Galasiyé

Sɛbɛ ŋáà Pɔli ’tórigo Galasiyé mɛ́ bèle

Galasiyé

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Zezi Kirisi tundunwɔ ŋáà pe ’puu nɛ ye Pɔli wè, wire wi ’Galasi siɛnrɛ sɛbɛ dè nɛ̀ tórigo Galasi tɛ́nimɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle. Pɔli wi cé tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo sáa tɛ́ngɛ tɛ́ngɛ nɛ̀ màʔa kàaya sáa nī baa Galasi tɛ́nimɛ nī bè. Pàngɛ gè Galasi tɛ́nimɛ pire pi ’kò Turuki kùlo lè.

Ki ’nyaa, bà Pɔli wiì yé ní nɛ̀ puu nɛ tíin baa nɛ́ Galasi wuulo ní bèle, a Zuufulo pálì ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni tɛnmɛnɛ láà kanʔa tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle, pe siɛnrɛ tiì ’puu nuro nɛ́ Pɔli wori ní dèʔ. Pe ’puu nɛ ki nyu nɛ́ jo dí Pɔli wi wè Zezi tundunwɔ kányiʔɛʔ, dí Kulocɛliɛ siɛnjuuliɛwɛ ŋáà pe ’puu nɛ ye Misa wè, dí Pɔli wi wè nɛ wi fànʔa kajuudiʔɛlɛ wori kpóri dèʔ, nɛ̀ pínɛ dí Pɔli wi wè Zuufulo kaliʔɛlɛ kpóri gèleʔ. Ki Zuufulo tɛnmɛfɔlilɔ bálì pe ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle nɛ́ jo dí a siɛn ’tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè, wi ’yɛli bè kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè bé nɛ́ sa suɔ wè.

A ki siɛnrɛ ti ’nɔ̀ Pɔli nɛ̄ wè. A wi sí sɛbɛ ŋáà tórigo wè baa pe mɛ́ bè juu tìɛ Galasi tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle wire tundungoligo ki wori nɛ̄ dè, nɛ́ sí siɛngbɛnrɛ juu nɛ̀ kɛn Zuufulo jànvaafɔlilɔ mɛ́ bèle, jànvaa ŋáà pe ’juu nɛ̀ taʔa wire Pɔli nɛ̄ wè nɛ́ Zezi Kataanna koligo ní gè. Zezi Kataanna Siɛnrɛ ti sí wè katiɛyɛ siinʔ.

Nɛ̀ pínɛ, Pɔli wi ’puu nɛ ki caa bè juu tìɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle, pe- ki cɛ́n dí piyē pìyemɛ. Galasi Sɛbɛ ŋáà nī wè, Pɔli wiī nɛ nyu Kirisi tiiparigɛ wori nɛ̄ dè, kire tiiparigɛ gáà kire sí gī ŋɔ́daala taadiʔɛ gè. Kire kɛnmɛ nɛ̄ Pɔli wiī nɛ sìi fɔnwɔ wori nyu dè nɛ gbɛ̀ngí baa sɛbɛ wi siɛnrɛ nī dè, sìi fɔnwɔ ŋáà Kulocɛliɛ pìile pe ’taa bèle.

A we je sɛbɛ láʔala wè yasɛyɛ yasɛyɛ wè, wi láʔagɛlɛ n’gɛlɛ: nyùbelige nɛ́ nyùgo siinwuʔu nī gè (wéli baa 1–2), Pɔli wi ’juu nɛ̀ tìɛ mɛni wire yē Zezi Kirisi tundunwɔ kányiʔɛ wè. Zezi wire tíimɛ wi ’wi yeri. Nyùyɔ taanriwuʔu nɛ́ sicɛriwuʔu (wéli baa 3–4) kiī nɛ nyu Misa Fànʔa Siɛnrɛ wori nɛ̄ dè. Pɔli wi ’jo fànʔa kajuudiʔɛlɛ keli bɛ̀ʔ ke nyɛ́ni siɛn suuʔ, nɛ̀ yiri tɛ́ngɛlɛ lire nī Kàfɔli Zezi Kirisi nī wèʔ. Nyùyɔ kogunɔwuʔu nɛ́ kɔliniwuʔu (wéli baa 5–6) kiī nɛ nyu nɛ tìí tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle: Pɔli wi ’jo pe fǎri Zuufulo jànvaafɔlilɔ pe tɛnmɛnɛ lúru lèʔ. Wi ’pe yɛ pe- kò pe nyayerigele nī gèle tɛ́ngɛlɛ nī lè Zezi Kirisi nī wè. Pe- ki yaʔa Kulocɛliɛ Pìle lire de pe tìí. Siɛnrɛ ti kúɔmɔ mɛ́ bè a Pɔli wi ’siɛngbɛnrɛ juu nɛ̀ kɛn bìli mɛ́ pe nyɛ́ni kɛnɛkɛnɛ wori kpóri dè nɛ tòrí wè.

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Pɔli wi siɛnpelide dè (1.1-5)

Pɔli wi ’ki juu dí Kulocɛliɛ wire wi ’wire kpíʔile Zezi tundunwɔ wè (1.6–2.21)

Tɛ́ngɛfɔlilɔ peli Kulocɛliɛ wiī nɛ tɔ́ri siɛnsinminɛ bèle (3–4)

Tɛ́ngɛfɔli wi ní wè tíin Fànʔa Siɛnrɛ sùkulomɔ nī bèʔ, Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala wi ’kò nɛ kúu (5–6).

Pɔli wi ’wi tundungoligo ki wori juu dè

¹Mi Pɔli wè, Zezi Kirisi tundunwɔ wè, mi mi nyɛ́ni sɛbɛ ŋáà tórigi wè baa yeli mɛ́. Kiì sí kò majo siɛn wi ’mi tunʔ, bé nɛ́ ga jo siɛn fànʔa nɛ̄ mi yē tundunwɔ wèʔ. Ki ’nyaa mi tundungoligo ki ’kɔ́n Zezi Kirisi mɛ́, nɛ́ weli Tuu Kulocɛliɛ ní wè, wire ŋáà wi ’Zezi nyɛ́ wè nɛ̀ yige kúbilo nī bèle. ²Mi nɛ́ we siinyɛninɛ bílì míɛ bīɛlɛ náʔa nɛ́ mi ní bèle, weli ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè bè tórigo Galasi tɛ́nimɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo mɛ́ gèle. ³Weli Tuu Kulocɛliɛ wè, nɛ́ we Kàfɔli Zezi Kirisi ní wè, pe kpuʔɔrɔ dè nɛ́ pe yanyige ki- puu ye nɛ̄.

⁴Zezi wi ’wìi kɛn nɛ̀ kùu weli kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄, a kire ’tí a wi ’weli píle nɛ̀ suɔ yiribiile náà mɛ́ lè. Kire ’kpíʔile nɛ̀ yɛli nɛ́ weli Tuu Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala ní lè. ⁵Kpuʔɔrɔ tiī wi wori lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni. Ki- taa ki puu bɛ̀.

Kataanna Siɛnrɛ ti wè tiɛyɛ siinʔ

⁶Ki ’mi fungo wúɔ bɛ̀ ki ’nyaa yeli ’caanri nɛ̀ láʔa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, nɛ̀ taʔa Kataanna Siɛnrɛ táà nɛ̄ tiiyɛ, dìi pe nyu dè. Kulocɛliɛ wire sí wi ’yeli yeri nɛ̀ pɛn wìi mɛ́ Kirisi nyúmɔ nī bè. ⁷Kiì sí kò majo Kataanna Siɛnrɛ táà dī baa tiiyɛʔ, ka laa siɛnnɛ pálì pe ’ki caa bè káaliyɛ nyɔ́gɔ yeli funyɔ nī yè bé sí Kirisi Kataanna Siɛnrɛ yiʔɛ dè. ⁸A ki nɛ́ cɛ́nì nyaa weli wáà sɛ́nì kataanna láà juu yeli mɛ́, á kire ’laa ki cɛ buu nyìʔɛnɛ tundunwɔ wáà wi ’tìgi nɛ̀ pɛ́nì kataanna siɛnrɛ táà juu yeli mɛ́, dìi ti wè nuro nɛ́ dìi ní weli kíni nɛ̀ juu dèʔ, -dɛ́ngɛ de cáan nɛ́ ki siɛn ní wè.

⁹Majo bɛ̀ mi ’kíni nɛ̀ ki juu gè, m’bé ní koli bè ki juu fùgu píra ŋáà nī wè: a siɛn pɛ́nì kataanna siɛnrɛ táà juu yeli mɛ́ dìi ti wè nuro nɛ́ dìi ní yeli kíni nɛ̀ lúʔu nɛ̀ kúɔ dèʔ, -dɛ́ngɛ de cáan nɛ́ ki siɛn ní wè.

¹⁰Gíi yeli nɛ sɔ̀ngí, Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ mi nɛ míɛtanʔa caa gè lé, dí siɛnnɛ nyapigele nɛ̄ mi nɛ ki caa ? A ki yē siɛnnɛ nyaamɛ nɛ̄ mi nɛ tíin nɛ míɛtanʔa caa gè, miǐ sí ní gbɛ̀ puu Kirisi baakuɔwɔʔ.

Mɛni Pɔli wi ’kò nɛ̀ síɛ Zezi tundunwɔ wè

¹¹M’bé ki juu yeli mɛ́ mi siinyɛninɛ, ye- ki cɛ́n Kataanna Siɛnrɛ díì mi ’juu yeli mɛ́ bèle, siɛn mɛ́ bɛ̀ ti kɔ́nʔ. ¹²Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mi sì ki siɛnrɛ lúʔu dè siɛn mɛ́ wīʔ. Siɛn bɛ̀ʔ wi ’mi tɛnmɛ ti nɛ̄ʔ. Ki ’nyaa Zezi Kirisi wi ’mi yiʔɛ múgu gè a mi ’ki nyaa.

¹³Yeli ’mi sìi kɛnmɛ cɛ́n bè, nɛ̀ ki cɛ́n tánʔana níì mi ’puu nɛ tári faʔa gè Zuufulo Kulocɛliɛ caagoligo nī gè. Ki ’nyaa mi ’puu nɛ Kulocɛliɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli túngu lè nɛ́ fungbɛngɛ ní, nɛ ní ki mɛ́ bè Kulocɛliɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli cúʔɔ lè bè yige baa péwu. ¹⁴Mi ’tɔ̀ni nɛ̀ puu nɛ waa yiʔɛmɛ Zuufulo pe Kulocɛliɛ caagoligo nī gè, nɛ̀ mi liɛnyɛninɛ pe nìʔɛnɛ jáa mi kùlo wuulo nī bèle. Mi cé tɔ̀ni nɛ̀ jíin nɛ̀ cùru liɛlɛ pe kaliʔɛlɛ nī gèle nyapitɔn.

¹⁵Nɛ̀ ki yaʔa bà ki kɛ́nì yɛ̀ Kulocɛliɛ fungo nī gè, ki ’nyaa wi kacɛ̀ngɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, wire tíimɛ wi cé mi wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ wìi wuu nɛ̀ ki yaʔa miì cé fìɛ siiʔ, nɛ̀ mi yéri. ¹⁶Bà sí ki ’yɛ̀ Kulocɛliɛ fungo nī gè wi- wi Jaa tìɛ wè mi nɛ̄ lɛ̀lɛ níì nī lè, dí mi sí sari wi Kataanna Siɛnrɛ jáari dè kùlogolo kálì siɛnnɛ1.16 Kùlogolo kálì siɛnnɛ peli ’nyaa siɛnnɛ bílì pe wè Zuufulo bèleʔ. mɛ́ bèle, fáari fáari sɛni, mi sì ní nɛ̀ siɛn yúgo ti wori nɛ̄ dèʔ. ¹⁷Nɛ̀ pínɛ, mi sì kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ʔ nɛ̀ sɛ́nì Zezi tundunminɔ bílì yúgo bèleʔ, bàli pe cé kíni nɛ̀ puu wi tundunminɔ mi yiʔɛ mɛ́ gèʔ. Ki ’nyaa mi ’fali nɛ̀ taʔa nɛ̀ fali sɛni Arabuulo kùlo mɛ́, nɛ́ nɛ́ kɛ́nì koli nɛ̀ pɛn Damasi kàʔa mɛ́ gè. ¹⁸Yiʔɛlɛ taanri ’kúɔ kire kàduʔumɛ gè, a mi ’koli nɛ̀ pɛn Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè, we- pa wìye cɛ́n mi nɛ́ Piɛri1.18 Girɛki siɛnrɛ nī dè, ki ’jo Sefasi, Piɛri wi míʔɛ káà gī. Zezi wi cé míʔɛ gáà le gè. Wéli baa Zan 1.42. ní wè, nɛ̀ sɛ́nì cɛnyɛ kiɛ nɛ́ kogunɔ kúɔ baa nɛ́ wi ní. ¹⁹Tundunminɔ sɛnminɛ bèle mi sì cé peli nyaaʔ, nɛ̀ yiri Zaki nigbe nīʔ, we Kàfɔli wi cɔni wè. ²⁰Siɛnrɛ dáà mi nɛ sɛbɛ yeli mɛ́ dàa dè, Kulocɛliɛ wiī nɛ mi nyaʔa, káfinɛrɛ bɛ̀ʔ.

²¹Kire kàduʔumɛ gè a mi ’tóri nɛ̀ màʔa Siirii kùlo tɛ́nimɛ tiɛrɛ nɛ́ Silisii1.21 Pɔli wi kàsiʔi kire ki ’puu Silisii tɛ́nimɛ nī gè. Pe ’puu nɛ pe kàkpuʔɔ ye gè Tarisi. Wéli baa Kakpi 9.30; 22.3. kùlo tɛ́nimɛ tiɛrɛ ní dè. ²²Ki ’nyaa tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo gílì gīɛlɛ Kirisi wuʔulo gèle Zude tɛ́nimɛ nī bè, ki gbuʔulo siɛnnɛ piyè yé fìɛ mi cɛ́nʔ. ²³Peli ’puu nɛ mi wori lúru dè yákuɔ wī, dí, «ŋàa wi ’puu nɛ we wuʔɔ faʔa gè, píra ŋáà nī wè wire wi nyɛ́ni tɛ́ngɛlɛ ni wori jáari dè, nàa wi ’puu nɛ caa ni- tɔ́n ni yiri baa lè.» ²⁴A pe díɛ nɛ nyu nɛ Kulocɛliɛ tòbiló wè mi sìi kɛnmɛ nɛ̄ bè.

Pɔli wi ’kɛ́ Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ Kataanna Siɛnrɛ ti jáaridiʔɛ nī

¹Yiʔɛlɛ kiɛ nɛ́ sicɛri ’tóri kire kàduʔumɛ gè, a mi ’koli nɛ̀ kɛ́ cígini Zerizalɛmi kàʔa mɛ́ gè nɛ́ Barinabasi ní; we cé Tiiti míɛni kɔ́ri nɛ̀ kɛ́. ²Ki ’nyaa Kulocɛliɛ wire wi cé mi kárilɛ wori tìɛ dè. A mi sɛ́nì Kataanna Siɛnrɛ juu dè nɛ̀ tìɛ ki tiʔɛ wuulo nɛ̄ bèle, majo bɛ̀ mi dàli nɛ ti nyu kùlogolo kálì siɛnnɛ mɛ́ bèle. Mi cé ti sɔ́migɔ nɛ̀ juu nɛ̀ tìɛ yiɛgininɛ nɛ̄ bèle nɛ̀ pínɛ piyeyɛ, bìli siɛnnɛ piyē nɛ tɔ́ri kpuʔɔ gè, ki fǎa ga nyaa baawaara mi nɛ kúuʔ.

³Mi kobinɛnyɛni wè Tiiti wè, Girɛkilɛ wuu2.3 A pe ’jo siɛn yē Girɛkilɛ wuu kire kɔri wi ’jo Zuufulo pe ’puu nɛ ki siɛn tɔ́ri wè Kulocɛliɛ sìnaabajɛ́nwɛ. wi ’puu, piyè sí cé wi cɔ̀ri wi- kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè fànʔaʔ. ⁴Ki ’nyaa jànvaa tɛ́ngɛfɔlilɔ pálì pe cé pìye kpíʔile peli yē nɛ́ weli ní tɛ́ngɛlɛ nī lè2.4 Girɛki siɛnrɛ nī dè ki ’jo ki siɛnnɛ pe ’pìye kpíʔile peli yē weli siinyɛninɛ., nɛ̀ pɛ́nì jíin weli sunʔɔmɔ nī, nɛ weli ciʔige nɛ wéli, nɛ kɛnmɛ páà caa bèri weli kàrigí weli ní koli buu sùkulomɔ nī, bɛ̀ weli yē wìyemɛ Zezi Kirisi nī wè. ⁵Ki siɛnnɛ bálì bèle, weli sì kɛ́nì wìye yaʔa nɛ̀ kɛn pe mɛ́ lɛ̀lɛ láà fáala nīʔ, gìi ki bé tí Kataanna Siɛnrɛ ti kányiʔɛ ki- puu yeli mɛ́ súuri.

Tundunminɔ bílì pe ’fɔ̀li Pɔli siɛnjuuro nɛ̄ dè

⁶Gìi ki ’yiɛgininɛ kɛnmɛ kúɔ bè bìli siɛnnɛ piyē nɛ tɔ́ri kpuʔɔ gè, ma nɛ́ yē felige ó felige yo mi wè ki cuɔnriʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ wire mɛ́ wè wi wè siɛn yigi siɛn nīʔ. Siɛnnɛ pe yiɛgininɛ bálì piyè kɛ́nì mi cɔ̀ri kaala láà nīʔ. ⁷Ki ’nyaa pe yé cɛ́nì ki cɛ́n nɛ̀ cɛ́n dí Kulocɛliɛ wi ’mi tun mi- sari Kataanna Siɛnrɛ jáari dè kɛnɛkɛnɛ sìngbiʔilefɔlilɔ mɛ́ bèle, majo bɛ̀ Kulocɛliɛ wi cé Piɛri tun a wi ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni ti jáari bìli mɛ́ pe nyɛ́ni kɛnɛkɛnɛ wori kpóri dè nɛ tòrí wè, Zuufulo bèle. ⁸Ki ’nyaa Kulocɛliɛ ŋáà wi ’tunduro kɛn Piɛri mɛ́ wè wi- sari Kataanna Siɛnrɛ jáari dè kɛnɛkɛnɛfɔlilɔ mɛ́ bèle, wire wi ’baara mi sìi nī wè nɛ̀ pínɛ, gìi ki bé tí mi- sari ti jáari kùlogolo kálì siɛnnɛ mɛ́ bèle. ⁹A ki ’nyaa Zaki nɛ́ Piɛri, nɛ́ Zan, bà peli ki ’cɛ́n nɛ̀ cɛ́n dí mi nyɛ́nì kpuʔɔrɔ taa Kulocɛliɛ mɛ́ wè, peli sí siɛnnɛ piyē nɛ nyaʔa saʔa gèdingele gèle, a pe ’tɔ̀ni nɛ̀ kiyɛ le weli mɛ́ mi nɛ́ Barinabasi ní wè, nɛ̀ tɔ̀ni nɛ̀ ki tìɛ wiyē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄. Weli bèle, a weli ’kɛ́ bàa de baara kùlogolo kálì siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī, á peli bèle, a peli ’kɛ́ kɛnɛkɛnɛfɔlilɔ tiʔɛ nī. ¹⁰Kaala nigbe pe ’juu weli mɛ́, nɛ́ jo we- sari sɔ̀ngí de tari nɛ́ fuunmɔfɔlilɔ ní bèle. Ki tiɛlɛ náà ni sɔ̀ngirɔ míɛni ’tɔ̀ni nɛ̀ puu mi nī nɛ̀ pínɛ, bè ki kpíʔile gè.

Pɔli wi ’juu gbɛ̀ngɛ Piɛri nɛ̄ wè Antiyɔsi kàʔa mɛ́ gè

¹¹Bà Piɛri cé kɛ́nì pɛn Antiyɔsi kàʔa mɛ́ gè2.11 Wéli baa Kakpi 11.19-26., a mi ’tɔ̀ni nɛ̀ juu wi nɛ̄ gbɛ̀ngɛ, ki ’nyaa wi cé kapuunninɔ kpíʔile.

¹²Ki ’nyaa náʔanɛ Zuufulo tɛ́ngɛfɔlilɔ pálì cé kɔ́n baa Zaki tiʔɛ nī gè bè kɛ́ baa Antiyɔsi kàʔa mɛ́ gè, Piɛri wi ’puu nɛ wúu nɛ líi nɛ́ kùlogolo kálì siɛnnɛ ní bèle. Bà sí Zuufulo tɛ́ngɛfɔlilɔ bálì pe sɛ́nì yiri baa bèle, a Piɛri wi séli nɛ wìi wàlí nɛ yigi kùlo láà wuulo nī bèle, nɛ̀ kò wiiyɛ. Ki ’nyaa Zuufulo tɛ́ngɛfɔlilɔ bálì peli ’puu nɛ kɛnɛkɛnɛ wori kpóri dè. A Piɛri wi sí nɛ fìʔɛ́ gìi pe bága juu wè. ¹³A wi funyɔ siin tánʔana náà ni ’Zuufulo bílì sɛnminɛ pùunni bèle. A Barinabasi míɛni wi ’wìi taʔa ki jànvaa tánʔana náà nɛ̄ lè. ¹⁴Bà sí mi kɛ́nì ki ’nyaa pe wè tári nɛ síngi Kataanna Siɛnrɛ ti kányiʔɛ nɛ̄ gèʔ, a mi ’juu nɛ́ Piɛri ní wè pe mìɛni nyɛni nɛ̄, nɛ́ wi yɛ: «Muɔ ŋáà wī Zuufuwo wè, a muɔ nɛ kùlogolo kálì siɛnnɛ tánʔana tári, nɛ́ Zuufulo tánʔagɛnmɛ yaʔa bè, mɛni nɛ̀ síɛ muɔ bé sí de kùlogolo kálì siɛnnɛ cɔ̀rí bèle bé jo peri tári Zuufulo tánʔagɛnmɛ nɛ̄ bè ?»

Tɛ́ngɛlɛ ni nyɛ́ni siɛn suu

¹⁵Weli bèle, Zuufulo tìrige wuulo bīɛlɛ weli yē, kiì nyaa majo weli ’yiri kùlogolo kálì siɛnnɛ tùlugo nī wīʔ, kapiigbiʔilile tùlugoʔ. ¹⁶Weli ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄, nɛ̀ ki cɛ́n dí siɛn sǐ gbɛ̀ wìi juu bè yige Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ kakpiʔiligele ní gèleʔ, fúɔ macɛn muɔ ’tɛ́ngɛ Zezi Kirisi nɛ̄ʔ. Kire nɛ̄ weli ’wìye taʔa Zezi Kirisi nɛ̄ wè, gìi ki bé tí weli gbɛ̀ juu yiri tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè Kirisi nī wè, ki fǎga nyaa Fànʔa Siɛnrɛ kakpiʔiligele ke ’weli juu nɛ̀ yigeʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Fànʔa Siɛnrɛ kakpiʔiligele kiyě gbɛ̀ siɛn juu bè yigeʔ.

¹⁷A ki sí yē bà weli nɛ ki caa bè wìye juu bè yige Kirisi wire nyúmɔ nī bè, a pàli nɛ ki nyaʔa nɛ̀ jo dùʔɔ weli míɛni yē kapiigbiʔilile bɛ̀ bìli tíɛlɛ bèle wè, kire ’jo lé píra ŋáà nī wè Kirisi wiī kapiile baakuɔwɔ wī lé ? ʔéʔe díɛʔ! ¹⁸Ye- ki wéli kìɛ, a ki ’nyaa kele gílì mi ’jo mi ’wáa kàduʔumɛ gè, a mi ’koli nɛ ki kele ke koliyo tári yè, kiì nyaa píra ŋáà nī wè mi mi ’kò siɛnkoliwo wè lé ? ¹⁹A ki ’yéri mi nɛ̄ wè, mi ní wè mi sìi tári wè Fànʔa Siɛnrɛ kakpiʔiligele nɛ̄ʔ, mi nɛ mi sìi tári wè Kulocɛliɛ mɛ́ wī. M’bé gbɛ̀ ki juu bè jo pe ’mi pínɛ nɛ̀ kóri nɛ́ Kirisi ní wè wī. ²⁰Mi yē sìi nɛ̄; kiì sí kò majo mi tíimɛ sìi wīʔ. Kirisi wī nyɛ́ni wi sìi tári wè mi nī. Sìi ŋáà mi nɛ tári píra ŋáà nī wè, tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ mi nɛ ki sìi ŋáà tári wè, Kulocɛliɛ Jaa wire fànʔa nɛ̄. Wire mɛ́ ki ’yɛ̀, á mi woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́, a wi ’wìi kɛn nɛ̀ mi kùu suɔ nɛ̀ kùu. ²¹Miǐ gbɛ̀ Kulocɛliɛ wi kacɛ̀ngɛ cíi gèʔ. Á kire ’laa wè, a ki yē Fànʔa Siɛnrɛ ti bé gbɛ̀ siɛn juu bè yige Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, ki bé nyaa píra ŋáà nī wè Kirisi wi ’kùu nyùgo fùn wī.

Fànʔa Siɛnrɛ lé dí tɛ́ngɛlɛ

¹Câto ledoro yeli, Galasiyé! Ŋáasiɛn wi ’yeli mùrugo kɛnmɛ báà nɛ̄ bè! Yeli yiʔɛ mɛ́ túʔu bɛ̀ʔ mi ’kíni nɛ̀ ti gbùʔɔrɔ nɛ̀ juu nɛ̀ tìɛ, majo yeli ’ki nyaa nɛ́ yeli tíimɛ nyapigele ní wī, dí Zezi Kirisi wi ’tiiparigɛ kùu taa wè lé ? ²Ye- sí tí mi ’yeli yúgo kaala nigbe ní wêli: Kulocɛliɛ Pìle lè, yeli ’ni taa Fànʔa Siɛnrɛ kakpiʔiligele nī wī lé, dí yeli ’ni taa bà yeli ’Kataanna Siɛnrɛ lúʔu dè nɛ́ tɛ́ngɛ wè, kire lé ? ³Á gáa sí nɛ̄ yeli ’mùrugo mmɛ gè ? Yeli séli nɛ tári Kulocɛliɛ Pìle tánʔagɛnmɛ nɛ̄, bága pa ki kúɔ píra ŋáà nī wè nɛ́ yeli tíimɛ céri fànʔa ní lé ? ⁴Kele3.4 Gìi Pɔli wi ’juu náʔa gè, ki ’nyaa bà Galasiyé pe ’tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè, á Kulocɛliɛ Pìle ni ’pɛn pe mɛ́ bèle, a pe ’jáa nɛ kele sáa kúu. Kire kele keli wori Pɔli wi ’juu baa koliyo 5 wuʔu nī gè. Ki bé gbɛ̀ nyaa kakpoliyo kele, nɛ̀ fàri wuʔɔyɔ nɛ̄ yè, bà siɛn sî tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè, á pe nàa muɔ wuʔɔ wè. Wéli baa Kakpi 14.3,8-10; 13.50; 14.5,19,22. Siɛntiʔɛ gáà ki kɔri wiī kpuɔwɔ. gílì ke mìɛni ke ’yiri yeli nɛ̄ gèle, yeli ki mìɛni kpíʔile waʔanɛ wī lé ? Miì yéri tire nɛ̄ dèʔ. ⁵Á kire ’laa wè, bà Kulocɛliɛ wi ’wi Pìle kɛn lè yeli mɛ́ bèle, níɛ kakpoliyo kele gílì kúu yeli sunʔɔmɔ nī bè, wiī nɛ kire kpínʔini lé nɛ̀ taʔa bɛ̀ yeli yē nɛ Fànʔa Siɛnrɛ tári dè nɛ láʔala dè lé, dí bɛ̀ yeli ’Kataanna Siɛnrɛ lúʔu dè nɛ́ tɛ́ngɛ wè, kire lé ?

Birayima wi ’puu tɛ́ngɛlɛfɔli

⁶Ye- sɔ̀ngi Birayima kɛnmɛ nɛ̄ bè: Birayima wi cé tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, a Kulocɛliɛ wi ’wi tɔ́ri siɛnsinwɛ wi tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè3.6 Sél 15.6 ki ’juu baa nɛ̀ jo: «Birayima ’tɛ́ngɛ Yewe nɛ̄, a Yewe sí wi tɔ́ri siɛnsinwɛ.» Wéli baa Zak 2.23; Wurɔ 4.3.. ⁷Kire kɛnmɛ nɛ̄ ye sí ki cɛ́n, siɛnnɛ bílì bīɛlɛ nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lè, peli bīɛlɛ Birayima pìile bèle. ⁸Kire sí nɛ̄ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ̀ yaʔa nɛ́ jo, dí Kulocɛliɛ wi bága pa kùlogolo kálì siɛnnɛ juu bèle bè yige tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ̀ yaʔa Birayima mɛ́ wè nɛ́ wi yɛ: Muɔ nyúmɔ nī kùlogolo siɛnnɛ pe mìɛni bága pa diba taa3.8 Sél 12.3 ki ’juu baa nɛ́ jo: «M’bé ki kpíʔile duniya nariyɛ yi mìɛni béri diba tari muɔ kɛnmɛ nɛ̄.» Wéli baa Sél 18.18; 22.18.. ⁹Bɛ̀ sí ki yē, siɛnnɛ bílì pe ’tɛ́ngɛ bèle, pe bága diba taa bɛ̀ tɛ́ngɛlɛfɔli Birayima tíɛlɛ wè.

¹⁰Bìli pe mìɛni sí pe ’pe funyɔ taʔa yè pe kakpiʔiligele keli nɛ̄, níɛ sɔ̀ngí peli yē nɛ Fànʔa Siɛnrɛ tári dè nɛ láʔala wè, dɛ́ngɛ nyɛ́nì pe cò. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’jo: Siɛn ó siɛn wi wè sìɛnwɛ lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī, nɛ Fànʔa Siɛnrɛ ti mìɛni tári nɛ láʔala dèʔ, dàa dī baa Fànʔa Siɛnrɛ nī dè, dɛ́ngɛ nyɛ́nì ki siɛn cò wè3.10 Fàn 27.26 tire ti ’juu náʔa gè..

¹¹Kiī cɛ́ngɛ, siɛn sǐ gbɛ̀ wìi juu bè yige Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dèʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: Siɛn ŋíì Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile sínwɛ tɛ́ngɛlɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bè, kire siɛn wi bé puu sìi nɛ̄3.11 Yab 2.4 tire ti ’juu náʔa gè.. ¹²Fànʔa Siɛnrɛ tiì pínɛ nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lèʔ. Dàa ti ’juu baa dè nɛ́ jo: A siɛn ŋíì sí nɛ mi Fànʔa Siɛnrɛ cògí dè, wi bé sìi taa tire kɛnmɛ nɛ̄3.12 Lev 18.5 tire ti ’juu náʔa gè..

¹³Kirisi wi ’weli suɔ nɛ̀ yige Fànʔa Siɛnrɛ dɛ́ngɛ nī wè, bɛ̀ ki ’nyaa wi ’ki kpàri nɛ̀ cò wìi nī, nɛ̀ dɛ́ngɛ suɔ wè nɛ̀ taa weli nyùgo nī gè.

Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: «Siɛn ó siɛn pe ’kóri tiige nɛ̄ gè3.13 Zezi lɛ̀lɛ nī lè, Wurɔmiyé fànʔa lɛ̀lɛ nī lè, a siɛn cé gbɛ́nɛ̀ kacuʔɔlɔ kpíʔile, pe nɛ̂ siɛn kóri wè nɛ̀ tárigɛ tiiparigɛ nɛ̄, níɛ̀ ki yɛ̀gɛ nɛ̀ yérige siɛnnɛ pe mìɛni de wi nyaʔa, ki- puu kasɔminɔ pe mìɛni mɛ́. Nyakungɛngɛ Liʔɛ Siɛnrɛ nī dè, a siɛn cé gbɛ́nɛ̀ kacuʔɔlɔ kpíʔile, pe nɛ̂ wi kpúu níɛ̀ wi súu nɛ̀ nɔri tiige sífirige káà nɛ̄, níɛ̀ wi yɛ̀gɛ nɛ̀ yérige, siɛnnɛ pe mìɛni de wi nyaʔa. Pe nɛ̂ jo ki siɛn ŋáà wi ’dɛ́ngɛ taa. Fàn 21.23 tire ti ’juu náʔa gè. Wéli baa Sél 40.19., siɛn wi ’dɛ́ngɛ taa.» ¹⁴Zezi Kirisi wi sí nyɛ́nì kire dɛ́ngɛ suɔ wè nɛ̀ taa weli nyùgo nī, gìi ki bé tí wire fànʔa nɛ̄ gè kùlogolo kálì siɛnnɛ pe- gbɛ̀ diba taa Birayima nyúmɔ nī bè, dí weli míɛni sí kpuʔɔrɔ taa tɛ́ngɛlɛ nī lè, kpuʔɔrɔ díì nɛ̄ Kulocɛliɛ cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn gè; kire kpuʔɔrɔ tire dī Kulocɛliɛ Pìle lè.

Fànʔa Siɛnrɛ nɛ́ nyakungɛngɛ ki siɛnrɛ ti n’dɛ

¹⁵Mi siinyɛninɛ, ye tí mi kaala nigbe tɔ́nminɔ yeli mɛ́ nɛ́ weli siɛnnɛ kakpiʔilile láà ní. Kiī cɛ́ngɛ, a siɛn ’nyuɔ kún nɛ̀ kɛn kaala láà nī, á nyakungɛngɛ siɛnrɛ ti ’juu nɛ̀ cìile dè, siɛn sǐ gbɛ̀ ti wáa kàduʔu mɛ́ʔ, siɛn míɛni sǐ gbɛ̀ tàa taʔa ti nɛ̄ʔ. ¹⁶Kulocɛliɛ wi cé sí nyuɔ kún nɛ̀ kɛn Birayima mɛ́ wè wire nɛ́ wi cesiʔi tùlugo wuu ní wè. Kiì sí joʔ, «nɛ́ wi cesiʔi tùlugo wuulo ní díɛ !», majo dùʔɔ siɛnniʔɛnɛ kaala nīʔ. Ki ’nyaa siɛn nigbe wori nɛ̄ ti ’juu, nɛ́ jo: «nɛ́ muɔ cesiʔi tùlugo wuu ní wè3.16 Wéli baa Sél 12.7; 13.5; 24.7. Sélimɛ Sɛbɛ koliyo nyáà nī yè, ti ’juu nɛ́ jo: muɔ siimɛ mɛ́ bè..» Kire siɛn wire sí wī Kirisi wè. ¹⁷A mi sí jo, a ki yē Kulocɛliɛ wire tíimɛ sí wi ’ŋɔri kɛn nyakungɛngɛ ki siɛnrɛ mɛ́ dè, Fànʔa Siɛnrɛ tire dáà ti kɛ́nì pɛn kàduʔumɛ gè yiʔɛlɛ sirasiin togo nɛ́ kpɔrigɔ (430) kàduʔumɛ gè, keli bé ní gbɛ̀ nyakungɛngɛ ki siɛnrɛ jáa dè lé, bè ti tɔ́n lé ? ¹⁸A ki yē Fànʔa Siɛnrɛ nɛ̄ kɔrigɔ kiī nɛ líi wè, kiǐ sí ní gbɛ̀ líɛ nyakungɛngɛ siɛnrɛ nɛ̄ʔ. Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ wi ’nyuɔ fɛ̀ni Birayima mɛ́ wè nɛ̀ kpuʔɔrɔ kpíʔile wi mɛ́.

Gáa kɛnmɛ nɛ̄ Fànʔa Siɛnrɛ ti ’kɛn

¹⁹A ki sí yē bɛ̀, Fànʔa Siɛnrɛ nyùgo kire sí yē gíi píra ŋáà nī wè ? Ki ’nyaa siɛnnɛ pe kolimɔ pire kɛnmɛ nɛ̄ fànʔa kajuudiʔɛlɛ ke ’juu nɛ̀ taʔa baa, náʔanɛ Birayima cesiʔi tùlugo wuu ŋáà wi ga pɛn wè, ŋàa kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ wi cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn wè. Nyìʔɛnɛ tundunminɔ bīɛlɛ pe ’Fànʔa Siɛnrɛ tìɛ dè, nɛ́ sí ti le kàsuluwo3.19 Misa mɛ́ nyìʔɛnɛ tundunminɔ pe cé Fànʔa Siɛnrɛ kɛn dè, a wi ’kò kàsuluwo Kulocɛliɛ sunʔɔmɔ nɛ́ Isirayɛli pìile sunʔɔmɔ ní bè. Wéli baa Kakpi 7.37-38. kiyɛ nī; kire siɛn wire nyaa Misa. ²⁰Bɛ̀ Kulocɛliɛ wi cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn Birayima mɛ́ wè, wi màakuu sì puu kàsuluwo nɛ̄ʔ, Kulocɛliɛ wi ’puu wìi nigbe nɛ́ kire kpíʔile.

²¹Kire sí jo lé Fànʔa Siɛnrɛ tiī nɛ Kulocɛliɛ nyafɛnidɛ túngu dè wī lé ? ʔéʔe díɛ! A ki cé puu majo Fànʔa Siɛnrɛ ti yé je gbɛ̀ sìi kɛn siɛn mɛ́ wè, je siɛn cî gbɛ̀ jáa bè wìi juu bè yige nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè! ²²Nɛ̀ sí ki taa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo, dí siɛnnɛ pe mìɛni yē kapiile fànʔa láara wī, tiì wàa kɔ̀n wàa nīʔ, gìi ki bé tí bɛ̀ Kulocɛliɛ wi cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn tɛ́ngɛlɛ ni wori nɛ̄ dè, ki nyakungɛngɛ sìɛrɛ ti- fori tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle Zezi Kirisi nī wè.

Weli ’kò Kulocɛliɛ pìile nɛ ní wi kɔrigɔ ki lìifɔlilɔ

²³Sɛ́ni sí tɛ́ngɛlɛ lɛ̀lɛ ni- jíin lè, we ’puu Fànʔa Siɛnrɛ láara dè, nɛ ní còdɔnminɔ, níɛ tɛ́ngɛlɛ ni tìɛlɛ lɛ̀lɛ siri lè. ²⁴A ki ’kpíʔile majo Fànʔa Siɛnrɛ tire ti ’puu weli nàʔavɔli wè, nɛ̀ pɛ́nì taa Kirisi pɛn lɛ̀lɛ nī lè. Píra ŋáà nī wè á Kulocɛliɛ wi nɛ́ we juu nɛ̀ yige nɛ̀ we kpíʔile siɛnsinminɛ tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ gè. ²⁵Bà sí tɛ́ngɛlɛ ni ’jíin lè, we ní wè tíin nàʔavɔli wi fànʔa láara gèʔ.

²⁶Ki ’nyaa, yeli ye mìɛni yē Kulocɛliɛ pìile tɛ́ngɛlɛ fànʔa nɛ̄ gè Kirisi Zezi nī wè. ²⁷Kányiʔɛ nɛ̄ yeli bálì ye mìɛni ye ’batɛmi kpíʔile wè nɛ̀ yìye taʔa Kirisi nɛ̄ wè, ki ’kpíʔile majo yeli ’Kirisi le wè burugo wī3.27 Girɛki siɛnrɛ nī dè, ki ’jo: yeli nyɛ́nì Kirisi le wè burugo..

²⁸Zuufuwo wori ní wè baaʔ, kùlo láà wuu wori míɛni ní wè baaʔ. Nɛ̀ pínɛ sùkulowo ní wè baaʔ, mi yē mìɛmɛ wori míɛni ní wè baaʔ. Nàguɔ wori wè baaʔ, cɛliwɛ wori míɛni wè baaʔ. Ki ’nyaa píra ŋáà nī wè ye mìɛni ’kò nubilo Kirisi Zezi nī wè wī. ²⁹A ki sí yē yeli yē Kirisi wuulo bèle, yeli yē Birayima cesiʔi tùlugo wuulo nɛ̀ pínɛ, nɛ ní kɔrigɔ ki líifɔlilɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ siɛnrɛ ní dè.

¹Ye- sí ki wéli, a kɔrigɔ ki lìifɔli wiī nɛ tíin pùɔ wè, wàlimɛ wè pe sunʔɔmɔ nī wi nɛ́ sùkulowo ní wèʔ, nɛ̀ sí ki yaʔa wiī kɔrigɔ yɛrɛ ti mìɛni kàfɔli. ²Ki ’nyaa pe nɛ̂ wi yaʔa nɛ́ pìcobilo pálì ní, wi nɛ̂ puu peli fànʔa láara gè, fúɔ bè taa lɛ̀lɛ níì wi tuu wi ’tìɛ lè. ³Bà sí weli ’puu kire felige, bà pìire ’puu nɛ tíin weli nī bèle. Weli ’puu duniya kaliʔɛlɛ màama nī bè, nɛ ní ti sùkulolo. ⁴Bà lɛ̀lɛ ni sí kɛ́nì pɛ́nì nyì nɛ̀ fori lè, a Kulocɛliɛ wi ’wi Jaa tórigo wè a cɛliwɛ pɛ́nì wi sii, wi ní Fànʔa Siɛnrɛ láara dè, ⁵gìi ki bé tí bìli bīɛlɛ Fànʔa Siɛnrɛ láara dè, wi- pe suɔ wi yige dí weli sí pìile míʔɛ taa bè buu Kulocɛliɛ pìile.

⁶Bɛ̀ sí weli yē wi pìile bèle, a Kulocɛliɛ wi ’wi Jaa wi Pìle tìrige lè weli funyɔ nī yè, a Pìle ni pɛ́ni ki nyu nɛ yigi níɛ̀ wáa: «Aba, Tuufɔli !» ⁷Kire nɛ̄ muɔ ní wè tíin sùkulowoʔ, muɔ yē pùɔ larigɛ nī. Bɛ̀ sí muɔ yē pùɔ wè, muɔ yē kɔrigɔ ki líifɔli wáà nɛ̀ pínɛ Kulocɛliɛ wire fànʔa nɛ̄ gè.

Galasiyé tánʔagɛnmɛ piī nɛ Pɔli fùrɔ́ wè fungo nī gè

⁸Nɛ̀ ki yaʔa faʔa gè, bà yeli sì yé fìɛ Kulocɛliɛ cɛ́n wèʔ, ki ’puu yeli mɛ́ kadalilɛ yeli nɛ sùkulomɔ kúu yasunro táà mɛ́ nɛ̀ ki yaʔa ti wè Kulocɛliɛ peri ti kpóriʔ. ⁹Bɛ̀ sí yeli ’Kulocɛliɛ cɛ́n wè píra ŋáà nī wè, á kire ’laa bɛ̀ yeli wuʔu ki kɛ́nì jíin Kulocɛliɛ nī wè, ki mɛni á ye ní nɛ̀ je koli bàa de sùkulomɔ kúu kaliʔɛlɛ yɛrɛ táà mɛ́ cígini, kanyuɔnɔfun yɛrɛ táà ? ¹⁰Yeli náa cɛnyɛ wéli yè nɛ ciʔige, nɛ yege wéli gè nɛ ciʔige, nɛ lɛ̀gɛlɛ wéli gèle nɛ ciʔige, nɛ yiʔɛlɛ wéli gèle nɛ ciʔige! ¹¹Yeli tánʔagɛnmɛ piī nɛ fíɛrɛ cògí mi nɛ̄, ki ga nyaa mi nìɛ fùrɔ nɛ̀ wáa waʔanɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè wī wè.

Pɔli wi ’Galasiyé fiɛn bèle nɛ́ jo pe- puu wire tíɛlɛ

¹²Mi nɛ yeli fiɛn mi siinyɛninɛ, ye- puu mi tíɛlɛ nɛ́ ki cɛ́n mi míɛni ’kò bɛ̀ yeli tíɛlɛ4.12 Wéli baa Kor1 9.19-22; 11.1. Gìi Pɔli wi ’caa bè juu náʔa gè, wi ’jo a wire gbɛ́nɛ yē nɛ́ kùlogolo kálì siɛnnɛ ní bèle, wire nɛ̂ Zuufulo kaliʔɛlɛ yaʔa gèle. Wi ’jo wire yē bɛ̀ kùlogolo kálì siɛnnɛ tíɛlɛ bèle; kire nɛ̄ wire sì kɛnɛkɛnɛ wori taʔa dè Galasiyé tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèleʔ.. Yeli sì kaala kpíʔile mi nɛ̄ʔ. ¹³Yeli tíimɛ ’ki cɛ́n mi ’puu yaawa nɛ́ sɛ́nì Kataanna Siɛnrɛ juu dè yeli mɛ́ tabelige nɛ̄ gè. ¹⁴Bà mi ’puu yaawa nɛ́ ní wélibiɛnwɛ wè, yeli sì puu nɛ nyígi mi nɛ̄ʔ, nɛ tíɛnrɛ sùlugú nɛ wáariʔ. Mi wuʔu ki yé tɔ̀ni nɛ̀ puu yeli nɛ̄ gbɛ̀ligɛ. Ki ’nyaa yeli yé mi cò bɛ̀ nyìʔɛnɛ tundunwɔ tíɛlɛ wī, á kire ’laa bɛ̀ Kirisi Zezi tíɛlɛ wè.

¹⁵Yeli fundaanliɛrɛ tiʔɛ ki sí yē sé píra ŋáà nī wè ? M’bé gbɛ̀ ki juu bé jo a ki yé cɛ́nì nyaa pe ’jo yeli- yeli nyapigele kɔ̀n gèle bè mi kɛn gèle, yeli cî ki kpíʔile. ¹⁶Ki bé sí ní gbɛ̀ nyaa píra ŋáà nī wè lé mi ’kò yeli leguuwo wī lé, a mi nɛ kányiʔɛ nyu gè yeli mɛ́ gè ?

¹⁷Bìli pe yeli fáanni bèle, piyē nɛ ŋàʔaná ki koligo nī gè yeli kɔli mɛ́ gè, kiì sí kò majo yeli nyuɔmɔ pe ’caaʔ ! Ki ’nyaa piyē nɛ ki caa bè yeli wàli bè láʔa mi nɛ̄ wī, dí yeli sí de ŋàʔaná de pe nyɛni kele kúu wī. ¹⁸Kiī cɛ̀ngɛ, a yeli nɛ ŋàʔaná bèri kacɛ̀ngɛ koligo tári lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī wè, ki fǎga sí nyaa yeli de kire kpínʔini mi kárilɛ lɛ̀lɛ yákuɔ nī baa yeli mɛ́ bèleʔ. ¹⁹Mi pìile, yeli fùrɔgɔ kiī náʔa mi nī cígini bɛ̀ cesiiwe tíɛlɛ, fúɔ bè taa yeli pa kò bɛ̀ Kirisi tíɛlɛ wè. ²⁰Ki láa yē mi nɛ̄ bè puu baa nɛ́ yeli ní lɛ̀lɛ náà nī lè, dí mi sí mi juugɛnmɛ yiʔɛ bè; yeli wuʔu ki ’tɔ̀ni nɛ mi fùrɔ́ fungo nī gè.

Agari nɛ́ Sara siɛnrɛ dī náʔa gè

²¹Ye- ki juu mi- lúʔu wêli. Yeli ’jo yeli nɛ ki caa Fànʔa Siɛnrɛ ti de yeli kàrigí, gìi sí Fànʔa Siɛnrɛ tiī nɛ nyu dè yeli wè ti lúru lé ? ²²Kiī cɛ́ngɛ, bɛ̀ Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu gè.

Ti ’jo Birayima pìile pe ’puu siin. Wàa nigbe ’puu sùkulocuɔ wi wuu, ŋìi ní wè mìɛmɛ cuɔ wire wuu. ²³Ki ’nyaa sùkulocuɔ wi pùɔ wire cé sii nɛ̀ yɛli nɛ́ siɛnnɛ siigɛnmɛ ní bè; cɛliwɛ ŋáà wī wìimɛ wè, a wire ’wi pùɔ sii wè nɛ̀ yɛli nɛ́ bɛ̀ Kulocɛliɛ cé nyuɔ fɛ̀ni nɛ́ siɛnrɛ díì juu dè4.23 Wéli baa Sél 15.3-6; 17.16-21; 18.10-14; 21.1.. ²⁴Cɛlilɛ bálì pe siin bèle, katɔnmininɔ láà felige nī. Ki ’nyaa pe siin piyē nɛ nyakungɛngɛ tiɛyɛ siin tìí. Sùkulocuɔ Agari wè, wire nɛ Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ ki kɛnmɛ tìí bè, gàa Kulocɛliɛ wi cé kpíʔile Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè. Wire pìile pe ’sii sùkulomɔ nī. ²⁵Ki ’nyaa Agari wire wī Sinayii nyagurugo gè baa Arabuulo kùlo nī lè. Zerizalɛmi kàʔa gáà sí gī baa píra ŋáà nī wè, ki kɛnmɛ pi ’wúɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ Agari wori ní dè. Nɛ̀ taʔa ki nɛ̄ ki kàʔa ki tɔ̀ni yē baa sùkulomɔ nī nɛ́ ki siɛnnɛ ní bèle. ²⁶Nɛ̀ sí ki taa Zerizalɛmi kàʔa gíì gī baa naamɛ wuʔu gè, ki wè sùkulomɔ nīʔ, kire yē kìimɛ. Kire sí gī weli yàa wè. ²⁷Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ ti ’ki juu nɛ̀ pínɛ nɛ́ jo:

Puu fundaanra nɛ̄, sìndigicuɔ,

muɔ ŋáà miɛ̀ sii nɛ̀ nyaa wèʔ,

nɛ́ miɛ̀ cesiʔi fùrɔgɔ cɛ́n gèʔ.

Te tíʔɛ mari muguri !

Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, cɛliwɛ ŋíì pe ’yaʔa wè,

wi pìile pe ’niʔɛ cɛliwɛ ŋíì ní labɔli wi kòrí wè, wi pìile nɛ̄ bèle4.27 Eza 54.1 tire ti ’juu náʔa..

²⁸Yeli bèle, mi siinyɛninɛ, yeli yē píra ŋáà nī wè Kulocɛliɛ nyafɛnigɛ siɛnrɛ ti pìile bɛ̀ Siaga tíɛlɛ wè. ²⁹Ye- sí ki cɛ́n, pùɔ ŋíì pe yé sii faʔa faʔa gè nɛ̀ yɛli nɛ́ céri kɛnmɛ ní bè, bà ki pùɔ wi ’puu nɛ pùɔ ŋíì wuʔɔ wè, ŋàa pe ’sii Kulocɛliɛ Pìle fànʔa nɛ̄ gè, ki nugo kire ki waa nɛ tíin pàngɛ gè.

³⁰Gíi sí ki ’juu baa Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ nī dè ? Tiì jo lé: -Sùkulocuɔ cìra wè nɛ́ wi jaa ní wè, nɛ́ ki cɛ́n sùkulocuɔ ŋáà wi jaa wiǐ gbɛ̀ kɔrigɔ lìi gè nɛ́ cɛliwɛ ŋáà wī wìimɛ wè, wi jaa ní wèʔ4.30 Sél 21.9-10 tire ti ’juu náʔa.. ³¹Kire kɛnmɛ nɛ̄, mi siinyɛninɛ, weli wè sùkulocuɔ wi pìileʔ, cɛliwɛ ŋáà wī wìimɛ wè, wire pìile weli yē.

Weli yē wìyemɛ Zezi nī wè

¹Kirisi wi ’weli suɔ we- puu wìyemɛ wī. Ye- sí yìye cò cɛ̀ngɛ, ye fǎga ní sa yìye cò bè le sùkulomɔ wuʔɔgɔ nī gèʔ.

²Ye- nyaa, mi wè, mi Pɔli wè, m’bé ki juu yeli mɛ́, a yeli ’yeli sɔ̀ngirɔ taʔa dè kɛnɛkɛnɛ nɛ̄ wè, tɔ̀ni yafiɛn ní wè tíin yeli mɛ́ Kirisi nī wèʔ. ³M’bé ní koli bè ti fùgu, siɛn ó siɛn wi ’wìi kpíʔile kɛnɛkɛnɛfɔli wè, siɛn wi- ki cɛ́n wire ’yɛli bèri Fànʔa Siɛnrɛ ti mìɛni tári de láʔala ti nyɔgɔlɔ nī gèle wī. ⁴Yeli bálì ye ’ki caa bè yìye juu bè yige nɛ́ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè, yeli nyɛ́nì yìye wàli nɛ̀ láʔa Kirisi nɛ̄ wè. Yeli ’pɔ̀li nɛ̀ tuu nɛ̀ yìye wàli nɛ̀ yige Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ nī dè.

⁵Weli bèle, sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ sí yē weli mɛ́ Kulocɛliɛ nī wè, a weli ’ki cɛ́n wi bága sa weli juu bè yige. Kire lɛ̀lɛ lire sí weli nɛ siri Kulocɛliɛ Pìle ni fànʔa nɛ̄ gè nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní. ⁶Ki ’nyaa a siɛn yē Zezi Kirisi nī wè, ma kɛnɛkɛnɛ yo, miɛ̀ nɛ́ kɛnɛkɛnɛ yoʔ, kire kàa wuʔu sì kpúʔɔʔ. Gìi wuʔu ki ’kpúʔɔ gè, ma puu nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní, tɛ́ngɛlɛ náà ni nyɛ́ni ki tìí siɛnnɛ pe ’muɔ dɛ́ni wè, muɔ kakpiʔiligele nī gèle.

⁷Yeli cé séli nɛ tári cɛ̀ngɛ Kirisi koligo nī gè. Ŋáasiɛn sí wi kɛ́nì yeli cɔ̀ri nɛ̀ láʔa kányiʔɛ nɛ̄ gè, bà yeli ’puu nɛ lúru kányiʔɛ mɛ́ gè ? ⁸Ki jànvaa juulo náà ní pe ’yeli fáanni bèle niì kɔ́n Kulocɛliɛ mɛ́ʔ.

⁹Pe ’kàsiile wáari níɛ̀ jo: «Sìnvari cɛ̀ri ti nyɛ́ni ŋɔ̀mi luʔɔ ki mìɛni yɛ̀gí.» ¹⁰A ki ’yéri mi nɛ̄ wè, we Kàfɔli wire fànʔa nɛ̄ gè, mi ’tɛ́ngɛ yeli nɛ̄ nɛ̀ taʔa ki nɛ̄ sɔ̀ngirɔ táà wè yeli nī tiiyɛʔ. Siɛn ó siɛn sí wi nyɛ́ni yeli sɔ̀ngirɔ nyaʔami dè, siɛn wiǐ ga sa fɔ̀n wi kàyuʔu nī gèʔ, siɛn wi ga nɛ́ yē felige ó feligeʔ.

¹¹Mi wè, mi siinyɛninɛ, a ki yē mi ’puu nɛ kɛnɛkɛnɛ wori jáari dè nɛ́ jo kɛnɛkɛnɛ wi bé gbɛ̀ siɛn suɔ wè5.11 Náʔa gè siɛnnugoro Pɔli wi ’juu nɛ̀ kɛn Zuufulo jànvaafɔlilɔ tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle. Ki ’nyaa pe ’puu nɛ finɛnɛ nɛ tari Pɔli nɛ̄ wè nɛ́ jo dí wire tíimɛ wi ’puu nɛ kɛnɛkɛnɛ wori kpóri., gáa sí nɛ̄ pe tíin nɛ mi túngu ? Kirisi kórilo wori dáà mi nɛ jáari dè, tire cî sí ní siɛn biɛn lé5.11 Ki ’nyaa Pɔli wiī nɛ nyu náʔa gè nɛ Zuufulo kɛnɛkɛnɛfɔlilɔ tíʔɛ bèle wī, nɛ pe kùʔɔ́. ? ¹²Siɛnnɛ bílì pe nyɛ́ni yeli sɔ̀ngirɔ nyaʔami dè, pe- sí pe nàguɔmɔ ceri bè pe- láʔa sɛni kìɛ5.12 Pɔli wi ’siɛngbɛnrɛ juu nɛ̀ kɛn kɛnɛkɛnɛfɔlilɔ mɛ́ bèle náʔa gè. A siɛn nàguɔmɔ pi ’ceri nɛ̀ láʔa bè, Zuufulo pe ní wè muɔ tɔ́ri Kulocɛliɛ caafɔli cíginiʔ. Siɛn wi nɛ̌ ní gbɛ̀ jíin Kulocɛliɛ Gbùʔɔrɔsaʔa nī gèʔ (wéli baa Fàn 23.2). Pɔli wi ’jo Zuufulo bálì pe nyɛ́ni kɛnɛkɛnɛ wori kpóri dè, pe- sí pìye kɔ̀n, pé yiri nī wè. !

Ye- dɛ́nigɛ yaʔa ki- puu yeli sunʔɔmɔ nī

¹³Yeli bèle, mi siinyɛninɛ, Kulocɛliɛ wi ’yeli líɛ ye- puu yìyemɛ wī; ye fǎga sí ki yaʔa bɛ̀ yeli yē yìye mɛ́ bèle, kire ’kpíʔile kaala dí yeli de céri kanɛdanʔana kúuʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri màama kúu yìye mɛ́ yeli dɛ́nigɛ kire kɛnmɛ nɛ̄ bè. ¹⁴Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, Fànʔa Siɛnrɛ ti nyùgbuʔɔ kire ki ’juu náʔa siɛntiʔɛ gáà nī gè, nɛ́ jo: -Muɔ siɛnnyɛni woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’mìɛ dɛ́ni wè5.14 Lev 19.18 tire ti ’juu náʔa gè..

¹⁵A ki sí yē yeli nɛ yìye nɔgi nɛ káa bèle, ye- sí yìye cò díɛ! Yeli tíimɛ fǎa ga yìye káa bè yìye cúʔɔʔ.

Ye- tí we- ki yaʔa Kulocɛliɛ Pìle lire de we kàrigí

¹⁶M’bé sí ki juu yeli mɛ́, yeri tári ye ki yaʔa Kulocɛliɛ Pìle lire de yeli sìi kàrigí wè, bà yeli sǐ de céri kanɛdanʔana kúuʔ. ¹⁷Ki ’nyaa céri kanɛdanʔana kiyē nɛ túngu nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle ní lè, á Kulocɛliɛ Pìle míɛni ní lè nɛ túngu nɛ́ céri kanɛdanʔana ní gèle. Kire tiʔɛ gáà nī gè ti tiɛyɛ siin yiī nɛ túngu nɛ́ yìi ní. Kire nɛ̄ yeli sì ní gbɛ̀ri yeli nyɛ́ni kele kúuʔ. ¹⁸A ki tɔ̀ni yē Kulocɛliɛ Pìle lire ni nyɛ́ni yeli tìí wè, yeli sǐ buu Fànʔa Siɛnrɛ màama nī bèʔ.

¹⁹Céri kanɛdanʔana ke wè làrimɛ nīʔ, n’gɛlɛ: kanuʔɔrɔ kele gèle, núʔɔmɔ kele, fìɛrɛfun kele, ²⁰yasunzunro, dìɛmɛ, leguuro, kàsii, nyabiɛnnɛ, funyɛrigɛ, yejaʔa, kàkiɛrɛ, nɛ́ wàlimɛ kakpiʔiligele, ²¹nìge kele, sungbuɔdinre, cègbuʔɔ, nɛ̀ fàri kele gílì míɛ gīɛlɛ ke waa nugolo nɛ́ tire dáà ní dè. M’bé ki juu bè yeli sɔ̀mi, majo bɛ̀ mi ’kíni nɛ̀ ki juu nɛ̀ kúɔ gè, siɛnnɛ bílì pe ’dàli nɛ kele gálì kúu gèle, pe wàa sì je sa Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ taa gèʔ.

²²Kulocɛliɛ Pìle yasɛngɛ ki kàtogo yɛrɛ ti sí n’dɛ: siɛnnɛ nìge, fundaanra, yanyige, kpàricogo, kacɛ̀ngɛ, funjɛ̀ngɛ, ma puu tɛ́ngɛlɛ siɛn, ²³funnyige, ma jáa mìɛ nɛ̄. Fànʔa kajuudiʔɛlɛ kiyè kele gálì cíi gèleʔ. ²⁴Siɛnnɛ bílì bīɛlɛ Zezi Kirisi wuulo bèle, pe ’céri pínɛ dè nɛ̀ ti kóri tiiparigɛ nɛ̄ gè nɛ́ ti kanɛdanʔana kele ní gèle, nɛ̀ fàri céri nìge kakpiʔiligele nɛ̄ gèle. ²⁵A ki yē Kulocɛliɛ Pìle lire ni nyɛ́ni weli sìi kàrigí wè, we sí de Pìle ni tánʔamɛ tári.

²⁶Ye fǎga tí weri wìye kpóriʔ, de wìye nyuɔyɔ caaʔ, bèri nyabiɛnnɛ kpínʔini wìye nɛ̄ʔ.

Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe ’yɛli peri pìye sári

¹Mi siinyɛninɛ, a pe ’siɛn cò kaala láà fáala nī, yeli bálì ye nyɛ́ni tári Kulocɛliɛ Pìle kodanʔara nī dè, ye- juu siɛn ní wè funnyige siɛnrɛ nī, ye wi yɛ̀gɛ. Má sí mìɛ cò muɔ tíimɛ wè, ma fǎga tuu puuwelige kaala láà nīʔ.

²Yeri yìye tugoro turu dè; a yeli nɛ kire kpínʔini yeli bé Kirisi kajuulo fori lè. ³A siɛn sí nɛ wìi sɔ̀ngí wire yē yakaa, nɛ̀ ki yaʔa wi sí wè yafiɛn wèʔ, wire wi ’wìi fáanni. ⁴Siɛn ó siɛn, wiri wi tíimɛ kakpiʔiligele tɔ́nminɔ gèle wi wéli, a siɛn wi bé nɛ́ de wìi tòbiló, wiri wìi tòbiló wi tíimɛ tánʔagɛnmɛ nɛ̄. Siɛn wiǐ ní de wìi tɔ́nminɔ nɛ́ wàa níʔ. ⁵Kányiʔɛ nɛ̄ we mìɛni nigbe nigbe bága sa yéri nɛ́ we tugoro ní wī.

Yatanʔara díì siɛn ’tánʔa tire wi bága líɛ

⁶Siɛn ŋíì pe nyɛ́ni tɛnmɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nɛ̄ dè, siɛn míɛni wiri wi tɛnmɛfɔli kanʔa wè wi kɔliyɛrɛ ti mìɛni nɛ̄. ⁷Siɛn fǎga pùunni tiɛlɛ náà nī lèʔ, pe wè Kulocɛliɛ tíʔɛʔ. Yɛgɛ gíì siɛn ’tánʔa, kire wi bága taa. ⁸Ye- sí ki cɛ́n, a muɔ siɛn nɛ céri kanɛdanʔana kúu gèle, gìi muɔ bága taa céri nī dè, fúnʔɔrɔ dī. A ŋìi sí nɛ Kulocɛliɛ Pìle kanɛdanʔana kúu, gìi wi bága pa taa Pìle kɔli mɛ́ gè, bànguɔ sìi wī. ⁹Ye- sí tí weri kacɛ̀ngɛ kpínʔini, we fǎga jo we ’fùrɔʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a ki lɛ̀lɛ ni kɛ́nì pɛ́nì nɔ̀ lè, we bé ki tɔ̀ni taa wè, a we ’laa wiyè fùrɔ nɛ̀ láʔa bèleʔ. ¹⁰Kire nɛ̄, bɛ̀ ki larigɛ yē we nɛ̄ bèle, ye- puu weri kacɛ̀ngɛ kpínʔini siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄. We cɛri kacɛ̀ngɛ kpínʔini gè kpuʔɔ we siinyɛninɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle.

Pɔli wi ’wi fungo siɛnsɛnrɛ juu dè Galasiyé mɛ́ bèle

¹¹Yeli wè sɛbɛrɛ dáà nyaʔa dèʔ kpolido dè lé ? Mi ’mi ti sɛbɛ nɛ́ mi tíimɛ kɔli ní nɛ̀ tórigo yeli mɛ́.

¹²Siɛnnɛ bílì pe ’ki caa peli míʔɛ ki- puu tànʔa siɛnnɛ mɛ́ bèle, peli pe nyɛ́ni yeli cɔ̀rí ye kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè. Kire sɔ̀ngirɔ tiī pe nī pe kanɛdanʔana kɛnmɛ nɛ̄ wī, gìi ki bé tí siɛnnɛ pe fǎri peli túngu Kirisitiiparigɛ kùu jáarigɛ wori nɛ̄ dèʔ. ¹³Ki ’nyaa bìli tíimɛ pe nyɛ́ni kɛnɛkɛnɛ kpínʔini wè, peli tíimɛ wè nɛ tári Fànʔa Siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ. Gìi yákuɔ pe ’caa gè, ye- kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè dí peli sí míʔɛ taa yeli kɛnɛkɛnɛ wi kpíʔilige nī gè. ¹⁴A ki ’yéri mi nɛ̄ wè, nìɛnyiɛnigɛ káà wè mi nīʔ, nɛ̀ yiri we Kàfɔli Zezi Kirisi wire tiiparigɛ kùu wire nīʔ. Wire tiiparigɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a duniya wi ’kóri mi kɛnmɛ nɛ̄; mi míɛni wè, pe ’mi kóri nɛ̀ láʔa duniya kele nɛ̄ gèle.

¹⁵Kire kɛnmɛ nɛ̄, gìi wuʔu ki ’kpúʔɔ gè kɛnɛkɛnɛ bɛ̀ʔ, sìnkɛnɛkɛnɛ wori míɛni bɛ̀ʔ; gìi woli ni ’kpúʔɔ lè, ma yiʔɛ ma kò siɛnfɔnwɔ. ¹⁶Bìli pe nyɛ́ni tánʔana náà tári lè, Kulocɛliɛ wi- wi yanyige yaʔa gè pe nɛ̄, nɛ̀ pínɛ wi- nyinimɛ taa pe nɛ̄, kire ’jo Kulocɛliɛ wi- ki kpíʔile wi Isirayɛli tíimɛ wuulo mɛ́ bèle.

¹⁷Bà ki ’láʔa píra ŋáà nī wè, siɛn fǎga ní laamɛ piɛn mi nīʔ. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, mi tíimɛ wè, nɔmidiʔɛlɛ yē náʔa mi céri nɛ̄ dè Zezi kɛnmɛ nɛ̄ bè6.17 Gìi Pɔli wi ’juu náʔa gè nɛ́ jo Zezi tiʔɛlɛ tɛ́ngɛdiɛyɛ yiī baa wire céri nī dè, kire nyaa kpuɔnrɔ díì wi ’suɔ tɛ́ngɛlɛ koligo nī gè, ki kpuɔnrɔ nɛ́ ki wuʔɔyɔ ní yè, nɛ́ nɔmidiɛrɛ díì ti ’kò wi céri nɛ̄ dè, tire dī (wéli baa Kor2 4.10; 6.4-5; 11.23-28; Kol 1.24)..

¹⁸Mi siinyɛninɛ, we Kàfɔli Zezi Kirisi wi kpuʔɔrɔ ti- puu ye nɛ̄. Ki- taa ki puu bɛ̀.