Leviiyé Kacuɔnrirɔ

Leviiyé Kacuɔnrirɔ Sɛbɛ wè

Leviiyé

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Leviiyé Kacuɔnrirɔ Sɛbɛ wè, pe wi ye tuɔbuuro nī dè Levitiki. Leviiyé saʔa tùlugo gè, ki nàguɔlɔ pe yé puu wàlidɛngɛlɛ bèri baara kúu Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè. Sɛbɛ ŋáà wi ’taʔa Yirile nɛ́ Suɔlɔ Sɛbɛ nɛ̄ wè, ŋàa wi ki nyu kɛnmɛ bíì nɛ̄ Yewe wi ’nyakungɛngɛ kpíʔile gè nɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ ní bèle, nɛ̀ yɛli nɛ́ kele gálì ní wi yé juu wi siɛnjuuwo nyuɔ nī gè, Misa wè.

Leviiyé Kacuɔnrirɔ Sɛbɛ nī wè, Yewe ’tóri Misa mɛ́ wè nɛ̀ ki juu kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle bè pe tɛnmɛ kɛnmɛ bíì nɛ̄ pe ’yɛli bèri kakuɔrɔ kpínʔini dè bè síɛ wè siɛnnɛ mɛ́ bèle. Nɛ́ míɛni wi ’ki tìɛ siɛnnɛ nɛ̄ bèle mɛni pe ’yɛli bè tánʔa bè síɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bè pe kele cuɔnri gèle nɛ́ wi ní wè.

Bè kapiʔile kàsulugo taa gè, siɛnnɛ pe yé yɛli bè yajuʔu káà kpúu, gàa ki ’kùu kapiigbiʔiliwe wi sìndiʔɛ nī gè bè wi kapiile tugo lè. Kakuɔrɔ dáà ti ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle pe- yeri pe kapiʔile wuʔu nɛ̄ gè, bè ki juu bè kapiile kàsulugo taa gè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè (wéli baa nyùyɔ 1; 4–7). Kakuɔrɔ táà yé puu baa bè Yewe síɛri wè wi kacɛ̀ngbiʔilige wuʔu nɛ̄ gè, yaliire dè nɛ́ yanyige ní gè gàa wi kanʔa gè (wéli baa nyùyɔ 2–3).

Tire kakuɔrɔ yakɔnrɔ dáà ti ’puu nɛ ki tìí cɛngɛ káà Zezi bága pɛn bè pa kùu weli kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè weli suɔ (wéli baa Ŋún 40.7-8; Eza 53.10).

Yewe yé ki juu Misa mɛ́ wè kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi ’yɛli bè Arawɔn nɛ́ wi jaala tɛ́ngɛ bèle bè síɛ wè peri kacuɔnrilɔ baara kúu dè (wéli baa nyùyɔ 8–10).

Yewe yé kajuʔulo kálì juu, gàli ke yé puu bè Isirayɛliyé sáʔa bèle pe- ki cɛ́n peli ’yɛli bè puu cìilile bé nɛ́ gbɛ̀ sìʔɛrɛ bè kpɔni Yewe nɛ̄ wè (wéli baa nyùyɔ 11–15). Kire sí puu nɛ ki tìí Isirayɛliyé pe wè numinɔ nɛ́ siɛnsɛnminɛ ní bèleʔ, pe ’puu Yewe wuulo.

Tɔligɔ nigbe yiɛlɛ nī lè, Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ gè, kacuɔnrilɔ kàfɔli wi yé yɛli bè jíin tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè, bè siɛnnɛ kakuɔrɔ kúɔ dè, kapiʔile kàsulugosuɔ wori dè (wéli baa nyùgo 16).

A Yewe wi ’fànʔa kajuʔulo kɛn gèle gàli ke ki tìí siɛnnɛ nɛ̄ bèle kɛnmɛ bíì nɛ pe ’yɛli bèri tári de síngi Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Kajuulo náà nī ti mìɛni nyùgo nɛ̄ gè, lire nī nàa lè: Mi yē Yewe (wéli baa 18.5-6; 19.4) nɛ́ míɛni: Ki sí yɛli ye- yìye wàli ye tɛ́ngɛ m’mɛ́ ye- puu tiɛlɛ fùn, nɛ́ ki cɛ́n mi Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè, mi yē tiɛlɛ fùn (wéli baa 19.2). Fànʔa kajuulo láà yē baa míɛni nàa Zezi ’koli nɛ̀ juu nɛ́ jo ni ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri wè: Nɛ̀ míɛni muɔ ’yɛli bè muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ mìɛ dɛ́ni wè (wéli baa 19.18).

Sɛbɛ wi nyasiɛnkɛnigɛ sɛngɛ gè, kiī nɛ siɛnrɛ ti juunyugo tìí gè: Kele gálì keli yē kajuudiʔɛlɛ gálì Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè, wi- ti juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle (wéli baa 27.34).

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu kakuɔrɔ nɛ́ yakɔnrɔ wuʔu nɛ̄ gè (1.1–7.38)

Kacuɔnrilɔ tɛ́ngɛ baara kele wori dè (8.1–10.20)

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu yaciilide nɛ́ yanuʔɔrɔ wuʔu nɛ̄ gè (11.1–15.33)

Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ wori dè (16.1-34)

Isirayɛliyé pe ’yɛli bè pìye puɔ Yewe nɛ̄ wè kpuʔɔ bè puu tiɛlɛ fùn (17.1–25.55)

Nyakungɛngɛ ki kúɔmɔ siɛnrɛ dè (26.1–27.34)

FANʔA KAJUʔULO GALI KE NYU KAKUƆRƆ NƐ YAKƆNRƆ WUʔU NƐ GE

(1.1–7.38)

¹Bè Yewe yaʔa wè baa Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè, a wi ’Misa yeri wè nɛ́ jo:

Kakuɔrɔ kaasuʔuro wori dè

²«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«A siɛn wáà kɛ́nì yiri yeli sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ pɛn nɛ́ kpuʔɔrɔ ní Yewe mɛ́ wè, wi ’yɛli wi- pɛn nɛ́ kakuɔrɔ yajuʔu1.2 Yakɔnyɔ feliye taanri yē baa nyàa yī kakuɔrɔ kaasuʔuro woyo yè. Nɛ̀piʔɛlɛ keli ’puu lɔrifɔlilɔ wuʔulo (koligo 3); sìnbapɛngɛlɛ nɛ́ síkapɛngɛlɛ keli ’puu bàli pe ’lɔri taa nɛ̀ yɛli bèle, peli wuʔulo (koligo 1.10); sínjinʔɛnɛ keli ’puu fɔ̀ngɔfɔlilɔ wuʔulo (koligo 14). Wéli baa 5.7; 12.8; Luk 2.24. ní gàa ki ’kɔ́n wi nɛ̀togo nī gè, kire ga laa wi sìnbatogo nī gè, á kire bɛ̀ʔ wi síkatogo nī gè.

³«A ki ’nyaa siɛn wi kpuʔɔrɔ ti ’kɔ̀n wi nɛ̀togo nī, bè kakuɔrɔ kaasuʔuro kɔ̀n dè1.3 Wéli baa 22.18-20., wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ nɛ̀piɛlɛ ní nàa nī kpɔlidiɛlɛ fùn lè. Wi sí pɛn nɛ́ ni ní Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè, kire ga buu Yewe- fɔ̀li wi nɛ̄.

⁴«Siɛn wi bé wi kɔli taʔa gè kakuɔrɔ yajuʔu ki nyùgo nɛ̄ gè1.4 Bè kɔli taʔa gè yajuʔu nɛ̄ gè, kire ’puu bè ki tìɛ yajuʔu ki je kpúu siɛn wi sìndiʔɛ, bè wi kàsulugo náari gè. Wéli baa 16.21; 24.14., kire ga buu Yewe- fɔ̀li ki nɛ̄ ki- kò kàsulugosuɔ wuʔu wi mɛ́. ⁵Bà wi bé ki kɔni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Arawɔn jaala bèle, kacuɔnrilɔ bèle, pe bé ki sìsiɛn tuʔɔ gè1.5 Wéli baa 17.10-15. bè ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, gbùʔɔrɔdiʔɛ gáà gī Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè. ⁶Kire siɛn wi bé kakuɔrɔ yajuʔu ki sɛ̀ngɛ láʔa gè, bé sí ki kaara celile dè yasɛyɛ yasɛyɛ. ⁷Kacuɔnriwɔ Arawɔn jaala bèle, pe bé kàsun le gbùʔɔrɔdiʔɛ nī gè, bé sí kásɛnrɛ le dè ki nī. ⁸Pe bé yajuʔu ki yasɛyɛ líɛ yè, nɛ́ ki nyùgo nɛ́ ki sùnmɔ tiɛyɛ ní yè, bè taʔala kàsun nɛ̄ gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. ⁹Siɛn ŋáà wi ’pɛn nɛ́ kakuɔrɔ ní dè, wi bé yajuʔu ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara nɛ́ ki tɔliyɔ jíge yè nɛ́ luʔɔ ní. Kire kàduʔumɛ, kacuɔnriwɔ wi bé yajuʔu kaara ti mìɛni pínɛ bè sórigo nɛ́ ti ní gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Kakuɔrɔ kaasuʔuro dī dàa kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni nyɛ́ni Yewe fungo nyígi gè.

¹⁰«A ki ’nyaa siɛn wi kpuʔɔrɔ ti ’kɔ́n wi sìnbatogo nī kire ga laa wi síkatogo nī, bè kakuɔrɔ kaasuʔuro kɔ̀n dè, wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ sìnbapɛnnɛ ní kire ga laa síkapɛnnɛ ní nàa nī kpɔlidiɛlɛ fùn lè. ¹¹Kire siɛn wi bé ni kɔni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ kɔli mɛ́ gè. Arawɔn jaala bèle, kacuɔnrilɔ bèle, pe bé ni sìsiɛn tuʔɔ gè bè ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ¹²Siɛn wi bé yajuʔu celile gè yasɛyɛ yasɛyɛ. Kacuɔnriwɔ wi bé ki yasɛyɛ, nɛ́ ki nyùgo nɛ́ ki sùnmɔ tiɛyɛ líɛ yè, bè taʔala kàsun nɛ̄ gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. ¹³Bà wi bé yajuʔu ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara nɛ́ ki tɔliyɔ jíge yè nɛ́ luʔɔ ní. Kire kàduʔumɛ, kacuɔnriwɔ wi bé ti mìɛni tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè. Kakuɔrɔ kaasuʔuro dī dáà kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni nyɛ́ni Yewe fungo nyígi gè.

¹⁴«A ki ’nyaa siɛn wi kpuʔɔrɔ dáà ní wi ’pɛn Yewe yiʔɛ mɛ́ gè kakuɔrɔ kaasuʔuro wori dè, ti ’kɔ̀n sínjiɛnyɛ nī yè, wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ gòtolo ní kire ga laa gòriwuʔɔpile ní. ¹⁵Kacuɔnriwɔ wi bé pɛn nɛ́ ni ní gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gè, bè ni yétiige píle gè bè kɔ́n nɛ́ kɔli ní, bé sí ni nyùgo sórigo gè gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè, bè ni sìsiɛn wo gè gbùʔɔrɔdiʔɛ lìʔɛlɛ nɛ̄ lè. ¹⁶Bà wi bé sínjiɛnnɛ ni yékpoganʔa kɔ̀n gè nɛ́ ki laamɛ yɛrɛ ní dè, bè ti wáa cúnʔɔ wáadiʔɛ nī gè gàa gī gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛlɛ nī lè, cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ bè. ¹⁷Wi bé sínjiɛnnɛ jaa lè kayɔbiyɔ siin; wi fǎ ni jaa bè láʔa nìi nɛ̄ʔ. Bà kacuɔnriwɔ wi bé ni sórigo kàsun nī gè gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè. Kakuɔrɔ kaasuʔuro dī dàa kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni nyɛ́ni Yewe fungo nyígi gè.»

Yaliire yakɛnrɛ wori dè

¹«A siɛn wáà kɛ́nì pɛn nɛ́ yaliire yakɔnrɔ ní bè pa kɛn Yewe mɛ́ wè, wi kpuʔɔrɔ ti ’yɛli bè puu míifuɔnibɔ. Wi bé sùnmɔ wo pi nɛ̄ bé wusuna cìiliwe taʔa pi nɛ̄. ²Wi bé sí pɛn nɛ́ ti ní kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle, Arawɔn jaala bèle. Kacuɔnriwɔ wi bé míimɛ kagbuunyiʔɛ nigbe kɔ̀n nɛ́ ki sùnmɔ ní bè, nɛ́ wusuna cìiliwe wi mìɛni ní. Wi bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè ti- puu sɔ̀ngidaa wori. Yakɛnrɛ dī, dàa kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni nyɛ́ni Yewe fungo nyígi gè. ³Yaliire yakɛnrɛ sɛnrɛ dè, tire bé kò Arawɔn nɛ́ wi jaala wori. Kire liɛlɛ niī yaliicɛ̀njɛnrɛ2.3 yaliicɛ̀njɛnrɛ: Kire yé buu kacuɔnrilɔ liɛlɛ. Wéli baa 7.9; 10.12-13.; ni ’yiri yakɔnrɔ nī dàa kàsun ki sórigi dè Yewe mɛ́ wè.

⁴«A ki ’nyaa kpuʔɔrɔ dáà ní muɔ ’pɛn dè tiī yaliire yakɛnrɛ dáà pe yé kpúɔn nɛ́ míifuɔnibɔ ní bè nɛ́ ti fúɔ dìbige nī gè, ti ’yɛli ti- puu sìnvarifun2.4 Pe nɛ̂ cé sìnvari tire yákuɔ fàri yanyige yakɔnrɔ nɛ̄ dè nɛ́ yaliifɔnrɔ yakɛnrɛ ní dè (wéli baa 7.13; 23.10,17). búru kpɔbilɔ bálì pe yé nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè, á kire bɛ̀ʔ sìnvarifun ŋɔ̀minɔ bálì nɛ̄ pe ’sùnmɔ wo bè.

⁵«A ki yē muɔ kpuʔɔrɔ tiī yaliire yakɛnrɛ dáà pe ’fúɔ yakpɔbigɔ nɛ̄ gè, ti ’yɛli ti- puu sìnvarifun míifuɔnibɔ wori, dàa pe yé nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè. ⁶Muɔ bé ti cùnʔɔ cùnʔɔ bé sùnmɔ wo ti nɛ̄. Tire yē yaliire yakɛnrɛ.

⁷«A ki yē muɔ kpuʔɔrɔ ti ’káli ŋɔ̀mipiɛlɛ nī lè, ti ’yɛli ti- puu míifuɔnibɔ bàa pe yé nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè.

⁸«Yaliire yakɛnrɛ dáà pe ’kpíʔile nɛ́ yɛrɛ dáà ní dè, muɔ bé pɛn nɛ́ ti ní Yewe mɛ́ wè, bè pa ti kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè; wi bé kɛ́ nɛ́ ti ní gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gè. ⁹Kacuɔnriwɔ wi bé tàa kɔ̀n yaliire yakɛnrɛ nī dè ti- kò sɔ̀ngidaa wori, bè ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Yakɔnrɔ dī, dàa kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni Yewe fungo nyígi gè. ¹⁰Yaliire yakɛnrɛ sɛnrɛ dè, tire bé kò Arawɔn nɛ́ wi jaala wori. Kire liɛlɛ niī yaliicɛ̀njɛnrɛ wàlidɛngɛrɛ; ni ’yiri yakɔnrɔ nī, dàa kàsun ki sórigi dè Yewe mɛ́ wè.

¹¹«Yaliire yakɛnrɛ dáà ti mìɛni muɔ nɛ kanʔa Yewe mɛ́ wè, ti ’yɛli ti- puu sìnvarifun wori. Nɛ́ ki cɛ́n muɔ sì yɛli bè sìnvari le ti nī púloʔ nɛ́ míɛni sárigɛʔ yakɛnrɛ nī dè dàa kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wèʔ. ¹²Muɔ bé gbɛ̀ pɛn nɛ́ sìnvari ní nɛ́ sárigɛ ní Yewe mɛ́ wè nɛ́ muɔ yasɛnpelide kpuʔɔrɔ ní dè, nɛ̀ ki yaʔa sìnvari nɛ́ sárigɛ sǐ ga tíi bé taʔa gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gèʔ bè puu nùdaanna náà ni Yewe fungo nyígi gèʔ.

¹³«Muɔ bé yasuʔɔgɔ le yaliire yakɛnrɛ nī dè dàa ní muɔ ’pɛn dè. Muɔ sì yɛli bè cíi fíewu bè yasuʔɔgɔ le muɔ yaliire yakɛnrɛ nī dèʔ; kire nɛ ki tìí muɔ Kulocɛliɛ wi nyakungɛngɛ kiī nɛ mɔgi lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī2.13 Yasuʔɔgɔ gè, pe ’puu nɛ ki tíʔi nɛ yaliire tɛ́ngi dè, kire ga buu ti fǎga cúʔɔʔ. Kire tiʔɛ kùlogolo siɛnfeliye mɛ́ yè, a pe yé nyakungɛngɛ kpíʔile gè nɛ̀ kúɔ wè, pe nɛ̂ cé yasuʔɔgɔ laala bè ki tìɛ nyakungɛngɛ ki bé mɔgɔ. Wéli baa Tɔ́r 18.19 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè, nɛ́ Kaj2 13.5; Mat 5.13; Mar 9.49-50; Kol 4.6..

¹⁴«A muɔ ’pɛn yaliifɔnrɔ yakɛnrɛ ní dè, muɔ bé ti káli kàsun nɛ̄ bé ti cuʔɔri bé nɛ́ sa ti kɛn Yewe mɛ́ wè. ¹⁵Muɔ bé sùnmɔ wo ti nɛ̄ bé sí wusuna cìiliwe taʔa ti nɛ̄. Kire yē yaliire yakɛnrɛ. ¹⁶Yaliire dáà dī cuʔɔridɔ dè, kacuɔnriwɔ wi bé tàa kɔ̀n ti nī bè ti sórigo nɛ́ ti sùnmɔ ní bè, nɛ́ wusuna cìiliwe wi mìɛni ní, ti- puu sɔ̀ngidaa wori. Kire yē kakuɔrɔ yakɔnrɔ Yewe mɛ́ dàa kàsun ki sórigi dè.»

Yanyige yakɔnrɔ wori dè

¹«A siɛn wáà kɛ́nì pɛn nɛ́ kpuʔɔrɔ ní dàa dī yanyige yakɔnrɔ3.1 Wéli baa 7.11-34; 17.5; 22.20-24; Ŋún 50.14,23; Eb 13.15. yajuʔu gè gàa gī nùɔ wè, a ki yē nɛ̀piɛlɛ kire ga laa nɛ̀nuu wè, wi ’yɛli bè pɛn Yewe mɛ́ nɛ́ yajuʔu ní gè, kpɔlidiɛlɛ fùn. ²Siɛn wi bé wi kɔli taʔa gè kakuɔrɔ yajuʔu ki nyùgo nɛ̄ gè, bé ki kɔni Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè. Arawɔn jaala bèle, kacuɔnrilɔ bèle, pe bé ki sìsiɛn tuʔɔ gè bè ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle.

³«Ŋàa wi ’pɛn nɛ́ yanyige yakɔnrɔ ní dè bè pa ti tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, wi ’yɛli bè tiɛyɛ nyáà yige yè baa, bè yi kɛn yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi dè: sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni nyáà yi ’ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara màʔa dè, ⁴nɛ́ seluʔulo siin ní gèle, nɛ́ ni sùnmɔ ní bè bàa pi ’sɛ̀nnɛ màʔa gèle, nɛ́ nyibɔli ní wè. Tire ti mìɛni bé kɔ̀n nɛ́ seluʔulo ní gèle.

⁵«Kire kàduʔu mɛ́, Arawɔn jaala pe bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro kaara ní dè dàa dī baa kàsun nī gè. Kakuɔrɔ yakɔnrɔ dī, dàa kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni Yewe fungo nyígi gè.

⁶«A ki ’nyaa siɛn wi kpuʔɔrɔ tiī sìnbapɔli wè, á kire bɛ̀ʔ sìnbacuɔ wè, kire ga laa síkapɔli wè, a kire ’laa síkacuɔ wè, bè ti kɛn yanyige yakɔnrɔ Yewe mɛ́ wè, wi ’yɛli bè puu kpɔlidiɛlɛ fùn. ⁷A ki ’nyaa sìnbapile wi ’kɛn kpuʔɔrɔ dè, wi bé pɛn nɛ́ ni ní Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ⁸Siɛn wi bé wi kɔli taʔa gè wi kpuʔɔrɔ sìnbapile ni nyùgo nɛ̄ gè, bé ni kɔni Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa yiʔɛ mɛ́ gè. Arawɔn jaala bèle, pe bé ni sìsiɛn tuʔɔ gè bè ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ⁹Siɛn wi ’yɛli bè kpuʔɔrɔ tɛ́ngɛ dè Yewe yiʔɛ mɛ́ dàa wi ’kɔ̀n yanyige yakɔnrɔ kaara nī dè, dàa kàsun ki sórigi dè, sùnmɔ tiɛyɛ yè: nɛgɛ gè nɛ́ ki naayugo ní gè gàa wi ’kɔ̀n migɛnigɛ kúɔmɔ mɛ́ bè, nɛ́ sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni ní nyàa yi ’ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara màʔa dè, ¹⁰nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ sùnmɔ ní bè bàa pi ’sɛ̀nnɛ màʔa gèle, nɛ́ nyibɔli ní wè. Tire ti mìɛni bé kɔ̀n nɛ́ seluʔulo ní gèle. ¹¹Kacuɔnriwɔ wi bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Kakuɔrɔ yaliire dī3.11 Kakuɔrɔ yaliire: Eburu siɛnrɛ nī dè, ki kɔri wi ’jo: kakuɔrɔ lìile. Tire sì yé buu Kulocɛliɛ- ti líiʔ; pe nɛ̂ cé ti mìɛni sórigo wī., dàa kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè.

¹²«A ki ’nyaa síkpuɔ ní siɛn wi ’pɛn kpuʔɔrɔ dè, wi bé wi kɛn Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ¹³Siɛn wi bé wi kɔli taʔa gè wi nyùgo nɛ̄ gè, bé wi kɔni Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa yiʔɛ mɛ́ gè. Arawɔn jaala bèle, pe bé ki sìsiɛn tuʔɔ gè bè ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle.

¹⁴«Ŋàa wi ’pɛn nɛ́ yanyige yakɔnrɔ ní dè bè ti tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi dè, wi ’yɛli bè tiɛyɛ nyáà kɛn yè: sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni nyàa yi ’ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara màʔa dè, ¹⁵nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ sùnmɔ ní bè bàa pi ’sɛ̀nnɛ màʔa gèle, nɛ́ nyibɔli ní wè. Tire ti mìɛni bé kɔ̀n nɛ́ seluʔulo ní gèle. ¹⁶Kacuɔnriwɔ wi bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Kakuɔrɔ yaliire3.16 Wéli baa koligo 3.11 táanmɛ gè. dī, dàa kàsun ki sórigi, dàa dī nùdaanna wori dè.

«Sùnmɔ pi mìɛni yē Yewe wobo. ¹⁷Ti bé puu fànʔa kaala súuri yeli mɛ́ nɛ́ yeli siimɛ ní bè, tiʔɛ ó tiʔɛ nī yeli bé tɛ́ni wè: ye fǎga sùnmɔ kire ga laa sìsiɛn káa gèʔ.»

Kapiile kàsulugo kakuɔrɔ wori dè

¹A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«Ma ki juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle ma pe yɛ:

«A ki sí nyaa siɛn wáà ’kapiile kpíʔile lè, wiì sí ki kɔ̀rirɔ wèʔ, nɛ́ ki kpíʔile gàa kiì yɛli nɛ́ Yewe kajuudiɛlɛ láà ní wèʔ, dàa tire wi ’yɛli bè kpíʔile.»

A ki ’nyaa kacuɔnrilɔ kàfɔli wi ’kapiile kpíʔile lè

³«A ki ’nyaa kacuɔnriwɔ ŋáà nɛ̄ pe ’sùnmɔ wo bè4.3 Kacuɔnrilɔ kàfɔli piyē nɛ pun. Wire yákuɔ nɛ̄ pe yé siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ wo bè (wéli baa Yir 29.5-7). Kacuɔnrilɔ sɛnminɛ bèle, pe cé peli nyɛri nyɛri nɛ́ sìsiɛn nɛ́ sùnmɔ ní (wéli baa Yir 29.21)., wi ’kapiile kpíʔile lè, a ki ’nyaa wire kɛnmɛ nɛ̄ siɛnnɛ pe ’kolimɔ taa bè, wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ ní, kpɔlidiɛlɛ fùn, bè pa ni tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Ni bé puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli, kapiile náà wi ’kpíʔile lè lire kɛnmɛ nɛ̄.

⁴«Wi sí pɛn nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ ní Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile mɛ́ lè, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bé wi kɔli taʔa gè ni nyùgo nɛ̄ gè bé ni kɔni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ⁵Kacuɔnrilɔ kàfɔli4.5 Eburu siɛnrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: kacuɔnriwɔ ŋáà pe yé siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ wo bè. Wéli baa koliyo 4.3. wi bé nɛ̀piɛyɛlilɛ sìsiɛn káà tuʔɔ bè pɛn nɛ́ ki ní Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa laamɛ nī bè. ⁶Wi bé wi kabiɛlɛ nígi lè sìsiɛn nī gè bè ki nyɛri nyɛri saawalidɛngɛgɛ ki gunbɔli fɛ̀ni yiʔɛ mɛ́ gè tɔliyɔ kɔlisiin, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ⁷Bà kacuɔnriwɔ wi bé sí sìsiɛn káà taʔa wusuna nùdaanna sórigodiʔɛ ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle4.7 Wéli baa Yir 27.2; 30.2., gàa gī Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Wi bé sí sìsiɛn sɛngɛ ki mìɛni wo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè ki táanmɛ tiɛyɛ nī yè, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gàa gī Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile táanni lè.

⁸«Bà wi bé sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni celile kapiʔile kàsulugo nɛ̀piɛyɛlilɛ nī lè: sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni nyáà yi ’ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara màʔa dè, ⁹nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ sùnmɔ ní bè bàa pi ’sɛ̀nnɛ màʔa gèle, nɛ́ nyibɔli ní wè. Tire ti mìɛni bé kɔ̀n nɛ́ seluʔulo ní gèle, ¹⁰majo bɛ̀ ki ’kpíʔile yanyige yakɔnrɔ wori nɛ̄ dè. Kacuɔnriwɔ wi bé ti sórigo Yewe gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gè. ¹¹Nɛ̀ ki yaʔa nɛ̀piɛyɛlilɛ sɛ̀ngɛ gè, nɛ́ kaara ti mìɛni ní dè, nɛ́ nyùgo ní gè, nɛ́ tɔliyɔ ní yè, nɛ́ laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara nɛ́ ti fire ní dè, ¹²kire ’jo tire dáà ti mìɛni ti ’kò nɛ̀piɛyɛlilɛ wori dè, wi bé kɛ́ nɛ́ ti ní bùguro kàduʔu mɛ́ gè, tiɛciilige tiʔɛ nī gè gàa nī pe cúnʔɔ wáari gè4.12 Tiʔɛ gáà siɛnrɛ tiī nɛ ki tìí tiʔɛ káà ’puu baa, baa piyē nɛ kakuɔrɔ cúnʔɔ wáari gè, gàa nī sùnmɔ pi ’puu nyaʔamibɛ bè, bùguro kàduʔu mɛ́ gè. Kire kɛnmɛ nɛ̄ ki wáadiʔɛ ki yé kò tiɛciilige., bè sa ti sórigo cúnʔɔ gboli nɛ̄ lè nàa nɛ̄ kásiin kàsun ki yē gè.»

A ki yē Isirayɛliyé tògo ki mìɛni ’kapiile kpíʔile lè

¹³«A ki sí nyaa Isirayɛli tògo siɛnnɛ pe mìɛni bīɛlɛ pe ’tánʔa nɛ̀ pùunni bèle, nɛ́ ki kpíʔile gàa kiì yɛli nɛ́ Yewe kajuudiɛlɛ láà ní lèʔ, piyè sí ki kɔ̀rirɔ wèʔ, pe bé kolimɔ taa. ¹⁴A pùunnidiʔɛ ki pɛ́nì cɛ́n gè, Isirayɛliyé pe mìɛni bé pɛn nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ ní, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè. Ni bé puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli. ¹⁵Isirayɛli tògo liɛlɛ pe bé pe kiyɛ taʔala yè nɛ̀piɛyɛlilɛ ni nyùgo nɛ̄ gè Yewe yiʔɛ mɛ́, dí pe wàa sí ni kɔni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

¹⁶«Bà kacuɔnrilɔ kàfɔli wi bé nɛ̀piɛyɛlilɛ sìsiɛn káà líɛ bè jíin Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè. ¹⁷Wi bé wi kabiɛlɛ nígi lè sìsiɛn nī gè bè ki nyɛri nyɛri gunbɔli fɛ̀ni yiʔɛ mɛ́ gè tɔliyɔ kɔlisiin, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ¹⁸Bà kacuɔnriwɔ wi bé sí sìsiɛn káà taʔa wusuna sórigodiʔɛ ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, gàa gī baa Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bé sí sìsiɛn sɛngɛ ki mìɛni wo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ki táanmɛ tiɛyɛ nī yè, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gáà ki yē Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile táanni lè.

¹⁹«Bà wi bé sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni kɔ̀n bè yi sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. ²⁰Wi bé ki kpíʔile nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ náà ní lè majo kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi ’ki kpíʔile nɛ́ kapiʔile kàsulugo nɛ̀piɛyɛlilɛ níì ní lè. Bɛ̀ sí wi bé ki kpíʔile bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè, bà pe kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ. ²¹Wi ’yɛli bè kɛ́ nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ ni tiɛsɛnyɛ ní yè bùguro kàduʔu mɛ́ gè, bè sa ti sórigo kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi yé nɛ̀piɛyɛlilɛ pélile wori sórigo dè. Isirayɛli tògo siɛnnɛ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dī.»

A ki yē kàfɔli wi ’kapiile kpíʔile lè

²²«A ki sí nyaa kàfɔli wáà wi ’kapiile kpíʔile lè, wiì sí ki kɔ̀rirɔ wèʔ, nɛ́ ki kpíʔile gàa kiì yɛli nɛ́ wi Yewe Kulocɛliɛ kajuudiɛlɛ láà ní lèʔ, a wi ’kolimɔ taa bè, ²³a pe ’wi kapiile tìɛ lè wi nɛ̄, nàa wi nyɛ́nì kpíʔile lè, wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ síkapɔli ní, kpɔlidiɛlɛ fùn, ŋàa wī wi kpuʔɔrɔ dè. ²⁴Wi bé wi kɔli taʔa gè síkapɔli wi nyùgo nɛ̄ gè, bé wi kɔni tiʔɛ nī gè gàa nī pe sí kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuuro kpúu dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dī.

²⁵«Bà kacuɔnriwɔ wi bé wi kabiɛlɛ nígi lè kapiʔile kàsulugo síkapɔli wi sìsiɛn nī gè, bé sí kàa taʔa gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gè4.25 Wéli baa koligo 4.7kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. Wi bé sí sìsiɛn sɛngɛ wo gè gbùʔɔrɔdiʔɛ ki táanmɛ tiɛyɛ nɛ̄ yè.

²⁶«Wi bé sùnmɔ pi mìɛni sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè, majo bɛ̀ kiī nɛ kpínʔini yanyige yakɔnrɔ wori nɛ̄ dè. Bɛ̀ sí kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè kàfɔli mɛ́ wè, bà wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ.»

A ki yē kùlo siɛnwariwɛ wi ’kapiile kpíʔile lè

²⁷«A ki sí nyaa kùlo siɛnwariwɛ wáà wi ’kapiile kpíʔile lè, wiì sí ki kɔ̀rirɔ wèʔ, nɛ́ ki kpíʔile gàa kiì yɛli nɛ́ Yewe kajuudiɛlɛ láà ní wèʔ, a wi ’kolimɔ taa bè4.27 Koliyo 27-31 tiʔɛ nī gè, wéli baa Tɔ́r 15.27-28., ²⁸a pe ’wi kapiile tìɛ lè wi nɛ̄, nàa wi nyɛ́nì kpíʔile lè, wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ síkacuɔ4.28 Síkacuɔ wi lɔri ti yé tɛ́ni nɛ̀ tóri síkapɔli wori nɛ̄ dè. A ki ’nyaa siɛn wi fɔ̀ngɔ ki yé kpúʔɔ nɛ̀ tóri wè, wire nɛ̂ cé pɛn nɛ́ sínjinʔɛnɛ siin ní (wéli baa 5.7-8; 12.6,8). ní, kpɔlidiɛlɛ fùn, ŋàa wī wi kpuʔɔrɔ dè, wi kapiile kɛnmɛ nɛ̄ bè nàa wi ’kpíʔile lè. ²⁹Wi bé wi kɔli taʔa gè kapiʔile kàsulugo síkacuɔ wi nyùgo nɛ̄ gè, bé wi kɔni tiʔɛ gíì nī pe nɛ̂ kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuuro kpúu dè.

³⁰«Bà kacuɔnriwɔ wi bé wi kabiɛlɛ nígi lè sìsiɛn nī gè bé sí ki taʔa Yewe gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gè. Wi bé sí sìsiɛn sɛngɛ ki mìɛni wo gbùʔɔrɔdiʔɛ ki táanmɛ tiɛyɛ nī yè.

³¹«Kacuɔnriwɔ wi ’yɛli bè sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni kɔ̀n, majo bɛ̀ ki ’kpíʔile yanyige yakɔnrɔ wori nɛ̄ dè, bè ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè. Ti bé puu nùdaanna náà ni Yewe fungo nyígi gè. Kacuɔnriwɔ wi bé sí kàsulugosuɔ baara kúɔ dè siɛn mɛ́ wè, bà wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ.

³²«A ki yē sìnbapile ní wi ’pɛn wè, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli lè, wi kpuʔɔrɔ ti ’yɛli bè puu sìnbaporipile, kpɔlidiɛlɛ fùn. ³³Wi bé wi kɔli taʔa gè ni nyùgo nɛ̄ gè, kire kapiʔile kàsulugo sìnbapile náà lè, bé ni kɔni tiʔɛ gíì nī pe nɛ̂ kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuuro kpúu dè.

³⁴«Bà kacuɔnriwɔ wi bé wi kabiɛlɛ nígi lè ni sìsiɛn nī gè bé sí ki taʔa Yewe gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gè. Wi bé sí sìsiɛn sɛngɛ ki mìɛni wo gbùʔɔrɔdiʔɛ ki táanmɛ tiɛyɛ nɛ̄ yè.

³⁵«Kacuɔnriwɔ wi ’yɛli bè sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni kɔ̀n yè, majo bɛ̀ ki ’kpíʔile yanyige yakɔnrɔ wori nɛ̄ dè, bè yi sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè nɛ́ yakɔnrɔ díì ní dè dàa dī baa dè, dàa kàsun ki sórigi Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Kacuɔnriwɔ wi bé sí kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́, bà siɛn wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ.»

Kapiʔile gálì kɛnmɛ nɛ̄ pe ’yɛli bè kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ kúɔ dè

¹«A ki sí nyaa wàa ’yerile lúʔu yeli nī kaala láà wuʔu nɛ̄, bè sa kányiʔɛ juu gàa wi ’nyáà gè, kire ga laa gàa wi ’lúʔu gè, a wi ’cíi, wiì fɔ̀li wèʔ, wi kolimɔ pi bé tuu wi nɛ̄5.1 Wéli baa Kàs 29.24..

²«A wàa ’cò nɛ̀ taa yɛgɛ káà nɛ̄ gáà ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ ki yaʔa wiì ki cɛ́n gèʔ5.2 Wéli baa 11.24-40., a ki cɛ́nì yē nyàʔayɛgɛ yakuugo kire ga laa yajuʔu yakuugo gáà ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, á kire bɛ̀ʔ yafuloligo káà nɛ̄ gàa ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́, wire tíimɛ bé kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ bè kolimɔ taa.

³«A wàa ’cò nɛ̀ taa siɛn núʔɔmɔ páà nɛ̄5.3 Wéli baa Lev 12–15. bàa pi ’wi yaʔa wi ’kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ ki yaʔa wiì ki cɛ́n gèʔ, a wi pɛ́nì ki cɛ́n gè, wi bé kolimɔ taa.

⁴«A ki ’nyaa wàa ’fuu nɛ̀ kàli, wiì sɔ̀ngi wèʔ, a ki cɛ́nì yē kacɛ̀ngɛ yo, kire ga laa kapiʔi yo, a wi pɛ́nì ki cɛ́n gè, wi bé kolimɔ taa5.4 Wéli baa Tɔ́r 30.2-9; Ŋún 15.4..

⁵«Kele gálì ke mìɛni gèle, a ki pɛ́nì nyaa wàa ’ki cɛ́n wi nyɛ́nì kolimɔ taa wè, wi ’yɛli bè yéri siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè bè wi kapiile juu lè. ⁶Wi bé sí pɛn nɛ́ sìnbapori ní, kire ga laa nɛ́ síkacuɔ ní, Yewe mɛ́ wè, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wuu kapiile náà wi ’kpíʔile lè. Kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́, wi kapiile wuʔu nɛ̄ gè.»

A ki sí nyaa siɛn wáà yē fɔ̀ngɔfɔli nɛ̀ cáanri wè

⁷«A yakaa wè siɛn mɛ́ wèʔ bè ba sìnbapori kire ga laa síkacuɔ suɔ wèʔ, wi bé pɛn nɛ́ gòtogolo siin ní kire ga laa gòriwuɔyɔ siin ní Yewe mɛ́ wè, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wori kapiile náà wi ’kpíʔile lè. Làa bé puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli, nìi ni bé puu kakuɔrɔ kaasuʔuro woli. ⁸Wi bé ke kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. Pélile ni bé puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli. Wi bé ni yétiige ŋáʔana gè bè kaa nɛ́ kɔli ní, bé ni tɔ́ligi bè ceri nɛ́ kamijinge ní; wiǐ ni nyùgo ceri gè bè láʔa yétiige nɛ̄ gèʔ.

⁹«Bà kacuɔnriwɔ wi bé ni sìsiɛn káà nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ lìʔɛlɛ nɛ̄ lè, bé sìsiɛn sɛngɛ wo gè gbùʔɔrɔdiʔɛ ki táanmɛ tiɛyɛ nī yè. Kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dī. ¹⁰Bà kacuɔnriwɔ wi bé siinwoli kɔ̀n lè kakuɔrɔ kaasuʔuro, nɛ̀ yɛli nɛ́ kakuɔrɔ tìɛgɛnmɛ ní bè. Kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́, bà wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ.

¹¹«A ki ’nyaa siɛn ŋáà nī fɔ̀ngɔ ki ’cùru, wiǐ gbɛ̀ jáa bè gòtogolo siin suɔʔ kire ga laa gòriwuɔyɔ siin suɔ yèʔ, wi bé pɛn nɛ́ míifuɔnibɔ juubaanyɛni tílaga ní gè kpuʔɔrɔ wi kapiile wuʔu nɛ̄ gè. Ti bé puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wori. Wi fǎga sùnmɔ wo bè míimɛ nɛ̄ bèʔ, wiǐ wusuna cìiliwe taʔa pi nɛ̄ʔ, nɛ́ ki cɛ́n kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dī. ¹²Wi bé pɛn nɛ́ míimɛ ní bè, bè pi kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. Kacuɔnriwɔ wi bé míimɛ kagbuunyiʔɛ nigbe kɔ̀n ki- puu sɔ̀ngidaa wuʔu, bé ki sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, bè fàri yakɔnrɔ díì nɛ̄ dè dàa dī baa dè, dàa kàsun ki sórigi Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dī. ¹³Bɛ̀ sí kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ kire ga buu kapiile náà wi ’kpíʔile lè kele gálì nī gèle, kapiile ni kàsulugo ki bé suɔ. Míizɛnmɛ pi bé kò kacuɔnriwɔ wobo, majo bɛ̀ yaliire yakɛnrɛ wori ti ’puu dè.»

Kolimɔ kakuɔrɔ wori dè

¹⁴A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

¹⁵«A ki sí nyaa wàa ’koli, a wi ’kapiile kpíʔile yɛrɛ dáà wuʔu nɛ̄ gè dàa dī wàlidɛngɛrɛ Yewe mɛ́, a wiì ki kɔ̀rirɔ gèʔ, wi bé pɛn nɛ́ sìnbapɔli ní Yewe mɛ́, ŋàa wī kolimɔ kakuɔrɔ wuu wè. Wi bé wi nyíɛnɛ gɔ̀n wi sìnbatogo nī gè, kpɔlidiɛlɛ fùn, sìnbapɔli ŋáà walifiiwe walikpegele lɔri ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ saawalidɛngɛgɛ ki wali tɔ́rigɛnmɛ ní bè5.15 Kolimɔ kakuɔrɔ, kire ’puu kakuɔrɔ dáà siɛn ’yɛli bè kɔ̀n dè a wi yé kapiile kpíʔile yakaa wuʔu nɛ̄ gàa pe bé gbɛ̀ ki fuʔɔ tɔ́n gè (wéli baa 5.21-26). A ki yé nyaa yakaa gī gàa wi fuʔɔ ki cǐ gbɛ̀ tɔ́n gèʔ, kire nɛ̄ pe ’yɛli bè kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ kpíʔile dè.. ¹⁶Yawalidɛngɛgɛ gáà wuʔu nɛ̄ wi ’koli gè, wi ’yɛli bè ki fuʔɔ tɔ́n gè, bé ní tílaya kogunɔwuʔu fàri gè ki nɛ̄ bè ti kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. Kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ nɛ́ kolimɔ kakuɔrɔ ní dè, sìnbapɔli wè, bà siɛn wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ.

¹⁷«A ki sí nyaa siɛn wáà ’kapiile kpíʔile lè, wiì sí ki cɛ́n wèʔ, nɛ́ ki kpíʔile gàa kiì yɛli nɛ́ Yewe kajuudiɛlɛ láà ní wèʔ, wi bé kolimɔ taa bé ki tugoro tugo dè.

¹⁸«Wi bé pɛn nɛ́ sìnbapɔli ní wè, kpɔlidiɛlɛ fùn, bè wi kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. Wi bé wi nyíɛnɛ gɔ̀n wi sìnbatogo nī gè, sìnbapɔli ŋáà lɔri ti juu nɛ̀ yɛli nɛ́ nyuɔ gáà ní pe ’tɛ́ngɛ kolimɔ kakuɔrɔ wuʔu nɛ̄ gè. Kacuɔnriwɔ wi bé sí kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ kaala náà wi ’kpíʔile lè a wi ’tánʔa nɛ̀ pùunni, wiì sí ki kɔ̀rirɔ wèʔ. Bà siɛn wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ. ¹⁹Kolimɔ kakuɔrɔ dī. Nɛ́ ki cɛ́n siɛn ŋáà wi yé tɔ̀ni nɛ̀ koli Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.»

²⁰A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²¹«A ki sí nyaa wàa ’kapiile kpíʔile nɛ̀ koli Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, dùʔɔ wi ’finɛ wi siɛnnyɛni mɛ́ yakaa wuʔu nɛ̄ gàa pe ’kɛn wi mɛ́ nɛ́ jo wi- ki cò gè, á ’kire laa yakaa gàa wi ’náari gè, á kire bɛ̀ʔ gàa wi ’yùu gè, a ki yē gàa wi ’núʔɔrɔ nɛ̀ suɔ wi siɛnnyɛni mɛ́ wè, ²²á ’kire laa á wi ’finɛ yakaa wuʔu nɛ̄ gàa ki ’pùunni á wi kɛ́nì ki nyaa gè, a ki ’nyaa wi finɛ nɛ́ kàli wi kacɛ́nnɛ nɛ̄ nàa siɛn bé gbɛ̀ kpíʔile lè, ²³ŋàa wi ’ki kapiile náà ni làa kpíʔile lè nɛ̀ kolimɔ taa bè, wi ’yɛli bè koli pɛn nɛ́ ki ní gàa wi ’yùu gè, kire ga laa gàa wi ’nùʔɔrɔ nɛ̀ suɔ wi siɛnnyɛni mɛ́ wè, á kire bɛ̀ʔ gàa pe ’kɛn wi mɛ́ nɛ́ jo wi- ki cò gè, kire ga laa gàa ki ’pùunni á wi kɛ́nì ki nyaa gè, ²⁴á kire ’laa yɛgɛ ó yɛgɛ gáà wuʔu nɛ̄ wi ’finɛ nɛ́ kàli wè. Wi bé koli bè ki mìɛni kɛn bé ki tílaya kogunɔwuʔu fàri ki nɛ̄, bé nɛ́ koli ki kɛn ki kàfɔli mɛ́ wè, cɛngɛ gíì wi ’wi kolimɔ wuʔu cɛ́n gè a wi je pɛn nɛ́ wi kolimɔ kakuɔrɔ ní dè.

²⁵«Wi ’yɛli bè pɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè nɛ́ sìnbapɔli ní, kpɔlidiɛlɛ fùn, bè kɛn Yewe mɛ́ wè. Wi bé wi nyíɛnɛ bè kɔ̀n wi sìnbatogo nī gè, sìnbapɔli ŋáà lɔri ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ nyuɔ gáà ní pe ’tɛ́ngɛ kolimɔ kakuɔrɔ wuʔu nɛ̄ gè. ²⁶Kacuɔnriwɔ wi bé sí kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bà siɛn wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ, a ki cɛ́nì nyaa kaala ó kaala náà wi ’kpíʔile lè nɛ̀ kolimɔ taa bè5.26 Koliyo 20-26 tiʔɛ nī gè, wéli baa Tɔ́r 5.5-8..»

Kajuudiʔɛlɛ kálì kiyeyɛ kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle

¹A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«-Ki juu ma gbɛ̀ngɛ Arawɔn nɛ́ wi jaala mɛ́ bèle, ma kire fànʔa kajuʔulo tìɛ gèle pe nɛ̄.»

Kakuɔrɔ kaasuʔuro wori dè

«Fànʔa kajuʔulo ke n’gɛlɛ gàli gīɛlɛ kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔulo gèle6.2 Kaasuʔuro kakuɔrɔ dè, pe ’puu nɛ ti kúu sínbinimɛ nɛ́ cɛnguʔɔ súuri Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle.. Kakuɔrɔ kaara ti bé kò kàsun nɛ̄ gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa naamɛ gè pìlige ki mìɛni nī. Kàsun ki bé kò de nyí ti láara. ³Kacuɔnriwɔ wi bé burudɔnigɔ le gè nɛ́ jàdigi ní, dàa dī lɛn jèsii pìniwe wori dè. Bà wi bé cúnʔɔ kɔ̀n gè, cúnʔɔ gáà gī kakuɔrɔ kaasuʔuro wuʔu gè, bè ki tɛ́ngɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa táanni gè.

⁴«Kire kàduʔumɛ gè wi bé nɛ́ wi bururo fòri dè bé tàa tiiyɛ le, bé kɛ́ nɛ́ cúnʔɔ ní gè bàa ki wo bùguro kàduʔu mɛ́ gè, tiɛciilige tiʔɛ nī gè6.4 Kacuɔnrilɔ burudo ti ’puu pe ti nii saawalidɛngɛgɛ kire yákuɔ nī (wéli baa Ezek 44.17-19).. ⁵Kàsun ki béri nyí gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nī gè; kiì yɛli bè fígi bè nyaaʔ. Cɛngɛ ó cɛngɛ sínbinimɛ táanni, kacuɔnriwɔ wi bé kásiin le yè kàsun nī gè, bé kakuɔrɔ kaasuʔuro kaara taʔa dè kàsun naamɛ gè, bé sí yanyige yakɔnrɔ sùnmɔ tiɛyɛ taʔa yè ti nɛ̄ bè ti sórigo. ⁶Kàsun ki béri nyí gbùʔɔrɔdiʔɛ nī gè súuri; kiǐ fígi bè nyaaʔ.»

Yaliire yakɛnrɛ wori dè

⁷«Fànʔa kajuʔulo ke n’gɛlɛ gàli gīɛlɛ yaliire yakɛnrɛ wuʔulo gèle. Arawɔn jaala bèle, peli pe bé pɛn nɛ́ yaliire yakɛnrɛ ní dè Yewe yiʔɛ mɛ́, gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa yiʔɛ mɛ́ gè. ⁸Kacuɔnriwɔ wáà bé yakɔnrɔ ti kagbuunyiʔɛ nigbe kɔ̀n, míifuɔnibɔ báà pe ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè, nɛ́ wusuna cìiliwe wi mìɛni ní. Wi bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè ti- puu sɔ̀ngidaa wori, dàa nùdaanna ni Yewe fungo nyígi gè.

⁹«Arawɔn nɛ́ wi jaala ní bèle, peli pe bé sɛnrɛ káa dè dàa ti ’kò yaliire yakɛnrɛ nī dè, sìnvarifun búru wori dè, tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa dàligɛ nɛ̄ gè. ¹⁰Tiì yɛli bè suʔɔ nɛ́ sìnvari níʔ. Pe liɛlɛ lire nī nàa mi Yewe mi ’kɛn pe mɛ́ lè, nàa ni ’kɔ̀n kakuɔrɔ yakɔnrɔ nī dè dàa kàsun ki sórigi dè. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ, bɛ̀ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ nɛ́ kolimɔ kakuɔrɔ tíɛlɛ dè. ¹¹Arawɔn siimɛ nàguɔlɔ bèle, pe mìɛni bé gbɛ̀ ti káa6.11 Yaliire yakɛnrɛ liɛlɛ lè náʔa gè, tire yé puu nàguɔlɔ yákuɔ wori (wéli baa 6.22; 7.6). Tàa ’puu baa cɛlilɛ pe cî gbɛ̀ tire káa, bàli bīɛlɛ kacuɔnrilɔ nariyɛ wuulo bèle (wéli baa 10.14; 22.12-13).. Tire liɛlɛ náà ni ’yiri kakuɔrɔ yakɔnrɔ nī dè, dàa kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè; pe liɛlɛ lire nī súuri, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī. Tire yē fànʔa kaala lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ. A siɛn ó siɛn kire ga laa yɛgɛ ó yɛgɛ ’cò ti nɛ̄, ki bé kò wàlidɛngɛgɛ6.11 A wàa yé cò nɛ̀ taa ti nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa wi wè wàlidɛngɛwɛ wèʔ, wi bé wuʔɔgɔ taa. Wéli baa Tɔ́r 17.1-5..»

¹²A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

¹³«Nɛ̀ líɛ cɛngɛ gíì nɛ̄ pe ’siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ wo bè Arawɔn nɛ́ wi jaala nɛ̄ bèle bè pe wàli dɛ́ngɛ wè, ki n’gɛ kpuʔɔrɔ dáà pe béri kanʔa Yewe mɛ́ wè. Ti bé puu míifuɔnibɔ juubaanyɛni tílaga gè, gàa gī yaliire yakɛnrɛ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, tílaga káà sínbinimɛ táanni, kàa cɛnguʔɔ táanni. ¹⁴Ti bé fúɔ yakpɔbigɔ nɛ̄ nɛ́ sùnmɔ ní bè, dí muɔ ti nyaʔami cɛ̀ngɛ. Muɔ bé ti peguɔrɔ cùnʔɔ dè, bé nɛ́ pɛn nɛ́ ti ní Yewe mɛ́ wè; yakɔnrɔ dī, dàa nùdaanna ni Yewe fungo nyígi gè.

¹⁵«Kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī gèle, Arawɔn jaa ŋáà pe bága wàli bè tɛ́ngɛ bé siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ wo bè wi nɛ̄ wè kire ga buu wi- Arawɔn baara líɛ dè, wire wi béri yaliire yakɛnrɛ dáà ti mìɛni sórigi dè Yewe mɛ́ wè. Tire yē fànʔa kaala lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ. ¹⁶Yaliire yakɛnrɛ dáà ti mìɛni kacuɔnrilɔ pe bé kɔ̀n dè, ti ’yɛli pe- ti mìɛni sórigo. Làa fáala sǐ ga tíi káaʔ6.16 Wéli baa 4.3-12; 6.23..»

Kapiile kàsulugo kakuɔrɔ wori dè

¹⁷A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

¹⁸«-Ki juu ma gbɛ̀ngɛ Arawɔn nɛ́ wi jaala mɛ́ bèle, ma kire fànʔa kajuʔulo tìɛ gèle pe nɛ̄.

«Fànʔa kajuʔulo ke n’gɛlɛ gàli gīɛlɛ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wuʔulo gèle. Pe ’yɛli bè kapiʔile kàsulugo yajuʔu kɔni gè Yewe yiʔɛ mɛ́ tiʔɛ gáà nī pe nɛ̂ kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuʔu kɔni gè. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ.

¹⁹«Kacuɔnriwɔ ŋáà wi ’kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ baara kúu dè, wire bé ti káa tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa dàligɛ nɛ̄ gè. ²⁰A siɛn wáà kire ga laa yɛgɛ káà ’cò ti nɛ̄, ki bé kò wàlidɛngɛgɛ6.20 Wéli baa koliyo 11 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. A ki sí nyaa ti sìsiɛn káà ’nyɛri nɛ̀ wo burugo nɛ̄ gè, tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī muɔ bé ki jíge. ²¹A pe sí kakuɔrɔ kaara suʔɔ dè kàjɔli nī lè, pe ’yɛli bè ni kpúɔn muʔɔrɔ. A ki yē kányiɛrɛ nɛ̀gɛdaʔa nī pe ’ti suʔɔ dè, ki ’yɛli pe- ki sɔ́migɔ pe jíge, pe sí ki sulu nɛ́ luʔɔ ní.

²²«Nàguɔlɔ bálì bīɛlɛ kacuɔnrilɔ bèle, peli yákuɔlɔ pe bé gbɛ̀ ti káa. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ gè. ²³Nɛ̀ ki yaʔa yeli sǐ ga tíi kapiʔile kàsulugo kaara káa dèʔ, dàa sìsiɛn ní pe ’yɛli pe- pɛn Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè saawalidɛngɛgɛ nī gèʔ. Ti ’yɛli pe- ti sórigo péwu kàsun nī6.23 Wéli baa 4.3-21 ..»

Kolimɔ kakuɔrɔ wori dè

¹A Yewe ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo: «Fànʔa kajuʔulo ke n’gɛlɛ gàli gīɛlɛ kolimɔ kakuɔrɔ wuʔulo gèle. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ. ²Tiʔɛ gíì nī pe sí nɛ kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuuro kɔni dè, kire tiʔɛ nī pe bé kolimɔ kakuɔrɔ yajuʔu kɔnigi gè míɛni. Kacuɔnriwɔ wi bé ki sìsiɛn nyɛri nyɛri gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ³Wi bé sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni kɔ̀n bè tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè: nɛgɛ gè, nɛ́ sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni ní yè nyàa yi ’ki laafungbuʔɔ nɛ́ ki laara màʔa dè, ⁴nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ sùnmɔ ní bè bàa pi ’sɛ̀nnɛ màʔa gèle, nɛ́ nyibɔli ní wè. Tire ti mìɛni bé kɔ̀n nɛ́ seluʔulo ní gèle.

⁵«Bà kacuɔnriwɔ wi bé ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, kakuɔrɔ yakɔnrɔ dī dàa kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè. Kolimɔ kakuɔrɔ dī. ⁶Nàguɔlɔ bálì bīɛlɛ kacuɔnrilɔ bèle, peli yákuɔ pe bé gbɛ̀ kaasɛnrɛ káa dè. Pe ’yɛli pe ti káa tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ. ⁷Kolimɔ kakuɔrɔ fànʔa kajuʔulo gèle, kiyē nugolo nɛ́ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wuʔulo ní gèle. Kaasɛnrɛ tire yē kacuɔnriwɔ wire wori, wire ŋáà wi ’kàsulugosuɔ baara kúɔ dè.

⁸«Kacuɔnriwɔ ŋáà wiī nɛ kakuɔrɔ kaasuʔuro baara kúu dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, wàa wiiyɛ wori dè, kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuʔu ki sɛ̀ngɛ ki bé kò wire wuʔu.

⁹«Yaliire yakɛnrɛ ó yakɛnrɛ dáà pe ’fúɔ dìbige nī gè kire ga laa yakpɔbigɔ nɛ̄ gè, nɛ̀ fàri yaliire yakɛnrɛ dáà pe ’káli ŋɔ̀mipiʔɛlɛ nī gèle, tire bé puu kacuɔnriwɔ wi wori, ŋàa wi ’ki baara kúɔ dè. ¹⁰Yaliire yakɛnrɛ dáà ti mìɛni, dàa pe ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè, nɛ́ dàa dī sùnmɔ fùn bè, tire ti mìɛni bé puu Arawɔn jaala wori; wàlimɛ sì je puu baaʔ.»

Yanyige yakɔnrɔ wori dè

¹¹«Fànʔa kajuʔulo ke n’gɛlɛ gàli gīɛlɛ yanyige yakɔnrɔ wuʔulo gèle, yakɔnrɔ dáà pe tɛ́ngi Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ¹²A ki sí nyaa wàa wi ’pɛn nɛ́ ti ní bè Yewe síɛri wè, wi ’yɛli bè yɛrɛ dáà fàri dè wi kacɛ̀ngɛ síɛrilɛ yakɔnrɔ nɛ̄ dè: sìnvarifun búru kpɔbilɔ bálì pe ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè, nɛ́ sìnvarifun ŋɔ̀minɔ bálì nɛ̄ pe ’sùnmɔ wo bè, nɛ́ míifuɔnibɔ búru kpɔbilɔ bálì pe ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè7.12 Wéli baa Tɔ́r 15.3.. ¹³Búru kpɔbilɔ bálì pe ’kpúɔn nɛ́ sìnvari ní dè, wi ’yɛli bè pàli fàri yanyige yakɔnrɔ nɛ̄ dè, kacɛ̀ngɛ síɛrilɛ wori dè. ¹⁴Wi bé búrulo nigbe nigbe láʔala gbuʔulo gálì nɛ̄ gèle bè kɛn Yewe mɛ́ kpuʔɔrɔ.

«Kire kàduʔumɛ búrulo pe bé ní koli bè kò kacuɔnriwɔ wire wuulo, wire ŋáà wi ’yanyige yakɔnrɔ sìsiɛn nyɛri nyɛri gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ¹⁵Ki ’yɛli pe- kakuɔrɔ kaara káa dè kire cɛnnugo gè, kaara dáà dī yanyige yakɔnrɔ wori dè bè Yewe síɛri wè. Tàa sǐ ga tíi kò bè súɔnʔ.

¹⁶«A wàa yanyige yakɔnrɔ ti kɛ́nì yē nyakungɛngɛ yakɔnrɔ dè, kire ga laa kinɛdɛnigɛ yakɔnrɔ dè, ki kaara ti bé gbɛ̀ káa kire cɛnnugo gè. Dàa ti bé kò dè, pe bé gbɛ̀ tire káa ki kpìɛnduu gè. ¹⁷Nɛ̀ ki yaʔa dìi ti bé kò bè cɛnyɛ taanri kúɔ yè, ki ’yɛli pe- tire sórigo. ¹⁸A siɛn ’yanyige yakɔnrɔ kaara káa dè cɛnyɛ taanriwuʔu nɛ̄ gè, Yewe sǐ ga tíi fɔ̀li kire siɛn nɛ̄ wè ŋàa wi ’ti kɔ̀n dèʔ; tiǐ ga tíi còʔ. Tire yē yanuʔɔrɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè; ŋàa wi ’ti káa dè, wi kolimɔ pi bé tuu wi nɛ̄.

¹⁹«A kaara díì ’cò nɛ̀ taa yakaa nɛ̄ gàa ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, piyě ga tíi ti káaʔ; ki ’yɛli pe- ti sórigo kàsun nī.

«Kaara dáà sí ti ’kò cìilide dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, siɛn ó siɛn ŋáà wī cìiliwe wè7.19 Wéli baa 5.2-3; 13.45-46; 15.2-3,19., wire bé gbɛ̀ ti káa. ²⁰Nɛ̀ sí ki yaʔa a wàa ’yanyige yakɔnrɔ kaara káa dàa dī Yewe wori dè, a wi sí ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè7.20 Wéli baa 12.1-8., pe bé kire siɛn yige péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. ²¹Bɛ̀ míɛni ki yē, a wàa ’cò nɛ̀ taa yakaa nɛ̄ gàa ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, a ki cɛ́nì yē siɛn fuɔnrɔ yo, á kire bɛ̀ʔ nyàʔayɛgɛ kire ga laa yajuʔu núʔɔgɔ yo, kire ga laa yafungo yɛgɛ gáà gī núʔɔgɔ gè, a wi pɛ́nì yanyige yakɔnrɔ kaara káa dè dàa dī Yewe wori dè, pe bé kire siɛn yige péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.»

²²A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²³«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma fànʔa kajuʔulo gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«Yeli sǐ ga tíi nùɔ sùnmɔ káa bèʔ, nɛ́ sìnbuɔ sùnmɔ ní bèʔ, nɛ́ síkpuɔ sùnmɔ ní bèʔ.

²⁴«Yawiʔi ó yawiʔi gáà ki ’kùu kìimɛ gè, kire ga laa yawiʔi gáà nyàʔayɛgɛ káà kiiyɛ ki ’kpúu gè, yeli bé gbɛ̀ baara táà tiiyɛ kúɔ nɛ́ ki sùnmɔ ní bè, yeli sǐ ga tíi pi káa púloʔ ! ²⁵Kakuɔrɔ kaara dáà kàsun ki sórigi dè Yewe mɛ́ wè, a siɛn wáà ’ti sùnmɔ káa bè, pe bé kire siɛn yige wè péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.

²⁶«Yeli kòridiɛyɛ yi mìɛni nī yè, yeli sǐ ga tíi sìsiɛn káa gè púloʔ, a ki cɛni yē sínjinʔɛ sìsiɛn yo, á kire bɛ̀ʔ yajuʔu wuʔuʔ yo. ²⁷A ki sí nyaa wàa pɛ́nì sìsiɛn káa, pe bé kire siɛn yige wè péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè7.27 Wéli baa Sél 9.4; Lev 17.10-14; Fàn 12.16,23; 15.23..»

²⁸A Yewe sí ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²⁹«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma fànʔa kajuʔulo gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«Siɛn ŋáà wi ’pɛn nɛ́ yanyige yakɔnrɔ ní dè bè ti kɛn Yewe mɛ́ wè, wi bé Yewe liɛlɛ kɔ̀n lè ti nī. ³⁰Wi bé pɛn nɛ́ ti ní wi tíimɛ kiyɛ nī yè bè ti sórigo Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Wi bé pɛn nɛ́ sùnmɔ ní bè nɛ́ dìribuu ní wè, bè dìribuu yɛ̀gɛ wè naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

³¹«Bà kacuɔnriwɔ wi bé ti sùnmɔ tiɛyɛ sórigo yè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, nɛ̀ ki yaʔa dìribuu kaara tire yē Arawɔn nɛ́ wi jaala wori. ³²Yeli yanyige yakɔnrɔ kaara ti kàliige ciile lè, yeli bé lire kɛn kpuʔɔrɔ kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. ³³Arawɔn jaala nī bèle, ŋàa wi ’yanyige yakɔnrɔ sìsiɛn nɛ́ ti sùnmɔ tiɛyɛ tɛ́ngɛ yè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, wire liɛlɛ lire nī kàliige ciile lè.

³⁴«Nɛ́ ki cɛ́n dìribuu kaara dáà pe yɛ̀gí naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ kpuʔɔrɔ kàliige ciile ní lè, mi Yewe mi nyɛ́nì ti láʔala Isirayɛli siɛnnɛ pe yanyige yakɔnrɔ nɛ̄ dè, nɛ̀ ti kɛn kacuɔnriwɔ Arawɔn nɛ́ wi jaala mɛ́ bèle; pe liɛlɛ lire nī. Fànʔa kaala nī súuri.»

³⁵Tire yē Arawɔn nɛ́ wi jaala liɛlɛ kakuɔrɔ nī dè dàa kàsun ki sórigi dè, dàa dī Yewe wori dè, nɛ̀ ki líɛ cɛngɛ gíì pe ’pe tɛ́ngɛ peri kacuɔnrilɔ baara kúu dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ³⁶Tire dī dàa Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle pe- ti kɛn pe mɛ́ cɛngɛ gíì Misa wi ’kacuɔnrilɔ nyíɛnɛ bèle nɛ̀ kɔ̀n nɛ́ sùnmɔ wo pe nɛ̄. Fànʔa kaala nī súuri kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī.

Kakuɔrɔ fànʔa kajuʔulo siɛnrɛ ti kúɔdiʔɛ gè

³⁷Keli yē fànʔa kajuʔulo gàli ke ’kakuɔrɔ kaasuʔuro wori kúɔ dè, nɛ́ yaliire yakɛnrɛ ní dè, nɛ́ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ ní dè, nɛ́ kolimɔ kakuɔrɔ ní dè, nɛ́ siɛntɛngɛ kakuɔrɔ kele wori ní dè, nɛ́ yanyige yakɔnrɔ ní dè, ³⁸gàli Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè, cɛngɛ gíì wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo peri báan nɛ́ pe kpuʔɔrɔ ní dè Yewe mɛ́ wè, baa Sinayii waama kùlo nī lè.

KACUƆNRILƆ TƐNGƐ BAARA KELE GELE

(8.1–10.20)

Misa wi ’Arawɔn nɛ́ wi jaala tɛ́ngɛ bèle pe baara nɛ̄ dè

¹A Yewe sí ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo8.1 Wéli baa Yir 29.: ²«Ma Arawɔn nɛ́ wi jaala kɔ́ri bèle, ma pe burudo líɛ dè, nɛ́ siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ ní bè, nɛ́ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ nɛ̀piɛyɛlilɛ ní lè, nɛ́ sìnbapɔlilɔ siin, nɛ́ sìnvarifun búrulo danʔa ní gè. ³Ma Isirayɛliyé tògo siɛnnɛ gbuʔulo bèle Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè.»

⁴A Misa ’ki kpíʔile gàa Yewe yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè, a tògo ki siɛnnɛ pe sɛ́nì gbuʔulo Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè. ⁵A Misa ’ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo: «Ki n’gɛ gàa Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo we- ki kpíʔile gè.»

⁶A wi ’Arawɔn nɛ́ wi jaala sìʔɛrɛ bèle nɛ̀ kpɔni, nɛ́ tí a pe ’pìye gbéli nɛ́ luʔɔ ní gè8.6 Koliyo 6-9 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 28.4-43; 39.1-31.. ⁷A wi ’burudɔnigɔ le gè Arawɔn nɛ̄ wè, nɛ́ wi puɔ nɛ́ burudɔnigɔ màʔana ní lè, nɛ́ burugbuɔyɛligɛ le gè wi nɛ̄. Nɛ́ efodi burubile8.7 Wéli baa Yir 28.6-14. le lè wi nɛ̄, nɛ́ wi puɔ nɛ́ efodi màʔana ní lè, nàa kpìɛndiinnɛ pe ’sɔ́migɔ nɛ̀ kpíʔile lè. ⁸A wi ’sìndinge kpɔ̀bi8.8 Wéli baa Yir 28.15-30. le wè wi nɛ̄, nɛ́ Urimi nɛ́ Tumimi8.8 Wéli baa Yir 28.30. líɛ wè nɛ̀ le baa kpɔ̀bi nī wè. ⁹A wi ’ndɔ̀njɛngɛ tɔ́n gè wi nyùgo nɛ̄ gè, nɛ́ sí tiɛ yakpɔbigɔ puɔ gè nɛ̀ ki tárigɛ ndɔ̀njɛngɛ nɛ̄ gè gbɛlɛ yiʔɛ mɛ́ gè, gàa gī wàlidɛngɛlɛ fìɛ wè8.9 Wéli baa Yir 28.4,37-39; 29.6., nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè.

¹⁰A Misa wi ’siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ líɛ bè, nɛ̀ Kòridiʔɛ nyɛri nyɛri gè nɛ̀ tóri yɛrɛ ti mìɛni nɛ̄ dè dàa dī ki nī gè. A Kòridiʔɛ ki sí kò wàlidɛngɛgɛ Yewe mɛ́, nɛ́ ki yakpiʔilide ti mìɛni ní dè8.10 Koliyo 10-15 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 40.9-11.. ¹¹A wi ’siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ páà líɛ nɛ̀ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nyɛri nyɛri gè tɔliyɔ kɔlisiin, nɛ́ ki yakpiʔilide ti mìɛni ní dè, nɛ́ tasaakpuʔɔ ní gè nɛ́ ki tɛ́ngɛdiʔɛ ní gè, nɛ̀ sí ti mìɛni wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ. ¹²A wi ’siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ páà wo Arawɔn nyùgo nɛ̄ gè, nɛ̀ sí wi wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ.

¹³A Misa wi ’Arawɔn jaala sìʔɛrɛ bèle nɛ̀ kpɔni, nɛ́ sí burudɔniyɔ le yè pe nɛ̄. A wi ’pe puɔ nɛ̀ cò nɛ́ burudɔniyɔ màʔagɛlɛ ní gèle, nɛ́ sí pe ndɔ̀ngɔlɔ tɔ́n gèle pe nɛ̄, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè8.13 Wéli baa Yir 28.40; 29.8; 40.14..

¹⁴A wi sí pɛn nɛ́ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ nɛ̀piɛyɛlilɛ ní lè, a Arawɔn nɛ́ wi jaala pe sí kiyɛ taʔala yè ni nyùgo nɛ̄ gè. ¹⁵A Misa ’ni kɔni nɛ́ ni sìsiɛn tuʔɔ gè nɛ́ sí wi kabiɛlɛ nígi lè ki nī nɛ̀ taʔa gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle nɛ̀ ki cìile, nɛ́ sí sìsiɛn sɛngɛ wo gè gbùʔɔrɔdiʔɛ ki táanmɛ tiɛyɛ nī yè. Bɛ̀ ki ’kpíʔile a wi ’ki wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ kire ga buu peri kàsulugosuɔ baara kúu dè ki nɛ̄.

¹⁶A Misa wi ’sùnmɔ tiɛyɛ yi mìɛni celile yè nyàa yi ’laafungbuʔɔ nɛ́ laara tɔ́n dè, nɛ́ nyibɔli ní wè, nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ sùnmɔ ní bè bàa pi ’ke màʔa gèle. A wi ’ti mìɛni sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè. ¹⁷Nɛ̀ ki yaʔa nɛ̀piɛyɛlilɛ kaasɛnrɛ dè, nɛ́ ni sɛ̀ngɛ ní gè nɛ́ ni fire ní dè, a wi ’ti sórigo péwu bùguro kàduʔu mɛ́ gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè.

¹⁸A wi sí pɛn nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro sìnbapɔli ní wè. A Arawɔn nɛ́ wi jaala pe sí kiyɛ taʔala yè sìnbapɔli wi nyùgo nɛ̄ gè. ¹⁹A Misa wi ’wi kɔni nɛ́ wi sìsiɛn tuʔɔ gè nɛ̀ ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle.

²⁰A Misa wi ’sìnbapɔli kaara celile dè yasɛyɛ yasɛyɛ, nɛ̀ ti sórigo nɛ́ nyùgo ní gè, nɛ́ sùnmɔ tiɛyɛ ní yè. ²¹A wi sí sìnbapɔli wi laafungbuʔɔ nɛ́ wi laara nɛ́ wi tɔliyɔ jíge yè nɛ́ luʔɔ ní gè. A Misa ’tire pínɛ nɛ́ sìnbapɔli kaara ní dè nɛ̀ ti mìɛni sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, kakuɔrɔ kaasuʔuro dáà nùdaanna ni nyɛ́ni Yewe fungo nyígi gè. Tire ’puu kakuɔrɔ yakɔngɔ gáà kàsun ki sórigi, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè.

²²A wi ’pɛn nɛ́ sìnbapɔli siinwuu ní wè, siɛntɛngɛ kakuɔrɔ sìnbapɔli wè, a Arawɔn nɛ́ wi jaala pe ’pe kiyɛ taʔala yè sìnbapɔli nyùgo nɛ̄ gè. ²³A Misa ’sìnbapɔli kɔni wè, nɛ́ wi sìsiɛn tuʔɔ gè nɛ̀ kàa taʔa Arawɔn kàliige kɔli ngbówɛgɛ nɛ̄ gè táanmɛ gè, nɛ ń’nɛ̀ nɛ́ kàa taʔa wi kàliige kɔli kabaligbuɔ nɛ̄ wè, nɛ́ wi kàliige tɔligɔ kabaligbuɔ nɛ̄ wè.

²⁴A wi sí Arawɔn jaala sìʔɛrɛ bèle nɛ̀ kpɔni wi nɛ̄, nɛ́ sìsiɛn káà taʔa pe kàliige kɔli ngbówɛyɛ nɛ̄ yè táanmɛ gè, nɛ́ kàa taʔa pe kàliige kiyɛ kabaligbuɔlɔ nɛ̄ bèle, nɛ́ pe kàliige tɔliyɔ kabaligbuɔlɔ nɛ̄ bèle.

A Misa ’sìsiɛn sɛngɛ nyɛri nyɛri gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ²⁵A wi sí sìnbapɔli wi sùnmɔ tiɛyɛ líɛ yè: nɛgɛ gè, nɛ́ sùnmɔ tiɛyɛ nyáà yi ’sìnbapɔli laafungbuʔɔ nɛ́ wi laara màʔa dè, nɛ́ nyibɔli ní wè, nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ ke sùnmɔ ní bè, nɛ́ míɛni kàliige ciile ní lè.

²⁶A Misa sí sìnvarifun búrulo kɔ̀n bèle, búrulo bílì nī pe yé tɛ́ngɛ danʔa nī gè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè: búru kpɔbiwɔ nigbe, nɛ́ búru nigbe ŋáà pe ’kpúɔn nɛ́ sùnmɔ ní bè, nɛ́ ŋɔ̀mi nigbe ní. A wi ’pe taʔa sùnmɔ tiɛyɛ nɛ̄ yè nɛ́ kàliige ciile nɛ̄ lè. ²⁷A wi ’ti mìɛni pínɛ nɛ̀ le Arawɔn kadaʔala nī gèle nɛ́ Arawɔn jaala kadaʔala nī gèle, a pe sí ti yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ²⁸A Misa ’koli nɛ̀ ti suɔ pe mɛ́ nɛ̀ ti taʔa kakuɔrɔ kaasuʔuro naamɛ gè, nɛ́ sí ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Siɛntɛngɛ kakuɔrɔ kele wori dī, dàa nùdaanna ni nyɛ́ni Yewe fungo nyígi gè, kakuɔrɔ yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè.

²⁹A Misa ’sìnbapɔli wi dìribuu kaara líɛ dè, dàa dī siɛntɛngɛ kakuɔrɔ kele wori dè, nɛ̀ ti yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Tire ti ’puu wi liɛlɛ lè, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè.

³⁰A Misa sí siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ páà suɔ, nɛ́ sìsiɛn káà tuʔɔ gàa ki ’wo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè, nɛ̀ ki nyɛri nyɛri Arawɔn nɛ́ wi burudo nɛ̄ dè, nɛ́ wi jaala nɛ̄ bèle nɛ́ pe burudo ní dè. Bɛ̀ ki ’kpíʔile a wi ’pe wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́, Arawɔn nɛ́ wi jaala ní bèle, peli nɛ́ pe burudo ní dè.

³¹A Misa ’juu Arawɔn nɛ́ wi jaala ní bèle, nɛ́ jo:

«Ye- kaara suʔɔ dè Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè, ye ti káa baa nɛ́ búrulo ní bèle bàli pe ’puu siɛntɛngɛ kakuɔrɔ danʔa nī gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ dàa ní mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo: ‹Arawɔn nɛ́ wi jaala ní bèle, peli pe bé ti kaa8.31 Wéli baa Yir 29.32..› ³²A tàa ’kò dè, kaara nɛ́ búrulo wori dè, ye- ti sórigo.

³³«Cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè, yeli sǐ gbɛ̀ yiri Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nī lèʔ, fúɔ bè taa yeli tɛ́ngɛ lɛ̀lɛ ni ba fori, nɛ́ ki cɛ́n cɛnyɛ kɔlisiin ’yɛli bè nyì yeli tɛ́ngɛlɛ kakuɔrɔ wori nɛ̄ dè. ³⁴Gàa ’ki kpíʔile pàngɛ gè, kire Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo we- ki kpíʔile bè yeli kàsulugosuɔ baara kúɔ dè. ³⁵Yeli bé kò Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile yiʔɛ mɛ́ gè pìlige nɛ́ cɛnvugo fúɔ cɛnyɛ kɔlisiin, bèri Yewe tunduro kúu dè. Bɛ̀ ki bé puu yeli sǐ kùuʔ. Tire ti yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ mi mɛ́.»

³⁶Dàa ti mìɛni Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa nyuɔ nī gè, a Arawɔn nɛ́ wi jaala pe ’ti mìɛni kpíʔile.

Kacuɔnrilɔ pe ’kakuɔrɔ baapelide kúɔ dè

¹Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè9.1 Wéli baa 8.33-35. Arawɔn nɛ́ wi jaala pe nyɛ́nì kò baa Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nī lè fúɔ cɛnyɛ kɔlisiin. Píra ŋáà nī wè, siɛntɛngɛ kakuɔrɔ kele ke bé kúɔ a pe ’pe baara séli dè., a Misa wi ’Arawɔn nɛ́ wi jaala yeri bèle, nɛ́ Isirayɛli liɛlɛ ní bèle. ²A wi ’ki juu Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

«Ma nɛ̀piɛyɛlilɛ nigbe cò, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli lè, nɛ́ sìnbapɔli nigbe ní, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuu wè, pe mìɛni siin bèle kpɔlidiʔɛlɛ fùn, ma pɛn nɛ́ ti ní ma pa ti tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

³«Ma sí ki juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle peri báan nɛ́ síkapɔli ní, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wuu wè, nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ nɛ́ sìnbapile ní, ke mìɛni siin yiɛlɛ nigbe wuʔulo gálì gīɛlɛ kpɔlidiʔɛlɛ fùn gèle, ke- puu kakuɔrɔ kaasuʔuro. ⁴Nɛ́ míɛni pe ’yɛli bè pɛn nɛ́ nɛ̀piɛlɛ nɛ́ sìnbapɔli ní, yanyige yakɔnrɔ wori dè, bè pa ti kɔni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Pe bè yaliire yakɛnrɛ fàri dè ti nɛ̄, dàa ti ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè. Nɛ́ ki cɛ́n pàngɛ gè Yewe bé wìi tìɛ yeli nɛ̄.»

⁵A pe ’pɛn nɛ́ yɛrɛ ti mìɛni ní dàa wori Misa ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ dè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa yiʔɛ mɛ́ gè. A Isirayɛli tògo siɛnnɛ pe mìɛni ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni baa nɛ̀ yéri Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

⁶A Misa ’jo: «Ki n’gɛ gàa Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè nɛ́ jo ye- ki kpíʔile gè, kire ga buu Yewe cɛ̀nmɛ nɛ́ wi kpuɔmɔ pi- yiri yeli- pi nyaa.»

⁷A Misa sí ń’nɛ̀ ki juu Arawɔn mɛ́ wè nɛ́ jo:

«Sìʔɛrɛ náʔa ma kpɔni gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Ma pɛn nɛ́ muɔ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ nɛ́ muɔ kakuɔrɔ kaasuʔuro ní dè, ma kàsulugosuɔ baara kúɔ dè, muɔ wori dè nɛ́ siɛnnɛ pe wori ní dè, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè9.7 Wéli baa Eb 5.1-3; 7.27..»

⁸A Arawɔn wi ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè nɛ̀ nɛ̀piɛyɛlilɛ kɔni lè, kapiʔile kàsulugo woli lè, wire tíimɛ kapiile wuʔu nɛ̄ gè. ⁹A Arawɔn jaala pe ’pɛn wi mɛ́ nɛ́ sìsiɛn ní gè, a wi ’wi kabiɛlɛ nígi lè sìsiɛn nī gè, nɛ̀ kàa taʔa gbùʔɔrɔdiʔɛ ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle, nɛ́ sí sìsiɛn sɛngɛ ki mìɛni wo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè ki táanmɛ tiɛyɛ nī yè. ¹⁰A wi ’kapiʔile kàsulugo kaara tiɛyɛ nyáà sórigo yè gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè: sùnmɔ bè, nɛ́ seluʔulo siin ní gèle nɛ́ nyibɔli ní wè. Wi ’ki kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè. ¹¹Kaasɛnrɛ dè, nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ sɛ̀ngɛ ní gè, a wi sí ti sórigo péwu bùguro kàduʔu mɛ́ gè.

¹²A Arawɔn wi ’kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuʔu kɔni gè. A wi jaala pe ’pɛn nɛ́ sìsiɛn ní gè wi mɛ́, a wi ’ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ¹³A pe ’kakuɔrɔ kaasuʔuro kaara kɛn dè wi mɛ́ yasɛyɛ yasɛyɛ, nɛ́ nyùgo ní gè, a wi ’ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè. ¹⁴A wi ’yajuʔu ki laafungbuʔɔ nɛ́ laara nɛ́ tɔliyɔ jíge yè, nɛ́ ti taʔala kakuɔrɔ kaasuʔuro naamɛ gè, nɛ̀ sí ti sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè.

¹⁵Kire kàduʔumɛ a wi ’pɛn nɛ́ kpuʔɔrɔ ní dè, siɛnnɛ wori dè. A wi ’síkapɔli cò wè, siɛnnɛ kapiʔile kàsulugo wuu wè, nɛ́ wi kɔni kàsulugosuɔ kakuɔrɔ wuu, kanumɔ nɛ̄ wi ’ki kpíʔile nɛ́ kakuɔrɔ pélide wori ní dè. ¹⁶A wi ’pɛn nɛ́ yajuuyo siin ní yè, kakuɔrɔ kaasuʔuro woyo yè, nɛ̀ wi ’kakuɔrɔ baara kúɔ dè nɛ̀ yɛli nɛ́ ti tìɛgɛnmɛ ní bè9.16 Wéli baa nyùgo 1..

¹⁷A wi sí pɛn nɛ́ yaliire yakɛnrɛ ní dè. A wi ’míimɛ kagbuunyiʔɛ nigbe kɔ̀n ti nī nɛ̀ ki sórigo gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, nɛ̀ fàri kakuɔrɔ kaasuʔuro nɛ̄ dè, sínbinimɛ táanni wori dè. ¹⁸A wi sí nɛ̀piɛlɛ nɛ́ sìnbapɔli kɔni wè, siɛnnɛ yanyige yakɔnrɔ wori dè.

A Arawɔn jaala pe ’sìsiɛn kɛn gè wi mɛ́, a wi ’ki nyɛri nyɛri gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa lìʔɛgɛlɛ nɛ̄ gèle. ¹⁹A pe ’nɛ̀piɛlɛ nɛ́ sìnbapɔli sùnmɔ tiɛyɛ líɛ yè: nɛyɛ yè, nɛ́ sùnmɔ tiɛyɛ nyáà yi ’laafungboliyo nɛ́ laara màʔa dè, nɛ́ seluʔulo ní gèle, nɛ́ nyibɔlilɔ ní bèle. ²⁰A pe ’sùnmɔ tiɛyɛ taʔa yè dìribuulo nɛ̄ bèle, á Arawɔn ’sùnmɔ tiɛyɛ sórigo yè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. ²¹A wi sí dìribuulo nɛ́ kàliige ciile líɛ lè nɛ̀ ti yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní Misa cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè.

²²Bà Arawɔn ’kúɔ tire baara nɛ̄ dè, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ dè, nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro dè, nɛ́ yanyige yakɔnrɔ dè, a wi ’wi kiyɛ yɛ̀gɛ yè siɛnnɛ kɔli mɛ́ gè nɛ́ diba kpíʔile wè pe mɛ́9.22 Wéli baa Tɔ́r 6.22-26.. A wi ’tìgi gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè.

²³A Misa nɛ́ Arawɔn pe ’jíin Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè. Bà pe ’puu nɛ yigi wè, a pe ń’nɛ̀ diba kpíʔile wè siɛnnɛ mɛ́ bèle, a Yewe cɛ̀nmɛ nɛ́ wi kpuɔmɔ pi ’fali nɛ̀ tìgi siɛnnɛ pe mìɛni nyaamɛ nɛ̄. ²⁴A kàsun káà ’yiri Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ ti mìɛni sórigo dàa ti ’puu gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, kakuɔrɔ kaasuʔuro dè nɛ́ sùnmɔ tiɛyɛ ní yè. A siɛnnɛ pe mìɛni pe ’ki nyaa, a pe ’fali nɛ̀ fundaanra kòkuʔulo wáa nɛ́ tuu nɛ̀ yiɛyɛ cúbulo yè dàala nɛ̄ lè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

Nadabi nɛ́ Abiyu pe ’kùu pe kolimɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè

¹Nadabi nɛ́ Abiyu, Arawɔn jaala bèle, a pe ’pe tingbopigele líɛ gèle nɛ́ kàsunnɛganʔana kálì kɔ̀n nɛ̀ le ke nī, nɛ́ wusuna wo baa. A pe sí pɛn Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ kàsun káà kiiyɛ ní gàa nɛ̄ Yewe wiì cé fɔ̀li gèʔ, gàa wuʔu wiì cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ gèʔ. ²A kàsun káà sí yiri Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ pe sórigo, a pe ’kùu Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

³A Misa ’ki juu Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

«Dàa tire dī Yewe cé juu lɛ̀lɛ líì nī wi ’jo, ‹Bàli pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni mi nɛ̄ wè, pe ’yɛli bè ki cɛ́n dí mi yē tiɛlɛ fùn, bà kpuʔɔrɔ bè taʔa mi nɛ̄ siɛnnɛ pe mìɛni nyaamɛ nɛ̄ bè.› »

A Arawɔn ’pìiri.

⁴A Misa sí Misayɛli nɛ́ Elisafanyé yeri bèle, Uziyɛli jaala bèle; Uziyɛli wi ’puu Arawɔn tuu cɔni. A wi ’pe yɛ:

«Yeri báan, ye- yeli siinyɛninɛ yige bèle saawalidɛngɛgɛ nī gè, ye kɛ́ nɛ́ pe ní bùguro kàduʔu mɛ́ gè.»

⁵A pe ’fali nɛ̀ pɛn nɛ̀ pɛ́nì kúbilo líɛ bèle nɛ̀ kɛ́ bùguro kàduʔu mɛ́ gè nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa Misa ’juu gè; kúbilo pe burudɔniyɔ, yi ’puu nɛ tíin pe nɛ̄.

⁶A Misa sí ’ki juu Arawɔn nɛ́ wi jaasɛnminɛ mɛ́ bèle, Eleyazari nɛ́ Itamari wè, nɛ́ pe yɛ̀:

«Ye fǎga yeli nzìire yaʔa dè nyaʔamidɛʔ, ye fǎga yeli buruyo cɛnminɛ yè kùu kayaʔa nɛ̄ gèʔ. Á kire bɛ̀ʔ yeli bé ní kùu yeri wè bè wáa yìye nɛ̄, nɛ́ Yewe funbiɛnrɛ ní dè Isirayɛli tògo ki mìɛni nɛ̄. Yeli siinyɛninɛ Isirayɛliyé bèle, peli yákuɔ pe béri nyɛni de cáaduu kɔnrɔ wáari dè kúbilo nɛ̄ bèle, bàli Yewe ’kpúu nɛ́ kàsun ní gè10.6 Náʔa tiʔɛ kiī nɛ nyu fìɛlɛ pálì wuʔu nɛ̄ bàli pe dàlí nɛ kpínʔini Isirayɛli siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. Kacuɔnrilɔ kàfɔli wè, wire sì yé yɛli bèri fìɛlɛ bálì kpíʔile bèleʔ (wéli baa 21.10); náʔa gè, jaafɔlilɔ piyè yɛli bè ki fìɛlɛ bálì kpíʔile bèle míɛniʔ.. ⁷A yeli ’fìʔɛ nɛ yiri Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nī lè, yeli bé kùu wī, nɛ́ ki cɛ́n Yewe siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ piī yeli nɛ̄.»

A pe ’ki kpíʔile gàa Misa ’juu gè.

Kacuɔnrilɔ pe tánʔagɛnmɛ wori dè

⁸A Yewe ’ki juu Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

⁹«A muɔ kɛ́nì je jíin Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè, muɔ sì yɛli bè diviɛn gbuɔ bé nɛ́ cɛ ga jo sunmɔ páà piiyɛʔ, muɔ nɛ́ muɔ jaala ní bèle, á kire bɛ̀ʔ yeli bé kùu wī. Tire ti bé puu fànʔa kaala súuri yeli mɛ́ nɛ́ yeli siimɛ ní bè, ¹⁰kire ga buu yeli bé gbɛ̀ ki cɛ́n gàa gī wàlidɛngɛgɛ Yewe mɛ́ wè nɛ́ gàa piyè wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ gèʔ, nɛ́ gàa gī cìilige Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ gàa gī núʔɔgɔ wi yiʔɛ mɛ́ gè.

¹¹«Nɛ́ míɛni yeli bé gbɛ̀ Isirayɛliyé tɛnmɛ bèle fànʔa kele ke mìɛni nɛ̄, gàli Yewe ’juu pe mɛ́ Misa nyuɔ nī gè.»

¹²A Misa sí ’ki juu Arawɔn mɛ́ wè, nɛ́ wi jaasɛnminɛ Eleyazari nɛ́ Itamari ní wè, nɛ́ pe yɛ:

«Yaliire yakɛnrɛ sɛnrɛ dáà ti ’kò dè, kakuɔrɔ yakɔnrɔ nī dè dàa kàsun ki ’sórigo Yewe mɛ́ wè, yeli bé ti líɛ bè ti káa sìnvari fùn, gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa táanni gè. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ gè10.12 Koliyo 12-13 tiʔɛ nī gè, wéli baa 6.7-11..

¹³«Yeli bé ti káa tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī, nɛ́ ki cɛ́n tire yē muɔ nɛ́ muɔ jaala liɛlɛ kakuɔrɔ yakɔnrɔ nī dè dàa kàsun ki sórigi dè. Fànʔa kaala nī nàa Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ m’mɛ́ wè.

¹⁴«Nɛ̀ ki yaʔa dìribuu kaara dáà pe yɛ̀gí naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ kpuʔɔrɔ ciile kaara ní dè, yeli bé ti káa tiɛciilige káà nī, muɔ wè nɛ́ muɔ jaala nɛ́ muɔ pórilo ní bèle, nɛ́ ki cɛ́n tire yē muɔ nɛ́ muɔ jaala liɛlɛ kakuɔrɔ wori, Isirayɛli siɛnnɛ pe yanyige yakɔnrɔ nī dè10.14 Wéli baa 9.18-21. Koliyo 14-15 tiʔɛ nī gè, wéli baa 7.13-34.. Fànʔa kaala nī.

¹⁵«Kpuʔɔrɔ ciile kaara nɛ́ dìribuu kaara dáà pe yɛ̀gí naamɛ, pe bé pɛn nɛ́ ti ní nɛ̀ fàri sùnmɔ tiɛyɛ nɛ̄ yè nyàa kàsun ki sórigi yè, bè ti yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Tire bé puu muɔ nɛ́ muɔ jaala liɛlɛ súuri, nɛ̀ yɛli nɛ́ fànʔa kaala ní lè nàa Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ lè.»

¹⁶Kire kàduʔumɛ, a Misa ’kapiʔile kàsulugo síkapɔli sɔ́migɔ wè nɛ̀ caa nɛ̀ màʔa, wiì yafiɛn nyaaʔ; wi yé súʔu wī. Kire nɛ̄ a wi fungo ki ’yɛ̀ kpuʔɔ Arawɔn jaasɛnminɛ kúrugu bèle, Eleyazari nɛ́ Itamari wè. A wi ’pe yúgo nɛ́ jo10.16 Wéli baa 9.3,15.:

¹⁷«Gáa nɛ̄ yeli sì kapiʔile kàsulugo kaara káa dè tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī gàa gī saawalidɛngɛgɛ táanni gèʔ ? Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ gè. Yewe yé ti kɛn yeli mɛ́ kire ga buu yeli de Isirayɛli tògo siɛnnɛ kolimɔ tugoro turu dè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè pe mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè10.17 Wéli baa 6.17-19.. ¹⁸Ye- ki wéli ! Kakuɔrɔ sìsiɛn kiì pɛn tiɛcɛ̀ngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gèʔ ! Yeli yé yɛli bè kaara káa dè tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa dàligɛ nɛ̄ nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè.»

¹⁹A Arawɔn sí siɛnnugoro kɛn dè Misa mɛ́ wè nɛ́ jo: «ʔá ! Pàngɛ kire gī pe nyɛ́nì pɛn nɛ́ pe kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ ní dè, nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro ní dè; ma sí ki wéli gàa ki ’mi taa gè ! A mi yé kapiʔile kàsulugo kaara káa dè pàngɛ gè, kire cî Yewe dɛ́ni wè lé ?»

²⁰A Misa ’ti lúʔu, a wi ’yéri ti nɛ̄.

FANʔA KAJUʔULO GALI KE NYU YACIILIDE NƐ YANUʔƆRƆ WORI NƐ DE

(11.1–15.33)

Yawiire dáà dī cìilide nɛ́ dàa dī núʔɔrɔ dè

¹A Yewe ’ki juu Misa nɛ́ Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

²«Ye- ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle, ye- fànʔa kajuʔulo gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«Yawiire dáà ti mìɛni nī dè, dàa dī duniya nī wè, ti n’dɛ yawiire dáà yeli bé gbɛ̀ káa dè11.2 Wéli baa Fàn 14.3-21 .:

³«Yawiʔi ó yawiʔi gáà gī nɛ́ fèrile ní bèle bàli pe ’sɔ́migɔ nɛ̀ wàli bèle, á ki yajuuro tiī nɛ núru nɛ káa wè, yeli bé gbɛ̀ tire káa. ⁴Yawiire dáà ti núru nɛ káa yákuɔ dè, nɛ̀ ki yaʔa fèrile piyè wàligí bèleʔ, á kire bɛ̀ʔ fèrile ní bèle wálilɛ bèle nɛ̀ ki yaʔa ti wè nɛ núru nɛ káa dèʔ, yeli sǐ gbɛ̀ tire káaʔ. Kire ’jo nyuʔɔmɔ wè, ⁵nɛ́ kàgbelige ní gè, ⁶nɛ́ pòli ní wè, tire yē dàa ti núru nɛ káa dè nɛ̀ ki yaʔa ti fèrile piyè wáligiʔ. Kire nɛ̄ yeli ’yɛli bè ti tɔ́ri núʔɔrɔ yeli mɛ́, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

⁷«Nɛ́ míɛni tiɛligɛ kiī yajuʔu káà gàa ki ’núʔɔ gè yeli mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ ki cɛ́n ki fèrile pe ’sɔ́migɔ nɛ̀ wáligi, nɛ̀ ki yaʔa ki wè nɛ núru nɛ káaʔ. ⁸Yeli sì yɛli bè yawiire dáà kaara káa dèʔ, yeli míɛni sì yɛli bè cò daa ti wokuugo káà nɛ̄ʔ. Tire yē núʔɔrɔ yeli mɛ́, Yewe yiʔɛ mɛ́.

⁹«Dàa dī luʔɔ nī gè, kuʔɔjii nī wè nɛ́ lakoliyo nī yè, yeli bé gbɛ̀ri ti mìɛni káa dàa dī nɛ́ jìɛnyɛ ní yè nɛ́ koriyo ní yè. ¹⁰Nɛ̀ ki yaʔa yeli sǐ ga tíi dàa káa dèʔ dàa nɛ̄ jìɛnyɛ nɛ́ koriyo wè ti nɛ̄ dèʔ, yawiiyiride dáà dī nìʔɛrɛ níɛ fini nɛ mári luʔɔ nī gè kire ga laa yawiire táà tiiyɛ ní, a ti cɛni yē kuʔɔjii nī wè á kire bɛ̀ʔ lakoliyo nī yè. Tire yē yafunro yɛrɛ yeli mɛ́. ¹¹Bɛ̀ tiī yafunro yeli mɛ́ dè, yeli sǐ gbɛ̀ ti kaara káa dèʔ; yeli ’yɛli bè ti wokuuro tɔ́ri dè yafunro míɛni. ¹²Yawiʔi ó yawiʔi gáà gī luʔɔ nī gè nɛ́ gàa nɛ̄ jìɛnyɛ nɛ́ koriyo wè ki nɛ̄ gèʔ, kire yē yafungo yeli mɛ́.

¹³«Sínjiɛnrɛ nī dè, dàa tire yē yafunro yeli mɛ́, yeli sǐ gbɛ̀ ti káaʔ: kàgbɛni wè, dìbagɛ gè, nyùɔwɔ wè, ¹⁴dìfira wè, wɔ̀kɔngɔ gè nɛ́ ki feliye ní yè, ¹⁵dìbawuɔlɔ lè nɛ́ ni feliye ní yè, ¹⁶kànasuʔulo wè, gìdege gè, fúɔkɔlilɔ lè, gànviɛlɛ lè nɛ́ ni feliye ní yè, ¹⁷gbòdofinige gè, nyápɔrikpele lè, nɛ́ sàtorigo ní gè, ¹⁸gìdefiige gè, luʔɔ nyápɔrigɔ gè, nɛ́ dìbawuʔɔ ní gè, ¹⁹fúɔkɔligɔ gè, gbìile nɛ́ wi feliye ní yè, gòtunɔpɔrɔ dè, nɛ́ dírige ní gè.

²⁰«Yafiniyirigele ke mìɛni gálì ke yē nìʔɛgɛlɛ níɛ fini nɛ mári gèle, níɛ tári dàala nɛ̄ lè, keli yē yafunro yeli mɛ́. ²¹Nɛ̀ ki yaʔa, yafiniyirigele gálì gīɛlɛ ke fini níɛ tári nɛ̀ jàʔá nɛ yogi dàala nɛ̄ lè, yeli bé gbɛ̀ri keli káa: ²²kire ’jo kòto nɛ́ wi feliye ní yè, kàbarigɛ nɛ́ ki feliye ní yè, vìɛnri nɛ́ wi feliye ní yè, nɛ́ vìɛnrijolo nɛ́ ni feliye ní yè. ²³Nɛ̀ ki yaʔa yafiniyirigele gílì sɛngɛlɛ gèle, ke mìɛni yē yafunro yeli mɛ́, gàli ke yē nìʔɛgɛlɛ níɛ fini nɛ mári gèle, níɛ tári dàala nɛ̄ lè.

²⁴«Ti n’dɛ dàa ti bé yeli núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. A ki sí nyaa wàa ’cò nɛ̀ taa ti wokuugo káà nɛ̄, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ²⁵Nɛ́ míɛni a wàa ’ki wokuugo líɛ gè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè. Wi bé kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

²⁶«Bɛ̀ mìɛni ti bé puu yawiʔi ó yawiʔi gáà fèrile piyè wáligi bèleʔ nɛ́ gàa ki wè núru nɛ káa gèʔ. Kiī núʔɔgɔ yeli mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́. ²⁷Nɛ́ míɛni yawiire ti mìɛni dáà ti tári tɔliyɔ sicɛri nɛ̄ yè, nɛ̀ ki yaʔa fèriye wè ti nɛ̄ʔ, tire yē núʔɔrɔ yeli mɛ́. A ki sí nyaa wàa ’cò nɛ̀ taa ti wokuugo káà nɛ̄, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ²⁸A wàa ’ki wokuugo káà líɛ nɛ̀ tugo, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè. Wi bé kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. Yawiire dáà tire yē núʔɔrɔ yeli mɛ́, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

²⁹«Yawiiyiride dáà ti tári nɛ mári dàala nɛ̄ lè, ti n’dɛ dàa dī núʔɔrɔ yeli mɛ́ dè: kagbelige gè, tùu wè, nɛ́ kàdɔrigɔ nɛ́ ki feliye ní yè: ³⁰kàkɛmidarigɛ gè, pàan wè, kɔ̀ngɔbɔli wè, nàkungo gè nɛ́ gbèri ní wè. ³¹Tire yawiiyiride dáà ti tári nɛ mári dàala nɛ̄ lè, tiī núʔɔrɔ yeli mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́. A ki sí nyaa wàa ’cò nɛ̀ taa ti wokuugo káà nɛ̄, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ³²A ti wokuugo káà ’tuu yɛgɛ ó yɛgɛ nɛ̄, kire yɛgɛ ki bé kò núʔɔgɔ, a ki cɛni yē gunnɛgɛ yo, kire ga laa burugo yo, a ki cɛni yē yɛgɛ ó yɛgɛ gáà gī sɛ̀ngɛ wuʔu yo, á kire bɛ̀ʔ gàa gī gbànvaʔaga gè, yɛgɛ ó yɛgɛ gáà pe líi nɛ baara kúu dè, ki ’yɛli pe- ki le luʔɔ nī; ki bé kò núʔɔgɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè, bà ki bé koli bè kò cìilige. ³³A ki wokuugo káà ’tuu yalege nī gàa gī cuʔu wuʔu gè, ki laamɛ yɛrɛ ti mìɛni bé kò núʔɔrɔ. Yeli ’yɛli bè kàjɔli kpúɔn lè bè muʔɔrɔ. ³⁴A ki sí nyaa luʔɔ ’puu kire kàjɔli nī lè, a ki luʔɔ káà ’wo yaliire nɛ̄ dè, tire yaliire ti bé kò núʔɔrɔ. Nɛ́ míɛni yagbuʔɔ ó yagbuʔɔ gáà ki ’puu kire kàjɔli nī lè, ki bé kò núʔɔgɔ. ³⁵Yɛgɛ ó yɛgɛ gáà nɛ̄ ki wokuugo bé tuu, kire yɛgɛ ki bé kò núʔɔgɔ. A ki sí yē dìbige gè kire ga laa kákpɔnnɔ gèle, ki ’yɛli pe- ti cúʔɔ.

³⁶«A ki wokuugo káà ’tuu pìndiʔɛ nī gè kire ga laa fìtanʔa nī gè, luʔɔ ki bé puu cìilige. Ŋàa sí wi bé ki wokuugo kɔli gè bè yige wè, wi bé kò núʔɔwɔ. ³⁷A ki wokuugo káà ’tuu yaliire nī dàa pe bé tánʔa dè, yaliire ti bé kò cìilide. ³⁸Nɛ̀ ki yaʔa a pe sí ki luʔɔ wo gè yaliitanʔara nɛ̄ dè, a ki wokuugo káà ’tuu ti nī dè, yatanʔara ti bé kò núʔɔrɔ yeli mɛ́.

³⁹«A ki ’nyaa yawiire táà dī dàa yeli bé gbɛ̀ káa dè, a kàa ’kùu gè, siɛn ŋáà wi ’cò nɛ̀ taa ki wokuugo nɛ̄ gè, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ⁴⁰Ŋàa wi ’ki wokuugo kaara táà káa dè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè. Wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. Ŋàa wi ’ki wokuugo tugo gè, wi míɛni ’yɛli bè wi burudo jíge dè; wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

⁴¹«Yawiiyiride dáà ti mìɛni dè, dàa ti tári nɛ mári dàala nɛ̄ lè, tire yē yafunro yɛrɛ. Yeli sì yɛli bè ti káaʔ. ⁴²A kiī nɛ fulolo ki liyɛ nɛ̄ yè, a ki sí nɛ tári tɔliyɔ sicɛri nɛ̄ yo, kire ga laa ki tɔliyɔ yiī nìʔɛyɛ yo, a ki yē yawiire gboli nī lè dàa ti ’niʔɛ dè níɛ tári nɛ mári dàala nɛ̄ lè, yeli sì yɛli bè ti káaʔ. Tire yē yafunro yeli mɛ́. ⁴³Yeli sì yɛli bè kaala láà kpíʔile bè kò yanuʔɔrɔ nɛ́ ti níʔ. Yeli fǎga yìye kpíʔile kanabiɛnnɛ yɛrɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè dàa kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ.

⁴⁴«Nɛ́ ki cɛ́n mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè. Yeli sí yɛli bè yìye wàli dɛ́ngɛ m’mɛ́ bè puu tiɛlɛ fùn, nɛ́ ki cɛ́n mi yē tiɛlɛ fùn. Kire nɛ̄ yeli sì yɛli bè yìye núʔɔʔ nɛ́ yawiiyiride dáà ní dèʔ, dàa ti yē nìʔɛrɛ níɛ tári nɛ mári dàala nɛ̄ lèʔ11.44 Koliyo 44-45 tiʔɛ nɛ̄ gè, wéli baa 19.2. Ki ’juu baa Piɛ1 1.16.. ⁴⁵Mi yē Yewe, ŋàa wi ’yeli yige Ezipiti kùlo nī lè bè puu yeli Kulocɛliɛ. Kire nɛ̄ yeli ’yɛli bè puu tiɛlɛ fùn, nɛ́ ki cɛ́n mi yē tiɛlɛ fùn.

⁴⁶«Keli yē fànʔa kajuʔulo gàli kiyē nɛ nyu yajuuro nɛ́ sínjiɛnrɛ wori nɛ̄ dè, nɛ̀ fàri luʔɔ yɛrɛ ní dè, nɛ́ yafulolido dáà tiī nɛ tári nɛ mári dàala nɛ̄ lè. ⁴⁷Kiyē nɛ tɛnmɛnɛ kanʔa bè ki fílige tìɛ gàa gī núʔɔgɔ nɛ́ gàa gī cìilige Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, yawiire wuʔu nɛ̄ gè dàa ti bé gbɛ̀ káa nɛ́ dàa tiǐ gbɛ̀ káa dèʔ.»

Cesiiwe cìilimɛ wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma fànʔa kajuʔulo gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«A cɛliwɛ wáà ’sii, a ki ’nyaa nàgabile lè, wi bé kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè bè taa cɛnyɛ kɔlisiin, majo bɛ̀ wi cî puu gbélige nɛ̄ gè. ³Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, pe bé nàgabile kɛnɛkɛnɛ lè12.3 Wéli baa Sél 17.12; Luk 2.21 .. ⁴Cɛliwɛ wi bé cɛnyɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ taanri kúɔ bè wìi cìile sìsiɛn wolo nɛ̄ lè. Wiǐ ga tíi cò yawalidɛngɛgɛ káà nɛ̄ʔ, wiǐ jíin míɛni saawalidɛngɛgɛ nī gèʔ fúɔ bè taa wi cìilimɛ cɛnyɛ yi pa nyì.

⁵«A cɛliwɛ wi sí sii pìcapile lè, wi bé kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè cégbuʔulo siin, majo lɛ̀lɛ líì nī wi cî puu núʔɔwɔ gbélige nɛ̄ gè. Wi bé cɛnyɛ togotaanri nɛ́ kɔlini sige bé nɛ́ cìile bè láʔa sìsiɛn wolo nɛ̄ lè.

⁶«A wi cìilimɛ cɛnyɛ yi pɛ́nì kúɔ yè, nàgabile nī yo á kire bɛ̀ʔ pìcapile nī yo, wi bé pɛn nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro sìnbapile náà niì fìɛ yiɛlɛ taa lèʔ, bè ni kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè. Nɛ́ míɛni wi bé pɛn nɛ́ gòriwuʔɔpile ní kire ga laa nɛ́ gòtolo ní, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wori dè. ⁷Kacuɔnriwɔ wi bé ti tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́. Cɛliwɛ wi bé sí kò cìiliwe wi sìsiɛn wolo nɛ̄ lè.

«Keli yē fànʔa kajuʔulo gálì gīɛlɛ cɛliwɛ cesiʔi wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’nàgabile sii kire ga laa pìcapile lè.

⁸«A ki ’nyaa cɛliwɛ ŋáà nī fɔ̀ngɔ ki ’cùru, wiì gbɛ̀ sìnbapile suɔ lèʔ, wi bé pɛn nɛ́ gòtogolo siin ní kire ga laa gòriwuɔyɔ siin ní12.8 Wéli baa Luk 2.24.. Làa bé puu kakuɔrɔ kaasuʔuro woli, nìi ni sí puu kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli. Kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́, bà wi bé kò cìiliwe.»

Césɛngɛ yaama wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa nɛ́ Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

²«A ki sí nyaa siɛn wáà yē yatinge ní kire ga laa fìɛligɛ ní, á kire bɛ̀ʔ tiɛfiile ní wi césɛngɛ nɛ̄ gè, gàa ki bé gbɛ̀ ki tìɛ césɛngɛ yaabiimɛ13.2 césɛngɛ yaabiimɛ: Eburu siɛnrɛ nyasiɛnkɛnigɛ gáà pàli ’yiʔɛ nɛ́ jo yaanyiɛmɛ bè, ki ’puu nɛ césɛngɛ yaama sáa tìí bàa pi wè yaanyiɛmɛ bèʔ. Kire nyasiɛnkɛnigɛ nugo kire ’ki juu nɛ́ jo: «kùɔnnɔ». Kire nɛ̄ weli ’ki yiʔɛ nyaʔafolido nī dè nɛ̀ jo: césɛngɛ yaama (wéli baa 13.1-46) nɛ́ ní kùɔnnɔ, yɛrɛ nɛ̄ dè (wéli baa 13.47-59). bī wè, pe ’yɛli bè pɛn nɛ́ wi ní kacuɔnriwɔ Arawɔn mɛ́ wè, kire ga laa wi jaa wáà mɛ́.

³«Bà kacuɔnriwɔ wi bé yaadiɛlɛ sɔ́migɔ lè bè wéli. A césɛngɛ síire ti ’fílige dè yaadiɛlɛ nī lè, a yaadiɛlɛ ni ’cùru césɛngɛ nī gè, kire bé ki tìɛ césɛngɛ yaabiimɛ bī. A kacuɔnriwɔ wi ’ki sɔ́migɔ nɛ̀ wéli gè, wi bé ki juu bé jo siɛn ŋáà wi ’kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ⁴A ki sí nyaa tiɛfiile niī césɛngɛ nɛ̄ gè, a niì sí cùru céri nī dèʔ, a céri síire míɛni tiì fílige dèʔ, kacuɔnriwɔ wi ’yɛli bè yaawa yige wè bè tɛ́nge tiʔɛ káà nī cɛnyɛ kɔlisiin.

⁵«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, kacuɔnriwɔ wi bé wi sɔ́migɔ bè wéli. A wi ’ki nyaa yaadiɛlɛ niì yiʔɛʔ, kàa sì fàri ni nɛ̄ʔ césɛngɛ nɛ̄ gèʔ, wi bé ní yaawa yige wè bè tɛ́ngɛ taziinwuʔu nɛ̄ gè, bè taa cɛnyɛ kɔlisiin.

⁶«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, kacuɔnriwɔ wi bé ní yaawa sɔ́migɔ wè bè wéli cígini. A wi ’ki nyaa kàa ’yiri yaadiɛlɛ nī lè cɛ̀ri, kàa sì fàri ni nɛ̄ lèʔ césɛngɛ nɛ̄ gèʔ, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wi ’kò cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè; fìɛligɛ yákuɔ gī. A wi ’wi burudo jíge dè, wi bé kò cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

⁷«Bà kacuɔnriwɔ wi cé ki juu nɛ́ jo wiī cìiliwe wè, kire kàduʔumɛ a ki pɛ́nì nyaa kàa taʔa yaadiɛlɛ nɛ̄ lè, wi bé ní koli bɛn kacuɔnriwɔ kúrugu wè. ⁸Bà kacuɔnriwɔ wi bé ní pa wi sɔ́migɔ bè wéli. A ki ’nyaa kàa ’taʔa cígini yaadiɛlɛ nɛ̄ lè césɛngɛ nɛ̄ gè, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo siɛn wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́; césɛngɛ yaabiimɛ bī.

⁹«A ki ’nyaa césɛngɛ yaabiimɛ yē siɛn wáà nɛ̄, pe ’yɛli bè pɛn nɛ́ wi ní kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. ¹⁰Kacuɔnriwɔ wi bé wi sɔ́migɔ bè wéli. A yatinge yē wi césɛngɛ nɛ̄ gè nɛ́ ní fìige gè, a ki míɛni ’céri síire fílige dè, a yatinge ki ’puru gè nɛ̀ kò nɔmirɔ, ¹¹kire yē césɛngɛ yaabiimɛ bī bàa pi ’mɔgɔ bè. Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo siɛn wiī núʔɔwɔ; nyùgo wè ki nɛ̄ʔ bè wi yige bè tɛ́ngɛ tiʔɛ káà nīʔ, nɛ́ ki cɛ́n wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́.

¹²«Nɛ̀ ki yaʔa a césɛngɛ yaama báà pi ’céri ti mìɛni cò dè, nɛ̀ ki séli nyùgo nɛ̄ gè nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ tɔliyɔ nɛ̄ yè, baa kacuɔnriwɔ wi bé nyaa bè nɔ̀ wè, ¹³bà wi bé yaawa sɔ́migɔ wè bè wéli cígini. A wi ’ki nyaa yaama pi ’siɛn wi céri ti mìɛni cò dè, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī cìiliwe. Wi céri ti mìɛni ’kò fìire; wiī cìiliwe13.13 Náʔa gè, bɛ̀ nɔmigɔ wè baa gàa ki luʔɔri gèʔ, nɛ́ míɛni kiì cùru gèʔ, kire ’ki tìɛ yaama páà piiyɛ bī bàa pi wè nɛ faligi siɛn nɛ̄ wèʔ. Pi nɛ̂ tiɛfiʔile yákuɔ yaʔa wī siɛn céri nɛ̄ dè..

¹⁴«Nɛ̀ ki yaʔa a ki pɛ́nì nyaa cɛngɛ káà a nɔmirɔ ti ’kúnminɔ wi céri nɛ̄ dè, siɛn wi bé kò núʔɔwɔ. ¹⁵A kacuɔnriwɔ wi kɛ́nì céri nɔmirɔ sɔ́migɔ dè nɛ̀ wéli dè, wi bé ki juu bé jo siɛn ŋáà wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Bɛ̀ nɔmirɔ tiī núʔɔrɔ dè, césɛngɛ yaabiimɛ bī. ¹⁶A nɔmirɔ ti ’puʔɔ nɛ̀ nyuɔ nɛ̀ kò césɛngɛ tíɛlɛ gè, siɛn wi bé koli bɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. ¹⁷Kacuɔnriwɔ wi bé wi sɔ́migɔ bè wéli. A ’ki nyaa yaadiɛlɛ ni ’puʔɔ nɛ̀ nyuɔ nɛ̀ kò césɛngɛ tíɛlɛ gè, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo yaawa wi nyɛ́nì cìile. Wiī cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

¹⁸«A ki ’nyaa fìnige ’puu wàa ceri nɛ̄ dè a ki kɛ́nì puʔɔ gè, ¹⁹a ki sí nyaa fìnige tiʔɛ nī gè, yatinge ’yɛ̀ baa gàa ki ’fílige, kire ga laa tiɛfiile nàa ni ’nyɛ́nigɛ nɛ̀ yɛli lè, siɛn wi ’yɛli bè pɛn bè ba ki tìɛ kacuɔnriwɔ nɛ̄ wè. ²⁰Bà kacuɔnriwɔ wi bé yaadiɛlɛ sɔ́migɔ lè bè wéli. A wi ’ki nyaa ni ’cùru céri nī dè, a céri síire ti ’fílige dè, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo siɛn wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Césɛngɛ yaabiimɛ bī, bàa pi séli nɛ piʔi fìnige tiʔɛ nī gè.

²¹«Nɛ̀ ki yaʔa a kacuɔnriwɔ wi ’ki nyaa céri síire tiì fílige dèʔ, a fìnige tiʔɛ kiì cùru gèʔ, a kàa ’yiri yaadiɛlɛ nī lè, wi bé yaawa yige wè bè tɛ́ngɛ tiʔɛ káà nī cɛnyɛ kɔlisiin. ²²Kire kàduʔumɛ, a kàa ’fàri yaadiɛlɛ nɛ̄ lè césɛngɛ nɛ̄ gè, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè; césɛngɛ yaabiimɛ bī. ²³A ki sí nyaa kàa sì fàri yaadiɛlɛ nɛ̄ lèʔ, kire yē fìnige ki nɔmidiɛlɛ. Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

²⁴«A ki sí nyaa kàsun súʔugo nɔmidiʔɛ yē siɛn wáà césɛngɛ nɛ̄, a ki ’nyɛ́nigɛ nɛ̀ yɛli gè, á kire bɛ̀ʔ a ki ’fílige fáa gè, ²⁵kacuɔnriwɔ wi bé ki sɔ́migɔ bè wéli. A suʔudiʔɛ céri síire ti ’fílige dè, a nɔmigɔ ki ’cùugo gè, yaadiɛlɛ niī nɛ ki tìí césɛngɛ yaabiimɛ piī nɛ séligi suʔudiʔɛ nɛ̄ gè. Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo césɛngɛ yaabiimɛ bī; wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

²⁶«Nɛ̀ ki yaʔa a kacuɔnriwɔ wi ’yaadiɛlɛ wéli lè, wiì céri síire nyaa dè fìire dèʔ, wiì ki nyaa a ki ’cùru gèʔ, a kàa ’yiri yaadiɛlɛ nī lè, wi bé yaawa yige wè bè tɛ́ngɛ tiʔɛ káà nī cɛnyɛ kɔlisiin.

²⁷«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, a kacuɔnriwɔ wi ’ki nyaa a kàa ’fàri yaadiɛlɛ nɛ̄ lè césɛngɛ nɛ̄ gè, wi bé ki juu bé jo wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́. Césɛngɛ yaabiimɛ bī. ²⁸Nɛ̀ sí ki yaʔa a yaadiɛlɛ niì yiʔɛ lèʔ, a kàa sì fàri césɛngɛ nɛ̄ gèʔ, a kàa ’yiri yaadiɛlɛ nī lè, kire yē súʔulo yatinge. Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Súʔulo nɔmidiɛlɛ nī.

²⁹«A ki sí nyaa nàguɔ kire ga laa cɛliwɛ wi yē nɛ́ yaadiɛlɛ ní wi nyùgo nɛ̄ gè, kire ga laa nyafungbege nɛ̄ gè, ³⁰kacuɔnriwɔ wi bé ni sɔ́migɔ bè wéli. A kire yaadiɛlɛ ni ’cùru lè, a céri síire dáà dī yaadiɛlɛ nī lè a ti ’kò namiige céri dè nɛ́ cɛ́ri nɛ̀ tóri céri síire sɛnrɛ nɛ̄ dè, bà kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Césɛngɛ wírele yaabiimɛ bī, bàa bī nyùgo nɛ̄ gè á kire bɛ̀ʔ nyafungbege nɛ̄ gè.

³¹«A ki sí pɛ́nì nyaa kacuɔnriwɔ wi ’ki nyaa yaadiɛlɛ niì cùru lèʔ, a wiì céri síire nyaa dè ni nī wuɔrɔ dèʔ, wi bé siɛn yige wè bè tɛ́ngɛ cɛnyɛ kɔlisiin.

³²«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, a wi ’ki nyaa kàa sì fàri yaadiɛlɛ nɛ̄ lèʔ césɛngɛ nɛ̄ gèʔ, céri síire míɛni tiì kò namiige céri dèʔ, yaadiɛlɛ niì cùru lèʔ, ³³wi bé wi síire kùnu dè. Wiǐ sí yaadiɛlɛ kùnu lèʔ, césɛngɛ wírele yaama woli lè. Kacuɔnriwɔ wi bé siɛn yige wè bè tɛ́ngɛ cígini tiʔɛ káà nī cɛnyɛ kɔlisiin. ³⁴Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, kacuɔnriwɔ wi bé ki sɔ́migɔ bè wéli. A ki ’nyaa kàa sì fàri wírele tiʔɛ nɛ̄ gèʔ césɛngɛ nɛ̄ gèʔ, tiʔɛ kiì cùru gèʔ, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Siɛn wi bé wi burudo jíge dè; wi bé kò cìiliwe.

³⁵«Nɛ̀ ki yaʔa a ki yé juu nɛ̀ kúɔ nɛ́ jo wiī cìiliwe wè, a kàa sí fàri wírele tiʔɛ nɛ̄ gè césɛngɛ nɛ̄ gè, ³⁶kacuɔnriwɔ wi bé ki sɔ́migɔ bè wéli. A kàa ’fàri wírele tiʔɛ nɛ̄ gè, nyùgo wè ki nɛ̄ʔ wi ní de ki caa a ki yē síire tiī namiige céri, nɛ́ ki cɛ́n wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ³⁷Nɛ̀ ki yaʔa a kàa sì fàri wírele tiʔɛ nɛ̄ gèʔ, a céri síire wuɔrɔ ti ’fùn baa dè, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wi nyɛ́nì puʔɔ, wiī cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

³⁸«A ki sí nyaa nàguɔ kire ga laa cɛliwɛ wi yē nɛ́ puupigele fìigele ní wi césɛngɛ nɛ̄ gè, ³⁹kacuɔnriwɔ wi bé ke sɔ́migɔ bè wéli. A wi ’ke nyaa fìigele fálifali, kire yē puʔulo gálì ke ’yɛ̀ césɛngɛ nɛ̄ gè. Siɛn wiī cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

⁴⁰«A siɛn wáà nyùgo ’laala a nzìire ti ’kúɔ dè, wiī cìiliwe. ⁴¹A wi nzìire ti ’kúɔ wi gbɛlɛ nɛ̄ lè, gbawaʔagafɔli wī. Wiī cìiliwe. ⁴²A ki sí nyaa yaadiɛlɛ náà ni ’nyɛ́nigɛ nɛ̀ yɛli lè, lire láà ’kún nyùgo sunʔɔmɔ nī bè kire ga laa gbɛlɛ yiʔɛ mɛ́ gè nzìire fùndiʔɛ nī gè, kire yē césɛngɛ yaabiimɛ báà pi yɛ̀gí. ⁴³Kacuɔnriwɔ wi bé ni sɔ́migɔ bè wéli. A yaadiɛlɛ ni ’fiɛ nɛ́ sí nyɛ́nigɛ nɛ̀ yɛli lè, césɛngɛ yaabiimɛ tíɛlɛ bè, ⁴⁴siɛn wiī núʔɔwɔ, bɛ̀ césɛngɛ yaabiimɛ yē wi nɛ̄ wè. Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wiī núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, césɛngɛ yaabiimɛ pire kɛnmɛ nɛ̄, bàa bī wi nyùgo nɛ̄ gè.

⁴⁵«A ki sí nyaa césɛngɛ yaabiimɛ yē siɛn wáà nɛ̄ wè, wi béri burucɛnmidɛ nii, bé nzìire yaʔa dè nyaʔamidɛ. Wi bé nyuɔ puɔ gè bè tɔ́n, béri kòkuulo wáari bèri wáa: ‹Núʔɔwɔ ! Núʔɔwɔ13.45 Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle, kpíʔilegɛnmɛ báà pi ’puu nɛ kùugo legɛnmɛ tìí bè (wéli baa 10.6; Ezek 24.17 ). !› ⁴⁶Bè wi yaʔa yaadiɛlɛ náà ní lè, wi bé kò núʔɔwɔ súuri. Wi bé kò wìi nigbe tiʔɛ káà nī; wi kòridiʔɛ ki bé puu bùguro kàduʔu mɛ́ gè.»

A kùɔnnɔ ’burudo cò dè

⁴⁷«A ki yē kùɔnnɔ yē burugo káà nɛ̄ gè, sìnbasiire wuʔu kire ga laa lɛn jèsii wuʔu gè, ⁴⁸a ki yē fɛ̀ni nɛ̄ wè, kire ga laa burudiinge nɛ̄ gè, lɛn jèsii wuʔu gè, kire ga laa sìnbasiire wuʔu gè, kire ga laa a kùɔnnɔ yē sɛ̀ngɛ nɛ̄ gè, á kire bɛ̀ʔ yɛgɛ ó yɛgɛ gáà pe ’kpíʔile nɛ́ sɛ̀ngɛ ní gè, ⁴⁹kire tiʔɛ gè gàa nɛ̄ kùɔnnɔ yē lè, a ki ’kò lamɔni céri dè á kire bɛ̀ʔ a ki ’nyɛ́nigɛ gè, burugo nɛ̄ gè kire ga laa sɛ̀ngɛ nɛ̄ gè, fɛ̀ni yo kire ga laa burudiinge gè, kire ga laa yɛrɛ ti mìɛni dáà dī sɛ̀ngɛ wori dè, kire yē kùɔnnɔ yaama bè. Pe ’yɛli bè ki tìɛ kacuɔnriwɔ nɛ̄ wè. ⁵⁰Wi bé ki sɔ́migɔ wéli, bè kire yɛgɛ yige gè bè tɛ́ngɛ tiʔɛ káà nī cɛnyɛ kɔlisiin.

⁵¹«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, wi bé kùɔnnɔ tiʔɛ sɔ́migɔ gè bè wéli. A kàa ’fàri ki tiʔɛ nɛ̄ gè, burugo nɛ̄ gè, fɛ̀ni nɛ̄ yo kire ga laa burudiinge yo, sɛ̀ngɛ gè yo kire ga laa yɛrɛ ti mìɛni dáà dī sɛ̀ngɛ wori dè, lire yē kùɔnnɔ yaama páà bàa pi ’pii bè. Yɛgɛ gáà kiī núʔɔgɔ. ⁵²Wi bé burugo sórigo gè, kire ga laa fɛ̀ni wè, kire ga laa burudiinge gè, a ki yē sìnbasiire wuʔu kire ga laa lɛn jèsii wuʔu gè, á kire bɛ̀ʔ yɛgɛ ó yɛgɛ gáà pe ’kpíʔile nɛ́ sɛ̀ngɛ ní gè, nɛ́ ki cɛ́n lire yē kùɔnnɔ yaama páà bàa pi ’pii bè. Kire yɛgɛ ki ’yɛli pe- ki sórigo.

⁵³«A kacuɔnriwɔ wi sí ki nyaa kàa sì fàri kùɔnnɔ tiʔɛ nɛ̄ gèʔ, burugo nɛ̄ gèʔ, fɛ̀ni nɛ̄ wèʔ kire ga laa burudiinge gèʔ, kire ga laa yɛgɛ gáà pe ’kpíʔile nɛ́ sɛ̀ngɛ ní gèʔ, ⁵⁴wi bé ki juu bè gbɛ̀ngɛ bé jo pe- kire yɛgɛ jíge gè, bé sí ki yige bè tɛ́ngɛ tiʔɛ káà nī taziinwuʔu nɛ̄ gè, cɛnyɛ kɔlisiin. ⁵⁵Bà pe ’ki jíge nɛ̀ kúɔ gè, kacuɔnriwɔ wi bé ki sɔ́migɔ bè wéli. A wi ’ki nyaa kiì yiʔɛ gèʔ, nɛ̀ sí ki taa kàa sì cɛ́nì fàri ki nɛ̄ gèʔ, kiī núʔɔgɔ. Ki ’yɛli pe- ki sórigo kàsun nī. A ki ’tiɛlɛ tɛ́ngɛ yɛgɛ nɛ̄ gè ki laamɛ nī, kire ga laa ki kàduʔu mɛ́ gè, kire yē kùɔnnɔ yaama bī.

⁵⁶«A kacuɔnriwɔ wi sí ki nyaa a kùɔnnɔ cɛ̀ri ’láʔa burugo nɛ̄ gè, lɛ̀lɛ líì nī pe ’ki jíge gè, wi bé ki tiʔɛ ciɛn gè bè láʔa burugo nɛ̄ gè kire ga laa sɛ̀ngɛ nɛ̄ gè, kire ga laa fɛ̀ni nɛ̄ wè, á kire bɛ̀ʔ burudiinge nɛ̄ gè. ⁵⁷A ki sí pɛ́nì nyaa, tiɛlɛ ni ’koli nɛ̀ tɛ́ni burugo nɛ̄ gè, kire ga laa fɛ̀ni nɛ̄ wè, kire ga laa burudiinge nɛ̄ gè, kire ga laa sɛ̀ngɛ yɛgɛ nɛ̄ gè, a tiɛlɛ ni kpóri nɛ waa lè, kùɔnnɔ yaama piī nɛ yɛ̀gí nɛ waa wī. Kire yɛgɛ ki ’yɛli pe- ki sórigo kàsun nī. ⁵⁸A ki sí nyaa burugo gè, kire ga laa fɛ̀ni wè, kire ga laa burudiinge gè, á kire bɛ̀ʔ yɛgɛ ó yɛgɛ gáà pe ’kpíʔile nɛ́ sɛ̀ngɛ ní gè, a tiɛlɛ ni ’láʔa yɛgɛ nɛ̄ gè ki jígele kàduʔumɛ gè, pe ’yɛli bè ki jíge taziinwuʔu nɛ̄ gè, bà ki bé kò cìilige.»

⁵⁹Keli yē fànʔa kajuʔulo gálì gīɛlɛ kùɔnnɔ wuʔu nɛ̄ gè, a ki yē sìnbasiire burugo nɛ̄ gè, kire ga laa lɛn jèsii burugo nɛ̄, kire ga laa fɛ̀ni nɛ̄, kire ga laa burudiinge nɛ̄ gè, á kire bɛ̀ʔ yɛgɛ ó yɛgɛ nɛ̄ gàa pe ’kpíʔile nɛ́ sɛ̀ngɛ ní gè. Fànʔa kajuʔulo gálì kiyē nɛ tɛnmɛnɛ kanʔa kɛnmɛ bíì nɛ̄ ki ’yɛli pe- ki juu síɛ a yɛgɛ gíì yē cìilige, kire ga laa núʔɔgɔ, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

Césɛngɛ yaabiimɛ nɛ́ ki cìilimɛ wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«Ki n’gɛ fànʔa kajuʔulo gálì kiyē nɛ nyu siɛn ŋáà wi ’puu nɛ́ césɛngɛ yaabiimɛ ní bè, wi cìilimɛ cɛngɛ wuʔu nɛ̄ gè.

«Pe bé wi kɔ́ri bè kɛ́ kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. ³Kacuɔnriwɔ wi bé yiri bè kɛ́ wi kúrugu bùguro kàduʔu mɛ́ gè, bè césɛngɛ yaabiimɛ yaadiɛlɛ sɔ́migɔ lè bè wéli. A siɛn wi ’puʔɔ wi césɛngɛ yaabiimɛ nɛ̄ bè, ⁴kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bè gbɛ̀ngɛ bé jo peri báan nɛ́ kakuɔrɔ yɛrɛ dáà ní dè, siɛn wi cìilimɛ wuʔu nɛ̄ gè: sínjapigele siin wiʔile nɛ́ ní cìiligele Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ sɛdiri tiige lège ní, nɛ́ jèsii ŋáà wī nyìɛwɛ kpólokpolo wè, nɛ́ isɔpi wɛrɛ ní dè.

⁵«Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bè gbɛ̀ngɛ bé jo pe- sínjapile láà kɔni kàjuʔɔ nyuɔ naamɛ gè, gàa nī pìndiɛlɛ luʔɔ ki yē gè. ⁶Bà wi bé sínjapile wowiile cò lè, nɛ́ sɛdiri tiige lège ní gè, nɛ́ jèsii ŋáà wī nyìɛwɛ kpólokpolo wè, nɛ́ isɔpi wɛrɛ ní dè. Wi bé ti mìɛni líɛ nɛ́ sínjapile wowiile ní lè, bè ti nyɔ́gɔ sìsiɛn nī gè gàa gī kàjuʔɔ nī gè, gàa nī pìndiɛlɛ luʔɔ ki yē gè, gàa nyuɔ naamɛ wi ’sínjapile kɔni lè. ⁷Wi bé ti mìɛni yige bè sìsiɛn luʔɔ nyɛri nyɛri gè tɔliyɔ kɔlisiin siɛn nɛ̄ wè, ŋàa piyē nɛ cìile wi césɛngɛ yaabiimɛ wobo bè. Bà kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo wi nyɛ́nì cìile Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bé sínjapile wowiile yaʔa lè ni- fini bè kɛ́ sìnbirige nī gè.

⁸«Ŋàa piyē nɛ cìile wè, wi bé wi burudo jíge dè, bé wi nzìire ti mìɛni kùnu dè, bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní. Bà wi bé kò cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Kire kàduʔumɛ wi bé koli jíin bùguro nī dè, nɛ̀ ki yaʔa wi bé cɛnyɛ kɔlisiin kúɔ wiǐ jíin wi fɛ̀ni saʔa nī gèʔ.

⁹«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, wi bé ní wi nzìire kùnu dè nɛ́ báʔajuɔ ní wè, nɛ́ naamɛ nyapikosiire ní dè, nɛ́ cétiɛyɛ sɛnyɛ síire ní dè. Wi bé wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní. A kire ’kpíʔile wi bé kò cìiliwe.

¹⁰«Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, wi bé sìnbapɛngɛlɛ siin cò, kpɔlidiɛlɛfun wuʔulo, nɛ́ sìnbapori nigbe ní, kpɔlidiɛlɛfun wuu ŋàa wi ’liɛ nɛ̀ yiɛlɛ nigbe taa lè, nɛ́ míifuɔnibɔ gbɔngbonyiʔɛ tílaya kiɛ ki tiɛyɛ taanriwuʔu bàa pi ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní, yaliire yakɛnrɛ wori dè, nɛ́ sùnmɔ yakuunyɛni tílaga nigbe ní gè.

¹¹«Kacuɔnriwɔ ŋáà wi ’cìilimɛ baara kúu dè, wi bé siɛn tɛ́ngɛ wè ŋàa mɛ́ piyē nɛ cìilimɛ kakuɔrɔ kúu dè, nɛ́ wi yakɔnrɔ ní dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè. ¹²Bà kacuɔnriwɔ wi bé sìnbapɛnnɛ pélile cò lè, kolimɔ kakuɔrɔ woli lè, nɛ́ sùnmɔ yakuunyɛni tílaga nigbe ní gè, bè ti yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ¹³Wi bé sìnbapɛnnɛ kɔni lè, tiʔɛ nī gàa nī pe sî kapiʔile kàsulugo yajuʔu nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuʔu kɔni gè, saawalidɛngɛgɛ tiʔɛ nī gè. Nɛ́ ki cɛ́n kolimɔ kakuɔrɔ dè, kire yē kacuɔnriwɔ wire wuʔu kanumɔ nɛ̄ kapiʔile kàsulugo kaara ti yē. Yakaa gī gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ.

¹⁴«Kacuɔnriwɔ wi bé kolimɔ kakuɔrɔ sìnbapɛnnɛ sìsiɛn káà tuʔɔ, bè kàa taʔa siɛn nɛ̄ wè ŋàa mɛ́ piyē nɛ cìilimɛ kakuɔrɔ kúu dè: wi kàliige kɔli ngbówɛgɛ nɛ̄ gè táanmɛ gè, nɛ́ wi kàliige kɔli kabaligbuɔ nɛ̄ wè, nɛ́ wi kàliige tɔligɔ kabaligbuɔ nɛ̄ wè.

¹⁵«Bà wi bé sùnmɔ páà líɛ bè pi wo wi tíimɛ kàmɛgɛ kadaala nī lè, ¹⁶bè wi kàliige kɔli kabiɛlɛ nígi lè, bé sùnmɔ nyɛri nyɛri bè tɔliyɔ kɔlisiin Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ¹⁷Sùnmɔ báà pi bé kò wi kadaala nī lè, kacuɔnriwɔ wi bé pàa taʔa siɛn nɛ̄ wè ŋàa piyē nɛ cìilé wè: wi kàliige kɔli ngbówɛgɛ nɛ̄ gè táanmɛ gè, nɛ́ wi kàliige kɔli kabaligbuɔ nɛ̄ wè, nɛ́ wi kàliige tɔligɔ kabaligbuɔ nɛ̄ wè. Sùnmɔ pi bé taʔa tiɛyɛ nɛ̄ yè baa kolimɔ kakuɔrɔ yajuʔu sìsiɛn ki kíni nɛ̀ puu gè. ¹⁸Sùnmɔ sɛnbɛ báà pi ’kò kacuɔnriwɔ wi kadaala nī lè, wi bé pi taʔa siɛn nɛ̄ wè ŋàa piyē nɛ cìile wè, wi nyùgo nɛ̄ gè. Kacuɔnriwɔ wi bé sí kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

¹⁹«Kire kàduʔumɛ gè, kacuɔnriwɔ wi bé kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ kúɔ dè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè siɛn mɛ́ wè ŋàa mɛ́ piyē nɛ cìilimɛ kakuɔrɔ kúu dè wi núʔɔmɔ wuʔu nɛ̄ gè. Kire kàduʔumɛ wi bé kakuɔrɔ kaasuʔuro yajuʔu kɔni gè, ²⁰bè ki taʔa gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè nɛ́ yaliire yakɛnrɛ ní dè. Bɛ̀ ki bé kpíʔile kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́, bà wi bé kò cìiliwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

²¹«A ki sí nyaa fuunmɔfɔli wī, a yakaa wè wi mɛ́ bè yɛrɛ dáà ti mìɛni suɔ dèʔ, wi bé pɛn nɛ́ sìnbapɛnnɛ nigbe ní, kolimɔ kakuɔrɔ woli lè, bè pa ni yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè kire ga buu pe- kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́. Wi bé yaliire yakɛnrɛ fàri dè baa ki nɛ̄, míifuɔnibɔ juubaanyɛni tílaga nigbe bàa pi ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè, nɛ́ sùnmɔ yakuunyɛni tílaga nigbe ní gè. ²²Wi bé pɛn míɛni nɛ́ gòtogolo siin ní kire ga laa gòriwuɔyɔ siin ní, nɛ̀ yɛli nɛ́ wi taagɛnmɛ ní bè. Wi bé nigbe kɔ̀n kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli, nìi ni bé puu kakuɔrɔ kaasuʔuro woli lè.

²³«Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, wi bé pɛn nɛ́ ti ní kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, wi cìilimɛ wuʔu nɛ̄ gè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile mɛ́ lè, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

²⁴«Kacuɔnriwɔ wi bé sìnbapɛnnɛ cò lè, kolimɔ kakuɔrɔ woli lè, nɛ́ sùnmɔ yakuunyɛni tílaga nigbe ní gè, bè ti yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ²⁵Bà wi bé kolimɔ kakuɔrɔ sìnbapɛnnɛ kɔni lè, bé ni sìsiɛn káà tuʔɔ bè kàa taʔa siɛn ŋáà nɛ̄ pe cìilé wè, wi kàliige ngbówɛgɛ nɛ̄ gè, nɛ́ wi kàliige kɔli kabaligbuɔ nɛ̄ wè, nɛ́ wi kàliige tɔligɔ kabaligbuɔ nɛ̄ wè.

²⁶«Bà wi bé sùnmɔ páà líɛ bè pi wo wi tíimɛ kàmɛgɛ kadaala nī lè, ²⁷bé sùnmɔ nyɛri nyɛri bè, tɔliyɔ kɔlisiin Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ wi kàliige kɔli kabiɛlɛ ní lè. ²⁸Sùnmɔ báà bī wi kadaala nī lè, kacuɔnriwɔ wi bé sí pàa taʔa siɛn wi kàliige kɔli ngbówɛgɛ nɛ̄ gè táanmɛ gè, nɛ́ wi kàliige kɔli kabaligbuɔ nɛ̄ wè, nɛ́ wi kàliige tɔligɔ kabaligbuɔ nɛ̄ wè. Sùnmɔ pi bé taʔa tiɛyɛ nɛ̄ yè baa kolimɔ kakuɔrɔ yajuʔu sìsiɛn ki kíni nɛ̀ puu gè. ²⁹Sùnmɔ sɛnbɛ báà pi ’kò wi kadaala nī lè, kacuɔnriwɔ wi bé pi taʔa siɛn wi nyùgo nɛ̄ gè ŋàa mɛ́ piyē nɛ cìilimɛ kakuɔrɔ kúu dè; kacuɔnriwɔ wi bé sí kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

³⁰«Wi bé gòtogolo siin cò gèle, kire ga laa gòriwuɔyɔ siin yè, nyàa ní wi ’pɛn yè nɛ̀ yɛli nɛ́ wi taagɛnmɛ ní bè. ³¹Wi bé nigbe kɔ̀n kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli, bé nìi kɔ̀n lè kakuɔrɔ kaasuʔuro woli, bè ni fàri yaliire yakɛnrɛ nɛ̄ dè. Bà kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè siɛn mɛ́ wè, ŋàa mɛ́ piyē nɛ cìilimɛ kakuɔrɔ kúu dè.

³²«Keli yē fànʔa kajuʔulo gèle gàli kiyē nɛ nyu siɛn ŋáà wori nɛ̄ dè, ŋàa wi yē nɛ́ césɛngɛ yaabiimɛ yaadiɛlɛ ní lè, a ki yē siɛn ŋáà nī fɔ̀ngɔ ki ’cùru gè bè cìilimɛ kakuɔrɔ yɛrɛ suɔ dè.»

Kùɔnnɔ yaama nɛ́ pi cìilimɛ wori dè

³³A Yewe ’ki juu Misa nɛ́ Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

³⁴«A yeli kɛ́nì jíin Kanaa kùlo nī lè, kùlo náà mi ’kɛn muɔ mɛ́ ni- puu yeli woli lè, a mi ’kùɔnnɔ nyɔ́gɔ lè saʔa káà nī gàa gī kùlo nī lè nàa nī yeli woli lè, ³⁵siɛn ŋáà wuʔu gī saʔa gè, wi bé sa ki juu kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, bé jo: ‹Mi nyɛ́nì yakaa nyaa mi saʔa nī gè gàa gī kùɔnnɔ tíɛlɛ lè.› ³⁶Kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bè gbɛ̀ngɛ bé jo pe- saʔa ki yɛrɛ ti mìɛni yige sɛ́ni wire sa jíin baa, bè ki tiɛlɛ sɔ́migɔ lè bè wéli, bà ki bé puu yɛrɛ dáà dī saʔa nī gè tiǐ gbɛ̀ kò núʔɔrɔʔ. Kire kàduʔumɛ, kacuɔnriwɔ wi bé sa jíin saʔa nī gè bè ki sɔ́migɔ wéli.

³⁷«Wi bé kùɔnnɔ tiʔɛ sɔ́migɔ gè bè wéli. A wi ’ki nyaa kùɔnnɔ yē gungo tiɛyɛ nɛ̄ yè, a gunyɔ tiɛyɛ yiī lamɔni céri dè á kire bɛ̀ʔ a yiī nyìɛyɛ yè, a ki yē ni ’kàwiiye kúnminɔ gunyɔ nɛ̄ yè, ³⁸kacuɔnriwɔ wi bé yiri saʔa nī gè, bé wìile tɔ́n lè bè taa cɛnyɛ kɔlisiin.

³⁹«Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, wi bé ní koli bɛn bè kùɔnnɔ tiʔɛ sɔ́migɔ gè bè wéli. A kàa ’fàri ki tiʔɛ nɛ̄ gè saʔa gunyɔ nɛ̄ yè, ⁴⁰kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bè gbɛ̀ngɛ pe- saʔa kàdɛniyɛ wuʔɔbi yè pe yige tiʔɛ gíì nī kùɔnnɔ ni yē lè, pe- yi wáa bùguro kàduʔu mɛ́ gè tiɛnuʔɔgɔ nī gè. ⁴¹Wi bé ní tí pe- saʔa laamɛ gunyɔ yi mìɛni kàari. Gàa pe ’kàari nɛ̀ láʔa gunyɔ nɛ̄ yè, pe bé ki koli bè ki wáa kàʔa kàduʔu mɛ́ gè, tiɛnuʔɔgɔ nī gè. ⁴²Pe bé sí ní kàdɛniyɛ yáà yiiyɛ líɛ, bè yi le péliye yi kɔ̀ndiɛyɛ nī yè, bé puuro táà tíʔɛ bè gunyɔ wɔligɔ yè.

⁴³«A ki ’nyaa kùɔnnɔ ni ń’nɛ̀ koli nɛ saʔa cògí gè nɛ waa wè, nɛ̀ ki yaʔa pe ’kàdɛniyɛ nyíì kɔ̀n yè nɛ̀ kúɔ yè, nɛ́ saʔa gunyɔ kàari yè nɛ̀ yi wɔligɔ nɛ̀ kúɔ yè, ⁴⁴kacuɔnriwɔ wi bé koli bè ki sɔ́migɔ bè wéli. A wi ’ki nyaa kùɔnnɔ niī nɛ saʔa cògí gè nɛ waa wè, kùɔnnɔ yaama bī. Saʔa kiī núʔɔgɔ. ⁴⁵Pe ’yɛli pe- saʔa cáan gè wī. Ki kàdari dè, nɛ́ ki tiire ní dè, nɛ́ ki puuro ní dè, pe bé ti koli bè kɛ́ kàʔa kàduʔu mɛ́ gè, bé ki wáa tiɛnuʔɔgɔ nī gè.

⁴⁶«A siɛn wáà ’jíin saʔa nī gè cɛnyɛ nyáà yi mìɛni nī kiī tɔ́ngɔ gè, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ⁴⁷A siɛn wáà ’sínɛ kire saʔa nī gè, á kire bɛ̀ʔ a wi ’lìi baa ki nī gè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè.

⁴⁸«A ki sí yē kacuɔnriwɔ wi ’koli nɛ̀ jíin baa saʔa nī gè bè ki sɔ́migɔ bè wéli, bà pe yé saʔa wɔligɔ gè nɛ̀ kúɔ gè, a wi ’ki nyaa kùɔnnɔ niì saʔa cò gèʔ cígini wèʔ, kacuɔnriwɔ wi bé ki juu bé jo saʔa ki ’kò cìilige; kùɔnnɔ yaama wè ki nɛ̄ʔ.

⁴⁹«Bè saʔa ki cìilimɛ kakuɔrɔ kúɔ dè, kacuɔnriwɔ wi bé sínjapigele siin cò, nɛ́ sɛdiri tiige lège ní, nɛ́ jèsii ŋáà wī nyìɛwɛ kpólokpolo wè, nɛ́ isɔpi wɛrɛ ní. ⁵⁰Wi bé sínjapile pélile kɔni lè kàjuʔɔ nyuɔ naamɛ gè, gàa nī pìndiɛlɛ luʔɔ ki yē gè. ⁵¹Wi bé sí sɛdiri tiige lège líɛ gè, nɛ́ isɔpi wɛrɛ ní dè, nɛ́ jèsii ŋáà wī nyìɛwɛ kpólokpolo wè, nɛ́ sínjapile wowiile ní lè, bè ti nyɔ́gɔ sìsiɛn luʔɔ nī gè, sínjapile wuʔu gè nàa pe ’kɔni kàjuʔɔ nyuɔ naamɛ gè nɛ̀ ni sìsiɛn le gè pìndiɛlɛ luʔɔ nī gè. Wi bé sìsiɛn nyɛri nyɛri gè tɔliyɔ kɔlisiin saʔa nī gè.

⁵²«Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí kacuɔnriwɔ wi sí saʔa cìile gè, nɛ́ sínjapile sìsiɛn ní gè, nɛ́ pìndiɛlɛ luʔɔ ní gè, nɛ́ sínjapile wowiile ní lè, nɛ́ sɛdiri tiige lège ní gè, nɛ́ isɔpi wɛrɛ ní dè, nɛ́ jèsii ŋáà wī nyìɛwɛ kpólokpolo wè. ⁵³Wi bé sí sínjapile wowiile cò lè wi- kɛ́ nɛ́ wi ní kàʔa kàduʔu mɛ́, wi sa ni yaʔa ni- fini ni kɛ́ sìnbirige nī gè. Bɛ̀ ki bé kpíʔile wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè saʔa nī gè, bà ki bé kò cìilige Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

⁵⁴«Keli yē fànʔa kajuʔulo gálì gīɛlɛ césɛngɛ yaabiimɛ wuʔu nɛ̄ gè, nɛ́ wírele wuʔu nɛ̄ gè, ⁵⁵nɛ́ kùɔnnɔ yaama báà bī burudo nɛ̄ dè kire ga laa saʔa nɛ̄ gè, ⁵⁶nɛ́ yatinge wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ fìɛligɛ wuʔu nɛ̄ gè, á kire bɛ̀ʔ tiɛfiile wuʔu nɛ̄ gè nàa nī césɛngɛ nɛ̄ gè. ⁵⁷Kiyē nɛ tɛnmɛnɛ kanʔa kɛnmɛ bíì nɛ̄ ki ’yɛli pe- ki juu síɛ a yɛgɛ gíì yē cìilige kire ga laa núʔɔgɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Keli yē fànʔa kajuʔulo gálì gīɛlɛ kiyē nɛ nyu césɛngɛ yaabiimɛ nɛ́ kùɔnnɔ yaama wuʔu nɛ̄ gè.»

Nàguɔ núʔɔmɔ wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa nɛ́ Arawɔn mɛ́ nɛ́ jo:

²«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ye- kire fànʔa kajuʔulo tìɛ gèle pe nɛ̄:

«A fiinmɛnige ’nàguɔ ó nàguɔ cò wè, a fìnimɛ nɛ yigi wi mɛ́ wè, wi bé kò núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ³Ki n’gɛ gàa ki bé ki tìɛ nàguɔ wiī núʔɔwɔ wè: a fìnimɛ nɛ yigi wi mɛ́ wè, kire ga laa a fìnimɛ pi pɛ́nì fìinmɛ tiʔɛ tɔ́n gè, kire nɛ̂ wi núʔɔ.

⁴«Yasinɛgɛ ó yasinɛgɛ nɛ̄ kire nàguɔ wi bé sínɛ wè, ki bé kò núʔɔgɔ. Yɛgɛ ó yɛgɛ míɛni nɛ̄ wi bé tɛ́ni gè, ki bé kò núʔɔgɔ. ⁵A wàa míɛni ’cò nɛ̀ taa kire nàguɔ ŋáà wi yasinɛgɛ nɛ̄ gè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ⁶Ŋàa míɛni wi bé tɛ́ni yɛgɛ nɛ̄ gàa nɛ̄ kire nàguɔ wi ’tɛ́ni gè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

⁷«Siɛn ŋáà míɛni wi bé cò daa kire nàguɔ wi céri nɛ̄ dè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ⁸A kire nàguɔ wi ’tíɛnrɛ sùlugu nɛ̀ wáa siɛn wáà nɛ̄ ŋàa wiī cìiliwe wè, kire siɛn wè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

⁹«Suɔnkolo ó suɔnkolo nɛ̄ kire nàguɔ wi bé tɛ́ni lè, ni bé kò núʔɔnɔ. ¹⁰Siɛn ó siɛn wi bé cò daa yakaa nɛ̄ gàa ki ’puu wi laara gè, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. A wàa ’yakaa líɛ gàa ki ’puu wi láara gè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

¹¹«Kire nàguɔ ŋáà wī yaawa wè, a wi kiyɛ yi ’cò nɛ̀ taa siɛn ó siɛn nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa wiì kiyɛ jíge yèʔ, kire siɛn wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ¹²Yakpiʔilige ó yakpiʔilige nɛ̄ kire nàguɔ wi bé cò daa gè, gàa pe ’faan nɛ́ cuʔu ní gè, pe bé ki kpúɔn bè muʔɔrɔ. Gunnɛgɛ ó gunnɛgɛ nɛ̄ wi bé cò daa, pe bé ki jíge nɛ́ luʔɔ ní.

¹³«Fìnimɛ báà pi cî ki yaʔa nàguɔ wi nɛ̂ kò núʔɔwɔ wè, a pi ’kúɔ bè, wi ’yɛli bè cɛnyɛ kɔlisiin sige bèri cìilimɛ kakuɔrɔ kele kúu gèle, bé wi burudo jíge dè, bé wi céri gbéli dè nɛ́ pìndiɛlɛ luʔɔ ní; wi bé cìile.

¹⁴«Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, wi bé pɛn nɛ́ gòtogolo siin ní, kire ga laa gòriwuɔyɔ siin ní; wi bé pɛn Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè, bé yi kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. ¹⁵Kacuɔnriwɔ wi bé nigbe kɔ̀n kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli, bé siinwoli kɔ̀n lè kakuɔrɔ kaasuʔuro. Bà kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, wi fìnimɛ wolo wuʔu nɛ̄ gè.

¹⁶«A nàguɔ wi nàguɔmɔ luʔɔ ki ’wo wi mɛ́ gè, wi ’yɛli bè wi céri ti mìɛni gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ¹⁷Burugo ó burugo, kire ga laa sɛ̀ngɛ ó sɛ̀ngɛ nɛ̄ ki bé wo gè, pe ’yɛli pe- ki jíge nɛ́ luʔɔ ní; ki bé sí kò núʔɔgɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

¹⁸«A nàguɔ wáà ’cɛliwɛ nyɔ́gɔ saʔa nī gè, pe ’yɛli pe ’pìye gbéli nɛ́ luʔɔ ní gè; pe bé sì kò núʔɔnɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.»

Cɛliwɛ sìsiɛn wolo núʔɔmɔ wori dè

¹⁹«A cɛliwɛ wiī gbélige nɛ̄ gè, a sìsiɛn ki ŋu wi mɛ́ gè, wi bé kò núʔɔwɔ cɛnyɛ kɔlisiin. Ŋàa wi bé cò daa wi nɛ̄ wè, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

²⁰«Bè wi yaʔa wi gbélige lɛ̀lɛ nī lè, yɛgɛ ó yɛgɛ gáà nɛ̄ wi ’sínɛ gè nɛ́ yɛgɛ ó yɛgɛ gáà nɛ̄ wi ’tɛ́ni gè ki bé kò núʔɔgɔ. ^21,22Ŋàa wi bé cò daa ki yasinɛgɛ nɛ̄ gè, kire ga laa ki yatɛnigɛ nɛ̄ gè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè, wi sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní gè; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. ²³A ki ’nyaa yɛgɛ káà ’puu wi yasinɛrɛ nɛ̄ dè kire ga laa wi yatɛnigɛ nɛ̄ gè, siɛn ó siɛn wi ’cò nɛ̀ taa ki nɛ̄, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

²⁴«A ki sí nyaa nàguɔ ’wi nyɔ́gɔ saʔa nī, a ki yē wi gbélige sìsiɛn ki ’nàguɔ márigɛ wè, wi bé kò núʔɔwɔ15.24 Wéli baa 18.19; 20.18. cɛnyɛ kɔlisiin; yasinɛgɛ ó yasinɛgɛ gáà nɛ̄ wi ’sínɛ gè ki bé kò núʔɔgɔ.

²⁵«A sìsiɛn nɛ ŋu cɛliwɛ mɛ́ wè, fúɔ nɛ̀ taa cɛnniʔɛyɛ yè gàa ki wè nugoʔ nɛ́ gbélige lɛ̀lɛ wuʔu ní gèʔ, kire ga laa sìsiɛn wolo niī nɛ waa nɛ mɔgɔ nɛ̀ tóri gbélige cɛnyɛ nɛ̄ yè, wi bé kò núʔɔwɔ súuri lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī ki ŋu gè, majo bɛ̀ wi cî puu núʔɔwɔ gbélige lɛ̀lɛ nī lè15.25 Wéli baa Mat 9.20-22; Mar 5.25-34; Luk 8.43-48..

²⁶«Bè wi ’yaʔa kire sìsiɛn wolo lɛ̀lɛ nī lè, yɛgɛ ó yɛgɛ gáà nɛ̄ wi ’sínɛ gè, nɛ́ yɛgɛ ó yɛgɛ gáà nɛ̄ wi ’tɛ́ni gè, ki bé kò núʔɔgɔ, kanumɔ nɛ̄ wi gbélige lɛ̀lɛ nī lè. ²⁷Siɛn ó siɛn wi ’cò nɛ̀ taa yɛrɛ dáà nɛ̄ dè, wi bé kò núʔɔwɔ. Wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè bé sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní; wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.

²⁸«A ki sí nyaa kire sìsiɛn wolo ni ’kúɔ lè, cɛliwɛ wi bé cɛnyɛ kɔlisiin sige; kire kàduʔumɛ wi bé kò cìiliwe. ²⁹Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, wi bé pɛn míɛni nɛ́ gòtogolo siin ní, kire ga laa gòriwuɔyɔ siin ní, bé ke kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè.

³⁰«Kacuɔnriwɔ wi bé nigbe kɔ̀n kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli, bé nìi kɔ̀n lè kakuɔrɔ kaasuʔuro woli. Bà wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, wi sìsiɛn wolo núʔɔmɔ wuʔu nɛ̄ gè.

³¹«Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí yeli- Isirayɛliyé wàli bèle bè tɛ́ngɛ yɛgɛ gáà nɛ̄ ki bé pe núʔɔ gè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bé sí ki kpíʔile mi fǎga pe ’kpúɔn gbúuʔ a pe ’mi Kòridiʔɛ núʔɔ gè gàa gī pe sunʔɔmɔ nī bè.

³²«Gàli keli yē fànʔa kajuʔulo gálì kiyē nɛ nyu nàguɔ wori nɛ̄ dè, ŋàa mɛ́ fìnimɛ piī nɛ ŋu bè, nɛ́ míɛni ŋàa mɛ́ nàguɔmɔ luʔɔ ki ’wo gè a wi ’kò núʔɔwɔ, ³³nɛ́ cɛliwɛ míɛni ní wè, wi gbélige lɛ̀lɛ nī lè, nɛ́ siɛn ó siɛn, nàguɔ yo, cɛliwɛ yo, ŋàa mɛ́ yakaa nɛ yigi wi fìɛrɛ tiʔɛ nī gè, nɛ́ nàguɔ ní wè ŋàa wi ’cɛliwɛ nyɔ́gɔ wè wi saʔa nī gè, cɛliwɛ ŋáà wī núʔɔwɔ wè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.»

Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ wori dè

(16.1–16.34)

¹Arawɔn jaala siin kùulo kàduʔumɛ gè, peli bálì pe ’kùu lɛ̀lɛ líì nī pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè16.1 Wéli baa 10.1-7 ., a Yewe ’juu nɛ́ Misa ní. ²A Yewe ’wi yɛ:

«-Ki juu muɔ luɔ Arawɔn mɛ́ wè wi fǎga de jiinʔ wi nyɛ́ni lɛ̀lɛ nī lè tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gèʔ gàa gī gunbɔli fɛ̀ni kúrugu wè, kàsulugo suɔdiʔɛ yiʔɛ mɛ́ gè gàa gī nyakungɛngɛ finʔɛgɛ naamɛ gè nɛ̀ ki tɔ́n gè. Kire bé ki yaʔa wi fǎga kúuʔ a mi kɛ́nì tìgi kàsadibagɛ nī gè, kàsulugo suɔdiʔɛ naamɛ gè16.2 Koliyo 2-3 tiʔɛ nī gè, wéli baa Eb 9.7 ..

³«Lɛ̀lɛ líì nī wi ’jíin saawalidɛngɛgɛ nī gè, Arawɔn wi ’yɛli bè nɛ̀piɛyɛlilɛ cò lè bè jíin nɛ́ ni ní, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli lè, nɛ́ sìnbapɔli ní wè, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuu wè. ⁴A wi kɛ́nì wìi gbéli wè nɛ̀ kúɔ nɛ́ luʔɔ ní gè, wi bé buruwalidɛngɛrɛ dáà le dè: lɛn burudɔnigɔ wàlidɛngɛgɛ gè, bé sí lɛn jàdigi le wè, bé sí wìi puɔ bè cò nɛ́ lɛn burugo màʔana ní lè, bé sí lɛn ndɔ̀njɛngɛ tɔ́n gè.

⁵«Isirayɛliyé tògo siɛnnɛ pe bé kakuɔrɔ yajuuro dáà kɛn dè wi mɛ́: síkapɔlilɔ siin, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wuulo, nɛ́ sìnbapɔli nigbe, kakuɔrɔ kaasuʔuro wuu.

⁶«Arawɔn bé pɛn nɛ́ kapiʔile kàsulugo nɛ̀piɛyɛlilɛ ní lè wire tíimɛ woli lè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wire tíimɛ wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ wi saʔa wuulo wuʔu nɛ̄ gè. ⁷Wi bé síkapɔlilɔ siin cò bèle bè pe yérige Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè. ⁸Bà Arawɔn bé bìgele wáa gèle síkapɔlilɔ siinwuʔu nɛ̄ gè. Síkapɔli wáà bé puu Yewe mɛ́, ŋìi wi bé sí puu ŋàa pe bé cìra bè tórigo waama kùlo nī lè16.8 Síkapɔli siinwuu, wi bé kapiʔile líɛ gèle bè kɛ́ waama kùlo nī lè; wéli baa míɛni koliyo 16.10. Eburu siɛnrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: azazɛli. Ki kɔri wiì fílige nɛ̀ cɛ́nʔ. Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: Azazɛli wuu wè.. ⁹Bà wi bé síkapɔli ŋíì sìʔɛrɛ wè bè kpɔni ŋàa bìgele ke ’tìɛ Yewe wuu wè, bé wi kɔ̀n kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ. ¹⁰Gàa ki ’síkapɔli siinwuu kúɔ wè, ŋàa bìgele ke ’ki tìɛ wire pe bé cìra bè tórigo waama kùlo nī lè, pe bé wi yérige yaʔa wiiwe Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi nɛ̄ bè wi cìra bè tórigo waama kùlo nī lè.

¹¹«Bà Arawɔn bé pɛn nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ ní lè, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli lè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi tíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè nɛ́ wi saʔa wuulo kɛnmɛ nɛ̄ bè. Wi bé nɛ̀piɛyɛlilɛ kɔni lè, wire tíimɛ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ woli lè. ¹²Wi bé tingbopile líɛ lè bé sí kàsunnɛganʔana kɔ̀n gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nī gè gàa gī Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, bè tingbopile nyì lè. Wi bé nùdaanna wusuna míige kagbuunyɛyɛ siin kɔ̀n, bè jíin nɛ́ ki ní gunbɔli fɛ̀ni kúrugu wè. ¹³Bà wi bé wusuna míige wo gè kàsunnɛganʔana nɛ̄ gèle Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, kire ga buu wusuna wírige ki bé kàsulugo suɔdiʔɛ tɔ́n gè, gàa gī nyakungɛngɛ finʔɛgɛ nɛ̄ gè16.13 Wéli baa Yir 25.16-22., bɛ̀ ki bé kpíʔile wiǐ ga tíi kùuʔ.

¹⁴«Wi bé wi kabiɛlɛ nígi lè nɛ̀piɛyɛlilɛ ni sìsiɛn nī gè bè ki nyɛri nyɛri kàsulugo suɔdiʔɛ yiʔɛ nɛ̄ gè, gàa gī cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè, bé sí sìsiɛn káà nyɛri nyɛri tɔliyɔ kɔlisiin kàsulugo suɔdiʔɛ yiʔɛ mɛ́ gè.

¹⁵«Bà wi bé síkapɔli kɔni wè, siɛnnɛ pe kapiʔile kàsulugo wuu wè, bé sìsiɛn líɛ gè bè jíin gunbɔli fɛ̀ni kúrugu wè. Bà wi bé ki kpíʔile míɛni nɛ́ sìsiɛn ní gè majo bɛ̀ wi ’ki kpíʔile nɛ̀piɛyɛlilɛ sìsiɛn ní gè: wi bé ki nyɛri nyɛri kàsulugo suɔdiʔɛ nɛ̄ gè nɛ́ kàsulugo suɔdiʔɛ yiʔɛ mɛ́ gè.

¹⁶«Bɛ̀ ki bé kpíʔile wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ wuʔu nɛ̄ gè, Isirayɛli siɛnnɛ pe núʔɔmɔ kele nɛ́ pe tuudiʔɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire ’jo Isirayɛliyé pe kapiʔile ke mìɛni gèle. Bɛ̀ wi bé ki kpíʔile míɛni Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wuʔu nɛ̄ gè, nɛ́ ki cɛ́n kiī tɛ́ngɛgɛ pe núʔɔmɔ sunʔɔmɔ nī bè.

¹⁷«Siɛn sì yɛli bè puu Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gèʔ bè líɛ lɛ̀lɛ líì nī Arawɔn bé jíin wè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè, fúɔ bè taa lɛ̀lɛ líì nī wi bé yiri míɛni wè. Wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wire tíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ wi saʔa wuulo kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ Isirayɛliyé tògo ki mìɛni wuʔu nɛ̄ gè.

¹⁸«Kire kàduʔumɛ wi bé yiri Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè bè kɛ́ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gè, gàa gī Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè gbùʔɔrɔdiʔɛ wuʔu nɛ̄ gè. Bà wi bé nɛ̀piɛyɛlilɛ sìsiɛn káà tuʔɔ, nɛ́ síkapɔli sìsiɛn káà ní, bè sa ki taʔa gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ki nyɛgɛlɛ nɛ̄ gèle bè ki màʔa. ¹⁹Bà wi bé sìsiɛn káà nyɛri nyɛri nɛ́ wi kɔli kabiɛlɛ ní lè gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè tɔliyɔ kɔlisiin. Bɛ̀ ki bé kpíʔile wi bé ki cìile Isirayɛli siɛnnɛ pe núʔɔmɔ kele nɛ̄ gèle bè ki wàli dɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè.

²⁰«A wi ’tiɛyɛ nyáà cìile yè nɛ̀ kúɔ yè, saawalidɛngɛgɛ gè, nɛ́ Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa gè, nɛ́ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa ní gè, wi bé pɛn nɛ́ síkapɔli wowiiwe ní wè. ²¹Arawɔn wi bé wi kiyɛ siin taʔala yè síkapɔli wowiiwe wi nyùgo nɛ̄ gè, bé sí Isirayɛliyé kolimɔ kele ke mìɛni juu nɛ́ pe tuudiʔɛlɛ ní gèle, kire ’jo pe kapiʔile ke mìɛni gèle. Wi bé ke juu bè taʔa síkapɔli wi nyùgo nɛ̄ gè, kire kàduʔumɛ siɛn ŋáà pe ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè, wi bé síkapɔli cìra wè bè tórigo waama kùlo nī lè. ²²Síkapɔli wi bé Isirayɛliyé kolimɔ tugoro ti mìɛni tugo bè kɛ́ nɛ́ ti ní liʔi waama kùlo nī lè.

²³«Bà Arawɔn bé koli jíin Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè, bè lɛn burudo fòri dè bè tɛ́ngɛ, dàa wi yé kíni nɛ̀ le dè nɛ́ jíin tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè. ²⁴Wi bé gbéli nɛ́ luʔɔ ní tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī, bé wi tíimɛ burudo le dè. Bà wi bé yiri bè kakuɔrɔ kaasuʔuro sórigo dè, wire tíimɛ wori dè, bé sí kakuɔrɔ kaasuʔuro sórigo dè, siɛnnɛ pe wori dè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wire tíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè nɛ́ siɛnnɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè. ²⁵Wi bé kapiʔile kàsulugo kaara ti sùnmɔ tiɛyɛ sórigo yè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè.

²⁶«Nàguɔ ŋáà wi yé síkapɔli cìra wè nɛ̀ tórigo waama kùlo nī lè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè wí sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní. Kire kàduʔumɛ wi bé gbɛ̀ jíin bùguro nī dè.

²⁷«Kapiʔile kàsulugo nɛ̀piɛyɛlilɛ lè nɛ́ kapiʔile kàsulugo síkapɔli ní wè, dàa sìsiɛn Arawɔn ’líɛ nɛ̀ jíin tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè nɛ̀ kàsulugosuɔ baara kúɔ dè, pe bé kɛ́ bùguro kàduʔu mɛ́ gè nɛ́ ti kaasɛnrɛ ní dè, nɛ́ ti sɛ̀nyɛ ní yè, nɛ́ ti fire ní dè, bè sa ti sórigo péwu. ²⁸Ŋàa wi ’ti sórigo dè, wi ’yɛli bè wi burudo jíge dè, wí sí gbéli nɛ́ luʔɔ ní. Kire kàduʔumɛ wi bé gbɛ̀ jíin bùguro nī dè.

²⁹«Tire bé puu fànʔa kaala yeli mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī: yeye kɔlisiinwuʔu ki cɛnyɛ kiɛwuʔu nɛ̄ gè, yeli bé yìye cɛ́rigɛ, yeli sǐ baara yafiɛn kúɔʔ, Isirayɛli siɛn yo, kire ga laa nabɔnwɔ wáà yo, ŋàa wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè16.29 Koliyo 29-34 tiʔɛ nī gè, wéli baa 23.26-32; Tɔ́r 29.7-11.. ³⁰Nɛ́ ki cɛ́n kire cɛngɛ gī pe bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè yeli mɛ́, bè yeli cìile yeli kapiʔile ke mìɛni nī gèle. Yeli ’yɛli bè puu cìilile Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ³¹Ki bé puu yeli mɛ́ cɛndɛnigɛ nɛ́ ní cɛnŋɔdaʔa; yeli sǐ baara yafiɛn kúɔʔ. Kire cɛngɛ gè yeli bé yìye cɛ́rigɛ. Tire yē fànʔa kaala lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ.

³²«Ŋàa wi bága de kàsulugosuɔ baara kúu dè, wi bé puu kacuɔnriwɔ ŋáà pe yé siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ sùnmɔ wo bè wi nɛ̄ wè, nɛ́ siɛntɛngɛ kele kúɔ gèle wi nɛ̄ wè, wi- wi tuu sìndiʔɛ líɛ gè bè kò kacuɔnriwɔ. Wire wi béri lɛn burudo wàlidɛngɛrɛ nii dè, ³³béri kàsulugosuɔ baara kúu dè tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ wuʔu nɛ̄ gè, nɛ́ Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wuʔu nɛ̄ gè, nɛ́ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa wuʔu nɛ̄ gè, béri kàsulugosuɔ baara kúu dè míɛni kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle nɛ́ Isirayɛliyé tògo siɛnnɛ pe mìɛni ní.

³⁴«Tire yē fànʔa kaala lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī: tɔligɔ nigbe yiɛlɛ nī lè, kàsulugosuɔ baara ti ’yɛli bè kúɔ Isirayɛli siɛnnɛ pe kapiʔile wuʔu nɛ̄ gè.»

A Arawɔn ’ki kpíʔile dàa ti mìɛni Yewe yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè.

ISIRAYƐLIYE PE ’YƐLI BE PIYE PUƆ YEWE NƐ WE BE PUU TIƐLƐ FUN

(17.1–25.55)

Kakuɔrɔ yajuuro sìsiɛn wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²«-Ki juu Arawɔn nɛ́ wi jaala mɛ́ bèle, nɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni ní, ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄. Ti n’dɛ dàa Yewe wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ dè:

³«Siɛn ó siɛn wī Isirayɛliyé wuu wè, a wi je nùɔ kɔni, kire ga laa sìnbapile nī yo, síkpuɔ wī yo, bùguro nī dè kire ga laa bùguro kàduʔu mɛ́ gè, ⁴nɛ̀ ki yaʔa a wiì pɛnʔ nɛ̀ pɛ́nì wi kpuʔɔrɔ kɛn dè Yewe mɛ́ wèʔ Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè Yewe Kòridiʔɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ, kire kapiile ni bé kò wi nyùgo nɛ̄ gè, sìsiɛn woli lè. Bɛ̀ wi nyɛ́nì sìsiɛn wo gè, pe bé wi yige péwu baa wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.

⁵«Bɛ̀ ki bé puu, pe fǎga de kakuɔrɔ yajuuro kɔnigi dè sìnbirige nī gèʔ; Isirayɛli siɛnnɛ pe ’yɛli pe- pɛn nɛ́ pe kakuɔrɔ yajuuro ní dè kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile mɛ́ lè, bè ti kɛn Yewe mɛ́ wè, yanyige yakɔnrɔ. ⁶Kacuɔnriwɔ wi bé sìsiɛn nyɛri nyɛri gè Yewe gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè, Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè, bé sí sùnmɔ tiɛyɛ sórigo yè, kakuɔrɔ dáà nùdaanna ni Yewe fungo nyígi gè.

⁷«Bɛ̀ ki bé puu piyě ní de yasunyɔ sungu yèʔ nyàa yī síkapɔlilɔ tíɛlɛ bèleʔ bé pe Kulocɛliɛ yaʔa wè, béri waa yasunro kúrugu dè majo nàjaacɛlilɛ bīɛlɛ. Tire yē fànʔa kaala yeli mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī.

⁸«Nɛ́ míɛni muɔ bé ti juu pe mɛ́: siɛn ó siɛn ŋáà wī Isirayɛli saʔa wuu wè, kire ga laa nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ pe sunʔɔmɔ nī bè, a wi ’pɛn bè pa kakuɔrɔ kaasuʔuro kɛn, kire ga laa kakuɔrɔ táà tiiyɛ kɛn dè, ⁹nɛ̀ ki yaʔa wiì pɛnʔ nɛ́ kakuɔrɔ yajuʔu ní gèʔ Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa mɛ́ gè bè ki kɛn Yewe mɛ́ wèʔ, pe bé wi yige péwu baa wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.»

Sìi wiī sìsiɛn nī gè

¹⁰«A ki ’nyaa Isirayɛli saʔa siɛn wáà, kire ga laa nabɔnwɔ wáà ŋàa wī tɛ́niwɛ pe sunʔɔmɔ nī bè, a wi ’sìsiɛn káa gè, m’bé kàduʔu wáa wi mɛ́ bé wi yige péwu wi siɛnnɛ nī bèle. ¹¹Nɛ́ ki cɛ́n yawiire ti mìɛni sìi wiī ti sìsiɛn nī gè.

«Mi Yewe wè, mi nyɛ́nì sìsiɛn kɛn gè yeli mɛ́ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè kire ga buu bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè yeli sìi wuu wè. Sìsiɛn kire kɛnmɛ nɛ̄ kàsulugosuɔ kakuɔrɔ tiī nɛ kúu, nɛ́ ki cɛ́n sìi wiī sìsiɛn nī gè17.11 Wéli baa Eb 9.22.. ¹²Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi ’ki juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo: Siɛn wáà fáala sǐ ga tíi sìsiɛn káa gè yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ. Nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè, wire míɛni sǐ gbɛ̀ ki káaʔ.

¹³«A ki ’nyaa Isirayɛli siɛn wáà, kire ga laa nabɔnwɔ wáà, ŋàa wī tɛ́niwɛ Isirayɛliyé sunʔɔmɔ nī bè, a wi ’taʔa nyàʔayɛgɛ káà nɛ̄ nɛ̀ ki cìra nɛ̀ cò nɛ̀ ki kpúu gè, kire ga laa sínjinʔɛ káà nɛ̄, tire dáà ti bé gbɛ̀ káa dè, wi ’yɛli bè ki sìsiɛn wo gè dàala nɛ̄ lè bé ki tɔ́n nɛ́ tárigɛ ní.

¹⁴«Nɛ́ ki cɛ́n yawiire ti mìɛni sìi wiī ti sìsiɛn nī gè. Kire nɛ̄ mi nyɛ́nì ki juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: Yeli sǐ ga tíi yawiʔi káà fáala sìsiɛn káa gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n yawiire ti mìɛni sìi wiī ti sìsiɛn nī gè. Ŋàa wi bé ki káa gè, pe ’yɛli bè wi yige péwu baa wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè17.14 Wéli baa Sél 9.4; Lev 7.26-27; Fàn 12.16,23; 15.23..

¹⁵«Siɛn ó siɛn wī kùlo siɛn wè, kire ga laa nabɔnwɔ wè, a wi ’yajuʔu káà káa gàa ki ’kùu kìimɛ gè, kire ga laa gàa nyàʔayɛgɛ káà ’kpúu gè, wi ’yɛli bè wi burudo ’jíge dè bé gbéli nɛ́ luʔɔ ní. Wi bé sí kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè, bà wi bé koli bè kò cìiliwe. ¹⁶A wiì wi burudo jíge dèʔ nɛ́ wi céri gbéli dè nɛ́ luʔɔ ní gèʔ, wi bé wi kolimɔ tugoro tugo dè.»

Fànʔa siɛnrɛ dáà ti nyu fìɛrɛfun kele nɛ̄ gèle

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²«Ma siɛnrɛ dáà juu dè Isirayɛliyé mɛ́ bèle:

«Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè. ³Yeli sì yɛli bága kele gálì ke kàli kpíʔile gàli piyē nɛ kpínʔini Ezipiti kùlo nī lèʔ, baa yeli yé puu tɛ́ninɛ bèle, nɛ́ gàli piyē nɛ kpínʔini míɛni Kanaa kùlo nī lè, baa mi bé sa yeli nyɔ́gɔ bèle. Ye fǎga de tári de yɛligi nɛ́ pe fànʔa kele ní gèleʔ. ⁴Yeli ’yɛli bèri lúru mi kàyuʔujuuro mɛ́ dè, yeli béri mi fànʔa kele cògí gèle bèri tári de yɛligi nɛ́ ti ní. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ.

⁵«Yeli béri mi fànʔa kele nɛ́ mi kàyuʔujuuro cògí dè; a siɛn wi ’ti cò dè, wi bé sìi taa tire kɛnmɛ nɛ̄. Mi yē Yewe18.5 Wéli baa Nɛy 9.29; Ezek 18.9; 20.11-13; Luk 10.27-28. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Wurɔ 10.5; Gal 3.12 ..

⁶«Nàguɔ wáà fáala sì yɛli bè sìʔɛrɛ kpɔni wi narigɛ wuu wáà nɛ̄ʔ ŋàa wī cɛliwɛ wèʔ bè wi cɛ́n cɛliwɛʔ. Mi yē Yewe.

⁷«Muɔ fǎga fìɛrɛ wáa muɔ tuu nɛ̄ wè bè muɔ yàa cɛ́n wè cɛliwɛʔ. Nɛ́ ki cɛ́n wiī muɔ yàa; muɔ sì yɛli bè wi cɛ́n cɛliwɛʔ.

⁸«Muɔ fǎga muɔ tuu cuɔ wáà fáala cɛ́n cɛliwɛʔ. A muɔ ’kire kpíʔile gè, muɔ ’fìɛrɛ tɔ́n muɔ tuu nɛ̄ wè18.8 Wéli baa Lev 20.11; Fàn 27.20; Kor1 5.1 .. ⁹Muɔ fǎga muɔ siinyɛni cɛ́n wè cɛliwɛʔ, ŋàa wī muɔ tuu wi póri wè, á kire bɛ̀ʔ ŋàa wī muɔ yàa póri wèʔ, ŋàa wi ’liɛ nɛ́ muɔ nī saanugo nī gè, á kire bɛ̀ʔ a wi cɛ́nì liɛ kɔli káà kiiyɛ mɛ́ yo18.9 Wéli baa 20.17; Fàn 27.22; Sam2 13.11-14; Ezek 22.11 ..

¹⁰«Muɔ fǎga muɔ jaa wi póri cɛ́n wè cɛliwɛʔ, kire ga laa muɔ póri wi póri wèʔ. A muɔ ’kire kpíʔile gè, muɔ ’tíimɛ fìɛrɛ wáa mìɛ nɛ̄.

¹¹«Muɔ tuu cuɔ wáà póri wè, muɔ fǎga wi cɛ́n cɛliwɛʔ. Wi yē muɔ tuu pùɔ wī, nɛ́ ní muɔ siinyɛni.

¹²«Muɔ tuu laayirinyɛni ŋáà wī cɛliwɛ wè, muɔ fǎga wi cɛ́n cɛliwɛʔ. Wiī muɔ tuu siinyɛni ŋáà wi ’kpɔni wi nɛ̄ wè. ¹³Muɔ yàa wi laayirinyɛni ŋáà wī cɛliwɛ wè, muɔ fǎga wi cɛ́n cɛliwɛʔ. Wiī muɔ yàa siinyɛni ŋáà wi ’kpɔni wi nɛ̄ wè.

¹⁴«Muɔ tuu laayirinyɛni ŋáà wī nàguɔ wè, muɔ sì yɛli bè fìɛrɛ tɔ́n wi nɛ̄ bè wi cuɔ cɛ́n wè cɛliwɛʔ. Nɛ́ ki cɛ́n wiī muɔ tuu wáà cuɔ.

¹⁵«Muɔ fǎga muɔ jaa cuɔ cɛ́n wè cɛliwɛʔ. Muɔ jaa cuɔ wī; muɔ sì yɛli bè wi cɛ́n cɛliwɛʔ18.15 Wéli baa Sél 38.26; Lev 20.12; Ezek 22.11 ..

¹⁶«Muɔ fǎga muɔ laayirinyɛni wáà cuɔ cɛ́n cɛliwɛʔ. Nɛ́ ki cɛ́n muɔ bé fìɛrɛ tɔ́n muɔ laayirinyɛni nɛ̄ wè18.16 Wéli baa 20.21; Mat 14.3-12..

¹⁷«Nuufɔli nɛ́ wi póri wè, muɔ fǎga pe siin cɛ́n bèle cɛlilɛʔ. Muɔ jaa póri yo, kire ga laa muɔ póri wi póri yo, muɔ fǎga pe wáà líɛ bè wi cɛ́n cɛliwɛʔ. Piyē muɔ siinyɛninɛ bálì pe ’kpɔni muɔ nɛ̄ wè: kapiigbuʔɔ gī18.17 Wéli baa 20.14; Fàn 27.23..

¹⁸«Muɔ fǎga muɔ cuɔ wi siinyɛni líɛ wi yejuɔʔ, bè wi cɛ́n cɛliwɛʔ, bè ki yaʔa muɔ cuɔ wi tíin sìi nɛ̄.

¹⁹«A cɛliwɛ wi yē núʔɔwɔ wi gbélige lɛ̀lɛ nī lè, muɔ fǎga wi nyɔ́gɔ saʔa nīʔ18.19 Wéli baa 15.24; 20.18; Ezek 22.10..

²⁰«Muɔ fǎga muɔ siɛnnyɛni wi cuɔ cɛ́n wè cɛliwɛʔ. A muɔ ’kire kpíʔile gè muɔ bé mìɛ núʔɔ18.20 Wéli baa Yir 20.14; Lev 20.10; Fàn 5.18; Sam2 11.2–12.13 ..

²¹«Muɔ fǎga muɔ puɔ wáà fáala kpúu wè bè kɛn Mɔlɔki18.21 Mɔlɔki wire yé puu Amɔyé pe kulocɛliɛ wáà. Pe ’puu nɛ pe pìile nyɔ́gi bèle kàsun nī gè bèri Mɔlɔki sungu nɛ́ pe ní. Wéli baa 20.2-5; Kùlo2 23.10; Zer 32.35 . yasungo mɛ́ gèʔ, bè muɔ Kulocɛliɛ míʔɛ faʔa gèʔ. Mi yē Yewe18.21 Wéli baa 20.2-5; Fàn 12.31; Kùlo2 17.17; Zer 7.31; Ŋún 106.37-38 ..

²²«Muɔ sì yɛli bè sínɛ nɛ́ muɔ nàganyɛni níʔ, majo cɛliwɛ wīʔ. Kire yē kafunnɔ náà nī sìpiile18.22 Wéli baa Sél 19.5; Lev 20.13; Kàyu 19.22; Wurɔ 1.27 ..

²³«Muɔ sì yɛli bè sínɛ nɛ́ yajuʔu níʔ; muɔ bé mìɛ núʔɔ nɛ́ ki ní. Cɛliwɛ míɛni sì yɛli bè wìi kɛn yajuʔu mɛ́ bè sínɛ nɛ́ ki nīʔ; tètii kaala nī18.23 Wéli baa Yir 22.18; Lev 20.15-16; Fàn 27.21..

²⁴«Ye fǎga yìye núʔɔ nɛ́ kaala náà ni làa níʔ, nɛ́ ki cɛ́n kele gálì keli ní kùlogolo siɛnnɛ pe ’pìye núʔɔ, bàli mi je cìra yeli yiʔɛ mɛ́ gè. ²⁵Kùlo ni mìɛni ni yé kò núʔɔnɔ, a mi ’pe wuʔɔ pe kolimɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè. Kire nɛ̄ kùlo ni bé ni tɛ́nivɔlilɔ tùgu bèle bè yige.

²⁶«Yeli bèle, yeli ’yɛli bè mi fànʔa kele nɛ́ mi kàyuʔujuuro cò dè. Ye fǎga tíi bága kafunnɔ láà fáala kpíʔileʔ, a ki cɛ́nì nyaa yeli tíimɛ wuu wáà wī yo, a ki cɛ́nì nyaa nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè yo. ²⁷Nɛ́ ki cɛ́n siɛnnɛ bálì pe ’puu baa yeli yiʔɛmɛ gè, peli yé kafungolo gálì kpíʔile gèle, a kùlo ni ’kò núʔɔnɔ. ²⁸Kire kɛnmɛ nɛ̄ ye fǎga kùlo núʔɔ lèʔ, kire ga buu kùlo ni fǎga yeli tùgu bè yigeʔ, majo bɛ̀ ni yé kùlogolo gálì siɛnnɛ tùgu bèle nɛ̀ yige wè, bàli pe ’puu baa yeli yiʔɛmɛ gè. ²⁹Nɛ́ ki cɛ́n bàli pe mìɛni pe ’kafungolo gálì kpíʔile gèle, pe bé pe yige péwu pe siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.

³⁰«Yeli ’yɛli bè mi kajuugbɛngɛlɛ cò gèle, kire ga buu yeli fǎga kafunnɔ láà fáala kpíʔileʔ, gàli siɛnnɛ pe yé kpíʔile sɛ́ni yeli ’jíin baa kùlo nī lè. Bɛ̀ ki bé puu yeli sǐ ga tíi yìye núʔɔʔ. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.»

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu sínnɛ wori nɛ̄ dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²«Ma siɛnrɛ dáà juu dè Isirayɛliyé mɛ́ bèle:

«Yeli sí yɛli bè puu tiɛlɛ fùn, nɛ́ ki cɛ́n mi Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè, mi yē tiɛlɛ fùn19.2 Wéli baa 11.44-45. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Piɛ1 1.16..

³«Siɛn ó siɛn ’yɛli bèri wi yàa nɛ́ wi tuu kpóri wè19.3 Wéli baa Yir 20.12; 21.17; Lev 20.9; Fàn 5.16; Ezek 22.7; Mat 15.4; Efɛ 6.2., siɛn ó siɛn ’yɛli bè mi cɛndɛniyɛ cò yè cɛ̀ngɛ19.3 Wéli baa Yir 20.8-11; Lev 19.30; 23.3; 26.2; Fàn 5.12-15; Ezek 22.8; Mat 12.1-8 .. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.

⁴«Ye fǎga taʔa kulocɛlɛlɛ bálì nɛ̄ pe wè yafiɛn wèʔ19.4 Wéli baa Yir 20.3; 34.14; Lev 26.1; Ŋún 81.10; Mat 4.10 ., ye fǎga timɔri yasungo káà fáala kpíʔileʔ19.4 Nɛ́ míɛni yasungo gáà pe ’kpíʔile nɛ́ tiige ní gè, tiì yɛliʔ. Wéli baa Yir 20.4-5; 32.1-8; 34.17; Fàn 27.15; Kùlo1 12.28-30 .. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.

⁵«A yeli nɛ yanyige yakɔnrɔ kaara kɔ̀ngí dè Yewe mɛ́ wè, ye- ki kpíʔile kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi bé fɔ̀li ki nɛ̄ gè. ⁶Kire kaara ti ’yɛli ye- ti káa cɛnnugo gè, kire ga laa ki kpìɛnduu gè. Dàa ti bé kò bè cɛnyɛ taanri kúɔ yè, ki ’yɛli pe- tire sórigo. ⁷A siɛn ’yanyige yakɔnrɔ kaara káa dè cɛnyɛ taanriwuʔu nɛ̄ gè, ti nyɛ́nì kò yanuʔɔrɔ Yewe yiʔɛ mɛ́; wiǐ fɔ̀li ti nɛ̄ʔ. ⁸Siɛn ŋáà wi ’ti káa dè, wi kolimɔ pi bé tuu wi nɛ̄, nɛ́ ki cɛ́n yakɔnrɔ kaara dáà dī wàlidɛngɛrɛ Yewe mɛ́ wè, wi nyɛ́nì ti faʔa. Pe bé kire siɛn yige péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.

⁹«A yeli kɛ́nì yeli siiye yaliire líɛ dè, muɔ ’yɛli bè yaliire táà yaʔa siʔi kanyuɔyɔ nɛ̄ yè; muɔ sì yɛli bè yaliikɛniyɛ líɛ yèʔ nyàa nɛ̄ muɔ ’fìʔɛ yèʔ19.9 Koliyo 9-10 tiʔɛ nī gè, wéli baa 23.22; Fàn 24.19-22.. ¹⁰Bɛ̀ ki bé puu míɛni a muɔ kɛ́ni ɛrɛzɛn yasɛnrɛ cuu dè muɔ siʔi nī gè. Muɔ sì yɛli bè koli bè siʔi fùgu gè tɔliyɔ siinʔ bè yasɛnrɛ cuɔ dè dàa nɛ̄ muɔ ’tóri dèʔ, muɔ sì yɛli bè yasɛnrɛ jó dè dàa ti ’wo dàala nɛ̄ lèʔ. Muɔ ’yɛli bè ti yaʔa fuunmɔfɔlilɔ nɛ́ nabɔnminɔ mɛ́ bèle. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.

¹¹«Ye fǎga kàyuugo kpíʔileʔ19.11 Wéli baa Yir 20.15; Fàn 5.19.. Ye fǎga finɛ daʔa yeli siɛnnyɛni wáà nɛ̄ʔ, kire ga laa bè wi fáanniʔ19.11 Wéli baa Yir 20.16; Lev 5.21-22; Fàn 5.20; Efɛ 4.25.. ¹²Ye fǎga finɛ bè kàli mi míʔɛ nɛ̄ gèʔ; a yeli ’kire kpíʔile gè, yeli bé yeli Kulocɛliɛ míʔɛ faʔa gè. Mi yē Yewe19.12 Wéli baa Yir 20.7,16; Zer 5.2. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 5.33..

¹³«Ma fǎga fùrɔgɔ niʔɛ gè muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ wèʔ, ma fǎga yakaa yùu wi mɛ́ʔ. Muɔ baakuɔwɔ wi cɛngɛ sàri wiì yɛli bè kpìɛnmɛ tuu bè muɔ mɛ́ʔ19.13 Wéli baa Yir 22.20; Lev 5.21-23; Fàn 24.14-15; Ezek 22.12.. ¹⁴Ma fǎga dɛ́ngɛ wáa wè dùnɔ nɛ̄ wèʔ, ma fǎga yakaa tɛ́ngɛ fúɔn wi yiʔɛ mɛ́ gè wi- kúrugo ki nɛ̄ʔ. Muɔ ’yɛli bèri muɔ Kulocɛliɛ fìʔɛ́ wè. Mi yē Yewe19.14 Wéli baa Fàn 27.18..

¹⁵«Ye fǎga kàyuʔu juu nɛ́ sìnzinmɛ níʔ. Fǎga tànʔa kɛn siɛnciɛwɛ mɛ́ wè wi cíɛmɛ kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ, fǎga tànʔa kɛn míɛni siɛnkpuɔwɔ mɛ́ wè wi kpuɔmɔ kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ. Muɔ ’yɛli bè muɔ siɛnnyɛni kàyuʔu juu gè nɛ́ sínmɛ ní19.15 Wéli baa Yir 23.3,6-8; Fàn 1.17; 16.19..

¹⁶«Ma fǎga de nyaari de mári bè siɛn wáà míʔɛ cúʔɔ yeli siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bèʔ. Fǎga kaala láà juu daʔa muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ wèʔ pe- wi kpúuʔ. Mi yē Yewe.

¹⁷«Fǎga muɔ siinyɛni yaʔa wi ’muɔ biɛn muɔ fungo nī gèʔ a wi ’kaala láà kpíʔile nàa niì nyuɔ lèʔ. Muɔ ’yɛli bè juu nɛ́ muɔ siɛnnyɛni ní wè, kire ga buu muɔ fǎga kolimɔ taa wire kɛnmɛ nɛ̄ kire kaala nɛ̄ lèʔ19.17 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 18.15.. ¹⁸Muɔ fǎga de caa bè muɔ fuʔɔ tɔ́n gèʔ, fǎga míɛni kaala cò siɛn kúrugu muɔ siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bèʔ. Nɛ̀ ki yaʔa muɔ ’yɛli bè muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ mìɛ dɛ́ni wè. Mi yē Yewe19.18 Wéli baa 19.34. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 5.43; 19.19; 22.39; Mar 12.31; Luk 10.27; Wurɔ 13.9; Gal 5.14..

¹⁹«Mi fànʔa kele gèle, yeli ’yɛli bè ke cò. Muɔ yajuuro nī dè, dàa ti wè felinugo gèʔ, fǎga ti yaʔa ti- sii tìi nɛ̄ʔ. Muɔ siʔi nī gè, yaliifeliye siin nyáà yi wè nuyɔ yèʔ, fǎga ti pínɛ bè tánʔaʔ. Ma fǎga burugo káà le gàa pe ’tìin nɛ́ jèsii feliye siin ní yèʔ19.19 A pe cé yɛrɛ dáà nyaʔami dè tìi nī dè, peli mɛ́ bèle ti nɛ̂ kò wàlidɛngɛrɛ Yewe mɛ́. Pe ’Kòridiʔɛ Kpátaʔa gunbɔli fɛ̀ni nɛ́ kacuɔnrilɔ kàfɔli burudo kpíʔile dè nɛ́ jèsii feliye siin ní yè (wéli baa Yir 26.31; 28.5-6,15; Fàn 22.9-11)..

²⁰«A nàguɔ wáà ’sùkulocuɔ cɛ́n cɛliwɛ wè, nɛ̀ ki yaʔa kire sùkulocuɔ wè, pe yé wi tìɛ nɛ̀ kúɔ nàguɔ wáà nɛ̄ wè, a kire nàguɔ wiì fìɛ wi fùgu nɛ̀ suɔ wèʔ nɛ́ míɛni wi kàfɔli wiì cé fìɛ wi yaʔa wi sùkulomɔ nɛ̄ bèʔ, ŋàa wi ’wi cɛ́n cɛliwɛ wè wi ’yɛli bè wali nyuɔ káà sàri. Bɛ̀ piyè cé fìɛ cɛliwɛ yaʔa wè sùkulomɔ nɛ̄ bèʔ, kire nɛ̄ piyě pe kpúuʔ. ²¹Kire nàguɔ wi bé pɛn nɛ́ sìnbapɔli ní Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile mɛ́ lè, bè pa wi kɛn Yewe mɛ́ wè, kolimɔ kakuɔrɔ. ²²Kacuɔnriwɔ wi bé kàsulugosuɔ baara kúɔ dè wi mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ kolimɔ kakuɔrɔ sìnbapɔli ní wè, bà wi kapiʔile kàsulugo ki bé suɔ kapiile náà wi ’kpíʔile lè.

²³«A yeli kɛ́nì jíin kùlo nī lè, a yeli ’tiire cɔ́ri dàa ti béri sɛngi dè, a ti kɛ́ni sɛngi dè, yeli ’yɛli bè ti tɔ́ri majo dàa ti wè cìilide dèʔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gèʔ yiʔɛlɛ taanri sunʔɔmɔ nī bè; yeli sì yɛli bè tàa káa ti nīʔ. ²⁴Yiʔɛlɛ sicɛriwoli nɛ̄ lè, yeli ’yɛli bè ti yasɛnrɛ ti mìɛni kɛn Yewe mɛ́, ti bé kò wàlidɛngɛrɛ wi gbùʔɔrilɔ wuʔu nɛ̄ gè. ²⁵Yiʔɛlɛ kogunɔwoli nɛ̄ lè, yeli bé gbɛ̀ ti yasɛnrɛ káa dè. Bà ki bé kpíʔile dí yeli tiire yasɛnrɛ ti de niʔɛgi yeli mɛ́. Mi yē Yewe yeli Kulocɛliɛ wè.

²⁶«Yeli sǐ ga tíi kaara káaʔ dàa nī sìsiɛn ki yē gèʔ. Siɛn sì yɛli bè nyaa yeli sunʔɔmɔ nī ŋàa wi dìɛlɛ baara kúu dèʔ kire ga laa ŋàa wi dàrimiʔɛ cáanri gèʔ19.26 Wéli baa Fàn 18.10-11; Kùlo2 17.17; 21.6; Kaj2 33.6.. ²⁷Yeli fǎga de yeli gbandeliye síire kùnú dèʔ, ye fǎga de báʔajuɔ lìʔɛgɛlɛ kùnú gèleʔ. ²⁸Yeli sì yɛli bè jérigele kpúɔn yeli céri nɛ̄ dè kùugo kɛnmɛ nɛ̄ʔ. Yeli sì yɛli bè yeli céri súu dè nɛ́ yakaa níʔ19.28 Ezipiti kùlo siɛnnɛ nɛ́ siɛnfeliye yáà nī nyàa yi ’puu Isirayɛli kùlo táanni lè, kele gálì ke yé puu kakuʔɔlɔ pe mɛ́. Wéli baa 21.5; Fàn 14.1; Zer 41.5.. Mi yē Yewe.

²⁹«Muɔ sì yɛli bè muɔ póri kpíʔile wè nàjaacuɔ bè wi faʔaʔ, kire ga buu kùlo ni fǎga nyì nàjaara nɛ̄ dèʔ nɛ́ kapiigbuʔɔ nɛ̄ gèʔ19.29 Wéli baa Fàn 23.18..

³⁰«Yeli ’yɛli bè mi cɛndɛniyɛ cò yè cɛ̀ngɛ, béri tɔ́ri nɛ́ mi saawalidɛngɛgɛ ní gè. Mi yē Yewe19.30 Wéli baa 19.3; 26.2..

³¹«Ye fǎga kɛ́ wàa mɛ́ ŋàa wi luʔɔ ŋu kúbilo mɛ́ bèleʔ á kire bɛ̀ʔ ŋàa wī goriyiliwe wèʔ. Ye fǎga cɛ́li pe mɛ́ bè yìye núʔɔ nɛ́ pe níʔ. Mi yē Yewe yeli Kulocɛliɛ wè19.31 Wéli baa 20.6,27; Fàn 18.10-11; Sam1 28.3; Kùlo2 23.24..

³²«Muɔ bé yɛ̀ siɛnliɛwɛ nzìifiirefɔli yiʔɛ mɛ́ gè, ma kpuʔɔrɔ taʔa liɛwɛ nɛ̄ wè. Muɔ béri fìʔɛ́ muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè. Mi yē Yewe.

³³«A nabɔnwɔ wáà pɛ́nì tɛ́ni nɛ́ yeli ní kùlo nī lè, ye fǎga de wi wuʔɔʔ19.33 Koliyo 33-34 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 22.20; Fàn 24.17-18; 27.19.. ³⁴Kire nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè, yeli béri wi tɔ́ri kùlo ni wuu; muɔ bé wi woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ mìɛ dɛ́ni wè. Nɛ́ ki cɛ́n yeli tíimɛ kíni nɛ̀ puu nabɔnminɔ Ezipiti kùlo nī lè. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.

³⁵«Yeli sì yɛli bèri kolimɔ kpínʔiniʔ a yeli nɛ yɛrɛ tɔ́nminɔ dè nɛ ti pári dè, ti tɔnigɛnnɛ yo, ti lúbugogɛnnɛ yo, ti kpúʔɔgɛnnɛ yo19.35 Koliyo 35-36 tiʔɛ nī gè, wéli baa Fàn 25.13-16; Kàs 11.1; 20.10; Ezek 45.10-12; Am 8.5; Mis 6.11.. ³⁶Yɛrɛ tɔ́nminɔ culolo pe ’yɛli bè sìɛn bè sín, yeli culo timɔnyigele ke ’yɛli bè sìɛn bè sín, gbɔngbonyiɛyɛ yi ’yɛli bè sìɛn bè sín, yakuunyiʔɛnɛ ke ’yɛli bè sìɛn bè sín. Mi yē Yewe yeli Kulocɛliɛ; mi wī mi ’yeli yige Ezipiti kùlo nī lè.

³⁷«Yeli bé mi fànʔa kele ke mìɛni cò, nɛ́ mi kàyuʔujuuro ní dè, bèri ti kpínʔini. Mi yē Yewe.»

Kapiʔile sàri wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo20.1 Nyùgo 20 nī gè náʔa gè, siɛnrɛ tiī nɛ kapiʔile sàri tìí wè, ŋàa ti ’juu baa nyùgo 18 nɛ̄ gè.:

²«Ma siɛnrɛ dáà juu dè Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle:

«A ki ’nyaa Isirayɛliyé wuu wáà wī á kire bɛ̀ʔ nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ Isirayɛli kùlo nī lè, siɛn ó siɛn ŋáà wi ’wi pùɔ wáà kpúu nɛ̀ kɛn Mɔlɔki yasungo20.2 Wéli baa 18.21kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. mɛ́ gè, pe ’yɛli pe- wi kpúu wī. Kùlo siɛnnɛ pe bé wi wáa nɛ́ kàdari ní dè fúɔ wi ’kùu. ³Mi wè, m’bé kàduʔu wáa wi mɛ́ bé wi yige péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. Nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì wi pùɔ wáà kpúu nɛ̀ kɛn Mɔlɔki yasungo mɛ́, kire ki ’mi saawalidɛngɛgɛ núʔɔ gè nɛ̀ mi tiɛlɛfun míʔɛ faʔa gè.

⁴«A ki yē kùlo siɛnnɛ pe ’nyapigele tɔ́n ki kaala nɛ̄ lè, piyè yakaa juu gàa siɛn wi ’kpíʔile gèʔ, bà wi ’wi pùɔ wáà kpúu wè nɛ̀ kɛn Mɔlɔki yasungo mɛ́ gè, a piyè kire siɛn kpúu wèʔ, ⁵mi Yewe wè, m’bé kàduʔu wáa kire siɛn mɛ́ wè nɛ́ wi narigɛ ní gè, bè wi yige péwu wi siɛnnɛ nī bèle, wire nɛ́ bàli pe mìɛni pe wúɔ nɛ́ wi ní bèle, nɛ̀ kò bɛ̀ nàjaacɛlilɛ tíɛlɛ bèle nɛ pìye kanʔa Mɔlɔki yasungo mɛ́ gè.

⁶«A siɛn wáà sɛ́nì cɛ́li wàa mɛ́, ŋàa wi luʔɔ ŋu kúbilo mɛ́ bèle á kire bɛ̀ʔ goriyiliwe mɛ́ wè, nɛ̀ sɛ́ni kanuʔɔrɔ kpínʔini nɛ́ pe ní bèle, m’bé kàduʔu wáa kire siɛn mɛ́ wè bé wi yige péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè.

⁷«Yeli ’yɛli bè yìye wàli dɛ́ngɛ m’mɛ́ bè puu tiɛlɛ fùn, nɛ́ ki cɛ́n mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.

⁸«Yeli ’yɛli bè mi fànʔa kele cò gèle bèri ke kpínʔini. Mi Yewe wè, mi wī mi ’yeli wàlí nɛ tɛ́ngi yeli- puu mi wuulo.

⁹«A siɛn ó siɛn ’wi tuu faʔa á kire laa wi yàa wè, pe ’yɛli pe- wi kpúu wī. Wi sìsiɛn wolo kapiile ni bé tuu wi nɛ̄20.9 Wéli baa 19.3..

¹⁰«A nàguɔ wáà ’wi siɛnnyɛni cuɔ cɛ́n cɛliwɛ wè, ki nàguɔ wè nɛ́ cɛliwɛ ní wè, pe ’yɛli pe- pe kpúu wī20.10 Wéli baa 18.20..

¹¹«A nàguɔ wáà ’wi tuu cuɔ wáà fáala cɛ́n cɛliwɛ wè, wi ’fìɛrɛ tɔ́n wi tuu nɛ̄ wè. Pe ’yɛli pe- pe siin kpúu bèle; pe siin sìsiɛn wolo kapiile ni bé tuu pe nɛ̄20.11 Wéli baa 18.8..

¹²«A nàguɔ wáà ’wi jaa cuɔ cɛ́n cɛliwɛ wè, pe ’yɛli pe- pe siin kpúu bèle. Pe nyɛ́nì tètii kaala kpíʔile; pe siin sìsiɛn wolo kapiile ni bé tuu pe nɛ̄20.12 Wéli baa 18.15..

¹³«A nàguɔ wáà ’sínɛ nɛ́ nàguɔ wáà ní majo cɛliwɛ wī, pe siin pe nyɛ́nì kafunnɔ kpíʔile. Pe ’yɛli pe- pe kpúu wī; pe siin sìsiɛn wolo kapiile ni bé tuu pe nɛ̄20.13 Wéli baa 18.22..

¹⁴«A nàguɔ wáà ’pórifɔli nɛ́ wi yàa líɛ cɛlilɛ bèle, kapiigbuʔɔ gī. Nàguɔ nɛ́ cɛlilɛ siin ní bèle, pe ’yɛli pe- pe kpúu bè pe sórigo kàsun nī, kire ga buu kapiigbuʔɔ gáà ki- yiri yeli sunʔɔmɔ nī bè20.14 Wéli baa 18.17..

¹⁵«A nàguɔ wáà ’sínɛ nɛ́ yajuʔu ní, pe ’yɛli pe- wi kpúu, bé yajuʔu kpúu gè míɛni. ¹⁶A cɛliwɛ wi ’wìi kɛn yawiʔi mɛ́ gè nɛ̀ sínɛ nɛ́ ki ní wè, muɔ ’yɛli bè cɛliwɛ kpúu wè nɛ́ yajuʔu ní gè; pe siin sìsiɛn wolo kapiile ni bé tuu pe nɛ̄20.16 Wéli baa 18.23..

¹⁷«A nàguɔ wáà ’wi siinyɛni líɛ wè, ŋàa wī wi tuu póri wè, á kire bɛ̀ʔ ŋàa wī wi yàa póri wè, a wi ’wi cɛ́n cɛliwɛ wè, a cɛliwɛ míɛni wi ’yéri ki nɛ̄ gè, kire yē fìɛrɛ kaala. Pe ’yɛli bè pe yige péwu pe siɛnnɛ nyaamɛ nɛ̄ bè. Bɛ̀ nàguɔ wi nyɛ́nì wi siinyɛni cɛ́n wè cɛliwɛ wè, wi bé wi kolimɔ pi tugoro tugo dè20.17 Wéli baa 18.9..

¹⁸«A nàguɔ wi ’cɛliwɛ nyɔ́gɔ saʔa nī wi gbélige lɛ̀lɛ nī lè, pe ’yɛli pe- pe siin yige bèle péwu pe siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì cɛliwɛ wi gbélige tiʔɛ nyaa gè, a cɛliwɛ wire ’tí a wi ’ki tiʔɛ nyaa gè. Pe ’yɛli bè pe siin wàli bèle bè yige pe siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè20.18 Wéli baa 18.19..

¹⁹«Muɔ yàa laayirinyɛni ŋáà wī cɛliwɛ wè, kire ga laa muɔ tuu laayirinyɛni ŋáà wī cɛliwɛ wè, muɔ fǎga wi cɛ́n cɛliwɛʔ. Nɛ́ ki cɛ́n a nàguɔ wi ’wi siinyɛni cɛ́n wè cɛliwɛ wè, pe siin pe bé pe kolimɔ pi tugoro tugo dè20.19 Koliyo 19-20 tiʔɛ nī gè, wéli baa 18.12-14..

²⁰«Wi tuu laayirinyɛni ŋáà wī cɛliwɛ wè, a nàguɔ wi ’wi cɛ́n cɛliwɛ wè, wi nyɛ́nì fìɛrɛ wáa cɛliwɛ wire pɔli nɛ̄ wè. Pe kapiile ni bé tuu pe nɛ̄: pe bé kùu pìile sìndaa nīʔ.

²¹«A nàguɔ wáà ’wi laayirinyɛni cuɔ líɛ wè, kire yē kanuʔɔnɔ. Wi nyɛ́nì fìɛrɛ wáa wi laayirinyɛni nɛ̄ wè; piyě pìile taaʔ20.21 Wéli baa 18.16..

²²«Yeli ’yɛli bèri mi fànʔa kele ke mìɛni cògí nɛ́ mi kàyuʔujuuro ti mìɛni ní dè, bèri tári de yɛligi nɛ́ ti ní. Kire ki bé tí kùlo náà mɛ́ mi je yeli tórigo bèle yeli sa tɛ́ni ni nī lè niǐ ga tíi yeli tùgu bè wáaʔ. ²³Kùlo siɛnnɛ bálì mi bé cìra yeli yiʔɛ mɛ́ gè, ye fǎri tári de yɛligi nɛ́ pe fànʔa kele ní gèleʔ. Nɛ́ ki cɛ́n ni siɛnnɛ pe ’puu nɛ kele gálì ke mìɛni kpínʔini gèle, kire nɛ̄ pe kò m’mɛ́ laabiri yɛgɛ.

²⁴«Mi nyɛ́nì ti juu yeli mɛ́ nɛ́ jo: ‹Yeli tíimɛ ye bé pe dàala taa lè kɔrigɔ. Mi tíimɛ m’bé ni kɛn yeli mɛ́ ni- kò yeli woli, kùlo náà nī nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè !› Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè, ŋàa wi ’yeli wàli nɛ̀ yige kùlogolo siɛnfeliye sunʔɔmɔ nī bè20.24 Wéli baa Yir 3.8..

²⁵«Kire nɛ̄ yeli ’yɛli bèri wàlimɛ kpínʔini nɛ́ yajuuro ní dè dàa dī cìilide nɛ́ dàa dī núʔɔrɔ dè, nɛ́ yafinide ní dè dàa dī núʔɔrɔ nɛ́ dàa dī cìilide dè, kire ga buu yeli fǎga yìye kpíʔile Yewe kanabiɛnnɛ yɛrɛʔ dáà ti mìɛni kɛnmɛ nɛ̄ bè dàa mi ’tìɛ nɛ́ jo tiī núʔɔrɔ dèʔ: nyàʔayɛrɛ nī dè, nɛ́ yajuuro nī dè, nɛ́ yafinide nī dè, nɛ́ yafulolido nī dè20.25 Wéli baa 11.2-47; Fàn 14.4-20..

²⁶«Yeli ’yɛli bè puu tiɛlɛ fùn, wàlidɛngɛlɛ mi mɛ́, nɛ́ ki cɛ́n mi Yewe, mi yē tiɛlɛ fùn; mi ’yeli wàli nɛ̀ yige kùlogolo siɛnfeliye sunʔɔmɔ nī bè, yeli- puu mi wuulo.

²⁷«A nàguɔ wáà kire ga laa cɛliwɛ wáà yē nɛ luʔɔ ŋu kúbilo mɛ́ bèle, á kire bɛ̀ʔ a wi yē goriyiliwe wè, pe ’yɛli pe- wi wáa pe- kpúu nɛ́ kàdari ní dè. Wi sìsiɛn wolo kapiile ni bé tuu wi nɛ̄20.27 Wéli baa 19.31..»

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu kacuɔnrilɔ cìilimɛ wori nɛ̄ dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: «Ma siɛnrɛ dáà juu dè kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle, Arawɔn jaala bèle:

«Kacuɔnriwɔ wáà fǎga wìi núʔɔʔ wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bèʔ bè cò bè taa kpúu wáà nɛ̄ʔ, ²fúɔ macɛn a ki ’nyaa wi narigɛ wuulo bálì pe ’kpɔni wi nɛ̄ bèle, wire wáà wī: wi yàa wè, nɛ́ wi tuu ní wè, nɛ́ wi jaa ní wè, nɛ́ wi póri ní wè, nɛ́ wi laayirinyɛni ŋáà wī nàguɔ wè. ³Nɛ́ míɛni wi laayirinyɛni ŋáà wī sinboriwo, nàguɔ sìnjɛ́n nī wè, ŋàa wi ’kpɔni wi nɛ̄ bɛ̀ wi fìɛ cepɔrigɔ kpíʔile gèʔ, a wi ’kùu wè, wi bé gbɛ̀ wìi núʔɔ wire kɛnmɛ nɛ̄. ⁴Wire ŋáà wī kàfɔli wè, wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, wi fǎga wìi núʔɔʔ, bè faʔara wáa wìi nɛ̄ʔ21.4 Kɔri wiì fílige nɛ̀ cɛ́nʔ. Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ́ jo: wi fǎga wìi faʔa bè wi siɛnnɛ núʔɔ bèleʔ kire ga laa: Wi fǎga wìi núʔɔ a siɛn wáà ’kùu wi mɛ́ ŋàa wi ’pɔri nɛ́ wi siinyɛni wáà níʔ..

⁵«Kacuɔnrilɔ pe fǎga de tiʔile kɔ̀ngí pe nyùyɔ nɛ̄ yèʔ; pe fǎga de gbandeliye síire kùnú dèʔ; pe fǎga de jérigele kpúɔn pe céri nɛ̄ dèʔ21.5 Kùlogolo kálì nàguɔlɔ ’puu nɛ yɛrɛ dáà kpínʔini kayaʔa lɛ̀lɛ nī lè. Wéli baa míɛni 19.27-28.. ⁶Pe ’yɛli bè puu wàlidɛngɛlɛ pe Kulocɛliɛ mɛ́ wè; pe fǎga Kulocɛliɛ míʔɛ faʔa gèʔ. Nɛ́ ki cɛ́n peli bèle, piyē nɛ yakɔnrɔ kanʔa dè Kulocɛliɛ mɛ́, kakuɔrɔ yaliire21.6 Wéli baa 3.11 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. Koliyo 8,17,21,22, wéli baa kire kaliwɛgɛ nɛ́ gè míɛni. dáà kàsun ki sórigi dè, Yewe wori dè. Kire nɛ̄ pe ’yɛli bè puu wàlidɛngɛlɛ pe Kulocɛliɛ mɛ́ wè.

⁷«Nàjaacuɔ wè, kire ga laa ŋàa nàguɔ ’fáanni nɛ̀ wi caa wè, kire ga laa ŋàa nàguɔ wi ’wáa wè, kacuɔnriwɔ wiǐ gbɛ̀ kire cuɔ ŋáà líɛ wè wi cuɔʔ. Nɛ́ ki cɛ́n kacuɔnriwɔ wiī wàlidɛngɛwɛ wi Kulocɛliɛ mɛ́ wè. ⁸Siɛn ó siɛn yeli nī bèle, wi ’yɛli bè kacuɔnriwɔ tɔ́ri wè wàlidɛngɛwɛ Kulocɛliɛ mɛ́, nɛ́ ki cɛ́n wiī nɛ kakuɔrɔ yaliire kanʔa dè yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Yeli ’yɛli bèri wi nyaʔa wàlidɛngɛwɛ tiɛlɛ fùn m’mɛ́, nɛ́ ki cɛ́n mi Yewe wè, mi yē tiɛlɛ fùn; mi wī mi nɛ yeli wàlí nɛ tɛ́ngi m’mɛ́ yeli- kò tiɛlɛ fùn.

⁹«A ki ’nyaa kacuɔnriwɔ póri wáà, wi ’wìi faʔa nɛ́ nàjaara kpíʔile dè, wi tuu wè wire wi nyɛ́nì faʔa; pe ’yɛli pe- wi kpúu bè wi sórigo kàsun nī.

¹⁰«Kacuɔnrilɔ kàfɔli wè, wire ŋáà wi ’kpúʔɔ wi siinyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bè, nɛ́ wire ŋáà nɛ̄ pe yé siɛnnyiɛnɛgɔn sùnmɔ wo bè nyùgo nɛ̄ gè, nɛ́ siɛntɛngɛ kakuɔrɔ kele kpíʔile gèle wi nɛ̄ kire ga buu wi de burudo wàlidɛngɛrɛ nii dè, wire wè, wi fǎga wi nzìire yaʔa dè nyaʔamidɛʔ kire ga laa bé wi burudo cɛnminɛ dèʔ21.10 Wéli baa 10.6.. ¹¹Kacuɔnrilɔ kàfɔli wi fǎga sìʔɛrɛ kpɔni kpúu wáà fáala nɛ̄ʔ. Wi fǎga wìi núʔɔʔ a ki cɛ́nì nyaa wi tuuʔ kire ga laa wi yàa wèʔ. ¹²Wi fǎga yiri saawalidɛngɛgɛ nī gè bè wi Kulocɛliɛ saawalidɛngɛgɛ núʔɔ gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi yē wàlidɛngɛwɛ bɛ̀ pe yé wi Kulocɛliɛ siɛnyiɛnɛgɔn sùnmɔ wo bè wi nɛ̄ wè. Mi yē Yewe.

¹³«Kacuɔnrilɔ kàfɔli wi ’yɛli bè sinboriwo líɛ ŋàa wi fìɛ nàguɔ kaala cɛ́nʔ. ¹⁴Wi fǎga cɛliwɛ líɛ ŋàa wī lakicuɔ wèʔ, nɛ́ míɛni cɛliwɛ ŋáà wi pɔli wi ’wi yaʔa wèʔ, nɛ́ cɛliwɛ ŋáà nàguɔ ’fáanni nɛ̀ wi caa wè, nɛ́ ŋàa wi nàjaara kpínʔini dèʔ. Wi ’yɛli bè cɛliwɛ líɛ ŋàa wī nàguɔ sìnjɛ́n sinboriwo wè, wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, ¹⁵kire ga buu wi fǎga faʔara pìile siiʔ wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. Mi yē Yewe ŋáà wiī nɛ kacuɔnrilɔ kàfɔli wàlí wè nɛ tɛ́ngi m’mɛ́ wi- puu tiɛlɛ fùn.»

¹⁶A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

¹⁷«Ma siɛnrɛ dáà juu dè Arawɔn mɛ́ wè:

«Muɔ siimɛ pi kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī gèle, nàguɔ ŋáà wī kpɔliwɔ wè, wiì yɛli bè sìʔɛrɛ kpɔni bèri wi Kulocɛliɛ kakuɔrɔ yaliire kanʔa dèʔ. ¹⁸Nàguɔ ó nàguɔ wī kpɔliwɔ wè, wiì yɛli bè sìʔɛrɛ kpɔni bè kacuɔnriwɔ baara kúɔ dèʔ: fúɔn yo, kire ga laa tamɔnigɔfɔli yo, nɛ́ ŋàa yiʔɛ ki ’ŋɛ́gɛ gè, nɛ́ ŋàa wi yaliige káà ’tɔni kàa nɛ̄ gèʔ, ¹⁹nɛ́ nàguɔ ŋáà wī tɔligɔ ’kaa wi nɛ̄ gèʔ á kire bɛ̀ʔ kɔli ’kaa wi nɛ̄ gèʔ, ²⁰nɛ́ ŋàa wī dɛ̀nfɔli wèʔ, nɛ́ ŋàa wī siɛn máaminɛ lèʔ, nɛ́ ŋàa wī tiɛlɛ yē nyapile nɛ̄ lèʔ, nɛ́ ŋàa nɛ̄ tùʔu yē gèʔ, nɛ́ ŋàa nɛ̄ fìɛligɛ yē gèʔ, nɛ́ ŋàa wī juʔɔlɔ ke ’muʔɔrɔ gèleʔ.

²¹«Kacuɔnriwɔ Arawɔn siimɛ wuu wáà fáala ŋàa wī nɛ́ kpɔlidiɛlɛ ní lè, wiì yɛli bè sìʔɛrɛ kpɔni bè yakɔnrɔ kɛn Yewe mɛ́ʔ dàa kàsun ki sórigi dèʔ; wi kpɔlidiɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ wiǐ gbɛ̀ sìʔɛrɛ kpɔni bèri kakuɔrɔ yaliire kanʔa wi Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ. ²²Nɛ́ ki yaʔa kakuɔrɔ yaliire dáà pe ’kɛn wi Kulocɛliɛ mɛ́ wè, wi bé gbɛ̀ ti káa, dàa dī yacɛ̀njɛnrɛ wàlidɛngɛrɛ dè, nɛ́ dàa dī yacɛ̀nrɛ wàlidɛngɛrɛ dè. ²³Nɛ̀ ki yaʔa wiì yɛli bè sìʔɛrɛ kpɔni gunbɔli fɛ̀ni nɛ̄ wèʔ kire ga laa bè sìʔɛrɛ kpɔni gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gèʔ, bɛ̀ ki nyaa kpɔlidiɛlɛ yē wi nɛ̄ wè. Wi fǎga mi saawalidɛngɛgɛ21.23 saawalidɛngɛgɛ: Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: mi saawalidɛngɛyɛ. nɛ́ ki yɛrɛ ti mìɛni núʔɔ dèʔ, nɛ́ ki cɛ́n mi yē Yewe ŋáà wiī nɛ kacuɔnrilɔ wàlí bèle nɛ tɛ́ngi mìɛ mɛ́ wè.»

²⁴A Misa ’ki siɛnrɛ juu dè Arawɔn mɛ́ nɛ́ wi jaala ní bèle, nɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni ní bèle.

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ wori nɛ̄ dè

Bàli pe bé gbɛ̀ ti káa dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«Ma ki juu Arawɔn nɛ́ wi jaala mɛ́ bèle, ma pe tìɛ kele gálì nɛ̄ pe ’yɛli bè pìye cò gèle, Isirayɛliyé pe yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ wuʔu nɛ̄ gè, gìi ki bé tí pe fǎga mi tiɛlɛfun míʔɛ faʔa gèʔ. Mi yē Yewe. ³Ma siɛnrɛ dáà juu dè pe mɛ́.

«Kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī gèle, yeli siimɛ wuulo nī bèle, a wàa yē núʔɔwɔ, a wi ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni yakɔnrɔ nɛ̄ dè dàa Isirayɛliyé pe nyɛ́nì wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, kire siɛn wi ’yɛli pe- wi yige péwu mi yiʔɛ mɛ́ gè. Mi yē Yewe.

⁴«Siɛn ó siɛn Arawɔn siimɛ nī bè, ŋàa wī césɛngɛ yaabiimɛ yē wi nɛ̄ wè, kire ga laa fiinmɛnige gè, wiǐ gbɛ̀ wi liɛlɛ káa lè yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ nī dèʔ fúɔ bè taa wi ’kò cìiliwɛʔ. Ki bé puu nugo nɛ́ siɛn ŋáà ní wi ’wìi núʔɔ wè, bà wi ’cò nɛ̀ taa kpúu wáà nɛ̄ wè, kire ga laa wi ’nàguɔmɔ luʔɔ ki ’wo wi mɛ́ gè, ⁵á kire bɛ̀ʔ ŋàa wi ’cò nɛ̀ taa yawiʔi káà nɛ̄ yawiiyiride dáà sunʔɔmɔ nī bè dàa dī nìʔɛrɛ níɛ tári nɛ mári dàala nɛ̄ lè, á kire bɛ̀ʔ a wi ’cò nɛ̀ taa siɛn wáà nɛ̄ ŋàa wi ’wìi núʔɔ wè kɛnmɛ páà piiyɛ nɛ̄ bè. ⁶Ŋàa wi ’cò nɛ̀ taa kire yɛgɛ gáà ki kàa nɛ̄ gè, wi bé kò núʔɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. Wiǐ ga tíi kire yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ táà káaʔ, fúɔ wi- gbéli nɛ́ luʔɔ ní. ⁷A cɛngɛ ki ’jíin nɛ̀ kúɔ wè, wiī cìiliwe. Kire nɛ̄ wi bé gbɛ̀ yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ káa dè, nɛ́ ki cɛ́n wi lìile nī. ⁸Wi fǎga yawiʔi káà kaara káaʔ gàa ki ’kùu kìimɛ gèʔ, kire ga laa gàa nyàʔayɛgɛ káà ’kpúu gèʔ, bè wìi núʔɔ nɛ́ ki níʔ. Mi yē Yewe.

⁹«Kacuɔnrilɔ pe ’yɛli bè mi kajuugbɛngɛlɛ cò gèle, kire ga buu pe fǎga kùu pe kolimɔ kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ bà pe ’yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ núʔɔ dèʔ. Mi yē Yewe ŋáà wiī nɛ pe wàlí nɛ tɛ́ngi bèle mìɛ mɛ́.

¹⁰«Siɛn ŋáà wi wè kacuɔnriwɔ narigɛ wuu wèʔ, wiǐ gbɛ̀ yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ káa dèʔ. Kacuɔnriwɔ wi nabɔnwɔ wè, nɛ́ siɛn ŋáà wi ’sàri wi- baara wi mɛ́ wè, kire siɛnnɛ piyě gbɛ̀ yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ káa dèʔ.

¹¹«Nɛ̀ ki yaʔa a ki sí nyaa kacuɔnriwɔ wi yé sùkulowo suɔ nɛ́ wali ní wè, wire bé gbɛ̀ ti káa, nɛ́ sùkulowo ŋáà pe ’sii wi saʔa nī gè, wi bé gbɛ̀ wi lìile lìi lè.

¹²«A kacuɔnriwɔ wi póri wi nàguɔ líɛ ŋàa wi wè kacuɔnriwɔ wèʔ, kacuɔnriwɔ wi póri wiǐ gbɛ̀ yakɔnrɔ dáà káa dèʔ, dàa pe ’kɛn Yewe mɛ́ wè kpuʔɔrɔ dèʔ. ¹³Nɛ̀ ki yaʔa a kacuɔnriwɔ wi póri wi ’kò lakicuɔ, kire ga laa wi pɔli wi ’wi wáa wè, a pùɔ sí wè wi mɛ́ wèʔ, a wi ’koli nɛ̀ pɛn wi tuu kpáa mɛ́ gè majo bɛ̀ wi ’puu sinborimɔ lɛ̀lɛ nī lè, wi bé gbɛ̀ wi tuu lìile lìi lè.

«Siɛn ŋáà wi wè kacuɔnriwɔ wi narigɛ wuu wèʔ, wiǐ gbɛ̀ ni lìiʔ.

¹⁴«A siɛn wáà ’yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ káa dè, wiì sí ki kɔ̀rirɔ gèʔ, wi ’yɛli bè ti sìndiʔɛ kɛn gè kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, bé ní ti tílaya feliye kogunɔwuʔu fàri gè baa.

¹⁵«Kacuɔnrilɔ piyè yɛli bè yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ núʔɔ dèʔ dàa Isirayɛli siɛnnɛ pe ’kɔ̀n nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ wèʔ. ¹⁶A kacuɔnrilɔ pe ’siɛnnɛ yaʔa a pe ’yakɔnrɔ wàlidɛngɛrɛ káa dè, peli bé ki yaʔa siɛnnɛ pe bé pe kolimɔ tugoro tugo dè nɛ́ ki wuʔɔgɔ ní gè, nɛ́ ki cɛ́n mi yē Yewe ŋáà wiī nɛ yakɔnrɔ wàli dè nɛ tɛ́ngi dè.»

Yajuuro dáà nɛ̄ Yewe ’fɔ̀li dè kakuɔrɔ wori dè

¹⁷A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ¹⁸«Ma siɛnrɛ dáà juu dè Arawɔn nɛ́ wi jaala mɛ́ bèle, nɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni ní.

«A ki ’nyaa Isirayɛliyé siɛn wáà, kire ga laa nabɔnwɔ wáà ŋàa wī tɛ́niwɛ Isirayɛli kùlo nī lè, a wi ’pɛn nɛ́ kpuʔɔrɔ ní Yewe mɛ́ wè, kakuɔrɔ kaasuʔuro wori dè, a ki yē nyakungɛngɛ yakɔnrɔ dī yo, kire ga laa kinɛdɛnigɛ wori dè, ¹⁹a wiī nɛ caa mi Yewe mi- fɔ̀li ti nɛ̄ dè, wi ’yɛli bè pɛn nɛ́ kpɔlidiɛlɛfun yajuʔu ní: nɛ̀piɛlɛ nī yo, sìnbapɔli wī yo, kire ga laa síkapɛnnɛ nī yo. ²⁰Ye fǎga pɛn nɛ́ yajuʔu káà níʔ gàa gī kpɔligɔ gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n miǐ fɔ̀li ki nɛ̄ʔ.

²¹«A siɛn wi ’pɛn nɛ́ yanyige yakɔnrɔ yajuʔu ní gè bè ki kɛn Yewe mɛ́ wè, a ki yē nyakungɛngɛ yakɔnrɔ dī yo, kire ga laa kinɛdɛnigɛ yakɔnrɔ dī yo, a wi ’pɛn nɛ́ nùɔ ní yo, sìnbuɔ yo, síkpuɔ yo, a wiī nɛ caa mi- fɔ̀li ki nɛ̄ gè, yajuʔu ki ’yɛli bè puu cìilige nɛ́ ní kpɔlidiɛlɛ fùn. Ki fǎga puu kpɔlidiɛlɛ láà fáala níʔ.

²²«Yeli fǎga pɛn nɛ́ yajuʔu ní bè ki kɛn Yewe mɛ́ wè gàa ki ’fùn gèʔ, kire ga laa gàa gī kácege ní kaʔa gèʔ, kire ga laa gàa nɛ̄ pe yaliige káà ceri gèʔ, kire ga laa gàa gī nɛ́ puugo ní gèʔ, kire ga laa gàa nɛ̄ tùʔu ki yē gèʔ, á kire bɛ̀ʔ gàa nɛ̄ kàba ’yē wèʔ. Ye fǎga kire yajuʔu gáà felige sórigo gè gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè kakuɔrɔ yakɔnrɔʔ bè kɛn Yewe mɛ́ʔ. ²³«Nùɔ wè, kire ga laa sìnbuɔ wè, á kire bɛ̀ʔ síkpuɔ wè, a wi yaliige káà ’tɔni kàa nɛ̄ gè, muɔ bé gbɛ̀ pɛn nɛ́ kire yajuʔu ní gè bè ki kɛn kinɛdɛnigɛ yakɔngɔ, nɛ̀ ki yaʔa kiǐ gbɛ̀ puu nyakungɛngɛ wuʔuʔ.

²⁴«Yeli fǎga pɛn Yewe mɛ́ wèʔ nɛ́ kakuɔrɔ yajuʔu níʔ gàa nɛ̄ juʔɔlɔ ke ’fɛ́ni gèleʔ, kire ga laa a ke ’muʔɔrɔ gèleʔ, kire ga laa a pe ’ke kɔ̀n gèleʔ, á kire bɛ̀ʔ a pe ’ke ceri gèleʔ. Yeli sǐ ga tíi kire káà kɛn m’mɛ́ yeli kùlo nī lèʔ. ²⁵Nɛ́ míɛni, yeli fǎga yajuʔu gáà ki kàa suɔʔ nabɔnwɔ mɛ́ bè ki kɛn yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wè kakuɔrɔʔ22.25 Wéli baa 3.11 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.: gàa nɛ̄ pe yaliige káà ceri gè, kire ga laa kpɔlidiɛlɛ yē ki nɛ̄. Mi Yewe mi sǐ fɔ̀li ti nɛ̄ʔ.»

²⁶A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²⁷«Nɛ̀naʔa gè, nɛ́ sìnbapile ní lè, nɛ́ síkapile ní lè, ti bé kò cɛnyɛ kɔlisiin ti siile kàduʔumɛ gè nɛ́ ti yàala ní bèle; kataanriwuʔu nɛ̄ gè, mi Yewe m’bé fɔ̀li ti nɛ̄ a yeli ’pɛn nɛ́ ti ní bè ti kɛn yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè. ²⁸Nɛ̀ ki yaʔa nɛ̀nuu wè, nɛ́ sìnbacuɔ ní wè, nɛ́ síkacuɔ ní wè, yeli fǎga ki kàa kɔni nɛ́ ki pùɔ míɛni ní wè cɛnnugo gèʔ.

²⁹«A yeli nɛ kacɛ̀ngɛ síɛrilɛ yakɔnrɔ kɔ̀ngí dè Yewe mɛ́ wè, ye- ki kpíʔile kɛnmɛ bíì nɛ̄ m’bé fɔ̀li ti nɛ̄ dè. ³⁰Yeli ’yɛli bè yakɔnrɔ kaara káa dè cɛnnugo gè; ye fǎga tàa yaʔa ti- suɔnʔ. Mi yē Yewe.

³¹«Yeli ’yɛli bè mi kajuudiʔɛlɛ cò gèle bèri ke kpínʔini. Mi yē Yewe.

³²«Yeli fǎga mi tiɛlɛfun míʔɛ faʔa gèʔ. Isirayɛli siɛnnɛ pe ’yɛli peri mi kpóri mi tiɛlɛfun wuʔu nɛ̄ gè. Mi Yewe wè, mi wī mi yeli wàlí nɛ tɛ́ngi yeli- puu tiɛlɛ fùn. ³³Mi wī mi ’yeli yige Ezipiti kùlo nī lè kire ga buu mi- kò yeli Kulocɛliɛ. Mi yē Yewe.»

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu Yewe kpàli lɛ̀gɛlɛ wori nɛ̄ dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄.

«Yewe kpàli lɛ̀gɛlɛ ke n’gɛlɛ gàli yeli ’yɛli bè jáari kire ga buu yeli- yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè. Ke n’gɛlɛ lɛ̀gɛlɛ gálì mi ’tìɛ gèle.»

Cɛndɛnigɛ wori dè

³«Cɛnyɛ kɔlini sunʔɔmɔ nī bè, yeli bé yeli baara kúɔ dè. Kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, kire yē cɛndɛnigɛ nɛ́ ní cɛnŋɔdaʔa; yeli sǐ baara yafiɛn kúɔʔ. Yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè. Ye fǎga baapile nigbe kúɔ kire cɛngɛ nī gèʔ. Yeli ’yɛli bè Yewe cɛndɛnigɛ kpúʔɔ gè yeli tɛ́nidiɛyɛ yi mìɛni nī yè23.3 Wéli baa Sél 2.1-3; Yir 16.23-30; 20.8-11; 23.12; 31.12-17; 34.21; 35.2; Fàn 5.12-14..

⁴«Ke n’gɛlɛ Yewe kpàli lɛ̀gɛlɛ gèle, fundaanra cɛnyɛ nyáà yi ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, gàli yeli ’yɛli bè jáari bè ki tìɛ lɛ̀lɛ líì nī yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè.»

Torimakiyaʔa Fundaanra nɛ́ Sìnvarifun Búru Fundaanra wori dè

⁵«Yebelige23.5 Pe yebelige ki ’puu Takariyege kire ga laa Wariyogo lɛ̀lɛ nī. ki cɛnyɛ kiɛ nɛ́ sicɛriwuʔu nɛ̄ gè, cɛnguɔwuɔmɔ lɛ̀lɛ nī lè, ye Yewe Torimakiyaʔa Fundaanra séli dè23.5 Wéli baa Yir 12.1-14; Tɔ́r 28.16; Fàn 16.1-2.. ⁶Kire yege ki cɛnyɛ kiɛ nɛ́ kogunɔwuʔu nɛ̄ gè, tánʔagbuɔlɔ kàduʔumɛ gè, yeli bé Sìnvarifun Búru Fundaanra23.6 Wéli baa Yir 12.15-20; 23.15; 34.18; Tɔ́r 28.17-25; Fàn 16.3-8. séli dè bè Yewe gbùʔɔrɔ wè. Cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè, yeli béri sìnvarifun búru káa wè. ⁷Cɛnbelige nɛ̄ gè, yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè; yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ. ⁸Cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè, yeli bé pɛn nɛ́ yakɔnrɔ ní dàa kàsun ki sórigi dè Yewe mɛ́ wè. Cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè. Kire cɛngɛ míɛni gè, yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ.»

Yaliipelide Líɛ Lɛ̀lɛ Fundaanra wori dè

⁹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ¹⁰«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄.

«A yeli kɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa mi bé kɛn yeli mɛ́ lè, a muɔ kɛ́ni muɔ siʔi yaliire nyɔ́gi dè, yeli bé pɛn nɛ́ yaliipelide puɔlɔ ní23.10 Wéli baa Yir 23.19; 34.26., bè ni kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. ¹¹Cɛndɛnigɛ ki kpìɛnduu gè, kacuɔnriwɔ wi bé ni yɛ̀gɛ naamɛ mi Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, kire ga buu mi- fɔ̀li yeli nɛ̄.

¹²«Cɛngɛ gíì nɛ̄ yeli ’yaliipuɔlɔ yɛ̀gɛ lè naamɛ gè, yeli ’yɛli bè pɛn nɛ́ kakuɔrɔ kaasuʔuro sìnbapɛnnɛ ní Yewe mɛ́ wè, yiɛlɛ nigbe woli, kpɔlidiɛlɛ fùn. ¹³Yeli bé yaliire yakɛnrɛ fàri dè ti nɛ̄; ti bé puu juubaanyɛni nigbe míifuɔnibɔ báà pe ’nyaʔami nɛ́ sùnmɔ ní bè, yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni mi Yewe fungo nyígi gè. Yeli bé ní kakuɔrɔ diviɛn kíri wè, yakuunyɛni nigbe nī lè, bè fàri ti nɛ̄. ¹⁴Yeli fǎga búru káa wèʔ, nɛ́ míɛni yaliikalidɛ ní dèʔ, nɛ́ míɛni yaliifɔnrɔ ní dèʔ, fúɔ bè ba nɔ̀ cɛngɛ gíì yeli bé pɛn nɛ́ yeli kpuʔɔrɔ ní dè, yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wè.

«Tire yē fànʔa kaala yeli mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī, nɛ́ yeli tɛ́nidiɛyɛ yi mìɛni nī, Yaliipelide Líɛ Lɛ̀lɛ Fundaanra wori dè.»

Cégbuʔulo Fundaanra23.14 Pe ’puu nɛ ti yeri míɛni Yaliire Líɛ Lɛ̀lɛ Fundaanra. Nyakungɛngɛ Fɔngɔ Siɛnrɛ nī dè, pe ’puu nɛ ti yeri Pantɛkɔti, girɛki siɛnrɛ nī dè (wéli baa Kakpi 2.1). wori dè

¹⁵«Cɛndɛnigɛ ki kpìɛnduumɛ mɛ́ bè, cɛndɛnigɛ gíì nī yeli ’yaliipuɔlɔ yɛ̀gɛ lè naamɛ gè, yeli bé séli bè tɔ́ri cégbuʔulo kɔlisiin23.15 Koliyo 15-21 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 23.16; 34.22; Tɔ́r 28.26; Fàn 16.9-16. bé Cégbuʔulo Fundaanra kpíʔile dè. ¹⁶Yeli bé tɔ́ri bè taa cɛnyɛ togosiin nɛ́ kpɔrigɔ; kire bé bìɛ cɛndɛniyɛ kɔlisiinwuʔu ki kpìɛnduumɛ mɛ́ bè.

«Kire cɛngɛ gè, yeli bé yaliifɔnrɔ yakɛnrɛ kɔ̀n dè Yewe mɛ́ wè. ¹⁷Yeli bé yiri yeli tɛ́nidiɛyɛ nī yè bè pɛn nɛ́ búrulo siin ní, búrulo bálì yeli ’kpúɔn bèle nɛ́ juubaanyɛni nigbe míifuɔnibɔ ní bè, bè pe yɛ̀gɛ naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, yasɛnpelide kpuʔɔrɔ wi mɛ́.

¹⁸«Bè ni fàri kire búrulo nɛ̄ bèle, Isirayɛli gboli ni bè pɛn nɛ́ yiɛlɛ nigbe sìnbapɛngɛlɛ kɔlisiin ní, kpɔlidiɛlɛ fùn, nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ nigbe ní, nɛ́ sìnbapɔlilɔ siin ní, kakuɔrɔ kaasuʔuro wori Yewe mɛ́ wè. Yeli bé ti yaliire yakɛnrɛ nɛ́ ti kakuɔrɔ diviɛn fàri wè ti nɛ̄. Kakuɔrɔ yakɔnrɔ dī, dàa kàsun ki sórigi dè, dàa nùdaanna ni Yewe fungo nyígi gè.

¹⁹«Yeli bé sí síkapɔli nigbe kɛn, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wuu, nɛ́ yiɛlɛ nigbe sìnbapɛngɛlɛ siin ní, yanyige yakɔnrɔ wuʔulo. ²⁰Kacuɔnriwɔ wi bé sìnbapɛngɛlɛ siin yɛ̀gɛ gèle naamɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ yasɛnpelide kpuʔɔrɔ búrulo ní bèle. Ti bé puu wàlidɛngɛrɛ Yewe mɛ́ wè; ti bé puu kacuɔnrilɔ wori.

²¹«Kire cɛnnugo gè, yeli bé siɛnnɛ yeri bèle pe- pìye gbuʔulo bè Yewe gbùʔɔrɔ wè. Yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ. Tire yē fànʔa kaala yeli mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī, nɛ́ yeli tɛ́nidiɛyɛ yi mìɛni nī.

²²«A yeli kɛ́nì yeli siiye yaliire líɛ dè, muɔ ’yɛli bè yaliire táà yaʔa siʔi kanyuɔyɔ nɛ̄ yè; muɔ sì yɛli bè yaliikɛniyɛ líɛ yèʔ nyàa yi kòrí yèʔ. Muɔ ’yɛli bè ti yaʔa fuunmɔfɔlilɔ nɛ́ nabɔnminɔ mɛ́ bèle23.22 Wéli baa 19.9-10; Fàn 24.19-22.. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.»

Kàkpaanya Wíijɛngɛ wori dè

²³A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²⁴«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«Yeye kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, ki cɛnbelige gè, ki bé puu yeli mɛ́ cɛndɛnigɛ nɛ́ ní cɛnŋɔdaʔa, Kàkpaanya Wíijɛngɛ gè. Yeli sǐ baara yafiɛn kúɔʔ. Ki bé puu sɔ̀ngidaa cɛngbuʔɔ gàa nɛ̄ yeli bé kàkpaanya wíi yè; yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè23.24 Koliyo 24-25 tiʔɛ nī gè, wéli baa Tɔ́r 29.1-6.. ²⁵Yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ; yeli bé pɛn nɛ́ yakɔnrɔ ní dàa kàsun ki sórigi dè Yewe mɛ́ wè.»

Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ wori dè

²⁶A Yewe ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²⁷«Yeye kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, ki cɛnyɛ kiɛwuʔu nɛ̄ gè, Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ23.27 Zuufulo pe ki yeri míɛni Yɔmi Kipuri. Wéli baa Lev 16; Tɔ́r 29.7-11. gī. Yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè, bè sún le bè ki tìɛ yeli ’yìye cɛ́rigɛ, bé pɛn nɛ́ kakuɔrɔ yakɔnrɔ ní dè dàa kàsun ki sórigi dè, bè ti kɛn Yewe mɛ́ wè.

²⁸«Yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ kire cɛngɛ gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ gī, gàa nī pe bé kàsulugo baara kúɔ dè yeli mɛ́ Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. ²⁹A ki ’nyaa siɛn wáà sì wìi cɛ́rigɛ kire cɛngɛ nī gèʔ, pe bé wi yige péwu baa wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. ³⁰A ki ’nyaa siɛn wáà ’baara táà kúɔ kire cɛngɛ gè, m’bé kire siɛn yige wè péwu wi siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. ³¹Ye fǎga baapile nigbe kúɔʔ. Tire yē fànʔa kaala yeli mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī, nɛ́ yeli tɛ́nidiɛyɛ yi mìɛni nī yè.

³²«Ki bé buu cɛndɛnigɛ nɛ́ ní cɛnŋɔdaʔa; yeli sǐ baara yafiɛn kúɔʔ. Yeli ’yɛli bè yìye cɛ́rigɛ. Kire yege ki cɛnyɛ kacɛriwuʔu nɛ̄ gè, cɛndɛnigɛ ki bé séli cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè; yeli ’yɛli bè ki cɛndɛnigɛ tɛ́ni gè fúɔ bè pa nɔ̀ ki kpìɛnduu cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè.»

Kpátaapigele Fundaanra wori dè

³³A Yewe ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

³⁴«-Ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle ma pe yɛ:

«Yeye kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, yeli bé tánʔagbuɔlɔ tánʔa bè Yewe Kpátaapigele Fundaanra séli dè yege ki cɛnyɛ kiɛ nɛ́ kogunɔwuʔu nɛ̄ gè; kire bé mɔgɔ cɛnyɛ kɔlisiin.

³⁵«Cɛnbelige nɛ̄ gè, yeli bé yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè; yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ. ³⁶Cɛngɛ ó cɛngɛ yeli bé pɛn nɛ́ kakuɔrɔ yakɔnrɔ ní dàa kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè fúɔ bè pa taa cɛnyɛ kɔlisiin.

«Cɛnyɛ kataanriwuʔu nɛ̄ gè, yeli bé yìye pínɛ cígini bè wi gbùʔɔrɔ wè, bé kakuɔrɔ yakɔnrɔ kɛn dè wi mɛ́, yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi dè. Kire yē fundaanra gbúʔurulo cɛngbuʔɔ; yeli sǐ ga tíi yeli kele kúɔ gèleʔ23.36 Wéli baa Tɔ́r 29.12-39..

³⁷«Ke n’gɛlɛ Yewe kpàli lɛ̀gɛlɛ gèle, gàli yeli ’yɛli bè jáari kire ga buu yeli- yìye pínɛ bè Yewe gbùʔɔrɔ wè, bè pɛn nɛ́ kakuɔrɔ yakɔnrɔ ní dàa kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè: kakuɔrɔ kaasuʔuro dè, yaliire yakɛnrɛ dè, yanyige yakɔnrɔ dè, nɛ́ kakuɔrɔ diviɛn ní wè. Kakuɔrɔ ó kakuɔrɔ ti bé kɔ̀n bè yɛli nɛ́ cɛngɛ gáà ki ’tìɛ gè. ³⁸Kakuɔrɔ yakɔnrɔ dáà ti bé fàri dìi nɛ̄ dè, dàa dī Yewe cɛndɛniyɛ wori dè nɛ́ yeli kpuʔɔrɔ ní dè, nɛ́ yeli nyakungɛngɛ yakɔnrɔ ní dè, nɛ́ yeli kinɛdɛnigɛ yakɔnrɔ ní dè, dàa yeli nɛ kanʔa Yewe mɛ́ wè.

³⁹«Bɛ̀ ki yē gè, yeye kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, ki cɛnyɛ kiɛ nɛ́ kogunɔwuʔu nɛ̄ gè, a yeli kɛ́nì yeli yaliire líɛ dè nɛ̀ kúɔ dè, yeli bé fundaanra tánʔagbuɔlɔ tánʔa lè; kire kàduʔumɛ yeli bè Yewe gbùʔɔrɔ wè, cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè23.39 Kire fundaanra tiī nuro nɛ́ Kpátaapigele Fundaanra ní dè (wéli baa koliyo 23.34-36).. Cɛnbelige gè, nɛ́ cɛnyɛ kataanriwuʔu ní gè, yire yē cɛndɛniyɛ nɛ́ ní cɛnŋɔdaaya23.39 Koliyo 39-43 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 23.16; 34.22; Tɔ́r 29.12; Fàn 16.13-15..

⁴⁰«Cɛnbelige gè, yeli bé tiire ti yasɛnjɛ̀nrɛ cuɔ dè, bé támari tiiye lèye kabari yè, nɛ́ tiiye lèye ní yè, nyàa nɛ̄ wɛrɛ ti ’niʔɛ dè, nɛ́ luʔɔdaanni tiiye lèye nyáà yī nɛ́ wɛdɔniyɔ ní yè, bè sa fundaanra kpíʔile mi Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè.

⁴¹«Yiɛlɛ ó yiɛlɛ, yeye kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, yeli bé tánʔagbuɔlɔ tánʔa bè Yewe gbùʔɔrɔ wè cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè. Tire yē fànʔa kaala yeli mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī. ⁴²Cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè, yeli ’yɛli bè kò kpátaapigele nī. Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni ’yɛli bè kò kpátaapigele nī, ⁴³kire ga buu yeli pìile bèle, kɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni nī gèle, pe- ki cɛ́n lɛ̀lɛ líì nī mi ’Isirayɛli siɛnnɛ yige bèle Ezipiti kùlo nī lè, mi ’ki kpíʔile pe- súɔn kpátaapigele23.43 Eburulo mɛ́ bèle, «kpátaapile lè» nɛ́ «fɛ̀ni saʔa» ní gè, yanugo kire gī. nī gèle. Mi yē Yewe yeli Kulocɛliɛ wè.»

⁴⁴Bɛ̀ ki ’kpíʔile a Misa ’kele gálì juu gèle Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle, Yewe kpàli lɛ̀gɛlɛ wuʔu nɛ̄ gè.

Fètindaʔagɛlɛ tiige nɛ́ búru kpɔbilɔ wori dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: ²«Ma ki juu ma gbɛ̀ngɛ Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle peri báan muɔ mɛ́ nɛ́ wolivi sùnjiilimɛ ní bè, fètindaʔagɛlɛ tiige wobo bè, bàa pe béri nii fètingele nī gèle, keri nyí súuri gèle24.2 Koliyo 2-4 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 27.20-21.. ³Arawɔn béri fètingele gbòborí gèle Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa nī gè, baa gunbɔli fɛ̀ni yiʔɛ mɛ́ gè, fɛ̀ni ŋáà wi nyakungɛngɛ finʔɛgɛ làrigí gè, kire ga buu keri nyí súuri Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, cɛnguʔɔ gè bè kpìɛnmɛ tuu bè.

«Ti bé puu fànʔa kaala súuri yeli mɛ́ nɛ́ yeli siimɛ ní bè. ⁴Fètingele gálì gīɛlɛ fètindaʔagɛlɛ tiige nɛ̄ gè, tiɛ cɛ̀nwɛ wuʔu gè, Arawɔn wi béri ke gbòborí súuri Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

⁵«Misa, muɔ bé míifuɔnibɔ líɛ bè, bè búru kpɔbilɔ kiɛ nɛ́ siin kpúɔn; búru kpɔbiwɔ ó búru kpɔbiwɔ bé kpúɔn nɛ́ juubaanyɛni míifuɔnibɔ ní24.5 Wéli baa Yir 25.30.. ⁶Muɔ bé pe tɛ́ngɛ bè taʔala pìye nɛ̄ gbuʔulo siin, tiɛ cɛ̀nwɛ tabali nɛ̄ wè, Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, gboli ó gboli búru kpɔbilɔ kɔlini. ⁷Muɔ bé wusuna cìiliwe tɛ́ngɛ wè búru kpɔbilɔ pe gbuʔulo siin táanni gèle, wi- puu sɔ̀ngidaa yakɔnrɔ dáà kàsun ki sórigi Yewe mɛ́ wè.

⁸«Cɛndɛnigɛ cɛngɛ ó cɛndɛnigɛ cɛngɛ, pe ’yɛli bè búru kpɔbilɔ bálì gbòbori bèle bè tɛ́ngɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī. Kire bé puu nyakungɛngɛ ki fànʔa kaala Isirayɛliyé mɛ́ bèle, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī.

⁹«Búru kpɔbilɔ pe bé puu Arawɔn nɛ́ wi jaala wuulo, kakuɔrɔ yakɔnrɔ nī dè, dàa kàsun ki sórigi dè Yewe mɛ́ wè. Pe bé búru kpɔbilɔ káa bèle tiɛwalidɛngɛgɛ káà nī, nɛ́ ki cɛ́n búru kpɔbilɔ peli yē yakaa gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ gè. Tire yē fànʔa kaala lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī.»

Kulocɛliɛ míɛcuʔɔgɔ sàri wè

¹⁰Nàguɔ wáà cé puu baa, wi yàa wi yé puu Isirayɛliyé wuu, wi tuu ní wè, Ezipiti kùlo wuu. A kire nàguɔ wi kɛ́nì yɛ̀ nɛ̀ pɛn Isirayɛliyé sunʔɔmɔ nī bè, nɛ̀ kɛ́nì kàsii taa nɛ́ Isirayɛliyé nàguɔ wáà ní, bùguro nī dè24.10 Koliyo 10-16 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 20.7; 22.28.. ¹¹Isirayɛliyé cuɔ ŋáà wi jaa wè, a wi ’Yewe míʔɛ cúʔɔ gè nɛ̀ ki faʔa. A siɛnnɛ pe sí wi cò nɛ̀ pɛn Misa mɛ́ wè. Pe ’puu nɛ wi yàa wi míʔɛ yeri gè Selomiti; Dibiri póri wi ’puu, Dan saʔa tùlugo nī gè. ¹²A pe ’wi cò nɛ̀ tɛ́ngɛ nɛ wi wéli cɛ̀ngɛ, níɛ ki siri gàa Yewe bága juu gè.

¹³A Yewe ń’nɛ̀ ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

¹⁴«Ye- nàguɔ ŋáà cò wè ye yige bùguro kàduʔu mɛ́ gè. Bàli pe mìɛni pe ’ki lúʔu gàa wi ’juu gè nɛ̀ mi Yewe míʔɛ cúʔɔ gè, peli pe mìɛni bé pe kiyɛ taʔala yè wi nyùgo nɛ̄ gè, dí Isirayɛli gboli siɛnnɛ pe mìɛni sí wi wáa nɛ́ kàdari ní fúɔ wi pa kùu.

¹⁵«Ma siɛnrɛ dáà juu dè Isirayɛliyé mɛ́ bèle: A siɛn ó siɛn ’Kulocɛliɛ míʔɛ cúʔɔ gè nɛ̀ wi faʔa wè, kire siɛn wi bé wi kolimɔ sàri taa wè. ¹⁶Wire ŋáà wi bé Yewe míʔɛ cúʔɔ gè, kire siɛn wi bé kpúu wī. Isirayɛli gboli siɛnnɛ pe mìɛni bé wi wáa nɛ́ kàdari ní fúɔ wi ba kùu. A wi cɛ́nì nyaa nabɔnwɔ yo, kire ga laa Isirayɛliyé wuu yo, wi ’yɛli wi- kùu wī, bà wi nyɛ́nì Kulocɛliɛ míʔɛ cúʔɔ gè.

¹⁷«A siɛn wáà ’lewiiwe kpúu wè, ki ’yɛli pe- wi míɛni kpúu wī. ¹⁸Ŋàa míɛni wi ’yajuʔu káà kpúu gè, wi ’yɛli bè ki sìndiʔɛ kɛn gè, sìi wè, sìi sìndiʔɛ nī.

¹⁹«Ŋàa míɛni wi ’wi siɛnnyɛni luɔ wè, pe bé ki kpíʔile wi nɛ̄ gàa wi ’kpíʔile gè24.19 Koliyo 19-20 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 21.23-25; Fàn 19.21. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 5.38.: ²⁰kácegaʔa, kácegaʔa sìndiʔɛ nī; nyapile, nyapile sìndiʔɛ nī; gàanna, gàanna sìndiʔɛ nī. Pe míɛni bé wi luɔ kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi ’ŋìi luɔ wè nɛ̀ síɛ wè.

²¹«Siɛn ŋáà wi ’yajuʔu káà kpúu gè, wi ’yɛli bè ki sìndiʔɛ kɛn gè, nɛ̀ ki yaʔa ŋàa wi ’lewiiwe kpúu wè, ki ’yɛli pe- wi kpúu wī.

²²«Yeli béri kàyuʔu nyu gè kanumɔ nɛ̄ nabɔnwɔ kɔli mɛ́ gè nɛ́ Isirayɛli siɛn kɔli mɛ́ gè24.22 Wéli baa Tɔ́r 15.15-16.. Mi yē Yewe yeli Kulocɛliɛ.»

²³A Misa sí ki siɛnrɛ juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Isirayɛliyé mɛ́ bèle. A pe ’nàguɔ yige wè bùguro kàduʔu mɛ́ gè, wire ŋáà wi ’Yewe míʔɛ cúʔɔ gè, nɛ̀ wi wáa nɛ́ kàdari ní, a wi ’kùu. Gàa Yewe yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè, a Isirayɛli siɛnnɛ pe ’ki kpíʔile bɛ̀.

Siɛnnɛ nɛ́ dàala fùguzuɔlɔ wori dè

Dàala ŋɔ́daala wori dè

¹Bè Misa ’yaʔa baa Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè, a Yewe ’ki juu wi mɛ́ nɛ́ jo25.1 Koliyo 1-7 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 23.10-11.:

²«Ma ki juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«A yeli kɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa mi bé kɛn yeli mɛ́ lè, yiʔɛlɛ kɔlisiin ó kɔlisiinwoli nɛ̄ lè, yeli bé dàala yaʔa lè ni- ŋɔ́ bè taa; kire ŋɔ́daala lɛ̀lɛ ni bé puu Yewe woli25.2 Wéli baa Yir 23.10-11; Lev 26.34-35; Kaj2 36.21..

³«Yiʔɛlɛ kɔlini nī gèle, muɔ bé siʔi fáli gè bé muɔ ɛrɛzɛn fétire nyɛ́minɛ dè, bè siʔi ki yaliire líɛ dè. ⁴Nɛ̀ ki yaʔa yiʔɛlɛ kɔlisiinwoli nɛ̄ lè, lire bé puu yiɛŋɔdaala forilo dàala mɛ́ lè, lire yiɛlɛ ni bé puu wàlidɛngɛlɛ Yewe mɛ́. Muɔ sǐ ga tíi muɔ siʔi fáli gèʔ, nɛ́ míɛni muɔ sǐ ɛrɛzɛn fétire nyɛ́minɛ dèʔ. ⁵Muɔ sǐ ga tíi míɛni kágorigo yaliire líɛ dèʔ dàa ti bé sɛn tìimɛ dèʔ nɛ̀ ki líɛ ŋùʔɔ gíì ki ’tóri gèʔ, nɛ̀ pínɛ muɔ sǐ ga tíi ɛrɛzɛn yasɛnrɛ cuɔ dèʔ dàa muɔ sì nyɛ́minɛ dèʔ. Kire bè puu yiɛŋɔdaala dàala mɛ́ lè.

⁶«Yaliire dáà dī kágoriyo nī yè, yeli ye mìɛni béri ti cuu de káa, muɔ wè, nɛ́ muɔ sùkulolo nàguɔlɔ nɛ́ cɛlilɛ bèle, nɛ́ siɛn ŋáà wī muɔ nɛ wi sàrí wè a wiī nɛ baara muɔ mɛ́ wè, nɛ́ nabɔnminɔ ní bèle bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè, ⁷nɛ́ muɔ yajuuro ní dè, nɛ́ míɛni nyàʔayɛrɛ ní dè. Yaliire dáà ti mìɛni ti sɛngi dàala nɛ̄ lè, tire bé puu dàa yeli béri líi dè.»

Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ lè

⁸«Muɔ bé yiʔɛlɛ kɔlisiin tɔ́ri, ŋɔ́daala wuʔulo gèle, kire bé nyaa yiʔɛlɛ kɔlisiin tiɛyɛ kɔlisiin. Kire tɔ́rilɔ náà ni bé bìɛ yiʔɛlɛ togosiin nɛ́ kacɛri mɛ́. ⁹Kire yiɛlɛ nī lè, yiʔɛlɛ togosiin nɛ́ kacɛriwoli lè, yeye kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, ki cɛnyɛ kiɛwuʔu nɛ̄ gè, Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ nɛ̄ gè, yeli bé kàkpaanya wíi yè kpuʔɔ kùlo tiɛyɛ yi mìɛni nī.

¹⁰«Yeli bé yiʔɛlɛ togosiin nɛ́ kpɔrigɔwoli wàli lè bè tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, bè kùlo siɛnnɛ pe mìɛni yaʔa wori juu dè. Kire bé puu yeli mɛ́ Kàkpaanya Wíi25.10 Siɛnnɛ pálì ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo Zubile yiɛlɛ lè; ki kɔri wire sí wī kàkpaanya wíi yiɛlɛ eburu siɛnrɛ nī dè. yiɛlɛ lè; siɛn ó siɛn bé koli bè kɛ́ wi tiʔɛ mɛ́ gè, siɛn ó siɛn bé koli bè kɛ́ wi narigɛ mɛ́ gè.

¹¹«Yiʔɛlɛ togosiin nɛ́ kpɔrigɔwoli ni bé puu yeli mɛ́ Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ: yeli sǐ ga tíi yaliire tánʔaʔ, yeli sǐ ga tíi míɛni yaliire líɛ dèʔ, dàa ti bé sɛn tìimɛ kágoriyo nī yè kire yiɛlɛ nī lèʔ. Yeli sǐ ga tíi míɛni ɛrɛzɛn yasɛnrɛ cuɔ dèʔ dàa ti ’sɛn fétire nɛ̄ dè dàa yeli sì nyɛ́minɛ dèʔ. ¹²Nɛ́ ki cɛ́n Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ lire nī; yeli bé ni wàli bè tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè. Yeli béri yaliire líi dè dàa ti ’sɛn tìimɛ kágoriyo nī yè.

¹³«Kire Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ nī lè, siɛn ó siɛn bé koli bè kɛ́ wi tiʔɛ mɛ́ gè. ¹⁴A yeli ’yakaa pári yeli siɛnnyɛni wáà mɛ́ wè, á kire bɛ̀ʔ a yeli ’yakaa suɔ yeli siɛnnyɛni wáà mɛ́ wè, yeli wáà fáala sì yɛli bèri kolimɔ kpínʔini wi siɛnnyɛni kɔli mɛ́ gèʔ. ¹⁵A yeli nɛ caa bè siʔi suɔ gè, yeli ’yɛli bè ki wéli yiʔɛlɛ jori ke ’tóri nɛ̀ kúɔ nɛ̀ ki líɛ Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ líì nɛ̄ lè, bè sí ki cɛ́n yiʔɛlɛ jori ke ’kò bè ki líɛ bé pa nɔ̀ Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ láà nɛ̄. Ki lɔri ti bé tìɛ bè yɛli nɛ́ ŋùɔyɔ ní yè nyàa nī pe bé yaliire líɛ dè, fúɔ bè pa nɔ̀ Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ láà nɛ̄. ¹⁶A ki ’nyaa yiʔɛlɛ nìʔɛgɛlɛ nɛ tíin bè ŋùɔyɔ fáli yè, bà siʔi lɔri ti bé gbɛ̀n; á ki ’nyaa yiʔɛlɛ kiyè kò nìʔɛgɛlɛ gèleʔ, bà kàa bè yiri siʔi ki lɔri nī dè. Ŋùɔyɔ nyuɔ kire ki bé siʔi ki lɔri tìɛ dè.

¹⁷«Muɔ sì yɛli bèri kolimɔ kpínʔini muɔ siɛnnyɛni kɔli mɛ́ gèʔ; muɔ ’yɛli bèri muɔ Kulocɛliɛ fìʔɛ́ wè. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ.

¹⁸«Yeli béri mi fànʔa kele lúru gèle béri mi kàyuʔujuuro cògí dè. Bà ki bé kpíʔile yeli bé tɛ́ni kùlo nī lè yanyige nɛ̄. ¹⁹Dàala ni béri ni yaliire kanʔa dè; yeli béri líi de tíngi. Bà yeli bé tɛ́ni baa yanyige nɛ̄.

²⁰«Dùʔɔ ki bé nyaa, yeli bé ki juu bé jo: ‹Gáa weli bága de líi yiʔɛlɛ kɔlisiinwoli nɛ̄ lè, bɛ̀ weli sì yaliire tánʔa dèʔ, bɛ̀ míɛni weli sǐ ga yaliire líɛ dèʔ ?› ²¹Ye- ki cɛ́n, yiʔɛlɛ kɔliniwoli nī lè, mi bé diba taʔa wè yeli nɛ̄ kpuʔɔ, yeli nɛ́ dàala nɛ̄ lè, bà yiɛlɛ nigbe yaliire ti bé niʔɛ bè yiʔɛlɛ taanriwori kúɔ. ²²Yeli bé yaliire tánʔa dè yiʔɛlɛ kataanriwoli nɛ̄ lè, yeli bé sí yaliiliɛrɛ lìi dè fúɔ bè pa nɔ̀ yiʔɛlɛ kacɛriwoli nɛ̄ lè. Yeli béri yaliiliɛrɛ líi dè fúɔ bè taa yaliifɔnrɔ ti pa nɔ̀, yiʔɛlɛ kacɛriwoli nɛ̄ lè.»

Dàala nɛ́ saʔa pári wori dè

²³«Dàala niì yɛli bè pári bè láʔaʔ. Nɛ́ ki cɛ́n kùlo niī mi Yewe woli; yeli yē nabɔnminɔ tɛ́ninɛ mi kùlo nī lè, nɛ́ nabɔnnyaarilɛ. ²⁴Kire nɛ̄, tiʔɛ ó tiʔɛ yeli bé suɔ gè kùlo nī lè, yeli ’yɛli bè ki yaʔa tiʔɛ párifɔli wi narigɛ wuu wáà ní gbɛ̀ ki fùgu bè suɔ cígini.

²⁵«A ki ’nyaa muɔ siɛnnyɛni wáà ’kò fɔ̀ngɔfɔli wè, dí wi sí wi dàala láà pári fɔ̀ngɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè, wi siinyɛni ŋáà wi ’kpɔni wi nɛ̄ wè, wire wi bé gbɛ̀ dàala fùgu lè bè suɔ, dàala náà wi ’pári lè. ²⁶A ki sí nyaa siɛn wáà yē baa, siinyɛni wè wi nɛ̄ wèʔ bè dàala fùgu lè bè suɔ lèʔ, á ki pɛ́nì nyaa wire tíimɛ wi ’wali taa bè ní dàala fùgu lè bè suɔ lè, ²⁷wi bé yiʔɛlɛ tɔ́ri gèle bè séli lɛ̀lɛ líì nī pe ’dàala pári lè wi mɛ́ lè. Wi bé dàala fùgu lè bè suɔ bè yɛli nɛ́ yiʔɛlɛ gílì nyuɔ ke ’kò gèle, sɛ́ni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni- nɔ̀ lè. Bà wi bé koli bè pɛn wi dàala mɛ́ lè. ²⁸A ki sí nyaa wiì wali taaʔ bè ní koli bè dàala fùgu lè bè suɔ wèʔ, dàala ni bé kò ŋàa mɛ́ wi ’ni suɔ lè, fúɔ bè pa taa Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni pa nɔ̀. Kire lɛ̀lɛ nī lè, dàala ni bé koli bè kò ni kàfɔli wi woli, ŋàa mɛ́ ni yé kíni nɛ̀ puu lè.

²⁹«A ki ’nyaa wàa ’saʔa pári gàa gī kàʔa nī gàa pe ’sùlu nɛ́ gunliriye ní yè, wi bé ní gbɛ̀ ki fùgu bè suɔ sɛ́ni yiɛlɛ nigbe nɔ̀ lè. Yiɛlɛ nigbe sunʔɔmɔ nī bè, wi bé ní gbɛ̀ ki fùgu bè suɔ. ³⁰A ki ’nyaa kire saʔa gáà gè ki kàfɔli wiì jáa nɛ̀ ki fùgu nɛ̀ suɔ yiɛlɛ nigbe nī lèʔ, saʔa ki bé kò súuri ŋàa mɛ́ wi ’ki suɔ gè, nɛ́ wi pìile mɛ́ bèle. Kiǐ koli bè kɛn ki kàfɔli mɛ́ wèʔ, Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ nɛ̄ lèʔ. ³¹Nɛ̀ sí ki yaʔa, saaya nyáà yī vòyo mɛ́ yè, yire nyáà piyè sùlu yèʔ, yire kele ke bé puu nugolo nɛ́ siiye wori ní dè: yire yè, pe bé gbɛ̀ yi fùgu bè suɔ. Nɛ́ míɛni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ lè, yi bé koli bè kɛn yi kàfɔlilɔ mɛ́ bèle.

³²«Gàa ki ’Leviiyé kàaya wuʔu kúɔ gè nɛ́ yi saaya ní yè, Leviiyé peli bé gbɛ̀ koli bè yi fùgu bè suɔ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī25.32 Wéli baa Tɔ́r 35.1-8; Yes 21.1-42; Ezek 48.13-14.. ³³A ki cɛ́nì nyaa Leviiyé wuu wáà wi cé saʔa káà suɔ gàa gī Leviiyé wuʔu gè, saʔa ki bé ní koli bè kɛn wi Leviinyɛni mɛ́ wè, Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ nī lè. Leviiyé kàaya saaya yè, yire yē Leviiyé pe woyo, Isirayɛliyé sunʔɔmɔ nī bè. ³⁴Nɛ̀ taʔa ki nɛ̄, siiye nyáà yī Leviiyé kàaya táanni yè, yire sǐ gbɛ̀ páriʔ, nɛ́ ki cɛ́n yire yē pe woyo lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī.»

Fuunmɔfɔli sáʔagɛnmɛ wori dè

³⁵«A ki ’nyaa muɔ siɛnnyɛni wáà ’kò fuunmɔfɔli wè, a wiǐ ní gbɛ̀ jáa bè wi fuʔɔ sàri gè muɔ mɛ́ wèʔ, muɔ ’yɛli bè wi sáʔa, kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ sî nabɔnwɔ sáʔa wè, ŋàa wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ ŋàa wī nabɔnnyaariwɛ wè, kire ga buu wi gbɛ̀ kò sìi nɛ̄ muɔ táanni25.35 Wéli baa Fàn 15.7-8.. ³⁶Muɔ fǎga de tɔ̀ni caa wi nīʔ, muɔ fǎga kàa taʔa wi yɛrɛ ti lɔri nɛ̄ dèʔ. Muɔ ’yɛli bèri muɔ Kulocɛliɛ fìʔɛ́ wè, dí muɔ siɛnnyɛni wi- kò sìi nɛ̄ muɔ táanni25.36 Koliyo 36-37 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 22.24; Fàn 15.7-11; 23.20.. ³⁷A muɔ ’wali fuʔɔ le wi nɛ̄ wè, muɔ fǎga tɔ̀ni taʔa fuʔɔ nɛ̄ gèʔ. A muɔ ’yaliire kɛn wi mɛ́ dè, muɔ sì yɛli bè tɔ̀ni caa ti nīʔ. ³⁸Mi yē Yewe yeli Kulocɛliɛ wè, ŋàa wi ’yeli yige Ezipiti kùlo nī lè, bè Kanaa kùlo kɛn lè yeli mɛ́, bè kò yeli Kulocɛliɛ.»

Baakuɔlɔ wori dè

³⁹«A ki ’nyaa muɔ siɛnnyɛni wáà ’kò fɔ̀ngɔfɔli wè, nɛ́ wìi pári muɔ mɛ́ wè, muɔ sì yɛli bè wi yaʔa wi de baara bɛ̀ sùkulowo tíɛlɛʔ25.39 Koliyo 39-46 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 21.2-6; Fàn 15.12-18.. ⁴⁰Muɔ ’yɛli bè wi cò majo siɛn ŋáà muɔ nɛ sàrí wè wi baara muɔ mɛ́ wè, majo nabɔnwɔ wī ŋàa wiī tɛ́niwɛ muɔ táanni wè. Wi bé puu muɔ baakuɔwɔ fúɔ bè pa nɔ̀ Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ nɛ̄ lè. ⁴¹Kire lɛ̀lɛ nī muɔ bé wi yaʔa wi- yiri muɔ tiʔɛ nī gè, wire nɛ́ wi pìile ní bèle; wi bé koli bè kɛ́ wi narigɛ mɛ́ gè, wi tobilo dàala mɛ́ lè. ⁴²Nɛ́ ki cɛ́n, bàli mi ’yige Ezipiti kùlo nī lè, piyē mi baakuɔlɔ; piyè yɛli pe- pe pári majo sùkulolo bīɛlɛʔ. ⁴³Muɔ fǎga de wi nári nɛ́ fungbɛngɛ níʔ; muɔ béri fìʔɛ́ muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè.

⁴⁴«Yeli sùkulolo nàguɔlɔ nɛ́ cɛlilɛ bèle, pe ’yɛli peri kɔ́ngi kùlogolo mɛ́ gèle, gàli gīɛlɛ yeli táanni gèle. ⁴⁵Yeli bé gbɛ̀ jáa bè pàli suɔ míɛni nabɔnminɔ mɛ́ bèle, bàli pe pɛ́nì tɛ́ni yeli kùlo nī lè, á kire bɛ̀ʔ yeli bé gbɛ̀ jáa míɛni bè pe pìile pálì suɔ, bàli pe ’sii yeli sunʔɔmɔ nī bè. Pe bé kò yeli wuulo. ⁴⁶Yeli bé gbɛ̀ pe yaʔa pe- kò yeli pìile kɔrigɔ, peli sùkulolo bèle, bè puu pe wuulo súuri. Nɛ̀ ki yaʔa yeli wáà fáala sǐ ga tíi yeli siinyɛni Isirayɛli wuu wáà cò nɛ́ fungbɛngɛ níʔ.

⁴⁷«A ki sí nyaa nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ yeli kùlo nī lè, a wi pɛ́nì wali taa wè, a Isirayɛli wuu wáà sɛ́nì wìi pári wi mɛ́ fɔ̀ngɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè, á kire bɛ̀ʔ nabɔnwɔ wáà narigɛ siimɛ wuu mɛ́ wè, ⁴⁸kɛnmɛ ’yɛli bè puu Isirayɛli siɛn mɛ́ wè wi siinyɛni wáà ní gbɛ̀ wi fùgu bè suɔ, a ki cɛ́nì nyaa wi yé wìi pári wī wè. ⁴⁹Nɛ́ míɛni, wi tuu wi siinyɛni, á kire bɛ̀ʔ wi tuu wi siinyɛni jaa, kire ga laa wi narigɛ wuu wáà ŋàa wi ’kpɔni wi nɛ̄ wè, wire tíimɛ bé gbɛ̀ jáa bè wìi fùgu bè suɔ. A ki sí nyaa wire tíimɛ ’wali taa wè, wi bé gbɛ̀ wìi fùgu bè suɔ.

⁵⁰«Wi bé yiʔɛlɛ nyuɔ tɔ́ri gèle, wire nɛ́ ŋàa wi ’wi suɔ wè, gàli nyuɔ ke ’kò nɛ̀ ki líɛ lɛ̀lɛ líì nī wi ’wi suɔ wè sɛ́ni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni ’nɔ̀ lè. Wi suɔ lɔri ti bé juu bè yɛli nɛ́ yiʔɛlɛ nyuɔ ní gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ sàri ní wè ŋàa baakuɔwɔ cî gbɛ̀ taa kire yiʔɛlɛ nyuɔ nī gè. ⁵¹A ki sí nyaa yiʔɛlɛ gálì ke ’kò sɛ́ni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni ’nɔ̀ lè, kiyē nìʔɛgɛlɛ gèle, Isirayɛli wuu ŋáà wi ’wìi pári wè, wali ŋáà wi bé núgo gɛn wè, wi bé puu nìʔɛwɛ. ⁵²A ki sí nyaa yiʔɛlɛ gálì nyuɔ ke ’kò sɛ́ni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni ’nɔ̀ lè, ke wè nìʔɛgɛlɛ gèleʔ, wi bé wali cɛ̀ri núgo bè kɛn ŋàa mɛ́ wi ’wi suɔ wè. ⁵³Bè wi ’yaʔa baa wi kàfɔli tiʔɛ nī gè, wi ’yɛli wi de wi tɔ́ri baakuɔwɔ tíɛlɛ ŋàa wi baara wi mɛ́ yiɛlɛ nī lè. Yeli ’yɛli bè ki cò cɛ̀ngɛ wi kàfɔli wi fǎri wi nári nɛ́ fungbɛngɛ níʔ. ⁵⁴A piyè sí wi fùgu nɛ̀ suɔʔ ki kɛnmɛ báà pi pàa nɛ̄ bèʔ, wi kàfɔli wi bé wi yaʔa wi- kɛ́, nɛ́ wi pìile ní bèle, Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ nɛ̄ lè.

⁵⁵«Nɛ́ ki cɛ́n Isirayɛli siɛnnɛ piyē mi sùkulolo bálì mi ’yige Ezipiti kùlo nī lè. Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè.»

NYAKUNGƐNGƐ KI KUƆMƆ SIƐNRƐ DE

(26.1–27.24)

Yeli ’yɛli bèri Yewe gbùʔɔrɔ́ wè

¹A Yewe ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo: «Ye fǎga kulocɛlɛlɛ pálì kpíʔileʔ, bàli pe wè yafiɛn wèʔ. Ye fǎga yatɛngɛʔ, kire ga laa kàdɛnicɔrigɔʔ, á kire bɛ̀ʔ kàdɛnitɛngɛ káà cɔ́ri bè yérige bèri káguro cáanri ki káà yiʔɛ mɛ́ gè bèri ti sunguʔ. Nɛ́ ki cɛ́n mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ26.1 Wéli baa 19.4..

²«Yeli ’yɛli bè mi cɛndɛniyɛ cò yè cɛ̀ngɛ, béri tɔ́ri nɛ́ mi saawalidɛngɛgɛ ní gè. Mi yē Yewe26.2 Wéli baa 19.30..»

Nyakungɛngɛ ki diba siɛnrɛ dè

³«A yeli nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ mi fànʔa kele ní gèle, níɛ mi kajuudiʔɛlɛ cògí gèle nɛ̀ ke kpínʔini wè26.3 Koliyo 3-5 tiʔɛ nī gè, wéli baa Fàn 11.13-15., ⁴m’béri kàsaʔa kanʔa gè yeli mɛ́ ki lɛ̀lɛ nī lè; dàala ni béri yaliire kanʔa dè, siiye tiire ti béri sɛngi. ⁵Yeli béri yaliire sɛ̀ngí dè de tíin dí ɛrɛzɛn cuɔ lɛ̀lɛ láà sí nɔ̀; ɛrɛzɛn lɛ̀lɛ ni bé mɔgɔ fúɔ bè pa nɔ̀ yaliire táà tánʔa lɛ̀lɛ nɛ̄. Yeli béri líi de tíngi, bé sí tɛ́ni kùlo nī lè yanyige nɛ̄. ⁶M’bé yanyige kɛn gè kùlo nī lè; yeli bé sínɛ pìlige nī gè, fíɛgbuɔrɔ sǐ ga tíi yeli còʔ. Mi bé nyàʔayɛrɛ sìpiire ti mìɛni yige kùlo nī lè; leguuwo wi kapiɛngbuɔn ŋɔsii wiǐ sùuri yeli kùlo nī lèʔ.

⁷«Yeli bé taʔa yeli leguulo nɛ̄ bèle bèri pe cáanri de waa nɛ́ kapiɛngbuɔn ŋɔsii ní wè yeli yiʔɛ mɛ́ gè. ⁸Siɛnnɛ kogunɔ yeli nī bèle, peli bé jáa bè siɛnnɛ dabataan (100) cìra pe- fɛ̀. Siɛnnɛ dabataan yeli nī bèle, peli bé jáa bè siɛnnɛ siramuʔɔyɔ siin nɛ́ sirakiɛ (10 000) cìra pe- fɛ̀. Yeli béri yeli leguulo cáanri bèle de waa kapiɛngbuɔn ŋɔsii ní wè yeli yiʔɛ mɛ́ gè.

⁹«M’béri yeli ciʔige de wéli, bé cesiʔi tɛ́ni gè yeli nɛ̄; yeli bé kò nìʔɛnɛ. M’bé mi nyakungɛngɛ cò gè nɛ́ yeli ní. ¹⁰Yeli yaliiliɛrɛ ti béri tíin yeli mɛ́ dí fɔnrɔ ti sí nɔ̀, yeli bé liɛrɛ yige dè síkaanya nī yè bè sí fɔnrɔ nyɔ́gɔ dè.

¹¹«M’bé mi kòridiʔɛ tɛ́ngɛ gè yeli sunʔɔmɔ nī bè; yeli sǐ ga tíi mi biɛn bè nyaaʔ. ¹²M’béri tári yeli sunʔɔmɔ nī bè; m’bé puu yeli Kulocɛliɛ dí yeli sí puu mi siɛnnɛ26.12 Wéli baa Yir 6.7; Ezek 36.28. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Kor2 6.16; Tìɛ 21.3..

¹³«Mi yē Yewe, yeli Kulocɛliɛ wè. Mi wī mi ’yeli yige Ezipiti kùlo nī lè kire ga buu yeli fǎga ní kò sùkuloloʔ. Mi ’yeli sùkulomɔ màʔagɛlɛ celile gèle, nɛ̀ ki kpíʔile yeli nɛ tári yiɛyɛ ní yē yɛ̀riyɛ.»

Nyakungɛngɛ ki dɛ́ngɛ siɛnrɛ dè

¹⁴«Nɛ̀ ki yaʔa a yeli wè lúru m’mɛ́ wèʔ, a yeli wè mi kajuudiʔɛlɛ cògí gèle nɛ ke kpínʔini gèleʔ, ¹⁵a yeli ’cíi mi fànʔa kele nɛ̄ gèle, a mi kàyuʔujuuro ti ’yeli biɛn dè, a yeli wè mi kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni kpínʔini gèleʔ nɛ́ kàduʔu wáa mi nyakungɛngɛ mɛ́ gè, ¹⁶ki n’gɛ gàa m’bé kpíʔile yeli nɛ̄ gè: m’bé funwuɔrɔ wáa yeli nɛ̄, nɛ́ cériwaʔama yaama ní bè, nɛ́ nyumɔ ní bè, bàa pi bé yeli nyapigele fùrɔ gèle dí pi sí yeli sìi kúɔ wè. Yeli bé yaliire tánʔa dè waʔanɛ; yeli leguulo peli pe bé pa ti lìi26.16 Wéli baa Fàn 28.21,33,51; 32.25; Zer 5.17; Mis 6.15..

¹⁷«M’bé kàduʔu wáa yeli mɛ́, dí yeli leguulo pe sí de yeli kpúɔn. Bàli ’yeli biɛn bèle, pe bé ŋɔri taa yeli nɛ̄. Yeli bága de fé nɛ̀ ki yaʔa siɛn sì cɛ́nì taʔa yeli kúruguʔ.

¹⁸«Kire gáà ki mìɛni nī gè a yeli sì ń’nɛ̀ lúʔu m’mɛ́ wèʔ, m’bé ní yeli wuʔɔ fúɔ bè taa tɔliyɔ kɔlisiin yeli kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè26.18 Wéli baa koliyo 26.21,24,28.. ¹⁹M’bé yeli fungboliyo cúʔɔ yè nyàa yeli ’taʔa yeli ŋɔri nɛ̄ dè. M’bé nyìʔɛnɛ gbɛ̀n lè bɛ̀ timɔri tíɛlɛ, bé yeli dàala waʔa lè bɛ̀ kányiɛrɛ tíɛlɛ26.19 Wéli baa Fàn 28.23.. ²⁰Yeli béri yeli ŋɔri kúu dè waʔanɛ; dàala niǐ ga tíi ni yaliire kɛn dèʔ; siiye tiire tiǐ ní de sɛngi kùlo nī lèʔ.

²¹«A yeli sí cíi nɛ̀ kò leguuro nɛ̄ nɛ́ mi ní wè, a yeli sí wè caa bè lúʔu m’mɛ́ wèʔ, m’bé ní yeli wuʔɔ fúɔ bè taa tɔliyɔ kɔlisiin yeli kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè. ²²M’bé nyàʔayɛrɛ líʔi de bè wáa yeli nɛ̄. Ti béri yeli pìile kpúu bèle, béri yeli yajuuro cògí dè. Ti bé kàa yige yeli nī fúɔ bè taa yeli koliyo yi bé kò waʔanɛ.

²³«A yeli sì ki yaʔa a mi ’yeli nàʔa wèʔ, a yeli sí cíi nɛ̀ kò leguuro nɛ̄ nɛ́ mi ní wè, ²⁴bà mi míɛni bé cíi bè kò leguuro nɛ̄ nɛ́ yeli ní; m’bé ní yeli wuʔɔ fúɔ bè taa tɔliyɔ kɔlisiin yeli kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè. ²⁵M’bé kapiɛngbuɔn ŋɔsii tórigo wè yeli kúrugu; wi bé mi fuʔɔ tɔ́n gè yeli mɛ́, bɛ̀ yeli ’kàduʔu wáa mi nyakungɛngɛ mɛ́ gè. A yeli sɛ́nì gbuʔulo yeli kàaya nī yè, m’bé káfaligɛ yaama tórigo bè yeli kúrugu. Yeli bé kò yeli leguu wi kiyɛ nī26.25 Wéli baa Zer 14.12; 24.10; 29.17-18; Ezek 5.17; 14.17; 29.8.. ²⁶A mi kɛ́nì yeli yaliire yérige dè, cɛlilɛ kiɛ bé wúɔ bè yeli lìile suʔɔ lè kàjɔli nigbe nī kákpɔnnɔ nɛ̄ gèle. Pe béri suro tɔ́nminɔ dè de kíri yaleye nī yè, bèri ti kanʔa yeli mɛ́. Bà yeli bé lìi bè kò sìndin nī.

²⁷«Kire gáà ki mìɛni nī gè a yeli sì ń’nɛ̀ lúʔu m’mɛ́ wèʔ, a yeli sí cíi nɛ̀ kò leguuro nɛ̄ nɛ́ mi ní wè, ²⁸mi míɛni bé kò leguuro nɛ̄ nɛ́ yeli ní mi funyɛrigɛ nī gè. Mi tíimɛ m’bé yeli wuʔɔ fúɔ bè taa tɔliyɔ kɔlisiin yeli kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè.

²⁹«Yeli béri yeli jaala pe céri káa dè, bé míɛni yeli pórilo pe céri káa dè26.29 Wéli baa Fàn 28.53; Ezek 5.10.. ³⁰M’bé yeli sundiɛyɛ cúʔɔ yè nyàa yī nyaguruyo nɛ̄ yè, bé yeli wusuna sórigodiɛyɛ kpúɔn yè jáan. M’bé yeli kúbilo gbuʔulo bèle yeli yasunro nɛ̄ dè, dàa nī sìi wè yē wèʔ. Yeli bé mi biɛn26.30 Wéli baa Ezek 6.3-6.. ³¹M’bé yeli kàaya kpíʔile yè gunduuro, bé yeli sundiɛyɛ cúʔɔ yè yi bé kò tiɛwaaya. Miǐ ga tíi yéri ki nɛ̄ʔ bèri mi fungo nyígi gè yeli kúrugu yeli kakuɔrɔ nùdaanna lire kɛnmɛ nɛ̄ʔ. ³²Mi tíimɛ mi bé yeli kùlo cúʔɔ lè, bè ki yaʔa yeli leguulo bálì pe pɛ́nì tɛ́ni ni nī lè, ki bé pe fungo wúɔ. ³³M’bé kapiɛngbuɔn ŋɔsii kɔ̀n wè yeli nɛ̄, bè yeli cɛrigɛ kùlogolo kálì nī. Yeli kùlo ni bé kò waama kùlo, dí yeli kàaya yi sí kò gunduuro26.33 Wéli baa Fàn 4.27; 28.64; Nɛy 1.8..

³⁴«Bè yeli yaʔa baa yeli leguulo kùlo nī lè, yiʔɛlɛ gálì ke mìɛni nī gèle, yeli kùlo ni bé kò waala, ni béri ŋɔ́gi de taʔa bè yiʔɛlɛ gílì ke fuʔɔ tɔ́n gè, gàli nī yeli sì dàala yaʔa lè a ni ’ŋɔ́ nɛ̀ taa lèʔ26.34 Wéli baa Kaj2 36.21.. ³⁵Yiʔɛlɛ gálì ke mìɛni nī gèle, ni bé kò waala, dàala ni béri ŋɔ́gi de taʔa. Kire bé puu ŋɔ́daala náà dàala niì taa lèʔ lɛ̀lɛ líì nī yeli ’puu tɛ́ninɛ kùlo nī lèʔ.

³⁶«Yeli sɛnminɛ bálì ye bé kò sìi nɛ̄ wè yeli leguulo kùlo nī lè, m’bé pe funyɔ nyì yè fíɛrɛ nɛ̄ dè. A pe ’wawaʔaga tùnmɔ cɛ̀ri lúʔu wè, gàa káfaligɛ ki ’líɛ nɛ̀ wáa gè, pe béri fé de tun majo dùʔɔ pe ’pe leguuwo wi kapiɛngbuɔn ŋɔsii nyaa. Pe béri láʔala de tun nɛ̀ sí ki yaʔa siɛn sì taʔa pe nɛ̄ʔ. ³⁷Pe béri kúrugu de tun pìye nɛ̄, majo dùʔɔ piyē nɛ fé kapiɛngbuɔn ŋɔsii nɛ̄ wī, nɛ̀ sí ki yaʔa siɛn sì taʔa pe nɛ̄ʔ. Piyě sí gbɛ̀ jáa bè yéri céwu pe leguulo yiʔɛ mɛ́ gèʔ. ³⁸Bà ki bé puu yeli béri kúu kùlogolo kálì nī; yeli leguulo kùlo ni bé yeli káa. ³⁹Sɛnminɛ bílì pe bé kò sìi nɛ̄ yeli leguulo kùlo nī lè, pe bé fúnʔɔ pe kolimɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ pe tobilo pe kolimɔ kele kɛnmɛ nɛ̄ bè.»

Yewe bé wi nyakungɛngɛ siɛnrɛ cò dè

⁴⁰«Nɛ̀ sí ki yaʔa a pe ’fɔ̀li nɛ̀ yéri pe kolimɔ kele nɛ̄ gèle nɛ́ pe tobilo wuʔulo ní gèle, gàli pe ’kpíʔile gèle bà pe ’kolimɔ taa mi Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ cíi nɛ̀ kò leguuro nɛ̄ nɛ́ mi ní wè26.40 Wéli baa Nɛy 9.2; Kàs 28.13; Zan1 1.9., ⁴¹fúɔ a mi tíimɛ pɛ́nì cíi nɛ̀ kò leguuro nɛ̄ nɛ́ pe ní, a mi sí pe tórigo pe leguulo kùlo nī lè, a ki sí nyaa pe ’pe nàzɔngbɛnyɛ yiʔɛ yè, nɛ́ pìye cɛ́rigɛ wè, nɛ́ yéri ki nɛ̄ nɛ̀ ki cɛ́n peli kolimɔ sàri wi ’yɛli nɛ́ peli ní wè, ⁴²bà m’bé sɔ̀ngi daa nɛ́ mi nyakungɛngɛ siɛnrɛ ní dè, gàa mi ’kpíʔile nɛ́ Yakuba ní wè, nɛ́ Siaga ní wè, nɛ́ Birayima ní wè. Bà m’bé sɔ̀ngi daa dàa nɛ̄ mi yé juu kùlo ni wuʔu nɛ̄ gè26.42 Wéli baa Sél 12.7; 17.7-8; 26.3-4; 28.13-14; Yir 2.24; Ŋún 106.45; Ezek 16.60..

⁴³«Nɛ̀ ki yaʔa bà pe ’yiri kùlo nī lè, kùlo ni bé kò waala, ni béri ŋɔ́gi de taʔa bè yiʔɛlɛ gílì ke fuʔɔ tɔ́n gè, gàli nī pe sì dàala yaʔa lè a ni ’ŋɔ́ nɛ̀ taa lèʔ. Pe bé pe kolimɔ sàri taa wè, nɛ́ ki cɛ́n pe ’cíi mi kàyuʔujuuro nɛ̄ dè, a mi fànʔa kele ke ’pe biɛn.

⁴⁴«Nɛ̀ sí ki yaʔa, a pe kɛ́nì puu pe leguulo kùlo nī lè, miǐ ga tíi kàduʔu wáa pe mɛ́ʔ bè pe yaʔa pe ’mi biɛn fúɔ mi pa pe cúʔɔ péwuʔ, bè mi nyakungɛngɛ cúʔɔ gè nɛ́ pe níʔ. Nɛ́ ki cɛ́n mi yē Yewe, pe Kulocɛliɛ wè.

⁴⁵«M’bé sɔ̀ngi bè taa nɛ́ mi nyakungɛngɛ wori nɛ́ dè pe nyuɔmɔ wuʔu nɛ̄ gè, nyakungɛngɛ gáà mi yé kpíʔile nɛ́ pe tobilo ní bèle, bàli mi ’yige Ezipiti kùlo nī lè kùlogolo ke nyaamɛ nɛ̄ bè, bè kò pe Kulocɛliɛ. Mi yē Yewe.»

Siɛnrɛ ti kúɔdiʔɛ gè

⁴⁶Tire yē fànʔa kele gèle, nɛ́ kàyuʔujuuro dè, nɛ́ fànʔa kajuʔulo gèle, gàli Yewe ’juu Misa nyuɔ nī gè, Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè, gàli Yewe ’tɛ́ngɛ wire nɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ ní bèle26.46 Wéli baa 27.34; Fàn 6.1; 12.1..

Fànʔa kajuʔulo gálì ke nyu nyakungɛngɛ wori nɛ̄ dè

¹A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo:

²«Ma ki juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle ma kele gálì tìɛ gèle pe nɛ̄:

«A siɛn wáà ’ki nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bè nyakungɛngɛ kpíʔile Yewe mɛ́ wè, bè wìi kɛn kire ga laa bè wi saʔa wuu wáà kɛn Yewe mɛ́ wè27.2 bè wìi kɛn kire ga laa bè wi saʔa wuu wáà kɛn Yewe mɛ́ wè: Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè. Kire siɛn wi cî wìi kɛn kire ga laa wi saʔa wuu wáà kɛn Yewe mɛ́, wi bé baara saawalidɛngɛgɛ nī gè. Kiì nyaa majo wi cé wi céri kɛn dè kakuɔrɔ yakɔnrɔ wīʔ. Siɛn ó siɛn lɔri ti ’tìɛ nɛ̀ yɛli nɛ́ baara dáà ní wi ŋɔri ti bé jáa bè kúɔ dè, a ki yē nàguɔ wī yo, cɛliwɛ wī yo, nɛ̀ yɛli nɛ́ pe yiʔɛlɛ kɛnmɛ ní bè. Bɛ̀ ki ’puu dí wali níɛ jiin saawalidɛngɛgɛ nī gè bèri ki yɛrɛ gbòborí dè de kpínʔini., wi bé nyakungɛngɛ fori gè bè wali kɛn siɛn sìndiʔɛ nī gè bè tánʔa bè yɛli nɛ́ wali nyuɔ ní gè gàa ’ki tìɛ gè. ³A siɛn wiī yiʔɛlɛ togo nɛ́ yiʔɛlɛ togotaanri sunʔɔmɔ nī bè, a ki yē nàguɔ wī wè, wi lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele togosiin nɛ́ kpɔrigɔ, nɛ̀ yɛli nɛ́ saawalidɛngɛgɛ ki wali tɔ́rigɛnmɛ ní bè27.3 Wali nyuɔ gáà ki yé buu yiʔɛlɛ sicɛri baakuɔwɔ sàri. Kire ’ki tìɛ nyakungɛngɛ gáà ki ’puu yakpuʔɔ.. ⁴A ki sí nyaa cɛliwɛ wī wè, wi lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele togo nɛ́ kpɔrigɔ. ⁵A siɛn wiī yiʔɛlɛ kogunɔ nɛ́ yiʔɛlɛ togo sunʔɔmɔ nī bè, a ki yē nàgabile nī lè, ni lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele togo; a ki sí nyaa pìcapile nī lè, ni lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele kiɛ. ⁶A pùɔ wiī yege nigbe nɛ́ yiʔɛlɛ kogunɔ sunʔɔmɔ nī bè, a ki yē nàgabile nī lè, ni lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele kogunɔ; a ki sí nyaa pìcapile nī lè, ni lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele taanri. ⁷A siɛn wi ’tóri yiʔɛlɛ togotaanri nɛ̄ wè, a ki yē nàguɔ wī wè, wi lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele kiɛ nɛ́ kogunɔ; a ki sí nyaa cɛliwɛ wī wè, wi lɔri ti bé nyaa walifiiwe walikpegele kiɛ.

⁸«Ŋàa wi ’ki nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bè nyakungɛngɛ kpíʔile Yewe mɛ́ wè, bè wìi kɛn kire ga laa wi saʔa wuu wáà kɛn Yewe mɛ́ wè, a ki ’nyaa wiǐ gbɛ̀ jáaʔ bè ki sàri nyuɔ gáà ’ki tìɛ gèʔ, wi bé pɛn nɛ́ kire siɛn ní wè bè pa wi yérige kacuɔnriwɔ yiʔɛ mɛ́ gè. Kacuɔnriwɔ wi bé ki tìɛ nyuɔ gáà wi ’yɛli bè sàri gè, nɛ̀ yɛli nɛ́ siɛn wi taagɛnmɛ ní bè.

⁹«A ki sí nyaa yajuʔu gī gè, gàa nyuɔ siɛn wi ’kún nɛ̀ kɛn gè Yewe mɛ́ wè, yajuʔu gáà nɛ̄ Yewe ’fɔ̀li gè pe- ki kɛn kpuʔɔrɔ wire mɛ́ gè, kire yajuʔu ki bé kò wàlidɛngɛgɛ Yewe mɛ́27.9 Wéli baa 1.2.. ¹⁰Kiì yɛli wi- kire yajuʔu fɛ̀ni gè kàa kiiyɛ nɛ̄ʔ, nɛ́ míɛni kàa nɛ̄ gàa ki ’nyuɔ gèʔ, nɛ́ gàa ki wè cɛ̀ngɛ gèʔ. Kire nɛ́ ki mìɛni a siɛn wi ’ki kpíʔile gè nɛ́ yajuʔu fɛ̀ni gè, yajuʔu gáà wi ’fɛ̀ni nɛ́ pélige ní gè, yi mìɛni siin bè kò wàlidɛngɛyɛ Yewe mɛ́.

¹¹«Yajuʔu gáà nyuɔ siɛn wi ’kún nɛ̀ kɛn wè, a kire yajuʔu ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, a siɛn sǐ gbɛ̀ pɛn nɛ́ ki ní bè ki kɛn kpuʔɔrɔ Yewe mɛ́ wèʔ, wi ’yɛli bè ki yajuʔu yérige gè kacuɔnriwɔ wi yiʔɛ mɛ́ gè27.11 Wéli baa 11.2-8. Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa yajuʔu ki bé puu sèfɛnnɛ, kire ga laa sunʔɔ, kire ga laa nyuʔɔmɔ. Siɛn wi sí de caa bè wi lɔri táà nyɔ́gɔ saawalidɛngɛgɛ baara nī dè. Kacuɔnriwɔ wi bé gbɛ̀ yajuʔu pári gè bè wali taa bè nyɔ́gɔ saawalidɛngɛgɛ baara nī dè.. ¹²Bà kacuɔnriwɔ wi bé ki lɔri tìɛ dè bè yɛli nɛ́ ki kɛnmɛ ní bè, a ki yē cɛ̀ngɛ, á kire bɛ̀ʔ sìpiʔi gè. Lɔri dáà wi bé tìɛ dè, tire ti bé sàri. ¹³Ŋàa wi ’yajuʔu nyuɔ ’kún gè nɛ̀ kɛn wè, a wi ń’nɛ̀ jo wi bé ki fùgu bè suɔ gè, wi ’yɛli bè ki lɔri ti tílaya tiɛyɛ kogunɔwuʔu láʔa gè bè ní fàri yajuʔu ki lɔri nɛ̄ dè, bè kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè.

¹⁴«A ki ’nyaa siɛn ’wi saʔa wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, kpuʔɔrɔ dè, kacuɔnriwɔ wi bé ki lɔri tìɛ dè bè yɛli nɛ́ ki kɛnmɛ ní bè, a ki yē cɛ̀ngɛ, á kire bɛ̀ʔ sìpiʔi gè. Lɔri dáà wi bé tìɛ dè, tire ti bé sàri. ¹⁵Ŋàa wi ’ki saʔa wàli gè nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, a wi ń’nɛ̀ jo wi bé ki fùgu bè suɔ gè, wi ’yɛli bè ki lɔri ti tílaya tiɛyɛ kogunɔwuʔu láʔa gè bè ní fàri saʔa ki lɔri nɛ̄ dè, bè kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. Saʔa ki bé ní koli kò wi wuʔu.

¹⁶«A ki sí nyaa siɛn wáà ’wi siʔi wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, gàa gī narigɛ wuʔu gè, ki lɔri ti bé tìɛ bè yɛli nɛ́ yaliire kɛnmɛ ní bè dàa ti bé gbɛ̀ tánʔa siʔi nī gè, bè yɛli nɛ́ ɔrizi gbɔngbonyiɛyɛ kiɛ lɔri kɛnmɛ ní bè; kire nɛ̂ nyaa walifiiwe walikpegele togosiin nɛ́ kpɔrigɔ. ¹⁷A ki ’nyaa siʔi ki ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ nī lè27.17 Wéli baa 25.8-22., lɔri dáà kacuɔnriwɔ wi bé tìɛ dè, tire ti bé sàri. ¹⁸Nɛ̀ ki yaʔa a ki ’nyaa Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni ’tóri nɛ̀ kúɔ lè, a wi nɛ́ péli nɛ̀ ki wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ gè Yewe mɛ́ wè, kacuɔnriwɔ wi bé yiʔɛlɛ tɔ́ri gèle, gàli ke ’kúɔ gèle sɛ́ni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ láà ’nɔ̀ lè, bà wi bé kàa yige ki lɔri nī dè bè yɛli nɛ́ yiʔɛlɛ nyuɔ gálì ní ki bága kúɔ gèle.

¹⁹«Ŋàa wi sí siʔi wàli gè nɛ̀ tɛ́ngɛ gè Yewe mɛ́ wè, a wi ń’nɛ̀ jo wi bé ki fùgu bè suɔ gè, wi ’yɛli bè ki lɔri ti tílaya tiɛyɛ kogunɔwuʔu láʔa gè bè fàri siʔi ki lɔri nɛ̄ dè, bè kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. Siʔi ki bé ní koli kò wi wuʔu. ²⁰A wiì sí siʔi fùgu gè nɛ̀ suɔ gèʔ, a wi ’ki pári nɛ̀ kúɔ siɛn wáà wiiyɛ mɛ́ wè, wiǐ ní gbɛ̀ jáaʔ bè ki fùgu bè suɔ púloʔ. ²¹A Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni pɛ́nì nɔ̀ lè, siʔi ki bé kò wàlidɛngɛgɛ Yewe mɛ́, majo siʔi gáà pe ’láʔa nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ súuri gè. Ki bé kò kacuɔnrilɔ wuʔu súuri.

²²«A siɛn wáà ’siʔi wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè, gàa wire tíimɛ ’suɔ gè, gàa ki wè wi narigɛ wuʔu gèʔ, ²³kacuɔnriwɔ wi bé siʔi ki lɔri tìɛ dè bè yɛli nɛ́ yiʔɛlɛ nyuɔ ní gèle gàli ke ’kò gèle, sɛ́ni Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ láà ’nɔ̀ lè. Siɛn wi ’yɛli bè ki lɔri sàri dè kire cɛnnugo gè, nɛ́ ki cɛ́n siʔi kiī wàlidɛngɛgɛ Yewe mɛ́. ²⁴A Kàkpaanya Wíi yiɛlɛ ni pɛ́nì nɔ̀ lè, siʔi ki bé ní koli bè kò ki kàfɔli wi wuʔu, ŋàa mɛ́ wi yé ki suɔ gè, pe narigɛ nī gè.

²⁵«Lɔri ó lɔri kacuɔnriwɔ wi bé tìɛ dè, ti bé juu bè yɛli nɛ́ saawalidɛngɛgɛ ki wali tɔ́rigɛnmɛ ní bè, ŋàa wi yē gera27.25 Gera wori dáà ti ’juu náʔa gè, kire yé puu nɛ wali wi lúbugɛnnɛ tìí. Walifiiwe walipile tílaga wori dìi pe ’juu náʔa gè, wi lúbugɛnnɛ ni bé gbɛ̀ nyaa giraminɛ kɔlini. Wéli baa Tɔ́nminɔgɛnnɛ Tìɛdiʔɛ nī gè. kpègele togo gèle, gàli ke bé nyaa walifiiwe walipile nigbe lè27.25 Wéli baa Yir 30.13 nɛ́ kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè..

²⁶«Nɛ̀ ki yaʔa siɛn wáà fáala sǐ gbɛ̀ jáa bè yajuuro pìpelile wàli bèle bè tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ʔ, nɛ́ ki cɛ́n tire pìpelile piyē Yewe wuulo nɛ̀ kúɔ27.26 Wéli baa Yir 13.2.. A ki yē nɛ̀naʔa gè, kire ga laa sìnbapile lè, kire ga laa síkapile lè, tire yē Yewe mɛ́. ²⁷A ki sí nyaa yajuʔu káà gī gáà ki ’núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, ki kàfɔli wi bé gbɛ̀ jáa bè ki fùgu bè suɔ. Wi bé ki lɔri ti tílaya tiɛyɛ kogunɔwuʔu láʔa gè bè ní fàri yajuʔu ki lɔri nɛ̄ dè dàa kacuɔnriwɔ wi yé tìɛ dè, bè kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè. A ki sí nyaa yajuʔu kiì fùgu nɛ̀ suɔ gèʔ, kacuɔnriwɔ wi bé ki pári bè yɛli nɛ́ lɔri dáà ní wi tìɛ dè.

²⁸«Nɛ̀ ki yaʔa, yɛrɛ dáà ti mìɛni siɛn ’láʔa nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ wè, ki kàa fáala sǐ gbɛ̀ páriʔ, ki kàa fáala míɛni sǐ gbɛ̀ fùgu bè suɔʔ, a ki yē siɛn yo, á kire bɛ̀ʔ yajuʔu yo, á kire bɛ̀ʔ wi siʔi gáà ki yē narigɛ wuʔu gèʔ. Yɛrɛ dáà ti mìɛni ti ’láʔa nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ wè, tire bé kò yakaa gàa gī cɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ Yewe mɛ́. ²⁹A ki ’nyaa pe ’siɛn wáà cúʔɔ nɛ̀ yige baa péwu nɛ̀ yɛli nɛ́ Yewe kàyuʔujuuro ní dè, wire sǐ ní gbɛ̀ jáa bè fùgu bè suɔʔ; pe ’yɛli pe- wi kpúu wī27.29 Náʔa gè kiī nɛ nyu siɛn wáà wuʔu nɛ̄ ŋàa kàyuʔu pe ’juu nɛ̀ ceri gè, nɛ́ jo wi ’yɛli nɛ́ kùu ní wī. Wéli baa Yir 22.17-19; Tɔ́r 35.31-34; Fàn 13.13-19; Yes 7.13-15..

³⁰«Kiɛkiɛwuʔulo gálì ke mìɛni ke ’láʔala yaliire nɛ̄ dè, kire ga laa tiire yasɛnrɛ nɛ̄ dè, tire yē Yewe wori, yɛrɛ táà dī dàa ti yē wàlidɛngɛrɛ wi mɛ́27.30 Koliyo 30-33 tiʔɛ nɛ̄ gè, wéli baa Tɔ́r 18.21; Fàn 14.22-23.. ³¹A ki ’nyaa siɛn wáà wi je wi yaliire kiɛkiɛwuʔulo kálì fùgu bè suɔ wè, kire ga laa wi tiire yasɛnrɛ wuʔulo gèle, wi ’yɛli bè ki lɔri ti tílaya tiɛyɛ kogunɔwuʔu láʔa gè bè ní fàri ti lɔri nɛ̄ dè, bè kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè.

³²«Kiɛkiɛwuʔulo gálì ke mìɛni pe ’láʔala yajuuro nɛ̄ dè, lɛ̀lɛ líì nī yajuunaʔawa wi ’kàgbiile tíʔɛ lè nɛ̀ ti tɔ́ri dè, kire ’jo nìɛyɛ yè, nɛ́ sìnbaala bèle, nɛ́ síkaala bèle, kire kiɛkiɛwuʔulo ke bé puu wàlidɛngɛlɛ Yewe mɛ́. ³³Ki kàfɔli wiǐ gbɛ̀ ki nyíɛnɛ bè kɔ̀n bè ti fɛ̀ni tìi nɛ̄ʔ, dàa dī cɛ̀nrɛ dè nɛ́ dàa dī sìpiire dèʔ. A wi sí ti fɛ̀ni dè, ki yajuuyo siin yè, gàa wi ’kɛn gìi sìndiʔɛ nī gè nɛ́ gàa ní wi ’pɛn gè, yi mìɛni siin bé kò wàlidɛngɛyɛ Yewe mɛ́. Yiǐ ní gbɛ̀ jáa bè fùgu bè suɔʔ.»

Siɛnrɛ ti kúɔdiʔɛ gè

³⁴Kele gálì keli yē tunduro dáà Yewe ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè, Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè, wi- ti juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle.