ taʔala ke nɛ̄. A Zezi wi ’tánʔa nɛ̀ tɛ́ni ti nɛ̄. 8A siɛnniʔɛmɛ pi ’pi bururo fòlilo dè nɛ̀ cáan koligo nī gè. A pàli ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wɛrɛ kúnminɔ nɛ̀ pɛ́nì yɛ́ligɛ koligo nī gè. 9A siɛnniʔɛmɛ páà ’kíni wi yiʔɛ mɛ́ gè, á bìli pe ’taʔa wi kúrugu, á piyē yékpuʔulo wáari gèle níɛ wáa:
Wozana21.9 Eburu siɛnrɛ nī ki ’juu nɛ́ jo wozanawè. Ki sélimɛ nɛ̄ bè, Wozanasiɛnrɛ ti kɔri wi yé jo: We Kàfɔli, pa we suɔ.Lɛ̀lɛ láà kɛ́nì pɛ́nì nɔ̀ a ki siɛnrɛ ti ’kò gbùʔɔrigɔ kòkuulo, fundaanra kòkuulo. A pe je siɛnkpuɔwɔ tòbilo wè kire yékpoli lire pe nɛ̂ wáa.
Dawuda Jaa mɛ́ wè !
Siɛn ŋáà wi báan
Kàfɔli wi míʔɛ nɛ̄ gè,
Kulocɛliɛ wi- kpuʔɔrɔ taʔa wi nɛ̄ !
Wozana
nyìʔɛnɛ tiɛliiliye nī yè !
10Bà Zezi wi sɛ́nì jíin Zerizalɛmi kàʔa nī gè, a ki ’céri fún siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄ kàʔa nī gè, a pe ’jo: «Ŋáasiɛn wī ŋàa wè ?»
11A siɛnniʔɛmɛ pi ’jo: «Zezi wī, Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wè, Nazarɛti kàʔa mɛ́ wi ’kɔ́n, Galile tɛ́nimɛ nī !»
Zezi wi ’yaparilɛ cìra bèle nɛ̀ yigeKulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè
(Mar 11.15-19; Luk 19.45-48; Zan 2.13-22)
12A Zezi wi ’kɛ́ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ mɛ́ gè, nɛ̀ sɛ́nì yaparilɛ pe mìɛni cìra nɛ̀ yige kpànʔanɛ peli nɛ́ yasuɔlɔ ní bèle baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ nɛ̄ gè, nɛ́ walifɛnivɔlilɔ21.12 Walifɛnivɔlilɔ pe ’puu nɛ kùlo wali fɛ̀ni wè Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali nɛ̄ wè. pe tabalilɛ ŋɔrigɔ bèle nɛ̀ cáan nɛ́ gòtoparilɛ pe kácuɔnrɔ ní dè.
13A wi ’pe yɛ: «Kiī baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè, Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ́ jo: Pe bága de mi saʔa yeri gè náarigɛ saʔa21.13 Eza 56.7 tire ti ’juu náʔa gè.. A yeli sí pɛ́nì ki kpíʔile kàyuulo kòridiʔɛ21.13 Zer 7.11 tire ti ’juu náʔa gè..»
14A fúɔnnɔ nɛ́ lolilo ’pɛn wi kúrugu baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ mɛ́ gè, a wi ’pe puʔɔ.
15Bà kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’wi nyaa wi kakpoliyo nyáà kpínʔini yè mmɛ gè, á pìile piyē yékpuʔulo wáari gèle Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè níɛ nyu nɛ wáa: «Wozana Dawuda Jaa mɛ́ wè !», a ki ’pe biɛn. 16A pe ’Zezi yɛ wè: «Muɔ nɛ dàa lúru dè í, dàa pe nyu dè ?»
A Zezi wi ’pe yɛ: «ʔaan, je mi nɛ ti lúru. Yeli sì fìɛ ki wéli baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè léʔ bɛ̀ ki ’juu nɛ́ jo:
Muɔ ’ki kpíʔile
pìile nɛ́ pìfiɛnyɛ nɛ muɔ gbùʔɔrɔ́ 21.16 Ŋún 8.3 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè.lé ?»
17A wi ’fali nɛ̀ núgo pe táanni, nɛ̀ yiri kàʔa nī gè nɛ̀ kɛ́ Betanii vògo mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì súɔn kire tiʔɛ nī.
Zezi wi ’juu nɛ̀ taʔa sàanfiidiige nɛ̄
18Ki kpìɛnduu sínbinimɛ táanni bè, a wi ’yɛ̀ faʔa nɛ̀ koli baa kàʔa mɛ́ gè, fungo cé wi taa. 19A wi sɛ́nì sàanfiidiige nyaa koligo nɛ̄ gè; a wiī nɛ sɔ̀ngí yasɛnrɛ yē ki nī, wiì sɛ́nì yafiɛn nyaaʔ, nɛ̀ yiri wɛrɛ nīʔ. A wi ’jo: «Muɔ̌ ní yasɛnrɛ sɛn bè nyaa púloʔ.»
Tiɛnugo nī gè a tiige ki ’fali nɛ̀ nyígi nɛ̀ kùu. 20Bà pìtɛnmɛnɛ pe ’kire nyaa gè, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ cúru nɛ́ jo: «Ki síɛ mɛni á sàanfiidiige gáà ki ’fali nɛ̀ waʔa tiɛnugo nī mmɛ gè ?»
21A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a tɛ́ngɛlɛ yē yeli mɛ́, á yeli wè káala wèʔ, gìi ki ’kpíʔile sàanfiidiige nɛ̄ gè, kire yákuɔ bɛ̀ʔ yeli bé kpíʔileʔ. Yeli bé cɛ gbɛ̀ juu nɛ́ nyagurugo gáà ní gè bé ki yɛ: ‹Kɔ́n náʔa gè ma sa tuu kuʔɔjii nī wè›, ki bé kpíʔile. 22Nɛ̀ pínɛ a yeli nɛ yɛgɛ ó yɛgɛ caa, nɛ́ ki náari nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní wè, yeli bé ki taa.»
Sé Zezi fànʔa ki ’kɔ́n
23Bà Zezi wi sɛ́nì jíin Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè níɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle, a kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Zuufulo pe liɛlɛ ní bèle, a peli ’pɛn wi kúrugu nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: «Ŋáasiɛn fànʔa nɛ̄ muɔ nɛ kele gálì kúu gèle ? Ŋáasiɛn wi ’kire kàfɔligɔ kɛn gè muɔ mɛ́ ?»
24A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Mi míɛni wè, m’bé yeli yúgo nɛ́ kaala nigbe ní yákuɔ. A yeli ’siɛnnugoro kɛn dè m’mɛ́ wè, mi míɛni bé ki juu yeli mɛ́ fànʔa gíì ní mi nɛ ti kúu wè. 25Ŋáa wi cé Zan tun wè wi- pari siɛnnɛ batiize bèle ? Kulocɛliɛ wi cé wi tun lé, dí siɛnnɛ bīɛlɛ ?»
A pe ’pìye kìɛ kìɛ, nɛ́ kɛ́nì jo: «A we ’jo: ‹Kulocɛliɛ mɛ́ wè›, wi bé we yɛ: ‹Gáa sí nɛ̄ yiyè tɛ́ngɛ wi nɛ̄ʔ ?› 26A we sí ní nɛ̀ ki juu nɛ́ jo siɛnnɛ mɛ́ wè, we bé siɛnnɛ yɛ̀gɛ bèle bè wáa wìye nɛ̄, nɛ́ ki cɛ́n siɛnnɛ pe ’puu mìɛni nɛ Zan sɔ̀ngí wè Kulocɛliɛ siɛnjuuwo.»
27A pe sí siɛnnugoro kɛn dè Zezi mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ: «Weli sì cɛ́nʔ.»
A wire míɛni wè, a wi ’pe yɛ: «Mi míɛni sǐ ga tíi bé ki juu yeli mɛ́ʔ, ŋáa fànʔa nɛ̄ mi nɛ kele gálì kúu gèleʔ.»
Pìile siin kàsiile lè
28«Ye- tí mi siɛnrɛ táà juu yeli mɛ́, ye sɔ̀ngi ti nɛ̄ wêli. Pìile siin ’puu nàguɔ wáà mɛ́. A wi ’liɛwɛ yeri wè nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: ‹Nɛ jaa, pàngɛ gè kɛ́ ma sa baara baa ɛrɛzɛn siʔi mɛ́ gè.›
29«A jaafɔli wi ’jo wire sǐ kɛ́ baaʔ; kàduʔumɛ a ki kɛ́nì wi biɛn, a wi ’líɛ nɛ̀ kɛ́ tunduro mɛ́ dè.
30«A tuufɔli wi ní nɛ̀ tunduro nuro juu dè wi jaa ŋíì mɛ́ wè. A wire ’jo: ‹Ao, mi ’ti lúʔu aba.› Nɛ́ sí kɛ́nì koli wiì kɛ́ baaʔ.
31«Pìile bálì pe siin nī bèle, ŋíi wi ’wi tuu nyɛ́ni kaala kpíʔile lè ?»
A pe ’jo: «Péliwe wire wī.»
A Zezi wi ’pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, lanbosuɔlɔ nɛ́ nàjaacɛlilɛ pe bága yeli yiʔɛ caanri Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè. 32Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Zan wi ’pɛn yeli mɛ́ nɛ ní siɛnsinwɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́; kire nɛ́ ki mìɛni, yeli sì tɛ́ngɛ wi siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ, a lanbosuɔlɔ nɛ́ nàjaacɛlilɛ pe bèli nɛ̀ tɛ́ngɛ wi nɛ̄. Yeli nyɛ́nì wi nyaa, kire nɛ́ ki mìɛni yeli funyɔ yiì yeli túnʔ a yeli ’tɛ́ngɛ wi nɛ̄ʔ.»
Ɛrɛzɛn siʔi kàsiile lè
33«Kàsiile láà n’nɛ cígini, ye- ni lúʔu. Kpáapogofɔli wáà cé ɛrɛzɛn siʔi fáli. A wi ’siʔi sùlu gè, nɛ́ sí ɛrɛzɛn fórigodiʔɛ21.33 Pe nɛ̂ tiʔɛ káà kpíʔile, a pe je ɛrɛzɛn sunmɔ kúu bè, pe nɛ̂ ɛrɛzɛn le wè baa níɛ̀ wi tánʔana nɛ̀ wi fórigo nɛ̀ wi luʔɔ yige gè. gbòbori baa siʔi nī gè, nɛ́ sí kpáala kpúɔn kpàʔalilɛ baa siʔi nī gè, nɛ́ siʔi kɛn gè ɛrɛzɛnfalilɛ pálì mɛ́ peri ki fáli, nɛ́ kɛ́ tánʔana nɛ̄.
34«Bà yɛrɛ sɛn lɛ̀lɛ ni kɛ́nì nɔ̀ lè, a wi ’wi baakuɔlɔ tun bèle baa siʔi mɛ́ gè ɛrɛzɛnfalilɛ mɛ́ bèle, pe- sa wire yasɛnrɛ liɛlɛ kɛn lè pe mɛ́ peri báan. 35A ɛrɛzɛnfalilɛ pe sɛ́nì baakuɔlɔ bálì cò bèle, nɛ̀ wàa kpúɔn, nɛ́ wàa kpúu, nɛ́ wàa ’wáa nɛ́ sìndari ní.
36«A siʔifɔli wi ní nɛ̀ baakuɔlɔ pálì tórigo a pe ’niʔɛ pélile nɛ̄ bèle. A ɛrɛzɛnfalilɛ pe sɛ́nì kanugo kpíʔile gè pe nɛ̄.
37«Fúɔ nɛ̀ taa a siʔifɔli wi pɛ́nì wi jaa tórigo wè pe kúrugu níɛ sɔ̀ngí nɛ́ jo: ‹Pe báa fìɛrɛ taa mi jaa wire nɛ̄.›
38«Nɛ̀ sí ki taa bà ɛrɛzɛnfalilɛ bálì pe sɛ́nì jaafɔli nyaa wè, a pe ’ki sɔ̀ngi nɛ̀ jo: ‹Ŋàa wire cɛ wī wi kɔriliiwe wè. Yeri báan we- wi kpúu, wé sí kɔrigɔ líɛ gè !›
39«A pe ’fali nɛ̀ wi kɔ́ri nɛ̀ yiri siʔi nī gè, nɛ̀ sɛ́nì wi kpúu. 40Píra ŋáà nī wè a siʔifɔli wi kɛ́nì pɛn wè, gáa wi bé pa kpíʔile ɛrɛzɛnfalilɛ bálì nɛ̄ bèle ?»
41A pe ’wi yɛ: «Wi bé funbinʔɛfɔlilɔ bálì kpúu bèle pe kpúugɛnnɛ ni sí pii, bé sí wi siʔi kɛn gè ɛrɛzɛnfalilɛ pálì piyeyɛ mɛ́; peli béri wi kanʔa nɛ́ siʔi ki yasɛnrɛ ní dè a ti lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ lè.»
42A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeli sì fìɛ ki wéli nɛ̀ nyaa baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè léʔ, ki ’jo:
Sìndɛnigɛ gíì saafaanna
pe cé wáa gè,
kire ki kɛ́nì kò saʔa
kàluulo kàdɛnipelige gè,
gàa ki ’saʔa cò gè nɛ̀ yérige gè21.42 Zuufulo mɛ́ bèle ki sìndɛnigɛ gáà ki nɛ̂ puu majo mɛni gèdinnɛ ni sî saʔa cò gè nɛ̀ yérige gè..
Kire sí nyɛ́nì taa Kàfɔli wire mɛ́,
nɛ́ sí ní kakpuʔɔ weli mɛ́21.42 Ŋún 118.22-23 tire ti ’juu náʔa gè..
43«Kire nɛ̄, m’bé ki juu yeli mɛ́, Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki bága suɔ yeli mɛ́ bè kɛn kùlo láà wuulo mɛ́, peli béri ki yasɛnrɛ sɛngi dè.
44[«A siɛn ó siɛn tuu ki sìndɛnigɛ gáà nɛ̄ gè, wi bé muʔɔrɔ; a ki sí ní nɛ̀ tuu siɛn ó siɛn nɛ̄, ki bé wi muʔɔrɔ21.44 Koligo gáà ki siɛnrɛ ti ’laa girɛki kɔli sɛbɛrɛ sɛbɛliɛlɛ pe wecɛ̀njɛnminɛ pálì nìʔɛbɛlɛ nī (wéli baa Luk 20.18)..»]
45Bà kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’kàsiʔile siɛnrɛ dáà lúʔu dè, peli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, a pe ’ki cɛ́n peli wori wiī nɛ nyu. 46A pe ’yɛ̀ nɛ kɛnmɛ caa bè wi cò; pe sí puu nɛ fìʔɛ́ siɛnniʔɛmɛ nɛ̄ bè. Ki ’nyaa pe ’puu nɛ wi tɔ́ri wiī Kulocɛliɛ siɛnjuuwo.
22Cepɔrigɔ lìigbuɔlɔ kàsiile lè
1A Zezi wi ní nɛ̀ juu nɛ́ pe ní kàsiile nī, nɛ́ jo:
2«We bé gbɛ̀ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè nɛ́ kùlofɔli wáà ní, a ki ’nyaa wi cé wi jaa cepɔrigɔ lìigbuɔlɔ cɛngɛ tɛ́ngɛ. 3Bàli wi cé yeri cepɔrigɔ mɛ́ gè, nɛ́ sí wi baakuɔlɔ tun bèle pe sa pe yeri peri báan. A siɛnnɛ pe ’cíi piyè pɛnʔ.
4«A wi ní nɛ̀ baakuɔlɔ pálì tun nɛ́ pe yɛ: ‹Ye- sa ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle yé pe yɛ dí mi nyɛ́nì suro suʔɔ náʔa, mi nɛ̀piɛlɛ lè nɛ́ mi yajuukpolido tire mi ’kpúu nɛ̀ ti sɔ́migɔ nɛ̀ suʔɔ, yeri báan cepɔrigɔ lìigbuɔlɔ mɛ́ lè !›
5«Siɛnnɛ piyè ti kpúʔɔʔ. Ŋìi nɛ̂ jo: ‹Mi nɛ waa siʔi mɛ́›, ŋìi nɛ̂ jo: ‹Mi nɛ waa páridiʔɛ nī.›
6«A pàli cɛ́nì kùlofɔli wi tundunminɔ cò bèle nɛ̀ pe dàridari nɛ̀ pe kpúu.
7«A ki ’kùlofɔli wi fungo yɛ̀gɛ gè, a wi ’wi kapiɛngbuɔn tògo káà tórigo a pe sɛ́nì siɛnkpuulo bálì cúʔɔ bèle, nɛ́ pe kàaya sórigo yè. 8Píra ŋáà nī wè nɛ́ wi baakuɔlɔ yɛ bèle, ‹Lìile niī suʔɔguɔlɔ, nɛ̀ sí ki taa bàli mi cé yeri bèle, piyè nyuɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ ki níʔ. 9Kire nɛ̄ ye- yiri yeri waa kojaaya nī yè; a ye sɛ́nì siɛn ó siɛn nyaa ye- wi yɛ wiri báan cepɔrigɔ lìile mɛ́ lè.›
10«A baakuɔlɔ pe ’yiri nɛ̀ kɛ́ koliyo nī yè. Siɛnnɛ bílì mìɛni pe sɛ́nì nyaa bèle, a pe ’pe fàa nɛ̀ yeri nɛ̀ pe pínɛ, siɛnpiile yo, siɛnsinminɛ yo. A cepɔrigɔ saʔa ki ’nyì siliile nɛ̄ bèle. 11Bà kùlofɔli wi kɛ́nì pɛn bè pa pe wéli bèle, nɛ̀ pɛ́nì nàguɔ wáà nyaa, wiì cepɔrigɔ burugo leʔ. 12A wi ’wi yɛ: ‹Nàgori, gáa nɛ̄ muɔ ’pɛn náʔa gè cepɔrigɔ burugo fùn wè ?› A wi ’pìiri.
13«A kùlofɔli wi ’wi baakuɔlɔ yɛ bèle: ‹Ye- tɔliyɔ puɔ yè wi nɛ̄ nɛ́ kiyɛ ní yè, yé wi líɛ ye wáa kpànʔanɛ baa yebilige nī gè, kɔnwaʔa nɛ́ gànʔana cérigige gī baa kire tiʔɛ nī gè.›
14«Bɛ̀ sí ki yē, nìʔɛnɛ nyɛ́nì yeri, nɛ̀ sí ki taa pàli cɛ̀ri pe bága líɛ.»
Lanbo sàrí wori dè
15A Fariziɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ kɛ́ sɛni, nɛ̀ sɛ́nì pìye nyaa nɛ̀ juu nɛ̀ bìɛ, mɛni pe bé Zezi cò wè wi siɛnjuuro nī dè. 16A pe ’pe pìtɛnmɛnɛ tun bèle wi mɛ́ nɛ̀ fàri Erodi tògo wuulo22.16 Erodi tògo wuulo peli nyaa Zuufulo bílì pe cé fɔ̀li Erodi Antipasi kùlofɔligɔ nɛ̄ gè, wire ŋáà wi cé wúɔ nɛ́ Wurɔmiyé kùlofɔgbuɔwɔ ní wè Sezari wè. nɛ̄ bèle, nɛ́ siɛnrɛ le pe nyuɔyɔ nī yè, nɛ́ jo pe sa wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, weli ’ki cɛ́n kányiʔɛ kire nɛ̄ muɔ tɔ̀ni nɛ tári, nɛ̀ pínɛ muɔ nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle Kulocɛliɛ koligo nɛ̄ gè nɛ́ kányiʔɛ ní. Muɔ wè cɔ̀rí siɛn nyaamɛ nɛ̄ʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, muɔ wè siɛn yigi siɛn nīʔ. 17Ma sí ki juu weli mɛ́ wêli, gíi muɔ nɛ sɔ̀ngí kaala náà nɛ̄ lè: ki ’yɛli lé weri lanbo sàrí wè Wurɔmiyékùlofɔgbuɔwɔ Sezari mɛ́ wè, dí mɛni ?»
18A Zezi wi sí pe sɔ̀ngibiire cɛ́n dè, a wi ’pe yɛ: «Jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle, gáa nɛ̄ yeli je mi puu wéli ? 19Ye- lanbo sàri walikpege káà kɛn náʔa mi nyaa wêli.» A pe ’wi kɛn nɛ́ denari walikpege káà ní.
20A wi ’pe yúgo: «Ŋáasiɛn jènyinɛ nī náʔa nàa nɛ̄ lè, nɛ́ míʔɛ ní gè sɛbɛgɛ gè ?»
21A pe ’wi yɛ: «Wurɔmiyé kùlofɔgbuɔwɔ Sezari wire woli nī.»
A wi ’pe yɛ: «A gìi yē Sezari wuʔu gè, ye- ki kɛn Sezari mɛ́ wè, á gìi sí yē Kulocɛliɛ wuʔu gè, ye- ki kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè.»
22Bà pe ’ti lúʔu dè, a ki ’pe fungo wúɔ, a pe ’wi yaʔa baa nɛ́ kɛ́.
Kúbilo pe bága nyɛ́ yiri lé
23Kire cɛngɛ gáà gè, a Sadusiɛnnɛ ’pɛn wi kúrugu; peli pe sî jo dí nyɛ́yirile wè baa wèʔ. A pe ’wi yúgo nɛ́ jo: 24«Tɛnmɛfɔli, Misa wi cé jo:
A nàguɔ ’cɛliwɛ líɛ
nɛ́ kùu nɛ́ wi yaʔa
wiì puɔ sii wi nɛ̄ wèʔ,
wi siinyɛni wi- cɛliwɛ líɛ wè22.24 Wéli baa Fàn 25.5.
wi- pìile sii
wi kɛn wi siinyɛni
ŋáà mɛ́ wi ’kùu wè.
25«Ki sí nyaa siinyɛninɛ nàguɔlɔ kɔlisiin ’puu náʔa weli mɛ́. A péliwe wi ’cɛliwɛ líɛ, nɛ̀ kâ pɛ́nì kùu nɛ́ cɛliwɛ yaʔa wè, wiì pùɔ sii wi nɛ̄ʔ. A wi siinyɛni wáà ’cɛliwɛ líɛ wè. 26A ki ní nɛ̀ puu kanugo gè, nɛ̀ taanriwuu pínɛ wè, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa pe siɛnnɛ kɔlisiin bèle. 27Pe mìɛni kàduʔumɛ gè, a cɛliwɛ wi pɛ́nì kùu. 28Kúbilo nyɛ́yirile nɛ̄ lè, pe kɔlisiin nī bèle, ŋíi wuu wi bé puu cɛliwɛ wè, nɛ́ ki cɛ́n pe mìɛni ’wi tɛ́ngɛ nɛ̀ nyaa wè ?»
29A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Yeli ’pùunni, bɛ̀ yeli sì Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ cɛ́n dèʔ, nɛ́ bɛ̀ yeli sì Kulocɛliɛ fànʔa cɛ́n gèʔ. 30A kire ’laa wè, kúbilo nyɛ́yirile nɛ̄ lè, nàguɔ sǐ cɛliwɛ líɛʔ, cɛliwɛ míɛni sì tɛ́ni nàgaʔa nɛ̄ʔ; pe bé puu kɛnmɛ bíì nɛ̄ nyìʔɛnɛ tundunminɔ yē bèle baa nyìʔɛnɛ nī lè. 31Gìi sí ki ’kúbilo nyɛ́yirile wori kúɔ dè wè, yeli sì Kulocɛliɛ siɛnrɛ wéli dè lé, ti ’jo: 32Mi wī Birayima Kulocɛliɛ wè, nɛ ní Siaga Kulocɛliɛ wè, nɛ ní Yakuba Kulocɛliɛ wè22.32 Wéli baa Kakpi 7.32; Yir 3.6 tire ti ’juu náʔa gè..
«Kúbilo wuu bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ wèʔ; wiile wuu wī.»
33Bà siɛnnɛ pe ’dàa lúʔu dè, a wi tɛnmɛnɛ ni ’pe fungo wúɔ.
Kajuudiɛlɛ níì ni ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri lè
34Bà Fariziɛnnɛ pe ’ti lúʔu dí Zezi wi ’juu nɛ̀ siɛnrɛ kúɔ dè Sadusiɛnnɛ pe nyuɔyɔ nī yè, a pe sɛ́nì pìye nyaa nɛ̀ juu. 35A wàa nigbe sɛ́nì wi yúgo, bè wi puu bè wéli. Ki ’nyaa wire ’puu Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nwɛ. A wi sɛ́nì Zezi yúgo wè nɛ́ jo: 36«Tɛnmɛfɔli, kajuudiɛlɛ níi ni ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri lè Misa Fànʔa Siɛnrɛ nī dè ?»
37A Zezi wi ’wi yɛ: «-Muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní, nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní, nɛ́ muɔ sìnjilige ki mìɛni ní22.37 Fàn 6.5 tire ti ’juu náʔa gè.. 38Lire wuʔu kire ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri gè, nɛ́ nī kapelile lè. 39Siinwoli niī nunɔ nɛ́ nàa ní lè; ni ’jo: Muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’mìɛ dɛ́ni wè22.39 Lev 19.18 tire ti ’juu náʔa gè..
40«Kajuudiʔɛlɛ gálì keli siin gīɛlɛ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti mìɛni nyùgo gè, nɛ́ gìi ní Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ pe ’juu gè.»
Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ kɛnmɛ bè nɛ́ Dawuda ní wè
41Bà sí Fariziɛnnɛ pe ’puu gbuʔulibolo bèle, a Zezi wi ’pe yúgo: 42«Gíi yeli nɛ sɔ̀ngí Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wori nɛ̄ dè ? Ŋáasiɛn jaa wī ?»
A pe ’wi yɛ: «Dawuda Jaa wī.»
43A wi ’pe yɛ: «Gáa sí nɛ̄ Dawuda wire tíimɛ wè, Kulocɛliɛ Pìle lire fànʔa nɛ̄ gè, wi ’wi yeri wire Kàfɔli wè ? Nɛ́ ki cɛ́n wi ’jo:
44Kàfɔli wi ’ki juu
mi Kàfɔli mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ:
Tɛ́ni mi kàliige mɛ́ gè,
fúɔ bè taa mi ga
muɔ leguulo kpíʔile bèle
muɔ tɔliyɔ taʔadiʔɛ22.44 Ŋún 110.1 tire ti ’juu náʔa gè..
45«A ki sí yē Dawuda wiī nɛ wi yeri wire Kàfɔli wè, mɛni wi bé ní gbɛ̀ puu wi jaa wè ?»
46Kire tiʔɛ gáà nī gè siɛn sì ń’nɛ̀ jáa nɛ̀ siɛnrɛ taa nɛ̀ juu wi mɛ́ʔ. Nɛ̀ pínɛ bà ki ’láʔa kire cɛngɛ nɛ̄ gè, siɛn sì ní nɛ̀ sori nɛ̀ wi yúgoʔ.
23Zezi wi ’juu gbɛ̀ngɛ sɛbɛcɛ́nminɛ nɛ́ Fariziɛnnɛ nɛ̄ bèle
(Mar 12.38-40; Luk 11.37-52; 20.45-47)
1Píra ŋáà nī wè a Zezi wi ’juu nɛ́ siɛnnɛ ní bèle, nɛ̀ fàri wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle, 2nɛ́ jo: «Gìi Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe nyu gè, peli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, Misa larigɛ nī pe sî pìye tɛ́ngɛ níɛ nɛ nyu. 3Gìi mìɛni pe nyu gè, yeri ki kpínʔini yé sí ti cò yeli funyɔ nī yè. Gìi sí pe kpínʔini gè, ye fǎri kire kpínʔiniʔ. Ki ’nyaa piyē nɛ kele nyu gèle, pe sí wè ke kpínʔiniʔ. 4Pe nɛ̂ tugoluburo puɔ dè dàa ti ’tugo mabiɛn dè, nɛ̀ ti tugo siɛnnɛ mɛ́ bèle, peli bèle pe nɛ̌ fɔ̀li bè cɛ kabiɛlɛ le ti láara bè pe sáʔaʔ. 5Piyē nɛ pe kele ke mìɛni kúu siɛnnɛ de peli nyaʔa wī. Ye- pe wéli: pe nɛ̂ Kulocɛliɛ náarigɛ yɛrɛ to23.5 Girɛki sɛbɛrɛ nī dè ti ’jo filakitɛri, ki ’nyaa pe nɛ̂ cé Misa Fànʔa Siɛnrɛ fuu dè sɛnyɛ yáà nī bɛ̀ sépɛngɛlɛ tíɛlɛ, níɛ̀ ti puɔ gbɛlɛ nɛ̄ lè nɛ́ kàmɛgɛ ní gè, a pe je Kulocɛliɛ náari wè. Fariziɛnnɛ bèle nɛ́ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle peli nɛ̂ sí ki yatoro dáà kpíʔile dè kpolido, nɛ̀ ti puɔ pìye nɛ̄ bè ki tìɛ peli yē nɛ Kulocɛliɛ koligo gbùʔɔrɔ́ gè. nɛ̀ le pìye nɛ̄ ti nɛ̂ puu kpolido, níɛ̀ pe burudɔniyɔ jɔli yè nɛ̀ mɛ́rɛ kpíʔile yi nɛ̄ sìtɔnidɔ ti nàa yàalá23.5 Pe ’puu nɛ kire kpínʔini bè ki tìɛ peli nɛ Kulocɛliɛ caa wè kányiʔɛ ní.. 6Yiʔɛmɛ tɛ́nidiɛyɛ yire yi ’pe dɛ́ni lìigbuʔɔlɔ tiɛyɛ nī yè, nɛ̀ pínɛ tɛnmɛzaaya nī yè, kpolilo kácuɔnyɔ yire pe nàa caa, 7nɛ́ siɛnnɛ peri peli síɛri gbuʔulo tiɛyɛ nī yè, béri pe yeri de wáa ‹tɛnmɛfɔli› !
8«Yeli bèle, ye fǎga tí peri yeli yeri ‹tɛnmɛfɔliʔ›, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛn nigbe wī yeli Tɛnmɛfɔli wè; yeli ye mìɛni sɛnminɛ bèle yeli yē siinyɛninɛ wī. 9Ye fǎri siɛn yeri ‹tuufɔli› náʔa dàala nɛ̄ lèʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Tuufɔli nigbe wī yeli mɛ́, wire wī baa nyìʔɛnɛ nī lè. 10Ye fǎri siɛn yeri ‹yiɛginiwɛʔ›, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli Yiɛginiwɛ wiī nigbe, wire wī Kirisi wè, Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè. 11Gìi gī baa gè, ŋìi wi ’kpuɔwɔ wè, wire bé nyaa ŋìi wi nyɛ́ni baara bìli mɛ́ bèle yeli sunʔɔmɔ nī bè. 12Siɛn ó siɛn ŋáà wi nyɛ́ni wìi yɛ̀gɛ wè, Kulocɛliɛ wi bága wi tìrige; a siɛn ŋíì sí wìi tìrige wè, Kulocɛliɛ wi bága wi yɛ̀gɛ.
13«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ yeli bèle Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Ki ’nyaa yeli nɛ Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ tɔ́ngi gè siɛnnɛ mɛ́ bèle wī. Yeli wè jíin baaʔ, bìli sí pe caa bè jíin bèle yeli nɛ̌ ní pe yaʔa pe jíinʔ.
14«[Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ yeli bèle Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ yeli bèle, yeli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle; jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli sí ye nyɛ́ni lakicɛlilɛ saaya fùʔuró yè nɛ pe yɛrɛ líi dè nɛ waa nɛ́ ti ní, níɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ náari wè nɛ mɔgi siɛnnɛ peri yeli nyaʔa. Yeli kàyuʔu ki bága sa puu gbɛ̀ligɛ bè tóri sɛnminɛ nɛ̄ bèle23.14 Siɛnkɛnigɛ gáà ki wè girɛki kɔli sɛbɛrɛ sɛbɛliɛlɛ pe mìɛni nīʔ. !]
15«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ yeli bèle Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Yeli nìɛ nyaari nɛ tòrí kuʔɔjii nɛ̄ wè nɛ́ kùlogolo ní gèle, nɛ siɛnnɛ caa pe- jiin yeli koligo nī gè. A yeli kɛ́nì wàa taa á wi ’jíin wè, yeli nɛ̂ wi kpíʔile wi nɛ̂ kò kusiʔi tiɛpiʔi pùɔ, wire nɛ̂ ń’nɛ̀ pii nɛ̀ tóri yeli nɛ̄ tɔliyɔ siin.
16«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, yeli nɛ bìli kɔ́ri bèle nɛ́ sí ní fúɔnnɔ yeli bèle. Yeli nɛ̂ ki juu níɛ̀ jo dí a siɛn ’kàli Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nɛ̄ gè, kire wè yafiɛnʔ, níɛ̀ sí jo dí a siɛn ŋíì ’kàli Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa ki tiɛ nɛ̄ wè, ki ’kò fànʔa siɛn wi- kàlilɛ ni sìɛrɛ kɔ̀n dè wī.
17«Kàalafɔlilɔ, fúɔnnɔ yeli ! Ŋíi wi ’kpúʔɔ wè, tiɛ wè lé, dí Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa gè, kire gáà ki cî tiɛ kpíʔile wè wi nɛ̂ kò wàlidɛngɛwɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè ? 18Nɛ̀ pínɛ yeli nɛ̂ jo dí a siɛn ’kàli Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè, kire wè yafiɛnʔ; dí a ŋìi sí kàli yakɔnrɔ nɛ̄ dè, dàa pe sî taʔa Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè, ki ’kò fànʔa wi- kàlilɛ ni sìɛrɛ kɔ̀n dè wī. 19Yeli tɔ̀ni yē fúɔnnɔ ! A kire ’laa wè, gíi ki ’kpúʔɔ gè, yakɔnrɔ dè lé, dí Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ gè, kire gáà ki sî yakɔnrɔ kpíʔile dè ti nɛ̂ kò wàlidɛngɛrɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè ?
20«Ye- sí ki cɛ́n, a siɛn ’kàli Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè, siɛn wi ’kàli gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè nɛ́ ki yɛrɛ ti mìɛni ní dè wī. 21Nɛ̀ pínɛ a siɛn ŋíì ’kàli Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nɛ̄ gè, siɛn wi ’kàli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, wire ŋáà wi kòrí baa ki nī gè. 22A siɛn ŋíì sí ní nɛ̀ kàli nyìʔɛnɛ nɛ̄ lè, wi ’kàli Kulocɛliɛ kùlofɔligɔ kácunʔɔ nɛ̄ gè nɛ́ ŋàa wī tɛ́niwɛ ki nɛ̄ gè.
23«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, yeli bèle Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle; jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Yeli nàa yasuʔɔyirire kiɛkiɛwuʔulo kɔ̀ngí gèle23.23 Yáʔa wi ’puu siɛn wi nɛ̂ yɛgɛ wáligi gè tiɛyɛ kiɛ, níɛ̀ kiɛwoli láʔa lè nɛ̀ kɛn Kulocɛliɛ mɛ́., kire nyaa nanayi wè, nɛ́ yasuʔɔrɔ sɛnrɛ ní dè; nɛ́ sí Misa Fànʔa Siɛnrɛ nyùgboliyo yi kakpiʔiligele keli yaʔa, kire ’jo sínmɛ koligo gè, nɛ́ nyinimɛ ní bè, nɛ́ ma puu tɛ́ngɛlɛ siɛn wè. Dàa tire yeli cé yɛli bèri kpínʔini, yé fǎga sí cé dìi yaʔa dèʔ. 24Yeli nɛ bìli kɔ́ri bèle nɛ́ sí ní fúɔnnɔ yeli bèle; yeli nɛ̂ yìʔirimaweli fiɛni wè nɛ̀ wáa, níɛ̀ sí nyuʔɔmɔ wire júɔ.
25«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, yeli bèle Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Yeli nɛ̂ yakuʔulo nɛ́ piɛrɛ kàduuyo jíge yè ti nɛ̂ mùnu; nɛ̀ sí ki taa yeli funyɔ yiī nyìyɛ yɛcaanzuɔrɔ nɛ́ sìpiire nɛ̄. 26Fariziɛn fúɔn muɔ, kíni ma yagbuɔlɔ jíge lè ma cìile laamɛ pire nī gbínʔɛnɛ, bɛ̀ kpànʔa wi bé cìile bè pínɛ.
27«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, yeli bèle Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ nɛ́ Fariziɛnnɛ bèle, jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Yeli kɛnmɛ piī nubo nɛ́ nyɛyɛ ní yè, bà pe cî yi faan nɛ̀ fílige yi nɛ̂ puu cɛ̀nyɛ yè; nɛ̀ sí ki taa laamɛ nī bè tiī nyìre kúbilo kácere nɛ̄, nɛ́ karimɛ pi mìɛni felibe ní bè. 28Bɛ̀ yeli yē kire kɛnmɛ nɛ̄, kpànʔanɛ gè siɛnnɛ pe nɛ̂ yeli nyaa nɛ̀ jo yeli yē sínminɛ, nɛ̀ sí ki taa laamɛ nī bè yeli yē nyìminɛ funyɔsiinsiin nɛ́ síciramɛ nɛ̄.
29«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ yeli bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle: yeli ye nyɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ nyɛyɛ faanri yè, níɛ̀ nɛ waa nɛ siɛnsinminɛ nyɛyɛ fèrí yè. 30Yeli nɛ̂ jo: ‹A ki yē weli cé puu bile weli tuuliɛlɛ pe cɛnyɛ nī yè, weli sǐ cî wúɔ nɛ́ pe ní Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe kpúu wori nɛ̄ dèʔ.› 31Kire tiɛlɛ náà nī lè, yeli nɛ ki tìí yeli tíimɛ bèle dí yeli yē Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ kpúufɔlilɔ pe pìile. 32Kire sí gī, ye- yeli tuuliɛyɛ yi baara kúɔ dè ye sa paʔa sɛni ti láʔala nɛ̄ lè kìɛ !
33«Wɔ̀burɔ dī yeli bèle, wɔmɔri siimɛ bī yeli bèle ! Yeli nɛ sɔ̀ngí lé yeli bé suɔ kusiʔi tiɛpiʔi kàyuʔu mɛ́ gè wī lé ? 34Kire kɛnmɛ nɛ̄, ye- nyaa mi wè, m’bé Kulocɛliɛ siɛnjuulo tórigo yeli mɛ́ nɛ́ siɛnsicilile ní, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní. Yeli bé pe pàli kpúu, bè pàli kóri tiiparigɛ nɛ̄, bé ní pàli kpúɔn sápinyiʔɛnɛ nɛ̄ yeli tɛnmɛzaaya nī yè, de pe cìrá de mári kàaya nī yè. 35Kire ’ki bé ki kɛn siɛnsinminɛ sìsiɛn gáà pe ’wo dàala nɛ̄ lè, ti ’kò yeli nyùgo wori; peli bīɛlɛ bìli pe mìɛni yeli ’kpúu bèle, nɛ̀ ki líɛ Abɛli23.35 Baa Nyakungɛngɛ Liʔɛ Siɛnrɛ nī wè, Adama nɛ́ Awa jaa wáà wi ’puu Abɛli wè. A wi siinyɛni wi kɛ́nì wi kpúɔn nɛ̀ kpúu yejaʔa nɛ̄ (wéli baa Sél 4.8). kpúʔu nɛ̄ gè siɛnsinwɛ wè, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Zakarii kpúʔu nɛ̄ gè23.35 Wéli baa Kaj2 24.20-21. Baraki jaa wè; wire yeli ’kpúu Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa sunʔɔmɔ nɛ́ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ sunʔɔmɔ ní bè. 36M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, kele gálì ke mìɛni bè kpíʔile kɛ̀nnɛ náà ni wuulo nɛ̄ bèle.»
Zezi wi ’Zerizalɛmi kàʔa wuʔu yáa gè
37A Zezi wi ’jo: «Zerizalɛmi, Zerizalɛmi ! Muɔ wī ma nyɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnjuulo kpúu bèle, níɛ tundunminɔ wáari bèle nɛ́ sìndari23.37 Wéli baa Kakpi 7.59; Tes1 2.15. ní dè, bìli Kulocɛliɛ ’tun muɔ mɛ́ bèle. ʔé, ki ’tɔliyɔ nyuɔ kúɔ bà mi nɛ ki caa bè muɔ pìile yeri bèle bè pe pínɛ bèle, majo mɛni gònuu cî wi gòpiire pínɛ dè wi fíkɛnyɛ láara yè ! Nɛ̀ sí ki taa yeli sì yéri ki nɛ̄ʔ. 38Ki sí n’gɛ, pe bága yeli saʔa yaʔa gè yeli mɛ́ waʔa kpéli.
39«M’bé ki juu yeli mɛ́, nɛ̀ láʔa bɛ̀ kiī ŋɔ̀ wè, yeli sì ń’nɛ̀ je ga mi nyaaʔ, fúɔ bè taa yeli ga pa jo:
Siɛn ŋáà wi báan
Kàfɔli wi míʔɛ nɛ̄ gè,
Kulocɛliɛ wi- kpuʔɔrɔ taʔa
wi nɛ̄ !»
24Zezi wi ’Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa ki cáan wori juu dè
1Bà Zezi wi kɛ́nì yiri Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè nɛ waa wè, a wi pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ wi kúrugu nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa tìí gè wi nɛ̄, nɛ ki cɛ̀nmɛ wori nyu dè wi mɛ́.
2A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, sìndɛnigɛ káà fáala sì je ga kò bile taʔaga kàa nɛ̄ʔ, ti mìɛni bága ŋɔrigɔ bè cáan.»
Zezi wi ’ti juu nɛ̀ yaʔa wuʔɔgɔ gáà ki báan gè
3A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni Wolivi Tiire nyagurugo nɛ̄ gè, a pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ wi kúrugu peli yákuɔlɔ, nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: «-Ki juu weli mɛ́, gáa lɛ̀lɛ nī kele gálì ke bága kpíʔile ? Nɛ̀ pínɛ fìɛ ŋíì wi bága muɔ pɛn lɛ̀lɛ tìɛ lè nɛ́ duniya kúɔ lɛ̀lɛ ní lè ?»
4A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeri yìye ciʔige, siɛn fǎa ga yeli fáanni bè yeli pùunniʔ. 5Nɛ́ ki cɛ́n siɛnniʔɛnɛ bága pɛn bè pari nyu nɛ́ mi míʔɛ ní bé jo peli bīɛlɛ Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, bè nìʔɛnɛ fáanni bè pùunni. 6Nɛ̀ pínɛ yeli bága de kapinʔɛnɛ tùnmɔ lúru, de kapinʔɛnɛ wori lúru dè de mári. Ye fǎga ki yaʔa ki de fíɛrɛ cògí yeli nɛ̄ʔ, ki ’kàri fànʔa wī kire kele gálì ke ’yɛli bè kpíʔile24.6 Wéli baa Dan 2.28-29,45., nɛ̀ sí ki taa duniya wi kúɔ lɛ̀lɛ lire bɛ̀ʔ ni ’nɔ̀ʔ. 7Ki ’nyaa kùlo láà bága yɛ̀ bè sa tuu kùlo láà nɛ̄, fànʔa káà bága yɛ̀ bè sa tuu fànʔa káà nɛ̄24.7 Wéli baa Eza 19.2., fungo bága tuu tiɛyɛ yáà nī, dí dàala ni sí de cúungu tiɛyɛ yáà nī. 8Kire gáà ki mìɛni bé nyaa fùrɔgbuʔɔ káà sélimɛ bè, majo bɛ̀ cesiiiwe liyɛ cî nɛ wi yáa yè.
9«Kire lɛ̀lɛ nī lè, pe béri yeli cògí de kanʔa peri yeli wuʔɔ béri yeli kpúu, nɛ̀ pínɛ yeli bága sìndɛngɛlɛ pe mìɛni biɛn mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄. 10Kire lɛ̀lɛ náà nī lè, pàli nìʔɛnɛ bé kúrugo bè tuu24.10 Wéli baa Dan 11.41., bìli béri pìye cògí de kanʔa leguulo mɛ́ bèle, siɛnnɛ pe bé yiʔɛ bè pìye biɛn.
11«Kulocɛliɛ siɛnjuulo jànvaafɔlilɔ nìʔɛnɛ bé yiri, pe bé siɛnniʔɛnɛ fáanni bè pùunni. 12Síciramɛ kele ke bé sii bè niʔɛ, kire bé ki kɛn siɛnmɛ nìge ki bé kúɔ siɛnnɛ nìʔɛbɛlɛ nī. 13A siɛn ŋíì sí ki kpàri nɛ̀ cò nɛ̀ pɛ́nì paʔa wè, kire siɛn wire wi bága sa suɔ. 14Nɛ̀ pínɛ Kùlofɔligɔ ki Kataanna Siɛnrɛ dáà ti bé jáari bè tóri duniya tiɛrɛ ti mìɛni nī, ki- puu kacɛ́nnɛ kùlogolo ke mìɛni mɛ́ gèle; píra ŋáà nī wè, dí duniya kúɔ lɛ̀lɛ ni sí nɔ̀.»
Zezi wi ’siɛnnɛ sɔ̀mi bèle wi pɛnjɛngɛ wori nɛ̄ dè
15«A yeli sí kɛ́nì tètii kaala nyaa lè, nàa wori Kulocɛliɛ siɛnjuuwo Daniyɛli wi cé juu wè24.15 Wéli baa Dan 9.27; 11.31; 12.11., a ni sɛ́nì yéridiʔɛ kɔ̀n baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔatiɛcɛ̀ngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè, siɛn ŋíì wi nyɛ́ni siɛnrɛ dáà wéli dè, wi- ti kɔri cɛ́n wè, 16kire lɛ̀lɛ nī lè a bìli yē Zude tɛ́nimɛ nī peri fé peri waa nyaguruyo mɛ́. 17A siɛn ŋíì yē binge naamɛ, siɛn wi fǎga jo wi bé tìgi bàa wi yɛrɛ líɛ dè bè yige saʔa nī gèʔ. 18Nɛ̀ pínɛ, a ŋìi yē siʔi mɛ́, wi fǎga jo wi bé koli pɛn kpáa mɛ́ bè pa burugbuʔɔ líɛʔ.
19«Kire cɛnyɛ nyáà nī yè, yawuʔɔ bé laʔalafɔlilɔ taa bèle, peli nɛ́ bìli ní pe pìile kanʔa pe ŋɔri wè ! 20Yeri Kulocɛliɛ náari yeli fɛ̀jɛngɛ ki fǎa ga pa nyaa wiire lɛ̀lɛ nīʔ, bé nɛ́ ga jo cɛndɛnigɛ cɛngɛ nīʔ. 21Ki ’nyaa wuʔɔgbuʔɔ káà felige ki bé tuu duniya nɛ̄ wè, ki felige fìɛ kpíʔileʔ, nɛ̀ líɛ duniya sélimɛ nɛ̄ bè, nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ gèʔ24.21 Wéli baa Dan 11.41; Zo 2.2.; ki felige míɛni sì ní ga kpíʔile bè nyaaʔ. 22A kiì cé nyaa Kulocɛliɛ wi je ki cɛnyɛ nyáà yaʔa yè yi- puu weriye wè, siɛn sì cî suɔʔ. Nɛ̀ sí ki taa bìli Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, peli kɛnmɛ nɛ̄ bè, a wi ’ki cɛnyɛ nyáà yaʔa yè yi- puu weriye.
23«Kire nɛ̄, a siɛn ’yeli yɛ: ‹Kirisi wiī náʔa gɛ !› á kire ’laa, ‹Wiī baa mmɛ !› ye fǎga tɛ́ngɛ wi nɛ̄ʔ. 24Nɛ́ ki cɛ́n jànvaafɔlilɔ pálì bága pa yiri bé jo peli bīɛlɛ Kirisi wè, nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo jànvaafɔlilɔ ní. Pe béri kanyuʔɔnigɔlɔ kpoliyo kpínʔini, nɛ́ kakpoliyo ní de pínɛ. Fúɔ a ki cɛ́nì taa bìli tíimɛ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, pe bé pe fáanni bè pùunni24.24 Wéli baa Dan 9.27; 11.31; 12.11.. 25N’dɛ, mi ’yeli sɔ̀mi nɛ̀ yaʔa nɛ̀ kúɔ.»
26«A pe sí ní nɛ̀ yeli yɛ: ‹N’ŋɛ, wiī baa waama kùlo nī !› Ye fǎga kɛ́ baaʔ. Cígini a pe ní nɛ̀ jo: ‹N’ŋɛ, wiī baa làriwɛ saʔa nī !› Ye fǎga tɛ́ngɛ ti nɛ̄ʔ. 27Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mɛni nyìʔɛnɛ ni sî nyíʔɛnɛ cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè, níɛ̀ sɛ́nì nyíʔɛnɛ cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́ gè, kire kɛnmɛ pire nɛ̄ Siɛn Pùɔ pɛngɛnmɛ pi bága puu. 28Tiʔɛ gíì nī yakuugo ki yē gè, kire tiʔɛ nī dìbarɛ ti nìɛ tìi pínɛ.»
Zezi wi ’juu kele gílì ke bága tóri wire pɛnjɛngɛ gè
29«A kire cɛnyɛ nyáà yi wuʔɔgbuʔɔ gáà ki pɛ́nì tóri gè,
Tiɛnugo nī gè cɛngɛ ki bé yiʔɛ
bè kò yebilige,
yege kiǐ ní de kpìɛnmɛ cáanriʔ24.29 Wéli baa Eza 13.10; Ezek 32.7; Zo 2.10; 3.4; Tìɛ 6.12.,
nɛ̀ pínɛ ŋɔgɔlɔ ke bé tìgi
nyìʔɛnɛ nī lè bè tuu,
fànʔa tiɛyɛ nyáà yī
baa nyìʔɛnɛ nī lè
yi bé cúungo24.29 Wéli baa Eza 34.4; Agi 2.6,21; Tìɛ 6.13-14..»
30«Píra ŋáà nī wè dí Siɛn Pùɔ fìɛ wi sí yiri baa nyìʔɛnɛ nī lè. Kire lɛ̀lɛ nī lè duniya siɛnnɛ feliye yi mìɛni béri kɔnrɔ wáari de yobilo, dí pe sí Siɛn Pùɔ nyaa wè wiri báan kàsadibarɛ naamɛ gè nyìʔɛnɛ nī lè nɛ́ fànʔa ní, nɛ́ kpuɔmɔ ní bɛ̀ ki caa mmɛ.
31«Dí wi sí wi nyìʔɛnɛ tundunminɔ tórigo bèle nɛ́ kàkpanʔa wíimɛ ní kpuʔɔ24.31 Wéli baa Eza 27.13.; pe pa wi wuulo kɔ́ri bèle bìli wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, duniya labinʔɛnɛ sicɛri nī gèle, bè pe pínɛ, bè ki líɛ duniya láʔala láà mɛ́ bèri waa nìi mɛ́ lè24.31 Wéli baa Fàn 30.4; Zaka 2.6..»
Tɛnmɛnɛ níì we ’yɛli we taa sàanfiidiige siɛnrɛ nī dè
32«Ye- sí tɛnmɛnɛ taa sàanfiidiige kàsiile nī lè: lɛ̀lɛ níì nī ki sî lèvɔnrɔ yige dè nɛ́ wabunro yige dè, yeli nɛ̂ ki cɛ́n ŋùʔɔ ki ’jíin. 33Yeli míɛni bèle, a yeli kɛ́nì kele gálì ke mìɛni nyaa ke kpínʔini gèle, ye- ki cɛ́n Siɛn Pùɔ wiī bile wìile nɛ̄ lè, wi pɛn lɛ̀lɛ ni ’kò túɔn. 34M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, lɛ̀lɛ náà wuulo piyě ga kùu kúɔʔ, dí kele gálì ke mìɛni ke sí kpíʔile. 35Nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala ní lè tire bága tóri, mi siɛnrɛ tiǐ sí ga tóri bè nyaaʔ.
Zezi wi ’juu wi pɛnjɛngɛ wori nɛ̄ dè
(Mar 13.32-37; Luk 17.26-30,34-36)
36«Gìi ki ’kire cɛngɛ kúɔ gè nɛ́ ki lɛ̀lɛ ní lè, siɛn sì ki cɛ́nʔ; nyìʔɛnɛ tundunminɔ tíimɛ piyè ki cɛ́nʔ, nɛ̀ Jaafɔli pínɛ wè, nɛ̀ yiri Tuufɔli wire nigbe nī. 37Kɛnmɛ nɛ̄ bíì kele ke cé tóri Nɔwe lɛ̀lɛ nī lè24.37 Wéli baa Sél 6.9-22; 7.11-24., bɛ̀ Siɛn Pùɔ pɛnjɛngɛ ki bága puu. 38Kire cɛnyɛ nī yè, sɛ́ni kàsakpiile ni tìgi lè, siɛnnɛ pe ’puu nɛ líi níɛ gbun, nɛ cepɔriyɔ kpínʔini, nɛ pe pìile cepɔriyɔ kpínʔini nɛ pínɛ; fúɔ nɛ̀ taa cɛngɛ gíì Nɔwe wi kɛ́nì jíin kɔ́rikpuʔɔ nī gè; 39piyè cé tɛ́ngɛ ki nɛ̄ʔ, fúɔ nɛ̀ taa a kàsakpiile ni kɛ́nì pɛ́nì pe koli píi bèle24.39 Koliyo 38-39 tiʔɛ nī gè, wéli baa Sél 6.13–7.24.. Bɛ̀ c ki bága puu kire tíɛlɛ. 40Siɛnnɛ siin bága puu siʔi mɛ́; pe bé wàa nigbe líɛ, bé wàa nigbe yaʔa. 41Cɛlilɛ siin bága puu de tire tírɛ nɛ̄; pe bé wàa nigbe líɛ, bé wàa yaʔa. 42Kire nɛ̄, ye- puu nyɛminɛ, bɛ̀ yeli sì yeli Kàfɔli wi pɛnjɛngɛ cɛ́n gèʔ.
43«Ye- sí dàa lúʔu dè: a ki yē saʔafɔli wi cî ki cɛ́n lɛ̀lɛ níì nī kàyuuwo wi bága pɛn wè, wi cî kò nyɛwɛ, kàyuuwo wi fǎa ga pa wire saʔa kpúɔn gè kaaʔ. 44Kire nɛ̄, yeli míɛni bèle ye- puu gbòboriyaʔala, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, lɛ̀lɛ níì yeli wè sɔ̀ngí lèʔ, kire lɛ̀lɛ lire nī Siɛn Pùɔ wi bága pɛn.»
Sùkulolo siin kàsiile lè
45«Sùkulowo ŋíi wi bé taa, dí wi kàfɔli wi pa wi nyaa wi- puu tɛ́ngɛmɛ siɛn, bé sí puu síciliwe wè, dí wi kàfɔli wi sí wi tɛ́ngɛ wi saʔa kele nɛ̄ gèle wi de lìile kanʔa lè ni kɛn lɛ̀lɛ nī lè ? 46Kire baakuɔwɔ wi wuʔu kiī tànʔa, a wi kàfɔli wi kɛ́nì pɛn nɛ́ pɛ́nì wi nyaa wi kire kpínʔini gè. 47M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, wi bé wi tɛ́ngɛ wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni nyùgo nɛ̄.
48«A ki sí nyaa baakuɔwɔ sìpiiwe ŋáà wi ’ki sɔ̀ngi wi fungo nī gè nɛ́ jo: ‹Mi kàfɔli wi kɛ́ni mɔgi baa›, 49nɛ́ fali nɛ̀ tuu nɛ wi baakuɔnyɛninɛ kpúɔn bèle, níɛ líi níɛ gbun nɛ́ sungbuɔlɔ ní bèle, 50a kire baakuɔwɔ ŋáà wi kàfɔli wi kɛ́nì pɛ́nì yiri wè, nɛ̀ ki yaʔa baakuɔwɔ wiì puu nɛ kire cɛngɛ sɔ̀ngí gèʔ, nɛ́ ki lɛ̀lɛ ní lè wè, 51wi kàfɔli wi bé tún nɛ́ wi ní bé wi wàli bè wáa wi sa puu nɛ́ jànvaafɔlilɔ ní bèle. Kire tiʔɛ kire nī kɔnwaara nɛ́ gànʔana cérigige bága puu wè.»
25Sinborilo kiɛ kàsiile lè
1«Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ gè, we bé gbɛ̀ ki tɔ́nminɔ nɛ́ sinborilo kiɛ ní. Pe cé pe fètingele líɛ gèle nɛ̀ kɛ́ bàa cefɔnwɔfɔli kpàli wè. 2Pàli kogunɔ ’puu ledoro, bìli kogunɔ ní bèle sícilile. 3Bìli pe ’puu ledoro dè, a pe ’pe fètingele líɛ gèle nɛ̀ kɛ́, nɛ́ sí kò piyè sùnmɔ líɛ nɛ̀ pìye kpɔniʔ. 4Bìli sí pe ’puu sícilile bèle, a peli ’sùnmɔ líɛ nɛ̀ suʔulo pe fètingele kúrugu gèle.
5«Bà labɔli wi kɛ́ni mɔgi baa wè, a pe mìɛni ’yɛ̀ nɛ ŋɔ́ni nɛ kpɔni, nɛ̀ kɛ́nì ŋɔ́ni pígɛ. 6Nyìge ki pɛ́nì liɛ gè, a pe ’yékpoli láà lúʔu. A pe ’jo: ‹Cefɔnwɔfɔli wi ’pɛn, ye- yiri ye sa wi kpàli !›
7«Kire lɛ̀lɛ nī lè a sinborilo bálì pe mìɛni ’yɛ̀ nɛ pe fètingele gbòborí gèle. 8Bìli pe ’puu ledoro dè, a pe ’bìli yɛ̀ bèle, bàli pe ’puu sícilile bèle, nɛ́ jo: ‹Ye- weli kɛn nɛ́ yeli sùnmɔ páà ní, weli fètingele kiyē náʔa nɛ fíri.›
9«Bìli pe ’puu sícilile bèle, a pe ’siɛnnugoro kɛn pe mɛ́ nɛ́ jo: ‹Weli sǐ gbɛ̀ kire kpíʔileʔ; sùnmɔ piǐ je weli yɛliʔ, piǐ sí ní yeli woli nyuɔ lèʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri waa sùnbarilɛ kúrugu bèle ye sa pàa suɔ.›
10«A pe ’yiri nɛ̀ kɛ́ sùnmɔ suɔdiʔɛ nī gè. A labɔli wi pɛ́nì yiri. Bìli pe cé gbòbori nɛ̀ kúɔ bèle, a peli ’kɛ́ nɛ́ wi ní cepɔrigɔ pùrɔrɔ mɛ́ dè, á pe ’kɔ̀ri tɔ́n gè.
11«Lɛ̀lɛ láà kɛ́nì tóri lè, a sinborilo bílì pe pɛ́nì yiri, nɛ̀ jo: ‹Kàfɔli, kàfɔli, -kɔ̀ri múgu gè weli mɛ́ !›
12«A wi sí pe yɛ: ‹M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, mi sì yeli cɛ́nʔ.›
13«Kire nɛ̄, ye- puu nyɛminɛ; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli sì cɛngɛ cɛ́n gèʔ, bé nɛ́ ga jo lɛ̀lɛ lèʔ.»
Baakuɔlɔ taanri baakuɔgɛnmɛ kàsiile lè
14«Cígini, Nyìʔɛnɛ Kùlofɔligɔ ki bága pa buu bɛ̀ majo nàguɔ wáà wi yé je kɛ́ tánʔana nɛ̄. A wi ’wi baakuɔlɔ yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì wi lɔri le dè pe kiyɛ nī. 15A wi ’wàa kɛn tiɛ kpègele sirasiin dabataan (500), nɛ̀ wàa kɛn tiɛ kpègele sirakeli (200), nɛ̀ wàa kɛn tiɛ kpège. Nɛ̀ pe kɛn nɛ̀ yɛli nɛ́ pe taagɛnmɛ ní bè. Nɛ́ yiri nɛ̀ kɛ́ tánʔana nɛ̄. 16Ŋìi wi cé taa tiɛ kpègele sirasiin dabataan gèle (500), a wire ’fali nɛ̀ fìɛlɛ nɛ̀ sɛ́nì baara nɛ́ ke ní, nɛ̀ kàli sirasiin dabataan (500) taa nɛ̀ fàri ke nɛ̄. 17Ŋìi wi cé taa tiɛ kpègele sirakeli (200) gèle, a wire míɛni sɛ́nì baara nɛ̀ kàli sirakeli taa nɛ̀ fàri ke nɛ̄. 18Ŋàa wi cé taa tiɛ kpège nigbe gè, a wire ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kàtiʔɛ túgu nɛ́ wi kàfɔli wi wali làrigɛ wè baa.
19«Lɛ̀lɛ láà kɛ́nì tóri a ki ’mɔgɔ wè, a baakuɔlɔ bálì pe kàfɔli wi ’kɔ́n baa tánʔana nɛ̄ lè nɛ̀ pɛn, nɛ̀ pɛ́nì baakuɔlɔ yeri bèle pe- pa kúnɔ wire mɛ́.
20«Ŋìi wi cé taa tiɛ kpègele sirasiin dabataan (500) gèle, a wire ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì kàli sirasiin dabataan (500) kɛn nɛ̀ fàri gìli nɛ̄ gèle, nɛ́ jo: ‹Mi kàfɔli, tiɛ kpègele sirasiin dabataan (500) muɔ cé kɛn mi mɛ́, mi ’kàli sirasiin dabataan (500) taa nɛ̀ fàri ke nɛ̄.›
21«A wi kàfɔli wi ’wi yɛ: ‹Nicii ! muɔ yē baakuɔcɛ̀nwɛ nɛ́ ní tɛ́ngɛmɛ siɛn. Muɔ ’nyaa tɛ́ngɛnmɛ siɛn nɛ́ cɛ̀ri ŋáà ní wè; m’bé ní kàa taʔa muɔ mɛ́ nìʔɛgɛ. Te jiin ma pa puu fundaanra nɛ̄ nɛ́ muɔ kàfɔli ní wè.›
22«Ŋìi wi cé taa tiɛ kpègele sirakeli (200) gèle, a wire míɛni pɛn nɛ̀ pɛ́nì wi wori juu dè, nɛ́ jo: ‹Mi kàfɔli, tiɛ kpègele sirakeli muɔ cé kɛn mi mɛ́; mi ’kàli sirakeli taa nɛ̀ fàri ke nɛ̄, ke n’gɛlɛ.›
23«A wi kàfɔli wi ’wi yɛ: ‹Nicii, muɔ yē baakuɔcɛ̀nwɛ nɛ́ ní tɛ́ngɛmɛ siɛn. Muɔ yē tɛ́ngɛmɛ siɛn nɛ́ cɛ̀ri ŋáà ní wè, m’bé ní kàa taʔa muɔ mɛ́ nìʔɛgɛ. Te báan ma pa puu fundaanra nɛ̄ nɛ́ muɔ kàfɔli ní wè.›
24«Ŋìi wi cé taa tiɛ kpège nigbe gè, a wire míɛni pɛn nɛ̀ pɛ́nì wi wori juu dè nɛ́ jo: ‹Mi kàfɔli, mi ’ki cɛ́n fungbɛngɛ siɛn wī muɔ wè. Tiʔɛ gíì nī muɔ sì yatanʔara tánʔa dèʔ, baa muɔ nɛ̂ sɛ́nì líɛ; nɛ̀ pínɛ tiʔɛ gíì nī muɔ sì yaliire cɛri dèʔ, muɔ nɛ̂ sɛ́nì koli baa ki tiʔɛ nī gè. 25Mi ’fíɛ muɔ nɛ̄, a mi sí sɛ́nì muɔ tiɛ kpège túgu gè nɛ̀ tɔ́n dàala nī; ki n’gɛ gàa muɔ cé kɛn mi mɛ́ gè.›
26«A wi kàfɔli wi sí siɛnnugoro kɛn dè wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: ‹Baakuɔsipiiwe wī muɔ wè, nɛ́ ní sàliyɛfɔli ! Muɔ cé ki cɛ́n mi nɛ̂ sɛ́nì líɛ tiʔɛ gíì nī mi sì yatanʔara tánʔa dèʔ, nɛ̀ pínɛ mi nɛ̂ sɛ́nì koli tiʔɛ gíì mi sì yaliire cɛri dèʔ ! 27Muɔ cé yɛli bè sa mi wali tɛ́ngɛ wè walitɛngɛsaʔa mɛ́. A wi cé sɛ́nì puu baa kire tiʔɛ nī gè, mi cî ga pa wi líɛ nɛ́ tɔ̀ni ŋáà wi cî taʔa wi nɛ̄ wè. 28Ye- wi tiɛ kpège suɔ gè wi mɛ́, ye- kɛn tiɛ kpègele sirasiin dabataanfɔli (500) mɛ́ wè.›
29«Nɛ́ ki cɛ́n, a yakaa yē siɛn ŋíì mɛ́, pe bé ní wi kɛn, wi bé taa nìʔɛgɛ. Ŋìi sí wī yakaa fùn wè, cɛ̀ri ŋáà tíimɛ wī siɛn mɛ́ wè, pe bé wi suɔ wi mɛ́. 30Tɔ̀nifun baakuɔwɔ ŋáà wire wè, ye- wi cò ye wáa baa yebilige tiʔɛ nī gè kpànʔanɛ, kire tiʔɛ kire nī kɔnwaara nɛ́ gànʔana cérigige yē wè.»
Duniya kàyuʔujuujɛngɛ siɛnrɛ
31«A Siɛn Pùɔ wi kɛ́ni báan wi kpuɔmɔ nī bè nɛ́ wi nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe mìɛni ní bèle, kire lɛ̀lɛ nī lè wi bé tɛ́ni wi kùlofɔligɔ kácunʔɔ nɛ̄ gè bè puu kpuɔmɔ nī, 32dí kùlogolo siɛnnɛ pe mìɛni pe sí pìye pínɛ wi yiʔɛ mɛ́ gè, dí wi sí pe yori bè yige pìye nī majo mɛni yajuunaʔawa cî sìnbaara yori nɛ̀ yige síkaala nī bèle, 33bé sí sìnbaara yérige dè wi kàliige mɛ́, síkaala bèle bé sí peli yérige wi kàmɛgɛ mɛ́.
34«Píra ŋáà nī wè bìli bīɛlɛ kàliige mɛ́ gè, dí Kùlofɔli wi sí peli yɛ: ‹Yeri báan, yeli bálì ye ’diba taa mi Tuu mɛ́ wè, ye pa Kùlofɔligɔ ki kɔrigɔ líɛ gè, gàa ki cé tíi nɛ̀ gbòbori nɛ̀ yaʔa yeli mɛ́ bèle duniya sélimɛ lɛ̀lɛ nī lè. 35Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, fungo cé mi taa a yeli ’mi kɛn mi ’lìi. A luʔɔwuʔɔ ’mi taa a yeli ’mi kɛn luʔɔ ní a mi ’gbuɔ. Mi ’puu nabɔnwɔ, a yeli ’mi cò nabɔnrɔ nɛ̄, 36mi ’puu bururo fùn a yeli ’yɛrɛ le mi nɛ̄. Mi ’puu yaawa a yeli sɛ́nì mi síɛri. Mi ’puu kasuu nī a yeli sɛ́nì mi wéli.›
37«Kire lɛ̀lɛ nī lè siɛnsinminɛ pe bé jo: ‹Kàfɔli, gáa lɛ̀lɛ nī weli ’muɔ nyaa á fungo ’muɔ taa, nɛ́ muɔ kɛn a muɔ ’lìi wè ? Nɛ̀ pínɛ lɛ̀lɛ níi nī weli ’muɔ nyaa á luʔɔwuʔɔ ní muɔ nɛ̄, nɛ́ muɔ kɛn luʔɔ ní a muɔ ’gbuɔ wè ? 38Cígini lɛ̀lɛ níi nī weli ’muɔ nyaa muɔ ní nabɔnwɔ, nɛ́ muɔ tìrige nabɔnrɔ nɛ̄ dè ? á kire ’laa muɔ ní bururo fùn, nɛ́ yɛrɛ le muɔ nɛ̄ wè ? 39Sé weli ’muɔ nyaa muɔ ní yaawa, á kire ’laa muɔ ní kasuu nī, nɛ́ sɛ́nì muɔ wéli wè ?›
40«Kùlofɔli wi bé siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ bé jo: ‹M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, dàa ti mìɛni mi ’tìɛ dàa dè, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ yeli ’ni làa fáala kpíʔile mi siinyɛninɛ pe wàa cíɛwɛ nɛ̄ wè, mi mɛ́ yeli ’ni kpíʔile.›
41«Píra ŋáà nī wè dí kùlofɔli wi sí kàmɛgɛ wuulo yɛ bèle: ‹Ye- sìʔɛrɛ mi táanni yeli bèle, yeli woli ni ’cúʔɔ wī, ye- sa jíin bànguɔ kàsun nī gè; gbòdolilo kàfɔli wire míʔɛ ní ki cé kpíʔile wire nɛ́ wi tundunminɔ ní bèle. 42Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, fungo ’mi taa yeli sì mi kɛn a mi lìiʔ. A luʔɔwuʔɔ ’mi taa, yeli sì luʔɔ kɛn mi mɛ́ʔ. 43Mi ’puu yeli nabɔnwɔ, yeli sì mi cò nabɔnrɔ nɛ̄ʔ. A bururo ’mi laa, yeli sì yɛrɛ kɛn m’mɛ́ a mi leʔ. Mi ’puu yaawa nɛ ní kasuu nī, yeli sì sɛ́nì mi wéliʔ.›
44«A pe sí jo: ‹Kàfɔli, gáa lɛ̀lɛ nī weli ’muɔ nyaa a fungo ’muɔ taa, á kire ’laa luʔɔwuʔɔ ’muɔ taa; muɔ ní nabɔnwɔ, á kire bɛ̀ʔ muɔ ní bururo fùn; muɔ ní yaawa, á kire bɛ̀ʔ muɔ ní kasuu nī, nɛ́ kò weli sì muɔ sáʔa wèʔ ?›
45«Kire lɛ̀lɛ nī lè, wi bé sí pe yɛ: ‹M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī yeli sì kele gálì kpíʔile gèle yìrile bálì pe wàa mɛ́ wèʔ, mi nɛ̄ yeli ’cíi yeli sì ki kpíʔileʔ.›
46«Kire lɛ̀lɛ nī lè dí bàli pe sí kɛ́ bànguɔ wuʔɔgɔ tiʔɛ nī gè, dí siɛnsinminɛ bèle, peli sí kɛ́ bànguɔ sìi tiʔɛ nī gè.»
26PE ’ZEZI KPUU WE A WI KOLI NƐ NYƐ NƐ YIRI
Pe ’nyuɔ le Zezi nɛ̄ wè bè wi kpúu
(Mar 14.1-2; Luk 22.1-2; Zan 11.45-53)
1Bà Zezi kɛ́nì siɛnrɛ dáà ti mìɛni juu nɛ̀ kúɔ dè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: 2«Yeli ’ki cɛ́n ki ’kò cɛnyɛ siin dí Torimakiyaʔa Fundaanra cɛngɛ ki sí nɔ̀, Siɛn Pùɔ míɛni wè, pe bé wi cò bè wi kpúu tiiparigɛ nɛ̄ gè.»
3Kire lɛ̀lɛ nī lè, a kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle, nɛ́ kùlo ni liɛlɛ ní bèle, a pe ’pìye pínɛ Kayifa nàkpanʔa mɛ́, kacuɔnrilɔ kàfɔli wè. 4A pe sɛ́nì juu nɛ̀ bìɛ nigbe nɛ̄, gìi ki bé tí pe- Zezi cò wè sìnjiligele nɛ̄ bè wi kpúu wè. 5Nɛ̀ kɛ́nì pìye kìɛ nɛ́ jo: «Kiì yɛli ki- puu fundaanra cɛnyɛ yire nīʔ, á kire ’laa kàgbaaligɛ bága yɛ̀ siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.»
Cɛliwɛ wáà ’natukɔli wo Zezi nyùgo nɛ̄ gè
6A ki ’nyaa Zezi wi cé kɛ́ Betanii vògo mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì puu Siimɔ yaanyiɛmɛfɔli26.6 Ki ’nyaa yaanyiɛmɛ piǐ sî puu de tíin Siimɔ nɛ̄ wèʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a yaanyiɛmɛ yē siɛn nɛ̄ wi nɛ̌ de nyaʔami siɛnnɛ nīʔ. saʔa mɛ́. 7A cɛliwɛ wáà pɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, lagbɛnrɛ natukɔli cɛ̀njɛnwɛ kùngboli26.7 Girɛki siɛnrɛ nī dè ki ’jo: «alibatiri» kùngboli. Ki ’nyaa lagbɛnrɛ natukɔli wáà wi ’puu, pe nɛ̂ wi le kùngbuʔulo kálì nī, sìndɛnigɛ kùngbuʔulo. Sìndɛniviiye yáà yi ’puu, pe yi ye «alibatiri» sìndɛnigɛ. ’puu wi mɛ́; a wi pɛ́nì wi sùʔu nɛ̀ wo Zezi nɛ̄ wè nyùgo nī gè, pe ní nɛ líi bèle.
8Bà pìtɛnmɛnɛ pe ’kire nyaa gè, a ki ’pe biɛn a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ́ jo: «Gáa nɛ̄ wi ’lagbɛnrɛ natukɔli ŋáà cúʔɔ wè mmɛ gè ? 9Je wi cî gbɛ̀ pári lagbɛnrɛ nɛ̄, bè wali kɛn wè fuunmɔfɔlilɔ mɛ́ !»
10A Zezi wi ’ti cɛ́n, a wi ’pe yɛ: «Gáa nɛ̄ yeli nɛ cɛliwɛ ŋáà cɔ̀rí wè ? Nɛ̀ sí ki yaʔa kacɛ̀ngɛ wi ’kpíʔile mi kɔli mɛ́ gè. 11Fuunmɔfɔlilɔ piyē bile nɛ́ yeli ní súuri. Mi wè, mi sí wè bile nɛ́ yeli ní súuriʔ. 12Cɛliwɛ ŋáà wè, natukɔli ŋáà wi ’tíʔɛ nɛ̀ mi kurugo ŋàa wè, wi ’mi céri gbòbori dè nɛ̀ yaʔa wī, náʔanɛ ti- ga sa tɔ́n dè26.12 Pe ’puu nɛ natukɔli ŋáà tíʔi wè nɛ kúbilo kurugi nɛ pínɛ níɛ pe tɔ́ngi.. 13M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a Kataanna Siɛnrɛ dáà ti sɛ́nì jáari tiʔɛ ó tiʔɛ nī duniya nī wè, cɛliwɛ ŋáà wi wori míɛni ti bé juu baa ki tiʔɛ nī gè, gàa wi ’kpíʔile gè; siɛnnɛ peri sɔ̀ngí de tari nɛ́ wi ní.»
Zudasi wi ’Zezi pári wè Zuufulo mɛ́ bèle
14Kire lɛ̀lɛ nī lè, pìtɛnmɛnɛ pe kiɛ nɛ́ siin nī bèle, ŋàa pe ’puu nɛ ye Zudasi Isikariyɔti wè, a wire ’fali nɛ̀ kɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ kúrugu bèle, 15nɛ̀ sɛ́nì pe yɛ: «Gáa yeli bé kɛn mi mɛ́, dí mi sí Zezi le wè yeli kiyɛ nī yè ?» A pe ’fali nɛ̀ walifiiwe walikpegele togo nɛ́ kpɔrigɔ tɔ́ri nɛ̀ kɛn wi mɛ́. 16Nɛ̀ láʔa kire lɛ̀lɛ nī lè, a Zudasi ’fali nɛ̀ kò nɛ lɛ̀jɛnnɛ caa bè Zezi le wè pe kiyɛ nī.
Zezi wi ’jo Zudasi bé wire le wire leguulo kiyɛ nī
(Mar 14.12-21; Luk 22.7-12,21-23; Zan 13.21-30)
17Sìnvarifun Búru Fundaanra cɛnbelige gè, a pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì Zezi yúgo wè nɛ́ jo: «Sé muɔ nɛ caa we sa Torimakiyaʔa suro suʔɔ dè muɔ lìi wè ?»
18A wi ’jo: «Yeri waa baa kàʔa gáà mɛ́ gè ye sa ŋuɔ yɛ wè: ‹Tɛnmɛfɔli wi ’jo wire lɛ̀lɛ ni ’kò túɔn, dí wire je Torimakiyaʔa suro lìi dè muɔ tiʔɛ nī nɛ́ wire pìtɛnmɛnɛ ní bèle.› »
19A pìtɛnmɛnɛ pe ’kele kpíʔile gèle nɛ̀ yɛli bɛ̀ Zezi wi cé ki juu gè, nɛ̀ sí Torimakiyaʔa lìile gbòbori lè.
20Cɛnguʔɔ gè, a wi ’tɛ́ni nɛ líi nɛ́ pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin ní bèle. 21Bà pe líi bèle, a wi kɛ́nì pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, wàa nigbe yē bile yeli nī, wi bága mi le leguulo pe kiyɛ nī yè.»
22A siɛnrɛ dáà ti ’laamɛ cúʔɔ pe nī kpuʔɔ, pe wi yúgo nigbe nigbe, nɛ́ jo: «Kàfɔli, mi wī lé ?»
23A wi sí siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ jo: «Ŋàa wi ’pínɛ nɛ kɔli nii nɛ́ mi ní sipiɛnunɔ nī lè, wire wi bé mi le leguulo kiyɛ nī yè. 24Siɛn Pùɔ wi bé kùu, nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu wi wori nɛ̄ dè. Yawuʔɔ bé sí siɛn taa wè, ŋàa wi je Siɛn Pùɔ le wè wi leguulo kiyɛ nī yè ! Ki cî pɔ́ri siɛn mɛ́ wè pe fǎga cé cɛ wi siiʔ.»
25Zudasi wè wire ŋáà wi yé je wi le wi leguulo kiyɛ nī yè, a wire ’jo: «Mi wī lé, tɛnmɛfɔli ?»
A Zezi wi ’wi yɛ: «Muɔ ma ’jo bɛ̀.»
Zezi lìizɛnnɛ lè
26Bà pe líi bèle, a Zezi wi ’búru líɛ wè, nɛ̀ barigɛ kɛn Kulocɛliɛ mɛ́, nɛ́ wi kúnminɔ nɛ̀ kɛn pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo: «Ye- suɔ yeri káa, mi céri tire dī dàa dè.» 27Nɛ́ kúɔ nɛ́ yagbuɔlɔ líɛ lè, nɛ̀ barigɛ kɛn Kulocɛliɛ mɛ́, nɛ́ ni kɛn pe mɛ́ nɛ́ jo: «Ye- gbuɔ ye tóri ye mìɛni bèle; 28mi sìsiɛn kire gī, Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ sìsiɛn gè, gàa ki ’wo siɛnniʔɛnɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè kapiʔile láʔa gèle. 29M’bé ki juu yeli mɛ́, nɛ̀ láʔa píra ŋáà nī wè, miǐ ní ɛrɛzɛn yasɛnrɛ luʔɔ káà gbuɔʔ, fúɔ bè taa cɛngɛ gíì m’bé ní ga kàa gbuɔ nɛ́ yeli ní cígini mi Tuu wi Kùlofɔligɔ nī gè.»
30A pe ’ŋúnuyɔ yáà ŋú26.30 Torimakiyaʔa lìile lɛ̀lɛ nī lè, pe nɛ̂ cé Ŋúnuyɔ 113-118 ŋúnudo ŋú dè., nɛ́ yiri nɛ̀ kɛ́ Wolivi Tiire nyagurugo mɛ́ gè.
Zezi wi ’ki juu nɛ̀ yaʔa dí Piɛri bága jo wiì wire cɛ́nʔ
(Mar 14.27-31; Luk 22.31-34; Zan 13.36-38)
31A Zezi wi ’pe yɛ: «Pàngɛ pìlige nī gè, m’bága puu kúrugodiɛlɛ yeli ye mìɛni mɛ́ bèle, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’jo:
M’bága sìnbanaʔawa kpúɔn wè;
sìnbatogo ki bé fɛ̀ bè cɛrigɛ26.31 Wéli baa Zaka 13.7..
32«A mi sí kɛ́nì koli nɛ̀ nyɛ́ wè, m’bé kíni yeli yiʔɛ mɛ́ baa Galile kùlo mɛ́ lè.»
33A Piɛri sí siɛnrɛ líɛ dè, nɛ̀ jo: «A ki nɛ́ cɛ́nì nyaa pe mìɛni bága fɛ̀ bé muɔ wáa wè, mi wè, miǐ ga tíi fɛ̀ bé muɔ wáaʔ.»
34A Zezi wi ’wi yɛ: «M’bé ki juu muɔ mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pìlige gáà nī gè, sɛ́ni nɛ́ gòpɔli wi- nyɛni wè, muɔ bé ti kìɛ bè taa tɔliyɔ taanri bé jo muɔ sì mi cɛ́nʔ.»
35A Piɛri wi ’wi yɛ: «A ki nɛ́ cɛ́nì nyaa mi ’yɛli bè kùu nɛ́ muɔ ní wè, miǐ ga tíi bé ti kìɛ bé jo mi sì muɔ cɛ́nʔ.»
A pìtɛnmɛnɛ bílì pe mìɛni pe ’siɛnnuro juu dè.
Zezi wi ’Kulocɛliɛ náari wè Zɛtisemani tiʔɛ nī gè
36A Zezi wi ’pe kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ tiʔɛ káà nī pe ki ye Zɛtisemani, nɛ̀ sɛ́nì pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Ye- tɛ́ni bile náʔa gè, dí mi kɛ́ baa mmɛ gè bè sa Kulocɛliɛ náari.»
37A wi ’Piɛri kɔ́ri, wire nɛ́ Zebede jaala siin ní bèle. A wi laamɛ pi ’séli nɛ pinʔɛ wi nī, a wi ’ki nyaa gbɛ̀ligɛ. 38A wi sí pe yɛ: «Laamɛ pi ’piɛn mi nī fúɔ nɛ waa bè mi kpúu. Ye- kò bile nyɛminɛ nɛ́ mi ní.»
39A wi ’fali nɛ̀ sìʔɛrɛ cɛ̀ri nɛ̀ sɛ́nì tuu nɛ̀ yiʔɛ kíri gè dàala nɛ̄ lè, nɛ náari nɛ́ jo: «Tuufɔli, a ki yē ki bé gbɛ̀ kpíʔile gè, -wuʔɔgɔ gáà líili gè mi nɛ̄. Mi sí wè ki mɛ́ gìi mi nɛ caa gèʔ, fúɔ macɛn gìi muɔ nɛ caa gè.»
40A wi ’koli nɛ̀ pɛn wi pìtɛnmɛnɛ kúrugu bèle, nɛ̀ pɛ́nì pe nyaa pe ŋɔ́ni. A wi ’Piɛri yɛ wè: «Bɛ̀ yeli yē lé, yeli sì gbɛ̀nɛ jáa nɛ̀ kò nyɛminɛ nɛ́ mi ní nɛ̀ lɛ̀lɛ cɛ̀ri kúɔ léʔ ? 41Ye- kò nyɛminɛ yeri náari, gìi ki bé tí yeli fǎga tuu Setɛni puuwelige nī gèʔ. Siɛn pìle lire tɔ̀ni nɛ cɛ̀ngɛ sɔ̀ngí; céri fànʔa kire ki ’cɛ́ri.»
42A wi ’koli nɛ̀ láʔa nɛ̀ kɛ́ tɔliyɔ siinwuʔu nɛ̄ gè, nɛ̀ sɛ́ni náari, nɛ́ jo: «Tuufɔli, a ki yē yagbuʔɔ gáà kiǐ gbɛ̀ kɛ́ʔ bé mi yaʔa ga mi sì ki gbuɔ gèʔ, muɔ nyɛ́ni kaala ni- kpíʔile.»
43Bà wi ní nɛ̀ koli nɛ̀ pɛn wè, nɛ̀ pɛ́nì pe nyaa pe ŋɔ́ni; ki ’nyaa ŋɔ́nimɔ ’puu pe yiɛyɛ nī yè kpuʔɔ. 44A wi ’pe yaʔa baa nɛ́ koli nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì náari tadaanriwuʔu nɛ̄ gè, nɛ̀ koli nɛ̀ náarigɛ nugo kpíʔile gè. 45Bà wi koli nɛ̀ pɛn pìtɛnmɛnɛ kúrugu bèle, a wi pɛ́nì pe yɛ: «Yeli nɛ ŋɔ́ni nɛ ŋɔ́gi nɛ taʔa wī lé ? Ki ’kúɔ nɛ̀ kúɔ, lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀, Siɛn Pùɔ wiī còlewe kapiigbiʔilile kiyɛ nī yè. 46Ye- yɛ̀ we- kɛ́, ŋàa wi je mi cò le mi leguulo kiyɛ nī yè n’ŋɛ, wi ’nɔ̀ nɛ̀ kúɔ we nɛ̄.»
Pe ’Zezi cò wè
(Mar 14.43-50; Luk 22.47-53; Zan 18.3-12)
47Bà Zezi nɛ tire nyu nɛ tíin wè, a Zudasi wi pɛ́nì yiri nɛ́ siɛnniʔɛmɛ ní, pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin nī bèle wàa wi ’puu; bìli yē ŋɔsiile ní còbilo, kàgbelide yē bìli mɛ́. Kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ kùlo ni liɛlɛ peli pe cé pe tun.
48Zudasi wè, wire ŋáà wi yé je Zezi le wè pe kiyɛ nī yè, wi yé kɛnmɛ páà tìɛ pe nɛ̄, nɛ́ jo: «A yeli kâ sɛ́nì mi nyaa a mi siɛn ŋíì síɛri nɛ́ wi suɔn gàangbuʔulo nɛ̄ gèle, wire wī, ye- wi cò.» 49A wi sí ’fali nɛ̀ pɛ́nì kpɔni Zezi nɛ̄ wè nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, cɛnguʔɔ nɛ̄ !» Nɛ́ fali nɛ̀ wi síɛri nɛ́ wi suɔn gàangbuʔulo nɛ̄ gèle.
50A Zezi wi sí wi yɛ: «Nàgori, gàa kúrugu ma ’pɛn gè, te ki kpínʔini !»
A siɛnnɛ pe ’fali nɛ̀ sɛ́nì tɔ́n wi nɛ̄, nɛ̀ wi cò sɛni.
51Bìli pe ’puu baa nɛ́ Zezi ní wè, a pe wàa nigbe ’fali nɛ̀ kɔli sáʔa gè nɛ̀ ŋɔsii píle nɛ̀ yige, nɛ̀ fali nɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli baakuɔwɔ ngbóli láà kpúɔn nɛ̀ láʔa sɛni.
52A Zezi wi ’wi yɛ: «Koli ma muɔ ŋɔsii le wè baa wi tiʔɛ nī gè; nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bìli mìɛni pe ’ŋɔsiile líɛ bèle, ŋɔsii wi bága pe cúʔɔ. 53Muɔ nɛ sɔ̀ngí miǐ gbɛ̀ ki náari mi Tuu mɛ́ wè léʔ, wi- nyìʔɛnɛ tundunminɔ kapiɛngbuɔn tòyo kiɛ nɛ́ siin tórigo píra píra ŋáà nī wè pe- pa yéri bè mi sùʔɔlɔ lé ? Ki bé cɛ tóri kire nɛ̄. 54A kire sí kpíʔile gè, mɛni Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti bé fori bè síɛ, dàa ti ’ki juu nɛ́ jo dí bɛ̀ kele ke ’yɛli bè tóri tórigɛnmɛ báà nɛ̄ bè ?»
55Kire lɛ̀lɛ náà nī lè a Zezi wi ’ki juu wi còvɔlilɔ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: «Mi kúrugu lé ye ’yiri mmɛ gè nɛ́ kàgbelide ní, nɛ́ ŋɔsiile ní, ma cɛ jo dùʔɔ kàyuuwo còdiʔɛ nī ye ’pɛn ? Mi ’puu nɛ tɛ̀ní nɛ́ yeli ní cɛngɛ ó cɛngɛ baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle, yeli sì mi còʔ. 56Kire gáà ki mìɛni sí nyɛ́nì kpíʔile, gìi ki bé tí siɛnrɛ dáà Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ pe ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè26.56 Wéli baa Zaka 13.7; Mat 26.31; Zan 16.32., ti fori ti nyɔgɔlɔ nī gèle.»
Kire lɛ̀lɛ nī lè, a pìtɛnmɛnɛ pe mìɛni fɛ̀ nɛ́ wi wáa.
Pe ’kɛ́ nɛ́ Zezi ní wè Zuufulo pe kàyuʔujuu tiɛkpuʔɔ mɛ́ gè
(Mar 14.53-65; Luk 22.54-55,63-71; Zan 18.13-14,19-24)
57Bìli pe cé wi cò bèle, a pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ kɛ́ Kayifa kpáa mɛ́, kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wè. Kire tiʔɛ nī Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ nɛ́ liɛlɛ pe cé sɛ́nì pìye pínɛ. 58Piɛri wi cé taʔa wi kúrugu nɛ́ kò liʔi, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi kpáa nɛ̄ gè. Bà wi ’jíin wè, nɛ̀ tɛ́ni baakuɔlɔ táanni bèle, bè ki wéli gìi ki bága pa yiri baa gè.
59Kire lɛ̀lɛ nī lè, kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Zuufulo kàyuʔujuulo gboli26.59 Zuufulo pe kàyuʔujuulo gboli lire ni ’puu. Nàguɔlɔ togo nɛ́ kpɔrigɔ pe ’puu baa gboli náà nī lè. Kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wire wi ’puu ki gboli ni yiɛginiwɛ wè. wuulo pe mìɛni ní bèle a pe ’yɛ̀ nɛ káfinɛrɛ siɛnrɛ táà caa bè lúʔu wàa nyuɔ nɛ̄ Zezi wori nɛ̄ dè, bé sí taa bè wi kpúu.
60Siɛnnɛ sáa yé finɛ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄. Kire gáà nɛ̄ gè, a siɛnnɛ siin kɛ́nì pɛn nɛ̀ pɛ́nì jo: 61«Nàguɔ ŋáà wi ’ki juu nɛ́ jo wire fànʔa yē bè gbɛ̀ jáa bè Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa cáan gè, bé koli bè ki faan cɛnyɛ taanri larigɛ nī !»
62A kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi sí yɛ̀ nɛ̀ yéri nɛ́ Zezi yɛ wè: «Siɛnrɛ wè baa muɔ mɛ́ léʔ, dàa pe nyu nɛ tari muɔ nɛ̄ dàa dè ?»
63A Zezi wi ’pìiri. A kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi ’wi yɛ: «Kàli Kulocɛliɛ wewiiwe nɛ̄ wè, ma ki juu we mɛ́ a ki yē muɔ wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, Kulocɛliɛ Jaa wè !»
64A Zezi wi ’wi yɛ: «Tire muɔ ’juu nɛ̀ kúɔ dè; m’bé sí ní ki juu yeli mɛ́, nɛ̀ láʔa ŋɔ̀ wè yeli bága Siɛn Pùɔ nyaa wè tɛ́niwɛ Fànʔa Kàfɔli Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè, dí wi sí de báan kàsadibarɛ nī dè nyìʔɛnɛ nī lè.»
65A kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ wi ’fali nɛ̀ wi bururo píle dè nɛ̀ cɛnminɛ wìi nɛ̄ sɛni, nɛ́ jo: «Wi ’Kulocɛliɛ tiʔɛlɛ wè wī, we màakuu ní wè ki nɛ̄ʔ bè siɛnrɛ táà lúʔu wàa nyuɔ nɛ̄ cíginiʔ. Ti n’dɛ, dàa wi ’cúʔɔ nɛ̀ juu dè, ye mìɛni nyɛ́nì ti lúʔu. 66Ye ’jo mɛni ?»
A pe ’jo: «Wi ’yɛli nɛ́ kpúumɔ ní wī !»
67Kire tiʔɛ nī gè, a pe ’fali nɛ sùlugú nɛ wáari wi nɛ̄ yiʔɛ nī gè, a bìli ’wi kpúɔn kaguruyo ní, a pàli wi kpúɔn gbandeliye nɛ̄ yè, 68nɛ́ jo: «-Ki wéli ma ki juu we mɛ́ wêli, muɔ ŋáà wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, ŋáa wi ’muɔ kpúɔn wè ?»
Piɛri ’ki juu nɛ́ jo wire sì Zezi cɛ́n wèʔ
(Mar 14.66-72; Luk 22.56-62; Zan 18.15-18,25-27)
69Piɛri wire cé sí puu baa tɛ́niwɛ kpànʔanɛ kpáa dàligɛ nī gè; a cɛliwɛ wáà kɛ́ni tòrí, baakuɔwɔ wáà wi puu, a wire ’jo: «Muɔ míɛni ’puu baa nɛ́ Zezi ní wè Galile wuu wè.»
70A Piɛri wi ’ti tíɛnɛ pe mìɛni yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ jo: «Miì cɛ́nì ti cɛ́nʔ, dàa muɔ nɛ nyu dèʔ.»
71Bà wi ’yiri nɛ̀ kɛ́ baa wìile kɔli mɛ́ gè, a baakuɔcuɔ wáà ní nɛ̀ sɛ́nì wi nyaa, a wi ’bìli yɛ bèle bàli pe ’puu baa bèle: «Ŋàa wi ’puu baa nɛ́ Zezi ní wè, Nazarɛtiyé wuu wè.»
72A Piɛri wi ní nɛ̀ ti kìɛ, nɛ̀ cɛ́nì kàli nɛ̀ taʔa baa nɛ́ jo: «Mi sì nàguɔ ŋáà cɛ́n wèʔ !»
73Cɛ̀ri sìʔɛrɛ, bìli pe ’puu baa bèle, a pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Piɛri nɛ̄ wè nɛ́ wi yɛ: «Káaliyɛ wè ti nīʔ, pe tògo wuu wáà wī muɔ wè, muɔ juugɛnmɛ tíimɛ piī nɛ ki tìí.»
74A wi ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kàlí nɛ tari wìi nɛ̄, nɛ́ jo: «Mi sì nàguɔ ŋáà cɛ́n wèʔ !»
Kire lɛ̀lɛ nī lè a gòpɔli wi ’nyɛni.
75A Piɛri wi ’sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ́ Zezi siɛnrɛ ní dè, dàa wi cé juu wi mɛ́ dè, nɛ́ jo: «Sɛ́ni nɛ́ gòpɔli wi nyɛni wè, muɔ bé ti kìɛ bè taa tɔliyɔ taanri bé jo muɔ sì mi cɛ́nʔ.»
A wi sí yiri kpànʔanɛ nɛ̀ sɛ́nì nyɛni funbiɛnrɛ nɛ̄ kpuʔɔ.
27Pe ’kɛ́ nɛ́ Zezi ní wè Pilati tiʔɛ nī
(Mar 15.1; Luk 23.1-2; Zan 18.28-32)
1Sínbiniwuuro nī dè, a kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe mìɛni bèle, nɛ́ kùlo ni liɛlɛ ní bèle, a pe sɛ́nì pìye nyaa pe mìɛni bèle Zezi wori nɛ̄ dè, bè wi kpúu wè. 2A pe ’wi puɔ nɛ́ wi kɔ́ri nɛ̀ sɛ́nì kɛn Pilati mɛ́, ki tiʔɛ tɛ́nimɛ fànʔafɔli wè.
Zudasi wi sɛ́nì wìi kpúu
3Zudasi wè, bà wire kɛ́nì ki ’nyaa a pe ’Zezi kpúu wori juu dè nɛ̀ cáan nigbe nɛ̄ wè, a ki ’wi biɛn. A wi sɛ́nì walifiiwe togo nɛ́ kpɔrigɔ líɛ wè nɛ̀ koli nɛ̀ kɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ kúrugu bèle peli nɛ́ liɛlɛ ní bèle, 4nɛ̀ sɛ́nì jo: «Mi nyɛ́nì kapiile kpíʔile, nɛ́ pɛ́nì siɛnpowo kɛn wè, ŋàa wiì kaala kpíʔile lèʔ.»
A pe sí wi yɛ: «Kire ’weli líɛ gáa mɛ́ ? Muɔ wori dī tire dè.»
5A wi ’fali nɛ̀ wali wáa wè baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè nɛ́ yiri, nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wìi puɔ nɛ̀ kpúu. 6A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’wali jó wè nɛ́ jo: «Wali ŋáà felige wiì yɛli bè le baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali yalege nī gèʔ, bɛ̀ ki ’nyaa sìsiɛn wali27.6 Senari wali wī. Kire ’jo siɛn pe ’kpúu nɛ́ kire wali taa wè. wī wè.»
7A pe sɛ́nì pìye nyaa nɛ̀ juu, nɛ́ wali ŋáà líɛ wè nɛ̀ sɛ́nì cuufaanwa siʔi suɔ gè, nɛ̀ kire kpíʔile nabɔnminɔ kúutɔnmɔ. 8Kire nɛ̄ pe ’siʔi gáà ki míʔɛ le gè nɛ̀ jo «sìsiɛn siʔi27.8 sìsiɛn siʔi: Kire wi ’jo senari siʔi gī. », kire míʔɛ kire ki tíin baa pàngɛ gè.
9A kire kpíʔile, a Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi siɛnrɛ ti ’fori, Zeremii siɛnrɛ dè; wi ’jo:
A pe ’walifiiwe togo nɛ́ kpɔrigɔ
suɔ wè,
siɛn ŋáà lɔri Isirayɛli pìile
pe cé juu nɛ̀ bìɛ ti nɛ̄ dè;
10nɛ́ sí ti líɛ nɛ̀ le cuufaanwa
siʔi nī gè,
majo mɛni Kàfɔli wi cé ti juu
nɛ̀ gbɛ̀ngɛ mi mɛ́ wè27.10 Zaka 11.12-13 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Zer 18.2-3; 19.1-2; 32.6-15..
Pilati wi ’Zezi yúgo wè
(Mar 15.2-5; Luk 23.3-5; Zan 18.33-38)
11A pe sɛ́nì Zezi yérige wè Pilati yiʔɛ mɛ́ gè fànʔafɔli wè.
A wi ’wi yúgo nɛ́ jo: «Muɔ wī lé Zuufulo kùlofɔli wè ?»
A Zezi wi sí wi yɛ: «Tire muɔ ’juu nɛ̀ kúɔ dè.»
12Dìi sí kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ liɛlɛ pe ’puu nɛ nyu nɛ tari wi nɛ̄ wè, wiì yafiɛn juuʔ.
13A Pilati kɛ́nì wi yɛ: «Muɔ wè ti lúru léʔ, dàa pe nyu nɛ tari muɔ nɛ̄ dè ?»
14A wi ’píɛ wi nɛ̄, wiì kɛ́nì nyuɔ kɔ̀n nɛ̀ suʔu wi nɛ̄ʔ, a ki ’tɔ̀ni nɛ̀ fànʔafɔli wi fungo wúɔ kpuʔɔ.
Pe ’Zezi kpúu wori juu dè nɛ̀ ceri
(Mar 15.6-15; Luk 23.13-25; Zan 18.39–19.16)
15A Torimakiyaʔa cɛngɛ ki cé gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ gè, fànʔafɔli wi nɛ̂ cé kasuulewe wáà nigbe múgu nɛ̀ wáa, ŋìi siɛnnɛ pe caa wè. 16Kasuulewe wáà cé sí puu baa siɛnnɛ pe mìɛni cé wire cɛ́n, pe ’puu nɛ wi ye Barabasi27.16 Barabasi ŋáà wè, girɛki sɛbɛlɛ pálì nyɛ́nì míʔɛ káà taʔa ki nɛ̄, nɛ̀ jo Zezi Barabasi..
17Bà sí siɛnnɛ pe cé sɛ́nì gbuʔulo bèle, a Pilati wi ’pe yúgo: «Ŋíi yeli nɛ caa mi yige kasuu nī wè, Barabasi lé, dí Zezi wè ŋàa pe ye Kirisi wè ?»
18Ki ’nyaa wi cé ki cɛ́n yejaʔa nɛ̄ pe cé Zezi cò wè nɛ̀ kɛ́ wire tiʔɛ nī gè.
19Bà sí wi ’puu tɛ́niwɛ wi kàyuʔujuulo kácunʔɔ nī gè, a wi cuɔ wi ’tunduro tórigo wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Fǎga tí bé mìɛ le siɛnsinwɛ ŋáà wi wori nī dèʔ ! Ŋɔ́nigɔ káà ’mi fùrɔ nɛ̀ tóri pìlige gáà ki ’kúɔ gè wi koligo nī gè.»
20Ki sí nyaa kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ kùlo ni liɛlɛ ní bèle, a pe ’siɛnnɛ súguru bèle pe- Pilati yɛ wè wi- Barabasi yaʔa wè, wí sí Zezi wire kpúu. 21A Pilati wi sí pe yúgo: «Siɛnnɛ bálì pe siin nī bèle, ŋíi yeli nɛ caa mi múgu wáa yeli mɛ́ ?»
A pe ’wi yɛ: «Barabasi !»
22A Pilati wi sí pe yɛ: «Mi sí gáa kpíʔile nɛ́ Zezi ní wè, ŋàa pe ye Kirisi wè ?»
A pe mìɛni ’jo: «-Wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ !»
23A wi sí pe yɛ: «Gáa sí wi ’kpíʔile sìpiʔi gè ?»
A pe ní nɛ̀ kàa taʔa pe yékpuʔulo nɛ̄ gèle, nɛ́ jo: «-Wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ !»
24Bà Pilati ’ki nyaa wire yirimɛ wè baa wèʔ, nɛ̀ yiri kàgbaaligɛ ki cî ga yɛ̀ gè, a wi ’luʔɔ líɛ nɛ̀ kiyɛ jíge yè siɛnnɛ pe yiʔɛ mɛ́ gè27.24 Wéli baa Fàn 21.6nɛ́ Fàn 21.6kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè., nɛ́ jo: «Mi liɛlɛ wè baa nàguɔ ŋáà wi kpúu wori nī dèʔ, yeli nyùgo wori dī.»
25A siɛnnɛ pe mìɛni ’fali nɛ̀ jo: «ʔaan, wi kùu leguʔu ki- tuu weli nɛ̄, nɛ́ weli pìile ní bèle !»
26Kire tiʔɛ nī gè, a wi ’Barabasi múgu wè nɛ̀ wáa nɛ̀ pe kɛn, nɛ́ sí tí a pe ’Zezi wire kpúɔn sápiige nɛ̄, nɛ́ wi kɛn pe- sa wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè.
Kapiɛngbuɔnnɔ pe ’pìye nyíɛnɛ Zezi nɛ̄ wè
27A fànʔafɔli wi kapiɛngbuɔnnɔ pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ jíin kàyuʔujuudiʔɛ saʔa nī gè. A kapiɛngbuɔn tògo ki mìɛni sɛ́nì kìi pínɛ baa wi táanni. 28A pe ’wi bururo fòlilo dè wi nɛ̄, nɛ́ burugbuʔɔ nyìʔɛ le wi nɛ̄, 29nɛ́ sí kùlofɔli ndɔ̀ngɔ tìin wíire wuʔu, nɛ̀ tɔ́n wi nɛ̄ nyùgo nɛ̄ gè, nɛ́ kàgbiile le wi mɛ́ kàliige kɔli nī gè, nɛ́ tìgi nɛ̀ káguro wáa wi yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ wi kùʔɔ nɛ̀ pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄, níɛ̀ jo: «We ma síɛri, Zuufulo kùlofɔli !» 30Níɛ̀ sùlugu nɛ̀ wáa wi nɛ̄, níɛ̀ kàgbiile suɔ lè wi mɛ́ nɛ̀ wi kpúɔn nyùgo nī gè. 31Bà pe kɛ́nì pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄ nɛ̀ kúɔ wè, a pe ’burugbuʔɔ fòri gè wi nɛ̄, nɛ́ koli nɛ̀ wi bururo le dè wi nɛ̄, nɛ́ wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ bàa wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè.
Pe ’Zezi kóri wè tiiparigɛ nɛ̄ gè
(Mar 15.21-32; Luk 23.26-43; Zan 19.17-27)
32Bà pe yigi bèle, nɛ̀ kpàli nɛ́ Siirɛni kàʔa nàguɔ wáà ní, pe ’puu nɛ wi ye Siimɔ; a pe ’wi cò fànʔa wi- Zezi tiiparigɛ tugo gè.
33A pe sɛ́nì nɔ̀ tiʔɛ nɛ̄ gè, gàa pe ye Gɔligota wè, ki kɔri wi ’jo: «Ngorilo tiʔɛ». 34A pe ’tiibe sìsoribo páà felibe nyaʔami diviɛn nī27.34 Dùʔɔ pe cé kire kpíʔile bè kórilo ni yáʔa nyígi gè wī. Zezi wiì cé sí puu nɛ caa yakaa wire nyaʔamiʔ. Wi ’puu nɛ ki caa bè puu cìiliwe bè sa paʔa., nɛ̀ kɛn wi mɛ́ nɛ́ jo wi- ki gbuɔ. Bɛ̀ ki ’tári wi mɛ́ nyinɛ nɛ̄ lè, wiì fɔ̀li nɛ̀ ki gbuɔʔ. 35Bà pe kɛ́nì wi kóri nɛ̀ kúɔ tiiparigɛ nɛ̄ gè, a pe ’bìgele wáa nɛ̀ wi bururo liɛlɛ dè pìye nɛ̄27.35 Wéli baa Ŋún 22.18.. 36Nɛ́ tɛ́ni baa nɛ wi wéli. 37Kɔri ŋíì nɛ̄ pe yé wi kóri wè, a pe ’ki siɛnrɛ sɛbɛ dè nɛ̀ tárigɛ baa, nɛ́ jo: «Ŋàa wire wī Zezi wè, Zuufulo kùlofɔli wè.» 38Pe cé kàyuulo siin kóri nɛ̀ fàri wi nɛ̄; wàa nigbe ’puu wi kàliige mɛ́, ŋìi ní wè wi kàmɛgɛ mɛ́27.38 Wéli baa Eza 53.12..
39Kodorilo pe ’puu nɛ wi sɔ́ninɔ níɛ tòrí, náà nyùgo fíige gè27.39 Wéli baa Ŋún 22.7; 109.25,Kaya 2.15., 40níɛ̀ jo: «Muɔ ŋáà ma jo muɔ bé gbɛ̀ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa cáan gè, bé koli ki faan cɛnyɛ taanri larigɛ nī gè, ma sí mìɛ suɔ kìɛ ! A ki yē muɔ yē Kulocɛliɛ Jaa wè, ma tìgi tiiparigɛ nɛ̄ gè !»
41A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ míɛni ní bèle, nɛ́ liɛlɛ ní bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄, níɛ wáa: 42«Wi ’pàli suɔ; wire wè, wiǐ sí gbɛ̀ jáa bè wìi suɔʔ. Isirayɛli kùlofɔli wire wī, wi- sí tìgi tiiparigɛ nɛ̄ gè píra ŋáà nī wè, bà we bé tɛ́ngɛ wi nɛ̄. 43Wi ’wi sɔ̀ngirɔ taʔa dè Kulocɛliɛ nɛ̄. Kulocɛliɛ wi- sí wi suɔ píra ŋáà nī wè kìɛ, a ki yē Kulocɛliɛ wiī wi mɛ́ wè27.43 Ŋún 22.9. tire ti ’juu náʔa gè. ! Wiì cé jo lé wire yē Kulocɛliɛ Jaa ?»
44Kàyuulo bílì pe cé pínɛ nɛ̀ kóri nɛ́ wi ní bèle, a peli míɛni ’yɛ̀ nɛ wi teri ki kanumɔ nɛ̄ bè.
Zezi wi ’kùu
(Mar 15.33-41; Luk 23.44-49; Zan 19.28-30)
45Bà cɛngɛ ki pɛ́nì yéri nyùgo nī lɛ̀lɛ níì nī lè, a yebilige ’jíin dàala nī lè tiɛrɛ ti mìɛni nī, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa a cɛngɛ ki ’cɛ̀li.
46Bà cɛngɛ ki pɛ́nì cɛ̀li lɛ̀lɛ níì nī lè, a Zezi wi ’kòkuulo wáa kpuʔɔ, nɛ́ jo: «Elii ! Elii ! Lema sabakitani ?» Ki kɔri wi ’jo: «Mi Kulocɛliɛ, mi Kulocɛliɛ, gáa nɛ̄ muɔ ’mi wáa ?»
47Siɛnnɛ bílì pe ’puu baa nɛ̀ ki siɛnrɛ lúʔu dè, a peli ’jo: «Ye- nyaa, wiī nɛ Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ Elii yeri.»
48A wàa ’fali nɛ̀ fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì cècuʔu líɛ nɛ̀ ki mígele kàgbiile nɛ̄, nɛ́ ki nígi diviɛn tanʔaniwɛ nī, nɛ̀ kɛn wi mɛ́, nɛ́ jo wi- ki suɔn. 49A bìli pe ’jo: «Yéri wêli, wéri ki wéli, a ki yē Elii wi bága pa wi suɔ !»
50A Zezi wi ní nɛ̀ kòkuugbuɔlɔ wáa, nɛ́ kùu. 51Kire lɛ̀lɛ nī lè, a Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa gunbɔli fɛ̀ni27.51 Ki gunbɔli fɛ̀ni ŋáà wire wi cé tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ wàli gè nɛ̀ láʔa Gbùʔɔrɔsaʔa tiɛsɛnyɛ nɛ̄ yè. Wéli baa Yir 40.3; 26.31-35; Eb 10.20. wi ’ciɛn nɛ̀ ki líɛ naamɛ gè nɛ̀ pɛ́nì tìgi táanmɛ gè; a dàala ni ’cúungo cúungo, a sìndɛnigbaʔala ke ’folilo nɛ̀ jabari. 52A kpɔ̀ngɔlɔ ke ’folilo nɛ̀ múgolo, a Kulocɛliɛ wuulo nìʔɛnɛ ’nyɛ́ nɛ̀ yiri pe nyɛyɛ nī yè.
53Bà Zezi wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri, á pe ’nyɛ́ nɛ̀ yiri pe nyɛyɛ nī yè, a pe sɛ́nì jíin Zerizalɛmi kàʔa nī gè, Kulocɛliɛ kàʔa wàlidɛngɛgɛ gè a siɛnniʔɛnɛ ’pe nyaa.
54Kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli ŋíì wi ’puu baa nɛ̀ Zezi wéli wè, wire nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnyɛninɛ ní bèle, bà wire dàala nyaa lè á ni ’cúungo mmɛ gè, nɛ́ gàa ki mìɛni nyaa gè, a fíɛrɛ ’wi cò kpuʔɔ, a wi ’jo: «Kányiʔɛ tɔ̀ni gī, Kulocɛliɛ Jaa wi ’puu ŋàa wè !»
55Cɛlilɛ ’puu baa nìʔɛnɛ yérile liʔi nɛ wéli. Peli cé taʔa Zezi kúrugu wè nɛ kele kúu wi mɛ́, nɛ̀ ki líɛ baa Galile kùlo mɛ́ lè. 56Maari ’puu baa, Magidala kàʔa wuu wè, nɛ̀ fàri Zaki nɛ́ Yusufu yàa nɛ̄ wè Maari wè, nɛ́ Zebede pìile yàa ní wè nɛ̀ pínɛ.
Pe sɛ́nì Zezi tɔ́n wè
(Mar 15.42-47; Luk 23.50-56; Zan 19.38-42)
57Cɛnguʔɔ gè, a nàguɔ wáà ’kɔ́n Arimate kàʔa mɛ́ nɛ̀ pɛ́nì yiri, lɔrifɔli wi ’puu, pe ’puu nɛ wi ye Yusufu. Wire míɛni ’puu Zezi pìtɛnmɛwɛ wáà nɛ̀ pínɛ. 58A wire ’kɛ́ Pilati kúrugu wè nɛ̀ sɛ́nì wi náari wi- kpúu kɛn wè wire mɛ́, Zezi wè. A Pilati wi ’tunduro tórigo pe- kpúu kɛn wè. 59A Yusufu wi sɛ́nì wi mígele fɛ̀ni cìiliwe wáà nī, 60nɛ́ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi le wire tíimɛ nyɛgɛ nī gè ki ní nɛ tíin fɔngɔ. Wi cé ki gbógo nɛ̀ kɔ̀n nyagurugo nɛ̄. Nɛ́ kàdɛnigbuʔɔ kòligo nɛ̀ tɔ́n nyɛgɛ ki nyuɔ nɛ̄ gè, nɛ́ láʔa nɛ̀ kɛ́. 61Maari wè, Magidala kàʔa wuu wè, nɛ́ Maari ŋíì ní wè, peli ’puu baa tɛ́ninɛ nɛ̀ yiʔɛ wáa nyɛgɛ mɛ́ gè.
Pe ’kapiɛngbuɔnnɔ tɛ́ngɛ nyɛgɛ táanni gè
62Ki kpìɛnduu gè, cɛndɛnigɛ cɛngɛ27.62 Girɛki sɛbɛrɛ nī dè ki ’jo cɛngɛ gíì ki ’yɛ̀ nɛ̀ taʔa Gbòboriyaʔajɛngɛ nɛ̄ gè. gè, a kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, a pe ’pìye pínɛ Pilati tiʔɛ nī, 63nɛ́ jo: «Kàfɔli, weli ’sɔ̀ngi nɛ̀ taa, káfinɛgɛfɔli ŋáà27.63 Dùʔɔ we bé gbɛ̀ siɛnrɛ dáà yiʔɛ dè bè jo «nàguʔɔ gáà gè», Zezi wire pe ’puu nɛ pun mmɛ gè. wè, bà wi ’puu nɛ tíin sìi nɛ̄ wè, wi cé jo: ‹Cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè, m’bé koli bè nyɛ́.› 64Kire nɛ̄ ma tí siɛnnɛ sari nyɛgɛ wéli gè, bè pa taa cɛnyɛ taanriwuʔu nɛ̄ gè. Wi pìtɛnmɛnɛ pe fǎa ga sa wi yùu bè yigeʔ, bé siɛnnɛ yɛ bèle dí wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèleʔ. Kire káfinɛgɛ ki bé nɛ́ tóri pélige nɛ̄ gè.»
65A Pilati wi ’pe yɛ: «Kapiɛngbuɔn tògo káà yē bile, yeri waa ye sa pe tɛ́ngɛ peri ki sɔ́migi de wéli, mɛni yeli ’ki nyaa ki bé yɛli gè.»
66A pe ’láʔa nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì tí a kapiɛngbuɔnnɔ pe ’yéri nyɛgɛ táanni gè, nɛ́ fìɛ tɛ́ngɛ sìndɛnigɛ nɛ̄ gè.
28Zezi wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri
(Mar 16.1-10; Luk 24.1-12; Zan 20.1-10)
1Bà cɛndɛnigɛ ki ’tóri gè, ki kpìɛnduu sínbinimɛ táanni bè cégboli ni cɛnbelige gè, ki ní nɛ tíin faʔa wè, a Maari wè Magidala kàʔa wuu wè, nɛ́ Maari ŋíì ní wè, a peli ’kɛ́ bè sa nyaa baa kpɔ̀nnɔ mɛ́ lè. 2A ki ’nyaa a dàala ni ’cúungo cúungo kpuʔɔ, a Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà ’tìgi nyìʔɛnɛ nī lè, nɛ̀ pɛ́nì sìndɛnigɛ ŋɔrigɔ gè nɛ̀ láʔa nɛ́ tɛ́ni ki nɛ̄. 3Wi ’puu nɛ nyíʔɛnɛ nyíʔɛnɛgɛnmɛ páà nɛ̄ majo bɛ̀ nyìʔɛnɛ ni sî kɛ́nì fuu nɛ̀ nyíʔɛnɛ lè, á wi bururo ní dè fìire pérepere28.3 Girɛki siɛnrɛ nī dè, bururo ti ’puu nɛ fíligi bɛ̀ «nɛzi» tíɛlɛ. Ki ’nyaa a wiire lɛ̀lɛ gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ kùlogolo kálì nī wè, nɛ́ nyagurukpaʔaliyɛ naamɛ gè, wiire táà nàa tíri bɛ̀ míige tíɛlɛ, níɛ̀ puu fìige pérepere. Kire pe ye «nɛzi» wè.. 4Fíɛrɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, siɛnnɛ bálì pe cé tɛ́ngɛ kpɔ̀nnɔ táanni lè pe ni wéli lè, a pe ’tuu nɛ̀ kò kúbilo tíɛlɛ.
5A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’juu nɛ́ cɛlilɛ bálì ní bèle nɛ́ pe yɛ: «Yeli bèle ye fǎri fìʔɛ́ʔ, mi nyɛ́nì ki cɛ́n Zezi ŋáà pe ’kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè, wire yeli nɛ caa. 6Wi wè náʔa gèʔ. Wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri majo bɛ̀ wi cé ki juu gè. Yeri báan ye pa nyaa tiʔɛ gíì nī pe cé wi le wè. 7Yeri waa píra ŋáà nī wè, ye sa ti juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle dí wi nyɛ́nì nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo sunʔɔmɔ nī bè. Wi ’kíni yeli yiʔɛ nɛ̄ baa Galile kùlo mɛ́ lè. Baa yeli báa wi nyaa kire tiʔɛ nī. Dàa tire mi yé je juu yeli mɛ́.»
8A cɛlilɛ bálì pe ’láʔa nyɛgɛ táanni gè, fíɛrɛ nɛ́ fundaanwiɛrɛ kiyɛ nī yè, nɛ̀ fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ bàa ti juu Zezi wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle. 9Kire lɛ̀lɛ nī lè a Zezi wi sɛ́nì yiri pe nɛ̄, nɛ̀ pe yɛ: «Mi ye síɛri !»
A pe sɛ́nì wi fǎa nɛ̀ mígi tɔliyɔ nɛ̄ yè, nɛ̀ kpuʔɔrɔ taʔa wi nɛ̄. 10A Zezi wi sí pe yɛ: «Ye fǎri fìʔɛ́ʔ. Yeri waa ye sa ki juu mi siinyɛninɛ mɛ́ bèle, peri waa Galile tɛ́nimɛ mɛ́, pe báa mi nyaa kire tiʔɛ nī.»
Yiɛgininɛ pe ’jànvaa juu Zezi wori nɛ̄ dè
11Bà cɛlilɛ bálì pe waa nɛ tíin bèle, a ki ’nyaa kire lɛ̀lɛ nī lè, kapiɛngbuɔnnɔ bílì pe cé tɛ́ngɛ pe kpɔ̀nnɔ wéli lè, pe pàli cé kɛ́ nɛ̀ kúɔ kàʔa mɛ́ gè, nɛ̀ sɛ́nì ti mìɛni juu nɛ̀ tìɛ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ̄ bèle, gàa ki ’tóri gè. 12A peli sɛ́nì pínɛ nɛ́ liɛlɛ ní bèle a pe ’pìye nyaa nɛ̀ juu. A pe ’wali kɛn nìʔɛwɛ kapiɛngbuɔnnɔ mɛ́ bèle, 13nɛ́ pe yɛ: «Ye- ki juu ye jo, ‹Wi pìtɛnmɛnɛ pe ’weli yaʔa weli nɛ ŋɔ́ni, nɛ́ sɛ́nì wi yùu nɛ̀ líɛ pìlige nī gè.› 14A fànʔafɔli wi ’tire dáà lúʔu dè, weli bé juu bè wi fungo nyígi gè; kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, bà piyè yeli yiɛyɛ gbɛ̀n yèʔ.»
15A pe sí wali suɔ wè, nɛ́ kele kpíʔile gèle mɛni pe cé ki juu pe mɛ́ bèle. A kire siɛnrɛ dáà ti ’cɛ̀ri Zuufulo pe mìɛni sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ gè.
Zezi wi ’tunduro kɛn wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle
(Mar 16.14-18; Luk 24.36-49; Zan 20.19-23; Kakpi 1.6-8)
16A pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ nigbe28.16 Pìtɛnmɛwɛ kiɛ nɛ́ siinwuu wè wire wi ’puu Zudasi Isikariyɔti wè, wire wi cé kɛ́nì wìi puɔ nɛ̀ kpúu wè, bà wi cé Zezi pári wè nɛ̀ kúɔ wi leguulo mɛ́ bèle. peli sí kɛ́ Galile tɛ́nimɛ nī bè, baa nyagurugo gíì mɛ́ Zezi wi cé tìɛ pe nɛ̄ gè. 17Bà pe sɛ́nì wi nyaa wè, a pe ’kpuʔɔrɔ taʔa wi nɛ̄, nɛ̀ sí ki yaʔa pàli ’puu nɛ káala.
18A Zezi wi ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni pe nɛ̄, nɛ̀ ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Fànʔa ki mìɛni yē mi mɛ́ nyìʔɛnɛ nī lè, nɛ́ dàala ní lè. 19Kire nɛ̄, yeri waa ye sa kùlogolo siɛnfeliye yi mìɛni caa, ye- pe kpíʔile mi pìtɛnmɛnɛ, yéri pe batiize Tuufɔli, nɛ́ Jaafɔli, nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle, peli míʔɛ nɛ̄. 20Yéri pe tìí pe- mi kele ke mìɛni cò, gàli mi ’tìɛ yeli nɛ̄ gèle. Mi wè, mi yē nɛ́ yeli ní cɛnyɛ yi mìɛni, fúɔ bè pa nɔ̀ duniya kúɔmɔ nɛ̄ bè.»