Zezi Kirisi Kataanna Siɛnrɛ dè Luku juumɔ nɛ̄ bè
Luku
Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè
Siɛn ŋáà wi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè, pe ’puu nɛ wi ye Luku. Girɛki kùlo wuu wi ’puu, nɛ ní dùʔɔtɔriwɔ (wéli baa Kol 4.4). Wi ’puu nɛ Pɔli sári wè wi baara nɛ̄ dè (wéli baa Tim2 4.11; Filɛ 4). Wi cé pínɛ nɛ́ Pɔli nī wè wi tánʔagɛlɛ nī gèle fúɔ nɛ̀ kɛ́ Wurɔmi kùlo mɛ́ lè. Luku wi ’sɛbɛlɛ siin sɛbɛ: Luku Sɛbɛ, nɛ́ Kakpiʔiligele Sɛbɛ. Luku Sɛbɛ wiī nɛ nyu Zezi kataanna wori nɛ̄ dè, Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè. Kakpiʔiligele Sɛbɛ wè, wire nɛ tundunminɔ kakpiʔiligele wori nyu dè. Wi cé ke sɛbɛ nɛ̀ tórigo nàguɔ wáà mɛ́ pe wi ye Towofiili, ki kɔri wè: Kulocɛliɛ nàgori. Luku wire tíimɛ wiì cé Zezi nyaa wèʔ, a wi sí caala kpíʔile Zezi kele nɛ̄ gèle, nɛ̀ wi siɛnrɛ sɛbɛ dè.
Luku Sɛbɛ wi ’Zezi siile kele ke nìʔɛgɛlɛ tìɛ, mɛni Maari wi ’yéri ki nɛ̄ a Kulocɛliɛ wi ’wi nyɛ́ni kaala kpíʔile lè wi sìi nī wè. Luku Sɛbɛ wi ’ki tìɛ mɛni nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi sɛ́nì wi siɛnrɛ juu dè, nɛ̀ Zezi wi siigɛnmɛ wori juu dè.
Luku wi ’Zan Batiisi sii wori míɛni juu dè nɛ́ wi baara dáà wi pɛ́nì kúɔ nɛ̀ Zezi koligo gbòbori gè, níɛ siɛnnɛ batiize bèle luʔɔ nī gè.
Luku wi ’Zezi wi baara ti kɛnmɛ tìɛ bè:
Wi ’Zezi siigɛnmɛ tìɛ bè dí wi ’kɔ́n Kulocɛliɛ mɛ́ wī (1.32,35).
Nɛ̀ ki tìɛ nɛ̀ pínɛ dí Zezi wi sindin wi ’kɔ́n Isirayɛli kùlo nī. Nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’jo wi tuuliʔɛ gī Isirayɛli kùlofɔli ŋáà pe ’puu nɛ ye Dawuda wè (1.32), nɛ̀ pínɛ dí wi bága tɛ́ni fànʔa nɛ̄ gè Yakuba kùlo wuulo sunʔɔmɔ nī bè (1.33).
A Luku wi ń’nɛ̀ ki tìɛ dí Zezi wiī duniya siɛnnɛ pe mìɛni Suɔfɔli wè (2.14).
Luku Sɛbɛ nī wè Zezi kàsiʔile kiyē baa nìʔɛgɛlɛ, we bé gbɛ̀ kàli juu bè kɛ́ cáwucawu:
Yatanʔara kàsiile lè.
Pùɔ sícirawɛ wori dè, ŋàa wi cé yiri nɛ́ kɛ́nì koli nɛ̀ pɛn wè.
Sìnbuɔ kàsiile lè, ŋàa wi cé pùunni á pe kɛ́nì wi caa nɛ̀ nyaa wè.
Samarii tɛ́nimɛ funjɛ̀ngɛ nàguɔ wori dè, ŋàa wi cé sɛ́nì nàguɔ wáà nyaa tuuwo koligo nɛ̄ gè nɛ́ wi líɛ nɛ̀ sɛ́nì wi gbari wè.
Kire kàsiʔile gálì ke mìɛni kiyē nɛ weli tɛnmɛ Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ nɛ̄ gè siɛnnɛ kɔli mɛ́ gè, nɛ́ mɛni weli ’yɛli bèri tári wè.
Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè
Kɔri ŋíi nɛ̄ sɛbɛ wi ’yiri wè (1.1-4)
Zan Batiisi nɛ́ Zezi siile wori dè (1.5–2.52)
Zezi baara ti gbòboriyaʔala wori dè (3.1–4.13)
Kele gálì Zezi wi ’kúɔ Galile tɛ́nimɛ nī bè (4.14–9.50)
Zezi wiī nɛ waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ (9.51–19.27)
Zezi wiī Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ (19.28–21.38)
Zezi wi ’kùu nɛ́ koli nɛ̀ nyɛ́ (22.1–24.53).
1Siɛnrɛ ti sɛbɛgɔri wi ’juu nɛ̀ tìɛ Towofiili nɛ̄
1Kele nìʔɛgɛlɛ gílì ke ’tóri bile we sunʔɔmɔ nī bè, pàli nìʔɛnɛ nyɛ́nì tàa sɛbɛ ki kele nɛ̄ gèle. 2Kire ’nyaa gìi tundunpelile peli tíimɛ cé kíni nɛ̀ nyaa sélimɛ nɛ̄ bè, nɛ́ ki kele sɛbɛ gèle nɛ̀ yaʔa bile we mɛ́ gèle, peli sí bīɛlɛ pe ’puu Kulocɛliɛ siɛnrɛ ti baakuɔlɔ bèle. 3Mi míɛni wè, mi siinyɛni cɛ̀nwɛ Towofiili, mi ’ki nyaa ki ’pɔ́ri, a mi ’ki kele gálì ke mìɛni siʔɛ nɛ̀ ke caa yɛ́rirɛ nɛ̀ ki líɛ baa ke sélimɛ nɛ̄ bè, nɛ̀ ke sɛbɛ nɛ̀ taʔala kìye kúrugu, bè ti tórigo muɔ mɛ́. 4Gìi ki bé tí tɛnmɛnɛ níì muɔ ’lúʔu nyasiɛnrɛ nī dè, ma tɛ́ngɛ ki nɛ̄ káaliyɛ wè ki siɛnrɛ nī dèʔ.
ZAN BATIISI NƐ ZEZI SIILE WORI DE
(1.5–2.52)
Nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’Zan Batiisi sii wori juu dè
5Erodi Liʔɛ fànʔa lɛ̀lɛ nī lè, Zude kùlofɔli wè, Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔakacuɔnriwɔ wáà ’puu baa, pe ’puu nɛ wi yeri Zakarii. Kacuɔnriwɔ Abiya wè, wire gboli wuu wáà wi ’puu. Pe ’puu nɛ wi cuɔ yeri wè Ɛlizabɛti, Arawɔn tùlugo póri wi ’puu. 6Pe mìɛni siin pe ’puu siɛnsinminɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ Kàfɔli wi kajuʔulo nɛ́ wi sínmɛ kakpiʔiligele ke mìɛni koliyo tári yè kolimɔ fùn. 7Piyè sí cé pùɔ taaʔ, bɛ̀ ki ’nyaa cesiʔi ki yé cíi Ɛlizabɛti mɛ́ wè. Á ki sí ní nɛ̀ nyaa pe siin pe cé liɛ nɛ̀ tóri.
8Làa nɛ̄ a ki kɛ́nì nyaa Zakarii wire nɛ̄ ki cé nɔ̀ bè kacuɔnrirɔ1.8 Kacuɔnrilɔ pe ’puu nìʔɛbɛlɛ kátii. Pe nìɛ tòrí taʔalimɛ taʔalimɛ nɛ nùdaanna wusuna sórigi wè baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè. Kakuɔrɔ táà ti ’puu tire dè cégbuʔulo siin ó cégbuʔulo siin pe nɛ̂ cé ti kúɔ. Pe nɛ̂ cé bìle wáa, lire ni nɛ̂ siɛn tìɛ wè, ŋàa wi ’yɛli bè wusuna sórigo wè Kulocɛliɛ mɛ́ wè. baara kúɔ dè baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ bɛ̀ pe gboli ni cé dàli nɛ ki kpínʔini gè. 9Ki ’nyaa pe kaliɛlɛ ni ’puu pe nɛ̂ cé kacuɔnriwɔ kàfɔli wáà tìɛ1.9 Ki ’nyaa pe nɛ̂ cé kɛnmɛ páà kpíʔile, Kulocɛliɛ wi- kacuɔnriwɔ tìɛ wè ŋàa wire nɛ caa wè., wire wi nɛ̂ jíin nɛ̀ sɛ́nì nùdaanna wusuna sórigo wè baa Kàfɔli wi Gbùʔɔrɔsaʔa1.9 Kire tiʔɛ kire ki ’puu tiɛcɛ̀ngɛ wàlidɛngɛgɛ gè; kacuɔnriwɔ wire yákuɔ wi ’puu bè gbɛ̀ jíin baa ki tiʔɛ nī gè bè nùdaanna wusuna sórigo wè (wéli baa Yir 30.7). nī gè. 10A siɛnniʔɛmɛ pi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kò baa kpànʔanɛ gè nɛ Kulocɛliɛ náari wè, nùdaanna wusuna wi sórigo lɛ̀lɛ nī lè.
11Bà Zakarii wi ’puu baa wusuna sórigodiʔɛ nī gè, a Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà sɛ́nì wìi tìɛ wi nɛ̄, nɛ̀ yéri wusuna sórigodiʔɛ ki kàliige mɛ́ gè. 12Bà Zakarii ’wi nyaa wè a ki ’wi ’sɔ̀ngirɔ nyaʔami dè nɛ̀ fíɛrɛ cò wi nɛ̄.
13A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’wi yɛ: «Fǎri fìʔɛ́ Zakariiʔ, ki ’nyaa muɔ náarigɛ ki nyɛ́nì cò. Muɔ cuɔ wè Ɛlizabɛti wè, wi bé laala taa bè nàgabile sii. Ma ga pùɔ wi míʔɛ le gè mari wi ye Zan. 14Muɔ bé fundaanra taa kpuʔɔ, bà muɔ fungo ki bé nyígi. Nɛ̀ pínɛ siɛnniʔɛmɛ bága de fundaanra kpínʔini wi siile ni wori nɛ̄ dè. 15Ki ’nyaa wi bága pa puu siɛnkpuɔwɔ Kàfɔli wi yiʔɛ mɛ́ gè. Wiǐ ga sunmɔ gbuɔʔ, nɛ̀ pínɛ, wiǐ ga yakaa gbuɔ ki- puu gbɛ̀ngɛʔ1.15 Wéli baa Tɔ́r 6.3; Kàyu 13.4-5.. Kulocɛliɛ Pìle ni bé wi nyì dí wiri tíin baa wi yàa liyɛ nī yè. 16Wi bága Isirayɛli pìile nìʔɛbɛlɛ kɔ́ri bè pɛn pe Kàfɔli mɛ́ wè, pe Kulocɛliɛ wè. 17Wi bága pari Kulocɛliɛ baara kúu dè1.17 Náʔa gè we ’siɛnrɛ cìile dè nɛ̀ ki tìɛ Zan wi bága pa Kulocɛliɛ baara ti yiʔɛ kíni. Girɛki siɛnrɛ nī dè Kulocɛliɛ míʔɛ ki wè baaʔ., dí Kulocɛliɛ Pìle ni sí de wi yiʔɛ kíni gè, nɛ́ fànʔa káà ní Elii kɛnmɛ tíɛlɛ bè. Bà wi bé tuufɔlilɔ pe funyɔ fɔ̀li yè pe pìile kúrugu bèle, bé sí siɛnciile kpíʔile bèle peri sínmɛ koligo tári. Kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè wi bé siɛnnɛ pálì gbòbori bè yaʔa Kàfɔli mɛ́ wè, bè pe gbòbori bè yaʔa pe- puu Kàfɔli wi wuulo.»
18A Zakarii wi sí nyìʔɛnɛ tundunwɔ yúgo wè nɛ́ jo: «Mɛni kire kele gálì ke bága tóri bè síɛ dí mi sí ki cɛ́n wè ? Bɛ̀ liɛrɛ tire ’nɛ cò nɛ̀ kúɔ ŋɔ̀ wè, mi cuɔ míɛni wè, kanugo kire gī.»
19A tundunwɔ wi ’wi yɛ: «Mi wī Gabiriyɛli wè, mi ’mi yéri Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè á wi ’mi tun mi- pa kataanna tunduro dáà juu dè muɔ mɛ́. 20Ki sí n’gɛ, muɔ bé kò bobogo, muɔ sǐ ní gbɛ̀ juuʔ, fúɔ bè pa taa cɛngɛ gíì kele gálì ke bé pa kpíʔile ke kpíʔile lɛ̀lɛ nī lè, bɛ̀ muɔ sì tɛ́ngɛ mi siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ. Ti bé sí ga pa kpíʔile ti lɛ̀lɛ nī lè.»
21Kire lɛ̀lɛ nī lè, siɛnnɛ pe ’puu nɛ Zakarii siri wè baa kpànʔanɛ gè, níɛ sɔ̀ngí nɛ fùrɔ́ bɛ̀ wi kɛ́ni mɔgi baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè. 22Bà wi kɛ́nì yiri wè, wiì puu nɛ̀ gbɛ̀ nɛ nyu nɛ́ pe níʔ. A pe ’ki cɛ́n dí wi bé puu bè kaala láà nyaa baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè. A wi ’kò bobogo, nɛ nyu nɛ́ pe ní kabiʔɛlɛ siɛnrɛ nī. 23Bà wi baara cɛnyɛ yi pɛ́nì nyì yè, a wi ’koli nɛ̀ kɛ́ wi tiʔɛ nī gè.
24Kire cɛnyɛ yi kàduʔumɛ gè, a wi cuɔ wè Ɛlizabɛti wè, a wi ’laala líɛ, nɛ̀ ni làrigɛ nɛ̀ pɛ́nì taa yeye kogunɔ. 25A Ɛlizabɛti wi ’jo: «ʔé, Kàfɔli wi ’gàa kpíʔile gè m’mɛ́ lé ! Gìi ki ’puu nɛ fìɛrɛ tɔ́ngi mi nɛ̄ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè, wi ’ki láʔa mi nɛ̄.»
Nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’Zezi sii wori juu dè Maari mɛ́ wè
26Yeye kɔliniwuʔu nɛ̄ gè, a Kulocɛliɛ wi ’wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ tun wè baa Galile tɛ́nimɛ kàʔa káà mɛ́, pe ki kàʔa yeri gè Nazarɛti. Nyìʔɛnɛ tundunwɔ ŋáà wè pe wi yeri Gabiriyɛli. 27Wi cé wi tun sinboriwo wáà mɛ́, pe wi yeri Maari; wiì cé fìɛ nàguɔ cɛ́nʔ. Nàguɔ wáà cé wi cò kɔnimɔ nɛ̄; pe ki nàguɔ yeri wè Yusufu. Dawuda saʔa tùlugo wuu wáà wi ’puu.
28A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi sɛ́nì yiri Maari kúrugu wè, nɛ̀ wi yɛ: «Mi nɛ muɔ síɛri, muɔ ŋáà ma ’kpuʔɔrɔ taa Kulocɛliɛ mɛ́ wè; we Kàfɔli wiī nɛ́ muɔ ní.»
29A siɛnrɛ dáà ti ’fungo curugo gè Maari nī wè. Wi ki sɔ̀ngí síɛrilɛ náà lire kɔri wi ’jo gáa wī mmɛ gè ?
30A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’wi yɛ: «Fǎri fìʔɛ́ʔ, Maari, muɔ nyɛ́nì kpuʔɔrɔ taa Kulocɛliɛ mɛ́. 31Nyaa, muɔ bé laala taa, bàga nàgabile sii; ma pùɔ wi míʔɛ le gè mari wi ye Zezi. 32Wi bága pa míʔɛ taa, pe béri wi yeri Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè wi Jaa. Kàfɔli Kulocɛliɛ wi bé wi tuuliʔɛ Dawuda kùlofɔligɔ kɛn gè wi mɛ́1.32 Wéli baa Sam2 7.17; Ŋún 132.11.. 33Wi bága pa puu Yakuba saʔa nyùgo nɛ̄ gè lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī. Wi kùlofɔligɔ kiì je ga tíi bé kúɔ bè nyaaʔ1.33 Yakuba saʔa kire nyaa Isirayɛli siɛnnɛ bèle. A we ’ki pínɛ nɛ̀ yeri mmɛ gè nɛ́ jo Yakuba saʔa gè, ki nugo kire gī we bé gbɛ̀ jo Isirayɛli siɛnnɛ..» 34A Maari wi ’nyìʔɛnɛ tundunwɔ yɛ wè: «Mɛni ki bé puu bè síɛ ? Miì fìɛ nàguɔ cɛ́nʔ.»
35A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’wi yɛ: «Kulocɛliɛ Pìle ni bé pɛn muɔ mɛ́, dí Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè, wi fànʔa ki nyúmɔ pi sí tɔ́n muɔ nɛ̄. Kire nɛ̄ pùɔ ŋáà wi bé sii wè, wi bé puu siɛnciiliwe tiɛlɛ fùn, pe béri wi yeri Kulocɛliɛ Jaa. 36Te nyaʔa, muɔ siinyɛni wè Ɛlizabɛti wè, wiī baa nɛ́ laala ní nɛ̀ pínɛ, wire ŋáà liɛrɛ ti ’wi cò nɛ̀ kúɔ wè; wi yeye kɔliniwuʔu kire ki waa gàa gè. Wire sí siɛnnɛ pe ’puu nɛ yeri sìndigicuɔ wè. 37Muɔ̀ nyaa lé, yakaa sì Kulocɛliɛ jáaʔ.»
38A Maari wi ’fali nɛ̀ jo: «Kuo, Kàfɔli wi baakuɔwɔ mi yē. Ki- taa ki kpíʔile mi mɛ́ bè yɛli nɛ́ muɔ siɛnjuuro ní dè.»
A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́.
Maari wi ’kɛ́ Ɛlizabɛti síɛridiʔɛ nī
39Ki cɛnyɛ nī yè a Maari kɛ́nì yɛ̀ nɛ̀ parigɛ nɛ̀ kɛ́ nyaguruyo kùlo mɛ́ lè, Zude tɛ́nimɛ kàʔa káà mɛ́1.39 Kiì juu nɛ̀ fílige tiʔɛ gíì nyɛ́gɛ nī Ɛlizabɛti kpáa ki ’puu gèʔ. Gìi ki ’cɛ́n gè, a siɛn yé je kɛ́ Zude tɛ́nimɛ mɛ́ bè tɔliyɔ nɛ̄ yè, cɛnboyo taanri tánʔana wi nɛ̂ tánʔa., 40nɛ̀ sɛ́nì jíin Zakarii saʔa nī gè, nɛ̀ Ɛlizabɛti síɛri wè. 41Bà Ɛlizabɛti wi ’Maari síɛrilɛ lúʔu lè mmɛ gè, a wi pùɔ wi ’yo nɛ̀ yɛ̀ baa wi liyɛ nī yè, a Ɛlizabɛti wi ’nyì Kulocɛliɛ Pìle nɛ̄ lè.
42A wi ’fali nɛ̀ yékpoli wáa kpuʔɔ nɛ́ jo: «Cɛlilɛ pe mìɛni1.42 mìɛni:Wi wè baa girɛki siɛnrɛ nī dèʔ. We ’kire gbèle náà le lè baa nyaʔafolido nī dè bè ŋɔri kɛn siɛnrɛ mɛ́ dè wī. nī bèle muɔ nyɛ́nì kpuʔɔrɔ taa, a muɔ laala pùɔ wi ’kpuʔɔrɔ taa nɛ̀ pínɛ. 43Mi sí tɔ̀ni nɛ̀ ki taa tànʔa, á mi Kàfɔli wi yàa wi ’pɛn mi tiʔɛ nī gè ! 44Nyaa, bà mi ’muɔ síɛrilɛ lúʔu lè mi ngbúʔulo nī gèle, a pùɔ wi ’yo nɛ̀ yɛ̀ náʔa mi liyɛ nī yè, fundaanra nɛ̄ dè. 45Muɔ wuʔu kiī tànʔa, muɔ ŋáà ma ’tɛ́ngɛ Kàfɔli wi siɛnrɛ nɛ̄ dè, nɛ́ ki cɛ́n gàa wi ’juu gè ki bé kpíʔile wī.»
Maari wi ’ŋúnugo ŋú nɛ̀ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wè
46A Maari wi ’jo:
«Mi nɛ Kàfɔli gbùʔɔrɔ́ wè
mi fungo nī gè.
47Mi fungo kiī fundaanra nɛ̄
mi Suɔfɔli Kulocɛliɛ
wire kɛnmɛ nɛ̄.
48Ki ’nyaa wi ’fɔ̀li nɛ̀ sɔ̀ngi nɛ̀ taa
nɛ́ wi baakuɔwɔ ní wè,
mi nyùʔɔwɔ felige wè.
Nɛ̀ láʔa píra ŋáà nī wè,
kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni wuulo
pe béri ki nyu
bé jo mi nyɛ́nì fundaanra taa,
49bɛ̀ ki ’nyaa
Ŋɔri Ti Mìɛni Kulocɛliɛ
wi ’kakpoliyo kpíʔile mi mɛ́ wè.
ʔé, wi míʔɛ ki ’nyuɔ díɛ !
50Bìli pe wi fìʔɛ́ bèle
wiī nɛ nyinimɛ taʔa pe nɛ̄1.50 Wéli baa Ŋún 103.17.
lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī.
51Wi ’wi kɔli tíʔɛ gè
nɛ̀ kakpoliyo kpíʔile,
nɛ̀ nìɛnyiɛnigɛfɔlilɔ cɛrigɛ bèle.
52Wi ’fànʔafɔlilɔ tìrige bèle
pe fànʔafɔlilɔ kácuɔnyɔ nɛ̄ yè,
bìli sí pe pìye cɛ́rigi bèle,
a wi ’peli yɛ̀gɛ naamɛ.
53Bìli nɛ̄ fungo ’tuu bèle,
a wi ’pe kɛn nɛ́ yacɛ̀nrɛ ní
nɛ̀ pe funyɔ nyígi yè,
nɛ́ sí lɔrifɔlilɔ cìra bèle
nɛ̀ tórigo kawaaya.
54Wi nyinimɛ pi ’wi kɛn
a wi ’sɔ̀ngi nɛ̀ taa
nɛ̀ wi baakuɔwɔ sáʔa wè,
Isirayɛli wè1.54 Wéli baa Eza 41.8-9; Ŋún 98.3.,
55majo bɛ̀ wi cé ki juu
weli tuuliɛyɛ mɛ́ yè,
Birayima wè
nɛ́ wi siimɛ tùlugo wuulo ní bèle,
nɛ́ jo ki béri kpínʔini
lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ wè1.55 Wéli baa Sél 17.6-8,19; 22.18..»
56A Maari wi ’kò baa nɛ́ Ɛlizabɛti ní wè nɛ̀ yeye taanri felige kúɔ, nɛ́ nɛ́ kɛ́nì koli nɛ̀ kɛ́ wi tiʔɛ nī gè.
Pe ’Zan Batiisi sii wè nɛ̀ wi míʔɛ le gè
57Bà Ɛlizabɛti laala ni kɛ́nì nɔ̀ wi- ni sii lè, a wi ’pùɔ sii wè wi ní nàgabile. 58A wi tɛ́ninyɛninɛ nɛ́ wi narigɛ wuulo pe ’ki siɛnrɛ dáà lúʔu dè, dí Kàfɔli wi nyɛ́nì nyinimɛ taa Ɛlizabɛti nɛ̄ wè kpuʔɔ. A pe ’yɛ̀ nɛ fundaanra kpínʔini nɛ́ wi ní ki wori nɛ̄ dè. 59Bà pùɔ wi cɛnyɛ kataanri yi pɛ́nì nyì yè, a pe ’wi kɛnɛkɛnɛ nɛ́ sí jo pe bé wi tuu míʔɛ le gè wi nɛ̄, bèri wi yeri Zakarii.
60A wi yàa wi sí ’jo: «ʔéʔe díɛʔ ! We ’yɛli bèri wi yeri Zan !»
61A pe ’wi yɛ: «Ŋáa wī bile muɔ narigɛ nī gè nɛ́ míʔɛ gáà ní gè ?» 62A pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ́ pùɔ wi tuu ní wè kabiʔɛlɛ siɛnrɛ nī, nɛ wi yúgo mɛni wi caa peri pùɔ yeri wè de síi.
63A wi ’tí a pe ’wi kɛn nɛ́ kòlopile ní, a wi ’míʔɛ sɛbɛ gè nɛ̀ jo: Wi míʔɛ gè, pe wi yeri Zan. A ki ’pe mìɛni fungo wúɔ.
64A Zakarii nyuɔ ki ’fali nɛ̀ múgu sɛni, a wi ’koli nɛ nyu, nɛ Kulocɛliɛ tòbiló wè. 65A fíɛrɛ ’pe tɛ́ninyɛninɛ pe mìɛni cò, a Zude nyaguruyo tɛ́nimɛ wuulo pe mìɛni ’yɛ̀ nɛ kaala náà ni wori nyu dè nɛ mári. 66Siɛnnɛ bílì pe cé kele gálì ke wori lúʔu dè, a pe ’ti mìɛni cò pe funyɔ nī yè, nɛ̀ kò nɛ ki sɔ̀ngí nɛ́ jo: «Pùɔ ŋáà wi je ga pa puu gáa siɛn feliwe wī ?» Ki ’nyaa Kàfɔli Kulocɛliɛ wi cé kɔli tɔ́n wi nɛ̄.
Zakarii wi ’Kulocɛliɛ siɛnrɛ juu dè nɛ̀ tìɛ
67Pùɔ wi tuu wè Zakarii wè, a Kulocɛliɛ Pìle ni ’wi tín, a wi ’yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè nɛ tìí nɛ́ jo:
68«Kpuʔɔrɔ yē Kàfɔli nɛ̄ wè,
Isirayɛli Kulocɛliɛ wè,
bɛ̀ wi pɛ́nì wi kùlo wuulo
wéli bèle
nɛ́ pe suɔ nɛ̀ yige ki nī bèle.
69Wi ’we kɛn nɛ́ suɔfɔgbuɔwɔ1.69 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: nɛ́ nyɛnɛ ní, suɔlɔ woli, Kire kɔri wi ’jo suɔfɔli ŋáà wī jáafɔli wè kátii wè. Wéli baa Ezek 29.21.
ní díɛ,
Dawuda saʔa tùlugo1.69 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo Dawuda saʔa nī gè. Nyaʔafolido nī dè we ’siɛnrɛ sɛbɛ dè nɛ̀ fílige bè ki tìɛ bà Dawuda lɛ̀lɛ ni ’tóri lè kɛ̀ngɛlɛ nìʔɛgɛlɛ nyɛ́nì kúɔ á kele gálì ke ’nɔ̀ gèle. nī gè,
wi baakuɔwɔ wè,
70nɛ̀ yɛli nɛ́ bɛ̀ wi cé tíi
nɛ̀ ti juu nɛ̀ yaʔa wi siɛnjuuliɛlɛ
pe nyuɔyɔ nī yè1.70 Wéli baa Ŋún 132.17; Eza 9.5-6; Mis 7.20; Zer 23.5-6..
71Kire suɔlɔ lire nyaa
bɛ̀ wi ’weli suɔ weli leguulo
pe kiyɛ nī yè,
nɛ́ bàli míɛni ní weli ’biɛn bèle.
72Wi ’wi nyinimɛ tìɛ bè
weli tuuliɛyɛ nɛ̄ yè,
nɛ̀ ń’nɛ̀ sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ́
wi nyakungɛngɛ ní gè,
kiī tiɛlɛ fùn wè,
73wi cé ki kàli wi nyakungɛngɛ
ki siɛnrɛ nɛ̄ dè
nɛ̀ kɛn Birayima mɛ́
weli tuuliʔɛ gè1.73 Wéli baa Sél 22.16., nɛ́ jo
74wire bé weli suɔ
leguulo pe kiyɛ nī yè,
dí weli sí de baara wire mɛ́
fíɛrɛ fùn1.74 Wéli baa Sof 3.15.,
75Kulocɛliɛ fíɛrɛ sí puu weli nī,
weri tári sínmɛ koligo nī
wi yiʔɛ mɛ́ gè
weli sìi cɛnyɛ yi mìɛni
nī yè1.75 Wéli baa Zer 31.33; 32.39; Tiit 2.14..
76Muɔ sí wè, pùɔ muɔ wè,
pe bága de muɔ yeri
Kulocɛliɛ siɛnjuuwo,
Kulocɛliɛ ŋáà wī
Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè.
Ki ’nyaa muɔ ma bága pa kíni
Kàfɔli wi yiʔɛ mɛ́ gè,
bè wi koligo gbòbori gè,
77bé sí suɔlɔ ni taagoligo
wori juu dè
wi kùlo wuulo mɛ́ bèle
pe- ki cɛ́n,
pe kapiʔile kàsulugo suɔlɔ ni
wori dè.
78Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
Kulocɛliɛ wiī nɛ nyinimɛ tari kpuʔɔ
weli kɔli mɛ́ gè.
Kire nyinimɛ pire kɛnmɛ nɛ̄
wi ’tí a kpìɛnmɛ foli weli mɛ́
baa nyìʔɛnɛ nī lè
bɛ̀ cɛngɛnyɛnifolimɛ cɛngɛ kpìɛnmɛ tíɛlɛ,
79bè pa kpìɛnmɛ cáan bìli mɛ́
piyē yebilige nī gè nɛ́ ní
tɛ́ninɛ kùu wuɔmɔ nī bè,
bé sí weli tɔliyɔ kɔ́ri yè bè nyɔ́gɔ yanyige koligo nī1.79 Wéli baa Eza 9.1-2; Mat 4.16..»
80Pùɔ wire wè, wi ’puu nɛ liʔi cɛ̀ngɛ, nɛ yɛ̀gí nɛ́ ŋɔri ní wi fungo nī gè. Wi yé sɛ́nì kò waama kùlo nī fúɔ nɛ̀ taa a wi tun lɛ̀lɛ ni pɛ́nì nɔ̀, a wi sɛ́nì wìi tìɛ Isirayɛli wuulo nɛ̄ bèle.
2Zezi wi siile wori n’dɛ
1Ki sí nyaa ki cɛnyɛ nī yè kùlofɔgbuɔwɔ Wogusi2.1 Peli mɛ́ bèle míɛpinɛgɛ ’puu pe mɛ́, pe nɛ̂ jo Sezari. wi cé fànʔa siɛnrɛ táà juu nɛ́ jo pe- tɔ́rilɔ kpíʔile kùlo ni mìɛni nī lè. 2Tɔ́rilɔ náà lire ni ’puu pélile lè, Kirinusi sí wi ’puu Siirii fànʔafɔli wè kire lɛ̀lɛ nī lè.
3Siɛnnɛ pe mìɛni ’puu nɛ yɛ̀gí nɛ waa pe kàaya mɛ́ yè nɛ pe míɛyɛ sɛbɛ yè. 4A Yusufu míɛni wè, bɛ̀ ki ’nyaa Dawuda saʔa tùlugo wuu wi ’puu wè, a wi ’yiri Nazarɛti kàʔa nī gè Galile kùlo nī lè, nɛ̀ kɛ́ Betilɛmi kàʔa mɛ́ Zude tɛ́nimɛ nī; wi tuuliʔɛ Dawuda kàsiʔi2.4 Wéli baa Sam1 17.12; Zan 7.42. kire ki ’puu. 5A wi ’Maari kɔ́ri wè, ŋàa wi cé kɔ̀n kɔnimɔ2.5 Bà ki ’juu mmɛ gè nɛ́ jo Yusufu wi cé Maari kɔ̀n wè kɔnimɔ nɛ̄ bè, ki ’nyaa wiì cé fìɛ Maari líɛ wè nɛ̀ tɛ́ngɛ cɛliwɛ wīʔ. Pe ’puu nɛ tíin nɛ cepɔrigɔ kele cuɔnri gèle nɛ tíin wī. nɛ̄ bè, a pe ’kɛ́ bàa pe míɛyɛ sɛbɛ yè. Maari wi ’puu nɛ́ laala ní.
6A ki ’nyaa bà piyē baa Betilɛmi kàʔa mɛ́ gè, a Maari liyɛ yi kɛ́nì wi yɛ̀gɛ. 7A wi ’wi pìpeliwe sii wè nàgabile, nɛ̀ wi le fɛ̀ninɛ nī nɛ́ wi sínge pàngogo nī. Ki ’nyaa piyè cé tiʔɛ taa baa nabɔndirige saʔa nī gèʔ.
Nyìʔɛnɛ tundunwɔ sɛ́nì kataanna juu lè sìnbanaʔana pálì mɛ́
8Sìnbanaʔana pálì cé puu baa ki tiʔɛ nī gè baa nyàʔa nī nɛ pe sìnbaara nári dè nɛ sùɔ́n baa nyàʔa nī gè. 9A Kàfɔli wi nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà sɛ́nì yiri pe nɛ̄, a Kàfɔli wi kpuɔmɔ nɛ́ wi cɛ̀nmɛ pi ’càanna nɛ̀ jíin pe nī, nɛ̀ pe màʔa nɛ̀ suʔu. A fíɛrɛ ’pe cò kpuʔɔ. 10A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi ’pe yɛ: «Ye fǎri fìʔɛ́ʔ ! Ye- nyaa, kataanna mi je juu yeli mɛ́, ni bé pɛn nɛ́ fundaangbuɔrɔ ní kùlo wuulo pe mìɛni mɛ́. 11Pàngɛ gè, Suɔfɔli nyɛ́nì sii yeli mɛ́ Dawuda kàʔa nī gè, wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, we Kàfɔli wè2.11 Wéli baa Mat 1.21; Zan 4.42.. 12Ye- nyaa fìɛ n’ŋɛ ŋàa wi bé ki tìɛ yeli nɛ̄ bèle: yeli báa pìfinʔɛ nyaa a pe ’ki le fɛ̀ni nī, nɛ́ ki sínge pàngogo nī.»
13Cɛ̀ri ’sìʔɛrɛ a nyìʔɛnɛ tundunminɔ pálì ’tìgi nìʔɛbɛlɛ nyìʔɛnɛ nī lè, nɛ̀ pɛ́nì fàri nyìʔɛnɛ tundunwɔ ŋíì nɛ̄ wè. A pe ’tuu nɛ ŋú nɛ Kulocɛliɛ tòbiló wè nɛ́ jo:
14«Kpuʔɔrɔ ’yɛli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè nyìʔɛnɛ tiɛliiliye yi mìɛni nī yè;
yanyige- sí puu dàala nɛ̄ lè siɛnnɛ pe sunʔɔmɔ nī bè, bìli pe ’wi dɛ́ni bèle !»
Sìnbanaʔana pe ’kɛ́ Betilɛmi kàʔa mɛ́
15Bà nyìʔɛnɛ tundunminɔ bálì pe kɛ́nì láʔa nɛ̀ kɛ́ nyìʔɛnɛ nī lè, a sìnbanaʔana pe ’sɔ̀ngirɔ kɛn kɛn pìye mɛ́, wàa ó wàa, wi nɛ̂ jo: «Ye- puu we- kɛ́ Betilɛmi kàʔa mɛ́ gè we sa nyaa wêli kaala náà nɛ̄ lè, nàa wori Kàfɔli wi ’tí a we lúʔu dàa dè.»
16A pe ’fali nɛ̀ fìɛlɛ nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì yiri nɛ̀ Maari nyaa wè nɛ́ Yusufu ní wè, nɛ́ pùɔ ní wè pe ’wi sínge pàngogo nī. 17Bà pe kɛ́nì wi wéli nɛ̀ kúɔ wè, a pe ’kele ke yiʔɛ juu nɛ̀ tìɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle, dìi peli ’lúʔu pùɔ wi koligo nī gè. 18A ki ’siɛnnɛ pe mìɛni fungo wúɔ, bìli pe cé ’sìnbanaʔana bálì pe siɛnrɛ lúʔu dè. 19Kele gílì pe yé juu gèle, a Maari wi ’kò nɛ kele gálì sɔ̀ngí gèle wi fungo nī gè.
20A sìnbanaʔana pe sí koli nɛ̀ kɛ́. Bà pe waa bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ tòbiló wè, nɛ wi míʔɛ kpóri gè, kele gílì mìɛni peli sɛ́nì nyaa gèle, nɛ́ dìi peli ’lúʔu dè, á ti ’kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ dàa ní ti cé juu peli mɛ́ bèle.
Pe sɛ́nì Zezi kɛn wè Kulocɛliɛ mɛ́ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè
21Bà pùɔ wi cɛnyɛ kataanri yi ’nyì yè, a ki ’nɔ̀ pe- wi kɛnɛkɛnɛ. A pe ’wi míʔɛ le gè Zezi2.21 Zezi míʔɛ ki kɔri wè: Yewe nɛ siɛn suu., míʔɛ gíì nyìʔɛnɛ tundunwɔ wi cé tìɛ gè nɛ̀ ki yaʔa pùɔ wi yàa wiì cé fìɛ wi laala taa lèʔ.
22Bà cɛnyɛ yi pɛ́nì nyì Yusufu nɛ́ Maari pe- sa pe cìilimɛ kele kúɔ gèle bè yɛli nɛ́ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ní dè2.22 Wéli baa Lev 12.3,6., a pe ’wi líɛ nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi mɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi kɛn Kàfɔli mɛ́ wè. 23Ki ’nyaa Kàfɔli wi Fànʔa Siɛnrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Jaafɔpeliwe ó jaafɔpeliwe
’yɛli pe- wi láʔa pe kɛn Kàfɔli mɛ́ wè2.23 Yir 13.2,12,15 tire ti ’juu náʔa gè..
24Nɛ̀ pínɛ pe nɛ̂ kakuɔrɔ táà kúɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa Kàfɔli wi ’juu wi Fànʔa Siɛnrɛ nī dè: kire ’nyaa gòtogolo siin, á kire ’laa gòriwuʔɔlɔ siin2.24 Wéli baa Lev 12.6-8; Tɔ́r 6.10. Ki ’nyaa fɔ̀ngɔfɔlilɔ pe ’puu Zezi siivɔlilɔ bèle, kire nɛ̄ a pe ’gòtolo kɛn nɛ̀naʔaga sìndiʔɛ..
25Ki sí nyaa nàguɔ wáà ’puu baa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, pe wi yeri Simɛyɔ; siɛnsinwɛ wi ’puu ki nàguɔ wè. Wi ’puu nɛ Kulocɛliɛ koligo gbùʔɔrɔ́ gè, níɛ ki siri cɛngɛ gíì Kulocɛliɛ wi bága Isirayɛli fungo nyígi gè. Kulocɛliɛ Pìle ni cé tɔ̀ni nɛ̀ puu nɛ́ ki nàguɔ ŋáà ní wè. 26Kulocɛliɛ Pìle ni cé ki tìɛ wi nɛ̄ dí wiǐ ga kùuʔ, ka laa wiì Kàfɔli Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ nyaa wè nyapile nɛ̄ gbíɛn wèʔ. 27A ki ’nyaa Kulocɛliɛ Pìle ni ’wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè.
Bà pùɔ2.27 Zezi wire pe pun, bà wi ’puu nɛ tíin pùɔ wè. wi siivɔlilɔ pe kɛ́nì pɛn bè pa wi kele kúɔ gèle bè yɛli nɛ́ Misa Fànʔa Siɛnrɛ kaliɛmɛ ní bè, 28a Simɛyɔ wi pɛ́nì pùɔ suɔ wè nɛ̀ cò, nɛ́ kpuʔɔrɔ taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè nɛ́ jo:
29«Píra ŋáà nī wè, mi Kàfɔli, muɔ baakuɔwɔ2.29 Girɛki siɛnrɛ nī dè, siɛnkaanna náà ni kɔri wi bé gbɛ̀ jo sùkulowo nɛ̀ pínɛ. yaʔa wè
wi- kùu yanyige nɛ̄, nɛ̀ yɛli nɛ́ muɔ nyasiɛnrɛ ní dè.
30Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mi nyapigele ke nyɛ́nì suɔlɔ nyaa lè muɔ woli lè,
31nàa muɔ ’gbòbori nɛ̀ yaʔa kùlogolo siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ bèle.
32Kire ’nyaa kpìɛnmɛ bèri kùlogolo kálì siɛnnɛ tìí bèle2.32 Siɛnrɛ dáà ti kɔri wi ’jo Zezi wi bé kùlogolo siɛnnɛ tìɛ bèle Kulocɛliɛ koligo kodanʔara nɛ̄ dè.,
nɛ́ bé kpuʔɔrɔ taʔa muɔ siɛnnɛ nɛ̄ bèle, Isirayɛli wè2.32 Wéli baa Eza 42.6; 49.6..»
33A siɛnrɛ dáà ti ’pùɔ wi tuu nɛ́ wi yàa fungo wúɔ, dàa Simɛyɔ wi ’juu pùɔ wi koligo nī gè.
34A Simɛyɔ wi ’diba kpíʔile pe mɛ́, nɛ́ sí siɛnrɛ juu pùɔ wi yàa mɛ́ wè, Maari wè, nɛ́ wi yɛ: «Nyaa, ki ’kàri fànʔa pùɔ ŋáà wi ga pa puu tuudiɛlɛ pàli mɛ́, bé sí puu yɛ̀ridiɛlɛ pàli nìʔɛnɛ mɛ́ Isirayɛli nī wè. Nɛ̀ pínɛ wi bága pa puu fìɛ wáà peri pìye kìí wi wori nɛ̄ dè2.34 Wéli baa Eza 8.14.. 35Kire tiʔɛ gáà nī gè siɛnniʔɛnɛ laamɛ sɔ̀ngirɔ bè yiri kpànʔanɛ. Gìi sí ki ’muɔ kɛnmɛ kúɔ bè, kayaʔa káà bága de muɔ sórigi nàzɔn nī wè majo ŋɔsii wi ’muɔ súu2.35 Náʔa koligo gáà nī gè, we ’siɛnrɛ ŋáana dè ti tùluyo nī yè. Siɛnrɛ ti kɔri wi sí yē nuwɔ nyaʔafolido nī dè nɛ́ girɛki siɛnrɛ ní dè..»
Kulocɛliɛ siɛnjuuwo Ani wi ’kpuʔɔrɔ taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè
36Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wáà ’puu baa cɛliwɛ, pe ’puu nɛ wi yeri Ana. Fanuwɛli póri wi ’puu, nɛ ní Azɛri saʔa tùlugo wuu. Wi cé tɔ̀ni nɛ̀ liɛ. Wi cé tɛ́ni nàgaʔa nɛ̄ nɛ̀ taa yiʔɛlɛ kɔlisiin, nɛ̀ ki líɛ wi sinborimɔ lɛ̀lɛ nī lè. 37Wi pɔli wi cé kùu nɛ́ wi yaʔa a wi ’kò lakicuɔ nɛ̀ taa a wi yɛziʔile ke pɛ́nì nyì yiʔɛlɛ togosicɛri nɛ́ sicɛri. Wiì puu nɛ laʔa baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gèʔ, nɛ Kulocɛliɛ baara kúu dè pìlige nɛ́ cɛnvugo, nɛ sún nii níɛ náari. 38A wi pɛ́nì yiri lɛ̀lɛ níì nī Simɛyɔ wi ’puu nɛ nyu nɛ tíin wè, nɛ̀ fali nɛ síɛrigɛ kanʔa Kulocɛliɛ mɛ́, níɛ pùɔ wi wori nyu dè siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ bèle bàli pe ’puu nɛ Zerizalɛmi kàʔa suɔjɛngɛ siri gè.
39Bà pe kɛ́nì kúɔ kire kele gálì nɛ̄ gèle nɛ̀ yɛli nɛ́ Kàfɔli wi Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, a pe ’koli nɛ̀ kɛ́ pe kàʔa mɛ́ gè Nazarɛti kàʔa gè, Galile tɛ́nimɛ nī bè.
40Pùɔ wire sí wè, wi ’puu nɛ liʔi nɛ yɛ̀gí cɛ̀ngɛ nɛ́ ŋɔri ní; wi sìnjilige ní gè nɛ kpóri nɛ waa. Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ti ’puu wi nɛ̄.
Zezi wi jíinbelile lè Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè
41Yiɛlɛ ó yiɛlɛ Zezi wi siivɔlilɔ pe ’puu nɛ yɛ̀gí nɛ waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè nɛ waa nɛ Torimakiyaʔa Fundaanra kpínʔini dè2.41 Wéli baa Yir 23.15; Fàn 16.1.. 42Bà wi pɛ́nì yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ siin taa gèle, a pe ’kɛ́ fundaanra mɛ́ dè majo bɛ̀ pe cé dàli nɛ ki kpínʔini gè.
43Bà fundaanra cɛnyɛ yi kɛ́nì tóri yè, á pe ’koli nɛ waa pe kàʔa mɛ́ gè, a Zezi wire ’kò baa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, nɛ̀ ki yaʔa wi siivɔlilɔ piyè ki cɛ́nʔ. 44Peli ’puu nɛ ki sɔ̀ngí wiī baa nɛ́ peli kobinɛnɛ ní bèle koligo nɛ̄ gè. A pe ’tánʔa cɛnbogo. Bà piyè kɛ́nì wi nyaa wèʔ, a pe ’wi caa nɛ̀ màʔa pe siinyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ pe cɛ́nfɔlilɔ ní bèle. 45Bà pe kɛ́nì wi caa nɛ̀ fùrɔ, piyè wi nyaa wèʔ, a pe ’koli nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè wi caadiʔɛ nī gè.
46Cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè, a pe sɛ́nì wi nyaa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè tɛ́niwɛ Misa Fànʔa Siɛnrɛ tɛnmɛfɔlilɔ pe sunʔɔmɔ nī bè, wi lúru pe mɛ́ nɛ́ sí nɛ yúgoyo wáari pe mɛ́. 47Bìli pe ’puu nɛ wi juugɛnmɛ nyaʔa bè, a ki ’pe mìɛni fungo wúɔ, mɛni wi cé kele cɛ́n gèle níɛ siɛnnugoro kanʔa dè pe mɛ́ wè.
48Bà pe sɛ́nì wi nyaa mmɛ gè, a ki ’pe fungo wúɔ kátii a wi yàa wi ’wi yɛ: «Mi pùɔ, gáa muɔ ’kpíʔile nɛ́ weli ní mmɛ gè ? Je mi nɛ́ muɔ tuu ní wè, funyɔ yi cé cúʔɔ we nī wī á wiyē nɛ muɔ caa nɛ mári wè !»
49A wi ’pe yɛ: «Gáa kɛnmɛ nɛ̄ ye ’puu nɛ mi caa ? Yeli sì ki cɛ́nʔ lé dí mi cé yɛli bè puu náʔa mi Tuu wi kele nɛ̄ gèle lé ?»
50Nɛ̀ ki yaʔa peli bèle, piyè cé siɛnrɛ dáà ti kɔri cɛ́n wèʔ, dàa wi ’juu pe mɛ́ bèle.
51A wi ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nɛ́ pe ní Nazarɛti kàʔa mɛ́ gè; wi ’puu nɛ lúru pe nɛ̄. Wi yàa wi cé sí puu nɛ sɔ̀ngí siɛnrɛ dáà ti mìɛni nɛ̄ dè wi fungo nī gè.
52Zezi wi ’puu nɛ liʔi nɛ yɛ̀gí cɛ̀ngɛ wi cetinnɛ nɛ̄ lè nɛ́ wi sìnjilige ní gè, nɛ̀ kpuʔɔrɔ taa Kulocɛliɛ mɛ́ wè nɛ́ siɛnnɛ ní bèle nɛ̀ pínɛ.
3ZEZI BAARA TI GBOBORIYAʔALA WORI DE
(3.1–4.13)
Zan Batiisi wi ’Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè siɛnnɛ mɛ́ bèle
1Lɛ̀lɛ níì nī kùlofɔgbuɔwɔ Tibɛri wi cé yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ kogunɔ taa fànʔa nɛ̄ gè, Pɔnsi Pilati wi ’puu Zude tɛ́nimɛ fànʔafɔli wè, Erodi ní Galile tɛ́nimɛ kùlofɔli wè, Erodi wi siinyɛni ŋíì pe ’puu nɛ yeri Filipi wè, wire ’puu Iture tɛ́nimɛ nɛ́ Tirakoniti tɛ́nimɛ kùlofɔli wè, Lisaniyasi sí ní Abilɛni tɛ́nimɛ kùlofɔli wè. 2Ana nɛ́ Kayifa peli pe ’puu kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle.
Kire lɛ̀lɛ lire nī Kulocɛliɛ siɛnrɛ ti cé sɛ́nì juu Zan mɛ́ baa waama kùlo nī lè, Zan wè Zakarii jaa wè. 3A Zan wi ’pɛn Zurudɛn cáʔa tɛ́nimɛ nī bè nɛ̀ pɛ́ni batɛmi wuʔu nyu gè siɛnnɛ mɛ́ bèle, batɛmi ŋáà wi bé ki tìɛ dí siɛn nyɛ́nì wi fungo yiʔɛ gè, dí Kulocɛliɛ wí sí pe kapiʔile kàsulugo suɔ gè. 4Kire siɛnrɛ tire ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ dàa baa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛEzayi sɛbɛ nī wè, ti ’jo:
Siɛn wáà yē nɛ yékpoli wáari baa waama kùlo nī lè, nɛ́ jo:
«Ye- Kàfɔli wi koligo gbòbori gè,
ye- wi kobigele kpíʔile gèle ke- sìɛn3.4 Koliyo 4-6 tiʔɛ nī gè, Eza 40.3-5 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
5A gòrigo yē tiʔɛ ó tiʔɛ nī, ki bé tɔ́n,
nɛ̀ pínɛ nyaguruyo yi mìɛni yè
nɛ́ nyagurupigele ní gèle,
ti bé cɛrigɛ bè tìrige wī3.5 Wéli baa Eza 49.11; Zak 4.7..
Koliyo nyáà yī koliyo yè, yi bé kpíʔile bè sìɛn3.5 Wéli baa Eza 42.16; 45.2.;
kojuʔɔyɔ yi bé gbòbori bè tɔ́nminɔ bè yɛli3.5 Wéli baa Eza 57.14..
6Bɛ̀ siɛn ó siɛn bé suɔlɔ3.6 Kulocɛliɛ wi bé siɛnnɛ suɔ bèle pe kapiʔile nī gèle.nyaa lè, Kulocɛliɛ woli lè.»
7A Zan wi sí ’yɛ̀ nɛ ki nyu siɛnniʔɛmɛ mɛ́ bè, bà pe ’puu nɛ báan wi kúrugu nɛ batɛmi kpínʔini wè, nɛ́ pe yɛ: «Yeli bèle wɔmɔri siimɛ wuulo bèle, ŋáasiɛn wi kɛ́nì ye yɛ yeri fé Kulocɛliɛ funyɛrigɛ nɛ̄ gè gàa ki báan baa gè ? 8Ye- sí de yasɛnrɛ sɛngi dàa ti béri ki tìí yeli nyɛ́nì yiʔɛ yeli funyɔ nī yè. Yé fǎga sí séli de ki sɔ̀ngí yeli funyɔ nī yèʔ bé jo: ‹Weli tuuliʔɛ gīBirayima wèʔ3.8 Wéli baa Zan 8.39.›. A kire ’laa m’bé ki juu yeli mɛ́ ye- ki cɛ́n, Kulocɛliɛ wi fànʔa yē bè gbɛ̀ sìndɛniyɛ nyáà yiʔɛ yè yi- kò pìile bè kɛn Birayima mɛ́ wè. 9Nɛ̀ pínɛ kágbaʔa nyuɔ kiī kɛ́ngɛ nɛ̀ kúɔ tiiye nìre nɛ̄ dè. Tiige ó tiige ki wè nɛ yasɛnrɛ sɛngi cɛ̀nrɛ dèʔ, ki tiige ki bé ceri bè wáa kàsun nī wī.»
10A siɛnnɛ pe ’wi yúgo: «Gáa weli ’yɛli bè kpíʔile ?»
11A wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «A buruyo siin yē muɔ mɛ́ wè, ma kàa kɛn ŋìi mɛ́ yakaa wè yē wèʔ. A yaliire míɛni yē ŋìi mɛ́, siɛn wi- ki kpíʔile bɛ̀ wi pínɛ3.11 Wéli baa Eza 58.7..»
12Lanbosuɔlɔ míɛni cé sɛ́nì batɛmi kpíʔile wè, a peli míɛni wi yúgo nɛ́ jo: «Gíi weli ’yɛli bè kpíʔile ?»
13A wi ’pe yɛ: «Gìi pe ’jo yeli de suu siɛnnɛ mɛ́ bèle, ye fǎga ki yaʔa ki tóri kire nɛ̄ʔ.»
14A kapiɛngbuɔnnɔ pálì míɛni sɛ́nì wi yúgo nɛ́ jo: «Á weli bèle, gáa weli ’yɛli bè kpíʔile ?»
A wi ’pe yɛ: «Ye fǎga yakaa cáan bè suɔ siɛn mɛ́ʔ, nɛ̀ pínɛ ye fǎga kaala finɛ bè taʔa siɛn nɛ̄ʔ. Ye- yeli sàri wire yaʔa wi- yeli yɛli.»
Zan Batiisi wi ’jo wàa bága pɛn
15Siɛnnɛ pe ’puu nɛ siri níɛ ki sɔ̀ngí a ki yē Zan wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ3.15 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: Kirisi. Ki kɔri wi ’jo Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ. wè.
16A Zan wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mìɛni mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Mi wè, luʔɔ batɛmi mi nɛ kpínʔini yeli nɛ̄; wàa sí yē nɛ báan baa, wi fànʔa ki ’tóri mi wuʔu nɛ̄ gè nɛ̀ fáala. Mi sì cɛ́nì nyuɔ nɛ̀ yɛliʔ bè wi tɔriyɔ màʔagɛlɛ sáʔala gèleʔ. Wire wè wi bága pa yeli batɛmi kpíʔile wè nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ní, nɛ́ kàsun ní. 17Wi delige kiī wi mɛ́ cògo, wi bé wi kásuɔ píɛ wè bé sí yaliire3.17 Girɛki siɛnrɛ nī dè yaliire díì pe ’tìɛ baa dè pe ti yeri bíle.A we je ti tɔ́nminɔ nɛ́ weli wori ní dè we bé jo sìge. koli dè bè le wi síkanʔa nī gè. Sìge gè, bé sí kire sórigo kàsun nī, gàa ki wè nɛ fíri nɛ nyaʔa gèʔ.»
18A Zan wi ń’nɛ̀ juu nɛ̀ pe yɛri kɛnmɛ sáa nɛ̄, nɛ̀ Kataanna Siɛnrɛ juu dè pe mɛ́.
Zan Batiisi wi ’kúɔ wi baara nɛ̄ dè
(Mat 14.3-4; Mar 6.17,18)
19Nɛ̀ sí ki yaʔa bà Zan wi ’puu nɛ Erodi cɔ̀rí wè, kùlofɔli wè, Erodiyadi wori nɛ̄ dè, wi cɔni cuɔ ŋáà wi cé suɔ wi mɛ́ wè, nɛ̀ fàri Erodi wi kacuʔɔrɔ ti mìɛni nɛ̄ dè, 20a Erodi wi ní nɛ̀ kàa fàri wi kapiʔile nɛ̄ gèle, nɛ̀ Zan cò wè nɛ̀ tɔ́n kasuu nī.
SETƐNI WI ’PƐNGƐLƐ CAAN ZEZI YIʔƐ MƐ GE
Zezi batɛmi siɛnrɛ ti n’dɛ
21Bà kùlo ni mìɛni ni ’puu nɛ báan nɛ batɛmi kpínʔini wè, a Zezi míɛni wi pɛ́nì wi batɛmi kpíʔile wè. Bà wi kɛ́ni náari wè, a nyìʔɛnɛ ni ’múgu. 22A Kulocɛliɛ Pìle ni ’tìgi nɛ ní bɛ̀ gòtolo tíɛlɛ, nɛ̀ pɛ́nì tɛ́ni wi nɛ̄. A pe ’yékpoli láà lúʔu baa nyìʔɛnɛ nī lè a siɛnrɛ ti ’jo: «Muɔ wī mi Jaa wè, ŋàa wi ’mi dɛ́ni wè. Mi nɛ fundaanra kpínʔini kpuʔɔ muɔ wori nɛ̄ dè.»
Zezi wi tuuliɛyɛ yè
23Lɛ̀lɛ níì nī Zezi wi cé wi baara séli dè, wi yiʔɛlɛ ke cé yiʔɛlɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ kúɔ. Pàli ’puu nɛ ki sɔ̀ngí nɛ̀ jo Yusufu jaa wī, Yusufu n’ŋɛ Elii jaa wè. 24Elii tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Matati. Matati tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Levii. Levii tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Mɛliki. Mɛliki tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yanayi. Yanayi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yusufu. 25Yusufu tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Matatiyasi. Matatiyasi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Amɔsi. Amɔsi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Nawumi. Nawumi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Ɛsili. Ɛsili tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Nagayi. 26Nagayi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Maati. Maati tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Matatiyasi. Matatiyasi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Sɛmɛyini. Sɛmɛyini tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yosɛki. Yosɛki tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yoda.
27Yoda tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yowanani. Yowanani tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Eresa. Eresa tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Zorobabɛli. Zorobabɛli tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Salatiɛli. Salatiɛli tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Nɛri. 28Nɛri tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Mɛliki. Mɛliki tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Adi. Adi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Kosami. Kosami tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Ɛlimadami. Ɛlimadami tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Eri. 29Eri tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yesuwe. Yesuwe tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Eliyezeri. Eliyezeri tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yorimi. Yorimi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Matati. Matati tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Levii.
30Levii tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Simɛyɔ. Simɛyɔ tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Zuda. Zuda tuu wè pe ’puu wi yeri Yusufu. Yusufu tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yonami. Yonami tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Eliyakiimi. 31Eliyakiimi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Mɛleya. Mɛleya tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Mɛna. Mɛna tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Matata. Matata tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Natan. Natan tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Dawuda3.31 Wéli baa Sam2 5.14; Kùlo1 3.5; 14.4.. 32Dawuda tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yese3.32 Wéli baa Sam1 16.1; 17.12; Wurɔ 4.18-22.. Yese tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Wobɛdi. Wobɛdi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Bowozi. Bowozi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Sala. Sala tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Nasɔn.
33Nasɔn tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Aminadabi. Aminadabi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Adimini. Adimini tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Arinii. Arinii tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Ezurɔn. Ezurɔn tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Perɛzi. Perɛzi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Zuda. 34Zuda tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yakuba. Yakuba tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Siaga. Siaga tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Birayima3.34 Wéli baa Sél 21.3.. Birayima tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Tera. Tera tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Nakɔri. 35Nakɔri tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Serugu. Serugu tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Erewu. Erewu tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Pelɛgi. Pelɛgi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Ebɛri. Ebɛri tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Sela.
36Sela tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Kayinami. Kayinami tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Aripakisadi. Aripakisadi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Sɛmi. Sɛmi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Nɔwe. Nɔwe tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Lamɛki. 37Lamɛki tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Mɛtusalɛmi. Mɛtusalɛmi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Enɔki. Enɔki tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Yɛrɛdi. Yɛrɛdi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Maʔalalɛli. Maʔalalɛli tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Kayinami. 38Kayinami tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Enɔsi. Enɔsi tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Sɛti. Sɛti tuu wè pe ’puu nɛ wi yeri Adama. Kulocɛliɛ wire sí wī Adama Tuu wè3.38 Koliyo 34-38 tiʔɛ nī gè, wéli baa Sél 4.3-22; 11.10-26..
4Zezi wi ’fànʔa taa Setɛni puuwelige nɛ̄ gè
1Bɛ̀ Kulocɛliɛ Pìle ni ’Zezi nyì wè mmɛ gè, a wi ’yiri baa Zurudɛn cáʔa tiʔɛ nī gè, a Kulocɛliɛ Pìle ni ’wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ waama kùlo mɛ́ lè. 2A wi sɛ́nì cɛnyɛ togosiin kúɔ baa, gbòdolilo kàfɔli ní wè nɛ wi pun nɛ wéli kele nī gèle. A wi ’kò sìnlii nī ki cɛnyɛ nyáà yi mìɛni nī yè. Bà ki cɛnyɛ yi sí pɛ́nì nyì yè, a fungo ’wi taa.
3A gbòdolilo kàfɔli wi ’Zezi yɛ wè: «A ki yē muɔ yē Kulocɛliɛ Jaa wè, ma juu nɛ́ sìndɛnigɛ gáà ní gè ki- yiʔɛ ki kò búru4.3 Zuufulo mɛ́ bèle, peli suro tire ti ’puu búru wè..»
4A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Suro yákuɔ bɛ̀ʔ siɛn béri líi
bé sí puu sìi nɛ̄ wèʔ,
fúɔ macɛn siɛnrɛ díì mìɛni
Kulocɛliɛ wi ’juu dè4.4 Fàn 8.3 tire ti ’juu náʔa gè..»
5A gbòdolilo kàfɔli wi ’wi kɔ́ri nɛ̀ yɛ̀gɛ tiɛkpaʔaligɛ káà nī, nɛ̀ sɛ́nì duniya kùlofɔliyɔ yi mìɛni tìɛ yè wi nɛ̄ lɛ̀nunɔ nī sɛni, 6nɛ́ fali nɛ̀ Zezi yɛ wè: «Fànʔa gáà ki mìɛni gè nɛ́ ki kpuɔmɔ ní bè m’bé ti kɛn muɔ mɛ́, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, pe nyɛ́nì ti kɛn m’mɛ́, nɛ̀ pínɛ a siɛn ŋíì ’mi dɛ́ni m’bé ti kɛn ki siɛn mɛ́ wè. 7A muɔ ’káguro wáa mi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ mi gbùʔɔrɔ wè, ti mìɛni bé kò muɔ wori.»
8A Zezi wi sí wi yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Te muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ wire gbùʔɔrɔ́,
wire nigbe mɛ́ muɔ ’yɛli bèri baara4.8 Fàn 6.13 tire ti ’juu náʔa gè. Tiɛlɛ náà ni siɛnrɛ ti kɔri wi ’jo nɛ̀ pínɛ má sí de baara Kàfɔli Kulocɛliɛ wire nigbe mɛ́..»
9A gbòdolilo kàfɔli wi ’wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì wi tárigɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mijuulo naamɛ gè, nɛ́ wi yɛ: «A ki yē muɔ yē Kulocɛliɛ Jaa wè, ma kún náʔa gè ma tuu, 10nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Kulocɛliɛ wi bé ki juu
bè gbɛ̀ngɛ nyìʔɛnɛ tundunminɔ
mɛ́ bèle
muɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè
pe- pa muɔ sɔ́migɔ bè cò.
11Dí pe bé muɔ tuʔɔlɔ bè cò
pe kiyɛ nī yè,
kire ga buu muɔ tɔligɔ káà
fǎga círi daa kàdɛnigɛ káà nɛ̄ʔ4.11 Ŋún 91.11-12 tire ti ’juu náʔa gè..»
12A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’jo:
Fǎga jo muɔ bé muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ puu wè bè wéliʔ4.12 Fàn 6.16 tire ti ’juu náʔa gè..»
13Bà gbòdolilo kàfɔli wi kɛ́nì wi ’puu nɛ̀ wéli nɛ̀ fùrɔ wè, a wi ’láʔa Zezi táanni wè nɛ̀ kɛ́, níɛ wi lɛ̀lɛ siri lè.
KELE GALI ZEZI WI ’KPIʔILE GALILE TƐNIMƐ NI BE
Zezi wi ’wi baara séli dè Galile tɛ́nimɛ nī bè
14A Zezi wi ’koli nɛ̀ kɛ́ Galile tɛ́nimɛ nī bè; Kulocɛliɛ Pìle ni fànʔa ki ’puu nɛ́ wi ní. A wi míʔɛ ki ’yiri ki tiʔɛ tɛ́nimɛ pi mìɛni nī. 15A wi sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle pe tɛnmɛzaaya nī yè; siɛnnɛ pe mìɛni ’tɔ̀ni nɛ̀ puu nɛ kpuʔɔrɔ tari wi nɛ̄.
Nazarɛti wuulo pe ’cíi Zezi nɛ̄ wè
16A wi ’kɛ́ Nazarɛti kàʔa mɛ́, baa wi cé liɛ kire tiʔɛ nī. Nɛ̀ yɛli nɛ́ bɛ̀ wi cé dàli nɛ ki kpínʔini gè, a wi sɛ́nì jíin tɛnmɛzaʔa nī gè cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè, nɛ̀ yɛ̀ nɛ̀ yéri bè Kulocɛliɛ siɛnrɛ wéli dè bé ti juu bè tìɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 17A pe ’wi kɛn nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛEzayi sɛbɛ ní wè. Bà wi ’sɛbɛ sáʔala wè4.17 Ki ’nyaa kire lɛ̀lɛ nī lè pe nɛ̂ cé sɛbɛ kùru wè fìtuɔlɔ kùrugɛnmɛ nɛ̄, níɛ wi puɔ., nɛ̀ siɛnrɛ nyaa dè tiʔɛ gíì nī ki ’juu nɛ́ jo:
18Kàfɔli wi Pìle niī nɛ́ mi ní,
nɛ́ ki cɛ́n wi ’mi nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n nɛ̀ kɔli tɔ́n mi nɛ̄,
mi de Kataanna Siɛnrɛ jáari dè fuunmɔfɔlilɔ mɛ́ bèle.
A wi ní nɛ̀ mi tun mi- ki jáari siɛnnɛ bálì mɛ́ pe ’cò bèle, dí pe ’kò pìyemɛ;
bé sí fúɔnnɔ múgu bèle peri nyaʔa;
bìli pe nyɛ́ni wuʔɔ bèle mi pe suɔ pe wuʔɔvɔlilɔ mɛ́ bèle.
19Mi Kàfɔli wi kpuʔɔrɔ kɛn yiɛlɛ wori jáari dè4.19 Koliyo 18-19 tiʔɛ nī gè, Eza 61.1-2 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ nɛ́ dè..
20A wi ’koli nɛ̀ sɛbɛ kùru wè nɛ̀ kɛn tɛnmɛzaʔa baakuɔwɔ mɛ́ wè, nɛ́ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tɛ́ni. A pe mìɛni bèle baa tɛnmɛzaʔa nī gè a pe ’yiɛyɛ taʔa yè Zezi nɛ̄ wè.
21A wi ’fali nɛ̀ séli nɛ ki nyu pe mɛ́ nɛ́ jo: «Pàngɛ gè Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ dáà yeli ’lúʔu yeli ngbúʔulo nī gèle, ti nyɛ́nì fori.»
22A pe mìɛni ’yɛ̀ nɛ wi wori nyu dè níɛ cúru wi nyasiɛntaanra ti wuʔu nɛ̄ gè. A pe ’jo: «Yusufu jaa wire túʔu bɛ̀ʔ pugo ?»
23A wi ’pe yɛ: «Mi ’ki cɛ́n yeli bága kàsiile náà wáa lè bè mi kɛn cɛngɛ káà bé jo: ‹Wajaawa, ma sí mìɛ gbari kìɛ ! Gìi ki ’tóri baa Kapɛrinawu kàʔa mɛ́ gè weli nyɛ́nì ki wori lúʔu dè; ma sí ki felige kpíʔile gè náʔa muɔ kàsiʔi nī gè !› »
24A wi ní nɛ̀ jo: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pe wè nɛ Kulocɛliɛ siɛnjuuwo sɔ́migi wè nɛ kpàlí wi tuu kàʔa nī gèʔ4.24 Wéli baa Mat 13.57; Zan 4.44..
25«M’bé ti juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, lakicɛlilɛ pe ’puu nìʔɛbɛlɛ Isirayɛli kùlo nī lè Elii cɛngɛ nī gè, bà waama pi cé yéri nɛ̀ taa yiʔɛlɛ taanri nɛ́ yeye kɔlini yè. Kàsaʔa sì cé tuuʔ, á fungo ki ’cùru kùlo ni mìɛni nī lè. 26Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wiì cé Elii tun wè pe wàa nigbe mɛ́ Isirayɛli kùlo nī lèʔ. Ki ’nyaa wi cé wi tun lakicuɔ wáà tiʔɛ nī Sarɛpita kàʔa mɛ́ baa Siidɔn tɛ́nimɛ nī bè4.26 Wéli baa Kùlo1 17.9., wi sa wi sáʔa. 27Nɛ̀ pínɛ yaanyiɛmɛfɔlilɔ pe cé niʔɛ Isirayɛli kùlo nī lè Eliize cɛngɛ nī gè, Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ wè. Nɛ̀ sí ki taa pe wàa fáala sì cé puʔɔ nɛ̀ cìileʔ, ka laa Naama yákuɔ bɛ̀ʔ, Siirii kùlo nàguɔ wè4.27 Wéli baa Kùlo2 5.1-14..»
28Bìli pe mìɛni pe ’puu baa tɛnmɛzaʔa nī gè, bà pe kɛ́nì siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a pe funyɔ yi ’yɛ̀ kpuʔɔ. 29A pe ’wi cò nɛ̀ wi ŋɔrigɔ nɛ̀ yige kàʔa kúrugu gè, nɛ̀ fali nɛ́ wi ní nyagurugo láʔala nɛ̄ lè; ki ’nyaa kàʔa ki ’puu fanʔa nyagurugo naamɛ wī. Pe ’puu nɛ caa bàa wi ŋɔrigɔ cáan nyagurugo jùlɔgɔ nī gè wī. 30A Zezi wi sí sùuri nɛ̀ yiri pe sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ fali wi koligo nī4.30 Wéli baa Zan 7.30; 8.59; 10.39..
Zezi wi ’gbòdolifɔli wáà puʔɔ Kapɛrinawu kàʔa nī
31A Zezi wi ’kɛ́ Kapɛrinawu kàʔa mɛ́ gè, n’gɛ baa Galile tɛ́nimɛ nī bè. A cɛndɛnigɛ cɛngɛ cé gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ gè, wi nɛ̂ cé sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle. 32Wi tɛnmɛnɛ ni kɛnmɛ pi cé siɛnnɛ pe fungo wúɔ, ki ’nyaa wi siɛnrɛ ti ’puu nɛ́ fànʔa ní4.32 Wéli baa Mat 7.28-29..
33Nàguɔ wáà ’puu baa tɛnmɛzaʔa nī gè, gbòdolifɔli wi ’puu ki nàguɔ wè. A wire ’fali nɛ̀ kɛ́nì kòkuugbuɔlɔ wáa sɛni, nɛ́ jo: 34«ʔé, Zezi, Nazarɛtiyé wuu, gáa gī muɔ nɛ́ weli sunʔɔmɔ ní bè ? Muɔ ’pɛn bè pa weli cúʔɔ wī lé ? Mi ’ki cɛ́n siɛn ŋíì wī muɔ wè, muɔ wī Tiɛlɛfun Siɛn wè, ŋàa Kulocɛliɛ ’tun wè.»
35A Zezi wi ’juu nɛ̀ jɛnmɛ wi nɛ̄, nɛ́ wi yɛ: «-Nyuɔ tɔ́n gè, má yiri nàguɔ ŋáà nī wè !»
A gbòdoli wi ’nàguɔ nyɛri wè nɛ̀ cáan siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè sɛni, nɛ́ yiri wi nī; wiì wi luɔʔ. 36A fíɛrɛ siɛnnɛ pe mìɛni cò, pe nyu nɛ pìye tìí nɛ́ jo: «Cí, siɛnrɛ díì felige dī mmɛ gè ? Tire yē nɛ́ pìle ní nɛ́ ní fànʔa ní díɛ ! Wi cɛ́ni nyu gbòdolilo4.36 Wéli baa Mat 7.28-29. nɛ̄ bèle pe yigi siɛnnɛ nī bèle !»
37A Zezi míʔɛ ki ’yiri ki tiʔɛ tɛ́nimɛ pi mìɛni nī.
Zezi wi ’yaala sáa puʔɔ
38Bà tire ’tóri dè, a Zezi wi ’yiri tɛnmɛzaʔa nī gè nɛ̀ kɛ́ Siimɔ kpáa mɛ́. Siimɔ cuɔ yàa wiì puu gbɛ̀nwɛʔ, céri ti yé fúugo wi nɛ̄ kpuʔɔ. A pe ’Zezi náari wè nɛ́ wi yɛ wi- wi puʔɔ. 39A Zezi wi sɛ́nì gbɔbi wi táanni, nɛ́ fali nɛ̀ juu nɛ̀ jɛnmɛ cefuuro nɛ̄ dè. A ti ’fali nɛ̀ wi yaʔa sɛni, a wi ’yɛ̀ nɛ yagbuɔrɔ kpínʔini pe mɛ́.
40Cɛngɛnyɛni ni kɛ́nì jíin lè, bìli mɛ́ yaala ’puu bèle, a pe ’pɛn nɛ́ pe yaala feliye yi mìɛni ní Zezi kúrugu wè. A wi ’wi kiyɛ taʔala yè pe nɛ̄ nigbe nigbe, nɛ̀ pe puʔɔ.
41Gbòdolilo feliye sáa cé yiri yaala nī bèle níɛ kòkuʔulo wáari náa wáa: «Muɔ wī Kulocɛliɛ Jaa wè !»
Zezi wi ’puu nɛ jɛnmɛ gbòdolilo nɛ̄ bèle, wiì puu nɛ yèrí ki nɛ̄ peri nyuʔ. Ki ’nyaa pe yé ki cɛ́n dí wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè.
Zezi wi ’yiri Kapɛrinawu kàʔa nī gè
42Ki kpìɛnduu gè, bà kpìɛnmɛ pi ’tuu bè, a Zezi wi ’yiri nɛ̀ kɛ́ larigɛ nī baa siɛnnɛ sì puu bèleʔ. A siɛnniʔɛmɛ pi ’yiri nɛ wi caa nɛ mári. Bà pe sɛ́nì wi nyaa wè, a pe ’jo wi- kò baa nɛ́ peli ní, wi fǎga láʔa peli nɛ̄ʔ.
43A Zezi wi sí pe yɛ: «Ki ’yɛli mi sa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki Kataanna Siɛnrɛ juu dè kàsɛnyɛ nī yè bè pínɛ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kire kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ wi ’mi tun.»
44A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnrɛ nyu dè tɛnmɛzaaya nī yè Zude tɛ́nimɛ nī bè.
5Zezi wi ’wi pìtɛnmɛpelile yeri bèle
1Cɛngɛ káà, Zezi wi ’puu yériwe Zenɛzarɛti kuʔɔjii5.1 Galile kuʔɔjii míʔɛ káà gī (wéli baa Mar 6.53). nyuɔ nɛ̄ gè. A siɛnniʔɛmɛ sɛ́nì gbuʔulo nɛ̀ wi cɔ̀ri, bè Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúʔu dè. 2A wi ’kɔ́riyɔ siin wéli nɛ̀ nyaa baa luʔɔ kanyuɔ nɛ̄ gè; siɛnnɛ sì puu yi nīʔ. Fúɔcobilo pe yé yiri yi nī nɛ̀ sɛ́ni pe jùɔlɔ jíri bèle. 3A Zezi wi ’jíin kɔ́ri káà nī, Siimɔ wuʔu ki ’puu. A wi ’Siimɔ yɛ wè wi- kɔ́ri sìʔɛrɛ gè baa luʔɔ gògogo nɛ̄ gè liʔi cɛ̀. A wi ’fali nɛ̀ tɛ́ni nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle sɛni.
4Bà wi kɛ́nì juu nɛ̀ kúɔ wè, a wi ’Siimɔ yɛ wè: «-Kɔ́ri sìʔɛrɛ gè sícuumɔ tiʔɛ nī, yé jùɔlɔ wáa bèle ye fúɔlɔ pálì cò.»
5A Siimɔ wi ’wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, weli ’cáan nɛ̀ fùrɔ pìlige ki mìɛni nī; weli sì yafiɛn taaʔ. Bɛ̀ sí muɔ ’ki juu wè, m’bé jùɔ wáa wè.»
6Bà pe ’jùɔlɔ wáa bèle, nɛ̀ fúɔlɔ cò nìʔɛbɛlɛ fúɔ a jùɔlɔ pe séli nɛ celile. 7A pe ’pe fúɔconyɛninɛ yeri bèle, bàli pe ’puu baa kɔ́ri gíì nī gè, a pe pɛ́nì pe sáʔa. A pe ’kɔ́riyɔ yi siin le yè a yi ’nyì fúɔlɔ nɛ̄ bèle, fúɔ yi waa bè tìgi nɛ́ pe ní luʔɔ nī gè.
8Bà Siimɔ Piɛri ’kire nyaa gè, a wi ’tìgi nɛ̀ káguro wáa Zezi yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ fali nɛ̀ jo: «Kàfɔli, sìʔɛrɛ mi táanni, mi yē kapiibuuwo.»
9Ki ’nyaa fúɔlɔ bálì pe yé cò bèle, pe yé niʔɛ nɛ̀ tóri. A fíɛrɛ ’wi cò kpuʔɔ wire nɛ́ bìli pe ’puu baa kɔ́riyɔ nī yè. 10Zebede pìile bèle, Zaki nɛ́ Zan ní wè, pe ’puu baa nɛ̀ pínɛ, a fíɛrɛ ’pe cò nɛ̀ pínɛ.
A Zezi wi ’Siimɔ yɛ wè: «Fǎga ki yaʔa fíɛrɛ- puu muɔ nī Siimɔʔ ! Nɛ̀ láʔa pàngɛ nɛ̄ wè, muɔ bé kò de siɛnnɛ caa de báan5.10 Girɛki siɛnrɛ ti ’jo: Muɔ bé kò de siɛnnɛ cògí. Kire kɔri wè, bɛ̀ Siimɔ wi ’puu nɛ fúɔlɔ cògí wè, píra ŋáà nī wè wi bé yiʔɛ de siɛnnɛ kɔ́ri de báan Zezi koligo nī gè. m’mɛ́.»
11A pe ’fali nɛ̀ kɔ́riyɔ píri yè nɛ̀ pɛn luʔɔ kanyuɔ mɛ́ gè, nɛ́ pe baakuɔyɛrɛ ti mìɛni yaʔa nɛ́ taʔa wi nɛ̄.
Zezi wi ’yaanyiɛmɛfɔli puʔɔ
12Làa nɛ̄ Zezi wi ’puu kàʔa káà nī. A yaanyiɛmɛfɔli5.12 Césɛngɛ yaama páà felibe pi ’puu, pi wè nubo nɛ́ yaanyiɛmɛ báà we ’cɛ́n pàngɛ gèʔ. A ki yaama pi cé siɛn ŋíì cò wè, pe nɛ̂ cé wi cìra nɛ̀ yige kàʔa nī gè, wiì cé yɛli bèri nyaʔami siɛnnɛ nīʔ. wáà pɛ́nì yiri wi kúrugu, yaama pi cé wi céri ti mìɛni cò. A wi sɛ́nì tuu nɛ̀ cúbulo Zezi yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ jo: «Kàfɔli, a muɔ ’fɔ̀li, muɔ bé gbɛ̀ mi cìile.»
13A Zezi wi ’kɔli sáʔa gè nɛ̀ cò nɛ̀ taa nàguɔ nɛ̄ wè, nɛ́ jo: «Mi ’fɔ̀li ki nɛ̄, puʔɔ ma cìile.» A yaanyiɛmɛ pi ’fali nɛ̀ láʔa nàguɔ nɛ̄ wè sɛni.
14A Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Fǎga tíi bé ti juu siɛn mɛ́ʔ. Te waa ma sa mìɛ tìɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔakacuɔnriwɔ wire nɛ̄, má sí muɔ cìilimɛ yakɔnrɔ kɔ̀n dè, dàa Misa cé tìɛ dè, kire ki bé puu fìɛ wè pe mìɛni mɛ́ bèle, bè ki tìɛ muɔ nyɛ́nì puʔɔ5.14 Wéli baa Lev 14.2-32..»
15Kire nɛ́ ki mìɛni ní Zezi míʔɛ ki ń’nɛ̀ koli nɛ yigi nɛ waa. A ki ’kò, siɛnnɛ pe báan nɛ gbunʔuni wi nɛ̄ nìʔɛbɛlɛ nɛ wi siɛnrɛ lúru dè, dí wi sí de pe yaala pori bèle. 16Nɛ̀ ki yaʔa Zezi wi nàa yigi pe táanni nɛ waa larigɛ nī baa siɛnnɛ wè yē wèʔ, nɛ waa nɛ Kulocɛliɛ náari wè.
Zezi wi ’siɛnmɔnigiwɔ puʔɔ
17Cɛngɛ káà Zezi wi ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle; Fariziɛnnɛ gboli wuulo ’puu baa, nɛ̀ fàri Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì nɛ̄. Pàli yé kɔ́n Galile kàpiire nī, a pàli ’yɛ̀ Zude kàpiire nī, a pàli ’yɛ̀ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. Kàfɔli Kulocɛliɛ wi fànʔa ki ’puu Zezi mɛ́ wè, wi- yaala pori bèle. 18A nàguɔlɔ pálì kɛ́nì siɛnmɔnigiwɔ tugo yasinɛgɛ nī nɛ̀ pɛn. Pe ’puu nɛ caa bè jíin nɛ́ yaawa ní wè bàa wi tɛ́ngɛ Zezi yiʔɛ mɛ́ gè. 19A pe ’cáan nɛ̀ fùrɔ, piyè tóridiʔɛ taa nɛ́ yaawa ní wèʔ, bɛ̀ siɛnnɛ pe yé niʔɛ bèle. A pe ’tánʔa binge naamɛ gè nɛ̀ ki fùru, nɛ́ yaamɔnigiwɔ tìrige wè nɛ́ wi yasinɛgɛ ní gè, nɛ̀ tɛ́ngɛ baa Zezi yiʔɛ mɛ́ gè siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.
20Bà Zezi wi ’pe tɛ́ngɛlɛ nyaa lè mmɛ gè, a wi ’yaawa yɛ wè: «Nàgori, muɔ kapiʔile ke ’láʔa muɔ nɛ̄.»
21A Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle, nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, a peli ’fali nɛ kúnʔɔri baa pe funyɔ nī yè níɛ wáa: «Nàguɔ ŋáà wi cɛ́ni wìi sɔ̀ngí mɛni wī, níɛ nyu nɛ Kulocɛliɛ míʔɛ córi gè ? Ŋáasiɛn wi bé gbɛ̀ kapiʔile láʔa siɛn nɛ̄ nɛ̀ yiri Kulocɛliɛ nigbe nī5.21 Wéli baa Lev 24.16; Ŋún 32.5; 103.3; Eza 43.25. ?»
22A Zezi wi ’pe sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè. A wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Gáa nɛ̄ kire sɔ̀ngirɔ dáà tiī yeli funyɔ nī yè ? 23Gíi ki ’juu madɛni bè siɛn yɛ: ‹Muɔ kapiʔile ke ’láʔa muɔ nɛ̄›, á kire ’laa bè jo, ‹Yɛ̀ mari tári› wè ? 24Ye sí ki cɛ́n ki fànʔa yē Siɛn Pùɔ mɛ́ wè náʔa duniya nī wè bè siɛnnɛ kapiʔile láʔala gèle.»
A wi ’fali nɛ̀ siɛnmɔnigiwɔ yɛ wè: «M’bé ki juu muɔ mɛ́: ‹Yɛ̀, ma muɔ yasinɛgɛ líɛ gè mari waa kpáa mɛ́.› »
25A wi ’fali nɛ̀ yo nɛ̀ yɛ̀ sɛni pe nyaamɛ nɛ̄, nɛ̀ wi yasinɛgɛ líɛ gè nɛ̀ yiri nɛ waa kpáa mɛ́ gè, níɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè.
26A ki ’pe mìɛni fungo wúɔ. A pe ’tɔ̀ni nɛ̀ ’tuu nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè nɛ́ fíɛrɛ ní kpuʔɔ. A pe ’jo: «ʔá, we tɔ̀ni nɛ̀ kafɔngɔlɔ nyaa pàngɛ gè !»
Zezi wi ’Levii yeri wi- taʔa wire nɛ̄
27Bà tire ’tóri dè, a Zezi wi ’yiri nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì lanbosuɔwɔ wáà nyaa tɛ́niwɛ lanbo suɔdiʔɛ nī gè, pe ’puu nɛ wi yeri Levii. A wi ’wi yɛ: «Taʔa mi nɛ̄.»
28A Levii wi ’wi baara ti mìɛni yaʔa nɛ́ yɛ̀ nɛ̀ taʔa wi nɛ̄.
29A Levii wi sɛ́nì suʔɔgbuɔlɔ suʔɔ wi kpáa mɛ́ gè Zezi mɛ́ wè. Lanbosuɔlɔ ’puu baa nìʔɛnɛ nɛ̀ fàri siɛnnɛ pálì nɛ̄, a pe ’tɛ́ni nɛ líi nɛ́ pe ní.
30A ki ’nyaa Fariziɛnnɛ bèle nɛ́ pe Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, a peli ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kúnʔɔri Zezi pìtɛnmɛnɛ nɛ̄ bèle, nɛ́ pe yɛ: «Gáa nɛ̄ yeli nɛ líi níɛ gbun nɛ́ lanbosuɔlɔ ní bèle, peli nɛ́ kapiigbiʔilile ní bèle ?»
31A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Siɛnwiile wè dùʔɔtɔriwɔ caaʔ; yaala pe sî nɛ wi caa. 32Siɛnsinminɛ bɛ̀ʔ mi ’pɛn bè pa yériʔ; kapiigbiʔilile kɛnmɛ nɛ̄ mi ’pɛn, pe- pe funyɔ yiʔɛ yè.»
33A pe ’Zezi yɛ wè: «Zan pìtɛnmɛnɛ pe ’dàli nɛ sún nii níɛ náari. Fariziɛnnɛ wuulo piyē nɛ ki kpínʔini nɛ pínɛ. Muɔ wuulo peli yē nɛ líi wī níɛ gbun.»
34A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeli sǐ gbɛ̀ cefɔnwɔfɔli wi nàgorilo cò bèle pe- sún leʔ, dí pe nàgori wi sí puu baa nɛ́ pe ní wèʔ ? 35Nɛ̀ sí ki yaʔa, lɛ̀lɛ láà nɛ báan baa, a pe kɛ́nì cefɔnwɔfɔli cò wè nɛ̀ yige pe sunʔɔmɔ nī bè, kire lɛ̀lɛ nī lè wi nàgorilo pe bé nɛ́ de sún nii wè.»
Yafɔngɔ nɛ́ yaliʔɛ kàsiile lè
36A Zezi wi ní nɛ̀ kàsiile láà wáa nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: «Siɛn nɛ̌ fɛ̀ni fɔnwɔ ceri bè fɛ̀ni liɛwɛ ciɛndiʔɛ jɔli bè tɔ́nʔ. A kire ’laa wè, ki bé nyaa fɛ̀ni fɔnwɔ wire ’ciɛn nɛ̀ cúʔɔ wī; buruvɔngɔ fɛ̀nipile nɛ́ buruliʔɛ ní gè tiǐ yɛli nɛ́ tìi níʔ. 37Bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ, sunmɔ báà pi tíin fɔnbɔ bè, pe nɛ̌ pi le sɛ̀ngɛ foriliʔɛ nīʔ. Á kire ’laa wè sunmɔ bè, bà pi yē fɔnbɔ bè, pi bé forigo foli gè bè ciɛn; sunmɔ pi bé wo bè cúʔɔ, forigo míɛni gè ki bé cúʔɔ5.37 Siɛnnɛ bálì mɛ́ bèle, pe ’puu nɛ sunmɔ nii bè nɛ pi tɛ́ngi sɛ̀ngɛ foriyo nī. .
38«Gìi pe ’yɛli bè kpíʔile gè, ki ’yɛli pe sunvɔnbɔ le bè forivɔnyɔ nī. 39Nɛ̀ pínɛ a siɛn ’sunliɛbɛ gbuɔ bè, wi nɛ̌ ní de caa bè gbuɔ fɔnbɔ nɛ̄ bèʔ. Wi nɛ̂ jo liɛbɛ pi ’tɛ́ni fɔnbɔ nɛ̄ bè.»
6Zezi wiī cɛndɛnigɛ ki Kàfɔli
1Cɛndɛnigɛ cɛngɛ káà, Zezi wi ’puu nɛ tòrí bíle siʔi káà nī. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ bíle pìige mùnú gè nɛ káa.
2A Fariziɛnnɛ pálì ’taa nɛ̀ pe yúgo nɛ́ jo: «Gáa yeli nɛ kpínʔini mmɛ gè, níɛ kaala náà kúu lè, nàa niì yɛli bè kpíʔileʔ cɛndɛnigɛ nī gè6.2 Wéli baa Yir 20.8-11; Fàn 23.26. ?»
3A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Yeli sì ki wéliʔ baa lé Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè6.3 Wéli baa Sam1 21.1-6., gìi Dawuda nɛ́ wi kobinɛnyɛninɛ pe cé kpíʔile cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè bà fungo ki cé pe taa bèle6.3 Wéli baa Yir 25.30. ? 4Je wi cé jíin Kulocɛliɛ saʔa nī gè nɛ̀ búru líɛ wè, ŋàa pe cé kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè, nɛ̀ wi káa nɛ́ wàa kɛn bìli mɛ́ bèle, bàli pe ’puu nɛ́ wi ní bèle. Nɛ̀ sí ki yaʔa ki búru ŋáà wè siɛn wɛriwɛ sì cé yɛli bè wi káaʔ, nɛ̀ yiri kacuɔnrilɔ peli yákuɔ nī bèleʔ6.4 Wéli baa Lev 24.5-9..»
5A wi ní nɛ̀ pe yɛ: «Siɛn Pùɔ wiī cɛndɛnigɛ ki kàfɔli.»
Zezi wi ’kamɔnigɔfɔli puʔɔ cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè
6Cɛndɛnigɛ cɛngɛ káà cígini, a Zezi wi ’kɛ́ tɛnmɛzaʔa mɛ́ gè nɛ̀ sɛ́ni siɛnnɛ tɛnmɛ bèle. A ki ’nyaa nàguɔ wáà ’puu baa, kàliige ki ’puu wi nɛ̄ mɔ̀nigɔ. 7A Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ wi wéli nɛ ciʔige, a ki yē wi bé siɛn puʔɔ cɛndɛnigɛ nī gè, bé sí còdiɛlɛ taa wi nɛ̄.
8Zezi wi cé sí nyɛ́nì pe sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè. A wi ’juu nɛ́ kamɔnigɔ nàguɔ ní wè nɛ́ wi yɛ: «Yɛ̀ ma pa yéri náʔa gè sunʔɔmɔ nī.»
A wi ’yɛ̀ nɛ̀ yéri. 9A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye- tí mi- yeli yúgo, cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè, siɛn ’yɛli wi- kacɛ̀ngɛ kpíʔile lé, dí wi kapiʔi kpíʔile ? Ki ’yɛli ma siɛn suɔ kapiile nī lé, dí ma siɛn sìi cúʔɔ ?»
10A wi ’fali nɛ pe mìɛni wéli nɛ̀ tóri, nɛ́ kamɔnigɔfɔli yɛ̀ wè: «-Muɔ kɔli sáʔa gè !»
A wi ’ki sáʔa, a kɔli ki ’fali nɛ̀ puʔɔ sɛni. 11A ki ’pe biɛn nɛ waa bè kàala yɛ̀gɛ pe nī. A pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kúnʔɔri nɛ tìí pìye nɛ̄, nɛ̀ jo gáa pe bé kpíʔile Zezi nɛ̄ wè ?
Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin nyíɛnɛ bèle nɛ̀ kɔ̀n
(Mat 5.1; 10.1-4; Mar 3.13-19)
12Ki cɛnyɛ nyáà nī yè, a Zezi wi ’kɛ́ nyagurugo naamɛ gè nɛ̀ sɛ́ni Kulocɛliɛ náari. A wi ’kò baa nɛ̀ náari nɛ̀ kpìɛnmɛ tuu.
13Bà kpìɛnmɛ pi ’tuu bè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yeri bèle nɛ̀ pɛ́nì pàli kiɛ nɛ́ siin nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n nɛ peli yeri tundunminɔ. 14Pe míɛyɛ yi n’yɛ: pe ’puu nɛ wàa yeri Siimɔ, a wi ’míʔɛ káà le wi nɛ̄ nɛ wi yeri Piɛri, nɛ́ Andire, Siimɔ wi siinyɛni wè, nɛ́ Zaki, nɛ́ Zan, nɛ́ Filipi, nɛ́ Batelemii, 15nɛ́ Matiye, nɛ́ Toma, nɛ́ Zaki, Alife jaa wè, nɛ́ Siimɔ Zelɔti wè, 16nɛ́ Zudi, Zaki jaa wè, nɛ́ Zudasi Isikariyɔti, ŋàa wi cé kɛ́nì Zezi le wè wi leguulo kiyɛ nī yè.
Zezi wiī nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle níɛ yaala pori bèle
17A wi ’tìgi nyagurugo nɛ̄ gè nɛ́ pe ní nɛ̀ sɛ́nì yéri tiʔɛ káà nī, kire ’puu kpàanjali. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’pɛn nìʔɛbɛlɛ nɛ̀ fàri siɛnniʔɛmɛ nɛ̄ bè, kùlo ni wuulo bèle: Zude tɛ́nimɛ siɛnnɛ, Zerizalɛmi kàʔa wuulo, nɛ́ Tiiri nɛ́ Siidɔn kàaya wuulo bèle, baa kuʔɔjii táanni wè. 18Pe cé pɛn wi kúrugu bè pa lúʔu, dí wi- sí pe puʔɔ pe yaama nɛ̄ bè, nɛ̀ pínɛ bìli bīɛlɛ gbòdolilo ’puu pe kúrugu bèle, a wi ’pe puʔɔ. 19Siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni ’puu nɛ caa bè cò bè taa wi nɛ̄, ki ’nyaa fànʔa káà ’puu nɛ yigi wi nī nɛ siɛnnɛ pe mìɛni pori.
Zezi wi ’siɛnrɛ juu fundaanrafɔlilɔ nɛ́ yawuʔɔfɔlilɔ wori nɛ̄ dè
20A Zezi wi ’yiʔɛ yɛ̀gɛ gè nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ wéli bèle nɛ́ jo:
«Yeli bálì bīɛlɛ
fuunmɔfɔlilɔ bèle6.20 Fuunmɔfɔlilɔ bílì Zezi wiī nɛ pun náʔa gè, peli nyaa siɛnnɛ bílì bīɛlɛ pe ’tɛ́ngɛlɛ cò lè kpuʔɔ wè, nɛ́ sí ní fɔ̀ngɔfɔlilɔ bèle, peli wiī nɛ pun. Kulocɛliɛ nɛ̂ sí nɛ pe wéli (wéli baa Ŋún 14.6; 22.24; 25.17; 34.7,19; 40.18).,
yeli wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ
kiī yeli wuʔu.
21Yeli bálì bīɛlɛ
fungo yē yeli nɛ̄ ŋɔ̀ wè,
yeli wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
yeli bága tín.
Yeli bálì ye nyɛni ŋɔ̀ wè,
yeli wuʔu kiī tànʔa,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
yeli bága de tíʔɛ.
22A yeli kɛ́nì siɛnnɛ biɛn bèle,
pe yeli kɛ́ngi nɛ wáari,
nɛ yeli teri,
nɛ nyu nɛ yeli míʔɛ córi gè
nɛ́ jo yeli yē sìpiile bèle,
Siɛn Pùɔ míʔɛ
kire kɛnmɛ nɛ̄ bè,
yeli wuʔu kiī tànʔa.
23Yeri fundaanra kpínʔini
yeri yogi kire cɛngɛ gáà gè,
ki ’nyaa yeli tɔ̀ni
wiī nìʔɛwɛ nyìʔɛnɛ nī lè.
Kanugo kire pe tobilo
pe cé puu nɛ kpínʔini
Kulocɛliɛ siɛnjuulo
nɛ̄ bèle6.23 Wéli baa Mat 21.35; Kaj2 36.16; Kakpi 7.52..
24Yeli bálì sí bīɛlɛ lɔrifɔlilɔ bèle,
yawuʔɔ yē yeli nɛ̄,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
yeli nyɛ́nì yeli fundaanra
taa dè nɛ̀ kúɔ.
25Yeli bálì sí ye líi nɛ tíngi
kpíɛnnɛ ŋɔ̀ wè,
yawuʔɔ yē yeli nɛ̄,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
fungo bága pa yeli taa.
Yeli bálì sí ye tíʔɛ ŋɔ̀ wè,
yawuʔɔ yē yeli nɛ̄,
nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄,
kayaʔa bága kò yeli nī
yeli béri nyɛni de yobilo.
26Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄
a siɛnnɛ pe mìɛni
nɛ cɛ̀ngɛ nyu yeli kɔli mɛ́ gè,
ki ’nyaa kanugo kire
pe tobilo pe ’puu nɛ kpínʔini
nɛ́ siɛnnɛ bílì ní
pe ’puu nɛ káfinɛrɛ nyu
níɛ̀ jo peli yē
Kulocɛliɛ siɛnjuulo bèle.
Zezi wi ’jo we- weli leguulo woli yaʔa lè ni we dɛ́ni
27«Yeli bálì ye mi siɛnrɛ lúru dè, m’bé sí ki juu yeli mɛ́: Ye- ki yaʔa yeli leguulo pe- yeli dɛ́ni. A yeli ’siɛnnɛ bílì biɛn wè, yeri kacɛ̀ngɛ kpínʔini ki siɛnnɛ nɛ̄ bèle. 28A siɛnnɛ bílì nɛ yeli dɛngi wè, yeri diba kpínʔini pe mɛ́. A bìli nɛ yeli wuʔɔ wè, yeri Kulocɛliɛ náari wè pe mɛ́.
29«A siɛn ’muɔ kpúɔn gbandelige nɛ̄ gè, ma gbandelige gíì yiʔɛ gè wi mɛ́. A siɛn nɛ caa bè muɔ burugo suɔ gè, ma fǎga cíi wi mɛ́ muɔ burugbuʔɔ nɛ̄ gèʔ. 30A siɛn ó siɛn ’muɔ náari, ma wi kɛn. A wàa ’muɔ yɛgɛ líɛ, ma fǎga jo wi- ki kɛnʔ.
31«Nɛ̀ pínɛ, gìi yeli nɛ caa siɛnnɛ peri kpínʔini yeli mɛ́ gè, yeli míɛni bèle yeri ki kpínʔini pe mɛ́ de pínɛ. 32A ki sí yē bìli yeli ’dɛ́ni bèle peli yákuɔlɔ pe ’yeli dɛ́ni bèle, ŋáa wi bé yeli tòbilo kire nɛ̄ ? Kapiigbiʔilile tíimɛ bèle, bìli bīɛlɛ tàanma nɛ̄ nɛ́ pe ní bèle, pe míɛni nɛ̀ puu nɛ́ pe ní tàanma nɛ̄. 33Nɛ̀ pínɛ, a yeli nɛ kacɛ̀ngɛ kpínʔini yákuɔ bìli nɛ̄ pe nyɛ́ni kacɛ̀ngɛ kpínʔini yeli nɛ̄ bèle, ŋáa wi bé yeli tòbilo kire nɛ̄ ? Kapiigbiʔilile piyē nɛ ki kpínʔini nɛ pínɛ ! 34A yeli nɛ fuɔrɔ nii yákuɔ bìli nɛ̄ yeli ’ki cɛ́n pe bága ti tɔ́n yeli mɛ́ bèle, ŋáa wi bé yeli tòbilo kire gáà nɛ̄ gè ? Kapiigbiʔilile míɛni pe nàa fuɔrɔ nii pe kapiigbiʔilenyɛninɛ nɛ̄ bèle, pe ga ki felige kpíʔile gè peli mɛ́.
35«Gìi gī baa gè, yeri wìyedɛnigɛ kpínʔini nɛ́ yeli leguulo ní bèle, yeri kacɛ̀ngɛ kpínʔini, yeri siɛnnɛ cingi bèle, yé fǎga sí de ki siri pe- ki felige kpíʔile gè yeli mɛ́ʔ. Bɛ̀ yeli tɔ̀ni wi bé niʔɛ, dí yeli sí puu Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè wire pìile. Ki ’nyaa wire fungo kiī cɛ̀ngɛ nɛ́ kacɛ̀ngɛ kitiifɔlilɔ ní bèle, nɛ ní cɛ̀ngɛ nɛ́ siɛnpiile ní bèle nɛ̀ pínɛ. 36Yeri nyinimɛ tari bɛ̀ yeli Tuu tíɛlɛ wè, wiī nɛ nyinimɛ tari wè6.36 Wéli baa Yir 34.6; Ŋún 86.15..»
Zezi wi ’jo we fǎri siɛnnɛ kàyuʔu nyuʔ
(Mat 5.48; 7.1-12; 10.24-25; 15.14)
37«Ye fǎri kàyuʔu nyu siɛn nɛ̄ʔ, bɛ̀ Kulocɛliɛ míɛni sǐ ga kàyuʔu juu yeli nɛ̄ʔ. Ye fǎri kàyuʔu cáanri pàli nɛ̄ʔ, bɛ̀ Kulocɛliɛ míɛni sǐ ga kàyuʔu cáan yeli nɛ̄ʔ. Yeri ki yɛri siɛnnɛ nɛ̄ bèle, bɛ̀ Kulocɛliɛ míɛni wi bága ki yaʔa yeli nɛ̄.
38«Yeri kanʔa, bɛ̀ Kulocɛliɛ míɛni wi bága yeli kɛn bè pínɛ. Yalejɛ̀nnɛ wi bága tíʔɛ bè kíri bè le yeli mɛ́, bè ki farigi bè ki cúungo ki- nyì bè wo bé ki le burugboliyo nī yè. Ki ’nyaa yakirile níì ní yeli nɛ bìli wuʔu kíri gè, lire ní Kulocɛliɛ bága kíri bè le yeli mɛ́.»
39A wi ní nɛ̀ kàsiile láà wáa pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Fúɔn wáà bé gbɛ̀ wàa cò lé ? Je pe mìɛni siin pe bága sa láʔa tuu kàtiʔɛ káà nī ! 40Pìtɛnmɛwɛ wiì kpúʔɔ nɛ̀ tóri wi tɛnmɛfɔli nɛ̄ wèʔ. Nɛ̀ sí ki yaʔa siɛn ó siɛn wi tɛnmɛfɔli wi ’wi sɔ́migɔ nɛ̀ tìɛ wè, wi bé puu bɛ̀ wi kàfɔli tíɛlɛ wè6.40 Wéli baa Zan 13.16..
41«Mɛni nɛ̀ síɛ muɔ nɛ karigɛ nyaʔa gè muɔ siɛnnyɛni wi nyapile nī lè, nɛ́ sí kò muɔ wè kàgɛnigɛ nyaʔa gè baa muɔ tíimɛ woli nī lèʔ ? 42A kire ’laa mɛni nɛ̀ síɛ muɔ bé gbɛ̀ muɔ siɛnnyɛni yɛ wè: ‹Nɛ siinyɛni, tí mi karibile náà fiɛ lè n’nɛ baa muɔ nyapile nī lè.› Nɛ̀ sí ki taa muɔ tíimɛ wè, muɔ wè kàgɛnigɛ nyaʔa gè muɔ woli nī lèʔ. Jànvaafɔli wī muɔ wè, kíni ma kàgɛnigɛ yige gè muɔ nyapile lire nī, bɛ̀ muɔ bé nɛ́ péli de sɔ́migi de nyaʔa bè gbɛ̀ karigɛ fiɛ gè muɔ siɛnnyɛni mɛ́ wè.»
Tiige kiī nɛ cɛ́ngi ki yasɛnrɛ nɛ̄ wī
43«Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, tiige gáà gī cɛ̀ngɛ gè ki nɛ̌ yasɛnjuʔɔrɔ sɛnʔ, tiicuʔɔgɔ míɛni ki nɛ̌ yasɛnrɛ sɛn cɛ̀nrɛʔ. 44Ki ’nyaa tiige ó tiige, kiī nɛ cɛ́ngi ki tíimɛ yasɛnrɛ nɛ̄. Pe wè sàanfiidiige yasɛnrɛ cuu wíire tiige nīʔ, pe míɛni wè nɛ ɛrɛzɛn cuu wíifiige tiige nīʔ. 45Funjɛ̀ngɛfɔli wè, wi nàa kacɛ̀ngɛ kpínʔini nɛ́ wi funjɛ̀ngɛ lɔri ní dè. Siɛnpiiwe míɛni wè, sìpiire dáà dī wi nī dè, tire wi nàa kpínʔini. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kaala náà ni ’siɛn fungo nyì gè lire nyuɔ ki nàa nyu.»
Saaya siin wori dè
46«Ki mɛni á yeli nìɛ mi yeri ‹Kàfɔli, Kàfɔli !›, nɛ̀ sí ki taa gàa mi nɛ nyu gè yeli wè ki kpínʔiniʔ wè ? 47Siɛn ó siɛn wi ’pɛn mi mɛ́ nɛ̀ pɛ́ni mi siɛnrɛ lúru dè níɛ tári ti nɛ̄ dè, ye- tí mi- ki siɛn wi kɛnmɛ tìɛ bè yeli nɛ̄. 48Ki siɛn wiī siɛn wáà tíɛlɛ wi ’tuu nɛ saʔa faanri, a wi ’saʔa kàkpuɔn túgu wè nɛ̀ cùugo nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ sìndɛnigɛ nɛ̄. A kàsakpuʔɔ káà kɛ́nì tuu, a lakoligo ki ’fúu nɛ̀ kɛ́ saʔa gáà mɛ́ gè, kiì jáa nɛ̀ ki ŋɔrigɔ nɛ̀ cáanʔ, bɛ̀ ki ’nyaa saʔa ki cé sɔ́migɔ nɛ̀ faan gè.
49«Siɛn ŋíì sí wi ’mi siɛnrɛ lúʔu dè nɛ́ kò wi wè ti tári dèʔ, ki siɛn wiī bɛ̀ siɛn wáà tíɛlɛ, wi ’wi saʔa faan gè dàrimiʔɛ nɛ̄; wiì saʔa kàkpuɔn túgu bèʔ. Bà luʔɔ ki kɛ́nì fúu nɛ kɛ́ngi saʔa gáà nɛ̄ gè, a ki ’fali nɛ̀ kabari nɛ̀ tuu sɛni, nɛ̀ muʔɔrɔ púgɔ púgɔ.»
7Zezi wi ’kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli baakuɔwɔ puʔɔ
1Bà Zezi wi ’kire siɛnrɛ dáà ti mìɛni juu dè á ti ’jíin siɛnnɛ pe ngbúʔulo nī gèle, a wi sɛ́nì jíin Kapɛrinawu kàʔa nī gè.
2Kapiɛngbuɔnnɔ dabataan (100) kàfɔli wáà sùkulowo ’puu yaawa baa ki kàʔa nī gè nɛ waa bè kùu. Wi sí cé wi kàfɔli dɛ́ni wè kpuʔɔ. 3A ki nàguɔ wi ’Zezi wori lúʔu dè, a wi ’Zuufulo pe liɛlɛ pálì tun wi mɛ́ pe- sa wi náari wi pa wire sùkulowo puʔɔ wè wire kɛn. 4Bà liɛlɛ pe sɛ́nì yiri Zezi kúrugu wè, a pe ’wi fiɛn nɛ́ wi yɛ: «Nàguɔ ŋáà wi ’nyuɔ nɛ̀ yɛli muɔ- ki kpíʔile wi mɛ́, 5nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, weli kùlo siɛnnɛ pe ’wi dɛ́ni, nɛ̀ pínɛ wire wi ’tɛnmɛzaʔa faan gè nɛ̀ we kɛn.»
6A Zezi wi ’kɛ́ nɛ́ pe ní. Bà sí pe sɛ́nì nɔ̀ túɔn kpáa nɛ̄ gè, a tunduro ’kɔ́n baa kapiɛngbuɔn nàguɔ wi kpáa mɛ́ gè, a wi ’wi nàgorilo tórigo a pe pɛ́nì Zezi yɛ wè: «Kàfɔli, fǎga mìɛ fùrɔ bè pɛn náʔa mi tiʔɛ nī gèʔ; miì nyuɔ nɛ̀ yɛli muɔ jíin mi saʔa nī gèʔ. 7Kire cɛ ki ’ki kɛn mi sì fɔ̀li nɛ̀ kɛ́ mi tíimɛ wè bè sa muɔ yeri wèʔ. Ma sí taa ma nyanyɛni láà juu, bà mi baakuɔwɔ wi bé puʔɔ. 8Ki ’nyaa mi tíimɛ wè mi yē pàli fànʔa láara wī, á mi míɛni sí ní kapiɛngbuɔnnɔ pálì kàfɔli. A mi ’wàa yɛ: ‹Te waa !› wi nɛ̂ kɛ́. A mi sí ní nɛ̀ wàa yɛ: ‹Te báan náʔa !› wi nɛ̂ pɛn. A mi ’mi baakuɔwɔ wáà yɛ: ‹Te gàa kire kpínʔini !›, kire wi nɛ̂ kpíʔile.»
9Bà Zezi wi ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a ti ’wi fungo wúɔ. A wi ’yiʔɛ nɛ̀ siɛnrɛ juu siɛnniʔɛmɛ mɛ́ bè, bàa pi ’puu wi kúrugu wè, nɛ́ jo: «M’bé ki juu yeli mɛ́, Isirayɛli kùlo tíimɛ nī bè, mi sì fìɛ tɛ́ngɛlɛ náà ni felige nyaaʔ.»
10A tundunminɔ pe ’koli nɛ̀ kɛ́ kpáa mɛ́ gè, nɛ̀ sɛ́nì baakuɔwɔ nyaa wè a wi ’puʔɔ.
Lakicuɔ wáà pùɔ cé kùu Nayini kàʔa mɛ́ a Zezi koli nɛ̀ wi nyɛ́
11Bà tire ’tóri dè, a Zezi wi ’líɛ nɛ̀ kɛ́ kàʔa káà mɛ́, pe ki kàʔa yeri gè Nayini, a wi pìtɛnmɛnɛ bèle nɛ́ siɛnniʔɛmɛ ní bè a pe ’kɛ́ nɛ́ wi ní. 12Bà wi sɛ́nì nɔ̀ kàʔa ki jíinmɛ nɛ̄ bè, nɛ̀ pe nyaa pe ’kpúu wáà tugo; lakicuɔ wáà pìnigbiile ni cé kùu. A kàʔa ki siɛnniʔɛmɛ pi ’pínɛ nɛ́ cɛliwɛ ŋáà ní wè.
13Bà Kàfɔli wi ’cɛliwɛ ŋáà nyaa wè mmɛ gè, a wi nyinimɛ ’wi taa. A wi ’cɛliwɛ yɛ wè: «Fǎri nyɛniʔ !», 14nɛ́ fali nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kúutugolo cò lè. Bìli pe cé kpúu tugo wè a pe ’yéri.
A Zezi wi ’jo: «Nàgapunwɔ muɔ, mi ’jo ma yɛ̀ !»
15A kpúu wi ’yɛ̀ nɛ̀ tɛ́ni, nɛ̀ fali nɛ nyu, a Zezi wi ’wi kɛn wi yàa mɛ́ wè. 16A fíɛrɛ ’pe mìɛni cò, a pe ’yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ síɛri wè nɛ́ jo: «Kulocɛliɛ siɛnjuukpuɔwɔ ’pɛn we sunʔɔmɔ nī ! Nɛ̀ pínɛ Kulocɛliɛ wi ’pɛn bè pa wi kùlo wuulo wéli bèle !»
17A kaala náà ni wori ti ’yiri, pe Zezi wi wori nyu dè Zude tɛ́nimɛ pi mìɛni nī nɛ́ ki kàpiire ti mìɛni ní dè.
Zan Batiisi wi ’siɛnnɛ tun Zezi mɛ́ wè
18A Zan wi pìtɛnmɛnɛ pe sɛ́nì dáà ti mìɛni juu dè nɛ̀ tìɛ Zan nɛ̄ wè. A Zan wi sí pàli siin yéri pe nī, 19nɛ̀ pe tun baa Kàfɔli mɛ́ wè nɛ́ jo pe sa wi yúgo: «Muɔ wī lé ŋàa wi cé yɛli bága pɛn wè, á kire ’laa weri wàa wiiyɛ siri de tíin lé ?»
20A ki nàguɔlɔ pe ’kɛ́ Zezi kúrugu wè, nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: «Zan Batiisi wi ’weli tun náʔa muɔ mɛ́ we- pa muɔ yúgo: ‹Muɔ wī lé ma cé yɛli bága pɛn wè, dí weri wàa wiiyɛ siri de tíin lé ?› »
21Kire lɛ̀lɛ náà nī lè Zezi wi sí cé yaala sáa puʔɔ, nɛ́ bìli pe ’puu nɛ wuʔɔ pe céri nī dè, nɛ́ gbòdolifɔlilɔ ní bèle; wi cé ki kpíʔile nɛ̀ pínɛ a fúɔnnɔ nìʔɛnɛ ’jáa nɛ nyaʔa.
22A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn tundunminɔ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: «Yeri waa ye sa ki juu Zan mɛ́ wè gàa yeli ’nyaa gè, nɛ́ gìi ní yeli ’lúʔu gè: fúɔnnɔ piyē nɛ nyaʔa, siɛnmɔnigilɔ piyē nɛ tári, yaanyiɛmɛfɔlilɔ piyē nɛ pori nɛ cìilé, dùnɔnɔ piyē nɛ lúru, kúbilo piyē nɛ nyɛ́gi, nɛ̀ pínɛ Kataanna Siɛnrɛ tiī nɛ nyu fuunmɔfɔlilɔ mɛ́ bèle7.22 Wéli baaEza 35.5-6; 61.1.. 23A siɛn ŋíì sì kúrugo nɛ̀ tuu mi kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ, kire siɛn wi wuʔu kiī tànʔa.»
Zezi wi ’Zan Batiisi wori juu dè
24Bà Zan tundunminɔ pe ’koli nɛ̀ kɛ́ bèle, a Zezi wi ’yɛ̀ nɛ nyu Zan wori nɛ̄ dè nɛ́ siɛnniʔɛmɛ ní bè bàa pi ’puu baa wi táanni bèle, nɛ́ jo: «Gáa ye cé yiri bè sa wéli waama kùlo nī lè ? Nyàʔanivɛgɛ tìrige lé ye cé kɛ́ bè sa wéli, á káfaligɛ ní gè nɛ ki fíigi lé ? 25Gáayɛgɛ sí ye yé kɛ́ bàa wéli ? Burujɛ̀nrɛfɔli ye yé kɛ́ bàa wéli lé ? Ye- nyaa, bìli pe nyɛ́ni burujɛ̀nrɛ nii dè níɛ̀ nɛ kpolilo lìile líi lè, kùlofɔlilɔ kpáaya nī pe yē. 26Gáa ye cé kɛ́ bè sa wéli ? Kulocɛliɛ siɛnjuuwo lé ye cé kɛ́ bè sa wéli ? ʔaan, bɛ̀ sí ki yē, wi sí nyɛ́nì kpúʔɔ nɛ̀ tóri Kulocɛliɛ siɛnjuuwo nɛ̄. 27N’dɛ, dàa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu ki siɛn wi wori nɛ̄ dè:
Nyaa, m’bé mi tundunwɔ tórigo wè muɔ yiʔɛ mɛ́,
wi sa muɔ koligo gbòbori gè
muɔ mɛ́7.27 Mal 3.1 tire ti ’juu náʔa. Wéli baa Mar 1.2..
28«M’bé ki juu yeli mɛ́, siɛnnɛ bílì mìɛni cɛlilɛ ’sii bèle, wàa fìɛ kpúʔɔ pe nī nɛ̀ tóri Zan nɛ̄ wèʔ. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè, ŋìi wi ’cɛ́ri pe mìɛni nī bèle, wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri Zan nɛ̄ wè.»
29Siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni bè, nɛ̀ fàri lanbosuɔlɔ nɛ̄ bèle, bà pe ’Zezi siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a pe ’ki juu nɛ̀ jo dí Kulocɛliɛ kakpiʔiligele kiyē síngele7.29 Náʔa gè girɛki siɛnrɛ dè, we bé ní gbɛ̀ ti yiʔɛ bè jo, Pe ’Kulocɛliɛ wi sínmɛ wori juu dè, á kire ’laa we bé ní gbɛ̀ ti yiʔɛ bè jo: Pe ’ki juu nɛ̀ jo Kulocɛliɛ wiī sínwɛ., ki ’nyaa Zan wi cé pe batɛmi kpíʔile wè7.29 Wéli baa 3.12; Mat 21.32.. 30Nɛ̀ sí ki taa Fariziɛnnɛ bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nminɛ ní bèle, a peli ’cíi Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala nɛ̄ lè pe sìi nī wè, piyè cé yéri ki nɛ̄ʔ nɛ̀ Zan batɛmi kpíʔile wèʔ.
31A Zezi wi ní nɛ̀ jo: «Ŋáasiɛn ní m’bé yirile náà ni siɛnnɛ tɔ́nminɔ bèle ? Ŋáasiɛn felige ní pe bé gbɛ̀ wúɔ yɛli ? 32Piyē bɛ̀ pìile tíɛlɛ tɛ́ninɛ dàligɛ nɛ̄ níɛ yúgoyo wáari pìye mɛ́; wàa ó wàa wi nɛ̂ jo:
‹Weli ’maʔana wíi yeli mɛ́,
yeli sì yúɔʔ;
a weli ní nɛ̀ kùugo kayaʔa ŋúnugo ŋú, yeli sì nyɛniʔ.›
33«Ki ’nyaa Zan Batiisi wi ’pɛn, wiì puu nɛ suro líiʔ, wiì puu nɛ sunmɔ gbunʔ. A ye ’jo: ‹Gbòdoli wī wi kúrugu7.33 Wéli baa Mar 1.6..› 34Siɛn Pùɔ wi kɛ́nì pɛn wè, nɛ̀ pɛ́ni líi níɛ gbun. A ye ’jo: ‹Yaliimɛ nɛ́ sungbuɔ nàguɔ wī; lanbosuɔlɔ peli bīɛlɛ wi nàgorilo bèle peli nɛ́ kapiigbiʔilile ní bèle.› 35Nɛ̀ sí ki taa sìnjilige gáà ki ’kɔ́n Kulocɛliɛ mɛ́ wè, ki sínmɛ piī nɛ cɛ́ngi ki pìile pe mìɛni kakpiʔiligele nī gèle7.35 Siɛnrɛ dáà ti ’juu nɛ̀ kɛ́ kàsiile nī wī. Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: Sìnjilige ki sínmɛ wori ti nyɛ́nì cɛ́n ki pìile pe mìɛni mɛ́ bèle..»
Zezi wi ’kapiigbiʔilige cuɔ wáà kapiʔile yaʔa wi nɛ̄
36Làa nɛ̄ a Fariziɛn nàguɔ wáà ’Zezi yeri wè pe- sa pínɛ pe lìi. A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì jíin Fariziɛn nàguɔ wi saʔa nī gè, a pe ’tɛ́ni nɛ líi. 37A ki ’nyaa cɛliwɛ wáà ’puu baa kàʔa nī gè, pe cé wi cɛ́n kapiigbiʔiliwe wi ’puu. Bà wi ’Zezi pɛn wori lúʔu dè dí wiī baa nɛ líi Fariziɛn nàguɔ wi saʔa nī gè, a wi ’kɛ́ nɛ́ lagbɛnrɛ natukɔli cɛ̀njɛnwɛ kùngboli ní7.37 Natukɔli kùngboli náà ni cé sɔ́migɔ nɛ̀ nyuɔ cɛ̀ngɛ, bɛ̀ ni ’puu alibatiri woli lè., 38nɛ̀ sɛ́nì jíin nɛ̀ yéri Zezi kàduʔu mɛ́ gè wi tɔliyɔ táanni yè7.38 Ki ’nyaa a pe je lìi wè, pe nɛ̂ tɛ́ni níɛ̀ tɔliyɔ wáa yè kàduʔu mɛ́ níɛ̀ cɛ̀li nɛ̀ kɛ́ yiʔɛmɛ.. Nɛ̀ kɛ́nì tuu nɛ nyɛni nɛ yéturo ŋu dè Zezi tɔliyɔ nɛ̄ yè, níɛ wi nzìire tíʔi dè nɛ yi kurugi, níɛ yi suɔn kpuʔɔ, nɛ́ natukɔli tíʔɛ wè nɛ̀ yi tùugu7.38 Wéli baa Zan 12.3..
39Fariziɛn nàguɔ ŋáà wi cé Zezi yeri wè pe sa lìi wè, bà wi ’kaala náà nyaa lè mmɛ gè, a wi ’ki sɔ̀ngi wi fungo nī gè nɛ́ jo: «A ki yē nàguɔ ŋáà wiī Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wè, wi cé yɛli bè ki cɛ́n siɛn ŋíì felige wī cɛliwɛ ŋáà wè, nɛ́ pɛ́ni cògí nɛ tari wi nɛ̄ wè, kapiigbiʔiliwe wī !»
40A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Siimɔ, siɛnrɛ yē náʔa mi mɛ́ bè juu muɔ mɛ́.»
A wi ’jo: «Tɛnmɛfɔli, mi nɛ lúru7.40 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: Tɛnmɛfɔli, te nyu..»
41A Zezi wi ’wi yɛ: «Fuɔrɔfɔlilɔ pálì siin ’puu baa, wàa fuʔɔ cé yɛ̀ wali denari7.41 Denari nigbe wi cé bìɛ weli pàngɛ tàfaliwɛ cɛnbogo sàri mɛ́. pígele sirasiin dabataan (500), ŋìi wuʔu ní gè wali denari pígele togosiin nɛ́ kpɔrigɔ. 42Bɛ̀ yakaa sì puu pe mɛ́ bè ki sàri gè, a fuʔɔfɔli wi ’fuɔrɔ yaʔa dè pe nɛ̄ pe mìɛni siin bèle. Pe siin bálì nī bèle, ŋíi wī fuʔɔfɔli wi bé wi dɛ́ni bè tóri wè ?»
43A Siimɔ wi ’jo: «Mi nɛ sɔ̀ngí ŋìi fuʔɔ ki cé niʔɛ nɛ̀ tóri gè, wire wī.»
A Zezi wi ’wi yɛ: «ʔaan, bɛ̀ gī, muɔ ti sɔ́migɔ nɛ̀ nyaa.»
44A wi ’fali nɛ̀ yiʔɛ nɛ̀ yiʔɛ wáa cɛliwɛ mɛ́ wè nɛ́ Siimɔ yɛ wè: «Muɔ ’cɛliwɛ ŋáà nyaa wè í ? Bà mi ’jíin náʔa muɔ saʔa nī gè, muɔ sì luʔɔ kɛn mi mɛ́ mi- mi tɔliyɔ jíge yèʔ7.44 Wéli baa Sél 18.4; 19.2; Zan 13.5; Tim1 5.10.. Wire sí wè, wi yéturo tire wi ’tíʔɛ nɛ̀ mi tɔliyɔ nyígi yè nɛ́ yi kurugo nɛ́ wi nzìire ní dè. 45Muɔ sì mi suɔn suɔnʔ. Wire sí wè, bà wi tíi nɛ̀ jíin wè, wiì fìɛ láʔa mi tɔliyɔ yi suɔnrigɔ nɛ̄ gèʔ. 46Muɔ sì mi nyùgo tùugu gè nɛ́ sùnmɔ níʔ. Wire sí wè, wi ’natukɔli tíʔɛ nɛ̀ mi tɔliyɔ tùugu yè. 47Kire nɛ̄ m’bé ki juu muɔ mɛ́, wi kapiʔile gèle bɛ̀ ke ’niʔɛ nɛ́ cɛ́ri gèle, ke nyɛ́nì yaʔa wi nɛ̄. Ki ’nyaa siɛnmɛ nìge yē wi nī kpuʔɔ. Siɛn ŋíì sí nɛ̄ pe ’ki yaʔa cɛ̀ri wè, wi siɛnmɛ nìge ki nɛ̂ cɛ́ri.»
48A Zezi wi ’fali nɛ̀ cɛliwɛ yɛ wè: «Muɔ kapiʔile ke ’láʔa muɔ nɛ̄7.48 Wéli baa 5.21..»
49Bìli pe ’puu baa lìidiʔɛ nī gè, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kúnʔɔri nɛ́ jo: «Ŋáasiɛn cɛ wī ŋàa wire wè, á wiī kapiʔile láʔala ?»
50A Zezi wi ní nɛ̀ cɛliwɛ yɛ wè: «Muɔ tɛ́ngɛlɛ ni nyɛ́nì muɔ suɔ; te waa yanyige nɛ̄.»
8Cɛlilɛ pálì ’pínɛ nɛ́ Zezi ní wè a pe ’Kulocɛliɛ Siɛnrɛ jáari dè
1Kire kàduʔumɛ gè a Zezi wi ’líɛ nɛ nyaari nɛ tòrí kàaya nī yè nɛ́ vòyo nī yè, nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle níɛ Kulocɛliɛ KùlofɔligɔKataanna Siɛnrɛ jáari dè. Pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin pe ’puu nɛ́ wi ní. 2Cɛlilɛ bílì nī wi cé gbòdolilo cìra nɛ̀ yige bèle, nɛ́ bìli wi cé puʔɔ bèle, a peli pàli ’kɛ́ nɛ́ wi ní: Maari ŋáà pe yeri Magidala kàʔa wuu wè, ŋàa nī Zezi wi cé gbòdolilo kɔlisiin cìra bèle nɛ̀ yige wè, 3nɛ̀ fàri Yowana nɛ̄, Kuza cuɔ wè, Kuza ŋáà wi ’puu Erodi saʔa kele ke cuɔnrifɔli wè, nɛ́ Suzani, nɛ́ cɛlilɛ pálì nìʔɛnɛ ní. Ki cɛlilɛ bálì pe ’puu nɛ pe kɔliyɛrɛ kanʔa dè Zezi wi baara koligo nī gè.
Yatanʔarafɔli kàsiile lè
4Siɛnniʔɛmɛ ’puu nɛ gbunʔuni Zezi nɛ̄ wè, pàli míɛni ’puu nɛ yɛ̀gí kàaya nī yè nɛ báan wi kúrugu. A wi ’juu nɛ́ pe ní kàsiile nī nɛ́ pe yɛ: 5«Tàfaliwɛ wáà yé yiri nɛ̀ sɛ́ni yatanʔara wáari. Bà wi ti wáari nɛ waa dè, a tàa sɛ́nì tuu kodɛnnɛ nī a siɛnnɛ pe ’tánʔana nɛ̀ tóri ti nɛ̄, a sínjari ’ti júɔ. 6A tàa sɛ́nì tuu sìndɛnigɛ tiʔɛ nī, bà ti ’yɛ̀ dè nɛ̀ waʔa, bà nyumɔ sì puu baa wèʔ. 7A yatanʔara táà sɛ́nì tuu wíire sunʔɔmɔ nī, a wíire ti ’pínɛ nɛ̀ yɛ̀ nɛ́ ti ní, nɛ̀ ti cò. 8A tàa sɛ́nì tuu dàacɛnnɛ tiʔɛ nī, a tire ’yɛ̀ nɛ̀ yasɛnrɛ sɛn nɛ̀ taa ti tiɛyɛ dabataan.» Bà Zezi wi ’tire juu nɛ̀ kúɔ dè, a wi ’juu yékpogbuɔlɔ nī nɛ́ jo: «A ngbúʔulo yē siɛn ŋíì nɛ̄ wi lúru wè, wi- ti lúʔu !»
9A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’wi yúgo nɛ́ kàsiile ni kɔri ní wè.
10A wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki kalarigɛlɛ ke ’kɛn yeli mɛ́ yè ke cɛ́n. Siɛnsɛnminɛ mɛ́ bèle ti nɛ̂ puu kàsiʔile tíɛlɛ:
Peri wéli,
pé fǎga sí de nyaʔaʔ.
Peri lúru,
pé fǎga sí de siɛnrɛ
ti kɔri cɛ́ngi wèʔ8.10 Eza 6.9-10tire ti ’juu náʔa gè..»
Zezi wi ’yatanʔarafɔli kàsiile kɔri juu wè
11«Kàsiile náà ni kɔri wi n’ŋɛ: Yatanʔara dè, Kulocɛliɛ siɛnrɛ tire dī. 12Dìi sí ti ’tuu koligo nyuɔ nɛ̄ gè, tire ’yē bìli pe sî siɛnrɛ lúʔu dè á gbòdolilo kàfɔli nɛ̂ pɛ́nì ti yige pe funyɔ nī yè, gìi ki bé tí pe fǎga tɛ́ngɛ bé sí suɔ bèleʔ. 13Dìi dī sìndɛnigɛ nɛ̄ gè, tire ’nyaa bàli pe sî siɛnrɛ lúʔu dè níɛ̀ ti cò nɛ́ fundaanra ní dè, nɛ̀ sí ki yaʔa piyè nìre wáaʔ. Peli tɛ́ngɛlɛ ni sî puu lɛ̀lɛ cɛ̀ri woli wī. A puuwelige kɛ́nì nɔ̀ pe nɛ̄ bèle, pe nɛ̂ yiri tɛ́ngɛlɛ nī lè. 14Yatanʔara díì ti ’tuu wíire sunʔɔmɔ nī bè, kire ’yē bìli pe sî siɛnrɛ lúʔu dè á ki nɛ̂ nyaa kasɔngilɔ gèle nɛ́ lɔri caʔa ní gè, nɛ́ duniya wi yataanma ní bè, tire nɛ̂ pɛn nɛ̀ pɛ́nì pe cɔ̀ri; pe nɛ̌ yasɛnrɛ sɛn ti- liɛʔ. 15Yatanʔara díì sí ti ’tuu dàacɛnnɛ nī lè, tire yē bìli pe ’Kulocɛliɛ siɛnrɛ cò dè nɛ́ funjɛ̀ngɛ ní, nɛ́ funviige ní, nɛ́ jáa nɛ̀ gbɛ̀nmɛ le nɛ̀ yasɛnrɛ sɛn wè.»
Fètinnɛ kàsiile lè
16«Siɛn nɛ̌ fètinnɛ mù lè bé yatɔngɔ tɔ́n ni nɛ̄ʔ, á kire ’laa bè ni tɛ́ngɛ yasinɛgɛ láaraʔ. Pe sî fètinnɛ mù lè níɛ̀ ni taʔa fètindaʔaga naamɛ wī, gìi ki bé tí a bìli ’jíin peri nyaʔa fètinnɛ ni kpìɛnmɛ nɛ̄ bè.
17«Ki ’nyaa kaala láà fáala sì je ga kò baa làrilɛʔ, gá niì cɛ́nʔ. Kalarilɛ míɛni sì je ga kò sìnjɛ́n nī, fúɔ ni bága yiri kpànʔanɛ wī8.17 Wéli baa Mat 10.26; Luk 12.2.. 18Kire kɛnmɛ nɛ̄ ye- sí de yìye ciʔige, mɛni yeli nɛ kele lúru gèle nɛ síi wè. Nɛ́ ki cɛ́n, a yakaa yē siɛn ŋíì mɛ́, pe bé wi kɛn. Ŋìi sí wī yakaa fùn wè, gìi wi sɔ̀ngí kiī wire wuʔu gè, pe bé ní cɛ ki suɔ wi mɛ́ wī.»
Bìli bīɛlɛ Zezi narigɛ wuulo bèle
19A ki ’nyaa Zezi wi yàa wè nɛ́ wi cɔninɔ ní bèle a pe ’pɛn wi kúrugu, nɛ̀ sí ki taa piyè gbɛ̀ nɛ̀ taa nɛ̀ nɔ̀ wi nɛ̄ʔ, bà siɛnnɛ pe cé niʔɛ bèle.
20A wàa ’wi yɛ: «Muɔ yàa wè nɛ́ muɔ cɔninɔ ní bèle, piyē baa yérile kpànʔanɛ; piyē nɛ caa bè muɔ nyaa.»
21A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn nɛ́ jo: «Mi yàa wè nɛ́ mi cɔninɔ bèle, peli bīɛlɛ bàli pe nyɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúru dè níɛ ti tári dè.»
Zezi wi ’káfaligbuʔɔ yérige cáʔa nī
22Cɛngɛ káà Zezi wi yé jíin kɔ́ri nī nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle, a wi kɛ́nì pe yɛ: «Ye- tí we cáʔa jeli gè we- kɛ́ kanyuɔ gíì mɛ́ gè.»
A pe ’líɛ nɛ waa. 23Bà pe waa kɔ́ri nī gè, a ŋɔ́nimɔ kɛ́nì Zezi suɔ wè. A káfaligbuʔɔ sɛ́nì yɛ̀ nɛ̀ pe tɔ́n baa kuʔɔjii nī wè, luʔɔ ní gè nɛ yɛ̀gí nɛ jíin kɔ́ri nī gè, kɔ́ri ki waa bè nyì. A ti ’kò gbɛ̀lidɛ wī.
24A pe ’Zezi yɛ̀gɛ wè nɛ́ jo: «Kàfɔli, Kàfɔli, je we bé kùu wī !»
A wi ’yɛ̀, nɛ̀ jɛnmɛ káfaligɛ nɛ̄ gè nɛ́ lakuruyo ní yè, a ti ’yéri a tiʔɛ ki ’kò nyíge8.24 Wéli baa Ŋún 65.8; 89.10; 107.23-32.. 25A wi ’pe yɛ: «Yeli tɛ́ngɛlɛ niī sé ?»
A fíɛrɛ ’pe cò a ki ’pe fungo wúɔ, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ tìí pìye nɛ̄ nɛ́ jo: «Ŋáasiɛn wī ŋàa wè ! Fúɔ wiī nɛ nyu káfaligɛ nɛ̄ gè nɛ́ luʔɔ ní gè, ti lúru wi nɛ̄ !»
Zezi wi ’gbòdolifɔli wáà puʔɔ
26A pe ’luʔɔ jeli gè nɛ̀ sɛ́nì kɔ́ri yérige gè Gerasa tɛ́nimɛ nī8.26 Pe tiʔɛ gáà yeri gè nɛ pínɛ Gedara (wéli baa Mat 8.28)., ki tiʔɛ ki cé yiʔɛ wáa Galile tɛ́nimɛ mɛ́ bè. 27Bà Zezi wi ’tɔliyɔ cáan yè dàala nɛ̄ lè mmɛ gè, a ki tiʔɛ nàguɔ wáà pɛ́nì wi kpàli, ki ’nyaa gbòdoli ’puu wi nī. Ki cé mɔgɔ nàguɔ ŋáà wiì puu nɛ bururo niiʔ, wi míɛni wiì puu nɛ kòrí saʔa nīʔ, wi kòridiʔɛ kire ki ’puu kpɔ̀ngɔli wè. 28Bà wi ’Zezi nyaa wè, a wi ’kòkuulo wáa, nɛ́ fali nɛ̀ sɛ́nì tuu wi táanni sɛni, nɛ́ juu nɛ̀ kàanri nɛ́ jo: «Gáa gī muɔ nɛ́ mi sunʔɔmɔ ní bè Zezi, Kulocɛliɛ Jaa, Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè ? Mi nɛ muɔ fiɛn wī, fǎga mi wuʔɔʔ !»
29Ki ’nyaa Zezi wi ’puu nɛ nyu gbòdoli nɛ̄ wè gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo wi- yiri nàguɔ nī wè. Ki cé tɔliyɔ nyuɔ kúɔ, gbòdoli wi nɛ̂ cé nàguɔ ŋáà yɛ̀gɛ wè; pe nɛ̂ cé nyùʔɔdiriye tíʔɛ nɛ̀ wi puɔ níɛ wi tɔliyɔ le yè timɔri kpàʔaliyɛ nī. Kire nɛ́ ki mìɛni ní wi nɛ̂ ti píle nɛ̀ celile; wi gbòdoli wi nɛ̂ wi kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ waamatiɛyɛ nī.
30A Zezi wi ’wi yúgo: «Pe muɔ yeri gáa ?»
A wi ’jo: «Pe mi ye Nìʔɛnɛ.»
Gbòdolilo pe yé tɔ̀ni nɛ̀ puu nàguɔ ŋáà nī wè nìʔɛbɛlɛ. 31A pe ’yɛ̀ nɛ Zezi náari wè wi fǎga peli cɔ̀ri bè peli nyɔ́gɔ láʔalafun kàtiʔɛ nī gèʔ.
32Tiɛliyɛ tògo káà cé sí puu baa nyagurugo nɛ̄ gè nɛ caa nɛ káa, tiɛliyɛ yi tɔ̀ni nɛ̀ puu nìʔɛyɛ8.32 Wéli baa Mar 5.11.. A gbòdolilo pe ’Zezi fiɛn wè nɛ́ wi yɛ wi- tí peli sa jíin tiɛliyɛ nyáà nī yè. A wi ’jo ao. 33A gbòdolilo pe ’yiri nàguɔ nī wè, nɛ̀ sɛ́nì jíin tiɛliyɛ nī yè. A tatogo ki ’fɛ̀ nɛ̀ tìgi nyagurugo nɛ̄ gè, nɛ̀ sɛ́nì tuu lakpuʔɔ nī gè, nɛ̀ yíbiri nɛ̀ kùu.
34Bìli pe ’puu nɛ tiɛliyɛ nári yè8.34 Kire kùlo wuulo pe ’puu nɛ pe tiɛliyɛ nári yè wī. Yi nɛ̌ puu wáayaʔaya yìimɛ bɛ̀ weli woyo tíɛlɛ yèʔ., bà peli ’kaala náà nyaa lè mmɛ gè, a pe ’fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì ti juu kàʔa wuulo mɛ́ bèle nɛ́ vòyo wuulo mɛ́ bèle. 35A siɛnnɛ pe ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì ki ’nyaa, gàa ki tóri gè. A pe ’kɛ́ Zezi kúrugu wè, nɛ̀ sɛ́nì nàguɔ ŋáà nyaa wè, ŋàa nī gbòdolilo pe ’yiri bèle, a wi ’cìile nɛ̀ bururo le, nɛ́ tɛ́ni Zezi tɔliyɔ táanni yè. A siɛnnɛ pe ’fíɛ. 36Bìli pe cé gbòdolilo nàguɔ wi puʔɔgɛnmɛ nyaa bè, a peli ’ti yiʔɛ juu nɛ̀ tìɛ pe nɛ̄. 37A Gerasa tiʔɛ ki tɛ́nimɛ siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni ’Zezi fiɛn wè wi- yiri peli tiʔɛ nī gè, ki ’nyaa fíɛrɛ ’puu nɛ pe cògí kpuʔɔ. A Zezi wi koli nɛ̀ jíin kɔ́ri nī gè nɛ̀ kɛ́.
38Nàguɔ ŋáà nī gbòdolilo pe cé yiri bèle, a wi ’Zezi náari wè dí wire bé kò nɛ́ wi ní. Nɛ̀ sí ki yaʔa a Zezi wi ’wi tórigo wi tiʔɛ nī nɛ́ wi yɛ: 39«Te waa muɔ kpáa mɛ́ gè, ma sa ti mìɛni juu ma tìɛ, gàa Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile muɔ mɛ́ gè.»
A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni ki jáari nɛ mári kàʔa ki mìɛni nī gè, gàa Zezi wi ’kpíʔile wire mɛ́ wè.
Zezi wi ’Zayurusi póri nyɛ́ wè nɛ́ cɛliwɛ wáà puʔɔ
40Bà Zezi wi ’koli nɛ̀ kɛ́ wè, a siɛnniʔɛmɛ pi sɛ́nì wi kpàli, ki ’nyaa pe mìɛni ’puu nɛ wi siri baa wī. 41A nàguɔ wáà pɛn wi kúrugu, pe ’puu nɛ wi yeri Zayurusi, tɛnmɛzaʔa kàfɔli wáà wi ’puu. A wi pɛ́nì káguro wáa Zezi táanni wè, nɛ̀ wi fiɛn nɛ́ wi yɛ wi- kɛ́ baa wire kpáa mɛ́ gè. 42Ki ’nyaa wi pìnigbiile lè pìcapile lè, ni ’puu nɛ yáa nɛ̀ je kùu; pùɔ wi yiʔɛlɛ ke ’puu yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ siin. Bà Zezi wi ’líɛ nɛ waa wè, a siɛnniʔɛmɛ pi ’wi màʔa nɛ̀ suʔu nɛ̀ wi cɔ̀ri.
43Ki sí nyaa cɛliwɛ wáà ’puu baa, gbélige yaama ’puu wi nɛ̄, fúɔ nɛ̀ taa yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ siin. Wi cé wi wali wi mìɛni cúʔɔ wè wajaala tiɛyɛ nī8.43 Wi cé wi wali mìɛni cúʔɔ wè wajaala tiɛyɛ nī:Siɛnkɛnigɛ gáà ki wè baa girɛki sɛbɛliɛlɛ pálì nìʔɛnɛ nīʔ., siɛn sì jáa nɛ̀ wi puʔɔʔ. 44A wi ’sɛ́nì màʔa Zezi kàduʔu mɛ́ gè, nɛ̀ cò wi burugo nyuɔ nɛ̄ gè. A wi gbélige ki ’fali nɛ̀ yéri sɛni.
45A Zezi wi ’jo: «Ŋáasiɛn wi ’cò nɛ̀ taa mi burugo nɛ̄ gè ?»
A pe mìɛni ’jo peli sì cɛ́nʔ, a Piɛri ’jo: «Kàfɔli, bɛ̀ siɛnnɛ pe ’niʔɛ mmɛ gè, nɛ́ muɔ cɔ̀ri mmɛ gè o...»
46A Zezi wi ’jo: «Siɛn ’cò nɛ̀ taa mi nɛ̄, mi ’ki ’nyaa fànʔa káà ’yiri mi nī.»
47Bà cɛliwɛ wi ’ki ’nyaa wire sǐ gbɛ̀ làriʔ wè, a wi ’yɛ̀ nɛ fún, nɛ̀ sɛ́nì tuu Zezi tɔliyɔ láara yè, nɛ́ ki juu siɛnnɛ pe mìɛni yiʔɛ mɛ́ gè gìi ki ’tí á wire ’cò nɛ̀ taa wi nɛ̄ wè, nɛ́ bɛ̀ wire ’fali nɛ̀ puʔɔ wè.
48A Zezi wi ’wi yɛ: «Nɛ póri, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’muɔ suɔ, te waa yanyige nɛ̄8.48 Wéli baa Luk 7.50..»
49Bà Zezi wi nyu nɛ tíin wè, a siɛn wáà ’kɔ́n baa tɛnmɛzaʔa kàfɔli wi kpáa mɛ́ gè nɛ̀ pɛ́nì Zayurusi yɛ wè: «Muɔ póri wi ’kùu nɛ̀ kúɔ, fǎga ní kpáan de tɛnmɛfɔli fùrɔ́ wèʔ.»
50Bà Zezi wi ’ti lúʔu wè, a wi ’Zayurusi yɛ wè: «Fǎri fìʔɛ́ʔ, taa ma tɛ́ngɛ yákuɔ, muɔ póri wi bé suɔ.»
51Bà wi sɛ́nì nɔ̀ baa Zayurusi kpáa mɛ́ gè, wiì fɔ̀li a siɛn jíin nɛ́ wi ní baa saʔa nī gèʔ, nɛ̀ yiri Piɛri, nɛ́ Zan, nɛ́ Zaki, nɛ́ pùɔ wi tuu ní wè nɛ́ wi yàa ní wèʔ. 52Siɛnnɛ pe mìɛni ’puu nɛ nyɛni gbùʔɔgbuɔ nɛ pùɔ wi kùugo wuʔu yáa gè.
A Zezi wi ’pe yɛ: «Ye fǎri nyɛniʔ ! Pùɔ wiì kùuʔ; wiī nɛ ŋɔ́ni wī.»
53A pe ’yɛ̀ nɛ wi kùʔɔ́ nɛ tíʔɛ, ki ’nyaa pe cé ki cɛ́n dí pùɔ wi ’kùu wī.
54A wi ’pìcapile cò lè kɔli nɛ̄ gè, nɛ́ wi yeri kpuʔɔ nɛ́ jo: «Pùɔ, yɛ̀ !»
55A wi pìle ni ’koli nɛ̀ pɛ́nì jíin wi nī, a wi ’fali nɛ̀ yɛ̀ sɛni. A Zezi wi ’jo pe- wi kɛn nɛ́ suro ní wi- lìi. 56A ki ’pùɔ wi siivɔlilɔ pe fungo wúɔ. A Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ pe fǎga ti juu siɛn mɛ́ʔ, gàa ki tóri gèʔ.
9Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin tun bèle
1A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin yeri bèle, nɛ̀ fànʔa nɛ́ ŋɔri kɛn pe mɛ́ pe- jáa gbòdolilo pe mìɛni nɛ̄ bèle, nɛ́ bèri jàʔá de yaama feliye yi mìɛni pori bè de pínɛ. 2Nɛ̀ pe tun pe sari Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki wori jáari dè bé sí de yaala pori bèle.
3Wi sí cé ki juu pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «A ye waa bèle, ye fǎga yafiɛn líɛ tánʔana wuʔuʔ, ye fǎga kàgbiile líɛʔ, nɛ́ kpɔ̀bilɔ níʔ, nɛ́ yaliire9.3 Girɛki siɛnrɛ nī dè, yaliire tiʔɛ nī gè pe jo búru. Ki ’nyaa peli mɛ́ bèle búru wire pe ’puu nɛ káa kpuʔɔ. Ki búru wi ’puu pe nɛ̂ wi kpúɔn wi nɛ̂ puu bɛ̀ dùʔu sipiɛlɛ tíɛlɛ. níʔ, nɛ́ wali níʔ, nɛ́ buruyo siin siin níʔ. 4A ki ’nyaa yeli sɛ́nì tìrige saʔa ó saʔa nī, ye- kò baa kire tiʔɛ nī gè fúɔ bè taa yeli ga pa yiri baa. 5Tiʔɛ ó tiʔɛ nī piyè yeli tìrige wèʔ, a ye kɛ́nì yiri ki kàʔa nī gè níɛ waa wè, ye- yeli tɔliyɔ cúbugo cúru gè ye wo baa ki tiʔɛ nī gè. Kire ki bé puu pe mɛ́ fìɛ wè bè pe sɔ̀mi wè.»
6A pìtɛnmɛnɛ pe ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni Kataanna Siɛnrɛ jáari dè nɛ mári vòyo nī yè, níɛ yaala pori bèle.
Erodi sɔ̀ngirɔ ti ’nyaʔami
7Kele gílì mìɛni ke ’puu nɛ kpínʔini nɛ tòrí gèle, bà kùlofɔli Erodi wi kɛ́nì ki wori lúʔu dè, a ki ’wi sɔ̀ngirɔ nyaʔami dè. Ki ’nyaa pàli ’puu nɛ ki nyu níɛ wáa dí Zan wi nyɛ́nì koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle. 8A pàli ní nɛ̀ jo dí Elii wi ’pɛn, a pàli sí ní nɛ̀ jo dí faʔa faʔa Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ wáà wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri.
9A Erodi wi ’jo: «Zan wire wè mi cé nyɛ́nì wire nyùgo ceri gè. Ŋáasiɛn cɛ wī, ŋàa wori pe nyu nɛ mári dàa dè9.9 Wéli baa Luk 23.8. ?» A wi ’yɛ̀ nɛ wi caa bè wi nyaa.
Zezi wi ’siɛnnɛ siramuʔɔ sirakogunɔ kɛn a pe ’lìi
(Mat 14.13-21; Mar 6.30-44; Zan 6.1-14)
10Pìtɛnmɛnɛ bílì Zezi wi cé tun bèle, bà pe kɛ́nì kɔ́n baa nɛ̀ pɛn bèle, a pe pɛ́nì pe baara ti yiʔɛ juu nɛ̀ tìɛ Zezi nɛ̄ wè, gìi peli sɛ́nì kpíʔile gè. A Zezi wi ’pe kɔ́ri nɛ̀ yiri larigɛ nī, a pe ’kɛ́ kàʔa káà táanni, pe ki yeri Bɛtisayida. 11Bà siɛnnɛ pe kɛ́nì ki cɛ́n wi ’kɛ́ wè, a pe ’líɛ nɛ̀ kɛ́ wi kúrugu baa. A Zezi wi sɛ́nì pe kpàli; wi ’puu nɛ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ wori nyu dè pe mɛ́. Siɛnnɛ bílì pe ’puu yaala níɛ ki caa bè puʔɔ wè, a wi ’pe puʔɔ.
12Bà cɛngɛ ki kɛ́ni kúu gè, a pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin pe sɛ́nì juu nɛ́ Zezi ní wè, nɛ́ wi yɛ wi- siɛnnɛ yaʔa bèle peri waa vòyo mɛ́ yè, nɛ́ vòbiire dáà ti ’pe màʔa nɛ̀ suʔu dè, pe sa yaliire caa pe- lìi, pe sí súɔndiɛyɛ caa, á kire ’laa wè tiʔɛ gáà nī pe yē gè, kiī tiɛwaʔa.
13A Zezi wi sí pe yɛ: «Ye- pe kɛn pe- lìi yeli tíimɛ bèle.»
A pe ’jo: «Yakaa wè náʔa weli mɛ́ʔ, nɛ̀ yiri búrulo kogunɔ nɛ́ fúɔlɔ siin nī. Macɛn weli tíimɛ we bé sa yaliire caa bè suɔ siɛnniʔɛmɛ báà pi mìɛni mɛ́ bè wī.»
14Ki ’nyaa siɛnnɛ bálì pe ’puu baa bèle, nàguɔlɔ pe cé siɛnnɛ siramuʔɔ sirakogunɔ (5 000) kúɔ. A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle pe- tí siɛnnɛ pe tɛ́ni gbuʔulo gbuʔulo, siɛnnɛ togosiin nɛ́ kpɔrigɔ kpɔrigɔ.
15A pe ’tí a siɛnnɛ pe mìɛni tɛ́ni gbuʔulo gbuʔulo nɛ̀ yɛli nɛ́ bɛ̀ Zezi ’ki juu gè. 16A Zezi wi ’búrulo kogunɔ líɛ bèle nɛ́ fúɔlɔ siin ní bèle, nɛ̀ yiʔɛ yɛ̀gɛ gè nyìʔɛnɛ nī, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri ti wuʔu nɛ̄ gè. Nɛ́ fali nɛ búru kúnminɔ wè, nɛ́ fúɔlɔ ní bèle nɛ kanʔa pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, pe- ti liile nɛ tòrí siɛnnɛ nɛ̄ bèle.
17A pe mìɛni ’káa nɛ̀ tín, a káagoriro ti ’juɔnyiɛyɛ kiɛ nɛ́ siin le yi ’nyì.
Piɛri ’ki juu nɛ́ jo Zezi wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè
18Làa nɛ̄ Zezi wi ’puu nɛ Kulocɛliɛ náari larigɛ káà nī; wi pìtɛnmɛnɛ pe ’puu baa wi ní.
A wi kɛ́nì pe yúgo nɛ́ jo: «Siɛnnɛ piyē nɛ wáa dí mi yē ŋáasiɛn ?»
19A pe ’jo: «Pàli ’jo muɔ yē Zan ŋàa wi ’puu nɛ siɛnnɛ batiize bèle, a pàli ’jo Elii wī muɔ wè, a pàli ’jo Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ wáà wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri9.19 Wéli baa Luk 9.8..»
20A Zezi wi sí pe yúgo: «Á yeli bèle, yeli ’jo mi yē ŋáasiɛn ?»
A Piɛri wi siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «Muɔ wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè.»
21A Zezi wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe nɛ̄ nɛ́ jo pe fǎa ga ti juu siɛn mɛ́ʔ. 22Nɛ́ fali nɛ̀ pe yɛ: «Ki ’kàri fànʔa, Siɛn Pùɔ wi- wuʔɔgɔ suɔ kátii, nɛ̀ pínɛ, liɛlɛ pe bága de wi kɛ́ngi de wáari peli nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle. Kire kàduʔumɛ gè pe bé wi kpúu. Cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè wi bé koli bè nyɛ́ bè yiri.»
Gìi siɛn ’yɛli bè kpíʔile bé taʔa Zezi nɛ̄ wè
23Bà Zezi ’kúɔ tire nɛ̄ dè, a wi ’fali nɛ̀ ki juu siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ nɛ́ jo: «A siɛn ŋíì nɛ ki caa bè taʔa mi nɛ̄ wè, siɛn wi- fìʔɛ nɛ́ wìi tíimɛ ní wè, wí sí wi tiiparigɛ líɛ gè9.23 tiiparigɛ líɛ gè: Kire kɔri wi ’jo: ma yéri ma wuʔɔgɔ sige gè nɛ́ kùu ní wè, mari lúru Zezi mɛ́ wè. cɛngɛ ó cɛngɛ, wi- taʔa mi nɛ̄. 24A kire ’laa, a siɛn ó siɛn nɛ ki caa bè wi sìi suɔ wè, wi bága pùunni wi sìi nī wè. A ŋìi sí pùunni wi sìi nī wè mi kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi bága wi taa. 25Ki ’gáa láa kúɔ, a siɛn ’duniya lɔri ti mìɛni taa dè, nɛ́ wìi pùunni nɛ̀ cúʔɔ wire tíimɛ wè ? 26Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a siɛn ’ki ’nyaa mi nɛ fìɛrɛ tɔ́ngi wire nɛ̄, nɛ́ mi siɛnrɛ ní dè nɛ̀ pínɛ wè, Siɛn Pùɔ míɛni wi bága sa fìɛrɛ tɔ́n wi nɛ̄, a wi kɛ́nì pɛn wi kpuɔmɔ nī bè nɛ́ Tuufɔli wi kpuɔmɔ ní bè, nɛ́ nyìʔɛnɛ tunduncɛ̀nminɛ kpuɔmɔ ní bè. 27M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pàli yē bile náʔa gè, pe bága de tíin sìnguu nī bé sí Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nyaa gè.»
Zezi kɛnmɛ pi ’yiʔɛ
28Cɛnyɛ kataanri felige ’tóri kire kàduʔumɛ gè, a Zezi wi ’Piɛri kɔ́ri, wire nɛ́ Zan nɛ́ Zaki, a pe sɛ́nì tánʔa nyagurugo naamɛ gè bàa Kulocɛliɛ náari. 29Bà Zezi wi ’puu nɛ náari wè, a wi yiʔɛ ki kɛnmɛ pi kɛ́nì yiʔɛ, a wi bururo míɛni ti ’yiʔɛ nɛ fíligi pérepere, níɛ nyíʔɛnɛ. 30Cɛ̀ri sìʔɛrɛ a nàguɔlɔ pálì siin ’pɛn nɛ̀ pɛ́ni nyu nɛ́ wi ní. Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ Misa nɛ́ Elii peli pe ’puu. 31Pe yé pɛn pe kpuɔmɔ nàjɛnrɛ nī dè, nɛ̀ pɛ́ni nyu nɛ́ Zezi ní wè wi kárilɛ wori nɛ̄ dè bàa Kulocɛliɛ kele fori gèle Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè. 32Ŋɔ́nimɔ pi yé Piɛri nɛ́ wi kobinɛnɛ mɔ́nigɔ bèle, a pe kɛ́nì síʔi nɛ̀ nyɛ́, nɛ̀ Zezi wi kpuɔmɔ nɛ́ wi cɛ̀nmɛ nyaa bè, nɛ́ nàguɔlɔ bálì siin ní bèle, bàli pe yé pɛ́ni nyu nɛ́ wi ní bèle.
33Bà siɛnnɛ bálì pe kɛ́nì láʔa Zezi táanni wè nɛ̀ kɛ́ wè, a Piɛri wi ’Zezi yɛ wè: «Tɛnmɛfɔli, kiī pɔ́rigɔ bà wiyē náʔa gè; tí we kpátaaya taanri kpúɔn, kàa- puu muɔ wuʔu, kàa- puu Misa wuʔu, dí kàa sí puu Elii wuʔu.» Piɛri wiì yé ki cɛ́nʔ, gàa wire nɛ nyu gèʔ. 34Bà Piɛri wi nyu nɛ tíin wè, a kàsadibagɛ káà pɛ́nì tìgi pe nī nɛ̀ pe tɔ́n. A fíɛrɛ ’pe cò kpuʔɔ.
35A yékpoli láà ’juu baa kàsadibagɛ nī gè nɛ́ jo: «Ŋàa wire wī mi Jaa wè, wire mi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè. Yeri lúru wi nɛ̄ !»
36Bà yékpoli ni kɛ́nì juu nɛ̀ kúɔ wè, a pe ’ki ’nyaa Zezi wire yákuɔ. A pe ’pìiri, piyè kɛ́nì kele gálì ke wori sɔli dè nɛ̀ cáan siɛn táanni ki cɛnyɛ nī yèʔ.
Zezi wi ’pùɔ wáà puʔɔ gbòdolilofɔli wi ’puu
37Ki kpìɛnduu gè bà pe ’tìgi nyagurugo nɛ̄ gè, a siɛnniʔɛmɛ ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi kpàli. 38A ki ’nyaa nàguɔ wáà ’puu baa siɛnniʔɛmɛ nī bè, a wire ’kòkuulo wáa kpuʔɔ nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, nyuɔ mi nɛ̄ ma mi jaa wéli wè nɛ́ mi ní; wire nigbe yákuɔ wī mi mɛ́ yo ! 39Ki ’nyaa gbòdoli wáà wi sî kɛ́nì fuu nɛ̀ wi cáan wi nàa figiri náà nɛ kòkuulo wáari nɛ jɔ̀ligɔ ŋu. Wi nɛ̂ wi kàli nɛ̀ mɔgɔ níɛ̀ nɛ́ kɛ́nì wi yaʔa cáanwa fírɛgɛtɛ. 40Mi ’muɔ pìtɛnmɛnɛ náari bèle pe- gbòdoli ŋáà cìra wè pe yige wi nī; piyè jáaʔ.»
41A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «ʔé, yeli bèle yirile náà wuulo bèle, yeli yē tɛ́ngɛlɛ fùn, yeli wè sínminɛʔ ! Lɛ̀lɛ jori m’bé ní kúɔ bile nɛ́ yeli ní cígini, bé yeli kpàri bè cò wè ? Muɔ jaa líɛ wè ma sìʔɛrɛ náʔa mi mɛ́.»
42Bà pùɔ wi je yɛ̀ bèri báan wè, a gbòdoli wi ’wi nyɛri nɛ̀ cáan a wi ’tuu nɛ figiri. A Zezi wi ’gbòdolipiiwe kàanri wè nɛ́ wi yɛ wi- yiri pùɔ nī wè, nɛ̀ puɔ puʔɔ wè nɛ̀ kɛn wi tuu mɛ́ wè.
43A ki ’kpíʔile pe mìɛni mɛ́ kafɔnnɔ a pe ’Kulocɛliɛ fànʔa nyaa gè bɛ̀ kiī ’kpúʔɔ gè. A pe mìɛni ’yɛ̀ nɛ cúru Zezi wi kakpiʔiligele ke mìɛni wori nɛ̄ dè.
Zezi wi ń’nɛ̀ ki juu nɛ̀ yaʔa nɛ́ jo pe bága wire kpúu
A wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle nɛ́ jo: 44«Ye- mi siɛnrɛ sɔ́migɔ dè ye lúʔu yeli ngbúʔulo nī gèle: lɛ̀lɛ láà nɛ báan baa, pe bé Siɛn Pùɔ cò wè bè le siɛnnɛ pe kiyɛ nī.»
45Piyè nyùgo cɛ́n siɛnrɛ dáà nɛ̄ dèʔ; ti kɔri wi cé làri pe nɛ̄, kire ga buu pe fǎga ti kárigɔli cɛ́nʔ. A pe ’fíɛ; piyè fɔ̀li nɛ̀ wi yúgo nɛ́ ti kɔri ní wèʔ.
Ŋìi wi ’kpúʔɔ wè
46Làa nɛ̄ a kàkiɛrɛ kɛ́nì yɛ̀ pìtɛnmɛnɛ pe sunʔɔmɔ nī bè, pe pìye kìí ŋíi wi ’kpúʔɔ pe mìɛni nī bèle ? 47A Zezi wi ’pe sɔ̀ngirɔ cɛ́n dè. A wi ’fali nɛ̀ pùɔ wáà líɛ nɛ̀ yérige wìi táanni, 48nɛ́ pe yɛ: «A siɛn ŋíì ’pùɔ ŋáà cò wè cɛ̀ngɛ mi kɛnmɛ nɛ̄ bè, mi siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛ. A siɛn ŋíì sí mi cò cɛ̀ngɛ wè, ŋàa wi ’mi tun wè, wire siɛn wi ’cò cɛ̀ngɛ9.48 Wéli baa Mat 10.40,42; Zan 12.44; 13.20.. Bè ki juu kányiʔɛ nɛ̄ gè, ŋìi wi ’wìi cɛ́rigɛ ye mìɛni nī bèle, wire wī kpuɔwɔ wè.»
A siɛn wè yeli túnguʔ wiī nɛ́ yeli ní wī
49A Zan sí jo: «Weli Kàfɔli, weli ’siɛn wáà nyaa wi gbòdolilo cìrá nɛ yigi siɛnnɛ nī bèle nɛ́ muɔ míʔɛ ní; wi sí wè nɛ́ weli níʔ. Kire nɛ̄ a weli sí wi cɔ̀ri wi- láʔa ti nɛ̄.»
50A Zezi wi ’wi yɛ: «Ye fǎri siɛn cɔ̀rí de láʔala ti nɛ̄ʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛn ŋíì wi wè yeli túngu wèʔ, ki siɛn wiī nɛ́ yeli ní wī.»
ZEZI WII NƐ WAA ZERIZALƐMI KAʔA MƐ
Samarii tɛ́nimɛ wuulo pálì ’cíi piyè Zezi tìrige wè nabɔnrɔ nɛ̄ʔ
51Bà Zezi wi yɛ̀gɛrilɛ lɛ̀lɛ ni kɛ́ni nɔ̀gí bè kɛ́ nyìʔɛnɛ nī lè, a Zezi wi ’ki yɛ̀gɛ wi fungo nī gè bè kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. 52A wi ’tundunminɔ siin tórigo baa wi yiʔɛ mɛ́ gè. A peli ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì jíin Samarii vògo káà nī, bè wi kele gbòbori gèle. 53A ki tiʔɛ wuulo pe ’cíi, piyè wi tìrige nabɔnrɔ nɛ̄ʔ, bɛ̀ ki ’nyaa Zerizalɛmi mɛ́ wi ’puu nɛ waa wè.
54Bà Zaki nɛ́ Zan pe ’kire nyaa gè, a pe ’Zezi yɛ wè: «Kàfɔli, muɔ nɛ ki caa lé we- kàsun tìrige nyìʔɛnɛ nī lè we siɛnnɛ bálì pe woli cúʔɔ lè lé ?»
55A Zezi wi ’yiʔɛ nɛ̀ yiʔɛ wáa pe mɛ́ nɛ́ juu pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ: [«Yeli sì ki cɛ́n setɛni ŋíì wi ’sɔ̀ngirɔ dáà felide le dè yeli nī bèleʔ. 56Siɛn Pùɔ wiì pɛnʔ bè pari siɛnnɛ kpúu bèle wīʔ, wi ’pɛn bè pa pe suɔ wī.»] A pe ’koli nɛ̀ vògo káà kiiyɛ koligo líɛ.
Siɛn ’yɛli wi- láʔa yɛrɛ ti mìɛni nɛ̄ wí sí taʔa Zezi nɛ̄
57Bà pe waa bèle, a siɛn wáà sɛ́nì Zezi yɛ wè: «A muɔ nɛ waa tiʔɛ ó tiʔɛ nī, m’bé taʔa muɔ nɛ̄.»
58A Zezi wi ’wi yɛ: «Nyàʔapɔnminɔ bèle kàwiiye yē pe mɛ́; sínjapigele míɛni gèle, ke lali nyìʔɛnɛ nī lè, sìɛrɛ yē ke mɛ́; Siɛn Pùɔ wire sí wè, tiʔɛ cɛ wè wi mɛ́ wi- nyùgo kpɔni gèʔ.»
59A Zezi wi ’ki juu wàa wiiyɛ mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Taʔa mi nɛ̄.»
A kire siɛn wi ’jo: «Kàfɔli, -ki yaʔa mi- koli kɛ́ bàa mi tuu tɔ́n wè gbínʔɛnɛ.»
60A Zezi wi sí wi yɛ: «-Kúbilo yaʔa bèle peri pìye tɔ́ngi9.60 Náʔa gè kúbilo peli ’nyaa siɛnnɛ bílì piyè Zezi kayerile lúʔu lèʔ., muɔ wè mári waa ma sari Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ wori jáari dè.»
61A wàa ní nɛ̀ wi yɛ: «Kàfɔli, mi ’tɔ̀ni nɛ ki caa bè taʔa muɔ nɛ̄. Ma sí tí mi- kɛ́ bè sa sàri mi saʔa wuulo nɛ̄ bèle.»
62A Zezi wi ’wi yɛ: «Siɛn ŋíì wi ’nìɛyɛ tìɛ cò gè nɛ̀ kúɔ wè, nɛ́ ní nɛ paʔala nɛ wéli kàduʔu mɛ́ gè, ki siɛn wiǐ gbɛ̀ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ baara woli nyuɔ lèʔ.»
10Zezi wi ’tunduro kɛn pìtɛnmɛnɛ togotaanri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ siin mɛ́
(Mat 9.37-38; 10.7-16; Mar 6.8-11)
1Bà tire ’tóri dè, a Kàfɔli wi ’pìtɛnmɛnɛ pálì togotaanri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ siin tun, nɛ̀ pe tórigo siɛnnɛ siin siin wìi yiʔɛ mɛ́ gè, kàʔa ó kàʔa nɛ́ tiʔɛ ó tiʔɛ nī wire yé je ga sa tóri wè, 2nɛ́ pe yɛ: «Yafalidɛ dáà ti ’yɛli bè líɛ bè nyɔ́gɔ dè tiī nìʔɛrɛ, nɛ̀ sí ki taa baakuɔlɔ pe sí wè sáaʔ.
«Ye- sí de yafalidɛ ti kàfɔli náari wè, wi- baakuɔlɔ pálì tórigo wi yafalidɛ ti líɛdiʔɛ nī gè. 3Yeri waa10.3 Girɛki sɛbɛrɛ nī dè, ti ’jo Ye- nyaa., mi ’yeli tun bɛ̀ sìnbapigele tíɛlɛ kàdafiire sunʔɔmɔ nī. 4Ye fǎga pàtiɛlɛ líɛʔ, ye fǎga kpɔ̀bilɔ líɛʔ, ye fǎga tɔriyɔ líɛʔ, ye fǎga siɛn síɛri koligo nɛ̄ gèʔ.
5«A yeli sɛ́nì tìrige saʔa ó saʔa nī, ye- kíni ye jo: ‹Yanyige ki- taa buu náʔa saʔa gáà nī gè !› 6A yanyige siɛn yē baa ki saʔa nī gè, yeli yanyige ki bé kɛ́ wi kúrugu, á kire bɛ̀ʔ wè, ki bé koli bè pɛn yeli mɛ́. 7Ye- kò baa ki saʔa nī gè, yeri líi nɛ́ saʔa wuulo ní bèle; a pe ’yeli kɛn nɛ́ yɛgɛ ó yɛgɛ ní, yeri ki káa; yakaʔa gī yo, yagbuʔɔ gī yo, yeri gbun.
«Ki ’nyaa baakuɔwɔ wi ’yɛli nɛ́ wi sàri ní wè10.7 Wéli baa Mat 10.10; Kor1 9.14; Tim1 5.18.. Ye fǎri jíin de mári saaya nī yèʔ.
8«A yeli sɛ́nì jíin kàʔa ó kàʔa nī, a pe ’yeli tìrige nabɔnrɔ nɛ̄ wè, nɛ́ yeli kɛn nɛ́ yaliire ó yaliire ní, yeri ti líi. 9A yaala yē baa ye- pe puʔɔ, yé sí pe yɛ: ‹Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni yeli nɛ̄.› 10A yeli sí sɛ́nì jíin kàʔa káà nī, á piyè yeli tìrige nabɔnrɔ nɛ̄ dèʔ, ye- kɛ́ kàʔa ki kogboliyo nī yè ye- sari ki nyu ye jo: 11‹Yeli kàʔa cúbugo gáà tíimɛ ki ’tári weli tɔliyɔ nɛ̄ yè, weli ki ’cúru nɛ̀ wáa yeli kúrugu. Ye- sí ki cɛ́n, Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni yeli nɛ̄.› 12M’bé ki juu yeli mɛ́, kàyuʔujuujɛngɛ gè, Sodɔmi kàʔa wuulo kàyuʔu ki bé ní cɛ màʔa bè puu yɔ́rigɔ bè tóri ki kàʔa gáà ki kàyuʔu nɛ̄ gè.»
Kàaya nyíì yi ’cíi yiì tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wèʔ
13«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, Korazɛn wuulo yeli bèle ! Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ Bɛtisayida wuulo yeli bèle ! Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kakpoliyo nyíì yi ’kpíʔile nɛ̀ tóri náʔa yeli tiʔɛ nī gè, a ki yē yi cé kpíʔile Tiiri nɛ́ Siidɔn kàaya nī yè, bìinɛ pe cé gbànvaʔara líɛ nɛ̀ le nɛ́ tɛ́ni cúnʔɔ nī, bè ki tìɛ peli ’pe funyɔ yiʔɛ yè. 14Kire nɛ̄ Tiiri nɛ́ Siidɔnyé kàyuʔu10.14 Wéli baa Eza 23; Ezek 26–28. ki bága puu yɔ́rigɔ pe nɛ̄ bè tóri yeli nɛ̄. 15Á muɔ wè, Kapɛrinawu kàʔa muɔ wè, dùʔɔ muɔ je ga yɛ̀ nyìʔɛnɛ nī wī lé10.15 Wéli baa Eza 14.13,15. ? ʔéʔe díɛʔ, muɔ bága cɛ tìgi kusiʔi nī wī.
16«A siɛn ŋíì ’yeli siɛnrɛ lúʔu dè, mi siɛnrɛ wi ’lúʔu; a ŋìi sí yeli wáa wè, mi wi ’wáa. A siɛn ŋíì sí mi wáa wè, Kulocɛliɛ ŋáà wi ’mi tun wè, wire siɛn wi ’wáa nɛ̀ pínɛ10.16 Wéli baa Mat 10.40; Zan 12.44; 13.20..»
Pìtɛnmɛnɛ togotaanri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ siin pe ’koli nɛ̀ pɛn
17A pìtɛnmɛnɛ togotaanri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ siin pe ’koli nɛ̀ pɛn nɛ́ fundaanra ní, nɛ̀ pɛ́nì jo: «Kàfɔli, gbòdolilo pe mìɛni nɛ yèrí weli mɛ́, muɔ míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè !»
18A Zezi wi sí pe yɛ: «Mi ’Setɛni nyaa wè a wi ’ciɛn nɛ̀ tìgi nyìʔɛnɛ nī lè bɛ̀ kàsakpɛnigɛ kpìɛnmɛ tíɛlɛ, nɛ̀ tuu10.18 Weli baa Eza 14.12; Zan 12.31..
19«Ye- nyaa, mi nyɛ́nì fànʔa kɛn yeli mɛ́ yeri tánʔana de tòrí wɔ̀burɔ nɛ̄ dè nɛ́ náana ní bèle, nɛ́ leguuwo wi fànʔa ki feliye yi mìɛni yè, kire nɛ̄ yafiɛn sǐ gbɛ̀ yakaa kpíʔile yeli nɛ̄ʔ. 20Ye fǎga sí de fundaanra kpínʔini bɛ̀ gbòdolilo piyē yèrí yeli wori nɛ̄ dèʔ; yeri fundaanra kpínʔini bɛ̀ yeli míɛyɛ yiī baa sɛbɛyɛ nyìʔɛnɛ nī lè.»
Kulocɛliɛ wi ’tɛ́ngɛlɛ kele tìɛ gèle pìile nɛ̄
21Kire lɛ̀lɛ nī lè a Kulocɛliɛ Pìle ni ’fundaanra nyɔ́gɔ Zezi fungo nī gè a wi ’jo: «Tuufɔli, muɔ wī nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala kàfɔli wè ! Mi ’kpuʔɔrɔ taʔa muɔ nɛ̄, bɛ̀ muɔ ’kele gálì làrigɛ gèle kacɛ́nminɛ nɛ̄ bèle nɛ́ siɛnsicilile ní bèle, nɛ́ sí ke tìɛ pìile nɛ̄ bèle. ʔaan, Tuufɔli, kire muɔ ’nyaa ki ’muɔ dɛ́ni gè !»
22A wi ń’nɛ̀ jo: «Mi Tuu wi nyɛ́nì kele ke mìɛni le mi kiyɛ nī. Siɛn sì ki cɛ́nʔ ŋáa wī Jaafɔli wèʔ, nɛ̀ yiri Tuufɔli wire yákuɔ nīʔ. Nɛ̀ pínɛ siɛn sì ki cɛ́n ŋáa wī Tuufɔli wèʔ, nɛ̀ yiri Jaafɔli wire yákuɔ nī wèʔ, nɛ́ siɛn ŋáà ní Jaafɔli wi ’yéri ki nɛ̄ bè wi tìɛ wi nɛ̄ wè.»
23A wi ’yiʔɛ wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ̀ siɛnrɛ juu pe mɛ́ peli yákuɔlɔ wori, nɛ́ jo: «Gàa yeli nɛ nyaʔa gè, bìli pe ’ki ’nyaa gè pe wuʔu kiī tànʔa. 24A kire ’laa m’bé ki juu yeli mɛ́, ki láa ’puu Kulocɛliɛ siɛnjuulo nɛ́ siɛnsinminɛ nìʔɛnɛ nɛ̄, bè gàa nyaa gè, gàa yeli nɛ nyaʔa gè, nɛ̀ sí ki taa piyè gbɛ̀nɛ ki ’nyaaʔ. Nɛ̀ pínɛ pe ’puu nɛ caa bè gàa lúʔu gè, gàa yeli nɛ lúru gè; piyè sí ki taa nɛ̀ lúʔuʔ.»
Samarii kùlo nàguɔ funjɛ̀ngɛfɔli kàsiile lè
25Làa nɛ̄ Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nwɛ wáà ’puu nɛ caa bè Zezi puu wè bè wéli, a wi sɛ́nì wi yúgo nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, gáa mi ’yɛli bè kpíʔile bé sí bànguɔ sìi taa wè ?»
26A Zezi wi ’wi yɛ: «Gíi ki ’juu baa Misa Fànʔa Siɛnrɛ nī dè ? Gáa muɔ ’nyaa baa ?»
27A nàguɔ wi ’jo:
-Muɔ Kàfɔli Kulocɛliɛ woli yaʔa lè
ni- muɔ dɛ́ni
nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní,
nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní,
nɛ́ muɔ ŋɔri ti mìɛni ní,
nɛ́ muɔ sìnjilige ki mìɛni ní.
Má sí muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè
ni- muɔ dɛ́ni
kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’mìɛ dɛ́ni wèʔ10.27 Fàn 6.5; Lev 19.18 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Mat 22.37-39; Mar 12.29-31; Gal 5.14..
28A Zezi wi ’wi yɛ: «Bɛ̀ gī, muɔ ti ’sɔ́migɔ nɛ̀ juu, te kire kpínʔini, muɔ bé sìi taa wè.»
29Misa Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nwɛ ŋáà wi ’puu nɛ caa bè ki tìɛ wire yē sínwɛ, a wi ’Zezi yɛ wè: «Ŋáa sí wī mi siɛnnyɛni wè ?»
30A Zezi wi ’kàsiile wáa nɛ̀ wi kɛn nɛ́ wi yɛ: «Nàguɔ wáà yé kɔ́n Zerizalɛmi kàʔa mɛ́, nɛ waa Zeriko kàʔa mɛ́. A kàyuulo sɛ́nì tuu wi nɛ̄ koligo nɛ̄ gè, nɛ̀ wi kpúɔn nɛ́ wi yɛrɛ ti mìɛni suɔ wi mɛ́, nɛ́ wi yaʔa baa cáanwa koligo nī gè, wi wè kúbilo níʔ, wi sí ní wè nɛ́ wiile níʔ.
31«A kacuɔnriwɔ wáà kɛ́ni tòrí, nɛ̀ nàguɔ nyaa wè. A wi ’wàli nɛ̀ tóri kàsɛngɛ nɛ̄.
32«Cígini, a Levii saʔa tùlugo wuu wáà kɛ́ni tòrí, nɛ̀ nàguɔ ŋáà nyaa wè. A wire míɛni ’wàli nɛ̀ tóri kàsɛngɛ nɛ̄.
33«Píra ŋáà nī wè, a Samarii10.33 Kùlo láà míʔɛ gī Samarii wè, Isirayɛli kùlo nī lè. Piyè cé Zuufulo dɛ́ni bèleʔ. kùlo10.33 Wéli baa Zan 4.12. wuu wáà kɛ́ni tòrí nɛ waa tánʔana nɛ̄. Nɛ̀ sɛ́nì nàguɔ nyaa wè. A wi nyinimɛ ’jíin wi nī kpuʔɔ. 34A wi ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄, nɛ̀ sùnmɔ nɛ́ diviɛn wo nɔmirɔ nɛ̄ dè nɛ́ ti puɔ nɛ̀ tɔ́n, nɛ́ wi líɛ nɛ̀ taʔa wi sèfɛnnɛ nɛ̄ lè, nɛ̀ kɛ́ nɛ́ wi ní kodorilo saʔa káà mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì kò wi táanni. 35Ki kpìɛnduu sínbinimɛ táanni bè, a wi ’wali denarilɛ siin kɔ̀n nɛ̀ kɛn kodorilo saʔa ki kàfɔli mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ wiri nàguɔ ŋáà gbari wè, dí a wire kɛ́nì kɔ́n baa tánʔana nɛ̄ lè, a wi kɛ́nì gìi kɔ̀n a ki ’tóri gàa nɛ̄ gè nàguɔ wi koligo nī gè, wire bé pa ki sàri wi mɛ́.»
36A Zezi wi ’fali nɛ̀ Misa Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nwɛ yúgo wè nɛ́ jo: «Siɛnnɛ bálì pe taanri nī bèle, muɔ nɛ sɔ̀ngí ŋíi wi ’nàguɔ ŋáà líɛ wè bɛ̀ wi siɛnnyɛni tíɛlɛ wè ?»
37A wi ’siɛnnugoro kɛn dè nɛ́ jo: «Ŋàa wi ’nyinimɛ taa nàguɔ nɛ̄ wè, wire wī.»
A Zezi wi sí wi yɛ: «Te waa muɔ míɛni wè, ma sari ki felige kpínʔini gè.»
Zezi wi ’kɛ́ Mariti nɛ́ Maari kpáa mɛ́
38Bà pe waa bèle wire nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle, a pe sɛ́nì nɔ̀ vògo káà nɛ̄, a Zezi wi ’jíin baa ki vògo nī gè. Cɛliwɛ wáà ’puu baa pe ’puu nɛ wi yeri Mariti, a wire ’wi tìrige nabɔnrɔ nɛ̄10.38 Wéli baa Zan 11.1-5; 12.1-7.. 39Ki cuɔ wi siinyɛni wáà ’puu baa nɛ́ wi ní, pe ’puu nɛ wi yeri Maari. A wire ’tɛ́ni Kàfɔli tɔliyɔ táanni yè10.39 Kire tɛ́nigɛnnɛ náà niī nɛ ki tìí siɛn wiī pìtɛnmɛwɛ wī. nɛ wi siɛnrɛ lúru dè.
40Mariti wire yiʔɛ ki ’puu gbɛ̀ngɛ wi kakuʔɔlɔ nɛ̄ gèle. A wi ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì yéri nɛ́ jo: «Kàfɔli, kiì muɔ líɛʔ yafiɛn mɛ́ lé, bɛ̀ mi siinyɛni wi ’kakuʔɔlɔ yaʔa gèle mi nigbe mɛ́ wè ? Ma sí juu nɛ́ wi ní wi pa mi sáʔa.»
41A Kàfɔli wi ’wi yɛ: «Mariti, Mariti, muɔ fungo ki ’curugo a muɔ ’mìɛ cɔ̀ri nɛ́ kaniʔɛgɛlɛ ní. 42Kaala nigbe ni nyɛ́nì kpúʔɔ. Maari wire nyɛ́nì kacɛ̀nnɛ nyíɛnɛ lè nɛ̀ kɔ̀n; niì je ga tíi bé suɔ wi mɛ́ʔ.»
11Zezi wi ’siɛnnɛ tɛnmɛ bèle náarigɛnmɛ nɛ̄ bè
1Cɛngɛ káà Zezi wi ’puu nɛ náari baa tiʔɛ káà nī. Bà wi kɛ́nì kúɔ wè, a wi pìtɛnmɛwɛ wáà ’wi yɛ: «Kàfɔli, -weli tɛnmɛ náarigɛnmɛ nɛ̄ bè, bɛ̀ Zan tíɛlɛ wè wi ’wi pìtɛnmɛnɛ tɛnmɛ bèle wè.»
2A wi ’pe yɛ: «A yeli je náari wè, ye jo:
‹Weli Tuu Kulocɛliɛ11.2 Girɛki sɛbɛrɛ nī dè, ti ’jo: Tuufɔli.,
siɛn ó siɛn ’yɛli bèri
muɔ míʔɛ kpóri gè,
muɔ wī Kulocɛliɛ wè.
Muɔ Kùlofɔligɔ ki de báan !
3Cɛngɛ ó cɛngɛ
mari weli siliire11.3 Wéli baa 9.4 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. kanʔa dè
weli mɛ́.
4Weli kapiʔile yaʔa gèle weli nɛ̄,
majo mɛni weli míɛni bèle
weli nɛ ki yɛri bìli nɛ̄
pe ’kapiʔile kpíʔile weli nɛ̄ bèle.
Fǎga ki yaʔa weli tuu
puuwelige nīʔ.› »
Wàa nɛ́ wi nàgori kàsiile lè
5A wi ’pe yɛ: «Yeli nī bèle ŋíi wī bile a siɛn wi nàgori wi ’kɛ́ wi kúrugu, ki ní nyìjaliɛlɛ nɛ̄, nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: ‹Nàgori, búrulo taanri fuʔɔ le mi nɛ̄. 6Ki ’nyaa mi nàgori wáà nɛ báan náʔa mi mɛ́; yakaa sí wè náʔa bè kɛn wi mɛ́ wi- káaʔ,› 7dí ŋìi wi sí kò baa saʔa laamɛ nī bè bé wi yɛ: ‹Fǎri mi fùrɔ́ʔ ! Kɔ̀ri kiī sùʔɔgɔ, weli yē sínɛguɔlɔ mi nɛ́ mi pìile ní bèle, miǐ ní gbɛ̀ yɛ̀ bè yakaa líɛ bè kɛn muɔ mɛ́ʔ.› 8M’bé ki juu yeli mɛ́, a wiì cɛ́nì yɛ̀ʔ pe nàgorigo kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi bé yɛ̀ bɛ̀ ki ’nyaa siɛn wi ’cíi nɛ wi yiʔɛ gbɛ̀ngí gè fìɛrɛ fùn wè, bè wi kɛn nɛ́ yɛrɛ ti mìɛni ní dè dìi nɛ̄ wi màakuu wi yē wè.
A siɛn ’yɛgɛ náari wi bé ki taa
9«Kire nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́, yeri náari, yeli bé taa; yeri caa, yeli bé nyaa; yeri kɔ̀ri kóli gè, pe bé ki múgu yeli mɛ́. 10Ki ’nyaa siɛn ó siɛn wi náari wi nɛ̂ taa, ŋìi wi caa wi nɛ̂ nyaa, a ŋìi nɛ kɔ̀ri kóli gè, pe nɛ̂ ki múgu wi mɛ́. 11Yeli nī bèle, tuufɔli ŋíi wī baa a wi jaa wi ’wi náari fúɔ nɛ̄ wè, wi nɛ̂ wɔ̀bugɔ kɛn wi mɛ́ fúɔ larigɛ nī gè ? 12A kire ’laa a pùɔ wi ’wi náari gòcɛnnɛ nɛ̄, wi- wi kɛn nɛ́ náa ní wè ? 13A ki sí yē yeli bálì bīɛlɛ sìpiile bèle, yeli ’jáa bè gbɛ̀ yacɛ̀nrɛ kɛn yeli pìile mɛ́ bèle, yeli sì ki cɛ́n lé yeli Tuu ŋáà wī baa nyìʔɛnɛ nī lè, wi bé wi Pìle kɛn lè bìli mɛ́ pe wi náari bèle, bè tóri yeli kɛngɛnmɛ nɛ̄ bè ?»
Zezi wi wè Bɛlizebuli baakuɔwɔʔ
(Mat 9.32-34; 12.22-30; Mar 3.22-27)
14Làa nɛ̄ Zezi wi ’puu nɛ gbòdoli bobogo cìrá nɛ yigi siɛn wáà nī. Bà gbòdoli wi ’yiri wè, a bobogo ki ’yɛ̀ nɛ nyu, a ki ’siɛnniʔɛmɛ pi fungo wúɔ. 15Nɛ̀ sí ki taa a pàli ’jo: «Wiī nɛ gbòdolilo cìrá bèle gbòdolilo kàfɔli wire fànʔa nɛ̄, Bɛlizebuli wè.»
16A pàli ’yɛ̀ nɛ wi pun nɛ wéli, nɛ́ jo wi- fìɛ wáà kpíʔile wi tìɛ peli nɛ̄ ŋàa wi ’kɔ́n nyìʔɛnɛ nī lè. 17A wi sí pe funzɔngirɔ cɛ́n dè, a wi ’pe yɛ: «A kùlo ó kùlo tíla niì pínɛ lèʔ, ni bé cúʔɔ wī, saaya yi nàa láʔala nɛ tun yiī nɛ̄11.17 Siɛnrɛ dáà ti kɔri wi bé jo míɛni «nariyɛ yi béri láʔala de tun». wī. 18A ki sí yē Setɛni gboli wuulo piyē nɛ túngu baa peli pìye nɛ̄ bèle, mɛni wi kùlofɔligɔ ki bé gbɛ̀ kìi taa bè síɛ ? Ye- tire sɔ̀ngi wêli, bɛ̀ yeli ’jo Bɛlizebuli fànʔa nɛ̄ mi nɛ gbòdolilo cìrá bèle. 19A ki yē Bɛlizebuli fànʔa nɛ̄ mi nɛ gbòdolilo cìrá bèle mi wè, á yeli siɛnnɛ bèle, ŋáa fànʔa nɛ̄ peli nɛ pe cìrá ? Ye- sí ki cɛ́n, peli pe bága yeli kàyuʔu juu gè sî.
20«A ki sí yē Kulocɛliɛ fànʔa nɛ̄ mi nɛ gbòdolilo cìrá bèle nɛ yigi siɛnnɛ nī bèle wè, kire ’ki tìɛ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ’pɛn yeli mɛ́ wī. 21A ŋɔrifɔli gbɛ́nɛ̀ yakpuɔnrɔ líɛ nɛ̀ tɛ́ngɛ wìi táanni bèri wi saʔa wéli gè wire tíimɛ wè, wi kɔliyɛrɛ ti nɛ̂ puu yakaa sì je ti taaʔ. 22Nɛ̀ sí ki taa a ŋɔrifɔli wáà kɛ́nì pɛn, ŋàa wi ’tóri wire nɛ̄ wè, nɛ̀ pɛ́nì tuu wi nɛ̄ nɛ́ jáa wi nɛ̄ wè, wi bé wi yakpuɔnrɔ ti mìɛni suɔ wi mɛ́, dàa nɛ̄ wi cé wi fungo taʔa gè, bé sí wi yɛrɛ líɛ dè bè ti liɛlɛ bè màʔa. 23A siɛn ŋíì wè nɛ́ mi ní wèʔ, siɛn wiī nɛ mi túngu wī. Nɛ̀ pínɛ, a ŋìi wè nɛ siɛnnɛ pínɛ nɛ gbunʔuniʔ nɛ́ mi ní wè, wiī nɛ pe cɛrigi wī11.23 Wéli baa Mat 12.30..»
Te mìɛ ciʔige gbòdolilo pe fǎga ní koli bè pɛnʔ
24«A gbòdoli wi gbɛ́nɛ̀ yiri siɛn wáà nī wè, wi nɛ̂ sɛ́ni nyaari nɛ mári waamatiɛyɛ nī nɛ ŋɔ́diɛlɛ caa, wi nɛ̌ tiʔɛ taaʔ. Wi nɛ̂ sí jo: ‹M’bé koli bè kɛ́ mi saʔa mɛ́ gè, gàa nī mi ’yiri gè.› 25A wi ’koli nɛ̀ pɛn wè, wi nɛ̂ pɛ́nì tiʔɛ nyaa gè píʔɛ, a pe ’ki kólilo. 26Kire tiʔɛ gáà nī gè, gbòdoli wi nɛ̂ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì gbòdolilo kɔlisiin kɔ́ri, bàli pe ’pii nɛ̀ tóri wire nɛ̄ wè, pe nɛ̂ pɛn nɛ̀ pɛ́nì jíin nɛ̀ tɛ́ni siɛn nī wè, wi kɛnmɛ pi nɛ̂ serige nɛ̀ tóri pélige nɛ̄ gè.»
Fundaanra dáà dī kányiʔɛ wori dè
27Bà Zezi wiī nɛ siɛnrɛ dáà nyu dè mmɛ gè, a cɛliwɛ wáà ’yékpoli yɛ̀gɛ lè nɛ̀ juu kpuʔɔ baa siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ wi yɛ: «Cɛliwɛ ŋáà wi ’muɔ sii wè, nɛ́ muɔ kɛn a muɔ ŋɔri wè, kpuʔɔrɔ yē wi nɛ̄ díɛ !»
28A Zezi wi sí jo: «Ma cɛ jo, bìli pe nyɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúru dè níɛ ti tári dè, kpuʔɔrɔ yē peli nɛ̄.»
Siɛnnɛ pe ’jo Zezi wi- kakpuʔɔ káà kpíʔile
29Bà siɛnniʔɛmɛ pi kɛ́ni gbunʔuni bè, a Zezi wi ’pe yɛ: «Kɛ̀nnɛ náà wuulo pe ’pii nɛ̀ pínɛ pe ’cíi Kulocɛliɛ nɛ̄, nɛ́ sí jo macɛn peli nɛ caa bè kakpuʔɔ káà nyaa. Kakpuʔɔ yafiɛn sì je kpíʔile bè tìɛ yeli nɛ̄ʔ, ga laa Zonasi wori tire bɛ̀ʔ. 30Ki ’nyaa, bɛ̀ Zonasi wi ’puu fìɛ Niniivi kàʔa wuulo mɛ́ bèle11.30 Wéli baa Zona 2.11–3.9., bɛ̀ Siɛn Pùɔ míɛni wi bé puu fìɛ pàngɛ wuulo mɛ́ bèle. 31Cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige mɛ́ cɛliwɛ ŋáà wī kùlofɔli wè, wi bága yɛ̀ kàyuʔujuujɛngɛ gè bè kàyuʔu juu cáan pàngɛ wuulo nɛ̄ bèle. Ki ’nyaa cɛliwɛ ŋáà wi cé yɛ̀ baa dàala láʔala mɛ́ lè nɛ̀ pɛn nɛ̀ pɛ́nì Sulomani sìnjilige juugɛnmɛ nyaa bè11.31 Wéli baa Kùlo1 10.1-3; Kaj2 9.1-12.; ye- sí nyaa pàngɛ gè, wàa yē bile nɛ̀ tóri Sulomani nɛ̄ wè. 32Niniivi siɛnnɛ pe bé yɛ̀ bè yéri bé sí kàyuʔu juu pàngɛ wuulo nɛ̄ bèle, bè siɛnrɛ cáan dè pe nɛ̄. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bɛ̀ ki ’nyaa peli cé pe funyɔ yiʔɛ yè bà Zonasi wi cé Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè pe mɛ́ bèle, nɛ̀ sí ki taa wàa yē bile nɛ̀ tóri Zonasi nɛ̄ wè.
Céri fètinnɛ lè
33«Siɛn nɛ̌ fètinnɛ mù lè níɛ̀ sɛ́nì ni làrigɛʔ, á kire ’laa bè ni tɛ́ngɛ yatɔngɔ láaraʔ. Pe sî fètinnɛ mù lè níɛ̀ ni taʔa fètindaʔaga naamɛ wī, gìi ki bé tí a bìli ’jíin peri nyaʔa fètinnɛ ni kpìɛnmɛ nɛ̄ bè.
34«Nyapigele keli gīɛlɛ siɛn cetinnɛ ni fètinnɛ lè. A muɔ nyapigele ke gbɛ́nɛ yē wiʔile gèle, muɔ cetinnɛ ni mìɛni ni nɛ̂ puu kpìɛnmɛ nī nɛ̀ pínɛ. A ke sí yē cúʔɔgɔlɔ gèle, muɔ cetinnɛ ni nɛ̂ puu yebilige nī. 35Ma sí mìɛ cò sî, muɔ kpìɛnmɛ pi fǎga kò yebiligeʔ. 36A ki sí yē muɔ cetinnɛ ni mìɛni niī kpìɛnmɛ nī wè, yebilige tiɛlɛ wè baaʔ wè11.36 Kire kɔri wi ’jo muɔ laamɛ pi ’nyì nɛ́ kpìɛnmɛ ní, muɔ fungo kiī fìige., bà muɔ wobowo wè, muɔ bé puu kpìɛnmɛ nī, majo bɛ̀ fètinnɛ cî nɛ kpìɛnmɛ cáanri siɛn mɛ́ wè.»
Zezi wiì ti tɛ́ni Fariziɛnnɛ nɛ́ kacinʔɛmɛfɔlilɔ nɛ̄ bèleʔ
37Bà Zezi kɛ́nì juu nɛ̀ kúɔ wè, a Fariziɛn wáà sɛ́nì wi yɛ wi- kɛ́ pe sa lìi wire kpáa mɛ́. A wi ’kɛ́ pe sɛ́nì tɛ́ni nɛ líi. 38A ki ’Fariziɛn wi fungo wúɔ, bà wi ’Zezi nyaa wè wi sɛ́ni líi kiyɛ bàjige nī wè, pe kaliʔɛlɛ kajigegɛnmɛ nɛ̄ bèʔ.
39A Kàfɔli wi sí wi yɛ: «Bɛ̀ yeli yē yeli Fariziɛnnɛ bèle, yeli nɛ̂ yakuʔulo nɛ́ piɛrɛ kàduuyo jíge yè ti nɛ̂ mùnu; nɛ̀ sí ki taa yeli funyɔ yiī nyìyɛ yɛcaanzuɔrɔ nɛ́ sìpiire ní. 40Ledomɔ bī yeli nī, á kire ’laa wè, ŋàa wi ’yalele11.40 Girɛki sɛbɛrɛ nī dè yaleletiʔɛ gáà ki wè baaʔ, ti ’jo ŋàa wi ’laamɛ kpíʔile bè wire bɛ̀ʔ wi kàduʔu kpíʔile gè lé?. ni kàduʔu kpíʔile gè, wire bɛ̀ʔ wi ’ni laamɛ kpíʔile bè lé ? 41Gìi ki ’pɔ́ri gè, gàa gī baa yeli yalegele nī gèle, ye- ki kɛn fuunmɔfɔlilɔ mɛ́. Kire gī cìilimɛ bè.
42«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ yeli Fariziɛnnɛ bèle, bɛ̀ ki ’nyaa yeli nɛ naaguɔ yafalidɛ felide ti mìɛni11.42 Girɛki siɛnrɛ nī dè pe yɛrɛ ti míɛyɛ yeri yè nɛ̀ kɛ́. Nyaʔafolido nī dè ti míɛyɛ yiī cɛ́nbiɛnyɛ, kire nɛ̄ a we sí ti pínɛ míʔɛ nigbe nɛ̄. kiɛkiɛwuʔulo kɔ̀ngí gèle, níɛ̀ sí Kulocɛliɛ sínmɛ koligo cíi gè nɛ́ Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ ní gè. Tire dáà tire yeli cé yɛli bèri kpínʔini, yé fǎga sí cé dìi yaʔa dèʔ.
43«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ díɛ yeli Fariziɛnnɛ bèle ! Bɛ̀ ki ’nyaa tɛnmɛzaaya nī yè yiʔɛmɛ tɛ́nidiɛyɛ yire yi ’yeli dɛ́ni, nɛ̀ pínɛ yeli nàa ki caa siɛnnɛ peri yeli síɛri gbuʔulo tiɛyɛ nī yè. 44Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ ! Yeli yē bɛ̀ nyɛyɛ tíɛlɛ làriyɛ, siɛnnɛ pe nìɛ tári nɛ tòrí yi nɛ̄ pe nɛ̌ ki cɛ́n nyɛyɛ yīʔ11.44 Nɛ̀ yɛli nɛ́ Zuufulo pe tɛnmɛfɔlilɔ tɛnmɛnɛ ní lè, a siɛn cé tánʔa kpɔ̀nnɔ nɛ̄ lè wi ’kò núʔɔwɔ wī. Wéli baa Lev 5.1; 21.1-3,11; Tɔ́r 19.11-22; Mat 23.27..»
45A Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nwɛ wáà ’fali nɛ̀ wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, bà muɔ nɛ dàa nyu dè, je muɔ sí nɛ weli teri wī.»
46A Zezi wi ’wi yɛ: «Yeli míɛni bèle, Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nminɛ yeli bèle, yawuʔɔ yē yeli nɛ̄ nɛ̀ pínɛ, bɛ̀ ki ’nyaa yeli nɛ̂ tugoluburo puɔ dè dàa ti ’tugo mabiɛn dè, nɛ̀ ti tugo siɛnnɛ mɛ́ bèle, nɛ̀ sí ki taa yeli tíimɛ bèle yeli nɛ̌ fɔ̀li bè cɛ kabiɛlɛ le ti láara bè pe sáʔaʔ.
47«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, bɛ̀ ki ’nyaa yeli ye nyɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ nyɛyɛ faanri yè; yeli tuuliɛyɛ yire sí yi ’pe kpúu.
48«Píra ŋáà nī wè, yeli tíimɛ ye nyɛ́ni ki tìí nɛ́ sí yéri ki nɛ̄ gàa yeli tuuliɛyɛ yi ’kpíʔile gè: kire ’jo pe ’Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ kpúu bèle, yeli bèle á yeli sí nɛ pe nyɛyɛ faanri yè.
49«Kire kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ wè, nɛ́ wi sícilige ní gè, a wi ’ti juu nɛ́ jo: ‹M’bé mi siɛnjuulo tórigo baa pe mɛ́ nɛ́ tundunminɔ ní; pe báa pe pàli kpúu, bé sí pàli wuʔɔ.› 50Kire nɛ̄ Kulocɛliɛ siɛnjuulo bálì pe mìɛni pe ’kpúu bèle, nɛ̀ tíi nɛ̀ ki líɛ baa duniya wi sélimɛ nɛ̄ bè, Kulocɛliɛ wiǐ ga pe yaʔa sìnyugo nīʔ yirile náà wuulo bèleʔ, 51nɛ̀ ki líɛ Abɛli kpúʔu11.51 Wéli baa Sél 4.8-10. nɛ̄ gè fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Zakarii kpúʔu nɛ̄ gè, bɛ̀ pe cé wi kpúu gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ́ Kulocɛliɛ Kòridiʔɛ sunʔɔmɔ ní bè wè11.51 Wéli baa Kaj2 24.20-25.. ʔaan, m’bé ki juu yeli mɛ́, ki kàyuʔu kiì je ga kò ga kiì juu pàngɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèleʔ.
52«Yawuʔɔ yē yeli nɛ̄, Fànʔa Siɛnrɛ kacɛ́nminɛ yeli bèle, bɛ̀ ki ’nyaa yeli nyɛ́nì kacɛ́nnɛ ni wìile kɔ̀rikaanna líɛ wè wè ! Yeli wè jíin baaʔ; bìli sí pe ki caa bè jíin bèle yeli nɛ̌ ní pe yaʔa pe jíinʔ.»
53Bà Zezi kɛ́nì yiri baa kire tiʔɛ nī gè, a Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ wi cinʔɛ nɛ yúgo kele nìʔɛgɛlɛ nɛ̄, 54nɛ ki caa bè wi taa cò wi siɛnjuuro nī dè.
12Yeri yìye ciʔige ye fǎga puu jànvaafɔlilɔʔ
1Kire lɛ̀lɛ nī lè, a siɛnniʔɛbobo pi ’pìi pínɛ, pe ’puu nɛ waa siɛnnɛ siramuʔɔyɔ nyuɔ mɛ́, a ki ’nyaa bɛ̀ pe ’niʔɛ bèle, pe pìye tánʔana nɛ tari. A Zezi wi ’séli nɛ nyu nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle nɛ́ pe yɛ: «Yeri yìye ciʔige Fariziɛnnɛsìnvari nɛ̄ dè, kire ’jo jànvaafɔlilɔ fungo gè. 2Kaala láà fáala sì je ga kò fuudɔnnɔʔ, gá laa niì yiri kpànʔanɛʔ; kalarilɛ míɛni sì je ga kò gá siɛn sì ni cɛ́nʔ12.2 Wéli baa 8.17.. 3Kire nɛ̄ a yeli ’siɛnrɛ ó siɛnrɛ juu yebilige nī gè, pe bága ti lúʔu kpìɛnmɛ nɛ̄, nɛ̀ pínɛ a yeli ’siɛnrɛ palilɛ nɛ̀ juu ngbúʔulo táanni saʔa laamɛ nī, pe bága de ti jáari binyɛ naamɛ.»
Zezi wi ’ki tìɛ siɛn ŋíì nɛ̄ siɛn ’yɛli bèri fìʔɛ́ wè
4«M’bé ki juu yeli mɛ́, yeli bèle mi nàgorilo bèle, ye fǎri fìʔɛ́ʔ bìli nɛ̄ pe sî siɛn kpúu wè nɛ̀ cetinnɛ lire cúʔɔ nɛ̀ yige baa wèʔ. A kire ’kúɔ pe nɛ̌ ní gbɛ̀ yafiɛn kpíʔile cíginiʔ. 5Ŋàa yeli ’yɛli bèri fìʔɛ́ wè, m’bé sí wi tìɛ yeli nɛ̄. Yeri fìʔɛ́ ŋàa wī a muɔ ’kùu wè, wi fànʔa yē bè gbɛ̀ muɔ líɛ bè wáa bànguɔ kàsun nī gè, kányiʔɛ nɛ̄ yeri wire fìʔɛ́ wire wè. 6Pe nɛ̌ dúʔu kàʔasiɛnrɛluʔulo kogunɔ pári gèle tɛmɛnɛ12.6 Girɛki siɛnrɛ nī dè wali ŋíì nyuɔ pe ’tìɛ gè, dirami kàjaʔa tiɛyɛ kiɛ. siin nɛ̄ ? Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wiì fìʔɛ nɛ́ ke làa fáala níʔ. 7Bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ, yeli nzìire ti mìɛni nyuɔ kiī cɛ́ngɛ. Ye fǎri fìʔɛ́ʔ, yeli ’pɔ́ri kàʔasiɛnrɛluʔulo nìʔɛgɛlɛ nɛ̄.»
A siɛn ’tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè wi ’yɛli bè tí siɛnnɛ pe- ki cɛ́n
8«M’bé sí ki juu yeli mɛ́, siɛn ó siɛn wi ’yéri ki nɛ̄ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ jo wire yē mi wuu wè, bɛ̀ Siɛn Pùɔ míɛni wi bága siɛn wi wori juu dè Kulocɛliɛ nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe yiʔɛ mɛ́ gè bé jo wiī wire wuu. 9A ŋìi sí jo wire sì mi cɛ́n siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ, Siɛn Pùɔ míɛni wi bága jo wire sì wi cɛ́nʔ Kulocɛliɛ nyìʔɛnɛ tundunminɔ yiʔɛ mɛ́ gè.
10«A siɛn ’siɛncuʔɔrɔ juu nɛ̀ wáa Siɛn Pùɔ mɛ́ wè, Kulocɛliɛ bé ti yaʔa ti- kúɔ wi nɛ̄. A siɛn ŋíì sí siɛncuʔɔrɔ juu nɛ̀ wáa Kulocɛliɛ Pìle kɔli mɛ́ gè, Kulocɛliɛ wiǐ ga kire yaʔa ki- kúɔ bè nyaaʔ.
11«A pe kɛ́nì yeli cò nɛ waa nɛ́ yeli ní tɛnmɛzaaya mɛ́ yè, á kire ’laa kùlo ni yiɛgininɛ tiɛyɛ nī yè, nɛ́ fànʔafɔlilɔ tiɛyɛ ní yè, ye fǎga ki yaʔa sànviige de yeli wáariʔ, gìi yeli báa juu bé sí suɔ wèʔ, nɛ́ gáa cɛ yeli báa juu wèʔ. 12Ki ’nyaa Kulocɛliɛ Pìle ni bé yeli tìɛ kire lɛ̀lɛ nī lè gìi yeli ’yɛli bè juu gè.»
Lɔrifɔli ledogo kàsiile lè
13A siɛn wáà ’juu baa siɛnniʔɛmɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ wi yɛ: «Tɛnmɛfɔli, juu nɛ́ mi siinyɛni ní wè, wi- weli kɔrigɔ tíla gè, wí mi kɛn nɛ́ mi liɛlɛ ní lè.»
14A Zezi wi ’wi yɛ: «Nàguɔ muɔ, ŋáasiɛn wi ’mi tɛ́ngɛ mi de yeli kàyuʔu nyu, á kire ’laa mi- puu yeli yɛrɛ ti liɛlɛfɔli wè ?»
15A wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Ye- yìye cò fungbuʔɔ feliye yi mìɛni nɛ̄ yè, á kire ’laa wè a siɛn cɛ́nì lɔri taa a ti ’niʔɛ felige ó felige, tire nī bɛ̀ʔ siɛn wi sìi wi yēʔ.»
16A wi ’kàsiile láà wáa pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Lɔrifɔli nàguɔ wáà siʔi yafalidɛ ti cé nyuɔ wi mɛ́. 17A wi ’sɔ̀ngi baa wi fungo nī gè nɛ̀ jo: ‹Gáa cɛ m’bé kpíʔile ? Tiʔɛ wè bileʔ baa m’bé mi yaliire tɛ́ngɛ dèʔ.› 18Nɛ́ fali nɛ̀ jo: ‹Mi ’ki ’nyaa gàa m’bé kpíʔile gè. M’bé mi síkaanya cáan yè, bé yàa faan kpoliyo bè mi yaliire ti mìɛni le dè baa nɛ́ mi kɔliyɛrɛ ní dè nɛ̀ pínɛ. 19Píra ŋáà nī wè bé sí nìɛ yɛ: Lɔri tɔ̀ni yē m’mɛ́ tɛ́ngɛrɛ nìʔɛrɛ píra ŋáà nī wè, ti bé yiʔɛlɛ sáa kúɔ. Tɛ́ni mari ŋɔ́gi ! Mári líi ! Mári gbun ! Mari fundaanra kpínʔini !› 20A Kulocɛliɛ wi sí wi yɛ: ‹Ledogo wéli díɛ, pàngɛ pìlige gáà nī gè, m’bé muɔ pìle yige lè muɔ nī. Dàa sí muɔ ’gbòbori nɛ̀ tɛ́ngɛ píi dàa dè, ŋáa mɛ́ ti bé kò ?› »
21A Zezi wi ’fali nɛ̀ jo: «Bɛ̀ ki bága kpíʔile nɛ́ siɛn ó siɛn ní, siɛn ŋáà wi nyɛ́ni lɔri caa dè nɛ gbunʔuni wìi wori dè; wi lɔrifɔligɔ kiì sí cɛ́n Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ.»
Siɛn ’yɛli bè tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄
22Kire kàduʔumɛ gè, a Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «M’bé ki juu yeli mɛ́, ye fǎri sɔ̀ngí yeli sìi wori nɛ̄ dèʔ bé jo gáa yeli bága káaʔ, nɛ̀ pínɛ ye fǎri yobilo gáa yeli bága leʔ. 23Sìi woli niì kpúʔɔ nɛ̀ fáala lé yaliire wuʔu nɛ̄ gè, a siɛn cetinnɛ wuʔu míɛni ki ’kpúʔɔ bururo lege nɛ̄ gè lé ? 24Ye- kàrinyiɛyɛ kɛnmɛ sɔ̀ngi bè; yi wè yatanʔara táriʔ, yi wè yaliire líi nɛ tɛ́ngiʔ; yaliire tɛ́ngɛdiʔɛ wè ti mɛ́ʔ, bé nɛ́ ga jo síkaanyaʔ. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wiī nɛ ti kanʔa ti- líi. Yeli ’tóri sínjiɛnrɛ nɛ̄ dè nɛ̀ fáala. 25Ŋáasiɛn wī yeli nī bèle wi ’jo wire nɛ́ wire sɔ̀ngirɔ ti mìɛni ní dè, wire bé gbɛ̀ jáa bè kàa taʔa wire sìi yiʔɛlɛ nɛ̄ gèle ? 26A ki sí nyaa yeli sǐ gbɛ̀ yafiɛn kpíʔile kaala náà nyùʔɔnɔ koligo nī gèʔ, gíi nɛ̄ yeli kire ’sɔ̀ngirɔ líɛ dè nɛ̀ le yeli funyɔ nī yè, nɛ sɔ̀ngí kasɛngɛlɛ ke wori nɛ̄ dè ?
27«Ye- nyàʔa fiɛnrɛ wéli dè bɛ̀ ti sî yɛ̀ dè, ti wè baara kúuʔ, ti wè kɔ̀rirɔ càanná nɛ bururo tìínʔ. Nɛ̀ sí ki taa kùlofɔli Sulomani wè nɛ́ wi nàbuɔrɔ ti mìɛni ní dè, wiì kɛ́nì bururo le a ti ’nyuɔ nɛ̀ nyàʔa fiɛnrɛ dáà ti làa nigbe kúɔʔ. 28Nyàʔa gáà gī baa sìnbirige nī gè pàngɛ gè, a Kulocɛliɛ wiī nɛ ki fèrí kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ̀ sí ki taa mbànʔa kàsun bága ki sórigo gè, wiǐ yeli nàbuɔrɔ yaʔa dè ti- ga nyuɔ bè tóri nyàʔa wori nɛ̄ dè lé ? Yeli tɛ́ngɛlɛ ni ’cɛ́ri.
29«Kire nɛ̄ ye fǎga yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè ti de nyaʔamiʔ, yeli de caa de mári gáa yeli bága káaʔ ? Gáa yeli bága gbuɔʔ ? 30Duniya siɛnnɛ bílì piyè Kulocɛliɛ cɛ́n wèʔ, peli bīɛlɛ pe fé ti kúrugu; yeli Tuu wi ’ki cɛ́n yeli màakuu yē ti nɛ̄. 31Gìi wuʔu ki ’kpúʔɔ gè, yeri Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kire caa, bɛ̀ Kulocɛliɛ wi bé tire dáà fàri dè baa yeli mɛ́.»
Weri lɔri caa nyìʔɛnɛkaʔa wori
32«Fǎri fìʔɛ́ʔ, sìnbatogo píle muɔ wèʔ. Ki ’nyaa ki ’yeli Tuu dɛ́ni wè wi- Kùlofɔligɔ kɛn gè yeli mɛ́. 33Ye- yeli kɔliyɛrɛ pári dè ye- kpuʔɔrɔ kpíʔile nɛ́ ti ní. Yé sí pàtiɛlɛ kpíʔile, bàli piyè ga cúʔɔ bè nyaa bèleʔ. Ye- lɔri caa ye tɛ́ngɛ nyìʔɛnɛ nī lè, dàa tiǐ ga kúɔ bè nyaa dèʔ. Kire tiʔɛ nī gè, kàyuuwo sǐ gbɛ̀ nɔ̀ baaʔ, dɔnwɔ míɛni sǐ gbɛ̀ yɛgɛ cúʔɔ baaʔ. 34Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a yeli lɔri tiī tiʔɛ gíì nī gè, baa yeli funyɔ yi nɛ̂ puu kire tiʔɛ nī.»
Zezi ’jo we- puu gbòboriyaʔala
35«Ye- yìye puɔ ye yìye gbòbori ye yaʔa baara ti kɛnmɛ nɛ̄ bè. Yeli fètingele ke- puu de nyíi. 36Ye- puu majo bàli pe nyɛ́ni pe kàfɔli siri wè, dí wi ga kɔ́n baa cepɔrigɔ mɛ́ gè bè pa kɔ̀ri kóli gè dí peli sí ki múgu wi mɛ́ wè. 37Kire baakuɔlɔ bálì pe wuʔu kiī tànʔa, bìli bīɛlɛ a pe kàfɔli wi kɛ́nì pɛn nɛ́ pɛ́nì pe nyaa nyɛminɛ bèle. M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, wi bé wi baakuɔyɛrɛ líɛ dè bè le, bé sí tí pe- tɛ́ni, béri tòrí de pe kanʔa nɛ́ yaliire ní peri líi. 38A ki cɛ yē nyìjaliɛlɛ nɛ̄ wi ’pɛn yo, á kire ’laa gòpɔpeliwe nyɛni lɛ̀lɛ nī yo, nɛ́ pɛ́nì pe nyaa nyɛminɛ bèle, ki bé pɔ́ri ki baakuɔlɔ bálì mɛ́ bèle díɛ !
39«Ye- sí dàa lúʔu dè: a ki yē saʔafɔli wi ’ki cɛ́n lɛ̀lɛ níì nī kàyuuwo wi bé pɛn wire tiʔɛ nī gè, wi bé wi saʔa yaʔa gè pe pa ki kaa bè jíin lé ? 40Kire sí gī, yeli míɛni bèle ye- puu gbòboriyaʔala, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, lɛ̀lɛ níì yeli wè sɔ̀ngí lèʔ, kire lɛ̀lɛ lire nī Siɛn Pùɔ wi bága pɛn.»
Baakuɔsinwɛ wè nɛ́ ŋàa ní wi wè sínwɛ wèʔ
41A Piɛri wi ’wi yɛ: «Kàfɔli, weli yákuɔ mɛ́ muɔ kàsiile náà wáa lè lé, dí siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ wī ?»
42A Kàfɔli wi ’wi yɛ: «Saʔa baakuɔwɔ ŋíi cɛ siɛn bé taa wi- puu tɛ́ngɛmɛ siɛn wè, bé sí puu síciliwe, dí wi kàfɔli wi- sí wi tɛ́ngɛ wi- puu wi baakuɔlɔ pe yiɛginiwɛ wè, bèri pe yaliire kanʔa dè pe mɛ́ ti kɛn lɛ̀lɛ nī lè ? 43Kire baakuɔwɔ wi wuʔu kiī tànʔa, a wi kàfɔli wi kɛ́nì pɛn nɛ́ pɛ́nì wi nyaa wi kire kpínʔini gè. 44M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, wi bé wi tɛ́ngɛ wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni nyùgo nɛ̄.
45«Dùʔɔ baakuɔwɔ ŋáà wi bé ki sɔ̀ngi wi fungo nī gè bé jo: ‹Mi kàfɔli wi kɛ́ni mɔgi baa, wiì je wári bɛnʔ›, bé tuu wi baakuɔnyɛninɛ nɛ̄ bèle, nàguɔlɔ nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, de pe kpúɔn, bèri líi béri sunmɔ gbun nɛ tun. 46A kire baakuɔwɔ ŋáà wi kàfɔli wi kɛ́nì pɛ́nì yiri wè, nɛ̀ ki yaʔa baakuɔwɔ wiì puu nɛ kire cɛngɛ sɔ̀ngí gèʔ nɛ́ ki lɛ̀lɛ ní lè wè, wi kàfɔli wi bé tún nɛ́ wi ní, bé wi wàli bè wáa wi sa puu nɛ́ siɛnkolilo ní bèle. 47A baakuɔwɔ ŋíì ’ki cɛ́n gìi wire kàfɔli wi caa gè, nɛ́ sí kò wiì ki kpíʔile gèʔ, ki baakuɔwɔ wi bé kpuɔnniʔɛrɛ suɔ díɛ ! 48A ŋìi sì sí ki cɛ́nʔ nɛ́ kakpuɔnnɔ kpíʔile lè, pe bé wi kpúɔn bè yɛli.
«Ki ’nyaa a pe ’siɛn ó siɛn kɛn nìʔɛgɛ wè, pe míɛni bága de nìʔɛgɛ caa ki siɛn mɛ́ wè de pínɛ. A pe sí siɛn ŋíì tɛ́ngɛ kele nìʔɛgɛlɛ nyùgo nɛ̄ wè, pe bága wi yúgo nɛ́ nìʔɛgɛ ní.»
Pàli bága de túngu Zezi kɛnmɛ nɛ̄ bè
49«Kàsun mi ’pɛn bè pa le dàala nɛ̄ lè. Mi sí nɛ ki caa ki kàsun ki- cò bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè. 50Batɛmi wáà yē baa, mi ’yɛli bè wire kpíʔile. Mi laamɛ pi sí yē náʔa mi nī cúʔɔbɔ fúɔ bè taa ki batɛmi wi pa kpíʔile ! 51Yeli nɛ ki sɔ̀ngí lé yanyige mi ’pɛn bè pa nyɔ́gɔ dàala nɛ̄ lè ? ʔéʔe díɛʔ ! Mi pɛn bè pa wàlimɛ nyɔ́gɔ siɛnnɛ nī bèle. 52Bà ki láʔa píra ŋáà nī wè, a siɛnnɛ kogunɔ yē narigɛ nī, pàli taanri béri túngu nɛ́ siin ní, dí siin sí puu de túngu nɛ́ taanri ní. 53Pùɔ tuu béri túngu nɛ́ wi pùɔ ní wè; pùɔ míɛni béri túngu nɛ́ wi tuu ní wè. Nuufɔli béri túngu nɛ́ wi póri ní; pórifɔli míɛni béri túngu nɛ́ wi yàa ní wè. Cɛliwɛ béri túngu nɛ́ wi jaa cuɔ ní; jaafɔli wi cuɔ míɛni wi béri túngu nɛ́ wi pɔnuu ní wè12.53 Wéli baa Mis 7.6..»
Siɛn ’yɛli wiri sɔ̀ngí lɛ̀gɛlɛ nɛ̄ gèle
54A Zezi wi ’ki juu siɛnniʔɛmɛ mɛ́ bè nɛ́ pe yɛ: «Je a yeli gbɛ́nɛ̀ nyìʔɛnɛ nyaa lè a ni ’wúɔ cɛngɛnyɛnijiinmɛ mɛ́ bè, yeli nɛ̂ jo dí kàsaʔa bé pɛn, bà sí ki nɛ̂ kpíʔile. 55A yeli kɛ́nì káfaligɛ nyaa gè ki ’kɔ́n cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige mɛ́ gè, yeli nɛ̂ jo dí káfugo bé nyíʔɛri, bà sí ki nɛ̂ kpíʔile. 56Jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle ! Dàala kɛnmɛ bè nɛ́ nyìʔɛnɛ kɛnmɛ ní bè, yeli nɛ jàʔá nɛ ti kele wéli gèle nɛ ke cɛ́ngi, mɛni sí yeli wè jàʔáʔ bè gbɛ̀ lɛ̀lɛ náà ni kɛnmɛ wéli bè, bè pi cɛ́n wè12.56 Wéli baa Mat 16.2-3. ?
Tí ye- juu ye lúʔu yìye mɛ́ nɛ́ muɔ kàsiitunnyɛni ní wè
57«Gìi sí ki ’sìɛn nɛ̀ yɛli gè, gáa nɛ̄ yeli wè gbɛ̀nɛ kire cuɔnri yeli tíimɛ bèleʔ ? 58A ye waa kàyuʔujuufɔli tiʔɛ nī gè muɔ nɛ́ ŋàa ní ye túngu wè, ma ŋàʔana ma tí ye- ti juu ye lúʔu yìye mɛ́ koligo nɛ̄ gè. A kire ’laa wi bága sa muɔ kɛn kàyuʔujuufɔli mɛ́ wè, wire bé muɔ tórigo kasuusaʔa kàfɔli mɛ́ wè wi- muɔ cò bè tɔ́n. 59M’bé sí ki juu yeli mɛ́, muɔ sǐ ga tíi bé yiri baa tiʔɛ gáà nī gèʔ, ka laa muɔ sì ki mìɛni sàri nɛ̀ pɛ́nì ki láʔa wèʔ.»
13Siɛn ’yɛli wi- wi fungo yiʔɛ gè á kire ’laa wi bé kùu
1Kire lɛ̀lɛ nī lè a siɛnnɛ pálì ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì ki juu Zezi mɛ́ wè, bɛ̀ Pilati wi cé Galile siɛnnɛ pálì kpúu lɛ̀lɛ níì nī pe ’puu baa pe kakuɔrɔ kúɔdiʔɛ nī gè, a pe sìsiɛn ki ’nyaʔami nɛ́ pe yajuuro sìsiɛn ní gè.
2A Zezi wi ’pe yɛ: «Yeli nɛ sɔ̀ngí Galile siɛnnɛ bálì pe kapiʔile ke cé pii nɛ̀ tóri Galile siɛnsɛnminɛ nɛ̄ bèle wī lé, á pe ’kùu piiwe ŋáà taa wè ? 3ʔéʔe díɛʔ ! M’bé ti juu yeli mɛ́, a yeli sì yeli funyɔ yiʔɛ yèʔ nɛ́ láʔa yeli kapiʔile nɛ̄ gèle, bà yeli ye mìɛni bé kùu bɛ̀ pe tíɛlɛ.
4«Nɛ̀ pínɛ, siɛnnɛ kiɛ nɛ́ kataanri bílì nɛ̄ saakpaʔaligɛ ki cé kaa nɛ̀ tuu Silowe tiʔɛ nī gè nɛ̀ pe kpúu bèle, yeli nɛ sɔ̀ngí peli cé pii nɛ̀ tóri siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄ bèle wī lé, baa Zerizalɛmi kàʔa nī gè lé ? 5ʔéʔe, m’bé ti juu yeli mɛ́, a yeli sì funyɔ yiʔɛ yèʔ, bà yeli ye mìɛni bé kùu bɛ̀ pe tíɛlɛ.»
Yasɛnrɛfun sàanfiidiige kàsiile lè
6A Zezi wi ’kàsiile láà wáa pe mɛ́ nɛ́ jo: «Nàguɔ wáà cé sàanfiidiige cɔ́ri wi ɛrɛzɛn siʔi nī. Làa nɛ̄ a wi kɛ́nì kɛ́ bè sa yasɛnrɛ táà cuɔ baa tiige nī gè, wiì sɛ́nì yasɛngɛ yafiɛn nyaa baaʔ. 7A wi ’juu nɛ́ ɛrɛzɛn siʔi ki baakuɔwɔ ní wè nɛ́ wi yɛ: ‹Ki yiʔɛlɛ taanri wī ŋɔ̀ wè bà mi nɛ báan náʔa sàanfiidiige gáà mɛ́ gè bè pa yasɛnrɛ caa wè, mi nɛ̌ sí pa yasɛnrɛ taaʔ. Kire nɛ̄ ma ki ceri ma cáan. Gáa nɛ̄ ki bé tiʔɛ suɔ gè wíra wè ?›
8«A baakuɔwɔ wi ’wi yɛ: ‹Kàfɔli, tí we ki yaʔa ki- yiɛlɛ láà màʔa. M’bé kàtiʔɛ túgu bè ki màʔa bé sí fuɔnrɔ le ki láara. 9Dùʔɔ ki bé sɛn yiɛlɛ láà. A kiì sí ní nɛ̀ sɛn gèʔ, bà muɔ bé ki ceri bè núgo baa.› »
Zezi wi ’cɛliwɛ wáà puʔɔ cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè
10Cɛndɛnigɛ cɛngɛ káà, Zezi wi ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle tɛnmɛzaʔa káà mɛ́. 11A ki ’nyaa cɛliwɛ wáà ’puu baa, wi ’puu kpɔliwɔ; gbòdoli wáà wi yé wi kpíʔile a wi ’kò kùruwo nɛ̀ taa yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ kataanri. Cɛliwɛ ŋáà wi cé kò kùruwo, wiì puu nɛ̀ gbɛ̀nɛ yèrí bè sáʔaʔ.
12Bà Zezi wi ’wi nyaa wè, a wi ’wi yeri nɛ̀ pɛ́nì wi yɛ: «Cɛliwɛ muɔ, muɔ ’puʔɔ nɛ̀ yiri muɔ yaama nī bè.» 13Nɛ́ fali nɛ̀ wi kɔli taʔa gè cɛliwɛ nɛ̄ wè. A wi ’fali nɛ̀ puʔɔ sɛni tiɛnugo nī gè, nɛ̀ yɛ̀ nɛ̀ yéri céwu. A wi ’yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè.
14A kire ’tɛnmɛzaʔa kàfɔli biɛn wè, bɛ̀ Zezi wi ’cɛliwɛ ŋáà puʔɔ wè cɛndɛnigɛ nī gè, a wi ’ki juu siɛnniʔɛmɛ mɛ́ bè, nɛ́ jo: «Cɛnyɛ kɔlini yī baa baakuɔcɛnyɛ yè. Ye- sí de báan kire cɛnyɛ yire nī ye pari pori yeli yaama nī bè, yé sí cɛndɛnigɛ cɛngɛ yaʔa gè !»
15A Kàfɔli wi ’siɛnnugoro kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yɛ: «Jànvaafɔlilɔ bīɛlɛ yeli bèle. Yeli ye mìɛni bèle, cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè, yeli ye mìɛni nigbe nigbe bèle yeli nɛ̌ dúʔu yeli nìɛyɛ sáʔala yè á kire ’laa yeli sèfɛngɛlɛ gèle, nɛ̀ sɛ́nì ke kɛn ke nɛ̂ gbuɔ lé ? 16Cɛliwɛ ŋáà sí wè, Birayima siimɛ tùlugo wuu wáà wī, bɛ̀ wi tíi yē puɔjaanwa Setɛni kiyɛ nī yè nɛ̀ taa ki yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ kataanri wī ŋɔ̀ wè, yeli jo kiì yɛli wi- suɔ fùrɔgɔ gáà nī gè cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè pàngɛ gè í ?»
17Bà Zezi wi ’siɛnrɛ dáà juu dè, a ti ’fìɛrɛ wáa wi kìɛvɔlilɔ pe mìɛni nɛ̄ bèle. Siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni sí cé puu fundaanra nɛ̄ kacɛ̀ngɛlɛ kakpiʔiligele gálì mìɛni ke ’puu nɛ kpínʔini pe nyaʔa gèle.
Mutaridi pìige kàsiile lè
18A Zezi wi sí jo: «Yeli cɛ́n gáayɛgɛ ní we bé gbɛ̀ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè ? Gáayɛgɛ ní cɛ m’bé gbɛ̀ ki tɔ́nminɔ ? 19Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kiī bɛ̀ mutaridi pìige tíɛlɛ, á nàguɔ wáà ’ki líɛ nɛ̀ sɛ́nì ki tánʔa wi naaguɔ nī. A ki ’fìin nɛ̀ liɛ nɛ̀ kò tiige, a sínjapigele ’kò nɛ waa nɛ ke sìɛrɛ tɛ́ngi dè ki lère nɛ̄ dè.»
Sìnvari kàsiile lè
20A Zezi wi ní nɛ̀ jo: «Gáayɛgɛ ní m’bé Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ tɔ́nminɔ gè ? 21Kiī bɛ̀ sìnvari tíɛlɛ, a cɛliwɛ wáà ’ti líɛ nɛ̀ ti nyaʔami míiniʔɛmɛ nī13.21 Míimɛ pi cé culolo togo nɛ́ kogunɔ kúɔ., a míimɛ pi mìɛni pi ’yɛ̀.»
Bìli pe bága jíin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè
22Zezi wi ’puu nɛ tòrí kàaya nī yè nɛ́ vòyo ní yè níɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle nɛ waa koligo nɛ̄ gè, bà wi ’puu nɛ waa tánʔana nɛ̄ lè Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè.
23A siɛn wáà kɛ́nì wi yúgo nɛ́ jo: «Kàfɔli, siɛnnɛ cɛ̀ri yákuɔ pe bága suɔ lé ?»
A wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ jo: 24«Yeri yìye cìʔilé yeri jíin wìile níì nī còrilo lè, á kire ’laa m’bé ki juu yeli mɛ́, siɛnniʔɛnɛ nɛ ki caa bè jíin baa, piyě sí ga jáaʔ.
25«A saʔa kàfɔli wi kɛ́nì yɛ̀ nɛ̀ kɔ̀ri tɔ́n gè yeli bé kò baa kpànʔanɛ gè, yeli bé béri yéri baa de kɔ̀ri kóli gè bé jo: ‹Kàfɔli, -kɔ̀ri múgu gè weli mɛ́ !›
«Wi bé yeli yɛ: ‹Mi sì yeli cɛ́nʔ. Sé yeli kɔ́n ?›
26«Kire lɛ̀lɛ nī lè yeli bé yɛ̀ de ki nyu bé jo: ‹Weli we ’puu nɛ wuu nɛ líi níɛ gbun nɛ́ muɔ ní wè, nɛ̀ pínɛ muɔ ’siɛnnɛ tɛnmɛ bèle nɛ̀ tóri weli kàʔa kogboliyo nī yè.›
27«Kàfɔli wi bé ki juu yeli mɛ́ bé jo: ‹Mi sì yeli kɔ́ndiʔɛ cɛ́nʔ. Ye- núgo mi táanni, kakoligbiʔilile bīɛlɛ yeli ye mìɛni bèle !›
28«Kire lɛ̀lɛ nī lè pe bé yeli cìra bè yige kpànʔanɛ. A yeli kɛ́nì Birayima, nɛ́ Siaga, nɛ́ Yakubayé nyaa bèle, peli nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe mìɛni ní bèle baa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè, kɔnwaara nɛ́ gànʔana cérigige kiǐ puu nyaamɛʔ. 29Siɛnnɛ bé yɛ̀ cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́, pàli bé yɛ̀ cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́, bìli bé yɛ̀ cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ mɛ́, pàli bé yɛ̀ cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige mɛ́, bè sa tɛ́ni de líi baa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè. 30Ye- nyaa, kàdotɔnminɔ pálì bága kò pélile, dí pélile pálì sí kò kàdotɔnminɔ.»
Zezi wi ’nyɛni nɛ̀ wáa Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè
31Kire lɛ̀lɛ nī lè, a Fariziɛnnɛ pálì ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì Zezi yɛ wè: «Yiri náʔa gè ma kɛ́ kayɔbigɔ káà nɛ̄, á kire ’laa Erodi wiī nɛ ki caa bè muɔ kpúu.»
32A wi ’pe yɛ: «Yeri waa ye sa ti juu nyáʔapuun ŋáà mɛ́ wè, ye wi yɛ dí mi nɛ gbòdolilo cìrá bèle, nɛ̀ pínɛ m’bé yaala puʔɔ bèle pàngɛ gè nɛ́ mbànʔa ní wè; cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè m’bé kúɔ mi baara nɛ̄ dè. 33Nɛ̀ kire liɛlɛ yige baa, ki ’nyaa fànʔa mi ’yɛli bèri waa mi tánʔana nɛ̄ lè wī, pàngɛ gè nɛ́ mbànʔa ní wè, nɛ́ mbànʔagurugu gè. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kiǐ gbɛ̀ kpíʔileʔ, dí Kulocɛliɛ siɛnjuuwo sí kùu Zerizalɛmi kúrugu gèʔ.
34«ʔé Zerizalɛmi, Zerizalɛmi ! Muɔ wī ma nyɛ́ni Kulocɛliɛ siɛnjuulo kpúu bèle, níɛ tundunminɔ wáari bèle nɛ́ sìndari ní dè, bìli Kulocɛliɛ ’tun muɔ mɛ́ bèle. ʔé, ki ’tɔliyɔ nyuɔ kúɔ bà mi nɛ ki caa bè muɔ pìile yeri bèle bè pe pínɛ bèle, majo mɛni gònuu cî wi gòpiire pínɛ dè wi fíkɛnyɛ láara yè ! Nɛ̀ sí ki taa yeli sì yéri ki nɛ̄ʔ. 35Ki sí n’gɛ, pe bága yeli saʔa yaʔa gè yeli mɛ́ waʔa kpéli. M’bé sí ki juu yeli mɛ́, yeli sǐ ní mi nyaaʔ, fúɔ bè taa cɛngɛ gíì yeli bága jo:
Siɛn ŋáà wi báan
Kàfɔli wi míʔɛ nɛ̄ gè,
Kulocɛliɛ wi- kpuʔɔrɔ
taʔa wi nɛ̄13.35 Ŋún 118.26 tire ti ’juu náʔa gè. !»
14Zezi wi ’yaawa wáà puʔɔ cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè
1Cɛndɛnigɛ cɛngɛ káà, a Zezi wi ’kɛ́ Fariziɛnnɛ kàfɔli wáà kpáa mɛ́ bè sa lìi. A pe ’yɛ nɛ wi wéli nɛ ciʔige. 2A nàguɔ wáà pɛ́nì yéri wi yiʔɛ mɛ́ gè, yaama páà ’puu wi nɛ̄ a céri ti ’yɛ̀ nɛ̀ fiɛ.
3A Zezi wi ’yúgogolo kálì wáa Misa Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ mɛ́ bèle, peli nɛ́ Fariziɛnnɛ ní bèle nɛ́ pe yɛ: «Cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè siɛn ’yɛli bè yaawa puʔɔ lé, dí wi cíi ?»
4A pe ’pìiri.
A Zezi wi ’kɔli taʔa yaawa nɛ̄ wè nɛ̀ wi puʔɔ nɛ́ wi tórigo wi tiʔɛ nī. 5A wi ’pe yɛ: «Yeli nī bèle, a wàa jaa ’tuu pìndiʔɛ nī gè, á kire ’laa siɛn wi nùɔ wè, á ki ní cɛndɛnigɛ cɛngɛ nī gè, siɛn wiǐ parigɛ bè wi yige lé ?»
6Siɛnnugoro sì taa pe mɛ́ bè juuʔ.
Zezi wi ’siɛnnɛ yɛ bèle peri kàduʔumɛ tɛ́nidiɛyɛ yire caa
7A Zezi wi kɛ́nì ki ciʔige nɛ̀ nyaa siɛnnɛ bílì pe cé yeri bèle piyē nɛ yiʔɛmɛ tɛ́nidiɛyɛ caa yè siliidiɛyɛ nī yè, a wi sí kàsiile náà wáa lè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: 8«A siɛn ’muɔ yeri cepɔrigɔ suro lìidiʔɛ nī gè, ma fǎga sa tɛ́ni yiʔɛmɛ tiʔɛ nīʔ. Á kire ’laa wè a wàa kɛ́nì pɛn á ki ’nyaa wire yē siɛnkpuɔwɔ nɛ̀ tóri muɔ nɛ̄ wè, 9ŋàa wi ’yeli yeri bèle, wi bé pa muɔ yɛ: ‹Yɛ̀ má muɔ tɛ́nidiʔɛ kɛn gè ŋàa mɛ́ wè.› Kire lɛ̀lɛ nī lè fìɛrɛ bé tɔ́n muɔ nɛ̄, dí muɔ sí yɛ̀ bè sa tɛ́ni baa kàduʔu mɛ́ gè.
10«Gìi ki ’pɔ́ri gè, a pe ’muɔ yeri gboli tiʔɛ nī gè, ma sa tɛ́ni kàduʔu mɛ́ tɛ́nidiʔɛ nī. Píra ŋáà nī wè, ŋàa wi ’yeli yeri bèle, a wire kɛ́nì pɛ́nì muɔ yɛ: ‹Nàgori, yɛ̀ ma pa tɛ́ni náʔa gɛ, yiʔɛmɛ.› Kire lɛ̀lɛ nī lè muɔ bé kpuʔɔrɔ taa nabɔnminɔ bílì pe mìɛni sunʔɔmɔ nī bè. 11Ki ’nyaa siɛn ó siɛn wi nyɛ́ni wìi kpóri, pe bága wi cɛ́rigɛ; a siɛn ŋíì sí wìi cɛ́rigɛ wè, pe bága wi yɛ̀gɛ naamɛ.»
12Ŋàa wi cé Zezi yeri wè pe sa lìi wè, a Zezi wi ’wi yɛ: «A muɔ je siɛnnɛ yeri pe sa lìigbuɔlɔ lìi nɛ́ muɔ ní cɛnvugo nɛ̄ á kire ’laa pìlige nī gè, ma fǎga muɔ nàgorilo yeriʔ, fǎga muɔ siinyɛninɛ yeriʔ, fǎga muɔ narigɛ wuulo yeriʔ, fǎga muɔ tɛ́ninyɛninɛ yeriʔ bàli bīɛlɛ lɔrifɔlilɔ bèleʔ, á kire ’laa pe bága ki felige kpíʔile gè muɔ mɛ́, bè ki fuʔɔ tɔ́n gè muɔ mɛ́.
13«Gìi ki ’yɛli gè, a muɔ ’lìigbuɔlɔ suʔɔ nɛ́ je siɛnnɛ yeri pe sa lìi wè, ma fuunmɔfɔlilɔ yeri, ma siɛnkpɔlilɔ yeri, ma cìʔile nigbenigbefɔlilɔ yeri, ma fúɔnnɔ yeri, 14bà muɔ bé diba taa. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, bàli piyě gbɛ̀ ki felige kpíʔile gè muɔ mɛ́ʔ, nɛ̀ sí ki taa muɔ bága ki tɔ̀ni taa wè siɛnsinminɛ nyɛ́yirile cɛngɛ gè.»
Lìigbuɔlɔ kàsiile lè
15Bìli pe ’puu baa nɛ́ wi ní lìidiʔɛ nī gè, bà peli ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a wàa ’Zezi yɛ wè: «Siɛn ŋíì wi bága lìi Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè, wire wuʔu kiī tànʔa !»
16A Zezi wi ’wi yɛ: «Nàguɔ wáà cé suʔɔgbuɔlɔ suʔɔ nɛ́ siɛnniʔɛnɛ yeri pe- sa lìi. 17Bà lìi lɛ̀lɛ ni kɛ́nì nɔ̀ lè, bàli wi cé yeri bèle, a wi ’wi baakuɔwɔ tun wè wi sa ti juu pe mɛ́ peri báan, dí suro kele ke mìɛni nyɛ́nì gbòbori nɛ̀ kúɔ. 18A pe mìɛni bèle a ki ’kpíʔile majo nyanugo nɛ̄ pe ’puu nɛ̀ ’jo peli yē cɔ̀rilɔ, dí wi- peli kpàri wi cò.
«A péliwe wi ’jo: ‹Mi péli nɛ̀ siʔi suɔ, ki ’yɛli mi sa nyaa ki nɛ̄. M’ma fiɛn wī, -mi kpàri ma cò.›
19«A wàa ní nɛ̀ jo: ‹Mi ’nɛ̀faliyɛ kiɛ suɔ, m’bé kɛ́ bàa yi siʔɛ bè wéli. M’ma fiɛn wī, -mi kpàri ma cò.›
20«A wàa ’jo: ‹Mi nyɛ́nì cɛliwɛ pɔri; miǐ gbɛ̀ mìɛ taa bè kɛ́ baaʔ.›
21«A baakuɔwɔ wi ’pɛn nɛ̀ pɛ́nì ti juu wi kàfɔli mɛ́ wè. A ki ’wi kàfɔli wi fungo yɛ̀gɛ gè, a wi ’wi baakuɔwɔ yɛ wè: ‹Te waa píra píra ŋáà nī wè baa kàʔa laamɛ nī bè kogboliyo nī yè nɛ́ kobigele ní gèle, ma sa fuunmɔfɔlilɔ yeri, nɛ́ cìʔile nigbenigbefɔlilɔ ní, nɛ́ fúɔnnɔ ní, nɛ́ siɛnkpɔlilɔ ní, mari báan.›
22«Kire kàduʔumɛ gè, a baakuɔwɔ wi pɛ́nì wi kàfɔli yɛ wè: ‹Kàfɔli, gàa muɔ ’juu gè mi ’ki kpíʔile nɛ̀ kúɔ; tɛ́nidiɛrɛ sí nɛ tíin náʔa saʔa nī gè.›
23«A wi kàfɔli wi ’wi yɛ: ‹Yiri mari waa koliyo nī yè nɛ́ kobigele ní gèle, ma sa pàli cìʔile peri báan; mi saʔa ki ’yɛli bè nyì wī. 24M’bé tɔ̀ni ki juu yeli mɛ́, mi suro táà sì je ga tíi bé jíin siɛnnɛ bílì pe wàa nyuɔ nī gèʔ, bìli mi cé kíni nɛ̀ yeri bèleʔ.› »
A siɛn nɛ caa bè puu Zezi pìtɛnmɛwɛ ki siɛnrɛ ti n’dɛ
25Siɛnniʔɛmɛ cé taʔa Zezi kúrugu wè koligo nɛ̄ gè, a wi kɛ́nì yiʔɛ nɛ̀ pe yɛ: 26«A siɛn ’taʔa mi kúrugu wè, a mi woli niì kpúʔɔ wi mɛ́ nɛ̀ tóri wi tuu nɛ̄ wè, nɛ́ wi yàa ní wè, nɛ́ wi cuɔ ní wè, nɛ́ wi pìile ní bèle, nɛ̀ wi siinyɛninɛ nàguɔlɔ nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, nɛ́ wire tíimɛ sìi ní wè, ki siɛn wiǐ gbɛ̀ puu mi pìtɛnmɛwɛʔ14.26 Siɛnrɛ dáà ti kɔri wi ’jo Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni kpúʔɔ wi mɛ́ bè tóri wi siivɔlilɔ nɛ́ wi siinyɛninɛ nɛ̄ bèle.. 27A siɛn ŋíì sì wi tiiparigɛ líɛ gè nɛ́ taʔa mi kúrugu wèʔ, ki siɛn wiǐ gbɛ̀ puu mi pìtɛnmɛwɛʔ14.27 Wéli baa 9.23 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. 28Yeli nī bèle, ŋáasiɛn wi ’jo a wi je saakpaʔaligɛ faan gè, siɛn wi nɛ̌ kíni bè tɛ́ni bè sɔ̀ngi wali ŋíì wi bé jíin saʔa ki baara nī dèʔ, a ki yē wali yē wire mɛ́ sáa bè gbɛ̀ ki kúɔ wè ? 29Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki fǎa ga nyaa wire ’saʔa kàkpuɔn túgu wè bè kúɔ, bága ki yaʔa sìnguɔ nīʔ, dí siɛnnɛ pe sí de wire tíʔɛʔ, bìli pe mìɛni ’wi nyaa ki sélidiʔɛ nī gè, 30bé jo: ‹Nàguɔ ŋáà wi ’saʔa séli gè, wiì kɛ́nì jáa nɛ̀ ki kúɔʔ !›
31«Bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ, a kùlofɔli wáà je sa kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ kùlo láà kùlofɔli ní wè, wi nɛ̂ kíni nɛ̀ tɛ́ni bè sɔ̀ngi, a ki yē siɛnnɛ siramuʔɔyɔ siin sirakiɛ (10 000) bé gbɛ̀ kapiɛnnɛ jáa lè, a ki yē ŋìi wi siɛnnɛ piyē siɛnnɛ siramuʔɔyɔ kogunɔ (20 000) yè. 32A ki yē wiǐ jáa wèʔ, wi bé pe yaʔa peri tíin liʔi bé sí tunduro tórigo pe sa wi yúgo mɛni yanyige ki bé puu bè taa pe sunʔɔmɔ nī bè.
33«Bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ, yeli nī bèle a siɛn ŋíì sì wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni yaʔa dè, wiǐ gbɛ̀ puu mi pìtɛnmɛwɛʔ.»
Yasuʔɔgɔ kàsiile lè
34«Yacɛngɛ gī yasuʔɔgɔ gè; a tàanma pi sí kúɔ ki nī gè, gáa ní pe bé ki tɛ́ni ? 35Kiǐ ní gbɛ̀ dàala woli nyuɔ, ki míɛni sǐ ní gbɛ̀ nɛ̀junʔɔ woli nyuɔʔ. Pe nɛ̂ ki wáa kpànʔanɛ wī. A ngbúʔulo yē siɛn ŋíì nɛ̄ wi lúru wè, wi- ti lúʔu.»
15Sìnbuɔ kàsiile lè
1Lanbosuɔlɔ bèle, nɛ́ kapiigbiʔilile ní bèle, a pe mìɛni ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè nɛ wi siɛnrɛ lúru dè. 2Fariziɛnnɛ bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kúnʔɔri níɛ waa: «Kapiigbiʔilile bálì peli wi tí pe kòrí nɛ́ wi ní; wi cɛ́ni pínɛ nɛ líi nɛ́ pe ní15.2 Wéli baa Mat 9.10-13. !»
3A Zezi wi ’kàsiile náà wáa lè nɛ̀ pe kɛn nɛ́ pe yɛ: 4«Ŋáasiɛn wī bile yeli nī bèle, a sìnbaala dabataan (100) yē wi mɛ́ wè, á wàa nigbe ’pùunni pe nī bèle, wiǐ bìli togosicɛri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ kacɛri yaʔa bèle baa sìnbirige nī gè léʔ, bé kɛ́ bàa sìnbuɔ ŋíì caa wè, ŋàa wi ’pùunni wè, fúɔ bè taa wi ga wi caa bè wi nyaa lé ? 5A wi sɛ́nì wi caa nɛ̀ wi nyaa wè, wi nɛ̂ wi líɛ nɛ̀ taʔa fíkanʔa nɛ̄ nɛ́ fundaanra ní. 6A wi ’pɛn kpáa mɛ́ gè, wi bé pa wi nàgorilo yeri bèle nɛ́ wi tɛ́ninyɛninɛ ní bèle, bé pe yɛ: ‹Ye- puu fundaanra nɛ̄ nɛ́ mi ní ! Mi sìnbuɔ wáà cé pùunni, mi kɛ́nì wi caa nɛ̀ wi nyaa.›
7«M’bé ki juu yeli mɛ́, bɛ̀ fundaanra bága puu bè pínɛ nyìʔɛnɛ nī lè kapiigbiʔiliwe nigbe kɛnmɛ nɛ̄ bè a wi ’wi fungo yiʔɛ gè, bè tóri siɛnsinminɛ togosicɛri nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ kacɛri nɛ̄ bèle, peli bálì pe màakuu wi wè ki nɛ̄ bè ní pe funyɔ yiʔɛ yèʔ.»
Wali pùunniwɔ kàsiile lè
8«A kire ’laa ye- ki sɔ̀ngi, ki- nyaa wali dirami pígele kiɛ15.8 Dirami nigbe wi ’bìɛ weli pàngɛ tàfaliwɛ cɛnbogo sàri mɛ́. yē cɛliwɛ wáà mɛ́, dí wali dirami kpèle nigbe sí pùunni. Cɛliwɛ wiǐ fètinnɛ cáanʔ lé, bé saʔa píɛ gè bè wali caa wè funnyige nɛ̄, fúɔ bè taa wi pa wali caa wè bè wi nyaa lé ? 9A wi ’wi caa nɛ̀ wi nyaa wè, wi bé wi nàgorilo yeri bèle nɛ́ wi tɛ́ninyɛninɛ ní bèle, bè pe yɛ: ‹Yeri fundaanra kpínʔini nɛ́ mi ní ! Mi nyɛ́nì mi wali nyaa wè, ŋàa wi cé pùunni wè.›
10«M’bé ki juu yeli mɛ́, bɛ̀ ki yē nɛ̀ pínɛ a kapiigbiʔiliwe nigbe yiʔɛ wi fungo nī gè, ki nɛ̂ puu fundaanra nyìʔɛnɛ tundunminɔ mɛ́ bèle, Kulocɛliɛ wuulo bèle.»
Jaafɔlilɔ siin kàsiile lè
11A Zezi wi ní nɛ̀ jo: «Nàguɔ wáà ’puu baa, jaafɔlilɔ siin ’puu wi mɛ́. 12A cɔnifɔli wi kɛ́nì pe tuu yɛ wè o: ‹Aba, mi liɛlɛ kɛn lè náʔa m’mɛ́, gìi m’bága taa muɔ kɔrigɔ nī gè.› A tuufɔli wi ’wi kɔliyɛrɛ liɛlɛ dè pe nɛ̄.
13«Kiì mɔgɔʔ kire kàduʔumɛ gè, a jaafɔciɛwɛ wi ’wi kɔrigɔ yɛrɛ ti mìɛni pínɛ nɛ̀ ti pári nɛ́ wali líɛ wè nɛ̀ kɛ́ kùlo láà nī liʔi wómi, nɛ̀ sɛ́nì wi lɔri lìi dè nɛ̀ ti cúʔɔ kacirɛcirɛrɛ nī. 14Bà wi kɛ́nì wali wi mìɛni lìi wè nɛ̀ kúɔ wè, a fungo ’tuu ki kùlo nɛ̄ lè nɛ̀ digi siɛnnɛ nɛ̄ bèle. A wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni pɛ́nì kúɔ, a wi ’kò fuunmɔ nī.
15«A wi ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ ki kùlo siɛn wáà kúrugu nɛ̀ sɛ́nì wìi kɛn wi mɛ́. A nàguɔ wi ’wi tórigo siʔi mɛ́ wi- sari wire tiɛliyɛ gbún yè. 16Tiɛliyɛ yi yaliire ti káa láa ki nɛ̂ puu wi nɛ̄, wire taa bè yakaa le baa liyɛ nī yè; siɛn nɛ̌ sí wi kɛn nɛ́ tàa níʔ.
17«A sɔ̀ngirɔ kɛ́nì pɛn wi mɛ́ a wi ’jo: ‹Baakuɔlɔ pe ’nyuɔ kúɔ baa mi tuu mɛ́ wè, piyē nɛ líi nɛ yaliisɛnrɛ yɛri, á mi sí ní náʔa gè fungo nɛ waa bè mi kpúu ? 18M’bé yɛ̀ bè kɛ́ mi tuu kúrugu wè, bàa wi yɛ: Aba, mi nyɛ́nì kapiile kpíʔile Kulocɛliɛ nɛ̄, nɛ̀ kapiile kpíʔile muɔ nɛ̄ nɛ̀ pínɛ; 19mi sì ní nɛ̀ yɛli peri mi yeri muɔ jaaʔ, -mi kpíʔile bɛ̀ muɔ baakuɔwɔ wáà tíɛlɛ.›
20«A jaafɔli ŋáà wi ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ wi tuu tiʔɛ nī gè. Bà wi sɛ́ni nɔ̀gí wè níɛ tíin liʔi wè, a wi tuu wi ’wi wéli nɛ̀ nyaa baa liʔi. A wi nyinimɛ ’jíin wi tuu nī wè, a wi ’fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì wi wáa nɛ̀ mígi, nɛ̀ wi suɔn suɔn.
21«A jaafɔli wi ’wi yɛ: ‹Aba, mi ’kapiile kpíʔile nyìʔɛnɛ nɛ̄ lè, nɛ̀ kapiile kpíʔile muɔ nɛ̄; mi sì yɛli muɔ ní de mi yeri muɔ pùɔʔ.›
22«A wi tuu wi ’juu nɛ́ wi sùkulolo ní bèle nɛ́ pe yɛ: ‹Yeri fìɛlɛ́, ye mi burugbuʔɔ líɛ gè de báan, gìi ki ’nyuɔ nɛ̀ tóri ti mìɛni nɛ̄ dè, ye pa le wi nɛ̄, yé fìʔiwe le wi nɛ̄, nɛ́ tɔriyɔ ní. 23Yéri waa ye sa nɛ̀piɛyɛlilɛ cò lè yeri báan nìi nī sùnmɔ ní bè, ye pa ni kɔni we- ni suʔɔ we káa, wéri fundaanra kpínʔini. 24Ki ’nyaa mi jaa ŋáà wi cé kùu, wi sí koli nɛ̀ nyɛ́; wi cé pùunni, we ’koli nɛ̀ wi nyaa !› A pe ’tuu nɛ fundaanra kpínʔini.
25«Ki sí nyaa nàguɔ wi jaaliɛwɛ wi ’puu siʔi mɛ́. Bà wi kɛ́nì kɔ́n baa nɛ báan wè, bà wi pɛ́ni nɔ̀gí kpáa nɛ̄ gè, nɛ yakpuɔnrɔ tùnmɔ lúru nɛ́ yayuɔrɔ kàgbaaligɛ ní. 26A wi ’baakuɔwɔ wáà yeri nɛ̀ pɛ́nì wi yúgo dí gáa gī baa. 27A baakuɔwɔ wi ’wi yɛ dí wi cɔni wire wi ’pɛn, dí wi tuu wi nyɛ́nì tí a pe ’nɛ̀piɛyɛlilɛ kpúu lè, nìi nī sùnmɔ ní bè, bɛ̀ wire jaa wi ’pɛn gbɛ̀nwɛ wè.
28«A ki ’jaafɔliɛwɛ biɛn wè, a wi ’nàʔa sín nɛ́ jo wire sǐ jíin baa kpáa nī gèʔ. A tuufɔli wi ’yiri nɛ̀ sɛ́ni wi fiɛn. 29A wi ’wi tuu yɛ wè: ‹Ki ’yiʔɛlɛ nyuɔ kúɔ bɛ̀ mi yē nɛ muɔ baara kúu dè, mi fìɛ kɛ́nì muɔ kajuulo láà cíi nɛ̀ nyaaʔ, nɛ̀ sí ki taa muɔ sì fìɛ cɛ́nì mi kɛn nɛ́ síkapile níʔ mi- fundaanra kpíʔile nɛ́ mi nàgorilo ní bèleʔ. 30Píra ŋáà nī wè bà muɔ jaa ŋáà wi kɛ́nì pɛn wè, lɔriliijuʔɔwɔ ŋáà wè, wi ’muɔ lɔri cúʔɔ dè nàjaacɛlilɛ nī bèle, a muɔ ’nɛ̀piɛyɛlilɛ kpúu lè nìi nī sùnmɔ ní bè, nɛ̀ kɛn wire mɛ́.›
31«A tuufɔli wi ’wi yɛ: ‹Nɛ jaa, muɔ yē bile nɛ́ mi ní súuri; yɛgɛ ó yɛgɛ gī mi wuʔu gè, je muɔ wuʔu gī. 32Muɔ cɔni ŋáà wè, wi sí cé kùu, nɛ́ koli nɛ̀ nyɛ́, wi cé pùunni wī á we sí ní nɛ̀ wi nyaa. Kire nɛ̄ ki ’yɛli we- ki pùrɔ, weri fundaanra kpínʔini.› »
16Walicowo siɛnsicirawɛ wori dè
1Zezi wi cé ki juu wi pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: «Nàguɔ wáà ’puu baa, lɔrifɔli wi ’puu, á walicowo ní wi mɛ́ nɛ wi lɔri kele gbòbori gèle. A pe kɛ́nì wi yɛ dí wi walicowo ŋáà wiī nɛ wi lɔri líi dè nɛ córi. 2A lɔrifɔli wi sí wi yeri nɛ̀ pɛ́nì wi yúgo: ‹Siɛnrɛ díì pe nyu muɔ wori nɛ̄ dè, kiī mɛni wī ? Ma sí kàa juu mi mɛ́ wêli mi wali wi cògɛnmɛ nī bè. Miì cɛ́n ga muɔ bé ní gbɛ̀ri mi wali kele cuɔnri gèleʔ.›
3«A walicowo wi ’sɔ̀ngi baa wi fungo nī gè nɛ́ jo: ‹Mɛni cɛ m’bé ki puu píra ŋáà nī wè ? Mi kàfɔli wi ’jo wi bé mi yige wi wali wi cuɔnrigɔ kele nī gèle. Ŋɔri sí wè mi nīʔ bè gbɛ̀ri kàtiɛrɛ túruʔ. Bè sí ní sari siɛnnɛ náari wè, ki béri fìɛrɛ tɔ́ngi mi nɛ̄. 4Cúɔʔ, mi ’ki cɛ́n gàa m’bé kpíʔile gè a wi kɛ́nì mi wáa wi wali wi cuɔnrigɔ baara nī dè, dí pàli sí mi kɔ́ri bè kɛ́ pe kpáaya mɛ́ yè.›
5«A wi ’wi kàfɔli wi fuɔrɔfɔlilɔ yeri bèle nɛ̀ pɛn nigbe nigbe. A wi ’péliwe yúgo wè: ‹Mi kàfɔli wi fuʔɔ ki ’yɛ̀ muɔ nɛ̄ jori ?›
6«A wi ’jo: ‹Wolivi sùnmɔ kùngbonyiɛyɛ16.6 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo: sùnmɔ bati nyíʔɛnɛ dabataan; sùnmɔ kíri yalele láà ni ’puu peli mɛ́ bati wè. Bati yakirinyɛni nigbe ni ’puu nɛ waa liitirile sirakeli tekacɛri nɛ́ kpɔrigɔ mɛ́ (390). Kire ’jo fuʔɔ ki ’puu nìʔɛgɛ. dabataan.›
«A wi ’wi yɛ: ‹Suɔ, muɔ sɛbɛ n’ŋɛ, -ki sɛbɛ baa fáarifaari kùngbonyiɛyɛ togosiin nɛ́ kpɔrigɔ.›
7«A wi ní nɛ̀ yiʔɛ ŋìi mɛ́ wè, nɛ̀ wi yɛ: ‹A muɔ wè, jori wī muɔ fuʔɔ gè ?›
«A wi ’jo: ‹Bíle gbànvaanyiɛyɛ dabataan.›
«A wi ’wi yɛ: ‹Suɔ, muɔ sɛbɛ n’ŋɛ, -ki sɛbɛ gbànvaanyiɛyɛ togosicɛri.›
8«A walicowo sícirawɛ ŋáà wi kàfɔli wi ’wi síɛri, bɛ̀ wi cé sìnjilige kakpiʔilile kpíʔile lè. Ki ’nyaa pàngɛ siɛnnɛ pe ’cìlige nɛ̀ tóri pe kakpiʔiligele nī gèle nɛ́ pe siɛnnyɛninɛ ní bèle nɛ̀ tóri kpìɛnmɛ pìile16.8 kpìɛnmɛ pìile: peli nyaa siɛnnɛ bílì bīɛlɛ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ wuulo bèle. nɛ̄ bèle.
9«Kire nɛ̄ m’bé ki juu yeli mɛ́, yeri nàgorifɔlilɔ caa yìye nɛ̄ nɛ́ duniya lɔri ní dè, dùʔɔ a ti kɛ́nì kúɔ cɛngɛ gíì gè, Kulocɛliɛ wi sa yeli kpàli bànguɔ kòridiɛyɛ nī yè. 10A siɛn ŋíì yē tɛ́ngɛmɛ siɛn kayirigele nī gèle, bɛ̀ wi bé puu tɛ́ngɛmɛ siɛn bè pínɛ kakpoligolo nī gèle. A ŋìi sí yē sícirawɛ kayirigele nī gèle, bɛ̀ míɛni wi bé puu sícirawɛ kakpoligolo nī gèle.
11«A yeli sí wè tɛ́ngɛmɛ siɛnnɛ duniya lɔri ti koligo nī gèʔ, ŋáasiɛn wi bága yeli tɛ́ngɛ kányiʔɛ lɔri ti nyùgo nɛ̄ gè ? 12A yeli wè sínmɛ kpínʔini nɛ́ wàa yɛgɛ ní gèʔ, ŋáasiɛn wi bága yakaa kɛn yeli mɛ́ ki- puu yeli wuʔu ?
13«Baakuɔwɔ sǐ gbɛ̀ri baara kàfɔlilɔ siin mɛ́ʔ, fúɔ macɛn wàa nigbe bé wi biɛn, dí wàa sí wi dɛ́ni. Á kire bɛ̀ʔ wi bé wàa nigbe cò kpuʔɔ, dí ŋìi wi sí wi biɛn. Wi bé fàan wàa nɛ̄ bé sí de ŋìi cúɔnnɔ wè. Yeli sǐ gbɛ̀ puu Kulocɛliɛ sùkulolo, bé ní puu lɔri sùkuloloʔ.»
Zezi wi ’kele nìʔɛgɛlɛ juu
14Fariziɛnnɛ bèle, bɛ̀ wali wi ’pe dɛ́ni bèle, pe ’puu nɛ Zezi siɛnrɛ lúru dè níɛ pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄. 15A Zezi wi sí pe yɛ: «Yeli bèle, yeli nɛ yìye kpínʔini siɛnsinminɛ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè; Kulocɛliɛ wi sí yeli funyɔ cɛ́n yè. Ki ’nyaa yɛgɛ gíì siɛnnɛ piyē nɛ tɔ́ri kpuʔɔ gè, kiī núʔɔgɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè.
16«Misa Fànʔa Siɛnrɛ dè, nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe sɛbɛlɛ ní bèle, ti ’puu bile fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ Zan lɛ̀lɛ nī lè. Nɛ̀ láʔa kire lɛ̀lɛ nɛ̄ lè, Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki Kataanna Siɛnrɛ tiī nɛ jáari; siɛn ó siɛn sí nɛ wìi ŋàʔaná bè jíin baa.
17«Kiī fáari nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala mɛ́ lè ti- tóri dè; gìi sí ki ’Misa Fànʔa Siɛnrɛ kúɔ dè, làa cíɛlɛ sì je ga tuu dàala nɛ̄ʔ.
18«Nàguɔ ó nàguɔ wi ’wi cuɔ yaʔa wè nɛ́ wàa wiiyɛ líɛ wè, wi ’ceyuugo kpíʔile; a nàguɔ ŋíì sí ń’nɛ̀ cɛliwɛ líɛ ŋìi wī wi pɔli wi ’wi yaʔa wè, ki nàguɔ wi ’ceyuugo kpíʔile.»
Lazari nɛ́ lɔrifɔli kàsiile lè
19«Lɔrifɔli nàguɔ wáà ’puu baa, lagbɛnrɛ burujɛ̀nrɛ16.19 Girɛki siɛnrɛ nī dè ti ’jo kábebe céri bururo kire nyaa lagbɛnrɛ fɛ̀ni wi puu, wire lɔrifɔlilɔ pe ’puu nɛ nii. wi ’puu nɛ nii, níɛ sɔ́migi nɛ líi, nɛ ní fundaanra nɛ̄ cɛngɛ ó cɛngɛ. 20Fuunmɔfɔli wáà cé sí puu baa sínɛwɛ lɔrifɔli ŋáà wi kpáa wìile yiʔɛ mɛ́ gè, pe ’puu nɛ wi ye Lazari, nɔmirɔ ní wi nɛ̄ nɛ̀ màʔa céri nɛ̄ dè. 21Ki láa ’puu wi nɛ̄ bèri siliiworo jún dè lɔrifɔli wi lìidiʔɛ nī gè de káa; pɔ̀nminɔ ’puu nɛ báan nɛ wi nɔmirɔ laala dè.
22«A fuunmɔfɔli wi kɛ́nì kùu, a nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe ’wi líɛ nɛ̀ kɛ́ Birayima kúrugu wè nyìʔɛnɛkaʔa nī gè. A lɔrifɔli míɛni wi kɛ́nì pɛ́nì kùu, a pe sɛ́nì wi tɔ́n. 23Bà wiī baa kusiʔi nī gè nɛ wuʔɔ wè, a wi kɛ́nì yiʔɛ yɛ̀gɛ gè, nɛ̀ Birayima wéli wè nɛ̀ nyaa baa liʔi, nɛ́ Lazari ní wè baa wi táanni.
24«A wi ’kòkuulo wáa nɛ́ jo: ‹Mi tuu Birayima yo, -nyinimɛ taa mi nɛ̄ ! Lazari tun wè wi- wi kabiɛlɛ nígi lè luʔɔ nī, wi- nyinɛ nyígi lè mi nɛ̄ yo ! ʔé, mi yē fùrɔwɔ náʔa kàsunnyige gáà nī gè !›
25«A Birayima wi sí wi yɛ: ‹Mi pùɔ, sɔ̀ngi ma taa, muɔ cé nyɛ́nì yacɛ̀nrɛ ti mìɛni taa nɛ̀ kúɔ muɔ sìi nī wè; Lazari wire sí yé puu fuunmɔ nī. Píra ŋáà nī wè wiī náʔa yanyige nɛ̄; muɔ sí ŋɛ ma nyɛ́ni wuʔɔ. 26Nɛ̀ kire liɛlɛ yige baa, weli nɛ́ yeli ní bèle, kàtiɛkpuʔɔ sícuugo yē we sunʔɔmɔ nī bè, gìi ki bé tí a siɛn je yɛ̀ náʔa weli tiʔɛ nī gè bè kàtiʔɛ gáà jeli gè bè kɛ́ yeli tiʔɛ nī gè, siɛn wi fǎga gbɛ̀ jáaʔ. Kanugo kire gī nɛ̀ pínɛ, siɛn sǐ gbɛ̀ yɛ̀ baa yeli tiʔɛ nī gè bè kàtiʔɛ jeli gè bè pɛn náʔa weli kúruguʔ.›
27«A lɔrifɔli wi sí jo: ‹Mi nɛ muɔ fiɛn wī, aba, ma sí Lazari tun wè baa mi tuu kpáa mɛ́ gè. 28Mi siinyɛninɛ kogunɔ nɛ tíin baa; Lazari wi sa ti juu wi- pe sɔ̀mi, wàa fǎga ní ga pɛn náʔa tiʔɛ gáà nī gèʔ, wuʔɔgɔ tiʔɛ gáà gèʔ.›
29«A Birayima wi ’wi yɛ: ‹Misa wiī baa nɛ́ pe ní, nɛ̀ fàri Kulocɛliɛ siɛnjuulo nɛ̄ bèle, peri lúru baa pe mɛ́.›
30«A wi ní nɛ̀ jo: ‹ʔéʔe díɛʔ, aba Birayima, nɛ̀ sí ki taa a wàa ’jáa nɛ̀ yiri náʔa kúbilo sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ kɛ́ pe kúrugu bèle, pe bé pe funyɔ yiʔɛ yè.›
31«A Birayima wi ’wi yɛ: ‹A piyè lúʔu Misa mɛ́ wèʔ wire nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo ní bèle wè, a ki nɛ́ cɛ́nì nyaa siɛn wáà ’nyɛ́ nɛ̀ yiri náʔa kúbilo nī bèle nɛ̀ sɛ́nì juu nɛ́ pe ní bèle, kiì je pe líɛ yafiɛn mɛ́ʔ.› »
17Kapiile wori dè nɛ́ kiyaʔa ní wè
1A Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Kúrugodiʔɛlɛ kiyě gbɛ̀ laaʔ, kire ’kàri fànʔa wī. A siɛn ŋíì sí kpíʔile kaala á kúrugodiɛlɛ taa wè, kire siɛn wè yawuʔɔ yē wi nɛ̄. 2A pe cɛ́nì tírɛ sìndɛnigbuʔɔ puɔ ki siɛn mɛ́ wè yétiige nī gè nɛ́ wi líɛ nɛ̀ sɛ́nì wáa kuʔɔjii nī wè, kire bé cɛ bèli bè pɔ́ri ki siɛn mɛ́ wè, a ki ’nyaa siɛn wi ’kpíʔile tuudiɛlɛ yìrile bálì pe wàa mɛ́ wè.
3«Kire nɛ̄ yeri yìye ciʔige.
«A muɔ siinyɛni wi ’kapiile kpíʔile muɔ nɛ̄ wè, ma juu nɛ́ wi ní ma wi sɔ̀mi. A wi ’wi yéri wi kapiile nɛ̄ lè, ma ki yaʔa wi nɛ̄. 4A ki ’nyaa muɔ siinyɛni wi ’tuu muɔ mɛ́ nɛ̀ taa tɔliyɔ kɔlisiin cɛngɛ nī gè, nɛ́ sí koli nɛ̀ muɔ náari tɔliyɔ kɔlisiin yè, ma ki yaʔa wi nɛ̄.»
Gìi tɛ́ngɛlɛ ni bé gbɛ̀ kpíʔile lè
5A tundunminɔ pe sí Kàfɔli yɛ wè: «-Kàa fàri weli tɛ́ngɛlɛ nɛ̄ lè.»
6A wi ’pe yɛ: «A ki yē tɛ́ngɛlɛ yē yeli mɛ́ bɛ̀ mutaridi pìle kpúʔɔgɛnmɛ tíɛlɛ bè, yeli bé gbɛ̀ juu nɛ́ tiige gáà ní gè bé ki yɛ: ‹Kɔ́n náʔa gè ma sa tuu kuʔɔjii nī wè !› Bà ki bé lúʔu yeli mɛ́.
7«Ŋíi wī bile yeli nī bèle, a baakuɔwɔ yē siɛn mɛ́ wè, á ki ’nyaa baakuɔwɔ wi ’kɔ́n siʔi mɛ́, á kire ’laa wi- kɔ́n yajuuro nàʔadiʔɛ nī nɛ̀ pɛn wè, dí siɛn wi sí fali baakuɔwɔ yɛ wè: ‹Te báan fáari ma pa tɛ́ni ma lìi› wè ? 8Siɛn wiǐ túʔu baakuɔwɔ yɛ wè: ‹Muɔ nàbuɔrɔ le dè má sí mi yagbuɔrɔ gbòbori dè ma pa tɛ́ngɛ mi táanni, mi- lìi bé gbuɔ kúɔ, dí muɔ nɛ́ ga lìi bé gbuɔ muɔ wè.› Bà túʔu bɛ̀ʔ ? 9Yeli nɛ sɔ̀ngí lé wi bé baakuɔwɔ síɛri wè lé, gàa wire ’juu gè á wi ’ki kpíʔile gè ? ʔéʔe. 10Yeli míɛni bèle, gàa pe ’jo ye kpíʔile gè, a yeli kɛ́nì ki mìɛni kpíʔile nɛ̀ láʔa gè, ye- jo: ‹Baakuɔlɔ yákuɔ túʔu bɛ̀ʔ weli bèle, dìi pe kɛn weli mɛ́ dè, tire weli ’kúɔ.› »
Zezi wi ’yaanyiɛmɛfɔlilɔ kiɛ puʔɔ
11Píra ŋáà nī wè bà Zezi wi ’puu nɛ waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, a ki ’nyaa wi cé yɛli bè sùuri Samarii tɛ́nimɛ nɛ́ Galile tɛ́nimɛ sunʔɔmɔ ní bè. 12A ki ’nyaa wi sɛ́ni jíin vògo káà nī gè, níɛ tóri wè, a yaanyiɛmɛfɔlilɔ nàguɔlɔ kiɛ pálì pɛ́nì wi ’kpàli, a pe ’yéri baa liʔi, 13nɛ́ yékpuʔulo wáa Zezi mɛ́ wè nɛ́ jo: «Kàfɔli Zezi, -nyinimɛ taa weli nɛ̄ !»
14Bà Zezi wi ’pe nyaa bèle, a wi ’pe yɛ: «Yeri waa ye sa yìye tìɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa ki kacuɔnrilɔ nɛ̄ bèle17.14 Wéli baa Lev 14.2-3..»
A pe ’líɛ nɛ waa, nɛ̀ sɛ́nì puʔɔ koligo nɛ̄ gè. 15Bà wàa nigbe kɛ́nì ki ’nyaa wire ’puʔɔ wè, a wire ’koli nɛ̀ pɛn, nɛ̀ pɛ́ni kòkuulo wáari kpuʔɔ nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè. 16A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì tuu nɛ̀ yiʔɛ cúbulo gè dàala nɛ̄ Zezi tɔliyɔ táanni yè nɛ́ wi síɛri nɛ̀ barigɛ kɛn wi mɛ́. Nɛ̀ sí ki taa Samariiyé wuu wi ’puu17.16 A ki ’juu mmɛ gè nɛ́ jo Samariiyé wuu wi ’puu wè, kire siɛnkaanna náà niī ki tìí dí Zezi kùlo wuulo piyè cé puu nɛ tɔ́ri nɛ́ Samariiyé wuulo ní bèleʔ. Pe ’puu nɛ pe tɔ́ri bɛ̀ siɛnnɛ felige káà tíɛlɛ, pe felige ki ’puu nyaʔamigɛ..
17A Zezi wi ’jo: «Pe mìɛni kiɛ piyè puʔɔ nɛ̀ cìile léʔ ? Bìli kacɛri peli ’kò sé ? 18Pàli sì ní nɛ̀ taa baaʔ bè pa Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wè lé, nɛ̀ yiri nabɔnwɔ ŋáà wire nigbe nī wè ?»
19A wi ’fali nɛ̀ wi yɛ: «Yɛ̀ mari waa, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’muɔ suɔ.»
Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ’pɛn we mɛ́
20Làa nɛ̄ Fariziɛnnɛ pe cé Zezi yúgo wè nɛ́ jo: «Gáa lɛ̀lɛ nī Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki bága pɛn ?»
A wi ’siɛnnugoro kɛn pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kiǐ je ga pɛn bè puu yanyaʔa wīʔ. 21Siɛn bɛ̀ʔ wi bága jo: ‹N’gɛ náʔa gɛ !› á kire ’laa, ‹N’gɛ baa mmɛ !› Ki ’nyaa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kiī bile yeli sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ kúɔ wī.»
22A wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Lɛ̀lɛ láà nɛ báan baa, yeli bága de ki caa bè Siɛn Pùɔ wi cɛngɛ káà nigbe nyaa, yeli sǐ sí ki ’nyaaʔ. 23Pàli bága yeli yɛ: ‹N’ŋɛ baa mmɛ !› á kire ’laa, ‹N’ŋɛ náʔa gɛ !› Ye fǎga kɛ́ baaʔ, ye fǎga de fé de waa baaʔ. 24Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kɛnmɛ bíì nyìʔɛnɛ ni sî nyíʔɛnɛ níɛ̀ ciɛn lè, nɛ̀ ki líɛ láʔala láà mɛ́ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ láʔala níì mɛ́ lè, bɛ̀ Siɛn Pùɔ pɛnjɛngɛ ki bága puu. 25Gìi sí ki bé kíni kpíʔile gè, Siɛn Pùɔ wi ’yɛli bè wuʔɔ kátii; yirile náà ni wuulo pe béri wi kɛ́ngi de wáari.
26«Kɛnmɛ bíì nɛ̄ kele ke cé tóri Nɔwe lɛ̀lɛ nī lè17.26 Wéli baa Sél 6.6; 7.7. bɛ̀ ki bága puu Siɛn Pùɔ cɛnyɛ nī yè. 27Siɛnnɛ pe ’puu nɛ líi níɛ gbun, nɛ cepɔriyɔ kpínʔini, nɛ pe pìile cepɔriyɔ kpínʔini nɛ pínɛ, fúɔ nɛ̀ taa cɛngɛ gíì Nɔwe wi kɛ́nì jíin kɔ́rikpuʔɔ nī gè, á kàsakpiile ni ’tìgi nɛ̀ siɛnnɛ pe mìɛni cúʔɔ bèle.
28«Kanugo kire ki ’puu Lɔti lɛ̀lɛ nī lè17.28 Wéli baa Sél 19.24.: siɛnnɛ pe ’puu nɛ líi, nɛ gbun, nɛ yɛrɛ suu, nɛ yaparirɛ pári, nɛ tiire cɔ́ri, nɛ saaya faanri. 29Nɛ̀ sí ki taa cɛngɛ gíì Lɔti cé kɛ́nì yiri Sodɔmi kàʔa nī gè, a siʔɛ kàsunsindari ’tìgi nyìʔɛnɛ nī lè17.29 Piyē nɛ siʔɛ tíʔi dè nɛ fìɛligɛ gbari, Cebaala nɛ̂ jo digiri, Cùʔɔlɔ nɛ̂ jo kiribi. Wéli baa Sél 19.24; Zɔbi 18.15; Tìɛ 9.17-18; 14.10; 19.20; 20.10; 21.8., nɛ̀ siɛnnɛ pe mìɛni cúʔɔ bèle.
30«Kire felige ki bága kpíʔile cɛngɛ gíì Siɛn Pùɔ wi kɛ́nì wìi tìɛ wè. 31Kire cɛngɛ gáà gè, a siɛn ŋíì yē binge naamɛ17.31 Kire kùlo wuulo mɛ́ bèle, saaya yi ’puu binyɛ, siɛn nɛ̂ gbɛ̀nɛ tánʔa baa nɛ̀ sɛ́ni káfaligɛ suu. á wi yɛrɛ ní dè baa saʔa laamɛ nī bè, siɛn wi fǎga jo wi bé tìgi bè ti líɛʔ. Nɛ̀ pínɛ a siɛn ŋíì yē siʔi mɛ́, siɛn wi fǎga jo wi bé koli pɛn kpáa mɛ́ʔ. 32Ye- sɔ̀ngi ye taa nɛ́ Lɔti cuɔ17.32 Baa Sélimɛ Sɛbɛ nī wè, Lɔti cuɔ wiì cé Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúʔu dèʔ, a wi ’yiʔɛ nɛ̀ kò yasuʔɔgɔ yafanʔa (wéli baa Sél 19.26). wori ní dè. 33A siɛn ŋíì nɛ ki caa bè wi sìi suɔ wè, wi bága pùunni wi sìi nī wè. A ŋìi sí pùunni wi sìi nī wè mi kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi bága wi taa.
34«M’bé ki juu yeli mɛ́, kire cɛngɛ pìlige gáà nī gè, siɛnnɛ siin bé puu yasinɛnugo nɛ̄ gè, pe bé wàa nigbe líɛ, bé wàa nigbe yaʔa. 35Cɛlilɛ siin bága puu de wúu de tire tírɛ nɛ̄; pe bé wàa nigbe líɛ, bé wàa yaʔa. 36[Nàguɔlɔ siin bé puu siʔi nī, Kulocɛliɛ bé wàa líɛ dí ŋìi wi sí kò17.36 Girɛki sɛbɛliɛlɛ pálì nyɛ́nì koligo gáà ki siɛnrɛ le dè baa, majo bɛ̀ ti ’juu Mat 24.40 tiʔɛ nī gè..»]
37A pìtɛnmɛnɛ pe ’Zezi yúgo wè nɛ́ jo: «Kàfɔli, sétiʔɛni kire bága kpíʔile ?»
A wi ’pe yɛ: «Tiʔɛ gíì nī yakuugo ki yē gè, kire tiʔɛ nī dìbarɛ ti nìɛ tìi pínɛ17.37 Wéli baa Mat 24.28..»
18Lakicuɔ nɛ́ kàyuʔujuufɔli kàsiile lè
1A Zezi wi ’kàsiile láà wáa nɛ̀ wi pìtɛnmɛnɛ kɛn bèle bè ki tìɛ dí siɛn ’yɛli bèri náari súuri sìnvurɔ nī, pe fǎa ga jo peli ’fùrɔʔ. 2Wi cé pe yɛ: «Kàyuʔujuufɔli wáà ’puu baa kàʔa káà nī, wiì puu nɛ fìʔɛ́ Kulocɛliɛ nɛ̄ʔ, bé nɛ́ ga jo bè siɛn tɔ́riʔ. 3Lakicuɔ wáà ’puu baa ki kàʔa nī gè, wi ’puu nɛ waa kàyuʔujuufɔli ŋáà tiʔɛ nī gè nɛ nyu nɛ́ wi ní, wi- wire tànʔa kɛn gè wire mɛ́ wire kàsiitunnyɛni nɛ̄ wè. 4A ki ’tɔliyɔ nyuɔ kúɔ, kàyuʔujuufɔli wi nɛ̂ cíi. Nɛ̀ sí ki taa a wi kɛ́nì ki sɔ̀ngi nɛ́ jo: ‹A ki cɛ yē mi wè fìʔɛ́ʔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, nɛ̀ pínɛ mi wè nɛ tɔ́riʔ nɛ́ siɛn ní wè, 5bà sí lakicuɔ ŋáà wiī nɛ báan nɛ mi fùrɔ́ nɛ́ wi siɛnrɛ ní dè, m’bé wi tànʔa kɛn gè wi mɛ́, wi fǎga kò de mi yiʔɛ gbɛ̀ngí gèʔ.› »
6A Kàfɔli Zezi wi sí siɛnrɛ dáà juu dè nɛ̀ taʔa baa nɛ́ jo: «Yeli ’kàyuʔujuuwo siɛnkoliwo ŋáà wi siɛnrɛ lúʔu dè í ? 7Kulocɛliɛ wire wè do, bàli wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, wiǐ ga tànʔa kɛn gè pe mɛ́ʔ lé, bà piyē nɛ kòkuʔulo wáari gèle wi kúrugu pìlige nɛ́ cɛnvugo wè ? Wi bé ki yaʔa ki mɔgɔ lé, wi fǎga pe sáʔaʔ fáarifaari lè ? 8M’bé ki juu yeli mɛ́, wi bé pe tànʔa kɛn gè pe mɛ́ fáarifaari.
«A Siɛn Pùɔ wi kɛ́nì pɛn wè, wi bé pa tɛ́ngɛlɛ nyaa niri tíin bile duniya nī wè lé ?»
Fariziɛn nàguɔ nɛ́ lanbosuɔwɔ kàsiile lè
9Píra ŋáà nī wè, siɛnnɛ bílì pe ’puu nɛ pìye sɔ̀ngí peli yē sínminɛ bèle, níɛ siɛnnɛ sɛnminɛ cúɔnnɔ bèle, a Zezi wi ’kàsiile náà wáa lè nɛ̀ pe kɛn nɛ́ jo: 10«Nàguɔlɔ pálì siin cé kɛ́ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè bè sa Kulocɛliɛ náari wè, wàa ’puu Fariziɛn, ŋìi ní wè lanbosuɔwɔ. 11A Fariziɛn nàguɔ wi sɛ́nì yéri níɛ náari nɛ́ jo: ‹Kulocɛliɛ, mi nɛ muɔ síɛri, mi wè bɛ̀ siɛnsɛnminɛ tíɛlɛ bèleʔ: kàyuulo, siɛnkolilo, ceyuulo, majo bɛ̀ lanbosuɔwɔ ŋáà tíɛlɛ wèʔ. 12Mi nɛ sún nii wè tɔliyɔ siin cégboli nī lè, níɛ mi kɔliyɛrɛ ti mìɛni kiɛkiɛwuʔulo18.12 Gìi siɛnnɛ pe ’dàli nɛ yeri yáʔa wè, kire nyaa gìi siɛn wi sî taa wè, ki tílaya kiɛ tiʔɛ nigbe kire wi ’yɛli bè kɛn Kulocɛliɛ mɛ́. kanʔa gèle.›
13«Lanbosuɔwɔ wire wè, a wi ’yéri baa liʔi, wiì cɛ́nì puu nɛ caa bè yiʔɛ yɛ̀gɛ gè naamɛʔ, wi ’puu nɛ nyu nɛ yobilo18.13 nyu nɛ yobilo: Zuufulo mɛ́ bèle, a siɛn gbɛ́nɛ kayaʔa siɛnrɛ nyu dè, wi nyɛni níɛ̀ nɛ sìndinge kpúɔn gè. Wéli baa Zaka 12.10; Luk 23.27. nɛ́ jo: ‹ʔé, Kulocɛliɛ, -nyinimɛ taa mi nɛ̄, kapiigbiʔiliwe wī mi wè.›
14«M’bé ki juu yeli mɛ́ wire wè, a wire ’koli nɛ̀ kɛ́ wi kpáa mɛ́ gè, a Kulocɛliɛ wi ’wi tɔ́ri siɛnsinwɛ. Fariziɛn nàguɔ wire wè, Kulocɛliɛ wiì wi tɔ́ri siɛnsinwɛʔ. Ki ’nyaa siɛn ó siɛn wi nyɛ́ni wìi tɛ́ngi naamɛ gè, Kulocɛliɛ bága wi tìrige; a siɛn ŋíì sí wìi tìrige wè, Kulocɛliɛ bága wi yɛ̀gɛ18.14 Wéli baa Mat 23.12; Luk 14.11..»
Zezi wi ’diba taʔa pìile nɛ̄ bèle
15Làa nɛ̄ siɛnnɛ pálì yé yɛ̀ nɛ pe pìile líi nɛ báan Zezi kúrugu wè, wi pa cò pe nɛ̄. Bà pìtɛnmɛnɛ pe kɛ́nì pe nyaa pe kire kpínʔini gè, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu siɛnnɛ nɛ̄ bèle.
16A Zezi wi ’pìile yeri bèle nɛ̀ kpɔni wìi nɛ̄ nɛ́ fali nɛ̀ pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: «Ye- pìile yaʔa bèle peri báan mi mɛ́, ye fǎri pe cìráʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, siɛnnɛ bílì kɛnmɛ bī bɛ̀ pe tíɛlɛ bèle, peli wuʔu gī Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ gè.
17«M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a siɛn ŋíì sì fɔ̀liʔ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nɛ̄ gè bɛ̀ pùɔ tíɛlɛ wè, ki siɛn wiǐ ga tíi bé jíin baaʔ.»
Lɔrifɔli nàguɔ wori dè
18A Zuufulo yiɛginiwɛ wáà ’Zezi yúgo wè nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli cɛ̀nwɛ, gáa mi ’yɛli bè kpíʔile bé sí bànguɔ sìi taa wè ?»
19A Zezi wi ’wi yɛ: «Gáa nɛ̄ muɔ nɛ mi yeri tɛnmɛfɔli cɛ̀nwɛ ? Siɛn wè bile cɛ̀nwɛʔ nɛ̀ yiri Kulocɛliɛ nigbe nīʔ. 20Muɔ sì dúʔu kajuudiʔɛlɛ cɛ́n gèleʔ ?
Fǎga ceyuugo kpíʔileʔ,
fǎga siɛn kpúuʔ,
fǎga kàyuugo kpíʔileʔ,
fǎga finɛ taʔa
muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ʔ,
te muɔ tuu nɛ́ muɔ yàa kpóri wè18.20 Yir 20.12-16; Fàn 5.16-20 tire ti ’juu náʔa gè..»
21A nàguɔ wi ’jo: «Mi ’dàa ti mìɛni kpíʔile nɛ̀ fori ti nyɔgɔlɔ nī gèle níɛ tíin cíɛwɛ.»
22Bà Zezi wi ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè mmɛ gè, a wi ’nàguɔ yɛ wè: «Kaala nigbe sí ní nɛ̀ kò muɔ nɛ̄. Muɔ kɔliyɛrɛ ti mìɛni pári dè, ma wali kɛn wè fɔ̀ngɔfɔlilɔ mɛ́, bɛ̀ muɔ bé lɔri taa nyìʔɛnɛ nī lè. Píra ŋáà nī wè mári báan ma pa taʔa mi nɛ̄.»
23Bà wi ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè a ti ’laamɛ piɛn wi nī kpuʔɔ; ki ’nyaa lɔri ’puu wi mɛ́ nìʔɛrɛ kátii. 24Bà Zezi wi ’wi nyaa a laamɛ pi ’cúʔɔ wi nī kpuʔɔ mmɛ gè, a wi ’jo: «Kiī gbɛ̀ligɛ lɔrifɔlilɔ mɛ́ bèle pe- ka sa jíin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè. 25Kiī fáari nyuʔɔmɔ mɛ́ wi- sùuri mísɛni kàwiile nī, nɛ̀ tóri lɔrifɔli nɛ̄ wi sa jiin Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè.»
26Bìli pe ’puu nɛ lúru wi mɛ́ bèle a pe sí jo: «A ki sí yē bɛ̀, ŋáasiɛn sí wi bága sa suɔ ?»
27A Zezi wi ’jo: «Gìi ki ’siɛnnɛ jáa bèle, kiǐ gbɛ̀ Kulocɛliɛ jáaʔ.»
28A Piɛri sí jo: «Ma sí ki wéli, weli ’weli kɔliyɛrɛ yaʔa dè nɛ́ taʔa muɔ nɛ̄.»
29A Zezi wi ’pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, a siɛn ó siɛn ’wi saʔa, nɛ́ wi cuɔ, nɛ́ wi siinyɛninɛ, nɛ́ wi siivɔlilɔ, nɛ́ wi pìile yaʔa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè, 30siɛn wi bé ti felide nìʔɛrɛ taa náʔa duniya ŋáà nī wè. Nɛ̀ pínɛ wi bé bànguɔ sìi taa wè mbànʔa.»
Zezi wi ’wi kpúu wori juu nɛ́ wi nyɛ́yirile wori juu dè tadaanriwuʔu nɛ̄ gè
31Làa nɛ̄ a Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin kɔ́ri bèle nɛ̀ sɛ́nì pe yɛ: «We m’bɛlɛ we waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́. Kele gílì Kulocɛliɛ siɛnjuulo pe yé sɛbɛ Siɛn Pùɔ wori nɛ̄ dè, ti mìɛni báa fori. 32Pe báa wi kɛn kùlogolo kálì siɛnnɛ mɛ́, pe béri pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄ de wi teri, béri tíɛnrɛ sùlugú de wáari wi nɛ̄. 33Pe bé wi kpúɔn nɛ́ sápiige ní, kire kàduʔumɛ gè, bé sí wi kpúu. Cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè, wi bé koli bè nyɛ́ bè yiri.»
34Nɛ̀ ki yaʔa pìtɛnmɛnɛ piyè cé yafiɛn cò siɛnrɛ dáà nī dèʔ. Ti kɔri wi cé làri pe nɛ̄; piyè cé ti kárigɔli cɛ́nʔ.
Zezi wi ’fúɔn wáà puʔɔ
35Bà wi kɛ́ni sìʔɛrɛ́ nɛ nɔ̀gí Zeriko kàʔa nɛ̄ gè, a ki ’nyaa fúɔn nàguɔ wáà ’puu tɛ́niwɛ koligo nyuɔ nɛ̄ gè nɛ siɛnnɛ náari bèle. 36Bà wi kɛ́nì siɛnniʔɛmɛ tùnmɔ lúʔu bè á piyē tòrí bèle, a wi ’pe yúgo gáa gī baa ?
37A pe ’wi yɛ dí Zezi Nazarɛti kàʔa wuu wire wi nyɛ́ni tòrí.
38A wi ’kòkuulo wáa nɛ́ jo: «-Nyinimɛ taa mi nɛ̄ Zezi, Dawuda Jaa !» 39Bìli pe ’puu yiʔɛ mɛ́ gè, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu wi nɛ̄ nɛ́ wi yɛ wi- pìiri. A wi ní nɛ̀ kàa taʔa wi kòkuulo nɛ̄ lè, nɛ́ jo: «Zezi yo, Dawuda Jaa, -nyinimɛ taa mi nɛ̄ !»
40A Zezi wi ’yéri, nɛ́ jo pe sa wi kɔ́ri baa de báan. Bà wi ’pɛn wè, a Zezi wi ’wi yúgo: 41«Gáa muɔ nɛ caa mi kpíʔile muɔ mɛ́ ?»
A wi ’jo: «Kàfɔli, mi- nɛ caa bè ní de nyaʔa wī !»
42A Zezi wi ’wi yɛ: «Te nyaʔa sî, muɔ tɛ́ngɛlɛ ni ’muɔ puʔɔ.»
43Tiɛnugo nī gè a wi ’fali nɛ nyaʔa sɛni. A wi ’líɛ nɛ̀ taʔa Zezi kúrugu wè níɛ Kulocɛliɛ tòbiló wè. Bà siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni ’kire nyaa gè, a peli míɛni ’yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè.
19Zezi wi ’kɛ́ Zase kpáa mɛ́
1A Zezi wi sɛ́nì jíin Zeriko kàʔa nī gè; wi ’puu nɛ sùurí ki nī. 2Nàguɔ wáà ’puu baa, pe ’puu nɛ wi míʔɛ yeri gè Zase; lanbosuɔlɔ kàfɔli wáà wi ’puu, nɛ ní lɔrifɔli. 3Wi ’puu nɛ ki caa bè Zezi nyaa wè bè ki cɛ́n siɛn ŋíì felige wī wè, wiì cé sí je gbɛ̀ jáaʔ, bɛ̀ siɛnnɛ pe cé niʔɛ bèle. Ki ’nyaa siɛn weriwe wi ’puu. 4A wi sí fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ pe yiʔɛ nɛ̄, nɛ̀ sɛ́nì tánʔa tiige káà nī pe ki yeri siikomɔri tiige, gìi ki bé tí a Zezi wi kɛ́ni tòrí wè, wire gbɛ̀ wi nyaa; ki ’nyaa kire tiʔɛ kire nī Zezi wi cé yɛli bè tóri.
5Bà Zezi wi kɛ́nì pɛ́nì nɔ̀ baa ki tiʔɛ nī gè, a wi ’yiʔɛ yɛ̀gɛ gè, nɛ́ juu nɛ́ nàguɔ ŋáà ní wè nɛ́ wi yɛ: «Zase, te fìɛlɛ́ mari tíri náʔa; pàngɛ gè mi ’yɛli bè sa tìrige muɔ kpáa mɛ́.»
6A wi ’fali nɛ̀ tìgi fáarifaari sɛni, nɛ̀ sɛ́nì Zezi kpàli wè nɛ́ fundaanra ní. 7Siɛnnɛ bílì mìɛni pe ’puu baa nɛ̀ kire gáà nyaa gè, a pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ kúnʔɔri laamɛ nī níɛ wáa dí Zezi wi sɛ́nì tìrige kapiigbiʔiliwe nàguɔ kpáa mɛ́.
8A Zase wi sí yɛ̀ nɛ̀ yéri nɛ́ juu nɛ́ Kàfɔli ní wè nɛ́ jo: «Nyaa, Kàfɔli, m’bé mi lɔri ti tílaga kɛn gè fuunmɔfɔlilɔ mɛ́, nɛ̀ pínɛ a ki yē mi ’wàa yùu yakaa nī wè, m’bé ki felige tiɛyɛ sicɛri kɛn ki siɛn mɛ́ wè.»
9A Zezi wi ’wi yɛ: «Pàngɛ gè, suɔlɔ ni ’pɛn náʔa saʔa gáà mɛ́ gè, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Birayima tùlugo wuu wáà wī ŋàa wè nɛ̀ pínɛ. 10Ki ’nyaa Siɛn Pùɔ wi ’pɛn bè pa siɛnpuunninɔ caa bèle bè pe suɔ wī.»
Wali liʔɛlɛ kàsiile lè
11Bà Zezi wiī nɛ wi siɛnrɛ nyu dè nɛ waa á siɛnnɛ piyē lúru wi mɛ́ bèle, bà pe kɛ́ni sìʔɛrɛ́ nɛ nɔ̀gí Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè, a siɛnnɛ pe ’yɛ̀ nɛ ki sɔ̀ngí nɛ̀ jo dùʔɔ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki cî ga fuu bè yiri wī.
A Zezi wi sí kàsiile láà wáa pe mɛ́ 12nɛ́ pe yɛ: «Nàguɔ wáà wi ’puu míɛkpuʔɔfɔli; wi yé je kɛ́ kùlo láà nī liʔi wómi bè sa tí pe ’wi tɛ́ngɛ kùlofɔligɔ nɛ̄, bé sí koli bè pɛn. 13A wi ’wi baakuɔlɔ pálì kiɛ yeri nɛ̀ pɛ́nì tiɛ kpègele nigbe nigbe19.13 Ki tiɛ ŋáà wi cé baakuɔwɔ cɛnyɛ dabataan sàri kúɔ. kɛn pe mɛ́, nɛ́ pe yɛ: ‹Ye sari jaʔa wáari nɛ́ wi ní, náʔanɛ mi de báan.›
14«Nɛ̀ sí ki taa wi kɛnmɛ pi cé wi kùlo wuulo biɛn bèle. A pe ’tunduro tórigo baa wi yiʔɛmɛ gè nɛ́ jo: ‹Weli wè nàguɔ ŋáà caa wè wi- puu weli kùlofɔli wèʔ.›
15«Kire nɛ́ ki mìɛni a pe ’wi tɛ́ngɛ kùlofɔligɔ nɛ̄ gè. A wi sí koli nɛ̀ pɛn wi kùlo mɛ́ lè. Bà wi ’pɛn wè, a wi ’wi baakuɔlɔ kiɛ yeri bèle, bàli mɛ́ wi cé tiɛ kpègele kɛn gèle, pe- pa kúnɔ wire mɛ́ tɔ̀ni ŋíì pe ’taa bèle.
16«A péliwe wi pɛ́nì yiri, nɛ̀ jo: ‹Kàfɔli, tiɛ kpège nigbe gáà muɔ cé kɛn mi mɛ́ gè, mi ’yàa kiɛ taa nɛ̀ fàri ki nɛ̄.›
17«A wi kàfɔli wi ’wi yɛ: ‹Nicii ! Baakuɔcɛ̀nwɛ wī muɔ wè. Muɔ ’nyaa tɛ́ngɛmɛ siɛn nɛ́ cɛ̀ri ŋáà ní wè; m’bé muɔ tɛ́ngɛ kàaya kiɛ nyùgo nɛ̄.›
18«A siinwuu míɛni wi pɛ́nì yiri, nɛ̀ jo: ‹Kàfɔli, tiɛ kpège nigbe gáà muɔ cé kɛn mi mɛ́ gè, mi ’yàa kogunɔ taa nɛ̀ fàri ki nɛ̄.›
19«A wi kàfɔli wi ’wi yɛ: ‹M’bé muɔ tɛ́ngɛ kàaya kogunɔ nyùgo nɛ̄.›
20«A wàa ní nɛ̀ pɛn nɛ̀ pɛ́nì jo: ‹Kàfɔli, muɔ tiɛ kpège n’gɛ, mi cé ki puɔ fɛ̀nipile nī nɛ̀ sɛ́nì ki tɛ́ngɛ. 21Ki ’nyaa mi puu nɛ fìʔɛ́ muɔ nɛ̄, bɛ̀ muɔ yē fungbɛngɛ siɛn wè. Yɛgɛ gíì muɔ sì tɛ́ngɛ gèʔ, muɔ nɛ̂ sɛ́nì ki líɛ, nɛ̀ pínɛ tiʔɛ gíì nī muɔ sì yatanʔara tánʔa wèʔ, muɔ nɛ̂ sɛ́nì yaliire líɛ baa ki tiʔɛ nī gè›.
22«A wi kàfɔli wi ’wi yɛ: ‹Muɔ nyasiɛnrɛ tire nɛ̄ m’bé muɔ kàyuʔu juu gè, baakuɔsipiiwe wī muɔ wè. Muɔ sí cé ki cɛ́n mi yē fungbɛngɛ siɛn wè, dí a mi sì yɛgɛ gíì tɛ́ngɛ gèʔ, mi nɛ̂ sɛ́nì ki líɛ, nɛ̀ pínɛ a mi sì yatanʔara díì tánʔa dèʔ, mi nɛ̂ sɛ́nì ti líɛ. 23Gáa nɛ̄ muɔ sì mi wali tɛ́ngɛ wè walitɛngɛsaʔa mɛ́, wi- ce tɔ̀ni sii ? A mi cé kɛ́nì pɛn, mi cî pa wi líɛ nɛ́ wi tɔ̀ni ní wè lé ?›
24«A wi ’fali nɛ̀ juu nɛ́ bìli ní bèle pe ’puu baa yérile pe táanni bèle, nɛ́ pe yɛ: ‹Ye- wi tiɛ kpège suɔ gè wi mɛ́, ye kɛn ŋìi mɛ́ wè tiɛ kpèye kiɛ fɔ̀li mɛ́.›
25«A pe ’wi yɛ: ‹Kàfɔli, tiɛ kpèye kiɛ yē wi mɛ́ nɛ̀ kúɔ !›
26«A wi ’pe yɛ: ‹M’bé ki juu yeli mɛ́, a yakaa yē siɛn ŋíì mɛ́, pe bé ní wi kɛn. Ŋìi sí wī yakaa fùn wè, cɛ̀ri ŋáà tíimɛ wī siɛn mɛ́ wè, pe bé wi suɔ wi mɛ́. 27Píra ŋáà nī wè, mi leguulo bílì piyè puu nɛ caa mi pa puu peli kùlofɔli wèʔ, ye- pe cò yeri báan náʔa, ye pa pe kpúu náʔa mi yiʔɛ mɛ́ gè.› »
ZEZI WII ZERIZALƐMI KAʔA MƐ
Zezi wi ’jíin Zerizalɛmi kàʔa nī gè
(Mat 21.1-11; Mar 11.1-11; Zan 12.12-19)
28Bà Zezi wi ’siɛnrɛ dáà juu nɛ̀ kúɔ dè, a wi ’kíni pìtɛnmɛnɛ pe yiʔɛ nɛ̄ nɛ waa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè. 29Bà wi sɛ́ni nɔ̀gí Bɛtifaze nɛ́ Betanii vòyo nɛ̄ yè, Wolivi Tiire nyagurugo táanni gè, a wi ’wi pìtɛnmɛnɛ pálì siin tun nɛ́ pe yɛ: 30«Yeri waa baa vògo gáà mɛ́ gè, n’gɛ baa we yiʔɛ mɛ́ gè. A yeli sɛ́nì nɔ̀ wè, yeli bé sèfɛnbile nyaa puɔlɔ, siɛn fìɛ tánʔa ni nɛ̄ʔ; ye- ni sáʔa yeri báan. 31A siɛn ’yeli yúgo: ‹Gáa nɛ̄ ye ni sáʔala ?› Ye- siɛn yɛ wè: ‹Kàfɔli wi màakuu yē ni nɛ̄.› »
32A tundunminɔ pe ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kele nyaa gèle bɛ̀ Zezi wi cé ti juu pe mɛ́ bèle. 33A pe ’tuu nɛ sèfɛnbile sáʔala lè. A ni kàfɔlilɔ pe ’jo: «ʔɛn, ki mɛni á yiyē sèfɛnbile sáʔala lè ?»
34A pe ’jo: «Kàfɔli wi màakuu yē ni nɛ̄.» 35Nɛ́ fali nɛ̀ ni kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ Zezi kúrugu wè.
A pe sɛ́nì pe bururo fòlilo dè nɛ̀ taʔala sèfɛnbile nɛ̄ lè, nɛ́ fali nɛ̀ Zezi líɛ wè nɛ̀ tɛ́rigɛ ni nɛ̄.
36Bà wi waa wè, a siɛnnɛ pe ’yɛ̀ nɛ pe bururo fòliló dè nɛ cáanri nɛ waa wi mɛ́ koligo nī gè. 37Wolivi Tiire koligo kire pe yé líɛ, ki ’puu nyagurugo nɛ̄. Bà Zezi wi sɛ́ni tíri Wolivi Tiire nyagurugo nɛ̄ gè béri nɔ̀gí Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè, a fundaanra ’jíin kpuʔɔ siɛnniʔɛmɛ báà pi ’puu wi kúrugu wi pìtɛnmɛnɛ bèle. A pe mìɛni ’fali nɛ̀ ŋúnugo le nɛ ŋú sɛni, nɛ Kulocɛliɛ tòbiló wè kakpoliyo yi wuʔu nɛ̄ gè, nyàa Zezi wi yé kpíʔile pe nyaamɛ nɛ̄ bè. 38Pe ’puu nɛ ŋú níɛ wáa:
«Kulocɛliɛ wi- kpuʔɔrɔ taʔa
kùlofɔli nɛ̄ wè,
wire ŋáà wi báan
Kàfɔli wire míʔɛ nɛ̄ gè,
yanyige- sí puu
nyìʔɛnɛ nī lè,
kpuʔɔrɔ- sí puu Kulocɛliɛ nɛ̄ wè
nyìʔɛnɛ tiɛliiliye nī yè !»19.38 Ŋún 118.26 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Luk 2.14. !
39A Fariziɛnnɛ pálì ’kò baa siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ Zezi yɛ wè: «Tɛnmɛfɔli, juu nɛ́ muɔ pìtɛnmɛnɛ ní bèle pe- pìiri.»
40A Zezi wi ’siɛnnugoro kɛn dè pe mɛ́ nɛ́ pe yɛ: «M’bé ki juu yeli mɛ́, a bàli pe ’pìiri bèle, sìndari béri yékpuʔulo wáari.»
Zezi wi ’nyɛni nɛ̀ wáa Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè
41Bà Zezi wi sɛ́ni nɔ̀gí Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè, á wi ’kàʔa wéli gè nɛ̀ nyaa gè, a wi ’nyɛni nɛ̀ wáa kàʔa nɛ̄ gè, 42nɛ́ jo: «ʔé, kàʔa muɔ, a ki yē muɔ cé ki cɛ́n mɛni muɔ bé ki puu bé yanyige taa gè wè díɛ ! Nɛ̀ sí ki taa, kire tiɛlɛ ni ’làri muɔ nɛ̄ ŋɔ̀ wè. 43Cɛnyɛ yáà sí nɛ báan baa, muɔ leguulo pe bága pa gunyɔ19.43 Nàgbeliye pe sî cɔ́ri nɛ̀ yérige nɛ̀ tiʔɛ sùlu gè. faan bè muɔ cɔ̀ri, bè muɔ màʔa bè suʔu kayɔbiyɔ yi mìɛni nɛ̄, 44bè yeli tánʔana bè muʔɔrɔ dàala nɛ̄ lè muɔ nɛ́ muɔ pìile ní bèle. Piyě sìndɛnigɛ káà yaʔa ki- kò taʔaga kàa nɛ̄ʔ, bɛ̀ ki ’nyaa muɔ sì tɔ́riʔ nɛ́ Kulocɛliɛ pɛnjɛngɛ lɛ̀lɛ ní lè muɔ tiʔɛ nī gè wèʔ.»
Zezi wi ’yaparilɛ cìra bèle nɛ̀ yige Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè
(Mat 21.12-17; Mar 11.15-17; Zan 2.13-17)
45A Zezi wi sɛ́nì jíin Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa dàligɛ nī gè, nɛ̀ fali nɛ yaparilɛ cìrá bèle nɛ yigi kpànʔanɛ, 46nɛ́ pe yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo:
Mi saʔa ki bága pa puu náarigɛ saʔa19.46 Eza 56.7 tire ti ’juu náʔa gè..
Á yeli sí pɛ́nì ki kpíʔile kàyuulo kòridiʔɛ19.46 Zer 7.11 tire ti ’juu náʔa gè..»
47Wi ’puu baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè cɛngɛ ó cɛngɛ nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle. A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, peli nɛ́ siɛnnɛ pe yiɛgininɛ ní bèle, pe ’puu nɛ wi caa nɛ́ kpúumɔ ní. 48Piyè cé sí còdiʔɛ taa wi nɛ̄ʔ, ki ’nyaa siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni ’puu nɛ lúru Zezi mɛ́ wè.
20Pe ’Zezi yúgo wè sé wi fànʔa ki ’kɔ́n
1Làa nɛ̄ Zezi wi ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè nɛ Kataanna Siɛnrɛ nyu dè nɛ tìí pe nɛ̄.
A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pálì ’kɛ́ wi kúrugu peli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì ní, nɛ̀ fàri liɛlɛ pálì nɛ̄. 2Nɛ̀ sɛ́nì wi yɛ: «-Ki juu weli mɛ́, ŋáasiɛn fànʔa nɛ̄ muɔ nɛ kele gálì kúu gèle ? Ŋáasiɛn wi ’kire kàfɔligɔ kɛn gè muɔ mɛ́ ?»
3A wi ’pe yɛ: «Mi míɛni wè, m’bé yeli yúgo nɛ́ kaala nigbe ní, ye- ki siɛnnugoro kɛn dè m’mɛ́: 4Ŋáa wi cé Zan tun wè wi- pari siɛnnɛ batiize bèle ? Kulocɛliɛ wi cé wi tun lé, dí siɛnnɛ bīɛlɛ ?»
5A pe sɛ́nì pìye nyaa kàsɛngɛ nɛ̄, nɛ̀ pìye kìɛ kìɛ nɛ́ kɛ́nì jo: «A we ’wi yɛ dí Kulocɛliɛ mɛ́ wi cé kɔ́n wè, wi bé jo gáa nɛ̄ wiyè cé sí tɛ́ngɛ wi siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ ? 6A we sí ní nɛ̀ ki juu nɛ́ jo siɛnnɛ mɛ́ wè, siɛnnɛ pe bé we wáa nɛ́ kàdari ní.» Ki ’nyaa siɛnnɛ pe mìɛni cé tɛ́ngɛ ki nɛ̄ Zan wi ’puu Kulocɛliɛ siɛnjuuwo. 7Kire tiʔɛ gáà nī gè, a pe ’Zezi yɛ wè: «Weli sì cɛ́nʔ ŋáa wi cé wi tun wi pari siɛnnɛ batiize bèleʔ.»
8A Zezi wi ’pe yɛ: «Mi míɛni sǐ ga tíi bé ki juu yeli mɛ́ʔ, ŋáa fànʔa nɛ̄ mi nɛ kele gálì kúu gèleʔ.»
Ɛrɛzɛnfalilɛ funbinʔɛfɔlilɔ kàsiile lè
9A Zezi wi ’fali nɛ̀ siɛnrɛ táà juu siɛnnɛ mɛ́ bèle kàsiile nī, nɛ́ pe yɛ: «Nàguɔ wáà cé ɛrɛzɛn siʔi fáli. Bà wi ’ki fáli gè, a wi ’ki yaʔa ɛrɛzɛnfalilɛ pálì mɛ́, nɛ́ yiri nɛ̀ kɛ́ tánʔana nɛ̄ bàa lɛ̀lɛ láà kúɔ baa. 10Bà ɛrɛzɛn cuɔ lɛ̀lɛ ni kɛ́nì nɔ̀ lè, a siʔifɔli wi ’wi tundunwɔ wáà tórigo baa ɛrɛzɛnfalilɛ mɛ́ bèle, pe- sa ɛrɛzɛn yasɛnrɛ táà kɛn wi mɛ́ wi sa wire kɛn. A pe sɛ́nì tundunwɔ kpúɔn wè nɛ́ wi cìra nɛ̀ tórigo kawaaya. 11A siʔifɔli wi ní nɛ̀ tundunwɔ wáà tórigo pe kúrugu. A pe ní nɛ̀ sɛ́nì wi kpúɔn nɛ̀ wi máama, nɛ́ wi tórigo kawaaya. 12A siʔifɔli wi ní nɛ̀ taanriwuu tórigo wè, a pe ní nɛ̀ sɛ́nì wire kpúɔn nɛ̀ wi luɔ nɛ́ wi cìra.
13«A siʔifɔli wi ’sɔ̀ngi, nɛ̀ kɛ́nì jo: ‹Bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè, gáa cɛ m’bé kpíʔile? M’bé mi jaa tórigo wè, ŋàa wi ’mi dɛ́ni wè, dùʔɔ pe bé sa fìɛrɛ taa wire nɛ̄.›
14«Nɛ̀ sí ki taa bà ɛrɛzɛnfalilɛ bálì pe sɛ́nì jaafɔli ŋáà nyaa wè, a pe ’fali nɛ nyu nɛ́ pìye ní nɛ́ jo: ‹Ŋàa wire cɛ wī wi kɔriliiwe wè. Ye- tí we- wi kpúu, dí kɔrigɔ ki sí kò weli wuʔu.› 15A pe ’fali nɛ̀ wi kɔ́ri nɛ̀ yiri siʔi nī gè, nɛ̀ sɛ́nì wi kpúu.»
A Zezi wi ’pe yúgo: «Yeli nɛ sɔ̀ngí gáa ɛrɛzɛn siʔi kàfɔli wi bé kpíʔile siɛnnɛ bálì nɛ̄ bèle ? 16Wi bé pa wi ɛrɛzɛnfalilɛ bálì kpúu bèle, bé sí wi siʔi kɛn gè ɛrɛzɛnfalilɛ pálì piyeyɛ mɛ́.»
Bà siɛnnɛ pe ’siɛnrɛ dáà lúʔu dè, a pe ’jo: «Cí, Kulocɛliɛ- we suɔ ki felige mɛ́ !»
17A Zezi wi sí pe wéli nɛ̀ taa, nɛ́ pe yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ dáà tire kɔri wire sí jo gáa wī:
Sìndɛnigɛ gíì saafaanna
pe cé wáa gè,
kire ki kɛ́nì kò
saʔa kàluulo kàdɛnipelige gè,
gàa ki ’saʔa cò gè
nɛ̀ yérige gè20.17 Ŋún 118.22 tire ti ’juu náʔa gè. Ki sìndɛnigɛ kiī nɛ gèdinnɛ baara kúu, ki nɛ̂ ŋɔri kɛn saʔa mɛ́ gè..
18«A siɛn ó siɛn tuu ki sìndɛnigɛ gáà nɛ̄ gè, wi bé muʔɔrɔ; a ki sí ní nɛ̀ tuu siɛn ó siɛn nɛ̄, ki bé wi muʔɔrɔ20.18 Wéli baa Eza 8.14-15..»
Lanbo ŋíì wi ’yɛli bèri sàrí kùlofɔgbuɔwɔ Sezari mɛ́ wè
19Ki lɛ̀nunɔ nī lè a Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ bèle nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ pe ’yɛ̀ nɛ kɛnmɛ páà caa mɛni peli bé wi cò wè. Nɛ̀ sí ki taa pe ’puu nɛ fìʔɛ́ siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Ki ’nyaa pe cé ki cɛ́n dí peli mɛ́ Zezi wi cé kàsiile náà wáa lè nɛ̀ kɛn.
20A pe ’kò nɛ wi kakpiʔiligele ciʔige gèle, nɛ́ sí siɛnnɛ pálì tórigo baa wi kúrugu, pe- sa pìye kpíʔile peli yē siɛnsinminɛ, bé sí taa bè Zezi taa wè cò wi siɛnjuuro nī dè, bè wi kɛn ki tiʔɛ tɛ́nimɛ kùlofɔli mɛ́ wè, pe kàfɔli wè.
21A pe sɛ́nì wi yúgo nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, weli ’ki cɛ́n muɔ nyasiɛnrɛ dè nɛ́ muɔ tɛnmɛnɛ náà muɔ nɛ kanʔa lè tiī sìɛnrɛ; muɔ wè nɛ siɛnnɛ wéli bèle yiɛyɛ nīʔ níɛ nyuʔ. Ki ’nyaa muɔ nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle Kulocɛliɛ koligo nɛ̄ gè nɛ́ kányiʔɛ ní. 22Ki ’yɛli weri lanbo sàrí wè lé Wurɔmiyékùlofɔgbuɔwɔ20.22 Wurɔmiyé kùlofɔgbuɔwɔ míʔɛ ki ’puu Sezari wè. Pe fànʔafɔlilɔ pálì ’puu tɛ́ninɛ fànʔa nɛ̄ gè Zuufulo kùlo nī lè. Sezari mɛ́ wè, dí mɛni ?»
23A wi ’pe kpìlikpili wéli wè nɛ̀ nyaa, a wi ’pe yɛ: 24«Ye- denari walikpege káà kɛn náʔa mi nyaa wêli. Ŋáasiɛn jènyinɛ nī náʔa nàa lè, nɛ́ míʔɛ ní gè sɛbɛgɛ gè ?»
A pe ’jo: «Wurɔmiyé kùlofɔgbuɔwɔ Sezari wori dī.»
25A wi sí pe yɛ: «A ki yē bɛ̀ gè, a gìi yē Sezari wuʔu gè, ye- ki kɛn Sezari mɛ́ wè. Gìi sí gī Kulocɛliɛ wuʔu gè, ye- ki kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè.»
26Piyè jáa nɛ̀ siɛnrɛ taa wi mɛ́ʔ, bè wi cò ti nī siɛnniʔɛmɛ pi yiʔɛ mɛ́ gèʔ. Nɛ̀ pínɛ, wi siɛnnugoro ti cé pe fungo wúɔ, a pe ’pìiri.
Sadusiɛnnɛ pe ’Zezi yúgo wè nyɛ́yirile wori nɛ̄ dè
27A Sadusiɛnnɛ pálì ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, peli pe sî jo dí nyɛ́yirile wè baa wèʔ. A pe ’wi yúgo nɛ́ jo: 28«Tɛnmɛfɔli, Misa wi ’ki sɛbɛ nɛ̀ yaʔa we mɛ́ nɛ́ jo, dí a nàguɔ ’cɛliwɛ líɛ nɛ́ kùu nɛ́ wi yaʔa, wiì pùɔ sii wi nɛ̄ wèʔ, wi siinyɛni wi- cɛliwɛ líɛ wè, wi- pìile sii wi- kɛn wi siinyɛni ŋáà mɛ́ wi ’kùu wè20.28 Wéli baa Fàn 25.5-6..
29«Ki sí nyaa, siinyɛninɛ nàguɔlɔ kɔlisiin ’puu baa. A péliwe wi ’cɛliwɛ líɛ, nɛ̀ kɛ́nì kùu, wiì pùɔ sii wi nɛ̄ʔ. 30A kanugo ki ní nɛ̀ siinwuu taa wè. 31A taanriwuu wi ’cɛliwɛ líɛ wè, fúɔ nɛ̀ taa pe mìɛni kɔlisiin bèle, a pe ’kùu, wàa sì kɛ́nì pùɔ sii cɛliwɛ nɛ̄ wèʔ. 32Kire kàduʔumɛ gè a cɛliwɛ míɛni wi pɛ́nì kùu. 33Kúbilo nyɛ́yirile nɛ̄ lè, ŋíi wuu wi bé puu cɛliwɛ ŋáà wè pe nī bèle ? Nɛ́ ki cɛ́n pe mìɛni kɔlisiin pe ’wi tɛ́ngɛ nɛ̀ nyaa cɛliwɛ.»
34A Zezi wi ’pe yɛ: «Pàngɛ lɛ̀lɛ wuulo bèle nàguɔlɔ bèle nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, piyē nɛ cepɔrigɔ kpínʔini. 35Nɛ̀ sí ki taa yirile náà ni báan lè, bìli bīɛlɛ pe ’nyuɔ nɛ̀ yɛli bága sa puu baa bèle, a pe kɛ́nì koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri bèle, piyè cɛlilɛ líɛʔ, cɛlilɛ míɛni sǐ tɛ́ni nàgaʔa nɛ̄ʔ.
36«Ki ’nyaa piyè ní nɛ̀ je kùu cígini wīʔ, píra ŋáà nī wè pe ’kò nubilo nɛ́ nyìʔɛnɛ tundunminɔ ní bèle, nɛ ní Kulocɛliɛ pìile bɛ̀ ki ’nyaa pe ’koli nɛ̀ nyɛ́ bèle. 37Kúbilo pe bága koli bè nyɛ́ bè yiri; tire Misa wi ’juu nɛ̀ tìɛ wi kasɛbɛgɛlɛ nī gèle kàsunnyige tiinbile tiʔɛ nī gè. A wi ’’Kàfɔli míʔɛ yeri gè nɛ̀ jo ‹Birayima Kulocɛliɛ, Siaga Kulocɛliɛ, nɛ́ Yakuba Kulocɛliɛ20.37 Wéli baa Yir 3.6..› 38Kúbilo wuu bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ wèʔ, wiile wuu wī. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, wire mɛ́ wè pe mìɛni yē wiile wī.»
39A Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pálì ’fali nɛ̀ Zezi siɛnrɛ suʔu dè nɛ́ jo: «Tɛnmɛfɔli, muɔ ’ti sɔ́migɔ nɛ̀ juu !» 40Ki ’nyaa piyè cé ní nɛ̀ sori bè wi yúgo nɛ́ yakaa wori ní cíginiʔ.
Suɔfɔli wi kɛnmɛ bè nɛ́ kùlofɔli Dawuda ní wè
41A Zezi wi sí pe yɛ: «Mɛni nɛ̀ síɛ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’jo dí Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wiī Dawuda Jaa ? 42Ŋúnuyɔ Sɛbɛ nī wè Dawuda wire tíimɛ wiì dúʔu ki juu nɛ́ jo:
Kàfɔli wi ’ki juu mi Kàfɔli mɛ́ wè
nɛ́ wi yɛ:
‹Tɛ́ni mi kàliige mɛ́ gè,
43fúɔ bè taa
mi ga muɔ leguulo kpíʔile bèle
muɔ tɔliyɔ taʔadiʔɛ20.43 Ŋún 110.1 tire ti ’juu náʔa gè..›
44«Bɛ̀ sí ki yē, Dawuda wiī nɛ wi yeri wire Kàfɔli. Mɛni sí wi bé gbɛ̀ puu wi jaa wè ?»
Zezi wi ’jo pìtɛnmɛnɛ pe fǎri nàgbuʔɔrɔ kpínʔiniʔ
45Bà siɛnniʔɛmɛ pi mìɛni ’puu nɛ Zezi wi siɛnrɛ lúru dè, a Zezi wi ’wi pìtɛnmɛnɛ yɛ bèle: 46«Yeri yìye ciʔige Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ nɛ̄ bèle: burugboliyo lege ki ’pe dɛ́ni; pe nàa ki caa siɛnnɛ peri peli síɛri gbuʔulo tiɛyɛ nī yè. Tɛnmɛzaaya nī yè, yiʔɛmɛ tɛ́nidiɛyɛ yire yi ’pe dɛ́ni, yire pe nàa caa. A lìile yē tiʔɛ gíì nī, kpolilo tɛ́nidiɛyɛ yire pe nàa caa. 47Peli sí pe nyɛ́ni lakicɛlilɛ saaya fùʔuró yè nɛ pe yɛrɛ líi dè nɛ waa nɛ́ ti ní, níɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ náari wè nɛ mɔgi siɛnnɛ peri peli nyaʔa. Pe kàyuʔu ki bága sa puu gbɛ̀ligɛ bè tóri sɛnminɛ nɛ̄ bèle !»
21Lakicuɔ wáà ’kpuʔɔrɔ kpíʔile Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè
1Bà Zezi wi ’yiʔɛ yɛ̀gɛ gè bè wéli wè, nɛ̀ lɔrifɔlilɔ nyaa bèle pe pe kpuʔɔrɔ nii dè baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wali yalege nī gè. 2A wi kɛ́nì lakicuɔ wáà nyaa, fuunmɔfɔli wi ’puu, a wi sɛ́nì wali tɛmɛnɛ21.2 Nɛ̀ yɛli nɛ́ kire lɛ̀lɛ wuulo pe wali ní wè, wali ŋáà lakicuɔ ŋáà wi cé le baa wali yalege nī gè, wiì puu yafiɛnʔ. siin cáan baa wali yalege nī gè. 3A Zezi wi ’jo: «M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, fuunmɔfɔli lakicuɔ ŋáà wi ’kɛn nìʔɛgɛ nɛ̀ tóri bìli pe mìɛni nɛ̄ bèle. 4Nɛ̀ sí ki taa bìli pe mìɛni bèle, bɛ̀ pe lɔri tiī nìʔɛrɛ dè, a pe ’tàa kɔ̀n nɛ̀ kpuʔɔrɔ dáà kpíʔile dè. Cɛliwɛ ŋáà wire sí wè, wi nɛ́ wi fuunmɔ pi mìɛni ní bè, cɛ̀ri ŋáà wi ’puu wi mɛ́ wè, a wi ’wi mìɛni kɛn nɛ́ kò waʔanɛ.»
Zezi wi ’Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa ki cáanna wori juu dè
5Siɛnnɛ pálì ’yɛ̀ nɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wori nyu dè nɛ́ jo kiī cɛ̀ngɛ. Ki ’nyaa pe cé sìndɛnicɛnyɛ tíʔɛ nɛ̀ ki fèri, nɛ́ yɛrɛ ní dè nɛ̀ pínɛ dàa pe cé kɛn Kulocɛliɛ mɛ́ wè kpuʔɔrɔ dè.
A Zezi wi sí pe yɛ: 6«Dàa mìɛni yeli nɛ nyaʔa dàa dè, cɛngɛ nɛ báan cɛngɛ nī, sìndɛnigɛ káà fáala sì je ga kò bile taʔaga kàa nɛ̄ʔ, ti mìɛni bága ŋɔrigɔ bè cáan.»
Fìɛlɛ pálì bága kàyuʔujuujɛngɛ lɛ̀lɛ tìɛ lè
7A pe sí wi yúgo: «Tɛnmɛfɔli, gáa lɛ̀lɛ nī kele gálì ke bága kpíʔile ? Fìɛ ŋíi wi bága ki tìɛ dí kele gálì ke kpíʔile lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ wè ?»
8A wi ’pe yɛ: «Yeri yìye ciʔige, ye fǎga tí siɛn- yeli fáanni bè yeli pùunniʔ. Nɛ́ ki cɛ́n siɛnniʔɛnɛ bága pɛn bè pari nyu nɛ́ mi míʔɛ ní gè bé jo peli bīɛlɛ Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè. Ye fǎga taʔa pe nɛ̄ʔ. 9A yeli kɛ́ni kapinʔɛnɛ tùnmɔ lúru, nɛ cíimɛ kàfulogo wori lúru dè, ye fǎga ki yaʔa ki de fíɛrɛ cògí yeli nɛ̄ʔ. Ki ’nyaa kire kele gálì ke ’yɛli bè kíni bè kpíʔile wī, nɛ̀ sí ki taa duniya wi kúɔ lɛ̀lɛ lire bɛ̀ʔ gbínʔɛnɛ.»
10A wi ní nɛ̀ pe yɛ: «Kùlo láà bága yɛ̀ bè sa tuu kùlo láà nɛ̄, fànʔa káà bága yɛ̀ bè sa tuu fànʔa káà nɛ̄21.10 Wéli baa Eza 19.2.. 11Dàala ni bága de cúungu kpuʔɔ tiɛyɛ sáa nī, nɛ̀ pínɛ fungo bága tuu tiɛyɛ yáà nɛ̄, nɛ́ yaabiimɛ ní. Kele kálì béri kpínʔini fíɛrɛ wuʔulo kátii, nɛ́ kakpoliyo yáà feliye ní nyìʔɛnɛ nī lè, yire yi bé puu fìɛlɛ bèle.
12«Náʔanɛ ki kele gálì ke- sí nɔ̀ gèle, pe béri yeli cògí de yeli wuʔɔ, bèri yeli cògí de waa nɛ́ yeli ní tɛnmɛzaaya mɛ́ yè bèri yeli nii kasuusaaya nī, bèri yeli yeri kùlofɔlilɔ kpáaya mɛ́ nɛ́ fànʔafɔlilɔ tiɛyɛ nī, mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄. 13Kire bé kpíʔile kaala, yeli bé puu mi wori ti juufɔlilɔ. 14Ye- ki le yeli funyɔ nī yè ye ki cɛ́n yeli sì yɛli bèri sɔ̀ngí siɛnrɛ díì yeli baa juu bè yìye yige bèleʔ. 15Mi tíimɛ mi bé siɛnrɛ le yeli nyuɔyɔ nī yè, bé sìnjilige kɛn yeli mɛ́ fúɔ yeli leguuwo wáà fáala sǐ gbɛ̀ píle nɛ́ yeli níʔ, bé nɛ́ ga jo bè yeli kìɛʔ. 16Ki ’nyaa yeli siivɔlilɔ yo, yeli laayirinyɛninɛ yo, yeli narigɛ wuulo yo, yeli nàgorifɔlilɔ yo, pe bága yeli cò bè kɛn, pe bé yeli pàli sáa kpúu. 17Nɛ̀ pínɛ yeli kaala ni bága siɛnnɛ pe mìɛni biɛn mi míʔɛ kire kɛnmɛ nɛ̄. 18Nɛ̀ sí ki taa yeli nzìige káà nigbe sǐ cɛ́nì je pùunniʔ. 19A yeli ’kò kpàricogo nī gè, yeli bé yeli sìi suɔ wè.»
Kàyuʔu bága juu Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè
20«A yeli kɛ́nì Zerizalɛmi kàʔa nyaa gè a kapiɛngbuɔn tòyo pɛ́nì ki màʔa nɛ̀ suʔu gè, ye- ki cɛ́n kàʔa ki cúʔɔ lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ wī.
21«Kire lɛ̀lɛ nī lè a bìli yē Zude tɛ́nimɛ nī bè peri fé peri waa nyaguruyo mɛ́. A bìli yē kàʔa laamɛ nī pe- yiri ki nī. A bìli yē siiye nī yè, pe fǎga koli bɛn kàʔa mɛ́ gèʔ. 22Ki ’nyaa kire cɛngɛ kire ki bé puu kapiʔile fuʔɔlɔ tɔ́njɛngɛ gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi ní Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu dè.
23«Kire cɛnyɛ nyáà nī yè, yawuʔɔ bé laʔalafɔlilɔ taa bèle, peli nɛ́ bìli pe pìile kanʔa pe ŋɔri wè ! Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, kire cɛnyɛ yè, wuʔɔgbuʔɔ káà bé tuu kùlo nɛ̄ lè, nɛ̀ pínɛ Kulocɛliɛ funyɛrigɛ ki bé nɔ̀ kùlo náà ni wuulo nɛ̄ bèle. 24Pe bé pe kpúu nɛ́ ŋɔsiile ní, bè bìli cò bè le kasuulo nī kùlogolo tiɛrɛ ti mìɛni nī. Kùlogolo kálì wuulo pe bé Zerizalɛmi kàʔa tánʔana gè bè ki pulɔgɔ fúɔ bè taa pe lɛ̀lɛ ni pa nyì.»
Kele gílì ke bága tóri Siɛn Pùɔ wi pɛnjɛngɛ gè
25«Fìɛlɛ pálì bé yiri baa cɛngɛ nɛ̄ gè nɛ́ yege ní gè, nɛ́ ŋɔgɔlɔ ní gèle. Náʔa dàala nɛ̄ lè siɛnnɛ pe laamɛ bé piɛn kpuʔɔ kùlogolo ke mìɛni nī gèle. Ki ’nyaa kuʔɔjii luʔɔ ki béri wáari de yɛ̀gí kpuʔɔ naamɛ gè bè pe sɔ̀ngirɔ nyaʔami dè. 26Fíɛrɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè siɛnnɛ pe béri círigi, ki ’nyaa gàa ki báan bè pa tuu duniya nɛ̄ wè pe bé ki ’nyaa, nɛ̀ pínɛ fànʔa tiɛyɛ nyáà yī baa nyìʔɛnɛ nī lè, yi bé cúungo.
27«Kire lɛ̀lɛ nī lè dí pe sí Siɛn Pùɔ nyaa wè wiri báan kàsadibarɛ naamɛ gè nyìʔɛnɛ nī lè nɛ́ fànʔa ní, nɛ́ kpuɔmɔ ní bɛ̀ ki caa mmɛ.»
28«A kele gálì ke kɛ́ni kpínʔini gèle, ye- sɔ́migɔ ye yéri, yé yeli nyùyɔ yɛ̀gɛ yè, ki ’nyaa yeli suɔ lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ wī.»
Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ’sìʔɛrɛ nɛ̀ nɔ̀ túɔn
29A Zezi wi ’juu nɛ́ pe ní kàsiile siɛnrɛ nī nɛ́ pe yɛ: «Ye- sàanfiidiige wéli gè, nɛ́ tiire ti mìɛni ní dè. 30A yeli gbɛ́nɛ̀ ti nyaa ti wabunro yigi dè, yeli nɛ̂ ki cɛ́n ki ’kò cɛ̀ dí ŋùʔɔ ki sí jíin. 31Nɛ̀ pínɛ, yeli mìɛni a yeli kɛ́nì kele gálì nyaa gèle ke kpínʔini gèle, ye- ki cɛ́n Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ túɔn. 32M’bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, lɛ̀lɛ náà wuulo piyě ga kùu kúɔʔ, dí kele gálì ke mìɛni ke sí kpíʔile. 33Nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala ní lè tire bága tóri, mi siɛnrɛ tiǐ sí ga tóri bè nyaaʔ.»
Kàfɔli wiī nɛ nyu nɛ we sɔ̀mí we- puu nyɛminɛ tɛ́ngɛlɛ nī lè
34«Ye- yìye cò cɛ̀ngɛ, ye fǎga yeli funyɔ yaʔa yè yi- de nyaʔamiʔ, cègbuʔɔ yaliimɛ, nɛ́ sungbuɔdinre, nɛ́ duniya kasɔngilɔ ní gèle. A kire ’laa wè kàyuʔujuujɛngɛ ki bága pa yeli fuu, 35bɛ̀ pɛnnɛ tíɛlɛ. Ki ’nyaa ni bága tìgi bè siɛnnɛ pe mìɛni tɔ́n dàala ni mìɛni nī lè.
36«Ye- puu nyɛminɛ lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī, yeri náari gìi ki bé tí yeli gbɛ̀ fànʔa taa bè suɔ gàa ki mìɛni mɛ́ gè, gàa ki báan gè, bé sí gbɛ̀ jáa bè yéri Siɛn Pùɔ wi yiʔɛ mɛ́ gè.»
Zezi wi ’wi cɛnzɛnyɛ kúɔ yè baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè
37Cɛngɛ ó cɛngɛ, Zezi wi ’puu baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle. A pìlige sí cé gbɛ́nɛ̀ wúɔ gè, wi nɛ̂ yiri nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì súɔn nyagurugo mɛ́ gè, gàa pe yeri Wolivi Tiire nyagurugo gè. 38A kpìɛnmɛ gbɛ́nɛ̀ tuu bè, siɛnnɛ pe nɛ̂ yɛ̀ faʔa nɛ̀ pɛn wi kúrugu baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa mɛ́ gè, nɛ̀ pɛ́ni lúru wi mɛ́.
22ZEZI WI ’KUU NƐ KOLI NƐ NYƐ
Zudasi sɛ́nì juu nɛ̀ bìɛ nɛ́ Zezi leguulo ní bèle
(Mat 26.1-5,14-16; Mar 14.1-2,10-11; Zan 11.45-53)
1Sìnvarifun Búru Fundaanra díì pe ’puu nɛ yeri Torimakiyaʔa Fundaanra dè, ki cɛnyɛ yi ’puu nɛ sìʔɛrɛ́ nɛ báan. 2Kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ pe ’puu nɛ kɛnmɛ caa mɛni peli bé Zezi kpúu wè bè síɛ wè. Ki ’nyaa pe ’puu nɛ fìʔɛ́ siɛnnɛ nɛ̄ bèle.
3A Setɛni wi ’jíin Zudasi Isikariyɔti fungo nī gè, pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin gboli wuu wáà wi ’puu. 4A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì juu nɛ̀ bìɛ nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, peli nɛ́ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wélifɔlilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, mɛni wire bé Zezi le wè pe kiyɛ nī yè. 5A ki ’pe dɛ́ni kpuʔɔ, a pe ’nyuɔ fɛ̀ni wi mɛ́ nɛ́ jo peli bé wi kɛn nɛ́ wali ní. 6A Zudasi wi ’yéri ki nɛ̄ nɛ́ sí kò nɛ kɛnmɛ caa mɛni wire bé Zezi le wè pe kiyɛ nī, dí siɛnniʔɛmɛ pi fǎga ki cɛ́n wèʔ.
Torimakiyaʔa Fundaanra suro suʔɔ wori dè
(Mat 26.17-25; Mar 14.12-21; Zan 13.21-30)
7A Sìnvarifun Búru Fundaanra cɛngɛ ki pɛ́nì nɔ̀, cɛngɛ gíì pe sî Torimakiyaʔa Fundaanra sìnbaara kpúu dè. 8A Zezi wi ’Piɛri nɛ́ Zan tun nɛ́ pe yɛ: «Yeri waa ye sa Torimakiyaʔa lìile gbòbori lè, gìi ki bé tí we ga sa lìi wè.»
9A pe ’wi yúgo: «Sé muɔ nɛ caa we sa ni gbòbori ?»
10A wi ’pe yɛ: «A yeli sɛ́nì jíin kàʔa nī gè, yeli bé kpàli nɛ́ nàguɔ wáà ní luʔɔ kagbege ní tugogo, ye- taʔa wi nɛ̄. A wi sɛ́nì jíin tiʔɛ gíì nī, 11ye- saʔafɔli yɛ wè: ‹Tɛnmɛfɔli wi ’jo sé wire saʔa ki yē, baa wire báa Torimakiyaʔa suro lìi dè nɛ́ wire pìtɛnmɛnɛ ní bèle ?› 12Wi bé saʔa káà tìɛ yeli nɛ̄ saataʔaligɛ nī gè baa naamɛ gè, ki laamɛ pi bé puu kpuɔbɔ, gbòboriguʔɔ; ye- lìile gbòbori lè kire tiʔɛ nī.»
13Bà Piɛri nɛ́ Zan pe ’kɛ́ bèle, nɛ̀ sɛ́nì kele ke mìɛni nyaa kɛnmɛ bíì nɛ̄ Zezi wi cé ti juu pe mɛ́ dè. A pe ’Torimakiyaʔa Fundaanra lìile gbòbori lè.
Zezi wi ’wi lìizɛnnɛ lìi lè nɛ́ wi tundunminɔ ní bèle
14Lìi lɛ̀lɛ ni kɛ́nì nɔ̀ lè, a Zezi wi sɛ́nì tɛ́ni pe líi, wire nɛ́ wi tundunminɔ ní bèle. 15A wi kɛ́nì pe yɛ: «Ki láa ’puu mi nɛ̄ kpuʔɔ bè Torimakiyaʔa lìile náà lìi lè nɛ́ yeli ní bé nɛ́ wuʔɔ wè. 16M’bé ki juu yeli mɛ́, miǐ ní ga tíi bé ki lìile ni felige lìi lèʔ, fúɔ bè taa ni kɔri wi ga fori Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ nī gè.»
17Á wi ’fali nɛ̀ yagbuʔɔ líɛ gè yakuulo nī lè, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri nɛ́ ki kɛn pe mɛ́ nɛ́ jo: «Ye- suɔ, ye- ki liɛlɛ yìye nɛ̄. 18M’bé ki juu yeli mɛ́, miǐ ní ɛrɛzɛn yasɛnrɛ luʔɔ káà gbuɔ cíginiʔ, fúɔ bè taa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki ga pa tɛ́ngɛ.»
19Á wi ’fali nɛ̀ búru líɛ wè, nɛ̀ Kulocɛliɛ síɛri, nɛ́ wi kúnminɔ nɛ̀ liɛlɛ pe nɛ̄ nɛ́ jo: «Mi céri tire dī dàa dè, ti ’kɛn yeli kɛnmɛ nɛ̄. Yeri kire gáà kpínʔini gè yeri sɔ̀ngí de tari nɛ́ mi ní.»
20Bɛ̀ pe ’lìi nɛ̀ kúɔ wè, a wi ’ki kanugo kpíʔile gè, nɛ̀ yagbuɔlɔ líɛ lè, nɛ́ jo: «Yagbuʔɔ gáà kiī nɛ ki tìí nyakungɛngɛ fɔngɔ gáà Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile nɛ́ siɛnnɛ ní bèle mi sìsiɛn kɛnmɛ nɛ̄ bè, mi sìsiɛn gáà kire ki bé wo yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè.»
Zezi wi ’Zudasi kpìlikpili wori juu dè
21«Ki sí n’gɛ, ŋàa wi je mi le mi leguulo kiyɛ nī yè, ki siɛn wiī bile tɛ́niwɛ nɛ wuu nɛ líi nɛ́ mi ní. 22Kiī cɛ́ngɛ, Siɛn Pùɔ wi bé kùu nɛ̀ yɛli nɛ́ gìi Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu nɛ̀ yaʔa dè. Yawuʔɔ bé sí ga siɛn taa wè díɛ, ŋàa wi ’Siɛn Pùɔ le wè wi leguulo kiyɛ nī yè !»
23A pìtɛnmɛnɛpe ’fali nɛ pìye yúgo nɛ mári sɛni, níɛ wáa ŋáasiɛn wi bága kire kaala náà felige kpíʔile lè peli nī bèle ?
Ŋìi wī ’kpúʔɔ pe mìɛni nī bèle
(Mat 18.1; 25.20-28; Mar 9.34; 10.42-45)
24Làa nɛ̄ a kàkiɛrɛ ’yɛ̀ pìtɛnmɛnɛ pe sunʔɔmɔ nī, pe pìye kìí ŋíi wi ’kpúʔɔ pe mìɛni nī bèle ?
25A Zezi wi sí pe yɛ: «Kùlogolo ke kùlofɔlilɔ bèle, pe kàtɛninɛ peli nɛ̄ pe sî nɛ pe fànʔa kpúɔn gè; bàli sí pe nyɛ́ni fànʔa kpúɔn bìli nɛ̄ bèle, pe nàa caa peri peli yeri kacɛ̀nbuulo.
26«Yeli sí bèle, bà bɛ̀ʔ ki ’yɛli bè puu yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ. Ki ’nyaa, ŋìi wi ’kpuɔwɔ wè yeli nī bèle, wi- wìi kpíʔile cíɛwɛ bìli pe sunʔɔmɔ nī bè; ŋìi sí wī yiɛginiwɛ wè, wi ’yɛli bè puu yeli baakuɔwɔ22.26 Wéli baa Mat 20.26-28; Mar 9.35..
27«Á kire ’laa wè, ŋíi wī kpuɔwɔ wè pe mìɛni nī bèle ? Ŋàa mɛ́ pe sî suʔɔ nɛ̀ tɛ́ngɛ á wi nɛ̂ pɛ́nì tɛ́ni nɛ̀ lìi wè lé, dí ŋàa wi sî puu baakuɔwɔ níɛ̀ nɛ suro kanʔa dè ? Ŋàa wi sî tɛ́ni nɛ líi wè, wire túʔu bɛ̀ʔ kpuɔwɔ wè ? Mi wè mi sí yē bile yeli sunʔɔmɔ nī bè nɛ ní yeli baakuɔwɔ wè22.27 Zezi tánʔagɛnmɛ bè nɛ́ wi pìtɛnmɛnɛ ní bèle, ki wè nugo nɛ́ duniya wuulo kpíʔilegɛnmɛ ní bèʔ. Wire wī kpuɔwɔ wè nɛ́ sí nɛ baara yìrile mɛ́ bèle (wéli baa Zan 13.12-17)..
28«Yeli bèle, yeli ye ’kò nɛ́ mi ní mi wuʔɔyɔ yi lɛ̀gɛlɛ nī gèle. 29Kire nɛ̄ mi míɛni wè m’bé kùlofɔligɔ kɛn gè yeli mɛ́ majo bɛ̀ mi Tuu wi ’ki kɛn m’mɛ́ gè, 30gìi ki bé tí yeli ga pínɛ bè lìi bé sí pínɛ bè gbuɔ nɛ́ mi ní mi lìidiʔɛ nī gè baa mi kùlofɔligɔ nī gè, dí yeli sí puu tɛ́ninɛ kùlofɔlilɔ kácuɔnyɔ nɛ̄ yè, bèri kàyuʔu nyu Isirayɛli saʔa tùluyo kiɛ nɛ́ siin nɛ̄ yè.»
Zezi wi ’Siimɔ yɛ wè dí wi bága ti kìɛ bé jo wiì wire cɛ́nʔ
(Mat 26.31-35; Mar 14.27-31; Zan 13.36-38)
31A Zezi wi kɛ́nì juu nɛ́ Siimɔ22.31 Siimɔ wè, piyē nɛ wi yeri nɛ pínɛ Piɛri. ní nɛ́ wi yɛ: «Siimɔ, Siimɔ, Setɛni wiī nɛ ki caa bè yeli yàʔara yàʔara majo bɛ̀ pe sî yaliire cɛli tɛnmɛ nī kɛnmɛ bíì nɛ̄. 32Mi sí nyɛ́nì Kulocɛliɛ náari wè muɔ wuʔu, gìi ki bé tí muɔ tɛ́ngɛlɛ ni fǎga kúɔ wèʔ. A muɔ kɛ́nì koli nɛ̀ pɛn m’mɛ́ wè, ma juu nɛ́ muɔ siinyɛninɛ ní bèle ma pe nàzɔnnɔ lìri bèle.»
33A Piɛri wi ’wi yɛ: «Kàfɔli, mi ’gbòbori nɛ̀ yaʔa nɛ̀ kúɔ, a ki cɛ́nì nyaa kasuulere dī yo, kùu wī yo, m’bé kɛ́ nɛ́ muɔ ní.»
34A Zezi wi ’wi yɛ: «M’bé ki juu muɔ mɛ́ Piɛri, pàngɛ gè sɛ́ni nɛ́ gòpɔli wi- nyɛni wè, muɔ bé ti kìɛ bè taa tɔliyɔ taanri bé jo muɔ sì mi cɛ́nʔ.»
Wuʔɔgɔ lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ túɔn
35A Zezi wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Bà mi cé yeli tun pàtiɛ fùn wè, kpɔ̀bigɔ fùn wè, nɛ́ tɔriyɔ fùn wè, yakaa yé sɛ́nì yeli laa lé ?»
A pe ’wi yɛ: «Yafiɛnʔ.»
36A wi ’pe yɛ: «Nɛ̀ sí ki taa píra ŋàa nī wè, a pàtiɛ yē ŋìi mɛ́, siɛn wi- wi líɛ. A kpɔ̀bigɔ yē ŋìi mɛ́ siɛn wi- ki líɛ. A ŋɔsii sí wè siɛn ŋíì mɛ́ wèʔ, siɛn wi- wi burugo pári gè wi- wàa suɔ. 37A kire ’laa m’bé ki juu yeli mɛ́, kele gílì ke mìɛni Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’juu dè, ki ’kàri fànʔa ke mìɛni ke- kpíʔile ke nyɔgɔlɔ nī gèle mi sìi nī wè. Ki siɛnrɛ ti ’jo: Pe ’wi tɔ́ri nɛ̀ le siɛnpiile nī bèle22.37 Eza 53.12 tire ti ’juu náʔa gè..
«Bɛ̀ sí ki yē, gìi ki ’sɛbɛ mi wori nɛ̄ dè, ki bé fori.»
38A pe ’wi yɛ: «Kàfɔli, ŋɔsiile siin pálì m’bɛlɛ náʔa bɛlɛ !»
A wi ’pe yɛ: «Ki bé yɛli bɛ̀.»
Zezi wi sɛ́nì Kulocɛliɛ náari Wolivi Tiire nyagurugo mɛ́
39Bà tire ’tóri dè, a Zezi wi ’yiri nɛ̀ kɛ́ Wolivi Tiire nyagurugo mɛ́ gè, majo mɛni wi sî dàli nɛ ki kpínʔini gè. A wi pìtɛnmɛnɛ pe ’kɛ́ baa nɛ́ wi ní. 40Bà pe sɛ́nì nɔ̀ bèle, a wi ’pe yɛ: «Yeri Kulocɛliɛ náari wè, gìi ki bé tí yeli fǎga tuu Setɛni puuwelige nī gèʔ.»
41Nɛ́ fali nɛ̀ sìʔɛrɛ pe nɛ̄ kàdɛnigɛ wáamɛ líiligɛnmɛ felige, nɛ̀ sɛ́nì káguro wáa nɛ Kulocɛliɛ náari wè, nɛ́ jo: 42«Mi Tuu, a ki yē muɔ nyɛ́ni kaala lè, ma wuʔɔgɔ gáà líili gè mi nɛ̄. Mi sí wè ki mɛ́ mi nyɛ́ni kaala kpíʔileʔ, fúɔ muɔ nyɛ́ni kaala.»
43[A nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà ’pɛn wi kúrugu nɛ̀ pɛ́nì lèbaanna nyɔ́gɔ wi nī. 44Bà laamɛ yé piɛn Zezi nī wè kátii wè, a wi ’tuu nɛ náari nɛ́ lèbaanna ní, a wi kárifugo ki ’yiʔɛ nɛ̀ kò sìsiɛn tíɛlɛ nɛ sɔli nɛ tun dàala nɛ̄ lè.]
45Bà wi kɛ́nì kúɔ náarigɛ nɛ̄ gè, a wi ’koli nɛ̀ kɛ́ pìtɛnmɛnɛ kúrugu bèle, nɛ̀ sɛ́nì pe nyaa pe ŋɔ́ni, bɛ̀ funbiɛnrɛ ti ’puu pe nī bèle. 46A wi ’pe yɛ: «Yeli nɛ ŋɔ́ni wī lé ? Ye- yɛ̀ yeri Kulocɛliɛ náari, gìi ki bé tí yeli fǎga tuu Setɛni puuwelige nī gèʔ.»
Pe ’pɛn Zezi còdiʔɛ nī gè
(Mat 26.47-56; Mar 14.43-50; Zan 18.3-11)
47Bà Zezi nɛ tire nyu nɛ tíin wè, a pe kɛ́nì siɛnnɛ pálì nyaa a pe ’kɔ́n baa nɛ báan nìʔɛbɛlɛ.
Zezi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ siin nī bèle, ŋíì pe ’puu nɛ yeri Zudasi wè, wire wi ’puu pe yiʔɛ mɛ́ gè. A wi pɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, bè wi suɔn.
48A Zezi wi sí wi yɛ: «Cí, Zudasi, nyuɔ suɔnrigɔ ní muɔ bé Siɛn Pùɔ le wè wi leguulo kiyɛ nī yè lé ?»
49Pìtɛnmɛnɛ bílì pe ’puu baa Zezi táanni wè, bà pe kɛ́nì ki ’nyaa gìi ki je kpíʔile gè, a pe ’wi yɛ: «Kàfɔli, wiyě pe kpúɔnʔ nɛ́ weli ŋɔsiile ní bèle lé ?» 50A wàa ’fali nɛ̀ ŋɔsii tíʔɛ wè nɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli baakuɔwɔ kàliige ngbóli kpúɔn lè nɛ̀ láʔa.
51A Zezi wi ’jo: «Ye- tíi, ki bé yɛli bɛ̀.» Nɛ́ fali nɛ̀ cò ngbóli tiʔɛ nɛ̄ gè nɛ̀ ni puʔɔ.
52Á Zezi wi ’fali nɛ̀ juu nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, nɛ́ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa wélifɔlilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, nɛ́ liɛlɛ ní bèle, peli bálì pe mìɛni pe cé pɛn wi còdiʔɛ nī gè, nɛ́ pe yɛ: «Mi kúrugu lé ye ’yiri mmɛ gè nɛ́ kàgbelide ní, nɛ́ ŋɔsiile ní, ma cɛ jo dùʔɔ kàyuuwo còdiʔɛ nī ye ’pɛn ? 53Nɛ̀ sí ki taa mi ’puu baa nɛ́ yeli ní cɛngɛ ó cɛngɛ Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè; yeli sì sɛ́nì mi còʔ. Yeli lɛ̀lɛ lire sí ni ’nɔ̀ yeli mɛ́, yebilige wuulo fànʔa lɛ̀lɛ lè.»
Piɛri wi ’ti kìɛ nɛ́ jo wire sì Zezi cɛ́n wèʔ
(Mat 26.57-58,69-75; Mar 14.53-54,66-72; Zan 18.12-18,25-27)
54A pe ’Zezi cò wè nɛ̀ kɛ́ nɛ́ wi ní, nɛ̀ sɛ́nì jíin kacuɔnrilɔ kàfɔli kpáa nī gè. Piɛri cé taʔa wi kúrugu nɛ́ kò liʔi. 55A pe sɛ́nì kàsun kpíʔile kpáa dàligɛ nī gè nɛ̀ tɛ́ni nɛ wari, a Piɛri wi sɛ́nì tɛ́ni pe sunʔɔmɔ nī bè. 56A baakuɔcuɔ wáà sɛ́nì wi nyaa tɛ́niwɛ kàsun kpìɛnmɛ nɛ̄ bè. A wi ’Piɛri wéli wè nɛ̀ taa nɛ́ kɛ́nì jo: «Nàguɔ ŋáà míɛni wi ’puu nɛ́ wi ní.»
57A Piɛri wi ’ti kìɛ nɛ́ jo: «Cɛliwɛ muɔ, mi sì wi cɛ́nʔ.»
58Kiì mɔgɔʔ, a nàguɔ wáà ní nɛ̀ sɛ́nì wi nyaa, nɛ̀ jo: «Muɔ míɛni wè, pe gboli wuu wáà wī muɔ wè.»
A Piɛri wi ’wi yɛ: «M’bɛ̀ʔ ma punʔ.»
59A ki ’lɛ̀lɛ láà cɛ̀ri kúɔ, a wàa ní nɛ̀ sɛ́nì wi nyaa cígini, a wire ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo: «Bè ki juu kányiʔɛ nɛ̄ gè, nàguɔ ŋáà míɛni wi ’puu nɛ́ wi ní, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Galile tɛ́nimɛ wuu wī.»
60A Piɛri wi ’jo: «Dàa muɔ nɛ nyu dàa dè, mi sì ti cɛ́nʔ.»
Kire lɛ̀lɛ nī lè, bà siɛnrɛ ti tíin wi nyuɔ nī gè, a gòpɔli wi ’nyɛni. 61A Kàfɔli Zezi wi ’yiʔɛ nɛ̀ Piɛri wéli wè. A Piɛri wi ’sɔ̀ngi nɛ̀ taa nɛ́ siɛnrɛ díì ní Kàfɔli wi cé juu wi mɛ́ dè, nɛ́ jo: «Pàngɛ gè sɛ́ni gòpɔli wi- nyɛni wè, muɔ bé ti kìɛ bè taa tɔliyɔ taanri bé jo muɔ sì mi cɛ́nʔ.» 62A wi ’fali nɛ̀ yiri kpànʔanɛ nɛ̀ sɛ́nì nyɛni yétuviire nɛ̄.
Kapiɛngbuɔnnɔ pe ’Zezi wuʔɔ wè
63Kire lɛ̀lɛ nī lè, siɛnnɛ bílì kiyɛ nī Zezi wi ’puu wè, a pe ’yɛ̀ nɛ wi tíʔɛ wè níɛ wi kpúɔn. 64Pe nɛ̂ wi yiʔɛ puɔ gè nɛ̀ tɔ́n, níɛ wi yúgo: «-Siɛn tìɛ wè wêli, ŋàa wi ’wi kpúɔn wè ?» 65A pe ’tɔ̀ni nɛ̀ siɛnrɛ feliye sáa juu nɛ̀ taʔa wi nɛ̄, nɛ̀ wi tiʔɛlɛ feliye yi mìɛni.
Pe ’kàyuʔu juu Zezi nɛ̄ wè
(Mat 26.59-66; Mar 14.55-64; Zan 18.19-24)
66Bà kpìɛnmɛ pi ’yɛ̀ nɛ̀ tuu bè, a kùlo ni liɛlɛ pe ’pìye pínɛ, peli nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle, nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle. A pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ kɛ́ pe kàyuʔujuulo gboli mɛ́ lè.
67A pe sɛ́nì wi yúgo: «A ki yē muɔ wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, ma ki juu we mɛ́.»
A Zezi wi ’pe yɛ: «A mi cɛ́nì ki juu yeli mɛ́ yeli sǐ tɛ́ngɛ ki nɛ̄ʔ. 68A mi sí ní nɛ̀ yeli yúgo, yeli sǐ siɛnnugoro kɛn m’mɛ́ʔ. 69Nɛ̀ sí láʔa bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè, Siɛn Pùɔ wi bé tɛ́ni Fànʔa Kàfɔli Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè22.69 Wéli baa Dan 7.13-14; Ŋún 110.1..»
70A pe mìɛni ’fali nɛ̀ wi yúgo: «Muɔ sí jo lé muɔ wī Kulocɛliɛ Jaa wè lé ?»
A wi ’pe yɛ: «Tire ye ’juu nɛ̀ kúɔ dè, ʔaan, mi wī.»
71A pe ’fali nɛ̀ jo: «We màakuu ní nɛ tíin ki nɛ̄ lé, bé ní siɛnrɛ táà lúʔu wàa nyuɔ nɛ̄ ? Dàa wi ’juu wi nyuɔ nī gè, dàa dè we mìɛni ’ti lúʔu.»
23Zezi leguulo pe ’wi cò nɛ̀ kɛ́ Pilati kúrugu
(Mat 27.1-2,11-14; Mar 15.1-5; Zan 18.28-38)
1Bà Zezi wi leguulo pe ’tire juu mmɛ gè, a pe gboli ni mìɛni ’fali nɛ̀ yɛ̀ sɛni, nɛ̀ wi cò nɛ̀ kɛ́ Pilati kúrugu23.1 Pilati: Wéli baa 3.1.. 2A pe sɛ́nì siɛnrɛ feliye sáa kíri nɛ̀ taʔa wi nɛ̄ nɛ́ jo: «Weli sɛ́nì nàguɔ ŋáà cò wè wi weli kùlo siɛnnɛ fáanni bèle nɛ́ jo pe fǎri lanbo sàrí wè kùlofɔgbuɔwɔ Sezari mɛ́ wèʔ, dí wire wī Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, wire yē kùlofɔli.»
3A Pilati wi ’Zezi yúgo wè: «Muɔ wī lé Zuufulo kùlofɔli wè ?»
A Zezi wi ’wi yɛ: «Tire muɔ ’juu nɛ̀ kúɔ dè.»
4A Pilati wi ’yiʔɛ nɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ yɛ bèle, peli nɛ́ siɛnniʔɛmɛ ní bè, nɛ́ jo: «Mi sì tuudiɛlɛ nyaa nàguɔ ŋáà nɛ̄ wèʔ.»
5A pe ’fàan nɛ siɛnnuro nyu dè nɛ́ jo: «Wiī nɛ siɛnnɛ súguru bèle Zude tɛ́nimɛ pi mìɛni nī bè nɛ́ wi tɛnmɛnɛ ní lè. Wi ’ki séli Galile tɛ́nimɛ nī nɛ̀ pɛ́nì yiri náʔa gè.»
Pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ̀ kɛ́ nɛ́ wi ní Erodi tiʔɛ nī
6Bà Pilati wi ’tire lúʔu dè, a wi ’pe yúgo a ki yē Galile tɛ́nimɛ kùlo wuu wī nàguɔ ŋáà wè. 7A pe ’siɛnnugoro kɛn dè wi mɛ́ a ki ’nyaa Erodi fànʔa tɛ́nimɛ nī wi ’kɔ́n. A Pilati wi sí wi tórigo Erodi wire kúrugu. Ki cɛnyɛ nī yè Erodi tíimɛ wi ’puu baa Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè.
8Bà Erodi wi ’wi nyaa wè, a ki ’wi dɛ́ni kpuʔɔ. Ki ’nyaa ki cé lɛ̀lɛ láà kúɔ, ki láa ’puu wire tíimɛ nɛ̄ wè bè Zezi taa wè bè nyaa. Gàa pe ’puu nɛ nyu Zezi wori nɛ̄ dè á wiī ki lúru gè, a wi sí nɛ ki sɔ̀ngí wi fìɛ wáà kpíʔile wire nyaa. 9A wi ’tɔ̀ni nɛ̀ Zezi yúgo wè nɛ́ kele sáa ní, kire nɛ́ ki mìɛni Zezi sì kɛ́nì juu nɛ̀ suʔu wi nɛ̄ʔ.
10A kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ sɛbɛcɛ́nminɛ ní bèle, a pe ’yɛ̀ nɛ̀ yéri nɛ́ nyuɔyɔ gbɛ̀n yè, nɛ kele kíri gèle nɛ tari wi nɛ̄. 11A Erodi wi ’wìi nyíɛnɛ wi nɛ̄, a pe ’wi tíʔɛ wire nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnɔ ní bèle. Píra ŋáà nī wè á wi burujɛ̀ngɛ káà le wi nɛ̄, nɛ́ koli nɛ̀ wi tórigo Pilati tíʔɛ nī. 12Kire cɛngɛ gáà gè a Erodi wè nɛ́ Pilati ní wè a nàgoriro ’jíin pe sunʔɔmɔ nī, nɛ̀ sí ki taa pe cé kíni nɛ̀ puu leguuro nɛ̄.
Pe ’Zezi kpúu wori juu dè nɛ̀ ceri
(Mat 27.11-26; Mar 15.1-15; Zan 18.39–19.16)
13A Pilati wi ’kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ yeri bèle nɛ̀ gbuʔulo, peli nɛ́ kùlo ni yiɛgininɛ ní bèle, nɛ̀ fàri siɛnniʔɛmɛ nɛ̄ bè, 14nɛ̀ pɛ́nì pe yɛ: «Yeli ’pɛn mi kúrugu nɛ́ nàguɔ ŋáà ní wè nɛ́ jo dí wiī nɛ siɛnnɛ súguru bèle kùlo nī lè. Wi sí n’ŋɛ, mi ’wi yúgo nɛ́ kele ke tórigɛnmɛ ní bè ye mìɛni nyaamɛ nɛ̄. Miì tuudiɛlɛ fáala nyaa wi nɛ̄ʔ, gìi nɛ̄ yeli nɛ tùngú nɛ́ wi ní wèʔ. 15Erodi míɛni wiì tuudiɛlɛ nyaa wi nɛ̄ʔ, kire nɛ̄ wi ’wi tórigo náʔa weli mɛ́. Yeli sì nyaa wè léʔ, nàguɔ ŋáà wiì kaala kpíʔile nàa ni ’yɛli nɛ́ kùu ní wèʔ. 16Gìi mi ’nyaa gè, m’bé tí pe- sápinyiʔɛnɛ kpúɔn wi nɛ̄ bé sí wi wáa.»
17[Ki sí nyaa, a Torimakiyaʔa Fundaanra cɛngɛ ki cé gbɛ́nɛ̀ nɔ̀ gè, Pilati wi cé yɛli bè kasuulewe wáà múgu bè wáa.]
18A pe mìɛni ’fali nɛ̀ yékpuʔulo wáa sɛni tiɛnugo nī, nɛ́ jo: «Ŋàa kpúu wè ma yige bile, má Barabasi yige wè kasuu nī wè weli mɛ́ !»
19Ki ’nyaa kàsii wáà cé yɛ̀ baa kàʔa nī gè a pe ’siɛn kpúu ki kàsii wi nyùgo nī gè, kire nɛ̄ pe yé Barabasi cò wè nɛ̀ le kasuu nī wè. 20Ki ’nyaa Zezi wi yaʔa láa ’puu Pilati nɛ̄ wè, a wi ní nɛ̀ siɛnrɛ tìɛ dè pe nɛ̄.
21A pe ’fali nɛ̀ yékpuʔulo wáa sɛni nɛ́ jo: «-Wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ ! -Wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ !»
22A Pilati wi ní nɛ̀ pe yúgo tadaanriwuʔu nɛ̄ gè nɛ́ pe yɛ: «Gíi sí wi ’kpíʔile sìpiʔi gè ? Miì tuudiɛlɛ nyaa wi nɛ̄ʔ, nàa ni ’yɛli nɛ́ kùu ní lèʔ. M’bé tí pe- wi kpúɔn sápinyiʔɛnɛ nɛ̄ bé sí wi yaʔa.»
23A pe ’nyuɔyɔ gbɛ̀n yè, nɛ́ jo fúɔ macɛn Zezi wi ’yɛli bè kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè wī. A pe yékpowaara ti ’wári Pilati nɛ̄ wè nɛ̀ ’fànʔa taa wi nɛ̄.
24A Pilati wi ’siɛnrɛ ceri dè, nɛ́ jo gìi pe caa kire ki bé kpíʔile. 25Kasuulewe ŋíì wori pe yé juu dè, ŋàa wī kàsii cé yɛ̀ á siɛn ’kùu ki kàsii wi nyùgo nī gè, a Pilati wi ’kire kasuulewe yige wè nɛ̀ wáa, nɛ́ sí Zezi kɛn wè pe mɛ́ pe sa pe nyɛ́ni kaala kúɔ lè wi nɛ̄.
Pe ’Zezi kɔ́ri wè nɛ waa kpúudiʔɛ nī
26Bà pe ’puu nɛ waa nɛ́ Zezi ní wè kóridiʔɛ nī gè, a pe sɛ́nì nàguɔ wáà cò fànʔa wi- Zezi tiiparigɛ tugo gè. Siʔi mɛ́ wire cé kɔ́n. Pe ’puu nɛ wi ye Siimɔ, Siirɛni kàʔa23.26 Ki kàʔa kiī náʔa Siɛnnɛwuɔlɔ kùlo nī, kire tiʔɛ nī Tiripolii kàʔa ki yē pàngɛ gè. wuu wi ’puu. 27Kàʔa siɛnnɛ pe kpuɔmɔ yé yiri nɛ̀ taʔa Zezi kúrugu wè; cɛlilɛ pálì ’puu baa nɛ nyɛni nɛ yobilo23.27 nyɛni nɛ yobilo:Zuufulo mɛ́ bèle, a siɛn gbɛ́nɛ kayaʔa kɔngɔ wáari, wi nìɛ nyɛni níɛ̀ nɛ sìndinge kpúɔn gè. Wéli baa Zaka 12.10; Luk 18.13; 23.48. Zezi kɛnmɛ nɛ̄ bè.
28A Zezi wi ’yiʔɛ nɛ̀ juu nɛ́ pe ní nɛ́ pe yɛ: «Ye fǎri nyɛni mi nɛ̄ʔ, Zerizalɛmi kàʔa cɛlilɛ. Yeri nyɛni yìye nɛ̄, nɛ́ yeli pìile. 29Ye- lúʔu mi mɛ́, cɛngɛ nɛ báan cɛngɛ nī, siɛnnɛ pe bága jo: ‹Sìndigicɛlilɛ wuʔu kiī pɔ́rigɔ, peli nɛ́ bálì piyè fìɛ sii nɛ̀ nyaa bèleʔ, nɛ́ bàli piyè pùɔ kɛn a wi ’ŋɔri nɛ̀ nyaa wèʔ.›
30«Kire cɛnyɛ nī yè siɛnnɛ pe bága de ki nyu nyaguruyo mɛ́ yè bé jo yi- tìgi yi tuu peli nɛ̄, bìli bé jo nyaguruyɛliyɛ yi- peli làrigɛ. 31Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a gàa kiī nɛ kpínʔini tiipirige nɛ̄ gè o, á tiiwaʔagɛ gè do23.31 Wéli baa Oze 10.8; Tìɛ 6.16; 9.6. ?»
32Pe yé nàguɔlɔ pálì siin cò nɛ̀ pínɛ nɛ̀ kɛ́ nɛ́ pe ní kòridiʔɛ nī gè nɛ́ Zezi ní wè.
Ki ’nyaa siɛnpiile pe ’puu peli bèle.
Pe ’Zezi kóri wè tiiparigɛ nɛ̄
(Mat 27.33-44; Mar 15.22-32; Zan 19.17-27)
33Bà pe sɛ́nì nɔ̀ tiʔɛ nɛ̄ gè gàa pe ye Ngorilo tiʔɛ gè, a kapiɛngbuɔnnɔ pe ’Zezi kóri wè tiiparigɛ nɛ̄ gè, nɛ́ siɛnpiile siin ní bèle. A pe ’wàa kóri Zezi kàliige mɛ́ gè nɛ́ ŋìi kóri wè kàmɛgɛ mɛ́. 34[Kire gáà ki mìɛni láara gè, a Zezi wi ’jo: «Aba, -ki yaʔa pe nɛ̄, piyè ki cɛ́n gàa pe kpínʔini gèʔ.»]
A pe ’bìgele wáa nɛ̀ Zezi wi bururo liɛlɛ dè pìye nɛ̄. 35Siɛnnɛ pe ’puu yérile nìʔɛnɛ nɛ wéli.
A Zuufulo kàfɔlilɔ pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ Zezi tíʔɛ wè nɛ́ jo: «Wi ’pàli suɔ, wi sí wìi suɔ wire tíimɛ wè a ki yē wire wī Kirisi wè, Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè !»
36A kapiɛngbuɔnnɔ míɛni pe ’yɛ̀ nɛ pìye nyíɛnɛ wi nɛ̄. A pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄ nɛ́ diviɛn tanʔaniwɛ sìɛn wi nɛ̄ 37nɛ́ jo: «A ki yē muɔ wī Zuufulo kùlofɔli wè, ma sí mìɛ suɔ kìɛ !» 38Pe yé siɛnrɛ táà sɛbɛ nɛ̀ tárigɛ baa Zezi nyùgo naamɛ gè nɛ̀ jo: «Zuufulo kùlofɔli n’ŋɛ.»
39Siɛnpiile bílì siin pe ’puu kórilo wi táanni bèle, a wàa ’yɛ̀ nɛ wi teri nɛ́ jo: «Muɔ bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè lé, ma mìɛ suɔ kìɛ, má weli míɛni suɔ23.39 Wéli baa Mat 27.44; Mar 15.26; Zan 19.10. !»
40A ŋìi wi ’jo jùuyi wi kàdɔnwɔ nɛ̄ wè nɛ́ jo: «Muɔ wè fìʔɛ́ Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ lé, muɔ ŋáà ma ki wuʔɔnunɔ suu lè ? 41Weli bèle wuʔɔlɔ náà ni ’yɛli nɛ́ weli ní; gàa weli kpíʔile gè kire tɔ̀ni wire wī weli nɛ̄ ŋàa wè. Wire wè wiì sí yafiɛn kpíʔile a ki ’piiʔ.»
42Bà nàguɔ ŋáà wi ’tire juu nɛ̀ kúɔ mmɛ gè, a wi ’fali nɛ̀ yiʔɛ nɛ̀ Zezi yɛ wè: «Zezi, a muɔ kɛ́nì pɛn muɔ kùlofɔligɔ nī gè, ma sɔ̀ngi ma taa nɛ́ mi ní yo.»
43A Zezi wi ’wi yɛ: «M’bé ki juu muɔ mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄, pàngɛ gè muɔ bé jíin nɛ́ mi ní kusiʔi tiɛcɛ̀ngɛ nī gè.»
Zezi wi ’kùu
(Mat 27.45-56; Mar 15.33-41; Zan 19.28-30)
44Cɛngɛ ki ’puu nɛ tíin nyùgo nī, a yebilige ’jíin dàala tiɛrɛ ti mìɛni nī, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì taa a cɛngɛ ki ’cɛ̀li. 45Bà cɛngɛ ki pɛ́nì kò cɛnguɔnyige lɛ̀lɛ níì nī lè, gunbɔli fɛ̀ni ŋáà wi ’puu puɔwɔ baa Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè, a wi ’foli nɛ̀ ciɛn wìi sìnjaa.
46A Zezi wi ’kòkuugbuɔlɔ wáa nɛ́ jo: «Aba, mi ’mi pìle le lè muɔ kɔli nī23.46 Ŋún 31.6 tire ti ’juu náʔa gè..» Nɛ́ fali nɛ̀ kùu.
47Kapiɛngbuɔnnɔ dabataan kàfɔli wáà ’puu baa yériwe wi táanni. Bà wire ’tire nyaa dè, a wi ’Kulocɛliɛ míʔɛ kpúʔɔ gè nɛ́ jo: «Kányiʔɛ gī, siɛnsinwɛ wi ’tɔ̀ni nɛ̀ puu nàguɔ ŋáà wè !»
48Siɛnniʔɛmɛ bíì mìɛni pi yé pìi kébe bè pa nyaa bè, bà pe kɛ́nì kele gálì nyaa gèle, a pe ’koli nɛ waa pe tiɛyɛ nī, níɛ nyɛni nɛ yobilo. 49Zezi wi cɛ́nfɔlilɔ pe mìɛni bèle, nɛ́ cɛlilɛ bílì pe cé taʔa wi kúrugu bèle nɛ̀ ki líɛ baa Galile tɛ́nimɛ mɛ́ bè, a pe ’yéri baa liʔi nɛ kele gálì wéli gèle.
Arimateyé nàguɔ wáà sɛ́nì kpúu tɔ́n wè Zezi wè
(Mat 27.57-61; Mar 15.42-47; Zan 19.38-42)
50,51Nàguɔ wáà ’puu baa pe ’puu nɛ wi yeri Yusufu, Arimate kàʔa wuu wi ’puu. Funjɛ̀ngɛfɔli wi ’puu nɛ ní siɛnsinwɛ. Wire cé puu nɛ sɔ̀ngí nɛ yɛri Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ wori nɛ̄ dè. Zuufulo kàyuʔujuulo gboli wuu wáà wi ’puu. Wiì cé wúɔ nɛ́ wi liɛnyɛninɛ ní bèleʔ, gàa pe ’kpíʔile gè. 52A wire ’kɛ́ Pilati kúrugu wè nɛ̀ sɛ́nì wi náari wi- kpúu kɛn wè wire mɛ́. 53A wi sɛ́nì Zezi tìrige wè tiiparigɛ nɛ̄ gè nɛ̀ wi le kúutɔnfɛni nī, nɛ̀ sɛ́nì wi tɔ́n nyɛgɛ káà nī; kpúu sì cé fìɛ tɔ́n nɛ̀ nyaa ki nyɛgɛ23.53 Kire tiʔɛ wuulo mɛ́ bèle, pe nɛ̂ nyɛgɛ túgu gè sìndɛnigɛ tiʔɛ nī, nɛ̀ ki wuʔɔbi nɛ̀ kɛ́ sìndɛnigɛ laamɛ nī bè. nī gèʔ. Ki nyɛgɛ ki ’puu a pe ’ki gbógo nɛ̀ kɔ̀n nyagurugo nɛ̄.
54Cɛngɛ gíì pe ’Zezi tɔ́n wè ki ní cɛndɛnigɛ gbòboriyaʔajɛngɛ, ki kpìɛnduu sî yé buu cɛndɛnigɛ23.54 Torimakiyaʔa gbòboriyaʔajɛngɛ nī ki ’puu; ki cɛndɛnigɛ cɛngɛ gáà ki cé kpùʔɔ nɛ̀ tóri. Wéli baa Fàn 16.8.. 55Cɛlilɛ bílì pe cé taʔa Zezi kúrugu wè bɛ̀ wi cé kɔ́n Galile tɛ́nimɛ mɛ́ bè, ki cɛlilɛ pe yé kɛ́ nɛ́ Yusufu ní wè baa wi tɔ́ndiʔɛ nī gè, a pe ’Zezi síngegɛnmɛ nyaa bè nyɛgɛ. 56Bà pe ’yiri baa kire tiʔɛ nī gè, a pe ’kɛ́ kpáaya mɛ́ nɛ̀ sɛ́nì natukɔli nɛ́ nùdaanna yɛrɛ gbòbori nɛ̀ tɛ́ngɛ. Cɛndɛnigɛ cɛngɛ gè piyè yafiɛn kpíʔileʔ, nɛ̀ yɛli nɛ́ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ní dè23.56 Wéli baa Yir 12.16; 16.22; 20.8; Lev 23.8; Tɔ́r 5.12-14; Fàn 5.12-14..
24Zezi wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri
(Mat 28.1-10; Mar 16.1-8; Zan 20.1-13)
1Ki kpìɛnduu sínbiniwuuro nī dè, cégboli ni cɛnbelige gè, a cɛlilɛ bálì pe ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ baa kpɔ̀nnɔ mɛ́ lè, nɛ́ natukɔli ní wè, nɛ́ nùdaanna yɛrɛ ní dè, dàa pe yé gbòbori nɛ̀ yaʔa dè.
2Bà pé sɛ́nì yiri bèle, nɛ̀ sìndɛnigɛ nyaa gè a pe ’ki kòligo nɛ̀ láʔa nyɛgɛ nɛ̄ gè. 3A pe sɛ́nì jíin nyɛgɛ nī gè; piyè kpúu nyaa wè baaʔ, Kàfɔli Zezi wèʔ. 4A ki ’tɔ̀ni nɛ̀ pe fungo wúɔ kátii. Cɛ̀ri ’sìʔɛrɛ a pe ’fali nɛ̀ nàguɔlɔ siin nyaa buruviire ní ti fíligi pérepere nɛ pe dɛngi. 5A fíɛrɛ ’cɛlilɛ cò bèle kpuʔɔ, a pe ’yiɛyɛ cùungu yè dàala nɛ̄.
A nàguɔlɔ bálì pe ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Ki mɛni á ye pɛ́ni siɛnwiiwe caa wè kúbilo sunʔɔmɔ nī ? 6Wi wè náʔaʔ, wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri. Ye- sɔ̀ngi ye taa nɛ́ siɛnrɛ díì ní wi cé juu yeli mɛ́ bà ye ’puu Galile tɛ́nimɛ nī bè. 7Wiì cé joʔ lé dí ki ’kàri fànʔa pe- Siɛn Pùɔ le wè kapiigbiʔilile kiyɛ nī yè lé, pe- wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ lé ? Dí cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè wi bé nyɛ́ bè yiri lé ?»
8A Zezi wi siɛnrɛ ti nɛ́ sɔ̀ngi nɛ̀ tìgi cɛlilɛ bálì nī bèle. 9A pe ’yiri nyɛgɛ nī gè, nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ sɛ́nì ti mìɛni tɔ́ri nɛ̀ tìɛ pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ nigbe nɛ̄ bèle, nɛ̀ fàri bìli pe mìɛni nɛ̄ bèle. 10Cɛlilɛ bílì pe cé sɛ́nì siɛnrɛ dáà juu dè pe míɛyɛ yi n’yɛ: Maari ’puu baa Magidala kàʔa wuu wè, nɛ̀ fàri Yowana nɛ̄, nɛ́ Zaki yàa ní wè Maari wè. Pe kàdɔnminɔ bílì pe ’puu nɛ́ pe ní bèle, a peli míɛni ’ki siɛnnuro juu dè Zezi tundunminɔ mɛ́ bèle.
11Nɛ̀ sí ki taa, Zezi tundunminɔ piyè cé nyùgo nyaa cɛlilɛ bálì pe siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ. Piyè tɛ́ngɛ ti nɛ̄ʔ. 12A Piɛri ’yiri nɛ̀ fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ baa nyɛgɛ mɛ́ gè. Nɛ̀ sɛ́nì gbɔbi nɛ̀ wéli baa ki laamɛ nī bè, nɛ̀ ki nyaa fɛ̀nikoliyo yire yákuɔ. A ki ’wi fungo wúɔ, a wi ’láʔa nɛ̀ kɛ́, nɛ̀ kò nɛ ki sɔ̀ngí.
Zezi wi sɛ́nì yiri pìtɛnmɛnɛ siin nɛ̄ Emayusi vògo koligo nɛ̄
13Ki cɛnnugo gè, a ki ’nyaa Zezi wi pìtɛnmɛnɛ pálì siin cé líɛ nɛ waa vògo káà mɛ́, pe ki vògo yeri gè Emayusi. Ki cé líili Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄ gè culolo kiɛ nɛ́ nigbe felige. 14Pe ní nɛ bari kúu wè nɛ waa, nɛ nyu kele gálì ke mìɛni ke wori nɛ̄ dè, gàli ke ’tóri gèle. 15Bà pe bari kúu wè nɛ waa níɛ pìye kìí bèle, a Zezi wire tíimɛ sɛ́nì kpɔni pe nɛ̄, a pe ’pínɛ nɛ tári nɛ waa. 16Nɛ̀ sí ki taa pe nyapigele kiyè gbɛ̀nɛ wi nyaa nɛ̀ cɛ́nʔ.
17A wi kɛ́nì pe yúgo nɛ̀ jo: «Gáa wori cɛ ye nyu, níɛ yìye kìí wè pugo ?»
A yúgolo ni ’fungo cúʔɔ pe nī, a pe ’yéri. 18Pe siin nī bèle, pe ’puu nɛ wàa yeri Kilewopasi, a wire ’wi yɛ: «Ki sí tùʔɔ nɛ̀ nyaa muɔ nigbe wī bile Zerizalɛmi nī wè, muɔ sì ki cɛ́nʔ gìi ki ’tóri bile cɛnyɛ nyáà nī yè lé ?»
19A wi ’jo: «Gáa felige ki ’tóri bile ?»
A pe ’wi yɛ: «Zezi wè Nazarɛtiyé wuu wè, Kulocɛliɛ siɛnjuuwo wi ’puu. Wi siɛnrɛ dè nɛ́ wi kakpiʔiligele ní gèle, ti ’puu nɛ́ ŋɔri ní Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ kùlo ni mìɛni yiʔɛ mɛ́ gè. 20Weli kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle nɛ́ weli yiɛgininɛ ní bèle, pe ’wi cò nɛ̀ kɛn a pe ’kàyuʔu juu gè nɛ́ jo dí wi ’yɛli pe- wi kpúu wī, nɛ́ sí wi kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè. 21Weli bèle weli cé sí weli funyɔ taʔa yè ki nɛ̄ nɛ sɔ̀ngí wire wi cî ga Isirayɛli suɔ wè. Ki sí n’gɛ, ki cɛnyɛ taanriwuʔu gī pàngɛ gè, bà kele gálì ke ’tóri gèle.
22«Nɛ̀ kire liɛlɛ yige baa, weli gboli cɛlilɛ pálì pɛ́nì funwuɔrɔ siɛnrɛ táà juu náʔa we mɛ́. Ki ’nyaa peli ’yɛ̀ faʔa pàngɛ sínbinimɛ táanni gè nɛ̀ kɛ́ baa kpɔ̀nnɔ mɛ́ lè24.22 Ki ’nyaa Zezi nyɛgɛ gè pe cé ki gbógo nɛ̀ túgu sìndɛnigbaala láara, ki ní siɛn gbɛ̀ jíin baa ki laamɛ nī bè, á pe sìndɛnigɛ tíʔɛ nɛ̀ ki nyuɔ tɔ́n gè (wéli baa 23.53; Mar 15.46)., 23piyè sɛ́nì kpúu nyaa wè baaʔ. Bà pe ’kɔ́n baa nɛ̀ pɛn bèle, a pe pɛ́nì we yɛ dí nyìʔɛnɛ tundunminɔ pálì sɛ́nì yiri peli nɛ̄, nɛ̀ jo dí Zezi wiī sìi nɛ̄. 24A pàli ’yɛ̀ bile weli sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ kɛ́ baa kpɔ̀nnɔ mɛ́ lè, nɛ̀ sɛ́nì yiri nɛ̀ ki ’nyaa bɛ̀ cɛlilɛ pe cé ki juu gè; wire wè, piyè sí wi nyaa baaʔ.»
25A Zezi wi sí pe yɛ: «ʔé, yeli tɔ̀ni wè sícilile díɛʔ, á yeli funyɔ yi ’nyígi bè tɛ́ngɛ gìi mìɛni Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ pe ’juu gè ! 26Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wiì cé yɛliʔ lé bè wuʔɔgɔ gáà suɔ gè lé, bé nɛ́ jíin wi kpuɔmɔ nī bè lé ?» 27Nɛ́ fali nɛ̀ ki séli Misa nɛ̄ wè, nɛ̀ sɛ́nì tóri Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ24.27 Bà ki ’juu nɛ́ jo Zezi wi ’ki séli Misa nɛ̄ wè nɛ̀ sɛ́nì tóri Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ pe mìɛni nɛ̄ bèle, kire ’ki tìɛ dí Suɔfɔli nyakungɛngɛ gáà Kulocɛliɛ cé kpíʔile gè, ki siɛnrɛ ti ’líɛ baa sélimɛ nɛ̄ bè nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Nyakungɛngɛ Liʔɛ kúɔmɔ mɛ́ bè. pe mìɛni nɛ̄ bèle, nɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti mìɛni kɔri juu wè nɛ̀ tìɛ pe nɛ̄, gàa ki ’juu baa wire wori nɛ̄ dè24.27 Wéli baa Sél 3.15; Tɔ́r 18.15,18; Eza 53; Ŋún 22..
28A pe sɛ́nì nɔ̀ vògo nɛ̄ gè gàa mɛ́ pe ’puu nɛ waa bèle. A Zezi wi ’ki kɔ̀rirɔ nɛ́ ki kpíʔile majo wire ’puu nɛ waa yiʔɛ nɛ̄ wī. 29A pe ’wi fiɛn nɛ́ wi yɛ wi- kò bile nɛ́ peli ní, dí cɛngɛ ki ’kúɔ nɛ̀ kúɔ, nɛ jiin yebilimɛ nī. A wi sí jíin nɛ́ pe nī vògo nī gè nɛ̀ kò baa nɛ́ pe ní.
30Bà pe kɛ́nì tɛ́ni nɛ líi wè, a wi ’búru líɛ wè, nɛ̀ kpuʔɔrɔ taʔa Kulocɛliɛ nɛ̄, nɛ́ fali nɛ wi kúnminɔ nɛ liile pe nɛ̄. 31A pe yiɛyɛ yi ’fali nɛ̀ múgolo a pe ’wi nyaa nɛ̀ cɛ́n. A wi sí fali nɛ̀ pùunni pe nɛ̄. 32A pe ’yɛ̀ nɛ nyu nɛ pìye tìí, nɛ́ jo: «ʔan haan, je kire nɛ̄ weli funyɔ yi ’puu we nī tàanya mmɛ gè, lɛ̀lɛ níì nī wi ’puu nɛ nyu nɛ́ we ní koligo nɛ̄ gè, nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ juu dè nɛ̀ cìile we mɛ́ dè !»
33Ki lɛ̀nunɔ nī lè a pe ’yɛ̀ nɛ̀ koli nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè. Nɛ̀ sɛ́nì bìli kiɛ nɛ́ nigbe nyaa bèle baa gbuʔulibolo nɛ́ pe kòrinyɛninɛ ní bèle.
34A peli ’pe yɛ dí kányiʔɛ tɔ̀ni gī, dí Kàfɔli wi ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri, dí wi nyɛ́nì yiri Siimɔ nɛ̄ a wi ’wi nyaa.
35A peli siin míɛni bèle a pe ’pe wori tɔ́ri dè nɛ̀ tìɛ gàa ki ’tóri baa koligo nɛ̄ gè, nɛ́ bɛ̀ peli cé wi nyaa nɛ̀ cɛ́n búru wi liɛlɛ lɛ̀lɛ nī lè wè.
Zezi wi sɛ́nì wìi tìɛ wi pìtɛnmɛnɛ kiɛ nɛ́ nigbe nɛ̄ bèle
(Mat 28.16-20; Mar 16.14-18; Zan 20.19-23; Kakpi 1.6-8)
36Bà pe ’puu nɛ tire nyu nɛ tíin mmɛ gè, a Zezi wire tíimɛ pɛ́nì yéri pe sunʔɔmɔ nī bè. A wi ’pe síɛri nɛ́ jo: «Yanyige ki- puu yeli nɛ̄ !»
37A sànviige ’pe wáa, a fíɛrɛ ’pe cò kpuʔɔ a pe ’ki ’nyaa nɛ̀ jo dùʔɔ kikuuyirige gī.
38A wi ’pe yɛ: «Gáa nɛ̄ yeli funyɔ yi ’curugo mmɛ gè á káaliyɛ yi ’jíin yeli funyɔ nī yè ? 39Ye- nyaa mi kiyɛ nɛ̄ yè nɛ́ mi tɔliyɔ ní yè. Je mi tíimɛ wī. Ye- cò ye taa mi nɛ̄, ye- ki wéli, céri nɛ́ kácere wè kikuuyirige nɛ̄ʔ ! Nɛ̀ sí ki taa mi wè, tire ti mìɛni yē mi nɛ̄.»
40A wi ’fali nɛ̀ kiyɛ tìɛ yè pe nɛ̄ nɛ́ tɔliyɔ ní yè. 41A ki ’pe fungo wúɔ a fundaanra ti ’cíi pe nɛ̄ nɛ̀ pínɛ, piyè ní nɛ̀ tɛ́ngɛʔ.
A wi sí kɛ́nì pe yúgo: «Yakaa tùʔɔ wè bile yeli mɛ́ʔ mi- káa lé ?»
42A pe ’fúɔ fúɔwɔ wáà páʔa nɛ̀ wi kɛn. 43A wi ’wi suɔ nɛ̀ wi káa pe nyaamɛ nɛ̄.
44A wi ’fali nɛ̀ pe yɛ: «Siɛnrɛ dáà tire mi ’puu nɛ nyu yeli mɛ́ dè, bà mi ’puu nɛ tíin bile nɛ́ yeli ní bèle. Mi cé yeli yɛ dí kele gílì mìɛni Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti ’juu dè, nɛ́ gìi Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛlɛ nɛ́ Ŋúnuyɔ Sɛbɛ wi ’juu mi koligo nī gè, dí ki ’kàri fànʔa ti mìɛni bé fori ti nyɔgɔlɔ nī gèle.»
45Nɛ́ fali nɛ̀ pe sìnjilige múgu gè pe- gbɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti kɔri cɛ́n wè. 46A wi ’pe yɛ: «Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo dí Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi cî ga wuʔɔgɔ suɔ, bé sí ga nyɛ́ bè yiri kúbilo sunʔɔmɔ nī bè cɛndaanriwuʔu nɛ̄ gè. 47Nɛ̀ pínɛ wire míʔɛ nɛ̄ gè, pe bága de siɛnnɛ pe funyɔ yi yiʔɛ wori jáari dè kùlogolo siɛnfeliye yi mìɛni mɛ́ yè, siɛnnɛ peri pe kapiʔile wuʔu yáa gè bé sí pe funyɔ taʔa yè Kulocɛliɛ nɛ̄, dí Kulocɛliɛ wi sí kapiʔile kàsulugo suɔ gè. Ki bé séli Zerizalɛmi kàʔa nɛ̄. 48Yeli sí bīɛlɛ mi kele ke cɛ́nfɔlilɔ bèle. 49Ye- nyaa, gàa mi Tuu wi cé juu nɛ́ nyuɔ kún nɛ̀ kɛn ki wori nɛ̄ dè, m’bé ki tórigo yeli mɛ́. Yeli bèle, ye- taa ye kò bile kàʔa nī gè24.49 Zerizalɛmi kàʔa nī pe ’puu., fúɔ bè taa naamɛ fànʔa24.49 Naamɛ fànʔa gíì wori ti ’juu náʔa gè, Kulocɛliɛ Pìle lire pe pun (wéli baa Kakpi 1.8). ki ga pa tìgi yeli kúrugu bè yeli nyì.»
Zezi wi ’yɛ̀ nɛ̀ kɛ́ nyíʔɛnɛ nī
50A Zezi wi ’fali nɛ̀ pe kɔ́ri nɛ̀ yiri Betanii vògo kɔli mɛ́, nɛ̀ sɛ́nì wi kiyɛ yɛ̀gɛ yè naamɛ nɛ̀ diba kpíʔile pe mɛ́. 51Bà sí wi nɛ diba kpínʔini wè pe mɛ́ wè, a wi kɛ́nì láʔa pe táanni nɛ̀ fali nɛ yɛ̀gí nyìʔɛnɛ nī lè. 52A pìtɛnmɛnɛ pe ’wi gbùʔɔrɔ, nɛ́ koli nɛ̀ kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè nɛ́ fundaanra ní kpuʔɔ, 53nɛ̀ sɛ́nì puu baa súuri Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gè nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè.