Zudi

Sɛbɛ ŋáà Zudi ’sɛbɛ wè

Zudi

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Zudi Sɛbɛ wè, Zudi wire tíimɛ wi ’wi sɛbɛ, wire ŋáà wi ’puu Zaki cɔni wè nɛ́ sí ní Zezi cɔni míɛni (wéli baa Mar 6.3). Wi nyɛ́nì wìi tìɛ nɛ́ jo wire yē Zezi Kirisi sùkulowo, kire ’jo Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ baakuɔwɔ wè. Wi ’sɛbɛ tórigo wè tɛ́ngɛfɔlilɔ pe mìɛni mɛ́; wi yé sìɛn Zuufulo tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle nɛ̀ tóri. Pe yé Zudi cɛ́n wè nɛ̀ yaʔa ŋàa wī siɛnnɛ tɛnmɛ bèle kányiʔɛ nɛ̄ gè.

Wi tɛnmɛnɛ niī nɛ waa Piɛri Sɛbɛ siinwuu woli kúrugu lè. We bé gbɛ̀ Zudi Sɛbɛ wi koliyo 6 báa nɔ̀ 13 nɛ̄ tɔ́nminɔ yè nɛ́ Piɛri siinwuu ní wè, wi nyùyɔ 2 ní yè. Gìi sí gī baa gè, pe siɛnnɛ siin bèle, pe sɛbɛlɛ piyē nɛ nyu jànvaa tɛnmɛfɔlilɔ wuʔu nɛ̄ gè, bàli pe ’puu nɛ tári cúʔɔmɔ nɛ̄ bè. Zudi sɛbɛ nī wè, pe ’puu nɛ wàlimɛ nyɔ́gi tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli nī lè, nɛ nyìʔɛnɛ tundunminɔ teri bèle. Pe ’puu nɛ cìʔí Misa Fànʔa Siɛnrɛ nɛ̄ dè (8-10), nɛ́ Zezi wori ní dè (4-8), á pe sí puu nɛ pìye ye tɛ́ngɛfɔlilɔ. Pe ’puu nɛ ki sɔ̀ngí Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ti nyɛ́nì larigɛ kɛn peli mɛ́ peli de peli nyɛ́ni kele kpínʔini wī.

Zudi ’puu nɛ Nyakungɛngɛ Liʔɛ Siɛnrɛ tiɛyɛ yáà nyu wi sɛbɛ nī wè. Nɛ́ míɛni wi ’puu nɛ Zuufulo sɛbɛlɛ pálì piyeyɛ tiɛyɛ nyu nɛ tìí pe nɛ̄ bàli pe wè Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dèʔ (5-16). Dùʔɔ jànvaa tɛnmɛfɔlilɔ pe ’puu nɛ kire sɛbɛlɛ líi bèle nɛ siɛnnɛ pùunní bèle. Bà Zudi kire ’kpíʔile gè, kire yé puu bè wi tɛnmɛnɛ nyùgo gbòbori gè (17-23) bè ŋɔri nyɔ́gɔ tɛ́ngɛfɔlilɔ tɛ́ngɛlɛ nī lè (20).

Wi ’ki juu nɛ̀ fílige kɛnmɛ bíì nɛ̄ Kulocɛliɛ bága kàyuʔu juu gè; wi ’puu nɛ caa bè pe sáʔa pe- pìye suɔ Kulocɛliɛ funyɛrigbuʔɔ mɛ́ gè (22-23). Kire tɛnmɛnɛ náà niī weli woli míɛni pàngɛ gè.

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Síɛrilɛ lè (1-2)

Kulocɛliɛ wi bé kàyuʔu juu gè jànvaa tɛnmɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle (3-16)

Yeli tɛ́ngɛfɔlilɔ bèle, yeri waa yiʔɛmɛ tánʔagɛnjɛ̀nmɛ nī bè (17-23)

Gbùʔɔrilɔ lè (24-25)

Síɛrilɛ lè

¹Mi Zudi wè, Zezi Kirisi sùkulowo wè, nɛ́ ní Zaki siinyɛni wè, mi mi nyɛ́nì sɛbɛ ŋáà tórigo wè yeli mɛ́, yeli bálì Kulocɛliɛ nyɛ́nì yeri bèle. Yeli ’weli Tuu Kulocɛliɛ dɛ́ni wè, a wiī nɛ yeli wéli Zezi Kirisi kɛnmɛ nɛ̄ bè.

²Kulocɛliɛ wi- nyinimɛ, nɛ́ yanyige, nɛ́ dɛ́nigɛ kɛn gè yeli mɛ́ nìʔɛgɛ !

Kulocɛliɛ wi bé kàyuʔu juu gè jànvaa tɛnmɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle

³Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, ki láa yē mi nɛ̄ kpuʔɔ bè sɛbɛ wáà tórigo yeli mɛ́ weli suɔlɔ wuʔu nɛ̄ gè, lire náà nī weli we mìɛni woli lè. Bɛ̀ sí ki yē píra ŋáà nī wè, mi ’ki nyaa mi ’yɛli bè ki sɛbɛ bè lèbaanna nyɔ́gɔ yeli nī yeli de tɛ́ngɛlɛ ni cáanra cáanri dè, tɛ́ngɛlɛ náà Kulocɛliɛ ’kɛn nɛ̀ láʔa wi wuulo mɛ́ bèle tɔligɔ nigbe péʔ. ⁴Nɛ́ ki cɛ́n siɛnnɛ pálì nyɛ́nì làri nɛ̀ jíin yeli sunʔɔmɔ nī1.4 Wéli baa Tiit 1.16; Piɛ2 2.1; Zan1 2.22., bàli bīɛlɛ pe kàyuʔujuu wori ti yé juu nɛ̀ kúɔ faʔa faʔa gè Kulocɛliɛ Siɛnsɛbɛrɛ nī dè. Kpuʔɔrɔ dáà wi kanʔa siɛnnɛ mɛ́ bèle, siɛnpiile bálì pe nɛ̂ ti líɛ majo dùʔɔ ti ’kɛnmɛ kɛn peli mɛ́ wī peri tári cúʔɔmɔ koligo nī gè. Bè ní taʔa kire nɛ̄ gè, piyē nɛ cìʔí Zezi Kirisi nɛ̄ wè, wire ŋáà nigbe wī weli Kàrigɛfɔli nɛ́ ní weli Kàfɔli wè.

⁵Yeli ’ti sɔ́migɔ nɛ̀ cɛ́n nɛ̀ kúɔ dàa mi je juu dè. Nɛ̀ ki yaʔa m’bé ní yeli sɔ̀ngirɔ tìrige dè ti nɛ̄. Bà Kàfɔli wi ’wi siɛnnɛ suɔ bèle nɛ̀ yige Ezipiti kùlo nī lè, kire kàduʔumɛ bàli piyè tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ, a wi ’pe cúʔɔ1.5 Wéli baa Tɔ́r 14.26-35; 26.64-65; Kor1 10.5-11; Eb 3.16–4.2.. ⁶Ye- sɔ̀ngi ye taa nɛ́ nyìʔɛnɛ tundunminɔ ní bèle, bàli piyè yéri pe fànʔa yéridiɛyɛ nī yèʔ1.6 Wéli baa Sél 6.1-4. Nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe yé ’puu nɛ sìnɛ́ nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, sɛ́nì Kulocɛliɛ wi ’kàsakpiile tìrige lè duniya nī yè, Nɔwe lɛ̀lɛ nī lè., a pe ’cíi bè kò tiʔɛ gáà nī pe ’puu kòrilo bèle. A Kulocɛliɛ ’pe puɔ nɛ́ nyùʔɔdiriye ní yè nɛ̀ yaʔa yebiliwuɔlɔ nī lè súuri bèri kàyuʔujuujɛngɛ kpuʔɔ siri gè1.6 Wéli baa Piɛ2 2.4,9..

⁷Ye- sɔ̀ngi ye taa nɛ́ Sodɔmi kàʔa nɛ́ Gomɔri kàʔa wuʔu ní gè míɛni, nɛ́ kàaya nyáà yi ’puu yi táanni yè. Yire yē fìɛ bɛ̀ yi siɛnnɛ pe ’wuʔɔgɔ taa gè á Kulocɛliɛ ’pe nyɔ́gɔ bànguɔ kàsun nī gè súuri, pe cúʔɔmɔ fìɛrɛfun kele kɛnmɛ nɛ̄ bè gàli pe ’puu nɛ kpínʔini gèle, gàli kiyè yɛli gèleʔ, nyìʔɛnɛ tundunminɔ bálì tíɛlɛ bèle, bàli pe ’puu nɛ caa bèri sìnɛ́ nɛ́ siɛnnɛ ní, bàli pe wè peli felige gèʔ1.7 Wéli baa 1.6; Sél 6.1-4; 19.4-25..

⁸Bɛ̀ míɛni sí ki yē ki siɛnnɛ bálì bīɛlɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè. A pe ’yakaa nyaa ŋɔ́nigɔ káà felige nī gè, pe nɛ̂ ki kpíʔile majo Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ́ peli ní. Pe nɛ̂ pe sɔ̀ngirɔ taʔa dè kire ŋɔ́nigɔ nɛ̄ gè níɛ̀ nɛ pe céri kanɛdanʔana kpínʔini gèle gàli ke ’núʔɔ gèle, níɛ̀ Kulocɛliɛ kàfɔligɔ faʔa gè, níɛ̀ nɛ nyìʔɛnɛ fànʔafɔlilɔ teri bèle, bàli bīɛlɛ kpuɔmɔ ní bè1.8 Wéli baa Piɛ2 2.10.. ⁹Nɛ̀ cɛ́nì ki yaʔa, nyìʔɛnɛ tundunminɔ kàfɔli Mikayɛli1.9 Wéli baa Dan 10.13,21; 12.1; Tìɛ 12.7. wè, wire sì cɛ́nì fɔ̀li nɛ̀ ki kpíʔileʔ. Bà wi ’puu nɛ cáanri nɛ́ Setɛni ní wè, Misa céri tɔ́n wuʔu nɛ̄ gè bà wi yé kùu wè1.9 Wéli baa Fàn 34.6. Náʔa gè, Zudi wiī nɛ nyu Zuufulo kaliɛlɛ láà wuʔu nɛ̄., Mikayɛli sì fɔ̀li nɛ̀ kàyuʔu juu gè gbòdolilo kàfɔli nɛ̄ wèʔ nɛ̀ wi tiʔɛlɛʔ. A wi ’ki juu wi mɛ́ yákuɔ nɛ́ jo: «Kàfɔli wire wi bé muɔ sàri1.9 Wéli baa Zaka 3.2. !»

¹⁰Nɛ̀ sí ki yaʔa kire tɛnmɛfɔlilɔ bálì bèle, piyē nɛ yakaa teri gàa piyè cɛ́n gèʔ. Gàa piyē nɛ cɛ́ngi gè, kire yē bɛ̀ nyàʔayɛrɛ ti kacɛ́nnɛ tíɛlɛ, kire ki bága pe cúʔɔ. ¹¹Yawuʔɔ yē pe nɛ̄, nɛ́ ki cɛ́n pe nyɛ́nì taʔa Kayɛn koligo nɛ̄ gè1.11 Wéli baa Sél 4.8.. Lɔri tàanma nɛ̄ bè, a pe ’taʔa Balaami kolimɔ nɛ̄ bè1.11 Wéli baa Tɔ́r 22.7-35; Piɛ2 2.15.. A pe ’kùu taa wè, bɛ̀ pe ’cíi Kore tíɛlɛ wè1.11 Wéli baa Tɔ́r 16.1-5..

¹²Kire siɛnnɛ bálì bèle, piyē kúrugodiɛyɛ a pe ’pɛn yeli pínɛnyɛnigɛ lìidiɛyɛ nī yè. Pe nɛ̂ pɛ́nì lìi fìɛrɛ fùn, peli yē nàʔavɔlilɔ bálì pe pìye kanʔa yaliire mɛ́ dè yákuɔ wī. Piyē bɛ̀ kàsadibarɛ tíɛlɛ dàa dī kàsaʔa fùn gè; káfaligɛ ki ti líi nɛ waa yákuɔ wī. Piyē bɛ̀ tiire tíɛlɛ dàa ti wè sɛngi dèʔ; a ki cɛ́nì nyaa ti sɛn lɛ̀lɛ nī lè, yasɛnrɛ yafiɛn nɛ̌ taa ti nīʔ. Pe ’nìre tiī kɔ́ligidɔ wī, pe ’kùu nɛ̀ taʔala tɔliyɔ siin. ¹³Pe fìɛrɛ kakpiʔiligele kiyē bɛ̀ kuʔɔjii lakuruyo tíɛlɛ nyàa yi yɛ̀gí nɛ kpúɔn yè, nyàa yi kpɔ́rigɔ ŋu gè pe yiʔɛ mɛ́ gè. Piyē bɛ̀ ŋɔgɔlɔ tíɛlɛ gàli ke kɔnigi pìlige nī gè; Kulocɛliɛ nyɛ́nì tiʔɛ káà yaʔa pe mɛ́ súuri yebiliwuɔlɔ dɛ́ndɛn nī lè.

¹⁴Enɔki wè1.14 Wéli baa Sél 5.21-24., wire ŋáà wi ’puu Adama saʔa tùlugo nī gè siɛnnɛ kɔlisiinwuu wè, a wi ’Kulocɛliɛ siɛnrɛ juu dè peli wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ jo: «Ki n’gɛ, Kàfɔli wi bé pɛn nɛ́ wi nyìʔɛnɛ tundunminɔ wàlidɛngɛlɛ siramuʔɔyɔ siramuʔɔyɔ ní yè, ¹⁵kire ga buu bè kàyuʔu juu lewiile nɛ̄ bèle. Wi bé kàyuʔu juu bè ceri siɛn ó siɛn nɛ̄ wi kapiʔile wuʔu nɛ̄ gè gàli wi ’kpíʔile gèle nɛ́ cíi Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, nɛ́ siɛncuʔɔrɔ ti mìɛni ní dàa kapiigbiʔilile bálì pe ’juu nɛ̀ wáa Kulocɛliɛ mɛ́ wè1.15 Siɛnrɛ dáà ti ’yiri sɛbɛ wáà nī ŋàa pe yeri Enɔki Sɛbɛ wè, á kire bɛ̀ʔ wiī nɛ nyu kaliɛlɛ láà juugɛnmɛ nɛ̄..»

¹⁶Kire siɛnnɛ bálì bèle, piyē nɛ kúnʔɔri súuri peli tíimɛ wuʔu nɛ̄ gè. Piyē nɛ tári pe nyɛ́ni koliyo nī yè nyàa yi ’pe dɛ́ni yè. Piyē nɛ pìye nyíɛnɛ pe juugɛnmɛ nī bè, níɛ siɛnnɛ fáanni bèle bè tɔ̀ni taa.

Yeli tɛ́ngɛfɔlilɔ bèle yeri waa yiʔɛmɛ tánʔagɛnjɛ̀nmɛ nī bè

¹⁷Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, yeri sɔ̀ngí de taʔa nɛ́ dàa ní weli Kàfɔli Zezi Kirisi wi tundunminɔ pe ’juu dè nɛ́ jo ki bé kpíʔile gè. ¹⁸Pe ’ti juu yeli mɛ́ nɛ́ jo: «Cɛnzɛnyɛ nī yè, siɛncuʔɔrɔjuufɔlilɔ bé puu baa bàli pe bé ba taʔa pe tíimɛ kanɛdanʔana nɛ̄ gèle, gàli kiyè yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ fíɛrɛ ní dèʔ1.18 Wéli baa Piɛ2 3.3..» ¹⁹Peli piyē nɛ wàlimɛ nyɔ́gi bè yeli sunʔɔmɔ nī bè. Pe duniya kasɔngilɔ ke ’fànʔa taa pe céri nɛ̄ dè. Kulocɛliɛ Pìle ni wè pe nīʔ.

²⁰Nɛ siinyɛninɛ, ye- ŋɔri nyɔ́gɔ yìye nī yeli gboli nī lè, yeri waa yiʔɛmɛ yeli tiɛlɛfun tɛ́ngɛlɛ nī lè. Kulocɛliɛ Pìle ni- yeli yiʔɛ kíni yeli náariyɛ nī yè. ²¹Ye- kò Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ nī gè, bà yeli nɛ ki siri weli Kàfɔli Zezi Kirisi wi- bànguɔ sìi kɛn wè yeli mɛ́ wi nyinimɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè.

²²Yeri nyinimɛ taʔa bàli nɛ̄ pe káala nɛ tíin pe funyɔ nī yè pe tɛ́ngɛlɛ wuʔu nɛ̄ gè. ²³Ye- pàli píle ye suɔ kàsun mɛ́ gè. Ye- nyinimɛ taa pàli nɛ̄ nɛ́ fíɛrɛ ní. Ye- cɛri yìye ciʔige pe burudo nɛ̄ dè dàa ti ’núʔɔ pe céri kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè, tire dáà ti bé gbɛ̀ yeli núʔɔ dè.

Gbùʔɔrilɔ lè

²⁴Kpuʔɔrɔ ti ’yɛli Kulocɛliɛ nɛ̄, wire ŋáà mɛ́ fànʔa ki yē gè bè yeli cò yérige wè yeli fǎga tuuʔ wè, bè ki yaʔa yeli sa yéri wi kpuɔmɔ yiʔɛ mɛ́ gè, tiɛlɛ fùn nɛ́ fundaangbuɔrɔ ní. ²⁵Kpuʔɔrɔ ti ’yɛli Kulocɛliɛ nigbe nɛ̄, wire ŋáà wi ’weli suɔ weli Kàfɔli Zezi Kirisi kɛnmɛ nɛ̄ bè. Kpuɔmɔ nɛ́ kpuʔɔrɔ, nɛ́ fànʔa nɛ́ kàfɔligɔ tire yé puu wi mɛ́ náʔanɛ duniya wi- faan wè, nɛ́ lɛ̀lɛ náà nī lè, nɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī láʔala fùn. Ki- taa ki puu bɛ̀ !