Sɛbɛ ŋáà pe ’tórigo
Eburulo
mɛ́ bèle
Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè
Eburulo bèle, piyē nɛ pe yeri míɛni Zuufulo. Kire sɛbɛ wiī nɛ nyu Zuufulo bàli mɛ́ pe ’tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè, a ki ’nyaa pe leguulo piyē nɛ túngu nɛ́ pe ní tɛ́ngɛlɛ wuʔu nɛ̄ gè, gàa ki ’gbɛ̀n gè fúɔ pàli nɛ caa bè tɛ́ngɛlɛ yaʔa lè bè koli kɛ́ pe Zuufulo kaliʔɛlɛ mɛ́ gèle. Ŋàa wi ’kire sɛbɛ sɛbɛ wè nɛ́ tórigo Eburulo mɛ́ bèle, wiì ’wìi tìɛʔ, nɛ̀ ki yaʔa Zuufulo tɛ́ngɛfɔli wáà sí wi ’puu (wi ’ki juu nɛ́ jo «weli tobilo», wéli baa 1.1). Wi yé Nyakungɛngɛ Liʔɛ Siɛnrɛ cɛ́n dè nɛ̀ líili. Ki bé gbɛ̀ nyaa sɛbɛ ŋáà wi cé kpíʔile nɛ̀ kúɔ sɛ́ni pe ’Gbùʔɔrɔsaʔa cúʔɔ gè Zerizalɛmi kàʔa nī gè.
Wi ’puu nɛ lèbaanna nyɔ́gi tɛ́ngɛfɔlilɔ nī bèle, pe- sɔ́migɔ bè yéri bè gbɛ̀nmɛ le. Wi ’ki tìɛ pe nɛ̄ Zezi Kirisi wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri nyìʔɛnɛ tundunminɔ nɛ̄ bèle (wéli baa 1–2), nɛ́ Misa ní wè nɛ́ Yesuwe ní wè (wéli baa 3.1–4.13), nɛ́ nyakungɛngɛ liʔɛ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ ní bèle (wéli baa 4.14–8.13), nɛ́ kakuɔrɔ yakɔnrɔ ní dè dàa pe ’puu nɛ ŋàʔaná nɛ kɔ̀ngí dè, sɛ́ni Zezi báa wìi kɛn kapiʔile wuʔu nɛ̄ gè, tɔligɔ nigbe péʔ. Wire wi ’nyakungɛngɛ fɔngɔ koligo múgu gè kire ga buu weli gbɛ̀ sìʔɛrɛ kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè a weli ’tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè (wéli baa 9.1–10.18).
Bè ŋɔri nyɔ́gɔ tɛ́ngɛfɔlilɔ nī bèle, a wi ’faʔa liɛlɛ pe tɛ́ngɛlɛ wuʔu juu gè, bàli pe ’puu nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ nyakungɛngɛ liʔɛ ní gè (wéli baa nyùgo 11). A wi ’jo peri Zezi wéli wè, wire ŋáà wi ’fànʔa taa wi leguulo nɛ̄ bèle (wéli baa 12.2). Nɛ́ míɛni pe ’yɛli bèri kakuɔrɔ yakɔnrɔ kɔ̀ngí dè dàa nɛ̄ Kulocɛliɛ ’fɔ̀li dè: wi gbùʔɔrilɔ wori dè, nɛ́ kacɛ̀ngbiʔiligele ní gèle, nɛ́ míɛni béri ki liile gàa weli ’taa gè nɛ́ weli siɛnnyɛninɛ ní bèle (wéli baa 13.15-16).
Sɛbɛ ŋáà wi siɛnrɛ tiī tàanra; wiī nɛ nyu weli mɛ́ nɛ lèbaanna nyɔ́gi weli nī, nɛ weli sɔ̀mí níɛ weli tɛnmɛ we- yéri we sìɛn. Weli tánʔagɛnmɛ pi ’yɛli bèrí ki tìí weli yē Kulocɛliɛ pìile.
Eburulo Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè
Zezi wiī Kulocɛliɛ tundunwɔ nɛ́ tɛ́ngɛfɔlilɔ kacuɔnrilɔ kàfɔli (1.1–4.13)
Kacuɔnrilɔ kàfɔli Kirisi wi baara dè (4.14–10.18)
Weli tánʔagɛnmɛ bè tɛ́ngɛlɛ nī lè, nyakungɛngɛ fɔngɔ nī gè (10.19–13.25)
1ZEZI WII KULOCƐLIƐ TUNDUNWƆ NƐ NI TƐNGƐFƆLILƆ KACUƆNRILƆ KAFƆLI
(1.1–4.13)
Kulocɛliɛ wi ’tóri wi Jaa mɛ́ wè nɛ̀ juu
1Faʔa faʔa gè, lɛ̀gɛlɛ sáa nī Kulocɛliɛ wi ’puu nɛ tòrí wi siɛnjuuliɛlɛ mɛ́ bèle nɛ nyu nɛ taʔala kɛnmɛ sáamɛ nɛ̄ weli tobilo mɛ́ bèle. 2Píra ŋáà nī wè, làzɛnnɛ náà nī lè, wi Jaa wire mɛ́ wi ’tóri nɛ́ juu nɛ́ weli ní. Wi ’duniya faan wè wi Jaa fànʔa nɛ̄ gè; wire wi ’kpíʔile yɛrɛ ti mìɛni kɔriliiwe wè. 3Jaafɔli wiī nɛ nyíʔɛnɛ nɛ Kulocɛliɛ cɛ̀nmɛ nɛ́ wi kpuɔmɔ tìí bè. Wiī nɛ Kulocɛliɛ kɛnmɛ tìí bè kányiʔɛ nɛ̄, nɛ́ yɛrɛ ti mìɛni cò nɛ̀ yérige nɛ́ wi siɛnrɛ ní dè, dàa dī nɛ́ ŋɔri ní dè. Lɛ̀lɛ líì nī wi yé siɛnnɛ cìile bèle nɛ̀ kapiʔile láʔa gèle, a wi ’tɛ́ni Kpuɔmɔ Kulocɛliɛ wi kàliige mɛ́ gè, baa nyìʔɛnɛ nī lè1.3 Wéli baa Ŋún 110.1..
Jaafɔli wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri nyìʔɛnɛ tundunminɔ nɛ̄ bèle
4A Kulocɛliɛ wi ’míʔɛ le wi nɛ̄ gàa ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri nyìʔɛnɛ tundunminɔ wuʔu nɛ̄ gè, kire gī Jaafɔli wè. Kire kɛnmɛ nɛ̄ wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri pe nɛ̄.
5Nɛ́ ki cɛ́n, Kulocɛliɛ sì ki juu nɛ̀ nyaaʔ nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà mɛ́ʔ nɛ́ jo:
Muɔ yē mi jaa;
pàngɛ gè mi wī mi nyɛ́nì muɔ sii1.5 Wéli baa 5.5; Kakpi 13.33. Ŋún 2.7 tire ti ’juu náʔa gè..
Nɛ́ pínɛ, wiì ki juu nɛ̀ nyaaʔ nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà wuʔu nɛ̄ʔ nɛ́ jo:
M’bé puu wi tuu;
wire bé puu mi jaa1.5 Sam2 7.14 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Kaj1 17.13..
6Nɛ̀ ki yaʔa bà Kulocɛliɛ wi kɛ́nì wi Pìpeliwe tun wè duniya nī wè, a Kulocɛliɛ wi ’jo:
Nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe mìɛni peri wi gbùʔɔrɔ́1.6 Fàn 32.43 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè. !
7Nyìʔɛnɛ tundunminɔ wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:
Wiī nɛ wi tundunminɔ kpínʔini bèle káfaliyɛ,
níɛ baakuɔlɔ kpínʔini bèle kàsunnyiyɛ1.7 Ŋún 104.4 tire ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
8Nɛ̀ ki yaʔa a Kulocɛliɛ sí ki juu wi Jaa mɛ́ wè nɛ́ jo:
Kulocɛliɛ yo, muɔ kùlofɔligɔ kácunʔɔ kiī baa súuri lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī,
muɔ fànʔa kàgbiile náà ni yē muɔ kɔli nī gè,
niī nɛ muɔ kùlofɔligɔ kàrigí gè nɛ́ sínmɛ ní.
9Sínmɛ pi ’muɔ dɛ́ni, a kapiʔi ki ’muɔ biɛn.
Kire kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ, muɔ Kulocɛliɛ wè,
wi ’muɔ kpíʔile kùlofɔli nɛ̀ fundaanra sùnmɔ wo bè muɔ nɛ̄,
nɛ̀ muɔ yɛ̀gɛ nɛ̀ tóri muɔ pínɛnyɛninɛ nɛ̄ bèle1.9 Koliyo 8-9 tiʔɛ nī gè, wéli baa Ŋún 45.7-8..
10A wi míɛni ’ki juu Jaafɔli mɛ́ wè nɛ́ jo:
Kàfɔli, duniya wi sélimɛ nɛ̄ bè,
muɔ wī, ma ’dàala kàkpuɔnnɔ kɛ́n bèle;
nyìʔɛnɛ niī muɔ kiyɛ yakpiʔilige.
11Ti bága kúɔ, nɛ̀ ki yaʔa muɔ bé puu baa súuri.
Tire ti mìɛni bága liɛ bɛ̀ burudo tíɛlɛ.
12Muɔ bé ti kùru bɛ̀ burugbuʔɔ tíɛlɛ,
muɔ bé ti yiʔɛ majo bɛ̀ siɛn cî buruliɛrɛ yiʔɛ dè.
Muɔ wè, muɔ yē ŋàa muɔ yē wè1.12 muɔ yē ŋàa muɔ yē wè: Wéli baa Yir 3.14.,
muɔ yiʔɛlɛ ke wè nɛ kúu nɛ nyaʔaʔ púloʔ1.12 Ŋún 102.26-28 tire ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
13Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ sì kɛ́nì ki juu nɛ̀ nyaaʔ nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà mɛ́ʔ nɛ́ jo:
Tɛ́ni mi kàliige mɛ́ gè,
fúɔ bè taa mi ga muɔ leguulo kpíʔile bèle muɔ tɔliyɔ taʔadiʔɛ1.13 Ŋún 110.1 tire ti ’juu náʔa gè..
14Báli bīɛlɛ nyìʔɛnɛ tundunminɔ bèle ? Nyìʔɛnɛ tundunminɔ piyē pígele, Kulocɛliɛ baakuɔlɔ bīɛlɛ. Kulocɛliɛ ’pe tun pe- siɛnnɛ sáʔa bèle bàli pe bé suɔlɔ taa lè kɔrigɔ gè.
2We- Jaafɔli wi siɛnrɛ cò dè kpuʔɔ
1Kire nɛ̄ we ’yɛli we ní cɛ we ki siɛnrɛ dáà cò dè kpuʔɔ dàa weli ’lúʔu dè, kire ga buu weli fǎga cɛ̀li bè yiri koligo nī gèʔ.
2Bɛ̀ sí ki nyaa siɛnrɛ dáà nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe yé juu dè weli tobilo mɛ́ bèle ti yé puu kányiʔɛ, nɛ̀ sí ki taa kolimɔfɔlilɔ nɛ́ sìnluʔumɔfɔlilɔ pe ’ki tɔ̀ni taa wè ŋàa wi ’yɛli nɛ́ pe ní wè2.2 Nɛ̀ yɛli nɛ́ Zuufulo kaliɛlɛ láà nī, nyìʔɛnɛ tundunminɔ peli pe ’puu nɛ báan nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè Misa mɛ́ wè, Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè (wéli baa Gal 3.19; Kakpi 7.53)., 3mɛni sí weli bága suɔ bè síɛ ki kapiile tɔ̀ni ŋáà mɛ́ wè, a weli nɛ sàliyɛ nyɔ́gi suɔgbuɔlɔ siɛnrɛ dáà nī dè ? Kàfɔli wire wi cé kíni nɛ̀ ki siɛnrɛ dáà juu dè; bàli pe ’ti lúʔu dè, a pe ’tire ti mìɛni ’juu nɛ̀ láʔa weli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄. 4Kulocɛliɛ míɛni ’ŋɔri nyɔ́gɔ pe siɛnrɛ nī dè, nɛ́ fìɛlɛ ní bèle nɛ́ kanyuʔɔnigɔlɔ ní gèle, nɛ́ kakpoliyo yi mìɛni feliye ní yè, nɛ́ wi Pìle yakɛnrɛ ní dè dàa wi ’liɛlɛ nɛ̀ yɛli nɛ́ wi nyɛ́ni kaala ní lè.
Zezi wi ’siɛn céri líɛ bè wi siinyɛninɛ suɔ bèle
5Nɛ̀ taʔa ki nɛ̄, duniya ŋáà wi báan wè, ŋàa wori weli nɛ nyu dè, nyìʔɛnɛ tundunminɔ mɛ́ bɛ̀ʔ Kulocɛliɛ wi ’wi kɛn peri wi kàrigíʔ. 6Bà bɛ̀ʔ ! Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ̀ láʔa tiʔɛ káà nī nɛ́ jo:
Ŋáa wī siɛn wè, dí muɔ de sɔ̀ngí de taʔa nɛ́ wi ní wè,
siɛn pùɔ wè, dí muɔ de wi wuʔu sɔ̀ngí gè ?
7Muɔ ’siɛn cɛ́rigɛ wè cɛ̀ nyìʔɛnɛ tundunminɔ nɛ̄ bèle bè lɛ̀lɛ láà kúɔ wī,
muɔ ’kùlofɔli ndɔ̀ngɔ tɔ́n gè wi nɛ̄ nɛ̀ kpuɔmɔ nɛ́ kpuʔɔrɔ taʔa dè wi nɛ̄,
8muɔ ’yɛrɛ ti mìɛni tɛ́ngɛ wi tɔliyɔ láara yè2.8 Ŋún 8.5-7 tire ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
A Kulocɛliɛ ’yɛrɛ ti mìɛni tɛ́ngɛ wi tɔliyɔ láara yè, wiì yafiɛn yaʔaʔ gàa ki wè wi tɔliyɔ láara yèʔ. Nɛ̀ sí ki yaʔa, bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè, weli fìɛ ki nyaaʔ a yɛrɛ ti mìɛni ’kò wi tɔliyɔ láara yèʔ. 9Gìi gī baa gè, weli nɛ ki nyaʔa Kulocɛliɛ wi ’Zezi cɛ́rigɛ wè cɛ̀ nyìʔɛnɛ tundunminɔ nɛ̄ bèle bè lɛ̀lɛ láà kúɔ2.9 Tiʔɛ gáà kire nɛ nyu lɛ̀lɛ líì nī Zezi ’puu siɛn, dàala nɛ̄ lè., kire ga buu wi ga kùu siɛnnɛ pe mìɛni wuʔu nɛ̄ gè Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè. Bɛ̀ wi ’wuʔɔ nɛ́ kùu wè, a wi kùlofɔlilɔ ndɔ̀ngɔ taa, gàa ki wi kpuɔmɔ nɛ́ wi kpuʔɔrɔ tìí dè.
10Kulocɛliɛ ŋáà wi ’yɛrɛ ti mìɛni faan dè nɛ́ ti cò nɛ̀ yérige dè, wi ’puu nɛ caa bè pìile kɔ́ri nìʔɛnɛ pe- pe liʔɛlɛ taa wi kpuɔmɔ nī bè. A kire ki ’kɛn a wi ’Zezi kpíʔile wè a wi ’nyuɔ nɛ̀ fori wi wuʔɔyɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè, wire ŋáà wi ’suɔlɔ koligo múgu gè pe mɛ́ wè.
11Nɛ́ ki cɛ́n Zezi wire ŋáà wiī nɛ siɛnnɛ wàlí nɛ tɛ́ngi Kulocɛliɛ mɛ́ wè, nɛ́ bàli bīɛlɛ wàlidɛngɛlɛ bèle, pe mìɛni yē Tuufɔnuwɔ nɛ̄. Kire kɛnmɛ nɛ̄ ki wè Zezi nɛ̄ wè fìɛrɛʔ bè pe yeri wi siinyɛninɛʔ. 12Nɛ́ ki cɛ́n wi ’ki juu Kulocɛliɛ mɛ́ wè nɛ́ jo:
M’béri muɔ wuʔu nyu gè mi siinyɛninɛ mɛ́ bèle,
béri ŋú bèri muɔ gbùʔɔrɔ́ gboli sunʔɔmɔ nī bè2.12 Ŋún 22.23 tire ti ’juu náʔa gè..
13A wi ’ki juu míɛni nɛ́ jo:
M’bé mi sɔ̀ngirɔ taʔa dè Kulocɛliɛ nɛ̄2.13 Eza 8.17 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
A wi ń’nɛ̀ jo cígini:
Mi n’ŋɛ nɛ́ pìile ní bèle bàli Kulocɛliɛ ’kɛn m’mɛ́ wè2.13 Eza 8.18 tire ti ’juu náʔa gè..
14Ki sí n’gɛ, bɛ̀ pìile piyē lewiile bèle bàli pe sí yē céri nɛ́ sìsiɛn gè, Zezi wire míɛni pɛ́nì kò céri nɛ́ sìsiɛn. Bɛ̀ ki ’kpíʔile a wi ’jáa nɛ̀ kùu bè gbòdolilo kàfɔli fànʔa cúʔɔ gè, wire ŋáà kiyɛ nī kùu fànʔa ki yē gè. 15Kire kɛnmɛ nɛ̄ wi bé gbɛ̀ pe píle bè suɔ kùu mɛ́ wè, bàli pe mìɛni pe ’puu kùu fíɛrɛ sùkulomɔ nī bè pe sìi nī wè.
16Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, ki nyɛ́nì fílige, wiì pɛn bè pa nyìʔɛnɛ tundunminɔ sáʔa wīʔ; Birayima|Birayima|Birayima siimɛ wi ’pɛn bè ba saʔa. 17Kire kɛnmɛ nɛ̄ wi yé yɛli bè yiʔɛ bè kò wi siinyɛninɛ tíɛlɛ bèle, lewiile bèle, kɛnmɛ pi mìɛni nɛ̄2.17 Wéli baa Filip 2.7., kire ga buu wi- puu kacuɔnrilɔ kàfɔli ŋáà wī nyinidaaguugo ní gè nɛ́ ní tɛ́ngɛmɛ siɛn Kulocɛliɛ baara nī dè, bè kàsulugosuɔ baara kúɔ dè siɛnnɛ mɛ́ bèle, pe kapiʔile wori nɛ̄ dè2.17 Wéli baa Lev 4.20,26,35; 16.6,10-11. Kire nɛ nyu kàsulugosuɔ kakuɔrɔ wori nɛ̄ dè, dàa kacuɔnrilɔ kàfɔli wi ’puu nɛ kpínʔini nyakungɛngɛ liʔɛ lɛ̀lɛ nī lè. Zezi Kirisi wuʔu nɛ̄ gè, kacuɔnrilɔ kàfɔli wè: wéli baa Eb 3.1; 4.14; 5.1; 6.20; 7.26; 8.1; 9.11.. 18Nɛ́ ki cɛ́n bɛ̀ wire tíimɛ ’wuʔɔ a puuwelige ’tuu wi nɛ̄ wè, wi bé gbɛ̀ pe sáʔa, bàli nɛ̄ puuwelige ki nɔ̀gí gè2.18 Wéli baa 4.15; Luk 4.1-13; 22.28..
3Zezi wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri Misa nɛ̄ wè
1Kire nɛ̄, weli siinyɛninɛ, Kulocɛliɛ wuulo bèle, yeli bálì Kulocɛliɛ wi ’yeri ye pa kɛ́ nyìʔɛnɛ nī lè3.1 Wéli baa Filip 3.14., yeri sɔ̀ngí Zezi wuʔu nɛ̄ gè, wire ŋáà wī Kulocɛliɛ wi tundunwɔ wè nɛ́ ní kacuɔnrilɔ kàfɔli wè, weli tɛ́ngɛlɛ koligo nī gè. 2Wi ’puu siɛn ŋáà wi ’yɛli nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, wire ŋáà wi ’wi tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ baara nɛ̄ dè, bɛ̀ Misa tíɛlɛ Kulocɛliɛ saʔa ki mìɛni nī gè3.2 Wéli baa Tɔ́r 12.7.. 3Ŋàa wi ’saʔa faan gè, wi nɛ̂ kpuʔɔrɔ taa nɛ̀ tóri saʔa kire tíimɛ nɛ̄; bɛ̀ míɛni ki yē Zezi wi yé kpuʔɔrɔ taa nɛ̀ tóri Misa nɛ̄ wè. 4Nɛ́ ki cɛ́n saʔa ó saʔa muɔ nɛ nyaʔa gè, siɛn wi ’ki faan, nɛ̀ ki yaʔa ŋàa wi ’yɛrɛ ti mìɛni faan dè, Kulocɛliɛ wī.
5Misa wire wè, wi ’puu tɛ́ngɛmɛ siɛn Kulocɛliɛ saʔa ki mìɛni nī gè; wi ’puu baakuɔwɔ nɛ ki tìí siɛnrɛ dáà Kulocɛliɛ cî ga ba juu bè láʔa dè3.5 Wéli baa 3.2; Yir 14.31; Tɔ́r 12.7; Yir 14.31; Fàn 18.15,18-19; 34.5.. 6Nɛ̀ sí ki yaʔa Kirisi wè, Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, wi ’puu Jaafɔli, nɛ́ ní tɛ́ngɛmɛ siɛn, ŋàa wī tɛ́niwɛ Kulocɛliɛ saʔa nyùgo nɛ̄ gè. Weli yē wi saʔa wuulo, a weli ’weli tɛ́ngɛlɛ sɔ́migɔ lè nɛ̀ cò kpuʔɔ lè, níɛ wìye nyíɛnɛ nɛ́ weli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ wuʔu ní gè.
Weri lúru Zezi mɛ́ wè we sí jíin ŋɔ́daala tiʔɛ nī gè
7Ki sí n’gɛ, majo bɛ̀ Kulocɛliɛ Pìle ni ’ti juu dè:
Pàngɛ gè, a yeli ’Kulocɛliɛ nyasiɛnrɛ lúʔu dè3.7 Wéli baa 3.15; 4.7.,
8ye fǎga yeli funyɔ gbɛ̀n yèʔ majo bɛ̀ yeli ’ki kpíʔile cíimɛ lɛ̀lɛ nī lèʔ,
bɛ̀ yeli ’ki kpíʔile puuwelige cɛngɛ gè baa waama kùlo nī lèʔ3.8 Wéli baa Yir 17.7; Tɔ́r 20.3-5..
9Kire tiʔɛ nī gè yeli tobilo pe ’mi puu nɛ̀ wéli, nɛ́ mi siʔɛ nɛ̀ wéli,
nɛ̀ ki yaʔa pe ’mi kakpiʔiligele nyaa gèle yiʔɛlɛ togosiin3.9 Wéli baa Tɔ́r 14.33-34..
10Kire kɛnmɛ nɛ̄ a mi fungo ki sí yɛ̀ kire kɛ̀nnɛ náà siɛnnɛ kúrugu bèle,
a mi sí ki juu nɛ́ jo: «Siɛnnɛ pálì bīɛlɛ, pe funyɔ yi pùunní nɛ waa súuri; piyè mi koligo cɛ́n gèʔ.»
11Kire nɛ̄, mi fundanʔanigɛ nī gè, a mi ’kàli nɛ́ jo:
«Siɛnnɛ bálì piyě jíin púloʔ mi ŋɔ́daala tiʔɛ nī gèʔ3.11 Ŋún 95.7-11 tire ti ’juu nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè. Wéli baa Fàn 12.9-10..»
12Siinyɛninɛ, yeri yìye ciʔige díɛʔ, kire ga buu yeli nī bèle wàa fungo fǎga piiʔ wi- kò sìndɛngɛwɛ bè láʔa Kulocɛliɛ wewiiwe nɛ̄ wèʔ. 13Gìi gī baa gè, yeli ’yɛli bèri lèbaanna kanʔa yìye mɛ́ cɛngɛ ó cɛngɛ, bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè, pàngɛ gè3.13 Wéli baa 3.7., kire ga buu wàa fǎga tí kapiile ni- wi fáanniʔ wi- wi fungo gbɛ̀n gèʔ. 14Nɛ́ ki cɛ́n weli nyɛ́nì kò Kirisi wi kodanʔanyɛninɛ wī, a weli ’fɔ̀li nɛ̀ weli tɛ́ngɛlɛ cò lè kpuʔɔ wè nàa ni kíni nɛ̀ puu weli mɛ́ sélimɛ nɛ̄ bè, nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ ki kúɔmɔ nɛ̄ bè.
15Majo bɛ̀ ki yé juu nɛ́ jo:
Pàngɛ gè, a yeli ’Kulocɛliɛ nyasiɛnrɛ lúʔu dè,
ye fǎga yeli funyɔ gbɛ̀n yèʔ majo bɛ̀ yeli ’ki kpíʔile cíimɛ lɛ̀lɛ nī lèʔ3.15 Wéli baa 3.7-8..
16Kire ’jo, báli sí bīɛlɛ bàli pe cé wi nyasiɛnrɛ lúʔu dè nɛ̀ ki yaʔa pe ’cíi Kulocɛliɛ nɛ̄ wè ? Peli bɛ̀ʔ lé bàli Misa yé pe yiʔɛ kíni gè kire ga buu pe- yiri Ezipiti kùlo nī lè lé ? 17Bíli sí kúrugu Kulocɛliɛ fungo ki cé yɛ̀ gè, yiʔɛlɛ togosiin nī gèle ? Peli bɛ̀ʔ lé, bàli pe yé kapiʔile kpíʔile gèle, a pe ’tuu nɛ̀ kùu waama kùlo nī lè3.17 Wéli baa Tɔ́r 14.29,32. lé ? 18A Kulocɛliɛ sí kàli nɛ́ jo: Siɛnnɛ bálì piyě jíin mi ŋɔ́daala tiʔɛ nī gè púloʔ3.18 Wéli baa 3.11., báli wuʔu sí wi ’puu nɛ nyu ? Peli bɛ̀ʔ lé bàli pe yé cíi, piyě lúʔu bèleʔ3.18 Wéli baa Tɔ́r 14.11,21-23,29-32. ?
19Weli nɛ ki nyaʔa piyè gbɛ̀ nɛ̀ jíin Kulocɛliɛ ŋɔ́daala tiʔɛ nī gèʔ pe sìndɛngɛmɛ pire kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ.
41Kulocɛliɛ wi ’nyuɔ fɛ̀ni weli mɛ́ nɛ́ jo weli bé gbɛ̀ jíin ŋɔ́daala nī lè nàa wi ’gbòbori weli mɛ́ lè; ki nyafɛnigɛ ki tíin weli wuʔu. Kire nɛ̄ weri wìye ciʔige kire ga buu wàa fáala fǎga kò yeli nī sìnjiin nīʔ. 2Kire Kataanna Siɛnrɛ dáà dè, ti ’juu weli mɛ́ majo bɛ̀ ti yé juu bìli mɛ́ bèle waama kùlo nī lè. A pe sí cíi, pìye tɛ́ngɛ ki siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ, kire nɛ̄ piyè tɔ̀ni taa ti nīʔ. Nɛ́ ki cɛ́n piyè wúɔ nɛ́ bàli ní pe ’ti lúʔu nɛ́ tɛ́ngɛ ki siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ4.2 Wéli baa Tɔ́r 13.26–14.11.. 3Weli bálì we ’tɛ́ngɛ ki siɛnrɛ nɛ̄ dè, weli we bé jíin kire ŋɔ́daala nī lè. Gìi sí ki ’bìli kúɔ bèle, a Kulocɛliɛ ’jo:
Mi fundanʔanigɛ nī gè, a mi ’kàli nɛ́ jo:
«Siɛnnɛ bálì piyě jíin mi ŋɔ́daala tiʔɛ nī gè púloʔ4.3 Wéli baa 3.11. Ŋún 95.11 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..»
Bɛ̀ sí Kulocɛliɛ wi cé ki juu, bà wi yé ŋɔ́daala gbòbori lè nɛ̀ yaʔa lɛ̀lɛ líì nī wi cé duniya faan wè nɛ̀ kúɔ wè.
4Weli ’ki cɛ́n lire yé gbòbori nɛ̀ yaʔa nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ ’juu cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè tiʔɛ káà nī siɛnsɛbɛrɛ nī dè nɛ́ jo:
A Kulocɛliɛ wi ’ŋɔ́ nɛ̀ taa wi baara ti mìɛni nɛ̄ dè cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè4.4 Sél 2.2 tire ti ’juu náʔa gè. Nɛ́ míɛni wéli baa Yir 20.11; 31.17..
5Bè sí ní koli ki juu gè, gàa weli ’juu nɛ̀ kúɔ sɛbɛ ŋáà nī wè:
«Siɛnnɛ bálì piyě jíin mi ŋɔ́daala tiʔɛ nī gè púloʔ4.5 Wéli baa 4.3..»
6Bàli sí pe yé puu siɛnpelile nɛ̀ ŋɔ́daala Kataanna Siɛnrɛ dáà lúʔu dè, piyè jíin ŋɔ́daala nī lèʔ pe sìnluʔumɔ pire kɛnmɛ nɛ̄ bè. Kire nɛ̄ Kulocɛliɛ ŋɔ́daala niī bile súuri kire ga buu pàli gbɛ̀ jíin. 7Kulocɛliɛ wi ’cɛngɛ káà tɛ́ngɛ, kire gī pàngɛ gè, bè jíin wi ŋɔ́daala nī lè. Ki ’mɔgɔ, kire kàduʔu mɛ́, a wi kɛ́nì ki siɛnrɛ le dè Dawuda nyuɔ nī gè, dàa weli ’juu nɛ̀ kúɔ sɛbɛ ŋáà nī wè:
Pàngɛ gè, a yeli ’Kulocɛliɛ nyasiɛnrɛ lúʔu dè,
ye fǎga yeli funyɔ gbɛ̀n yèʔ4.7 Wéli baa 3.7-8..
8Nɛ́ ki cɛ́n a ki yē Yesuwe yé jáa nɛ̀ pe nyɔ́gɔ ŋɔ́daala nī lè, Kulocɛliɛ sì cî ní cɛngɛ káà wuʔu juuʔ. 9Bɛ̀ sí ki yē gè, cɛndɛnigɛ cɛngɛ gáà gī cɛnŋɔdaʔa gè4.9 Wéli baa Yir 35.2., kiī nɛ tíin bile súuri Kulocɛliɛ wuulo mɛ́ bèle. 10Ŋàa wi ’jíin ŋɔ́daala nī lè nàa Kulocɛliɛ ’gbòbori lè, wi nɛ̂ ŋɔ́ nɛ̀ taa wi baara nɛ̄ dè. Kire ŋɔ́daala náà niī bɛ̀ Kulocɛliɛ tíimɛ woli tíɛlɛ lè, bà wi yé duniya faan wè nɛ̀ kúɔ wè4.10 Wéli baa Sél 2.2..
11Kire nɛ̄, we- gbɛ̀nmɛ le we jíin ŋɔ́daala náà nī lè, kire ga buu wàa fǎga tuuʔ bè puu Isirayɛliyé tíɛlɛ bèle sìnluʔulo bèleʔ. 12Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ nyasiɛnrɛ tiī wiire nɛ́ ní ŋɔri ní; ti ’tɛ́ni nɛ̀ tóri nyuɔyɔ siin ŋɔnɔ nɛ̄. Ti nɛ̂ jíin siɛn nī wè fúɔ nɛ̀ kɛ́ laamɛ nī nɛ̀ sɛ́nì fungo nɛ́ pìle láʔala dè tìi nɛ̄, níɛ céri suʔudiɛyɛ nɛ́ kácedɔlimɔ láʔala bè tìi nɛ̄. Ti nɛ̂ siɛn sɔ̀ngirɔ nɛ́ wi nyɛ́ni kele siʔɛ gèle bè ke wàlimɛ cɛ́n bè. 13Yafaanra táà fáala wè bileʔ dàa ti ’làri Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ. Ti mìɛni yē cáanyaʔara wi yiʔɛ mɛ́, wire ŋáà mɛ́ weli bé sa juu tìɛ wè.
KACUƆNRILƆ KAFƆLI KIRISI WI BAARA DE
Weli ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè
14Kire nɛ̄, bɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli yē weli mɛ́ ŋàa wi ’kpúʔɔ wè nɛ́ sùuri nyìʔɛnɛ nī lè, Zezi wè, Kulocɛliɛ Jaa wè, we- weli tɛ́ngɛlɛ sɔ́migɔ lè we cò kpuʔɔ. 15Nɛ́ ki cɛ́n weli kacuɔnrilɔ kàfɔli wè, kiì nyaa majo wiǐ gbɛ̀ jáa bè nyinimɛ taa weli ŋɔrifun kele nɛ̄ gèleʔ. Kire sì cɛ bɛ̀ʔ; wi yé puuwelige taa kele ke mìɛni nī majo bɛ̀ weli míɛni nɛ puuweliye taʔa yè, nɛ̀ ki yaʔa wiì kapiile kpíʔileʔ. 16Kire nɛ̄ weri sìʔɛrɛ́ weri kpɔni Kulocɛliɛ kùlofɔligɔ kácunʔɔ nɛ̄ gè nɛ́ nàzorido ní; kire tiʔɛ nī weli bé nyinimɛ nɛ́ kpuʔɔrɔ taa ti- weli sáʔa lɛ̀lɛ líì nī weli màakuu yē ti nɛ̄ dè.
5Kirisi wiī kacuɔnrilɔ kàfɔli wè
1Ki ’nyaa kacuɔnrilɔ kàfɔli ó kàfɔli, pe nɛ̂ wi nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī, níɛ̀ wi tɛ́ngɛ wi- puu siɛnnɛ pe kàsuluwo Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè bèri pe kpuʔɔrɔ nɛ́ pe kakuɔrɔ yɛrɛ kɔ̀ngí dè, kapiʔile wori dè. 2Kacuɔnrilɔ kàfɔli wi bé gbɛ̀ siɛnnɛ fùrɔgɔ cɛ́n gè, bàli bīɛlɛ piyè Kulocɛliɛ koligo cɛ́n gèʔ nɛ́ bàli ní pe ’pùunni bèle. Nɛ́ ki cɛ́n wire míɛni yē ŋɔri fùn tiɛyɛ sáamɛ nī. 3Kire kɛnmɛ nɛ̄ wi ’yɛli bèri kakuɔrɔ yajuuro kɔ̀ngí wi kapiʔile wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ míɛni bèri tàa kɔ̀ngí siɛnnɛ kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ bè5.3 Wéli baa Lev 9.7-8; 16.6,11-17; Eb 7.27..
4Siɛn sǐ gbɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuʔɔrɔ líɛ bè taʔa wìi nɛ̄ʔ. Wi nɛ̂ ti taa wī yákuɔ a Kulocɛliɛ wi ’wi nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè, majo bɛ̀ ki ’kpíʔile Arawɔn wuʔu nɛ̄ gè.
5Bɛ̀ sí ki yē míɛni Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wè, Kirisi wè; wiì kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuʔɔrɔ líɛ dè nɛ̀ taʔa wìi nɛ̄ wīʔ. Kulocɛliɛ tíimɛ wi ’wi tɛ́ngɛ ki baara nɛ̄ dè, nɛ́ ki juu wi mɛ́ nɛ́ jo:
Muɔ yē mi jaa;
pàngɛ gè mi wī mi nyɛ́nì muɔ sii5.5 Wéli baa 1.5. Ŋún 2.7 tire ti ’juu náʔa gè..
6Bɛ̀ míɛni wi ’ki juu tiʔɛ káà nī nɛ́ jo:
Muɔ yē kacuɔnriwɔ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī,
Mɛlikisedɛki felige gè5.6 Wéli baa 7.17,21. Ŋún 110.4 tire ti ’juu náʔa gè..
7Bè Zezi yaʔa wè céri nī dè náʔa dàala nɛ̄ lè, a wi ’Kulocɛliɛ náari wè nɛ́ wi fiɛn nɛ́ yékpogbuɔlɔ ní nɛ́ yéturo ní, nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ wire wi cî gbɛ̀ wi suɔ kùu mɛ́ wè. A Kulocɛliɛ wi ’lúʔu wi mɛ́, bɛ̀ wi yé wìi cɛ́rigɛ wire mɛ́ wè5.7 Náʔa siɛnrɛ tiī nɛ nyu lɛ̀lɛ líì nī Zezi ’puu Zɛtisemani tiʔɛ nī gè. Wéli baa Mat 26.36-42; Mar 14.32-41; Luk 22.40-46.. 8Nɛ̀ cɛ́nì ki yaʔa wi ’puu Kulocɛliɛ Jaa wè, a wi ’ki tɛnmɛ kɛnmɛ bíì nɛ̄ wire béri lúru Kulocɛliɛ mɛ́ wè, wire wuʔɔyɔ nī yè. 9Bɛ̀ sí wi yé sɔ́migɔ nɛ̀ gbòbori nɛ̀ tɛ́ngɛ wi baara nɛ̄ dè, a wi ’kò wire ŋáà wi bànguɔ suɔlɔ kanʔa lè bàli pe mìɛni mɛ́ pe lúru wi mɛ́ wè. 10Kulocɛliɛ wire wi ’wi nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n kacuɔnrilɔ kàfɔli Mɛlikisedɛki felige gè.
Ye- liɛ tɛ́ngɛlɛ nī lè
11Siɛnniʔɛrɛ táà nɛ tíin weli mɛ́ dàa weli bé gbɛ̀ juu dè, á ti sí yē gbɛ̀nrɛ bè ti fílige juu. Nɛ́ ki cɛ́n yeli ngbúʔulo ke ’pàanni bè ti lúʔu. 12Ye- ki wéli, lɛ̀lɛ sáamɛ nyɛ́nì tóri, yeli cé yɛli bè puu tɛnmɛfɔlilɔ wī. Nɛ̀ ki yaʔa yeli nɛ tíin nɛ ki caa peri yeli tɛnmɛ wī, kele nɛ̄ gèle gàli gīɛlɛ péligele gèle, Kulocɛliɛ nyasiɛnrɛ nī dè. Yeli nɛ tíin nɛ ki caa peri yírimɛ kanʔa yeli mɛ́ wī, sɛ́ni ki- puu yaliiliride dè ! 13Nɛ́ ki cɛ́n siɛn ŋáà mɛ́ pe ’yɛli bèri yírimɛ yákuɔ kanʔa bè, wire yē pìfinʔɛ súuri wī. Wiǐ gbɛ̀ jáa bè sínmɛ siɛnrɛ cɛ́n dè bè wàliʔ. 14Bàli pe ’liɛ bèle, peli bé gbɛ̀ suro lìi dè dàa ti ’lìri dè. Bà pe ’yiʔɛ le nɛ̀ baara nɛ́ pe sìnjilige ní gè, a kire ki ’yaʔa a pe ’sínmɛ nɛ́ kapiʔi cɛ́n gè nɛ̀ láʔala tìi nɛ̄.
61Kire nɛ̄ weri liʔi weri waa yiʔɛmɛ tɛ́ngɛlɛ nī lè sɛ́ni we- kò weri kanugulo nyu gèle súuri gàli gīɛlɛ tɛ́ngɛlɛ sélimɛ wuʔulo gèle, Kirisi wuʔu nɛ̄ gè. Weli sǐ ní séli de nyu kire kele nɛ̄ gèleʔ, kire ’jo: bè kàduʔu wáa tɔ̀nifun kapiikpiʔigele mɛ́ gèle, nɛ́ míɛni bè tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè. 2Yeli màakuu ní wè tíin ki nɛ̄ʔ weri yeli tɛnmɛ batɛmi feliye wori nɛ̄ dèʔ6.2 Bɛ̀ ki cé puu siɛnnɛ bálì pe ’puu Zuufulo bèle, dùʔɔ piyē nɛ nyu jígemununɔ kakuɔrɔ wori nɛ̄ dè, nɛ́ Zan batɛmi wuʔu nɛ̄ gè, nɛ́ tɛ́ngɛfɔlilɔ batɛmi wuʔu nɛ̄ gè., nɛ́ kɔdaʔara wori nɛ̄ dèʔ, nɛ́ kúbilo nyɛ́yirile wori nɛ̄ dèʔ, nɛ́ Kulocɛliɛ kàyuʔujuumɔ wori nɛ̄ dè gàa ki báan gèʔ, gàa kiǐ je ga kúɔ bè nyaa gèʔ. 3Kire sí nɛ̄ weli bé séli de waa yiʔɛmɛ tɛnmɛnɛ nī lè, a Kulocɛliɛ ’fɔ̀li wè.
4Bɛ̀ sí ki yē gè, bàli pe sí pɛ́nì yiri koligo nī gè, kiǐ ní gbɛ̀ kpíʔile bè pe kɔ́ri bɛn cígini, kire ’jo: bàli pe yé kíni nɛ̀ kpìɛnmɛ taa bè, nɛ́ laala nɛ̀ nyaa nyìʔɛnɛ yakɛngɛ nɛ̄ gè gàa gī suɔlɔ lè, nɛ́ míɛni Kulocɛliɛ Pìle taa lè nɛ̀ nyaa lè, 5á pe ’Kulocɛliɛ siɛnrɛ tàanma taa bè, nɛ́ míɛni wi kàfɔligɔ kakpoliyo nyaa yè lɛ̀lɛ náà nī lè nàa ni ’séli nɛ waa lè, 6kire nɛ́ ki mìɛni a pe ’tuu nɛ̀ tɛ́ngɛlɛ yaʔa lè. Ki sǐ ní gbɛ̀ kpíʔile bè pe kɔri bɛn pe- pe funyɔ yiʔɛ yèʔ, nɛ́ ki cɛ́n kire siɛnnɛ bálì bèle, peli yē nɛ Kulocɛliɛ Jaa kóri wè cígini tiiparigɛ nɛ̄ gè. Pe cíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè piyē nɛ fìɛrɛ tɔ́ngi wi nɛ̄ siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè.
7A dàala níì nɛ kàsaluʔɔ gbun gè gàa ki tun túɔntuɔn ni nɛ̄ lè, a niī nɛ yaliire nyuʔɔ dè tàfaliwɛ mɛ́ wè, Kulocɛliɛ wi kajɛ̀ngɛ kiī kire dàala nɛ̄ lè. 8Nɛ̀ ki yaʔa, a ki sí nyaa wíire nɛ́ káliwaʔa ki fíin baa kire dàala nɛ̄ lè, tɔ̀ni wè ni nɛ̄ʔ. Kiǐ mɔgɔʔ Kulocɛliɛ bé dɛ́ngɛ taʔa wè kire dàala nɛ̄ lè; pe bé ni sórigo.
9Nɛ̀ sí ki yaʔa, a weli cɛni nyu kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, weli siinyɛninɛ yeli bálì ye ’weli dɛ́ni bèle, weli nyɛ́nì tɛ́ngɛ ki nɛ̄ nɛ̀ jo yeli yē kozinge nī gè gàa ki waa suɔlɔ mɛ́ lè. 10Kulocɛliɛ wi wè koliwoʔ. Wiǐ ga tíi fìʔɛ nɛ́ yeli baara ní dèʔ dàa yeli nɛ kúu bɛ̀ wi woli ni ’kpúʔɔ yeli mɛ́ wè, bɛ̀ yeli nyɛ́ni wi wuulo sári bèle, níɛ ki kpínʔini nɛ tíin ŋɔ̀ wè. 11A weli sí nɛ ki caa kányiʔɛ nɛ̄, siɛn ó siɛn yeli nī bèle wi- gbɛ̀nmɛ le kire baara nī dè, wiri waa yiʔɛmɛ bàa nɔ̀ ki kúɔmɔ nɛ̄ bè, kire ga buu gàa nɛ̄ yeli sɔ̀ngirɔ ti yē dè, yeli sa ki taa. 12Kire nɛ̄ ye fǎga puu sàliyɛfɔlilɔʔ. Ye- puu bɛ̀ bàli tíɛlɛ pe ’Kulocɛliɛ nyafɛniyɛ taa yè, pe tɛ́ngɛlɛ nɛ́ pe lèbaanna kɛnmɛ nɛ̄ bè.
Weli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ kiī lìrige
13Lɛ̀lɛ líì nī Kulocɛliɛ wi ’nyuɔ fɛ̀ni Birayima mɛ́ wè, a wi ’ki kàli wi tíimɛ míʔɛ nɛ̄ gè6.13 Wéli baa Sél 22.16-17., nɛ̀ ki cɛ́n wàa sì yé ń’nɛ̀ puu baaʔ ŋàa wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri wire nɛ̄ wèʔ, ŋàa míʔɛ nɛ̄ wi cî kàli wèʔ. 14A wi ’ki juu nɛ́ jo: Kányiʔɛ nɛ̄ m’bé mi kajɛ̀ngɛ taʔa gè muɔ nɛ̄ bè muɔ siimɛ niʔɛ bè6.14 Sél 22.17 tire ti ’juu náʔa gè.. 15A Birayima wi ’ki sige nɛ́ funyige ní, a wi ’ki taa gàa nyuɔ Kulocɛliɛ cé fɛ̀ni gè.
16Bà siɛnnɛ pe cî nɛ kàlilɛ kpínʔini lè, pe nɛ̂ ki kpíʔile siɛn ŋáà míʔɛ ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri pe nɛ̄ bèle. Á kàlilɛ ni nɛ̂ ki juu nɛ̀ ceri gàa ’ki juu gè bè kàsii kúɔ wè. 17Bɛ̀ míɛni ki yē Kulocɛliɛ ’puu nɛ caa bè ki fílige tìɛ wi nyafɛnigɛ ki kɔriliile nɛ̄ bèle, gàa wire ’juu gè kiǐ gbɛ̀ yiʔɛ púloʔ. Kire nɛ̄ a wi ’kàlilɛ fàri lè wi nyafɛnigɛ nɛ̄ gè. 18Bɛ̀ sí ki yē, katiɛyɛ siin yē baa nyàa yī yiǐ gbɛ̀ yiʔɛ yèʔ: wi nyafɛnigɛ gè nɛ́ wi kàlilɛ ní lè. Kiǐ gbɛ̀ kpíʔile Kulocɛliɛ wi- finɛʔ; kire yē nɛ lèbaanna nyɔ́gi weli nī. Kire nɛ̄ weli bálì bīɛlɛ we ’líʔire jó wi mɛ́ wè, weli bé gbɛ̀ jáa bèri ŋàʔaná bè weli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ cò gè nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lè, sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gáà Kulocɛliɛ wi ’tɛ́ngɛ weli yiʔɛ mɛ́ gè.
19Kire sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ ki ’weli funyɔ sɔ́migɔ yè nɛ̀ lìri. Kiī nɛ waa fúɔ nɛ̀ sɛ́nì jíin nɛ̀ sùuri gunbɔli fɛ̀ni nī wè, nɛ̀ jíin tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè. 20Zezi wi ’jíin baa weli yiʔɛ nɛ̄, weli kɛnmɛ nɛ̄6.20 Wéli baa 4.14; 8.1; 9.24.. Wi nyɛ́nì kò kacuɔnrilɔ kàfɔli lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, Mɛlikisedɛki felige gè6.20 Wéli baa 3.1; 5.6,10; 7.17,21..
7Mɛlikisedɛki felige ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri Levii tùlugo nɛ̄ gè
1Kire Mɛlikisedɛki wi ’puu Salɛmi7.1 Wéli baa Ŋún 76.3 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. kùlofɔli, nɛ́ ní kacuɔnriwɔ Kulocɛliɛ mɛ́, Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè. A wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì Birayima|Birayima|Birayima kpàli wè lɛ̀lɛ líì nī Birayima yé kɔ́n kapiɛnnɛ kpúɔndiʔɛ nī gè nɛ́ kùlofɔlilɔ jáa bèle. A Mɛlikisedɛki wi ’diba kpíʔile wè Birayima mɛ́ wè. 2A Birayima sí kiɛkiɛwuʔulo láʔala gèle wi kapiɛngbuɔn yataara ti mìɛni nī nɛ̀ kɛn wi mɛ́7.2 Wéli baa Sél 14.17-20.. Mɛlikisedɛki míʔɛ ki kɔri wire wī: sínmɛ kùlofɔli. Wi yé puu míɛni Salɛmi kùlofɔli, kire ’jo: yanyige kùlofɔli. 3Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti wè nɛ nyu wi tuu wuʔu nɛ̄ʔ, nɛ́ wi yàa wuʔu nɛ̄, nɛ́ míɛni wi tuuliɛyɛ wuʔu nɛ̄ʔ. Ti wè nɛ nyu míɛni lɛ̀lɛ líì nī pe ’wi sii wèʔ, nɛ́ wi kùu lɛ̀lɛ wuʔu nɛ̄ gèʔ. Gìi sí gī baa gè, wi ’kò kacuɔnriwɔ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī bɛ̀ Kulocɛliɛ Jaa tíɛlɛ wè.
4Ye- ki wéli kire siɛn wi kpúʔɔgɛnmɛ bè ! Birayima tíimɛ wè, Isirayɛliyé tuuliʔɛ gè, a wi ’kiɛkiɛwuʔulo láʔala gèle kapiɛngbuɔn yataara nī dè nɛ̀ kɛn wi mɛ́. 5Ki ’nyaa, Misa fànʔa kajuudiɛlɛ láà yē nɛ kɛnmɛ kanʔa Leviiyé mɛ́ bèle, bàli bīɛlɛ pe yē kacuɔnrilɔ bèle, peri kiɛkiɛwuʔulo láʔala gèle Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle7.5 Wéli baa Tɔ́r 18.21., kire ’jo pe siinyɛninɛ mɛ́ bèle. Nɛ̀ ki yaʔa peli míɛni yē Birayima siimɛ. 6Mɛlikisedɛki wiì cé puu Levii tùlugo wuuʔ, nɛ̀ ki yaʔa a wi ’kiɛkiɛwuʔulo suɔ gèle Birayima mɛ́ wè nɛ́ diba kpíʔile wè Birayima mɛ́ wè, wire ŋáà wi cé Kulocɛliɛ nyafɛniyɛ taa yè. 7Kiī cɛ́nyaʔaga, ŋàa wi ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri wè, wire wi nɛ̂ diba kpíʔile wè ŋàa mɛ́ wi ’cɛ́ri wè.
8Bɛ̀ sí ki yē kacuɔnrilɔ kɔli mɛ́ gè, Leviiyé bèle, piyē siɛnnɛ nɛ́ ní yakuʔulo, a pe sí nɛ kiɛkiɛwuʔulo suu gèle. Gàa sí ki ’Mɛlikisedɛki wuʔu kúɔ gè, Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti wè nɛ nyu wi kùu wuʔu nɛ̄ʔ; wire yē sìi nɛ̄ súuri.
9Levii ŋáà wiī nɛ kiɛkiɛwuʔulo suu gèle bɛ̀ wi siimɛ piī nɛ ki baara kúu dè, kiī majo Levii wire tíimɛ nyɛ́nì kiɛkiɛwuʔulo sàri gèle Mɛlikisedɛki mɛ́ wè, bà wi tuuliʔɛ Birayima wi cé ki kpíʔile gè. 10Nɛ́ ki cɛ́n a ki cɛ́nì nyaa Levii wiì cé fìɛ sii wèʔ, wi yé puu wi tuu Birayima céri nī dè lɛ̀lɛ líì nī Mɛlikisedɛki wi ’Birayima kpàli wè.
Kirisi wiī kacuɔnriwɔ Mɛlikisedɛki felige gè
11Leviiyé kacuɔnrigɔlɔ keli ke ’puu Misa Fànʔa Siɛnrɛ nyùgo gè, dàa Isirayɛli siɛnnɛ pe yé taa dè. Nɛ̀ sí ki yaʔa, a Leviiyé kacuɔnrilɔ pe yé jáa nɛ̀ ki nyuɔ nɛ̀ fori gè gàa ki ’yɛli bè kpíʔile gè, nyùgo sí cî ní puu ki nɛ̄ Kulocɛliɛ ní kacuɔnriwɔ wáà yige Mɛlikisedɛki felige gè, bé sí Arawɔn tùlugo yaʔa gè.
12Nɛ́ ki cɛ́n a wàlimɛ ’nyaa kacuɔnrigɔlɔ nī gèle, ki ’yɛli míɛni wàlimɛ- nyaa fànʔa siɛnrɛ nī. 13Kacuɔnriwɔ ŋáà wuʔu nɛ̄ siɛnrɛ dáà tiī nɛ nyu dè7.13 Wéli baa 7.11 nyasiɛnrɛ dáà ti ’juu nɛ́ jo: Kulocɛliɛ ní kacuɔnriwɔ wáà yige Mɛlikisedɛki felige gè., wire yē saʔa káà tùlugo kiiyɛ wuu, Levii wuʔu bɛ̀ʔ. Siɛn míɛni sì nyaa kire tùlugo nī gèʔ ŋàa wi gbɛ̀ni gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa baara kúu dèʔ. 14Nɛ́ ki cɛ́n ki nyɛ́nì fílige weli Kàfɔli wi nyɛ́nì tìgi Zuda saʔa tùlugo nī gè. Nɛ̀ ki yaʔa Misa sì yakaa juuʔ nɛ̀ nɔ̀ kire saʔa tùlugo wuʔu nɛ̄ gè kacuɔnrilɔ kɔli mɛ́ gèʔ.
15Kire ń’nɛ̀ koli nɛ̀ ki fílige bà kacuɔnriwɔ wáà ’yiri ŋàa wī Mɛlikisedɛki felige gè. 16Wiì kò kacuɔnriwɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ fànʔa kajuulo láà ní nàa ni nyu saʔa tùlugo wuʔu nɛ̄ gèʔ. Kire ’kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ wi sìi fànʔa ní gè, gàa yafiɛn sì cî gbɛ̀ jáa bè cúʔɔ gèʔ. 17Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ̀ láʔa nɛ́ jo:
Muɔ yē kacuɔnriwɔ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī,
Mɛlikisedɛki felige gè7.17 Wéli baa 5.6; 6.20. Ŋún 110.4 tire ti ’juu náʔa gè..
18Kayɔbigɔ káà nɛ̄, fànʔa kajuudiɛlɛ láà nyɛ́nì yaʔa kàsɛngɛ nɛ̄, nɛ́ ki cɛ́n ni fànʔa ki yé cɛ́ri nɛ́ ní kanyuɔnɔ fùn. 19Gìi sí gī baa gè, Fànʔa Siɛnrɛ tiì jáa nɛ̀ yafiɛn nyuɔ nɛ̀ forigoʔ. A sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ ń’nɛ̀ kɛn weli mɛ́ gàa ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri gàa nɛ̄ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti ’puu nɛ nyu dè. Kire kɛnmɛ nɛ̄ weli bé gbɛ̀ sìʔɛrɛ kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè.
Kirisi wiī kacuɔnrilɔ kàfɔli lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī
20Nɛ̀ taʔa ki nɛ̄, kacuɔnrigɔlɔ fɔngɔlɔ keli sì kpíʔileʔ kàlilɛ fùn wīʔ. Bìli pe ’puu Arawɔn siimɛ bè, peli yé kpíʔile kacuɔnrilɔ, kàlilɛ fùn. 21Nɛ̀ sí ki yaʔa Zezi wè, wi nyɛ́nì kò kacuɔnriwɔ nɛ́ kàlilɛ ní, a Kulocɛliɛ wi ’ki juu wi mɛ́ nɛ́ jo:
Yewe ’ki kàli, wiǐ ní sùnʔɔrɔ ti nī púloʔ:
«Muɔ yē kacuɔnriwɔ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī7.21 Wéli baa 5.6; 7.17. Ŋún 110.4 tire ti ’juu náʔa gè..»
22Kire nɛ̄, Zezi wire wi ’Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ fɔngɔ fori gè, nyakungɛngɛ gáà ki ’nyuɔ nɛ̀ tóri faʔa wuʔu nɛ̄ gè.
23Bɛ̀ sí ki yē wàlimɛ yē Zezi nɛ́ kacuɔnrilɔ sɛnminɛ ní bèle, kacuɔnrilɔ bálì pe ’taʔala pìye nɛ̄ bèle. Pe yé puu nìʔɛbɛlɛ nɛ́ ki cɛ́n kùu wi sì yé pe yaʔa pe ’kò bile súuriʔ. 24Nɛ̀ ki yaʔa, Zezi wè, wire yē sìi nɛ̄ súuri. Kire nɛ̄ wiī nɛ waa yiʔɛmɛ wi kacuɔnrilɔ baara nī dè lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī. 25Kire nɛ̄ wi bé gbɛ̀ pe ’suɔ bè forigo bàli pe ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè wi kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ ki cɛ́n wiī wiiwe súuri bèri kàsulugo kpínʔini pe wuʔu nɛ̄ gè.
26Zezi wiī kacuɔnrilɔ kàfɔli ŋáà nɛ̄ weli màakuu yē wè. Wiī tiɛlɛ fùn, kolimɔ fùn, cìiliwe: wi ’wàli nɛ̀ líili kapiigbiʔilile nɛ̄ bèle, wiī tɛ́niwɛ naamɛ nyìʔɛnɛ nī. 27Wi wè bɛ̀ʔ kacuɔnrilɔ kàfɔlisɛnminɛ tíɛlɛ bèleʔ; wi màakuu wè bèri kakuɔrɔ yajuuro kɔ̀ngíʔ cɛngɛ ó cɛngɛʔ, bè séli wi tíimɛ kapiʔile wuʔu nɛ̄ gèʔ, kire kàduʔumɛ gè, nɛ́ siɛnnɛ wuʔulo ní gèleʔ. Wi nyɛ́nì ki kakuɔrɔ kúɔ dè tɔligɔ nigbe nɛ̄, bà wi yé wìi tíimɛ kɛn wè7.27 Wéli baa Lev 16.6,11,15-16..
28Siɛnnɛ bálì Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti ’tɛ́ngɛ kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ bèle, piyè nyuɔ nɛ̀ foriʔ. Nɛ̀ ki yaʔa Kulocɛliɛ kàlilɛ siɛnrɛ, dàa wi ’juu Fànʔa Siɛnrɛ ti kàduʔumɛ gè, tire ’wi Jaa tɛ́ngɛ wè kacuɔnrilɔ kàfɔli ŋáà wi ’nyuɔ nɛ̀ fori lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī lè.
8Kirisi wiī kacuɔnrilɔ kàfɔli nyakungɛngɛ fɔngɔ nī gè
1Nyùgbuʔɔ ki n’gɛ gàa weli nɛ caa bè juu gè: Kire kacuɔnrilɔ kàfɔli ŋáà wi felige yē weli mɛ́; wiī tɛ́niwɛ nyìʔɛnɛ nī lè, Kpuɔmɔ Kulocɛliɛ kácunʔɔ kàliige mɛ́ gè. 2Wiī nɛ wi baara kúu dè saawalidɛngɛgɛ nī gè, kire ’jo Kòridiʔɛ kányiʔɛ wuʔu nī gè, kire gáà Kàfɔli wi yé kpíʔile nɛ̀ yérige gè; siɛn bɛ̀ʔ wi ’ki kpíʔileʔ.
3Kacuɔnrilɔ kàfɔlilɔ piyē tɛ́ngɛlɛ bèri kpuʔɔrɔ nɛ́ kakuɔrɔ kɔ̀ngí dè Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Weli kacuɔnrilɔ kàfɔli míɛni wi ’yɛli de yakaa taʔa de kanʔa wi mɛ́. 4A wi yé puu náʔa dàala nɛ̄ lè, wiǐ cî puu kacuɔnriwɔʔ. Nɛ́ ki cɛ́n bàli bīɛlɛ náʔa nɛ̀ kúɔ bèle, peli nɛ kpuʔɔrɔ kanʔa dè nɛ kúu majo bɛ̀ Misa Fànʔa Siɛnrɛ ti ’ki juu dè. 5Tiʔɛ gáà nī piyē nɛ pe baara kúu dè, kire yē fìɛ nɛ saawalidɛngɛgɛ kɛnmɛ tìí bè gàa gī baa nyìʔɛnɛ nī lè. Lɛ̀lɛ líì nī Misa yé je Kòridiʔɛ kpíʔile gè, a Kulocɛliɛ ’ki juu nɛ̀ yaʔa wi mɛ́ nɛ́ jo: Ma mìɛ cò ma baara dáà kúɔ dè ma yɛli nɛ́ fìɛlɛ bálì ní bèle mi ’tìɛ muɔ nɛ̄ náʔa nyagurugo naamɛ gè8.5 Yir 25.40 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Kakpi 7.44..
6Ki n’gɛ, píra ŋáà nī wè, Zezi wi baara ti ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri faʔa kacuɔnrilɔ wori nɛ̄ dè, bɛ̀ wi yē kàsuluwo wè bè nyakungɛngɛ fɔngɔ fori gè, nyakungɛngɛ gáà ki ’kpúʔɔ nɛ̀ tóri nyakungɛngɛ liʔɛ nɛ̄ gè, nɛ́ míɛni ki nyɛ́nì kpíʔile nɛ́ nyafɛniyɛ ní nyáà yi ’nyuɔ nɛ̀ tóri faʔa woyo nɛ̄ yè.
Nyakungɛngɛ liʔɛ nɛ́ nyakungɛngɛ fɔngɔ wori dè
7Gìi sí gī baa gè, a ki yē nyakungɛngɛ pélige ki cé puu pùunnidiɛlɛ fùn lè, nyùgo sì cî ní puu ki nɛ̄ bè siinwuʔu caaʔ. 8Nɛ̀ ki yaʔa a Kulocɛliɛ wi ’juu wi siɛnnɛ nɛ̄ bèle nɛ́ jo:
Ye- ki wéli ! Kàfɔli Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì juu nɛ́ jo:
Cɛnyɛ yiī nɛ báan nyàa nī m’bé nyakungɛngɛ fɔngɔ kpíʔile gè
nɛ́ Isirayɛli saʔa wuulo ní bèle nɛ́ Zuda saʔa wuulo ní bèle.
9Kiǐ puu nugoʔ nɛ́ nyakungɛngɛ gáà ní
mi yé kpíʔile nɛ́ pe tobilo ní bèleʔ
cɛngɛ gíì mi ’pe cò kɔli nɛ̄ nɛ̀ yige Ezipiti kùlo nī lèʔ.
Peli bèle, piyè yéri ki nɛ̄ʔ nɛ waa yiʔɛmɛ nɛ́ mi nyakungɛngɛ ní gèʔ.
Kire nɛ̄ a mi míɛni ’kàduʔu wáa pe mɛ́.
Kàfɔli wi ’jo bɛ̀.
10Nyakungɛngɛ ki n’gɛ gàa mi bé kpíʔile
nɛ́ Isirayɛli saʔa wuulo ní bèle cɛnyɛ nyáà kàduʔumɛ gè.
Kàfɔli wi ’jo bɛ̀.
M’bé mi Fànʔa Siɛnrɛ nyɔ́gɔ dè pe sícilige nī gè,
m’bé ke sɛbɛ míɛni pe funyɔ nī yè.
M’bé puu pe Kulocɛliɛ; pe bé kò mi wuulo.
11Wàa sì ní de wi siɛnnyɛni tɛnmɛʔ kire ga laa wi siinyɛniʔ bè jo:
«Ma Kàfɔli cɛ́n wè !»
Ki bé nyaa siɛnnɛ pe mìɛni bé mi cɛ́n,
bè ki líɛ siɛnciɛwɛ nɛ̄ wè fúɔ bè sa nɔ̀ siɛnkpuɔwɔ nɛ̄ wè.
12Nɛ́ ki cɛ́n m’bé mi nyinimɛ tìɛ bè pe kakoligbiʔilide nɛ̄ dè,
mi sǐ ní sɔ̀ngi bè taa nɛ́ pe kapiʔile ní gèleʔ8.12 Zer 31.31-34 tire ti ’juu náʔa gè..
13Bà Kulocɛliɛ ’nyakungɛngɛ fɔngɔ wuʔu juu gè, kire ’jo liʔɛ gè, bɛ̀ ki ’liɛ nɛ̀ kúɔ gè, a ki fànʔa ki ’kúɔ. Kire bága yiri baa wī.
9Nyakungɛngɛ liʔɛ kakuɔrɔ tiǐ cî gbɛ̀ ti mìɛni foriʔ
1Ki tiʔɛ gáà nī gè, fànʔa kele ke ’puu nyakungɛngɛ pélige nī gè nɛ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔgɛnmɛ tìí bé, nɛ́ saawalidɛngɛgɛ míɛni ní gè náʔa dàala nɛ̄ lé9.1 Koliyo nyaa 1-5 wuʔu gè, wéli baa Yir 25.8-16..
2Kpátaʔa káà yé kpíʔile. Ki saapelige nī gè, kpátaʔa ki laamɛ nī bè, pe ki yeri tiɛcɛ̀ngɛ wàlidɛngɛgɛ gè, fètindaʔagɛlɛ tiige ní gè ki nī, nɛ́ tabali ní wè nɛ́ búru kpɔbilɔ wàlidɛngɛlɛ ní bèle. 3Tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ ki ’puu gunbɔli fɛ̀ni kúrugu wè. 4Baa wusuna sórigodiʔɛ ki ’puu9.4 Wéli baa Yir 37.25, tiɛ cɛ̀nwɛ wuʔu gè, nɛ́ nyakungɛngɛ finʔɛgɛ ní gè9.4 Wéli baa Yir 25.16; 40.20, gàa ki mìɛni pe yé tɔ́n nɛ́ tiɛ cɛ̀nwɛ ní wè. Mana wi ’puu baa tiɛ cɛ̀nwɛ daanbile nī lè, a pe ’ni tɛ́ngɛ nyakungɛngɛ finʔɛgɛ ki laamɛ nī bè, nɛ́ Arawɔn kàgbiile ní lè nàa ni yé fùn lè9.4 Wéli baa Tɔ́r 17.16-26., nɛ́ nyakungɛngɛ siɛnrɛ kàdɛnitɛnyɛ ní yè9.4 Wéli baa Yir 40.20; Fàn 10.3-5; Kùlo1 8.9..
5Finʔɛgɛ ki naamɛ gè, seribɛnnɛ9.5 Seribɛnnɛ piyē nyìʔɛnɛ tundunminɔ pálì felige. Wéli baa Yir 25.18-19. bálì pe cé faan bèle, pe fíkɛnyɛ yi yé kàsulugo suɔdiʔɛ tɔ́n gè nɛ Kulocɛliɛ kpuɔmɔ tìí bè. Nɛ̀ ki yaʔa lɛ̀lɛ náà lire nī bɛ̀ʔ we béri tire nyu de fíligiʔ.
6A tire ti mìɛni yé tɛ́ngɛ nɛ̀ kúɔ dè, kacuɔnrilɔ pe nɛ̂ cé jíin cɛngɛ ó cɛngɛ kpátaʔa saapelige nī gè nɛ̀ pe Kulocɛliɛ gbùʔɔrilɔ kele kúɔ gèle9.6 Wéli baa Tɔ́r 28.3-8, nɛ́ ní 9.2 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. 7Nɛ̀ ki yaʔa kacuɔnrilɔ kàfɔli wire yákuɔ wi cî gbɛ̀ jíin saasiinwuʔu nī gè, tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ gè. Nɛ̀ pínɛ wiǐ gbɛ̀ jíinʔ yajuʔu sìsiɛn fùnʔ gàa wiī nɛ kanʔa Kulocɛliɛ mɛ́ wè, wire kɛnmɛ nɛ̄ bè nɛ́ siɛnnɛ pe kɛnmɛ nɛ̄ bè, a ki yé pe ’kolimɔ kele kpíʔile, piyè sí ki kɔ̀rirɔ wèʔ. Kire ’puu nɛ kpínʔini tɔligɔ nigbe yákuɔ wī yiɛlɛ nī lè9.7 Wéli baa Lev 16.2,12,15-17..
8Kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ ki tìí weli nɛ̄ dí tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ jíindiʔɛ kiì cé fìɛ múguʔ lɛ̀lɛ líì nī kpátaʔa9.8 Kpátaʔa kire yé puu Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa gè, gàa pe ’puu nɛ yeri míɛni Kòridiʔɛ gè, nɛ́ saawalidɛngɛgɛ ní gè. Wéli baa Yir 25.8-9; 40.34. pélige ki ’puu nɛ tíin baa gè. 9Kire yé buu fìɛ bè weli lɛ̀lɛ náà tìɛ lè. Gìi sí gī baa gè, kpuʔɔrɔ nɛ́ kakuɔrɔ yajuuro dáà kacuɔnrilɔ pe kanʔa dè, kire kàa fáala sì cî gbɛ̀ jáa bè siɛnnɛ funyɔ jíge yè yi mùnuʔ, bàli pe ’pɛn nɛ́ kakuɔrɔ yajuuro ní dè bè Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wèʔ.
10Kire Kulocɛliɛ gbùʔɔrigɛnmɛ fànʔa kele gèle, keli ke ’puu nɛ nyu céri kele yákuɔ nɛ̄ gèle: yaliire nɛ́ yagbuɔrɔ wori nɛ̄ dè nɛ́ jígemununɔ kele feliye wori nɛ̄. Ti yé puu fànʔa kele fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ lɛ̀lɛ líì nī ti tìɛgɛnmɛ pi ’yiʔɛ nɛ̀ kò fɔnbɔ bè.
Kirisi wi ’wìi kɛn kakuɔrɔ yakɔngɔ bè weli suɔ
11Ki sí nyaa, Kirisi wi pɛ́nì kò kacuɔnrilɔ kàfɔli píra ŋáà nī wè, weli nyuɔmɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè. Wi nyɛ́nì jíin kpátaʔa nī gè baa nyìʔɛnɛ nī lè, gàa ki sɔ́migɔ nɛ̀ nyuɔ nɛ̀ tóri dàala kpátaʔa nɛ̄ gè, gàa siɛn kiyɛ sì kpíʔile gèʔ nɛ́ ki wè bile duniya ŋáà nī wè ŋàa Kulocɛliɛ ’faan wèʔ. 12Wi tíimɛ sìsiɛn ní wi ’jíin kányiʔɛ tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè, tɔligɔ nigbe péʔ ! Síkapɛngɛlɛ nɛ́ nɛ̀naaya sìsiɛn9.12 Wéli baa Lev 16.3,5-11,15-16. ní bɛ̀ʔ wi ’jíinʔ ! Bɛ̀ sí ki ’kpíʔile a weli ’bànguɔ suɔlɔ taa lè.
13Nyakungɛngɛ liʔɛ tìɛgɛnmɛ nɛ̄ bè, síkapɛngɛlɛ nɛ́ nɛ̀piɛyɛlilɛ sìsiɛn9.13 Wéli baa Lev 16.14-16. nɛ́ nɛ̀pori cúnʔɔ ní gè, a pe cé tire nyɛri nyɛri dè siɛnnɛ nɛ̄ bèle, bàli pe cé núʔɔ bèle, tire ti nɛ̂ cé siɛn céri cìile dè nɛ̀ núʔɔmɔ láʔa bè ti nɛ̄9.13 Wéli baa Tɔ́r 19.2,17-18.. 14Nɛ̀ ki yaʔa bànguɔ Kulocɛliɛ Pìle kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Kirisi wi ’wìi tíimɛ kɛn tiɛlɛfun kakuɔrɔ Kulocɛliɛ mɛ́. Bà ki yē, Kirisi sìsiɛn ki sí yē nɛ́ ŋɔri ní bè weli funyɔ cìile yè tɔ̀nifun kapiigbiʔiligele nɛ̄ gèle, kire ga buu weli gbɛ̀ri Kulocɛliɛ wewiiwe gbùʔɔrilɔ baara kúu dè.
Kirisi kùu wi ’nyakungɛngɛ fɔngɔ koligo múgu gè
15Ki sí n’gɛ wire wī kàsuluwo wè, nyakungɛngɛ fɔngɔ wuu wè, kire ga buu bàli Kulocɛliɛ ’yeri bèle, pe- bànguɔ kɔrigɔ taa gè gàa nyuɔ wi yé fɛ̀ni gè. Nɛ́ ki cɛ́n wi kùu wi nyɛ́nì kpíʔile bè weli kapiʔile fuʔɔ tɔ́n gè bé sí siɛnnɛ suɔ bèle pe kacuʔɔgɔlɔ mɛ́ gèle, gàli pe yé kpíʔile gèle nyakungɛngɛ liʔɛ lɛ̀lɛ nī lè.
16Nɛ́ ki cɛ́n a ki ’nyaa siɛnjuuyaʔara yē baa, ki ’yɛli ŋàa wi ’ti juu dè, pe- ki cɛ́n wi nyɛ́nì kùu. 17Gìi sí gī baa gè, ŋɔri nɛ̌ puu siɛnjuuyaʔara nī dèʔ ka laa ŋàa wi ’ti juu dè, wiì kùu gbínʔɛnɛ wèʔ. Ŋɔri sí wè ti nīʔ a ti juufɔli wiī nɛ tíin sìi nɛ̄ wèʔ. 18Bɛ̀ sí ki yē míɛni, nyakungɛngɛ liʔɛ kiǐ cî gbɛ̀ puu nɛ́ ŋɔri níʔ fúɔ macɛn pe ’yajuʔu kpúu bè ki sìsiɛn nyɛri nyɛri gèʔ. 19Bɛ̀ sí ki ’puu bà Misa wi cé fànʔa kajuʔulo ke mìɛni juu gèle nɛ̀ kúɔ siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ bèle nɛ̀ yɛli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, a wi ’nɛ̀naaya nɛ́ síkapɛngɛlɛ sìsiɛn le gè luʔɔ nī, níɛ̀ jèsii líɛ wè ŋàa wī nyìɛwɛ kpólokpolo wè nɛ́ isɔpi wɛrɛ ní dè nɛ̀ sìsiɛn nyɛri nyɛri gè nyakungɛngɛ siɛnrɛ sɛbɛ nɛ̄ wè nɛ́ siɛnnɛ nɛ̄ bèle9.19 Wéli baa Yir 24.4-8. . 20A wi ’juu nɛ́ jo: Sìsiɛn gáà kire yē nyakungɛngɛ wuʔu gè, gàa Kulocɛliɛ ’kpíʔile nɛ́ yeli ní bèle9.20 Yir 24.8 tire ’ti juu náʔa..
21Bà míɛni ki ’kpíʔile, a wi ’sìsiɛn nyɛri nyɛri gè kpátaʔa nɛ̄ gè nɛ́ yakpiʔilide ti mìɛni nɛ̄ dàa ní pe gbùʔɔrilɔ baara kúu dè9.21 Wéli baa Yir 29.12,36; Lev 4.6,17; 8.11.. 22Nɛ̀ yɛli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, yɛrɛ ti sáamɛ yé yɛli ti- cìile nɛ́ sìsiɛn ní. Nɛ́ ki cɛ́n kapiʔile kàsulugo suɔlɔ niǐ cî gbɛ̀ taaʔ a sìsiɛn sì wo wèʔ.
23Ki yé yɛli yɛrɛ dáà ti mìɛni dī fìɛ wè nɛ saawalidɛngɛgɛ kɛnmɛ tìí bè gàa gī baa nyìʔɛnɛ nī lè9.23 Wéli baa 8.5., ti- cìile nɛ́ kakuɔrɔ dáà ní dè. Nɛ̀ ki yaʔa, kányiʔɛ yɛrɛ dáà dī baa nyìʔɛnɛ nī lè, tire yé yɛli ti- cìile nɛ́ kakuɔrɔ táà tiiyɛ ní dàa ti ’nyuɔ nɛ̀ tóri kakuɔrɔ dáà nɛ̄ dè.
Tɔligɔ nigbe péʔ
24Nɛ́ ki cɛ́n Kirisi wiì jíinʔ saawalidɛngɛgɛ nī gè gàa siɛnnɛ kiyɛ kpíʔile gèʔ ! Kire yé buu fìɛ yákuɔ wī nɛ kányiʔɛ saawalidɛngɛgɛ tìí gè, gàa nī Kirisi ’jíin wè, baa nyìʔɛnɛ nī lè, kire ga buu wi- wìi tìɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè bè weli kapiʔile kàsulugo kpíʔile gè.
25Wiì jíin nyìʔɛnɛ nī lè bè kakuɔrɔ baara kúɔ dè yiɛlɛ ó yiɛlɛʔ kɛnmɛ bíì nɛ̄ kacuɔnrilɔ kàfɔli wi nɛ̂ ki kpíʔile náʔa dàala nɛ̄ lèʔ, wire ŋáà wi jíin nɛ́ yajuuro sìsiɛn ní saawalidɛngɛgɛ nī gè, wire tíimɛ sìsiɛn bɛ̀ʔ. 26Kirisi wè, wire kakuɔrɔ dè, nyùgo sì cé puu ki nɛ̄ wi- ti kpíʔile bè taʔalaʔ. Á kire bɛ̀ʔ gè, wi cî de ti kúu de taʔala nɛ̀ ki líɛ duniya wi sélimɛ nɛ̄ bè. Gìi sí gī baa gè, wire nyɛ́nì pɛn píra ŋáà nī wè nɛ̀ pɛ́nì wìi kɛn kakuɔrɔ tɔligɔ nigbe péʔ duniya ŋáà kúɔmɔ lɛ̀lɛ náà nī lè, bè kapiile láʔa lè wi tíimɛ kùu kɛnmɛ nɛ̄ bè.
27Bɛ̀ sí ki yē gè, siɛn ó siɛn ’yɛli wi- kùu tɔligɔ nigbe péʔ; kire kàduʔumɛ kàyuʔujuuro ti sí kpíʔile, 28bɛ̀ míɛni Kirisi wi ’wìi kɛn kakuɔrɔ tɔligɔ nigbe péʔ bè siɛnniʔɛmɛ kapiʔile láʔala gèle. Wi bé ní ga koli bɛn cígini taziinwuʔu nɛ̄ gè; kire sí wè bè kapiʔile láʔala gèle wī díɛʔ ! Kire bé puu bè suɔlɔ kɛn lè bàli mɛ́ piyē nɛ wi siri wè.
10Kirisi wi ’kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ ti mìɛni fori
1Misa Fànʔa Siɛnrɛ dè, tiī fìɛ yákuɔ wī bè weli nyuɔmɔ tìɛ bè bàa pi ’puu nɛ báan bè. Ti tíimɛ sì puu kányiʔɛ woriʔ. Kire nɛ̄, tiì jáa nɛ̀ siɛn nyuɔ nɛ̀ forigoʔ bè ki yaʔa siɛn- gbɛ̀ sìʔɛrɛ kpɔni bè Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wèʔ, kakuɔrɔ wenuro dáà tire kɛnmɛ nɛ̄ bèʔ, dàa ti ’puu nɛ kpínʔini yiɛlɛ ó yiɛlɛ láʔala fùn wè. 2A ki sí yē bàli pe Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wè, a pe yé jáa nɛ̀ kò cìilile pe kakuɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè tɔligɔ nigbe péʔ wè, pe kapiʔile nɛ̄ gèle, bà pe cî kakuɔrɔ kɔ̀nnɔ yaʔa lè. Kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, piyě cî ní ki nyaa peli ’kolimɔ taa kapiile láà nɛ̄ʔ.
3Ki sí nyaa kakuɔrɔ dáà tire ti ’siɛnnɛ yaʔa bèle pe sɔ̀ngí nɛ taʔa nɛ́ pe kapiʔile ní gèle yiɛlɛ ó yiɛlɛ10.3 Wéli baa Lev 16.. 4Nɛ́ ki cɛ́n nɛ̀piʔɛlɛ nɛ́ síkapɛngɛlɛ sìsiɛn gè, kire káà fáala sǐ cî gbɛ̀ jáa bè kapiʔile láʔa gèleʔ.
5Kire kɛnmɛ nɛ̄, lɛ̀lɛ líì nī Kirisi wi yé je jíin duniya nī wè, a wi ’ki juu Kulocɛliɛ mɛ́ wè nɛ́ jo:
Kakuɔrɔ yajuuro dè nɛ́ yaliire yakɛnrɛ ní dè,
tire bɛ̀ʔ muɔ nɛ caaʔ:
muɔ ’cetinnɛ kpíʔile mi mɛ́.
6Kakuɔrɔ kaasuʔuro nɛ́ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ
tire sì muɔ dɛ́niʔ.
7Kire nɛ̄ a mi ’ki juu nɛ́ jo: «Ki n’gɛ, mi nyɛ́nì pɛn !»
Ki nyɛ́nì sɛbɛ mi wuʔu nɛ̄ gè
sɛbɛkuruwo nī wè nɛ́ jo:
«Mi nyɛ́nì pɛn bèri muɔ nyɛ́ni kele kpínʔini gèle, Kulocɛliɛ10.7 Ŋún 40.7-9 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..»
8Wi séli nɛ ki nyu wī nɛ́ jo: Kakuɔrɔ yajuuro nɛ́ yakɔnrɔ, kakuɔrɔ kaasuʔuro nɛ́ kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ, tire sì muɔ dɛ́niʔ. Nɛ̀ ki yaʔa, kire kakuɔrɔ ti ’puu nɛ kɔ̀ngí nɛ̀ yɛli nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè. 9A wi ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo: Ki n’gɛ, mi nyɛ́nì pɛn bèri muɔ nyɛ́ni kele kpínʔini gèle. Bɛ̀ sí ki yē, wi nyɛ́nì kakuɔrɔ tìɛgɛnmɛ pélibe yérige bè, nɛ́ tìɛgɛnmɛ siinwobo tɛ́ngɛ bè.
10Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala ni ’puu bè weli wàli bè tɛ́ngɛ wire mɛ́, kire nɛ̄ Zezi Kirisi wi ’wi céri kɛn dè kakuɔrɔ, tɔligɔ nigbe péʔ.
11Cɛngɛ ó cɛngɛ, kacuɔnriwɔ ó kacuɔnriwɔ wi nɛ̂ yéri nɛ̀ wi baara kúɔ dè, nyakungɛngɛ liʔɛ wori dè. Wi nìɛ kakuɔrɔ wenuro kúu dè nɛ taʔala, tire dáà tiǐ cî gbɛ̀ jáa bè kapiʔile láʔa gèle púloʔ. 12Nɛ̀ ki yaʔa bɛ̀ Kirisi pɛ́nì wìi kɛn wè, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ wori nɛ̄ dè, tɔligɔ nigbe péʔ wè, wiī tɛ́niwɛ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè. 13Kire tiʔɛ nī wiī nɛ siri fúɔ bè taa Kulocɛliɛ ga wi leguulo kpíʔile bèle wi tɔliyɔ taʔadiʔɛ10.13 Wéli baa 1.13; Ŋún 110.1.. 14Ki sí n’gɛ bàli pe mìɛni wi ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ wìi mɛ́ wè, a wi ’pe nyuɔ nɛ̀ forigoʔ súuri bɛ̀ wi ’wìi kɛn tɔligɔ nigbe gè.
15Nɛ́ míɛni Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ ki nyu nɛ láʔala weli mɛ́ nɛ́ jo:
16Nyakungɛngɛ ki n’gɛ gàa m’bé kpíʔile nɛ́ pe ní bèle
cɛnyɛ nyáà kàduʔumɛ gè.
Kàfɔli wi ’jo bɛ̀.
M’bé mi Fànʔa Siɛnrɛ nyɔ́gɔ dè pe funyɔ nī yè,
m’bé ti sɛbɛ míɛni pe sícilige nī gè10.16 Wéli baa 8.10..
17A wi ń’nɛ̀ jo:
Nɛ́ ki cɛ́n mi sǐ ní sɔ̀ngi bè taaʔ
nɛ́ pe kapiʔile ní gèle nɛ́ pe síciramɛ kele ní gèleʔ10.17 Zer 31.33-34 tire ti ’juu náʔa gè..
18Bà kapiʔile ke ’yaʔa gèle, kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ ti wè nɛ tíin nɛ́ fànʔa níʔ.
WELI TANʔAGƐNMƐ BE TƐNGƐLƐ NI LE NYAKUNGƐNGƐ FƆNGƆ NI GE
Ki ’yɛli we- puu lèbaanna ní
19Weli siinyɛninɛ, kire nɛ̄ weli bé gbɛ̀ jíin tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè káaliyɛ fùn, Zezi Kirisi sìsiɛn kɛnmɛ nɛ̄ bè. 20Bɛ̀ wi ’wi céri kɛn dè kakuɔrɔ dè, a wi ’kovɔngɔ múgu gè weli mɛ́ gàa ki waa sìi mɛ́ wè, gàa ki ’sùuri gunbɔli fɛ̀ni nī wè. 21Bɛ̀ kacuɔnrilɔ kàfɔli kpuɔwɔ yē weli mɛ́ wè, tɛ́niwɛ Kulocɛliɛ saʔa nɛ̄ gè, 22we- sìʔɛrɛ we kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè nɛ́ funviige ní, nɛ́ tɛ́ngɛjɛ̀nnɛ ní nàa nī káaliyɛ fùn woli lè, nɛ́ funyɔ ní nyàa yī cìiliye yè nɛ́ nyàa yī sɔ̀ngibiire fùn yè, nɛ́ weli céri ní dè dàa ’ti jíge nɛ̀ kúɔ dè nɛ́ laciilige ní gè.
23We- weli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ cò gè kpuʔɔ gàa wuʔu weli ’juu nɛ̀ yige gè, nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ ŋáà wi ’nyafɛnigɛ kpíʔile gè10.23 Wéli baa 9.15., wi ’yɛli nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní. 24Ye tí weri sɔ̀ngí we kɛnmɛ taa bèri lèbaanna nyɔ́gi wìye nī, gìi ki bé tí wìyedɛnigɛ- puu weli nī weri kacɛ̀ngɛlɛ kpínʔini gèle. 25We fǎga weli gbúʔurugolo yaʔa gèle ke- tuuʔ majo bɛ̀ pàli dàli nɛ ki kpínʔini gèʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè weri ŋɔri nyɔ́gi wìye nī, nɛ́ ki cɛ́n bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè, Kàfɔli wi pɛnjɛngɛ kiī nɛ nɔ̀gí.
26Nɛ́ ki cɛ́n a weli ’fàan nɛ waa yiʔɛmɛ nɛ kapiʔile kpínʔini gèle, nɛ̀ ki yaʔa weli nyɛ́nì kányiʔɛ cɛ́n gè nɛ̀ kúɔ wè, kakuɔrɔ ní wè baa cígini bè kapiʔile láʔa gèleʔ. 27Gìi ki ’kò gè, kire gī: béri Kulocɛliɛ kàyuʔujuuro siri dè nɛ́ fíɛgbuɔrɔ ní, nɛ́ kàsunkpuʔɔ ní gàa ki bé ba wi leguulo sórigo bèle.
28A ŋìi cé kàduʔu wáa Misa Fànʔa Siɛnrɛ mɛ́ dè, pe nɛ̂ wi kpúu nyinimɛ fùn wī, a wi kakpiʔilile ni ’cɛ́n lè a kinyaafɔlilɔ siin kire ga laa taanri ki ’juu gè10.28 Wéli baa Fàn 17.6.. 29Ye sí ki sɔ̀ngi kɛnmɛ bíì nɛ̄ wire wuʔɔgɔ ki bága pii bè tóri gè, siɛn ŋáà wi ’Kulocɛliɛ Jaa pari wè, nɛ́ ŋàa wi ’nyakungɛngɛ sìsiɛn tɔ́ri gè yanuʔɔgɔ gè gàa ki ’wi cìile gè, a wiī nɛ Kulocɛliɛ Pìle teri lè nàa ni nyɛ́ni kpuʔɔrɔ kpínʔini weli mɛ́ lè.
30Nɛ́ ki cɛ́n weli nyɛ́nì ki cɛ́n ŋàa wi ’ki juu nɛ́ jo: Mi mɛ́ ki yē bè mi fuʔɔ tɔ́n gè pe mɛ́, bè ki sàri pe mɛ́ gàa pe ’kpíʔile gè, nɛ́ míɛni: Kàfɔli wi bé kàyuʔu juu wi siɛnnɛ nɛ̄ bèle10.30 Wéli baa Fàn 32.35-36.. 31Kiī fíɛrɛwuʔu díɛʔ a siɛn ’tuu Kulocɛliɛ wewiiwe kiyɛ nī yè !
32Ye- sɔ̀ngi ye taa kɛnmɛ bíì nɛ̄ ki yé puu yeli mɛ́ ki sélimɛ nɛ̄ bè, bà yeli yé Kulocɛliɛ kpìɛnmɛ taa bè, a yeli sɔ́migɔ nɛ̀ yéri cáanra nɛ̄ dè dàa ti ’kpúʔɔ dè, nɛ́ wuʔɔniʔɛyɛ taa yè. 33Lɛ̀gɛlɛ sáamɛ nī pe ’yeli tiʔɛlɛ nɛ̀ yeli wuʔɔ siɛnniʔɛnɛ nyaamɛ nɛ̄ bè. Lɛ̀gɛlɛ kálì nī yeli tíimɛ bīɛlɛ ye ’bìli sáʔa bèle bàli pe ’puu nɛ wuʔɔ kanumɔ nɛ̄ bɛ̀ yeli tíɛlɛ bèle. 34ʔaan, yeli nyɛ́nì nyinimɛ taa kasuulebele nɛ̄ bèle pe wuʔɔgɔ nī gè, a yeli ’fɔ̀li ki nɛ̄ nɛ́ fundaanra ní lɛ̀lɛ líì nī pe ’yeli yataara suɔ dè yeli mɛ́ dè, nɛ̀ taʔa ki nɛ̄ yeli yé ki cɛ́n yataara táà yē yeli mɛ́ dàa ti ’nyuɔ nɛ̀ tóri dè níɛ̀ mɔgɔ dè.
35Ki sí n’gɛ ye fǎga yeli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ yaʔa gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n ki bé ba tɔ̀nikpuɔwɔ kɛn yeli mɛ́. 36Píra ŋáà nī wè ki ’yɛli ye- lèbaanna le, kire ga buu yeli de waa yiʔɛmɛ yeri Kulocɛliɛ nyɛ́ni kele kpínʔini gèle. Bà yeli bé ki taa gàa nyuɔ wi ’fɛ̀ni gè. 37Nɛ́ ki cɛ́n:
Ki ’kò cɛ̀ri, cɛ̀ri yákuɔ wī10.37 Eza 26.20 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè.,
dí ŋàa wi bé pɛn wè, wi sí pɛn;
wiì je mɔgɔ baaʔ.
38A Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ́ jo10.38 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.:
«Mi siɛnsinwɛ wi bé sìi taa wi tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè.
Nɛ̀ ki yaʔa a wi ’koli nɛ̀ kàduʔu wáa wè, wi kaala niǐ mi dɛ́niʔ10.38 Yab 2.3-4 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ nɛ́ dè. Tire ti ’juu míɛni Wurɔ 1.17; Gal 3.11..»
39Ki sí n’gɛ, weli wè bɛ̀ʔ bìli tíɛlɛ pe ’kàduʔu wáa wè nɛ́ cúʔɔ wèʔ. Weli sí yē bàli bīɛlɛ tɛ́ngɛlɛ ní lè, bɛ̀ sí ki yē weli yē suɔlɔ koligo nī gè.
11Weli tobilo pe tɛ́ngɛlɛ nɛ́ pe lèbaanna wuʔu gè
1Tɛ́ngɛlɛ ni kɔri wire yē: bè tɛ́ngɛ ki nɛ̄ gìi nɛ̄ muɔ nyɛ́nì muɔ sɔ̀ngirɔ taʔa dè, muɔ bé ki taa, bè ki cɛ́n gàa muɔ wè nɛ nyaʔa gèʔ, kiī kányiʔɛ. 2Kulocɛliɛ wi ’faʔa wuulo pe tɛ́ngɛlɛ cɛ̀nmɛ wori juu dè.
3Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, weli ’ki cɛ́n duniya wi mìɛni nyɛ́nì faan Kulocɛliɛ siɛnrɛ ti fànʔa nɛ̄ gè11.3 Wéli baa Sél 1.. Dàa weli nɛ nyaʔa dè, tire sì kɔ́n nyapile yanyaʔa mɛ́ʔ.
4Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Abɛli ’kakuɔrɔ yakɔnrɔ kɛn dè Kulocɛliɛ mɛ́ wè dàa ti ’nyuɔ nɛ̀ tóri Kayɛn wori nɛ̄ dè. Wi tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè a Kulocɛliɛ ’ki juu nɛ́ jo wi nyɛ́nì sín, nɛ̀ wi míɛtanʔa yeri gè wi yakɔnrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè. Abɛli wi ’kùu11.4 Wéli baa Sél 4.4-10., nɛ̀ ki yaʔa wi kakpiʔiligele kiyē nɛ nyu nɛ tíin wi tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè.
5Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, Kulocɛliɛ wi ’Enɔki líɛ nɛ̀ yɛ̀gɛ naamɛ, wiì tóri kùu mɛ́ wèʔ; piyè cé ń’nɛ̀ wi nyaaʔ nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ cé wi líɛ11.5 Sél 5.24 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè.. Ki ’nyaa sɛ́ni Kulocɛliɛ wi- wi líɛ wè, Kulocɛliɛ cé wi míɛtanʔa yeri gè nɛ́ jo wire ’fɔ̀li wi nɛ̄. 6A tɛ́ngɛlɛ sí wè siɛn ŋíì mɛ́ wèʔ, Kulocɛliɛ sǐ gbɛ̀ fɔ̀li wi nɛ̄ʔ. A siɛn je sìʔɛrɛ bè kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, wi ’yɛli bè tɛ́ngɛ ki nɛ̄ Kulocɛliɛ wiī baa, dí wiī nɛ tɔ̀ni kanʔa wi caavɔlilɔ mɛ́ bèle.
7Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Nɔwe’kɔ́rikpuʔɔ kpíʔile gè nɛ̀ wi narigɛ suɔ gè. Wi yé Kulocɛliɛ kajuuyaʔala sɔ́migɔ lè nɛ̀ lúʔu, kele wuʔu nɛ̄ gè gàli ke cî kpíʔile gèle, gàli siɛn sì cé fìɛ nyaa wèʔ11.7 Wéli baa Sél 6.9-22.. Wi tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Nɔwe ’kàyuʔu juu duniya siɛnnɛ nɛ̄ bèle, a Kulocɛliɛ sí wi tɔ́ri siɛnsinwɛ.
8Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Birayima|Birayima|Birayima ’lúʔu Kulocɛliɛ mɛ́ bà wi ’wi yeri wè nɛ́ wi yɛ wiri waa kùlo láà mɛ́ nàa wire bé kɛn wi mɛ́ kɔrigɔ gè. A wi sí kɛ́, nɛ̀ ki yaʔa wiì cɛ́nì ki cɛ́n sé wi ’puu nɛ waaʔ. 9Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, Birayima yé kò nabɔnwɔ nɛ sɛ́ni tɛ̀ní nɛ mári kùlo nī lè nàa nyuɔ Kulocɛliɛ yé fɛ̀ni wi mɛ́ lè. Wi ’puu nɛ sùɔ́n fɛ̀ni saaya nī yè, bɛ̀ Siaga nɛ́ Yakuba míɛni yé kɛ́nì ki kpíʔile, bàli pe ’puu nyafɛnigɛ ki kɔriliile bèle nɛ́ Birayima ní wè11.9 Wéli baa Sél 12.1-9; 35.12,27.. 10Nɛ́ ki cɛ́n Birayima ’puu nɛ kàkpuʔɔ siri gè gàa kàkpuɔnnɔ pe ’le nɛ̀ lìri bèle, gàa Kulocɛliɛ wire tíimɛ yé gbòbori nɛ́ ki sɔ́migɔ nɛ̀ faan gè11.10 Wéli baa 12.22; 13.14; Tìɛ 21.2,10,14..
11Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè Sara yaʔa sìndigicuɔ wè, a wi ’jáa nɛ̀ ŋɔri taa nɛ̀ sii11.11 Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè Sara yaʔa sìndigicuɔ, á Birayima yé líɛ nɛ́ tóri wè a wi jaa nɛ̀ ŋɔri taa nɛ̀ sii., nɛ̀ ki yaʔa Birayima yé liɛ nɛ̀ tóri. Nɛ́ ki cɛ́n wi yé ki nyaa siɛn bé gbɛ̀ tɛ́ngɛ wi nɛ̄ ŋàa wi ’nyafɛnigɛ kpíʔile gè. 12Birayima yé liɛ nɛ̀ tóri kɛnmɛ bíì nɛ̄ bè a wi ’kò majo wi ’kùu wī. Kire nɛ́ ki mìɛni, kire nàguɔ ŋáà nigbe wè, wi siimɛ pi yé puu nìʔɛbɛ bɛ̀ nyìʔɛnɛ ŋɔgɔlɔ tíɛlɛ gèle, nɛ́ bɛ̀ kuʔɔjii gògoyo dàrimiʔɛ tíɛlɛ gè gàa siɛn sì cî gbɛ̀ tɔ́ri gèʔ11.12 Koliyo 11-12 tiʔɛ nī gè, wéli baa Sél 15.5; 17.19; 18.11-14; 21.2; 22.17; 32.12..
13Siɛnnɛ bálì pe mìɛni ’kò tɛ́ngɛlɛ nī lè fúɔ nɛ̀ pɛ́nì kùu. Piyè ki taaʔ dàa nyuɔ pe yé fɛ̀ni pe mɛ́ dèʔ; pe ’ti nyaa nɛ̀ ti cò liilige. Pe yé ki cɛ́n peli yē nabɔnminɔ nɛ́ ní siɛnnyaarilɛ dàala nɛ̄ lè11.13 Wéli baa Sél 23.4.. 14Bàli pe nyu mmɛ gè, piyē nɛ ki fíligi nɛ tìí dí piyē nɛ kùlo caa nàa nī peli tíimɛ woli lè. 15A ki sí yē pe sɔ̀ngirɔ ti yé kò pe kɔ́ndiʔɛ nɛ̄ gè gàa nī pe ’yiri gè, pe cî lɛ̀lɛ taa bè ní koli baa. 16Gìi sí gī baa gè, gàa pe ’puu nɛ caa gè, pe ’puu nɛ kùlo láà caa nàa ni ’sɔ́migɔ nɛ̀ nyuɔ baa nyìʔɛnɛ nī lè. Kire nɛ̄ ki wè fìɛrɛʔ Kulocɛliɛ mɛ́ peri wire yeri pe Kulocɛliɛ wèʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì kàkpuʔɔ káà gbòbori pe mɛ́.
17Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Birayima ’kɛ́ bè sa Siaga kɛn wè kakuɔrɔ yakɔngɔ, bà Kulocɛliɛ yé wi ’siʔɛ nɛ̀ wéli wè11.17 Wéli baa Sél 22.1-10.. Birayima, wire ŋáà mɛ́ nyafɛnigɛ ki yé kpíʔile gè, wi jaa wire nigbe wī wi yé kɛn. 18Kulocɛliɛ cé ki ’juu wi mɛ́ nɛ́ jo: «Siaga nī muɔ bé siimɛ taa bè11.18 Sél 21.12 tire ti ’juu náʔa gè..» 19Nɛ̀ ki yaʔa Birayima yé ki sɔ̀ngi nɛ̀ tɛ́ngɛ ki nɛ̄ dí Kulocɛliɛ wi bé gbɛ̀ jáa bè wi nyɛ́ yige kúbilo nī bèle. Kire nɛ̄ we bé gbɛ̀ ki juu bé jo kire ki nyɛ́nì kpíʔile.
20Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Siaga wi ’diba siɛnrɛ juu dè nɛ̀ taʔa Yakuba nɛ́ Ezawu nɛ̄ wè gàa ki bé pe mbànʔa wuʔu tìɛ gè11.20 Wéli baa Sél 27.27-29,39-40..
21Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bà Yakuba kùu lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ lè, a wi ’diba siɛnrɛ juu dè nɛ̀ taʔa Yusufu jaala siin nɛ̄ bèle, nɛ́ káguro cáan dè nɛ̀ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ, nɛ́ kpògo nyùgo tíʔɛ gè nɛ̀ wìi kpɔni11.21 Sél 47.31 tire ti ’juu náʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè..
22Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bà Yusufu kùulɛlɛ ni ’nɔ̀ lè, a wi ’ki juu nɛ́ jo Isirayɛli siimɛ pi bága yiri Ezipiti kùlo nī lè, a wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ pe ga wire kácere kɔ̀n dè pe kɛ́ nɛ́ ti ní11.22 Wéli baa Sél 50.24-25; Yir 13.19..
23Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Misa siivɔlilɔ pe ’wi làrigɛ wi pìfinʔɛ lɛ̀lɛ nī lè, nɛ̀ taa yeye taanri. Nɛ́ ki cɛ́n pe yé nàgabile nyaa lè cɛ̀nnɛ; piyè ’puu nɛ fìʔɛ́ kùlofɔli wi kajuulo nɛ̄ lèʔ11.23 Wéli baa Yir 1.22; 2.2..
24Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bà Misa pɛ́nì liɛ wè, a wi ’cíi nɛ́ jo pe fǎga de wire yeri Farawɔn póri jaaʔ11.24 Wéli baa Yir 2.10.. 25Kire yé pɔ́ri wi mɛ́ peri wi wuʔɔ nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnnɛ ní bèle sɛ́ni wire ’puu kapiʔile tàanma nī bè tire dáà dī tiī nɛ tóri fáari fáari dè. 26Wi yé ki nyaa a wire nɛ wuʔɔ Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ wi kɛnmɛ nɛ̄ bè, tɔ̀nikpuɔwɔ yé puu kire nī nɛ̀ tóri Ezipiti kùlo lɔri nɛ̄ dè, nɛ́ ki cɛ́n wi ’puu nɛ tɔ̀ni wéli wè nɛ nyaʔa wè, ŋàa wi bága taa wè.
27Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Misa ’yiri Ezipiti kùlo nī lè; wiì cɛ́nì fíɛ kùlofɔli funyɛrigɛ nɛ̄ gèʔ. A wi ’lèbaanna le majo wire cî gbɛ̀ wi nyaa wī ŋàa siɛn sǐ gbɛ̀ nyaa wèʔ11.27 Wéli baa Yir 10.28-29; 12.37; 13.17.. 28Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a wi ’Torimakiyaʔa kakuɔrɔ kúɔ dè nɛ́ ti sìsiɛn kurugo gè wìʔile nɛ̄ gèle, kire ga buu kùu tundunwɔ wi fǎga Isirayɛliyé jaapelile kpúu bèleʔ11.28 Wéli baa Yir 12.12-13,22-23..
29Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Isirayɛli siɛnnɛ pe ’jíin nɛ̀ Nyàʔanivɛgɛ Tiire kuʔɔjii luʔɔ jeli gè dàawaʔala nɛ̄ lè, nɛ̀ ki yaʔa lɛ̀lɛ líì nī Ezipitiyé pe ’puu nɛ caa bè luʔɔ jeli gè, a luʔɔ ki ’pe mìɛni lìi11.29 Wéli baa Yir 14. !
30Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Zeriko kàʔa gunbiiye yi ’tuu, bà Isirayɛliyé pe ’puu nɛ kàʔa mári gè nɛ̀ pɛ́nì taa cɛnyɛ kɔlisiin11.30 Wéli baa Yes 6..
31Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Arayabi wè, nàjaacuɔ wè, piyè wi kpúuʔ nɛ́ sìnluʔulo ní bèleʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi yé tundunminɔ kpàli bèle nɛ́ funjɛ̀ngɛ ní, siɛnnɛ bálì pe yé pɛn bè ba kàʔa tɛ́nimɛ saanri bè bè wéli làrimɛ nī11.31 Wéli baa Yes 2.1-13; 6.17,22-25. bè.
32Nɛ́ gáa cígini gàa m’bé ní juu gè ? Lɛ̀lɛ ni ’mi koligo bè juu bàli wuʔu nɛ̄ gè: Zedeyɔn, Baraki, Samisɔn, Zefite, Dawuda, Samiyɛli nɛ́ Kulocɛliɛ siɛnjuulo ní bèle11.32 Wéli baa tiɛyɛ nyáà nī yè: Zediyɔn, Kàyu 6–7; Baraki, Kàyu 4–5; Samisɔn, Kàyu 13–16; Zefite, Kàyu 10–12; Samiyɛli nɛ́ Dawuda, Sam1; Sam2.. 33Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a pe ’kùlofɔliyɔ jáa yè, nɛ́ kele kpíʔile gèle nɛ̀ yɛli nɛ́ sínmɛ ní. A pe ’ki taa gàa nyuɔ Kulocɛliɛ yé fɛ̀ni gè, nɛ̀ jàriyɛ nyuɔyɔ tɔ́n yè11.33 Wéli baa Kàyu 14.5-6; Sam1 17.34-36; Dan 6., 34nɛ̀ ŋɔri kàsunyɔ fígi yè11.34 Wéli baa Dan 3.25.. A pe ’suɔ kapiɛngbuɔn ŋuʔɔnɔ mɛ́ gèle, nɛ́ koli nɛ̀ ŋɔri taa yaama kàduʔumɛ gè. A pe ’pìye tìɛ kapiɛngbuɔn sànbalilɛ, nɛ́ kùlogolo kálì kapiɛngbuɔn tòyo ŋɔrigɔ yè nɛ̀ sìʔɛrɛ11.34 Wéli baa Kàyu 7.21; Sam1 17.50-51; Sam2 12.29.. 35Tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a cɛlilɛ pálì ’pe wuulo nyaa a pe ’nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo nī bèle11.35 Wéli baa Kùlo1 17.17-24; Kùlo2 4.18-37..
Nɛ̀ ki yaʔa pe yé pàli kpúɔn nɛ̀ túnʔɔnɔ, kire nɛ́ ki mìɛni ní a pe ’cíi, piyè fɔ̀li siɛn- peli suɔʔ kire ga buu peli gbɛ̀ nyɛ́ bè yiri bè sa sìi taa wè ŋàa wi ’nyuɔ nɛ̀ tóri wè. 36Siɛnnɛ pe ’puu nɛ pàli tíʔɛ, níɛ pe kpúɔn nɛ́ sápigele ní. Pe yé pàli puɔ nɛ́ nyùʔɔdiriye ní nɛ́ pe wáa kasuu nī11.36 Wéli baa Sél 39.20; Zer 20.2; Zer 37.15.. 37Pe yé pàli wáa cígini nɛ́ kàdari ní, a pe ’bìli celile kperiye siin siin, a pe ’pàli kpúu kapiɛngbuɔn ŋɔsii ní wè. Pàli ’puu siɛnnyaaridorilo, nɛ́ bururo ní dàa ti yé kpíʔile nɛ́ sìnbasɛnyɛ ní yè nɛ́ síkasɛnyɛ ní yè. Pe yé yɛrɛ ti mìɛni suɔ pe mɛ́, nɛ̀ pe máama, nɛ̀ pe fùrɔ11.37 Wéli baa Kùlo1 19.10; 21.13; Kùlo2 1.8; Kaj2 24.21; Zer 20; 26; 37; 38.. 38Duniya ŋáà wiì cé yɛli bè tɛ́ngɛfɔlilɔ bálì taa bèleʔ. Pe ’puu nɛ nyaari nɛ mári waama kùlogolo nɛ́ nyaguruyo nī yè, pe ’puu nɛ sùɔ́n nyaguruwiiye nī yè nɛ́ dàala kàwiiye nī yè.
39Kire siɛnnɛ bálì bèle, a Kulocɛliɛ ’pe míɛtanʔa yeri gè pe tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè. Nɛ̀ ki yaʔa piyè ki taaʔ gàa nyuɔ Kulocɛliɛ yé fɛ̀ni pe mɛ́ gèʔ. 40Gìi sí gī baa gè, Kulocɛliɛ yé ki gbòbori nɛ̀ yaʔa weli mɛ́ yacɛ̀ngɛ gáà ki ’nyuɔ nɛ̀ tóri gè, kire ga buu peli nɛ́ weli ní bèle, we sa pínɛ we- nyuɔ bè fori.
12Weri fé nɛ́ lèbaanna ní we sa nɔ̀ láʔala nɛ̄ lè
1Ki ’nyaa, siɛnnɛ sáa weli màʔa nɛ̀ suʔu nɛ́ pe tɛ́ngɛlɛ tìɛ lè weli nɛ̄. Ki sí n’gɛ, kele gílì kiyē nɛ weli cògí nɛ yérigi tánʔana nɛ̄ lè, we- láʔa ke nɛ̄, we sí wìye yige kapiʔile nī gèle gàli ke nyɛ́ni weli ’puu nɛ cáanri fáari fáari wè, we sí de kàsɛnigɛ fé gè nɛ́ lèbaanna ní, gàa ki ’gbòbori nɛ̀ yaʔa weli mɛ́ gè. 2We- weli yiʔɛ le gè Zezi nī, ŋàa wi ’tɛ́ngɛlɛ koligo múgu gè níɛ ni forigi lè12.2 Wéli baa 2.10.. Wi nyɛ́nì fɔ̀li ki nɛ̄ nɛ̀ kùu tiiparigɛ nɛ̄ gè; wiì tɔ́ri nɛ́ fìɛrɛ ní dè dàa ti cî ga tɔ́n wi nɛ̄ wèʔ, kùu ŋáà felige nɛ̄ wèʔ. Nɛ́ ki cɛ́n wi cé ki nyaa fundaanra dáà dī wire yiʔɛ mɛ́ gè; píra ŋáà nī wè wiī tɛ́niwɛ Kulocɛliɛ kácunʔɔ kàliige mɛ́ gè12.2 Wéli baa Mat 22.44-45..
3Zezi wi ’wuʔɔyɔ taa yè wi parifɔlilɔ mɛ́ bèle, kapiigbiʔilile bèle. Ye- sɔ̀ngi ki nɛ̄, gìi ki bé tíi weli fǎga ki yaʔa weli céri ti- kùu cáanra nɛ̄ dè bé kàsɛnigɛ yaʔa gèʔ. 4Bè yeli yaʔa yeli nɛ tíin nɛ túngu nɛ́ kapiile ní lè, yeli fìɛ wuʔɔ nɛ̀ nɔ̀ kùu nɛ̄ wèʔ. 5Yeli ’fìʔɛ wī lé nɛ́ ti ní dàa Kulocɛliɛ yé juu bè lèbaanna nyɔ́gɔ yeli nī bɛ̀ yeli yē wi pìile bèle ? Wi ’jo:
Mi pùɔ, fǎga ki nyaa kaciɛlɛ a Kàfɔli nɛ wi pùɔ gbún wè nɛ wi nii kozinʔɛ nī,
fǎga céri yaʔa dè ti- kùu muɔ nɛ̄ʔ lɛ̀lɛ líì nī wi ’juu muɔ nɛ̄ wèʔ.
6Nɛ́ ki cɛ́n Kàfɔli wiī nɛ wi gbún nɛ wi nii kozinʔɛ nī ŋàa woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́ lè,
nɛ́ míɛni wiī nɛ pe kpúɔn bàli wi tɔ́ri wi pìile bèle12.6 Koliyo 5-6 tiʔɛ nī gè, Kàs 3.11-12 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ nɛ̄ dè..
7Kire yē, bè yeli gbó, kire kɛnmɛ nɛ̄ yeli nɛ wuʔɔ. Kulocɛliɛ wiī nɛ yeli nàʔa bɛ̀ yeli yē wi pìile bèle. Nɛ́ ki cɛ́n pùɔ yē baa lé ŋàa wi tuufɔli sì wi gbó wèʔ ? 8Majo bɛ̀ tuufɔli cî nɛ wi pìile pe mìɛni gbún bèle, a wi ’yeli yaʔa wiì yeli gbó wèʔ, kire ’jo yeli wè wi pìile wīʔ, yeli yē wàa wiiyɛ wuulo. 9Tuufɔlilɔ nyɛ́nì taa weli nɛ̄ náʔa dàala nɛ̄ lè, a pe ’weli gbó a weli nɛ̂ tɔ́ri nɛ́ pe ní. Bɛ̀ sí ki ’nyaa mmɛ gè, weli ’yɛli bè wìye cɛ́rigɛ weli Tuu mɛ́ wè, ŋàa wī nyìʔɛnɛ nī lè, bè sí sìi taa wè. 10Weli tobilo pe ’puu nɛ weli gbún bè lɛ̀lɛ láà cɛ̀ri kúɔ wī, bɛ̀ pe yé ki nyaa a ki ’nyuɔ gè. Nɛ̀ ki yaʔa Kulocɛliɛ nɛ weli gbún weli nyuɔmɔ kɛnmɛ nɛ̄, kire ga buu weli- liɛlɛ taa wi tiɛlɛfun wuʔu nɛ̄ gè.
11Lɛ̀lɛ líì nī wiī nɛ weli gbún nɛ̀ weli nii koligo nī gè, ki nɛ̂ puu weli mɛ́ funbiɛnrɛ sɛ́ni ki ’puu fundaanra dè. Nɛ̀ ki yaʔa kire kàduʔumɛ gè, bàli pe mìɛni wi ’gbó bèle, peli nɛ̂ ki nyaa ki yé buu cɛ̀ngɛ; kire nyɛ́nì ki yaʔa a peli ’kò siɛnsinminɛ nɛ yanyige nyɔ́gi pe tɛ́nidiɛyɛ nī yè.
12Kire nɛ̄ ye- ŋɔri le yeli kiyɛ nī yè nyàa yi ’fùrɔ yè, nɛ́ yeli kágunyɔ ní yè nyàa yi fún nɛ yàʔará yè12.12 Eza 35.3 tire ti juu náʔa.. 13Ye- yeli tɔliyɔ yaʔa yè yi- koziɛnyɛ líɛ yè12.13 Kàs 4.26 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ nɛ̄ dè., kire ga buu tɔligɔ gáà ki sìʔí gè ki fǎga ní kùru bè kɛ́ yiʔɛmɛʔ, dí ki sí puʔɔ bè puu nɛ́ ŋɔri ní.
14Yeri ki caa ye puu yanyige nɛ̄ nɛ́ siɛnnɛ pe mìɛni ní, yeri ki caa ye puu wàlidɛngɛlɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Á kire bɛ̀ʔ gè, siɛn sǐ gbɛ̀ Kàfɔli nyaa wèʔ. 15Yeri yìye ciʔige díɛʔ kire ga buu wàa fǎga kàduʔu wáa Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ mɛ́ dèʔ, wàa fǎga kò tiige nìge tíɛlɛ gàa gī sìsorigo gèʔ, gàa ki liʔi nɛ cúʔɔmɔ kpínʔini, nɛ́ sí ní suɔnrɔ ní dè dàa ti siɛnniʔɛnɛ funyɔ córi yè12.15 Wéli baa Fàn 29.17..
16Yeri yìye ciʔige kire ga buu siɛn fǎga wìi yaʔa kanuʔɔrɔ kele nī gèleʔ, kire ga laa bè yakaa fáala núʔɔ gàa gī wàlidɛngɛgɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ, majo bɛ̀ Ezawu ’ki kpíʔile gè bà wi yé wi luɔfɔlimɔ liɛlɛ pári lè sipiɛlɛ nigbe kɛnmɛ nɛ̄ bè. 17Yeli nyɛ́nì ki cɛ́n, kàduʔumɛ gè wi ’puu nɛ ki caa wi tuu wi- diba siɛnrɛ juu dè bè taʔa wire nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa wi tuu wiì yéri ki nɛ̄ʔ. A wi ’ki ŋàʔana nɛ́ yéturo ní bè kele yiʔɛ gèle, kire nɛ́ ki mìɛni kiì nyuɔ wi nɛ̄ʔ12.17 Koliyo 16-17 tiʔɛ nī gè, wéli baa Sél 13.4; 25.29-34; 27.30-40..
Yeli nyɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Kulocɛliɛ wewiiwe nɛ̄ wè
18Yeli sì yé sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni nyagurugo nɛ̄ gèʔ gàa siɛn bé gbɛ̀ cò gèʔ, bɛ̀ Isirayɛliyé pe yé ki kpíʔile Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè. Kire tiʔɛ nī gè, kàsunkpuʔɔ yé puu baa, nɛ́ yebiliwuɔlɔ ní dɛ́ndɛn, nɛ́ wuɔmɔ ní, nɛ́ káfalijuulo ní kpuʔɔ. 19Pe yé kàkpanʔa wíimɛ lúʔu bè, nɛ́ yékpoli láà ní nàa ni siɛnrɛ nyu dè. Bà Isirayɛliyé pe cé kire yékpoli juumɔ lúʔu bè, a pe ’ki náari nɛ́ jo wi fǎga ní juu nɛ́ peli níʔ. 20Nɛ̀ sí ki taa, piyè cî gbɛ̀ jáa bè fɔ̀li ki nɛ̄ gàa Kulocɛliɛ ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gèʔ nɛ́ jo: A ki cɛ́nì nyaa yajuʔu káà ’círi nɛ̀ taa nyagurugo nɛ̄ gè, pe bé ki wáa bè kpúu nɛ́ kàdari ní12.20 Wéli baa Yir 19.12-13..
21Gìi ki yé kpíʔile gè, ki cé fíɛrɛ cò Misa nɛ̄ wè, a wi ’jo: Mi yé tɔ̀ni nɛ̀ fíɛ kpuʔɔ nɛ fún nɛ yàʔará12.21 Wéli baa Fàn 9.19..
22Gìi sí gī baa gè, yeli bèle, yeli nyɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Siyɔn nyagurugo nɛ̄ gè, Kulocɛliɛ wewiiwe wi kàkpuʔɔ nɛ̄ gè gàa gī Zerizalɛmi wè baa nyìʔɛnɛ nī lè. Kire tiʔɛ nī gè, nyìʔɛnɛ tundunminɔ siramuʔɔyɔ siramuʔɔyɔ yē baa gbuʔulilo fundaanra nɛ̄ dè. 23Yeli nyɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Kulocɛliɛ pìpelile gboli nɛ̄ lè, bàli míɛyɛ yī sɛbɛyɛ yè nyìʔɛnɛ nī lè. Yeli nyɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Kulocɛliɛ nɛ̄ wè siɛnnɛ pe mìɛni kàyuʔujuufɔli wè, nɛ́ siɛnsinminɛ nɛ̄ bèle bàli pe ’kùu bèle a Kulocɛliɛ ’pe nyuɔ nɛ̀ forigo wè. 24Nɛ́ míɛni yeli nyɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni Zezi nɛ̄ wè, nyakungɛngɛ fɔngɔ kàsuluwo wè, nɛ́ wi sìsiɛn ní gè gàa ki ’nyɛri nyɛri gè12.24 Wéli baa Yir 24.8., a kiī nɛ sɔ́migi nɛ nyu nɛ tóri Abɛli wuʔu nɛ̄ gè12.24 Abɛli sìsiɛn ki ’puu nɛ nyu fuʔɔtɔn wuʔu nɛ̄ gè (wéli baa Sél 4.10); Zezi sìsiɛn ki nɛ nyu suɔlɔ wori nɛ̄ dè..
25Yeri yìye ciʔige díɛʔ ! Ye fǎga cíiʔ bè lúʔu ŋàa mɛ́ wi nyu nɛ́ yeli ní wèʔ ! Náʔa dàala nɛ̄ lè, Isirayɛliyé pe yé Kulocɛliɛ nyasiɛnrɛ lúʔu dè dàa ti ’puu nɛ nyu nɛ tìí pe nɛ̄ dè, a pe ’cíi ti nɛ̄ dè. Kire nɛ̄ piyè suɔ wuʔɔgɔ mɛ́ gèʔ. Bɛ̀ sí ki yē a weli ’cíi, weli sì lúʔuʔ ŋàa mɛ́ wi nyu nɛ weli yɛri wè nɛ̀ ki líɛ baa nyìʔɛnɛ nī lè, kányiʔɛ nɛ̄, weli sǐ gbɛ̀ suɔ wuʔɔgɔ mɛ́ gèʔ.
26Kire lɛ̀lɛ nī lè, a Kulocɛliɛ yékpoli ni ’dàala cúungo lè, nɛ̀ ki yaʔa píra ŋáà nī wè, wi ’nyuɔ fɛ̀ni weli mɛ́ nɛ́ jo: Ki bé ní kpíʔile cígini, m’bé dàala cúungo lè; kire sǐ puu dàala lire yákuɔʔ, m’bé nyìʔɛnɛ míɛni cúungo lè12.26 Agi 2.6 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ nɛ̄ dè.. 27Nyasiɛnkɛniyɛ nyáà yè, ki bé ní kpíʔile cígini, kire nɛ̄ ki tìí yɛrɛ dáà ti ’faan dè, ti mìɛni bé cúungo bè tóri, kire ga buu dàa tiǐ gbɛ̀ cúungo dèʔ, tire yákuɔ ti bé kò.
28Bɛ̀ weli nɛ Kùlofɔligɔ taʔa gè gàa kiǐ gbɛ̀ cúungo gèʔ, weri Kulocɛliɛ síɛri wè, weri wi gbùʔɔrɔ́ kɛnmɛ bíì nɛ̄ ki ’wi dɛ́ni wè, nɛ́ kpuʔɔrɔ nɛ́ fíɛrɛ ní. 29Nɛ́ ki cɛ́n weli Kulocɛliɛ wè, wi yē kàsunkpuʔɔ gáà ki tiʔɛ sórigi gè mɛ́nɛmɛnɛ wè12.29 Fàn 4.24 tire ti ’juu náʔa gè..
13We- weli tɛ́ngɛlɛ yaʔa lè ni de baara kúu
1Mi siinyɛninɛ, yeri waa yiʔɛmɛ wìyedɛnigɛ nī gè súuri. 2Ye fǎga cíi bè nabɔnminɔ tìrige bèleʔ, bàli pe ’pɛn yeli mɛ́ bèleʔ. Nɛ́ ki cɛ́n pàli yé pe tìrige, piyè yé ki cɛ́n nyìʔɛnɛ tundunminɔ bīɛlɛʔ13.2 Wéli baa Sél 18.1-8.. 3Yeri sɔ̀ngí yeri taʔa nɛ́ bàli ní pe yē kasuu nī wè, majo dùʔɔ yeli tíimɛ bīɛlɛ kasuu nī wè nɛ́ pe ní, nɛ́ bàli ní siɛnnɛ piyē nɛ wuʔɔ bèle, majo dùʔɔ yeli míɛni nɛ wuʔɔ wī yeli céri nī dè.
4Ki ’yɛli siɛnnɛ pe mìɛni de cepɔrigɔ wuʔu kpóri gè; saʔa yasinɛgɛ ki- sí puu núʔɔmɔ fùn. Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ bé kàyuʔu juu kanuʔɔrɔfɔlilɔ nɛ̄ bèle, nɛ́ bàli ní pe ’cecaafaaligɛ kire ga laa nàjaafaaligɛ kpíʔile gè.
5Ye fǎga yìye kɛn wali dɛ́nigɛ mɛ́ gèʔ yeli tánʔagɛnmɛ nī bèʔ; gàa yeli nɛ taʔa gè, ye- ki yaʔa ki- yeli yɛli. Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ ’ki juu nɛ́ jo: Miì je ga muɔ yaʔaʔ, miì je kàduʔu wáa muɔ mɛ́ʔ13.5 Yes 1.5 tire ti ’juu náʔa gè.. 6Kire nɛ̄ weli bé gbɛ̀ ki juu nɛ́ tɛ́ngɛlɛ nī bé jo:
Kàfɔli wi yē mi sáʔafɔli;
mi wè nɛ fìʔɛ́ yakaa nɛ̄ʔ.
Gáa siɛnnɛ pe bé gbɛ̀ kpíʔile mi nɛ̄13.6 Ŋún 118.6 tire ti ’juu náʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè. ?
7Yeri sɔ̀ngí yeri taʔa nɛ́ yeli yiɛgininɛ ní bèle, bàli pe cé Kulocɛliɛ siɛnrɛ juu dè yeli mɛ́ bèle. Ye- sɔ̀ngi pe tánʔagɛnjɛ̀nmɛ wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ pe sìi kúɔgɛnmɛ ní bè, yeri ŋàʔaná ye puu pe tíɛlɛ yeli tɛ́ngɛlɛ nī lè. 8Zezi Kirisi wiī nuwɔ súuri. Wiì yiʔɛ mbànʔa ŋáà wi ’tóri wèʔ, wiì yiʔɛ pàngɛ gèʔ, wi wè nɛ yiʔi nɛ nyaʔaʔ. 9Ye fǎga ki yaʔa pe- yeli fáanni bè pùunniʔ nɛ́ tɛnmɛgɛlɛ kálì kiiyɛ níʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeli ’yɛli bè ŋɔri taa yeli funyɔ nī yè Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè; kiì yɛli ki- puu yaliire kajuʔulo wuʔu nɛ̄ʔ13.9 Yaliire kajuʔulo wori dáà tiī nyu náʔa gè, tiī baa Lev 11 nɛ́ Fàn 14.3-20. Tiī ’puu nɛ yaliire feliye tìí yè dàa nɛ̄ Yewe sì cé fɔ̀li dè Zuufulo pe- ti líi dèʔ, bè wàlimɛ nyɔ́gɔ peli nɛ́ kùlogolo siɛnfeliye ní yè nyàa yi cé pe màʔa nɛ suʔu wè. Zezi lɛ̀lɛ náà nī weli yē ŋɔ̀ wè, tɔ̀ni ní wè kire yaliire kajuʔulo nī gèleʔ.. Nɛ́ ki cɛ́n bàli pe ’taʔa ki kajuʔulo nɛ̄ gèle, piyè gbɛ̀nɛ tɔ̀ni taa ke nīʔ.
10Kacuɔnrilɔ bálì piyē nɛ baara Zuufulo saawalidɛngɛgɛ nī gè, peli sì yɛli bè liɛlɛ taaʔ nàa ni ’kɔ́n weli gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gèʔ13.10 peli sì yɛli bè liɛlɛ taaʔ nàa ni ’kɔ́n weli gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gèʔ Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ́ jo: piyě yɛli bè yaliire dáà lìi dè dàa ti ’kɔ́n weli gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gèʔ., kakuɔrɔ wuʔu gèʔ13.10 gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa mɛ́ gèʔ, kakuɔrɔ wuʔu gèʔ: Kire tiʔɛ kiī nɛ tiiparigɛ tìí gè, gàa nɛ̄ Zezi wi ’wìi kɛn kakuɔrɔ dè.. 11Kapiʔile Kàsulugosuɔ cɛngɛ gè13.11 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè., kacuɔnrilɔ kàfɔli wi nɛ̂ jíin tiɛcɛ̀njɛngɛ wàlidɛngɛgɛ nī gè nɛ́ kapiʔile kàsulugo yajuuro sìsiɛn ní gè, nɛ̀ ki yaʔa pe nɛ̂ kɛ́ nɛ́ kaasɛnrɛ ní dè bùguro kàduʔu mɛ́ gè nɛ̀ sɛ́nì ti sórigo baa13.11 Wéli baa Lev 16.27.. 12Kire nɛ̄ Zezi míɛni wi ’kùu kàʔa kàduʔu mɛ́ gè kire ga buu bè siɛnnɛ wàli bèle bè tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wi tíimɛ sìsiɛn kɛnmɛ nɛ̄ bè13.12 Wéli baa Zan 19.17,20.. 13Ki sí n’gɛ ye- puu weri waa wi kúrugu bùguro kàduʔu mɛ́ gè, we sí fɔ̀li ki nɛ̄ peri weli teri bɛ̀ wi tíɛlɛ. 14Nɛ́ ki cɛ́n náʔa dàala nɛ̄ lè, kòridiʔɛ wè weli mɛ́ gàa ki mɔgi gèʔ, nɛ̀ ki yaʔa weli sɔ̀ngirɔ tiī kàkpuʔɔ nɛ̄ gè gàa ki bága pɛn gè. 15Kire nɛ̄ weri gbùʔɔrilɔ kakuɔrɔ kanʔa dè Kulocɛliɛ mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī13.15 Wéli baa Ŋún 50.14,23. Zezi kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire ’jo bèri wi míʔɛ gbùʔɔrɔ́ gè nɛ́ weli nyuɔyɔ ní yè. 16Ye fǎga fìʔɛ bèri kacɛ̀ngɛ kpínʔiniʔ, bé míɛni de ki liile gàa yeli nɛ taʔa gè. Nɛ́ ki cɛ́n kire kakuɔrɔ yakɔnrɔ dè, ti nyɛ́nì Kulocɛliɛ dɛ́ni.
Siɛnsɛnrɛ dè
17Yeri lúru yeli yiɛgininɛ mɛ́ bèle, ye sí yìye cɛ́rigɛ pe mɛ́; piyē nɛ yeli wéli nɛ́ ki cɛ́n cɛngɛ káà Kulocɛliɛ bè pe yúgo yeli wuʔu nɛ̄ gè. Yeri kire kpínʔini kire ga buu peri baara kúu dè nɛ́ fundaanra ní, ki fǎga buu nɛ́ kúnʔɔrilɔ níʔ; kire bé sí ki yaʔa yeli sǐ tɔ̀ni taaʔ.
18Yeri náari weli mɛ́. Weli nyɛ́nì ki cɛ́n weli funyɔ yiī dìgire fùn. Bɛ̀ ki yē gè, weli nɛ ki caa weli tánʔagɛnmɛ pi- nyuɔ kɛnmɛ pi mìɛni nɛ̄. 19Mi nɛ yeli fiɛn wī, yeri náari mi mɛ́ kire ga buu mi gbɛ̀ koli bé kɛ́ bè sa yeli nyaa fáari.
20Kulocɛliɛ wire wī yanyige kɛnfɔli wè, nɛ́ wire ŋáà wi ’weli Kàfɔli Zezi Kirisi nyɛ́ wè nɛ̀ yige kúbilo nī bèle wi bànguɔ nyakungɛngɛ sìsiɛn13.20 Wéli baa 10.29. ki fànʔa nɛ̄ gè, Zezi ŋáà wi yē wi sìnbatogo ki nàʔavɔli kpuɔwɔ wè. 21Kulocɛliɛ wi- yeli gbòbori bè yaʔa yeli gbɛ̀ jáa bèri kacɛ̀ngɛlɛ ke mìɛni kpínʔini bè wi nyɛ́ni kele fori gèle. Wi- ki kpíʔile weli funyɔ nī yè gàa ki ’wi dɛ́ni gè, Zezi Kirisi kɛnmɛ nɛ̄ bè. Wire nɛ̄ kpuɔmɔ pi ’yɛli súuri ! Ki- taa ki puu bɛ̀ !
22Mi siinyɛninɛ, mi nɛ yeli fiɛn wī, ye- fɔ̀li lèbaanna siɛnrɛ dáà nɛ̄ dè, nɛ́ ki cɛ́n mi nyɛ́nì nyasiɛnkɛniyɛ nyáà cɛ̀ri sɛbɛ yè. 23Ye- ki cɛ́n, pe ’weli siinyɛni Timote yige wè kasuu nī wè. A wi ’pɛn náʔa mi mɛ́ fáari wè, m’bé kɛ́ nɛ́ wi ní yeli mɛ́ baa.
24Ye- yeli yiɛgininɛ pe mìɛni síɛri, nɛ́ Kulocɛliɛ wuulo pe mìɛni ní bèle. Weli siinyɛninɛ bálì pe ’kɔ́n Italii kùlo mɛ́ lè, piyē nɛ yeli síɛri míɛni.
25Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ti- puu yeli ye mìɛni nɛ̄.