Fànʔa Kajuʔulo

Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wè

Fànʔa Kajuʔulo

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wè, pe wi ye tuɔbuuro nī dè Duterɔnɔmi. Wire wī sɛbɛ kogunɔwuu wè sɛbɛlɛ bálì nī pe ye Fànʔa Siɛnrɛ dè: Duniya Sélimɛ Sɛbɛ, Yirile nɛ́ Suɔlɔ Sɛbɛ, Leviiyé Kacuɔnrirɔ Sɛbɛ, Tɔ́rilɔ Sɛbɛ, nɛ́ Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wè.

Misa wi ’puu Kulocɛliɛ siɛnjuuwo, kire nɛ̄ wi ’puu nɛ Isirayɛli siɛnnɛ tɛnmɛ bèle nɛ fíligi pe- Kulocɛliɛ kányiʔɛ kaala cɛ́n lè pe sí taʔa wi nɛ̄.

Isirayɛli siɛnnɛ pe yé nɔ̀ Kanaa kùlo ni jíinmɛ nɛ̄ bè, a Misa ’koli nɛ̀ Isirayɛliyé sɔ̀ngirɔ tìrige dè kele nɛ̄ gèle gàli ke mìɛni Kulocɛliɛ yé kpíʔile pe mɛ́ bèle (wéli baa 1.6–4.43), nɛ́ koli nɛ̀ nyakungɛngɛ siɛnrɛ fùgu dè nɛ̀ juu kire ga buu pe fǎga fìʔɛ nɛ́ ti níʔ (wéli baa 4.44–11.32), nyakungɛngɛ gáà Yewe ’kpíʔile nɛ́ pe ní Worɛbi nyagurugo mɛ́ gè (pe kire tiʔɛ ye gè míɛni Sinayii). A wi ń’nɛ̀ koli nɛ̀ kajuudiʔɛlɛ kiɛwori juu dè (wéli baa 5.6-21) nɛ̀ pe tɛnmɛ kɛnmɛ bíì nɛ pe ’yɛli bèri tári de yɛligi nɛ́ ke ní gèle. A wi ’pe yɛ̀, gìi ki ’kpúʔɔ gè, pe ’yɛli pe- Yewe cò wè kpuʔɔ (wéli baa 6.5) pe- puu siɛnfelige káà gàa ki ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè. Nɛ́ míɛni wi ’pe tɛnmɛ cígini kɛnmɛ bíì nɛ̄ pe ’yɛli bè fànʔa kajuʔulo ke mìɛni kpínʔini gèle a pe kɛ́nì jíin Kanaa kùlo nī lè (wéli baa nyùyɔ 12–26).

Misa ’Yesuwe tɛ́ngɛ wi sìndiʔɛ nī gè wiri Isirayɛli siɛnnɛ yiʔɛ kínigi gè. Kire kàduʔumɛ a wi ’ŋúnuzɛngɛ ŋú gè gàa ki ’puu sɔ̀ngidaara wuʔu gè, a wi ’kùu Nɛbo nyagurugo nɛ̄ gè (wéli baa nyùyɔ 31–34).

Fànʔa Kajuʔulo siɛnrɛ dáà ti tɔ̀ni wiī kpuɔwɔ Kulocɛliɛ wi siɛnrɛ nī dè. Ti siɛnrɛ táà yē nɛ nyaʔa Nyakungɛngɛ Liʔɛ Siɛnrɛ sɛbɛlɛ pálì nī (wéli baa Kùlofɔlilɔ sɛbɛlɛ nī bèle nɛ́ Zeremii sɛbɛ nī wè), nɛ́ Nyakungɛngɛ Fɔngɔ Siɛnrɛ nī dè (wéli baa Mat 4.4,7; Mar 12.32; Eb 1.6; 10.28; 12.15,29). Ti mìɛni nɛ weli tɛnmɛ bè ki tìɛ a siɛnnɛ nɛ lúru Kulocɛliɛ mɛ́ wè, kire ki fundaanra nɛ́ yanyige kanʔa gè pe mɛ́.

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Misa wi ’siɛntiʔɛ pélige juu gè (1.5–4.43)

Misa wi ’siɛntiʔɛ siinwuʔu juu gè (4.44–28.68)

Misa wi ’siɛnsɛnrɛ juu dè (29.1–30.20)

Misa baara ti ’nɔ̀ ti kúɔdiʔɛ nɛ̄ gè (31.1–34.12)

¹Siɛnrɛ ti n’dɛ dàa Misa ’juu Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́ bèle lɛ̀lɛ líì nī pe ’puu nɛ tíin Zurudɛn cáʔa lìʔɛlɛ nī lè cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ bè, Araba waama kùlo kpàanjali nɛ̄ wè ŋàa wi ’puu Sufi tiʔɛ yiʔɛ mɛ́ gè. Kpàanjali ŋáà wi ’puu Paran waama kùlo kayɔbigɔ gíì nɛ̄ gè, nɛ́ ní Tofɛli, nɛ́ Laban, nɛ́ Katisɛrɔti nɛ́ Di Zaʔabi tiɛyɛ kayɔbigɔ gíì nɛ̄ gè. ²Cɛnyɛ kiɛ nɛ́ nigbe yi ’puu nyàa siɛn bé tánʔa yè bé yiri Worɛbi nyagurugo1.2 Worɛbi: Sinayii nyagurugo míʔɛ káà gī, náʔa Fànʔa Kajuʔulo sɛbɛ ŋáà nī wè. tiʔɛ nī gè bè sa nɔ̀ ’Kadɛsi Barinɛya kàʔa nɛ̄ gè, a siɛn wi ’koligo líɛ gè gàa ki tóri Seyiiri nyagurugo táanni gè. ³Nɛ̀ ki yaʔa yiʔɛlɛ togosiin yé kúɔ lɛ̀lɛ líì nī pe ’yiri Ezipiti kùlo nī lè1.3 Kulocɛliɛ yé Isirayɛli siɛnnɛ cò bèle fànʔa a pe ’tánʔa yiʔɛlɛ togosiin waama kùlo nī lè. Wéli baa Tɔ́r 14.33-34.. Ki yé buu yeye kiɛ nɛ́ nigbewuʔu ki cɛnbelige nɛ̄ gè, siɛnrɛ dáà ti mìɛni Yewe yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè Isirayɛli siɛnnɛ wori nɛ̄ dè, a Misa wi ’ti juu pe mɛ́. ⁴Ki yé buu lɛ̀lɛ líì nī pe yé kapiɛnnɛ kpúɔn lè nɛ̀ fànʔa taa Amɔriyé kùlofɔli Sikɔn nɛ̄ wè, wire ŋáà wi ’puu tɛ́niwɛ Kɛsibɔni kàʔa nī gè, nɛ́ Basan kùlofɔli Ɔgi ní wè, wire ŋáà wi ’puu tɛ́niwɛ Asitarɔti kàʔa nɛ̄ gè nɛ́ Ɛdirɛyi kàʔa ní gè.

MISA WI ’SIƐNTIʔƐ PELIGE JUU GE

(1.5–4.43)

Isirayɛliyé pe yé séli nɛ waa Kanaa kùlo mɛ́ lè

⁵Bɛ̀ sí ki puu, bè pe yaʔa baa Zurudɛn cáʔa lìʔɛlɛ nī lè cɛngɛnyɛnifolimɛ mɛ́ bè, Mowabi kùlo nī lè, a Misa séli nɛ Fànʔa Siɛnrɛ dáà nyu dè nɛ tìí pe nɛ̄ nɛ́ pe yɛ: ⁶«Bà weli ’puu Worɛbi nyagurugo mɛ́ gè, a Yewe weli Kulocɛliɛ wi ’ki juu weli mɛ́ nɛ́ jo: ‹Yeli nyɛ́nì tɛ́ni nɛ̀ mɔgɔ náʔa gè nyagurugo gáà táanni gè. ⁷Ye- yɛ̀ yeri waa, ye sa jíin Amɔriyé kùlo nī lè, nyaguruyo woli lè, nɛ́ kùlo ni tɛ́ninyɛninɛ ní bèle: Zurudɛn kpàanjali nɛ̄ wè, nɛ́ nyaguruyo kùlo ní lè, nɛ́ nyaguruyo laara kùlo lè, nɛ́ Nɛgɛvi waama kùlo lè, nɛ́ kuʔɔjii gògoyo ní yè. Kire ’jo yeri jiin Kanaa kùlo nī lè nɛ́ Liban nyaguruyo kùlo ní lè fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Efirati cáʔa nɛ̄ gè.

⁸« ‹Ye- ki wéli, mi nyɛ́nì kùlo tɛ́ngɛ lè yeli yiʔɛ mɛ́. Ye- jíin kùlo nī lè, ye ni líɛ ni- puu yeli woli, kùlo náà wori mi Yewe ’kàli nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle: Birayima, Siaga nɛ́ Yakuba ní wè, nɛ́ pe siimɛ ní bè.› »

Misa yé yiɛgininɛ tɛ́ngɛ bèle

⁹A Misa sí ki juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle nɛ́ jo: «Kire lɛ̀lɛ nī lè, a mi ’ki juu yeli mɛ́ nɛ́ jo: ‹Mi sǐ jáaʔ, mi nigbe wè, bè yeli tugoro líɛ dèʔ1.9 Wéli baa Yir 18.13-27.. ¹⁰Yewe yeli Kulocɛliɛ wè, wi nyɛ́nì yeli kpíʔile a yeli ’niʔɛ, a yeli ’kò pàngɛ gè siɛnniʔɛbogo bɛ̀ nyìʔɛnɛ ŋɔgɔlɔ tíɛlɛ gèle. ¹¹Yewe wè, yeli tobilo Kulocɛliɛ wè, wi- yeli niʔɛ cígini bè tóri tɔliyɔ sirakogunɔ (1 000) nɛ̄ ! Wi- sí ní diba taʔa wè yeli nɛ̄ majo bɛ̀ wi yé nyuɔ fɛ̀ni gè nɛ́ ki juu gè ! ¹²Mɛni sí mi nigbe m’bé jáa bè tugoluburo dáà tugo dè bèri yeli kele nɛ́ yeli kàsii kele cuɔnri gèle ? ¹³Ye- pàli nyíɛnɛ ye kɔ̀n yeli saʔa tùlugo ó tùlugo nī, bàli pe ’cìlige wè nɛ́ kaala cɛ́n lè, á siɛnnɛ piyē nɛ tɔ́ri nɛ́ pe ní bèle. Bà m’bé pe tɛ́ngɛ yeli nyùgo nɛ̄ gè.›

¹⁴«A yeli ’mi yɛ: ‹Gàa muɔ ’jo weli- kpíʔile gè, ki nyɛ́nì nyuɔ.›

¹⁵«Kire nɛ̄ a mi ’siɛnsicilile bálì líɛ bèle, bàli ní siɛnnɛ pe ’tɔ́ri bèle, a yeli ’pe nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n yeli saaya tùluyo nī yè, a mi ’pe tɛ́ngɛ yeli nyùyɔ nɛ̄ yè, siɛnnɛ sirakogunɔ (1 000) kàfɔlilɔ, siɛnnɛ dabataan (100) kàfɔlilɔ, siɛnnɛ togosiin nɛ́ kpɔrigɔ kàfɔlilɔ, nɛ́ siɛnnɛ kiɛ kàfɔlilɔ, nɛ́ míɛni saaya tùluyo yiɛgininɛ pálì piyeyɛ ní.

¹⁶«Kire lɛ̀lɛ nī lè a mi sí ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli kàyuʔujuufɔlilɔ mɛ́ bèle nɛ́ pe yɛ: ‹Yeli béri siɛnnɛ pe kele cuɔnri gèle, bé sí de ki nyu de láʔala nɛ́ sínnɛ ní siɛn nɛ́ wi siinyɛni sunʔɔmɔ ní bè, kire ga laa nɛ́ nabɔnwɔ ní wè ŋàa wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè. ¹⁷Yeli sì yɛli bè siɛn yige siɛn nī yeli kàyuʔujuuro nī dèʔ. Yeli béri lúru siɛnciɛwɛ mɛ́ wè majo bɛ̀ yeli nɛ lúru siɛnkpuɔwɔ mɛ́ wè. Kiì yɛli yeli de fìʔɛ́ siɛn nɛ̄ʔ, nɛ́ ki cɛ́n kàyuʔujuuro tiī Kulocɛliɛ wori. A kaala láà ’gbɛ̀n nɛ̀ yeli jáa wè, yeri báan nɛ́ ni ní mi mɛ́; m’bé ba ti lúʔu yeli mɛ́.›

¹⁸«Kire lɛ̀lɛ nī lè, tunduro dáà ti mìɛni yeli ’yɛli bèri kúu dè, a mi ’ti kɛn yeli mɛ́.»

Isirayɛliyé pe yé cíi Yewe kajuugbɛngɛlɛ nɛ̄ gèle

¹⁹«A weli ’yɛ̀ Worɛbi nyagurugo tiʔɛ nī gè nɛ waa nɛ̀ sɛ́nì sùuri waama kùlo tiɛkpuʔɔ sìpiʔi gáà yeli ’nyaa gè, a weli sɛ́nì koligo líɛ gè Amɔriyé nyaguruyo kùlo nī lè, majo bɛ̀ Yewe weli Kulocɛliɛ wè wi yé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ weli mɛ́ gè. A weli sɛ́nì nɔ̀ Kadɛsi Barinɛya kàʔa nɛ̄ gè1.19 Koliyo 19-46 wuʔu nī gè, wéli baa Tɔ́r 13.1–14.45..

²⁰«A mi sí ki juu yeli mɛ́ nɛ́ jo: ‹Yeli nyɛ́nì nɔ̀ Amɔriyé nyaguruyo kùlo nɛ̄ lè, kùlo náà Yewe weli Kulocɛliɛ bé kɛn weli mɛ́ lè. ²¹Ye- ki wéli, Yewe weli Kulocɛliɛ wi ’kùlo tɛ́ngɛ lè weli yiʔɛ mɛ́ gè. Ye- tánʔa nyaguruyo nɛ̄ yè, ye sa ni líɛ ni- puu yeli woli, majo bɛ̀ Yewe yeli tobilo Kulocɛliɛ wi yé ki juu yeli mɛ́ gè. Ye fǎri fìʔɛ́ʔ, ye fǎ ki yaʔa fíɛrɛ yeli còʔ.›

²²«Kire nɛ̄ a yeli pɛ́nì ki juu mi mɛ́ nɛ́ jo: ‹We- siɛnnɛ tórigo pe- sa kùlo saanri lè pe wéli. Pe tunduro tire ti bé puu a pe sɛ́nì gìi nyaa gè, pe bé ba koliyo tìɛ yè weli nɛ̄ nɛ́ kàaya ní yè nyàa weli bé sa nyaa baa yè.›

²³«A tire sɔ̀ngirɔ ti ’mi dɛ́ni, a mi sí siɛnnɛ kiɛ nɛ́ siin nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n yeli sunʔɔmɔ nī bè, siɛn ó siɛn nɛ̂ yiri wi saʔa tùlugo nī. ²⁴A pe ’kɛ́ nyaguruyo kùlo mɛ́ lè, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Ɛsikɔli kápaligɛ nɛ̄ gè. A pe sí ni saanri nɛ̀ wéli. ²⁵A pe ’kùlo ni tiire yasɛnrɛ táà cuɔ dàa pe ’cò nɛ̀ pɛn pe kiyɛ ní yè, a pe ’koli nɛ̀ pɛ́nì tunduro ti siɛnnugoro juu dè weli mɛ́, nɛ́ jo: ‹Kùlo náà Yewe weli Kulocɛliɛ bé kɛn weli mɛ́ wè, kùlo ni tɔ̀ni yē cɛ̀nnɛ1.25 Wéli baa Tɔ́r 13.1-15..›

²⁶«Nɛ̀ ki yaʔa a yeli ’cíi nɛ́ jo yeli sǐ tánʔa baaʔ, a yeli ’cíi péwu Yewe yeli Kulocɛliɛ kajuugbɛngɛlɛ nɛ̄ gèle. ²⁷A yeli ’wi sànʔa yeli fɛ̀ni saaya nī yè nɛ́ jo: ‹Weli ’Yewe biɛn wè, kire nɛ̄ wi ’weli yige Ezipiti kùlo nī lè, bè ba weli kɛn Amɔriyé mɛ́ bèle pe- weli kpúu ! ²⁸Sé sí weli kɛ́ni tári nɛ waa ? Weli siinyɛninɛ bálì pe ’kùlo nyaa lè, a peli ’weli funyɔ cúʔɔ yè weli nī, nɛ́ jo dí siɛnfeliye yáà yē baa nyàa ŋɔri ti ’tóri weli nɛ̄, nɛ́ ní kpàʔaliyɛ nɛ̀ tóri weli nɛ̄, nɛ́ míɛni kàaya ní yè kpoliyo, a pe ’yi sùlu nɛ́ gunyɔ ní yè nyàa yi ’kpàʔaliyɛ fúɔ nɛ̀ nɔ̀ nyìʔɛnɛ nī lè ! Pe sí cɛ́nì Anaki siimɛ nyaa bè baa, nàgakpaʔaliyɛ yè !›

²⁹«A mi ’ki juu yeli mɛ́ nɛ́ jo: ‹Ye fǎga yeli céri kpúu dèʔ, ye fǎri fìʔɛ́ pe nɛ̄ʔ ! ³⁰Yewe yeli Kulocɛliɛ ŋáà wi tári yeli yiʔɛ mɛ́ gè, wire tíimɛ wi bé kapiɛnnɛ kpúɔn lè bè yeli kɛn, majo bɛ̀ yeli yé wi nyaa a wi ’ki kpíʔile Ezipiti kùlo nī lè, ³¹nɛ́ míɛni waama kùlo nī lè baa muɔ ’Yewe nyaa wè, Kulocɛliɛ wè, á wi ’muɔ líɛ majo bɛ̀ nàguɔ cî wi jaa líɛ wè, bè yeli yaʔa yeli de waa koligo nɛ̄ gè fúɔ bè sa nɔ̀ tiʔɛ gáà nɛ̄ gè.›

³²«Kire nɛ́ ki mìɛni dàa mi ’juu dè, yeli sì tɛ́ngɛ Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ, ³³wire ŋáà wi ’puu nɛ tári yeli yiʔɛ mɛ́ gè koligo nɛ̄ gè bè tɛ́nidiʔɛ caa yeli mɛ́ gè, kàsadibagɛ kàsun sìtɔnigɔ nī gàa ki ’cùungu pìlige nī gè bèri kpìɛnmɛ cáanri yeli mɛ́ koligo nī gè gàa nɛ̄ yeli ’puu nɛ tári wè, nɛ́ kàsadibagɛ sìtɔnigɔ nī cɛnvugo nɛ̄ gè.

³⁴«Bà Yewe ’yeli siɛnrɛ lúʔu dè, a wi fungo ki ’yɛ̀ kpuʔɔ, a wi sí kàli nɛ̀ jo: ³⁵‹Siɛnnɛ bálì pe mìɛni bèle, yiribiile náà siɛnnɛ bèle, piyè ga tíi bé jíin kùlo náà nī lèʔ, nàa wuʔu mi ’kàli nɛ́ jo m’bé ni kɛn yeli tuuliɛyɛ mɛ́ yè, ³⁶nɛ̀ yiri Kalɛbi, Yefunɛ jaa wè, wire nigbe nīʔ, wire wi bé ni nyaa. M’bé ni kɛn wi mɛ́, wire nɛ́ wi siimɛ ní bè, dàala náà nɛ̄ wi tánʔa nɛ̀ tóri lè, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì sɔ́migɔ nɛ̀ sín Yewe yiʔɛ mɛ́ gè1.36 Wéli baa Tɔ́r 13.6; 14.24; Yes 14.6-14..›

³⁷«Yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Yewe tíimɛ fungo ki ’yɛ̀ mi kúrugu, a wi ’jo: ‹Muɔ tíimɛ sǐ ga tíi bé jíin baaʔ ! ³⁸Nuni jaa wè, Yesuwe wè, muɔ baakuɔwɔ wè, wire wi bé jíin. -Lèbaanna nyɔ́gɔ wi nī; wire wi bé Isirayɛli siɛnnɛ nyɔ́gɔ bèle kùlo nī lè ni- puu pe woli. ³⁹Yeli pìile bèle, bàli wuʔu yeli ’juu nɛ́ jo pe bága pe cò bèle, dí yeli jaala bálì piyè fìɛ kapiile nɛ́ kacɛ̀ngɛ cɛ́n gèʔ, peli pe bé jíin kùlo nī lè. Peli mɛ́ m’bé kùlo náà kɛn lè. Peli pe bé ni taa peli woli. ⁴⁰Yeli bèle, ye- koli yeri waa waama kùlo mɛ́ lè, bèri waa Nyàʔanivɛgɛ Tiire kuʔɔjii kɔli mɛ́ gè.›

⁴¹«A yeli ’ki juu mi mɛ́ nɛ́ jo: ‹Weli nyɛ́nì kapiile kpíʔile Yewe nɛ̄. Weli bèle, weli bé kɛ́ kapiɛnnɛ mɛ́ lè majo bɛ̀ Yewe weli Kulocɛliɛ ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ weli mɛ́ gè.› A yeli ’yeli kapiɛngbuɔn yɛrɛ líɛ dè níɛ sɔ̀ngí ki bé puu fáari wī, bè tánʔa nyaguruyo kùlo nɛ̄ lè.

⁴²«A Yewe sí mi yɛ: ‹-Ki juu pe mɛ́: ye fǎga tánʔa baa díɛʔ bè sa kapiɛnnɛ kpúɔn lèʔ, nɛ́ ki cɛ́n mi wè yeli sunʔɔmɔ nīʔ. Ye fǎ ki yaʔa yeli leguulo pe- yeli jáaʔ.›

⁴³«A mi ’ki juu yeli mɛ́; yeli sì ti lúʔuʔ. A yeli ’cíi péwu Yewe kajuugbɛngɛlɛ nɛ̄ gèle nɛ́ fíkɛnyɛ wúʔuro yè, a yeli ’tánʔa nyaguruyo kùlo nɛ̄ lè. ⁴⁴A Amɔri kùlo siɛnnɛ pe ’yiri nyaguruyo nī yè baa pe ’puu wè, nɛ̀ tìgi yeli kúrugu, nɛ̀ taʔa yeli nɛ̄ nɛ yeli cìra bɛ̀ sámugo tíɛlɛ, nɛ̀ yeli jáa Edɔmi kùlo nī lè, nàa pe ye míɛni Seyiiri kùlo lè, nɛ̀ yeli cìra fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Worima kàʔa nɛ̄ gè. ⁴⁵Bà yeli ’koli nɛ̀ pɛn wè, a yeli pɛ́nì nyɛni Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ ki yaʔa wiì cɛ́nì lúʔu yeli kɔnrɔ mɛ́ dèʔ. Wiì cɛ́nì ngbóli cɛ̀li nɛ̀ lúʔu yeli mɛ́ʔ. ⁴⁶Kire nɛ̄ a yeli ’kò baa fúɔ nɛ̀ mɔgɔ nɛ̀ tóri Kadɛsi kàʔa nī gè.»

¹A Misa wi ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo2.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A weli ń’nɛ̀ koli nɛ̀ yiʔɛ nɛ waa cígini waama kùlo kɔli mɛ́ gè, Nyàʔanivɛgɛ Tiire kuʔɔjii kɔli mɛ́ gè, majo bɛ̀ Yewe cé ki juu m’mɛ́ wè. A weli sɛ́nì Seyiiri nyaguruyo kùlo màʔa lè nɛ̀ mɔgɔ.»

Isirayɛliyé pe yé tóri Edɔmi nɛ́ Mowabi nɛ́ Amɔ kùlogolo mɛ́ gèle

²«Bà lɛ̀lɛ láà kɛ́nì kúɔ wè, a Yewe ’ki juu m’mɛ́ nɛ́ jo: ³‹Ki nyɛ́nì mɔgɔ nɛ̀ caanri bà yeli tíi nɛ nyaguruyo kùlo mári lè. Ye- yɛ̀ yeri waa cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ kɔli mɛ́ gè !

⁴« ‹-Ki juu ma gbɛ̀ngɛ siɛnnɛ mɛ́ bèle: Yeli bé sa tóri yeli siinyɛninɛ pe kùlo nī lè, Ezawu2.4 Wéli baa Sél 36.8. pìile bèle, bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ Seyiiri kùlo nī lè. Peli béri fìʔɛ́ yeli nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa yeli ’yɛli bèri pe ciʔige díɛʔ ! ⁵Ye fǎga tún nɛ́ pe níʔ ! Miǐ ga tíi yafiɛn kɛn yeli mɛ́ pe kùlo nī lèʔ; yedaala tɛ́ngɛdiʔɛ sì je taa yeli mɛ́ʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Ezawu wire mɛ́ mi nyɛ́nì Seyiiri nyaguruyo kùlo kɛn lè. ⁶Yaliire dáà yeli bé lìi dè, yeli bé ti suɔ pe mɛ́ wali nɛ̄ wī. Nɛ́ míɛni luʔɔ gáà yeli bé gbuɔ gè, yeli bé ki suɔ pe mɛ́ wali nɛ̄ wī. ⁷Nɛ́ ki cɛ́n, mi Yewe wè, muɔ Kulocɛliɛ wè, mi nyɛ́nì diba taʔa wè muɔ nɛ̄ muɔ baara ti mìɛni nī. Mi nyɛ́nì ki cɛ́n gàa ki mìɛni ki ’kpíʔile muɔ tánʔana nī lè waama kùlo tiɛkpuʔɔ nī gè. Ki yiʔɛlɛ togosiin wī ŋàa wè, Yewe yeli Kulocɛliɛ wi yē nɛ́ muɔ ní: yafiɛn sì muɔ laaʔ.›

⁸«Kire nɛ̄ a weli ’tóri liʔi weli siinyɛninɛ nɛ̄ bèle, bàli bīɛlɛ Ezawu pìile bèle2.8 Isirayɛliyé pe yé puu siinyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Ezawu pìile ní bèle, nɛ́ ki cɛ́n Ezawu ’puu Yakuba wi luɔ (wéli baa Sél 25.24-26)., peli bálì pe ’puu Seyiiri kùlo nī lè. A weli míɛni waama kùlo kpàanjali koligo nyaa gè nɛ́ ki yaʔa, nɛ́ Elati nɛ́ Eziyɔn Gebɛri kàaya ní yè. A weli ’màʔa nɛ̀ sɛ́nì yiri cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ kɔli mɛ́ gè, Mowabi kùlo koligo nɛ̄ gè.

⁹«A Yewe ’mi yɛ: ‹Fǎga tún nɛ́ Mowabi kùlo ní lèʔ; fǎga kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ pe níʔ ! Miǐ ga tíi yafiɛn kɛn yeli mɛ́ kire kùlo náà nī lèʔ, nɛ́ ki cɛ́n Lɔti jaala mɛ́ mi nyɛ́nì Ari kàʔa tɛ́nimɛ pi mìɛni kɛn pi- puu pe wobo2.9 Wéli baa Sél 19.30-38..› »

¹⁰Faʔa faʔa gè, Ari kàʔa tɛ́nimɛ pi yé puu Emii siɛnnɛ kùlo. Kire siɛnfelige gáà ki ’puu nɛ́ ŋɔri ní, nɛ́ ní nìʔɛnɛ, nɛ́ ní kpàʔaligɛ bɛ̀ Anaki pìile tíɛlɛ bèle2.10 Koliyo 10-12 wuʔu nɛ̄ gè, nyasiɛnkɛniyɛ yáà yē nyàa yi ’jíin Misa siɛnrɛ sunʔɔmɔ nī bè, bè kele kálì fílige juu. Wéli baa tiʔɛ gíì ki nyu Emiiyé wuʔu nɛ̄ gè: Sél 14.5. Anakiyé wuʔu ki ’juu baa Tɔ́r 13.22,33.. ¹¹Emiiyé bèle nɛ́ Anakiyé bèle, pe mìɛni siin yé puu pe pe tɔ́ri Erefa wuulo, nɛ̀ ki yaʔa Mowabi siɛnnɛ pe ’puu nɛ pe yeri Emiiyé. ¹²Nɛ́ míɛni Wori siɛnnɛ peli pe yé kíni nɛ̀ puu baa Seyiiri kùlo nī lè, a Ezawu pìile pe pɛ́nì pe cìra nɛ̀ yige nɛ̀ pe mìɛni kpúu, nɛ́ tɛ́ni baa kùlo nī lè. Kire kàduʔumɛ a Isirayɛli siɛnnɛ pe ’ki kpíʔile bɛ̀, kùlo náà ni yē pe woli lè, nàa Yewe yé kɛn pe mɛ́ lè.

¹³«A Yewe nɛ waa yiʔɛmɛ nɛ nyu nɛ́ mi Misa ní wè, nɛ́ jo: ‹Píra ŋáà nī wè ye- yɛ̀, ye Zɛrɛdi kápaligɛ jeli gè.›

«A weli ’ki kpíʔile, nɛ̀ Zɛrɛdi kápaligɛ jeli gè. ¹⁴Nɛ̀ ki líɛ Kadɛsi Barinɛya kàʔa nɛ̄ gè fúɔ nɛ̀ sɛ́nì Zɛrɛdi kápaligɛ jeli gè, weli tánʔana mɔgɔgɛnmɛ bè, pi mìɛni ’puu yiʔɛlɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ nɛ́ kataanri. Kire yé kpíʔile kire ga buu kapiɛngbuɔn kɛ̀nnɛ náà siɛnnɛ bèle pe- mìɛni kùu bè yiri bùguro nī dè, majo bɛ̀ Yewe cé ki kàli nɛ̀ kɛn pe mɛ́ wè2.14 Wéli baa Tɔ́r 14.28-35.. ¹⁵Yewe kɔli ki yé yɛ̀ pe kúrugu míɛni, bè pe kpúu bè yige bùguro nī dè, kire ga buu pe- mìɛni kùu bè kúɔ péwu.

¹⁶«Bà kapiɛngbuɔn kɛ̀nnɛ siɛnsɛnminɛ pe ’kùu nɛ̀ kúɔ bèle, ¹⁷a Yewe ’mi yɛ nɛ́ jo: ¹⁸‹Pàngɛ gè muɔ bé yɛ̀ bè Mowabi kùlo láʔala jeli lè, kùlo náà pe ye míɛni Ari kàʔa tɛ́nimɛ bè. ¹⁹Muɔ bé sa nɔ̀ Amɔyé kùlo yiʔɛ mɛ́ gè. Fǎga tún nɛ́ pe níʔ, fǎga kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ pe níʔ. Miǐ ga tíi yafiɛn kɛn muɔ mɛ́ Amɔyé kùlo nī lèʔ, nɛ́ ki cɛ́n Lɔti pìile mɛ́ mi nyɛ́nì ni kɛn2.19 Wéli baa Sél 19.30-38..› »

²⁰Kire kùlo2.20 Koliyo 20-23 wuʔu nī gè, nyasiɛnkɛniyɛ yáà yē baa nyàa yi ’jíin Misa siɛnrɛ sunʔɔmɔ nī bè, bè kele kálì fílige juu. náà tɛ́nimɛ míɛni pi ’puu Erefayé woli; Erefayé peli pe ’puu baa tɛ́ninɛ faʔa gè. Amɔ wuulo peli ’puu nɛ Erefayé yeri bèle Zamizumiyé. ²¹Ki siɛnfelige gáà ki ’puu nɛ́ ŋɔri ní, nɛ́ ní nìʔɛnɛ, nɛ́ ní kpàʔaligɛ bɛ̀ Anakiyé tíɛlɛ bèle. Yewe yé pe cúʔɔ nɛ̀ yige Amɔyé pe yiʔɛ mɛ́, a Amɔyé peli pɛ́nì pe kùlo líɛ lè nɛ̀ tɛ́ni baa ni nī pe sìndiʔɛ nī gè.

²²Kire míɛni wi yé kpíʔile Ezawu pìile mɛ́ bèle, peli bálì pe yē tɛ́ninɛ Seyiiri kùlo nī lè. Peli kɛnmɛ nɛ̄ Yewe yé Wori siɛnnɛ cúʔɔ bèle nɛ̀ yige baa pe yiʔɛ mɛ́ gè, á Ezawu pìile peli ’kùlo líɛ lè nɛ̀ tɛ́ni baa ni nī pe sìndiʔɛ nī gè, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ nɛ̄. ²³Gàa ki ’Aviyé kúɔ bèle, peli bálì pe ’puu tɛ́ninɛ vòyo nī yè fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Gaza kàʔa nɛ̄ gè, Kafitɔri siɛnnɛ bálì pe ’yiri Kafitɔri kùlo2.23 Kafitɔri siɛnnɛ bálì pe ’kùlo náà líɛ lè, peli míʔɛ ki yé kɛ́nì yiʔɛ nɛ̀ kò Filisitiyé bèle. nī lè faʔa gè, peli pe pɛ́nì pe cúʔɔ nɛ̀ yige baa, nɛ́ tɛ́ni baa kùlo nī lè pe sìndiʔɛ nī gè.

Pe yé Sikɔn nɛ́ Ɔgi jáa wè

²⁴«Yewe ’puu nɛ waa yiʔɛmɛ nɛ nyu nɛ́ mi Misa ní nɛ́ jo: ‹Ye- yɛ̀ yeri waa ye sa Arinɔni kápaligɛ jeli gè. Ye- ki wéli, mi nyɛ́nì Sikɔn kɛn wè yeli mɛ́, Kɛsibɔni kàʔa tɛ́nimɛ kùlofɔli wè, Amɔriyé wuu wè, wire nɛ́ wi kùlo ní lè. Ye- séli ye wi kùlo líɛ lè, yè kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ wi ní. ²⁵Bè ki séli pàngɛ nɛ̄ gè, m’bé ki kpíʔile kùlogolo siɛnfeliye yi mìɛni de fìʔɛ́ muɔ nɛ̄; fíɛgbuɔrɔ bé pe cò. A pe ’taa nɛ̀ yeli wori lúʔu dè, pe béri fún de yàʔara muɔ yiʔɛ mɛ́ gè bé puu funbiɛnrɛ nɛ̄.›

²⁶«Baa Kedemɔti waama kùlo mɛ́ lè, a mi ’tundunminɔ tun Sikɔn2.26 Wéli baa Tɔ́r 21.21-26. mɛ́ wè, Kɛsibɔni kàʔa tɛ́nimɛ kùlofɔli wè, nɛ́ yanyige siɛnrɛ ní, nɛ́ jo: ²⁷‹-Weli yaʔa weli- sùuri muɔ kùlo nī lè ! Weli béri tóri koligo kire yákuɔ nī wī. Weli sì je wàli kàliige mɛ́ʔ, weli sì je wàli míɛni kàmɛgɛ mɛ́ʔ. ²⁸Yaliire dáà weli bé lìi dè, weli bé ti suɔ yeli mɛ́ wali nɛ̄ wī, nɛ́ luʔɔ gáà weli bé gbuɔ gè, weli bé ki suɔ yeli mɛ́ wali nɛ̄ wī. -Weli yaʔa weli- tánʔa bè tóri yákuɔ, ²⁹fúɔ weli sa Zurudɛn cáʔa jeli gè bè jíin kùlo nī lè nàa Yewe weli Kulocɛliɛ bé kɛn weli mɛ́ lè. Ezawu pìile bèle bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ Seyiiri nyaguruyo kùlo nī lè, nɛ́ Mowabiyé ní bèle bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ Ari kàʔa tɛ́nimɛ nī bè, bɛ̀ peli ’ki kpíʔile nɛ́ weli yaʔa a weli ’sùuri pe kùlo nī lè.›

³⁰«Nɛ̀ ki yaʔa, Sikɔn, Kɛsibɔni kàʔa tɛ́nimɛ kùlofɔli wè, wire sì puu nɛ caa bè weli yaʔa weli- sùuri wi kùlo nī lèʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wè, wi yé wi fungo gbɛ̀n gè a wi ’cíi, kire ga buu weli gbɛ̀ wi jáa kire cɛngɛ gè.

³¹«A Yewe sí mi yɛ: ‹-Ki wéli, mi nyɛ́nì séli nɛ̀ Sikɔn kɛn wè yeli mɛ́ nɛ́ wi kùlo ní lè. Kire nɛ̄ ye- séli ye wi kùlo líɛ lè.›

³²«A Sikɔn nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnɔ pe mìɛni ’yiri nɛ̀ weli kpàli bè tún nɛ́ weli ní baa Yaʔazi tiʔɛ nī gè. ³³A Yewe weli Kulocɛliɛ wi ’wi kɛn weli mɛ́, a weli ’wi jáa, wire nɛ́ wi jaala ní bèle nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnɔ pe míɛni ní bèle. ³⁴Kire lɛ̀lɛ nī lè, a weli ’wi kàaya yi mìɛni líɛ, a weli sí ki juu nɛ́ jo kàaya nyáà yè, nɛ́ yi nàguɔlɔ, nɛ́ yi cɛlilɛ, nɛ́ yi pìile ní bèle, weli ’yi cúʔɔ nɛ̀ yige baa péwu nɛ̀ yɛli nɛ́ Yewe kàyuʔujuuro ní dè. Weli sì wàa nigbe yaʔa sìi nɛ̄ʔ. ³⁵Yajuuro tire yákuɔ weli ’cò kapiɛnnɛ tɔ̀ni wè, nɛ́ míɛni yacɛ̀nrɛ ní dè dàa weli ’líɛ kàaya nī yè.

³⁶«A Yewe weli Kulocɛliɛ wi ’Aroweri kàʔa kɛn gè weli mɛ́, kàʔa gáà ki yē Arinɔni kápaligɛ nyuɔ nɛ̄ gè; kire kàʔa kire yē kápaligɛ táanni wī. Nɛ̀ líɛ kire tiʔɛ nī gè fúɔ nɛ́ sɛ́nì nɔ̀ Galaadi kùlo nɛ̄ lè, kàʔa sì puu baaʔ gàa ŋɔri ti yé niʔɛ weli nɛ̄ wèʔ. ³⁷Ki ’nyaa Amɔyé kùlo lè, lire nɛ̄ weli sì yé kpɔniʔ, nɛ́ Yabɔki lakolibile kápaliyɛ tiɛyɛ ní yè, nɛ́ nyaguruyo kùlo kàaya ní yè, nɛ́ tiɛrɛ ti mìɛni ní dàa wuʔu Yewe weli Kulocɛliɛ yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè nɛ́ jo we- ti yaʔa dè.»

¹A Misa wi ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo3.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A weli ’koli nɛ̀ yiʔɛ nɛ waa Basan kùlo3.1 Basan kùlo: Ni ’puu sédali tiʔɛ, Galaadi kùlo lìʔɛlɛ nī lè, cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ kàmɛgɛ kɔli mɛ́, nɛ́ ní Galile kuʔɔjii táanni wè, cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè. kɔli mɛ́ gè, cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ kɔli mɛ́ gè. A Ɔgi3.1 Wéli baa Tɔ́r 21.33-35., Basan kùlofɔli wè, a wire ’yiri nɛ̀ weli kpàli nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnɔ pe mìɛni ní, bè kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ weli ní Ɛdirɛyi kàʔa nī gè. ²A Yewe ’ki juu m’mɛ́ nɛ́ jo: ‹Fǎga de fìʔɛ́ wi nɛ̄ʔ, nɛ́ ki cɛ́n mi nyɛ́nì wi le muɔ kiyɛ nī yè, nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnɔ pe mìɛni ní, nɛ́ kùlo ní lè. Muɔ bé wi kpíʔile kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ cé Sikɔn cò wè, Amɔriyé kùlofɔli wè, wire ŋáà wi ’puu tɛ́niwɛ Kɛsibɔni kàʔa nī gè.›

³«A Yewe weli Kulocɛliɛ wi ’Basan kùlofɔli Ɔgi le wè weli kiyɛ nī míɛni nɛ́ wi kapiɛngbuɔnnɔ pe mìɛni ní bèle, a weli ’pe jáa; siɛn nigbe sì cɛ́nì suɔ pe nīʔ. ⁴Kire lɛ̀lɛ nī lè, a weli ’ki kàaya nyáà yi mìɛni líɛ; kàa nigbe sì kòʔ. A yi ’kúɔ kàaya togotaanri, Arigobi tɛ́nimɛ pi mìɛni nī bè, baa Basan kùlo nī lè. Kire tiʔɛ nī gè Ɔgi wire wi yé puu ki kùlofɔli wè. ⁵Kàaya yi mìɛni ’yi puu gunzuluyo ní yè, lìriye nɛ́ ní kpàʔaliyɛ, nɛ́ ki kɔ̀riyɔ ní yè sùʔɔyɔ nɛ́ timɔri kpèliye ní. Vòniʔɛrɛ ’puu baa míɛni nyàa piyè yé sùlu yèʔ. ⁶Kàaya nɛ́ vòyo nyáà yè nɛ́ yi nàguɔlɔ ní bèle, nɛ́ yi cɛlilɛ ní bèle, nɛ́ yi pìile ní bèle, a weli ’yi mìɛni láʔa yè nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ nɛ̀ yi cúʔɔ nɛ̀ yige baa péwu, majo bɛ̀ weli cé ki kpíʔile Kɛsibɔni kàʔa tɛ́nimɛ nī bè, gàa nī Sikɔn yé puu kùlofɔli wè. ⁷A weli ’kàaya fùʔuro yè péwu nɛ́ yajuuro líɛ dè kapiɛngbuɔn tɔ̀ni.

⁸«Amɔriyé tɛ́nimɛ nī bè, Zurudɛn cáʔa lìʔɛlɛ nī lè cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ bè, baa kùlofɔlilɔ bálì pe siin pe ’puu bèle, Sikɔn nɛ́ Ɔgi ní wè. Kire tiʔɛ tɛ́nimɛ pi yé séli Arinɔni kápaligɛ tiʔɛ nī gè cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige kɔli mɛ́ gè, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Ɛrimɔ nyagurugo nɛ̄ gè cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ kɔli mɛ́ gè. Kire lɛ̀lɛ lire nī, weli ’Amɔriyé kùlo tɛ́nimɛ pi mìɛni líɛ.»

⁹Siidɔnyé, peli ’puu nɛ Ɛrimɔ nyagurugo3.9 Ɛrimɔ nyagurugo: Nyagurukpaʔaligɛ gáà ki ’puu Basan kùlo nī lè cɛngɛnyɛnifoligɔli kàmɛgɛ mɛ́. yeri gè Siriyɔn nyagurugo, á Amɔriyé peli ’puu nɛ ki yeri Seniiri nyagurugo.

¹⁰«A weli ’kàaya nyáà yi mìɛni líɛ nyàa yi ’puu nyagurugo sédali nɛ̄ wè, fúɔ nɛ́ sɛ́nì nɔ̀ Galaadi kùlo nɛ̄ lè nɛ́ Basan kùlo ní lè, nɛ̀ màʔa nɛ́ sɛ́nì nɔ̀ Salika kàʔa nɛ̄ gè nɛ́ Ɛdirɛyi kàʔa ní gè; kire kàaya yi ’puu Basan kùlofɔli Ɔgi wi kùlofɔligɔ nī gè. ¹¹Basan kùlofɔli Ɔgi wè, wire nigbe wi yé kò sìi nɛ̄ Erefa siɛnkpaʔajɛ̀nminɛ nī bèle. Wi yasinɛgɛ3.11 yasinɛgɛ: Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: kúbilo kasuu. ki ’puu timɔri wuʔu; ki yé puu baa Arabati kàʔa nī gè, Amɔyé wuʔu gè. Yasinɛgɛ ki tɔnigɛnmɛ pi yé puu kabuunyiʔɛnɛ kacɛri; ki píɛlɛgɛnmɛ ní bè kabuunyiʔɛnɛ sicɛri, nàguɔ kabuunyɛni tɔnigɛnmɛ.»

Misa yé kùlo náà liɛlɛ lè saaya tùluyo taanri nɛ̄ yè

¹²«Kire lɛ̀lɛ nī lè, a weli ’kùlo náà ni mìɛni líɛ lè weli woli. Nɛ̀ líɛ Aroweri kàʔa láʔala nɛ̄ lè, gàa ki ’puu Arinɔni kápaligɛ táanni gè, nɛ́ Galaadi nyaguruyo kùlo tílaga ní gè nɛ́ ki kàaya ní yè, mi ’tiɛrɛ dáà kɛn dè Wurubɛniyé nɛ́ Gadiyé mɛ́ bèle.

¹³«A mi ’Galaadi kùlo sɛnnɛ kɛn lè Manase saʔa tùlugo tílaga mɛ́ gè, nɛ́ míɛni Basan kùlo ni mìɛni kɛn pe mɛ́, nàa nī Arigobi tɛ́nimɛ bè; pi mìɛni yé puu kùlofɔli Ɔgi fànʔa láara gè. Kire tiʔɛ kire pe ye Erefayé kùlo lè. ¹⁴Yayiiri wè, Manase wuu wè, a wire ’Arigobi tɛ́nimɛ pi mìɛni líɛ fúɔ nɛ̀ sɛ́ni nɔ̀ Gesuriyé nɛ́ Maʔakayé láʔala nɛ̄ lè. A wi ’wi míʔɛ le gè Basan kùlo ni vòyo nɛ̄ yè, a pe ’kò nɛ yi yeri Yayiiri vòyo fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ nɛ̄ gè. ¹⁵Manase jaa Makiiri siimɛ mɛ́ mi ’Galaadi kùlo kɛn lè.

¹⁶«Tɛ́nimɛ báà pi ’puu Galaadi kùlo nɛ́ Arinɔni kápaligɛ sunʔɔmɔ ní bè, a mi ’pi kɛn Wurubɛni siimɛ mɛ́ bè nɛ́ Gadi siimɛ ní bè. Arinɔni kápaligɛ lakoligo ki ’puu tɛ́nimɛ pi láʔala lè cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige mɛ́ gè, a tɛ́nimɛ pi sɛ́nì nɔ̀ Yabɔki lakolibile kápaligɛ nɛ̄ gè, gàa ki ’puu Amɔyé kùlo láʔala lè.

¹⁷«Saaya tùluyo nyáà taanri láʔagɛlɛ keli gīɛlɛ gàli gèle: cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́ láʔala nɛ̄ lè nàa niī Zurudɛn cáʔa nɛ̄ gè waama kùlo kpàanjali nī wè, gàa ki yē Kinɛrɛti kuʔɔjii3.17 Kinɛrɛti kuʔɔjii: Pe ki yeri míɛni Galile kuʔɔjii, nɛ́ ní Zenɛzarɛti kuʔɔjii. nɛ́ Yasuʔɔniʔɛgɛ kuʔɔjii sunʔɔmɔ nī bè; cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè, láʔala ni ’puu Pisiga nyagurugo táanmɛ gè.

¹⁸«Kire lɛ̀lɛ nī lè, a mi ’tunduro kɛn yeli mɛ́, yeli bálì bīɛlɛ kapiɛngbuɔnnɔ bèle, Wurubɛni wuulo bèle nɛ́ Gadi wuulo bèle nɛ́ Manase tílaga wuulo bèle, nɛ́ jo: ‹Yewe yeli Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì kùlo náà kɛn lè yeli mɛ́, kire ga buu yeli- ni líɛ ni- kò yeli woli. Yeli bé kapiɛngbuɔn yɛrɛ líɛ dè bè kíni yeli siinyɛninɛ Isirayɛli siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè3.18 Koliyo 18-20 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yes 1.12-15.. ¹⁹Yeli cɛlilɛ nɛ́ yeli pìile peli yákuɔ, nɛ́ yeli yajuuniʔɛrɛ ní dè dàa mi ’cɛ́n yeli wori dè, tire ti bé kò bile kàaya nī yè nyàa mi ’kɛn yeli mɛ́ yè. ²⁰Yeli ’yɛli bè cáan fúɔ bè taa Yewe ba ŋɔ́daala kɛn yeli siinyɛninɛ mɛ́ bèle majo bɛ̀ wi ’ki kpíʔile yeli mɛ́ gè; peli míɛni sí ba pe kùlo taa lè nàa Yewe yeli Kulocɛliɛ bé kɛn pe mɛ́ lè, Zurudɛn cáʔa kayɔbigɔ gíì mɛ́ gè. Kire kàduʔumɛ yeli bé nɛ́ koli bè sa tɛ́ni yeli kɔrigɔ nī gè gàa mi cé kɛn yeli mɛ́ gè.›

²¹«Kire lɛ̀lɛ nī lè, a mi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Yesuwe mɛ́, nɛ́ wi yɛ: ‹Muɔ nyapigele ke nyɛ́nì ki nyaa gàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile Amɔriyé kùlofɔlilɔ bálì siin nɛ̄ bèle. Bɛ̀ sí Yewe bé kùlofɔliyɔ nyáà yi mìɛni kpíʔile, nyàa yeli bé nyaa yè Zurudɛn cáʔa lìʔɛlɛ nī lè cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́ gè. ²²Ye fǎga de fìʔɛ́ pe nɛ̄ʔ ! Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wire wi bé kapiɛnnɛ kpúɔn lè yeli mɛ́.› »

Yewe sì yé yéri ki nɛ̄ʔ Misa wi- jiin kùlo nī lèʔ

²³«Kire lɛ̀lɛ náà nī lè, a mi ’Yewe fiɛn wè kpuʔɔ nɛ́ jo3.23 Koliyo 23-27 tiʔɛ nī gè, wéli baa Tɔ́r 27.12-14; Fàn 32.48-52.: ²⁴‹Kàfɔli Yewe, muɔ nyɛ́nì séli nɛ̀ ki tìɛ mi nɛ̄, mi ŋáà wī muɔ baakuɔwɔ wè, muɔ kpuɔmɔ nɛ́ muɔ ŋɔri kɔli gè. Kulocɛliɛ wáà ní yē baa lé, nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala nī lè, ŋàa wi bé ní gbɛ̀ muɔ baara nɛ́ muɔ kakpoliyo kpíʔile yè ? ²⁵Mi nɛ muɔ fiɛn wī, -mi yaʔa mi- sa kùtaanna náà nyaa lè, Zurudɛn cáʔa kayɔbigɔ gíì nɛ̄ gè, kire kùlo náà niī baa nyagurucɛ̀nyɛ nī yè, nɛ́ Liban nyaguruyo ní yè.›

²⁶«Nɛ̀ ki yaʔa Yewe fungo ki yé yɛ̀ mi kúrugu yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè; wiì fɔ̀li nɛ̀ lúʔu mi mɛ́ʔ ! A Yewe ’mi yɛ: ‹-Nyuɔ tɔ́n gè ! Fǎga ní siɛnrɛ dáà juu dè m’mɛ́ʔ ! ²⁷Tánʔa Pisiga nyagurugo naamɛ gè ma nɔ̀ ki mijuulo nɛ̄ lè, ma yiʔɛ yɛ̀gɛ gè ma wéli cɛngɛnyɛnifolimɛ kɔli mɛ́ gè, nɛ́ ni kàmɛgɛ kɔli mɛ́ gè, nɛ́ ni kàliige kɔli mɛ́ gè, nɛ́ cɛngɛnyɛnijiinmɛ kɔli mɛ́ gè, nɛ́ ki yaʔa muɔ sǐ ga tíi Zurudɛn cáʔa jeli gèʔ. ²⁸Ma tunduro kɛn dè Yesuwe mɛ́ wè, ma lèbaanna nɛ́ ŋɔri nyɔ́gɔ wi nī, nɛ́ ki cɛ́n wire wi bé siɛnnɛ bálì yiʔɛ kíni gè bè Zurudɛn cáʔa jeli gè. Wire wi bé kùlo náà kɛn lè pe mɛ́ kɔrigɔ, nàa muɔ nɛ nyaʔa lè.›

²⁹«Kire nɛ̄ a weli ’kò kpàanjali nɛ̄ wè ŋàa wi ’puu Beti Peyɔri tiʔɛ yiʔɛ mɛ́ gè.»

Isirayɛliyé pe ’yɛli pe- pìye puɔ Yewe nɛ̄ wè

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo4.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Píra ŋáà nī wè, Isirayɛliyé yo, yeli ’yɛli bè fànʔa kele lúʔu gèle nɛ́ kàyuʔujuuro ní dè dàa nɛ̄ mi nɛ yeli tɛnmɛ dè, kire ga buu yeli de ti kpínʔini, dí yeli sí sìi taa, yé sí jíin kùlo nī lè bè ni líɛ yeli woli, kùlo náà Yewe yeli tobilo Kulocɛliɛ wi bé kɛn yeli mɛ́ lè. ²Yeli sǐ ga tíi siɛnrɛ táà fàri dàa nɛ̄ mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dèʔ, yeli míɛni sǐ ga tíi kàa yige ti nīʔ, kire ga buu yeli- Yewe yeli Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ siɛnrɛ cò dè dàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dè4.2 Wéli baa 13.1; Tìɛ 22.18-19.. ³Yeli nyapigele ke ’ki nyaa gàa Yewe ’kpíʔile baa Baali Peyɔri nyagurugo mɛ́ gè4.3 Wéli baa Tɔ́r 25.1-18.: Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’siɛnnɛ pe mìɛni cúʔɔ nɛ̀ yige yeli sunʔɔmɔ nī bè, bàli pe yé sɛ́ni Baali yasungo sungu gè, baa Peyɔri nyagurugo mɛ́ gè. ⁴Nɛ̀ ki yaʔa yeli bálì bīɛlɛ ye ’yìye puɔ Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, yeli ye mìɛni ’kò sìi nɛ̄ pàngɛ gè.

⁵«Ye- ki wéli, mi nyɛ́nì yeli tɛnmɛ fànʔa kele nɛ̄ gèle nɛ́ kàyuʔujuuro ní dè, majo bɛ̀ Yewe mi Kulocɛliɛ wi yé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ m’mɛ́ wè, kire ga buu yeli de ti kpínʔini kùlo nī lè nàa nī yeli bé jíin bè ni líɛ ni- kò yeli woli lè. ⁶Yeli bé ti cò, yeli béri ti kpínʔini, kire ki bé ki yaʔa dí yeli- cìlige bè kaala cɛ́n kùlogolo kálì siɛnnɛ bálì yiʔɛ mɛ́ gè, bàli pe béri fànʔa kele gálì ke mìɛni lúru gèle. Pe bé ki juu bé jo: ‹Siɛnfelige gáà kiī kpuʔɔ nɛ́ ní ŋɔri ní, a pe ’cìlige nɛ̀ kaala cɛ́n !›

⁷«Nɛ́ ki cɛ́n, kùlo láà ní yē baa lé nàa ni ’kpúʔɔ lè nɛ́ ní ŋɔri ní dè, nàa mɛ́ kulocɛliɛ wáà yē wè, kulocɛliɛ ŋáà wi ’kpɔni ni nɛ̄ wè bɛ̀ Yewe weli Kulocɛliɛ tíɛlɛ wè ? Yewe wè, a weli ’wi yeri wè, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī wi nɛ̂ lúʔu. ⁸Kùlo láà ní yē baa lé nàa ni ’kpuʔɔ lè nɛ́ ní ŋɔri ní dè, nàa mɛ́ fànʔa kele sínnɛ nɛ́ kàyuʔujuuro sínnɛ yē dè bɛ̀ Fànʔa Siɛnrɛ dáà ti mìɛni tíɛlɛ dàa mi ’tɛ́ngɛ yeli yiʔɛ mɛ́ gè pàngɛ gè ?»

Pe ’yɛli bè Yewe nyakungɛngɛ siɛnrɛ cò dè cɛ̀ngɛ

⁹«Gìi gī baa gè, mìɛ cò cɛ̀ngɛ, mari mìɛ ciʔige muɔ tíimɛ wè, cɛngɛ ó cɛngɛ muɔ sìi nī wè, kire ga buu muɔ fǎga fìʔɛ nɛ́ kele ní gèleʔ gàli muɔ nyapigele ke ’nyaa gèle. Kiyè yɛli bè yiri muɔ nīʔ ! Ma muɔ pìile tɛnmɛ bèle nɛ́ muɔ kàduʔumɛ pìile ní bèle. ¹⁰Gìi ki ’kpúʔɔ gè, kiì yɛli muɔ fìʔɛ nɛ́ cɛngɛ gáà ní gèʔ, cɛngɛ gíì muɔ ’puu yériwe Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè Worɛbi nyagurugo mɛ́ gè, a Yewe ’ki juu m’mɛ́ nɛ́ jo: ‹-Siɛnnɛ pe mìɛni gbuʔulo mi yiʔɛ mɛ́ gè kire ga buu pe- mi siɛnrɛ lúʔu dè, bè sí séli bèri fìʔɛ́ mi nɛ̄ pe sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī dàala nɛ̄ lè, béri pe pìile tɛnmɛ bèle ti nɛ̄4.10 Koliyo 10-12 wuʔu nī gè, wéli baa Yir 19.10-25; Eb 12.18-19..›

¹¹«Kire cɛngɛ gè, a yeli ’sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni nyagurugo táanmɛ nɛ̄ wè, á nyagurugo ní gè kàsun gáà ki ’puu nɛ nyí nɛ yɛ̀gí fúɔ nyìʔɛnɛ nī lè. Yebiliwuɔlɔ dɛ́ndɛn ni ’puu baa, nɛ́ kàsadibarɛ dáà ti ’kpílige dè. ¹²A Yewe ’juu nɛ́ yeli ní kàsun sunʔɔmɔ nī bè. Yékpoli lire nī yeli ’puu nɛ lúru, nɛ̀ ki yaʔa yeli sì yé yafiɛn nyaaʔ. Yékpoli lire yákuɔ ni ’puu baa. ¹³A wi ’wi nyakungɛngɛ siɛnrɛ juu dè yeli mɛ́, dàa wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dè nɛ́ jo yeri ti kpínʔini: kajuudiʔɛlɛ kiɛ gèle. A wi ’ke sɛbɛ kàdɛnitɛnyɛ siin nɛ̄4.13 Wéli baa Yir 20.1-17; 31.18; Fàn 5.6-21..

¹⁴«Kire lɛ̀lɛ náà nī lè, a Yewe ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ mi mɛ́ nɛ́ jo mi- yeli tɛnmɛ fànʔa kele nɛ́ kàyuʔujuuro nɛ̄ dè, kire ga buu yeli de ti kpínʔini kùlo nī lè nàa kɔli mɛ́ yeli nɛ tári nɛ waa bè sa ni líɛ lè ni- kò yeli woli.»

Pe fǎga de sunguʔ

¹⁵«Bɛ̀ sí ki yē gè, yeli sì yé Yewe wi yiʔɛ nyaaʔ cɛngɛ gáà wi ’juu nɛ́ yeli ní wè kàsun sunʔɔmɔ nī bèʔ, baa Worɛbi nyagurugo mɛ́ gèʔ. Kire nɛ̄ yeri yìye ciʔige díɛʔ, ¹⁶kire ga buu ye fǎga yìye cúʔɔʔ bé sa yakaa fáala kpíʔileʔ gàa yeli béri gbùʔɔrɔ́ bèri ki sungu gèʔ, gàa ki bé puu nàguɔ tíɛlɛ kire ga laa cɛliwɛ tíɛlɛ wè4.16 Koliyo 16-18 wuʔu nī gè, wéli baa Yir 20.4; Lev 26.1; Fàn 5.8; 27.15; Wurɔ 1.23., ¹⁷gàa míɛni ki bé puu yawiʔi ó yawiʔi tíɛlɛ gè gàa ki yē dàala nɛ̄ lè, á kire bɛ̀ʔ yafinige ó yafinige gáà ki fini naamɛ gè, ¹⁸nɛ́ yafulolido ti mìɛni tíɛlɛ dàa ti fulolo dàala nɛ̄ lè, nɛ́ fúɔ ó fúɔ ŋáà wī luʔɔ nī gè. ¹⁹A yeli kɛ́nì yiʔɛ yɛ̀gɛ gè nɛ̀ wéli nyìʔɛnɛ nī lè, nɛ́ cɛngɛ nyaa gè, nɛ́ ŋɔgɔlɔ ní gèle, nɛ́ yege ní gè, kire ’jo naamɛ yɛrɛ dáà ti mìɛni dè dàa siɛn bé gbɛ̀ nyaa nyìʔɛnɛ nī lè, ye fǎga ki yaʔa tire táà yeli fáanniʔ yeli sa káguro cáan ti yiʔɛ mɛ́ gèʔ, bè baara ti mɛ́ bè ti sunʔ. Yewe yeli Kulocɛliɛ wè, wi nyɛ́nì ki yaʔa siɛnsɛnminɛ peli nɛ ki kpínʔini, bàli bīɛlɛ dàala nɛ̄ lè. ²⁰Nɛ̀ ki yaʔa gàa ki ’yeli kúɔ bèle, Yewe nyɛ́nì yeli píle nɛ̀ yige vúguruyo kàsun nī gè, kire gáà ki ’puu Ezipiti kùlo lè, bè yeli kpíʔile wi siɛnnɛ, siɛnfelige gáà gī wire wuʔu gè nɛ́ wi kɔrigɔ gè, majo bɛ̀ yeli yē pàngɛ gè.

²¹«A Yewe fungo ki ’yɛ̀ kpuʔɔ mi kúrugu yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè, a wi ’kàli nɛ́ jo mi sǐ ga tíi Zurudɛn cáʔa jeli gèʔ bè jíin kùtaanna nī lèʔ nàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi bé kɛn yeli mɛ́ lè ni- puu yeli kɔrigɔ gè4.21 Wéli baa Tɔ́r 20.12.. ²²Mi wè, m’bé sí kùu náʔa kùlo náà nī lè; miǐ ga Zurudɛn cáʔa jeli gèʔ. Nɛ̀ ki yaʔa yeli bèle, yeli bé ki jeli bè sa kùtaanna náà líɛ lè. ²³Kire nɛ̄ yeri yìye ciʔige díɛʔ, ye fǎga fìʔɛ nɛ́ nyakungɛngɛ ní gèʔ gàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kún nɛ̀ kɛn yeli mɛ́ gèʔ: ye fǎga yafiɛn kpíʔile yasungoʔ, gàa ki ’yakaa líɛ gèʔ. A yeli ’kire kpíʔile gè, kire ’jo yeli nyɛ́nì Yewe yeli Kulocɛliɛ tunduro cíi dè wī. ²⁴Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wè, wi yē kàsunkpuʔɔ gáà ki ’tiʔɛ sórigi gè mɛ́nɛmɛnɛ wè; yejaʔa Kulocɛliɛ wī4.24 Wéli baa Yir 20.5..

²⁵«Bɛ̀ sí ki yē gè, a yeli kɛ́nì pìile taa wè nɛ́ kàduʔumɛ pìile ní bèle, a yeli ’tɛ́ni nɛ̀ mɔgɔ kùlo nī lè, a yeli ’yìye cúʔɔ nɛ̀ sɛ́nì yasungo kpíʔile gè gìi ki ’yakaa líɛ gè, á kire bɛ̀ʔ nɛ́ kele kálì kpíʔile gàli ke ’pii Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ̀ wi fungo yɛ̀gɛ gè, ²⁶mi nyɛ́nì nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala líɛ lè pàngɛ gè ni- puu kiluʔufɔlilɔ yeli nɛ̄: yeli bága fuu bè cɛrigɛ kùlo nī lè nàa yeli bé sa líɛ ni- puu yeli woli lè a yeli kɛ́nì Zurudɛn cáʔa jeli gè. Yeli sìi cɛnyɛ yi bé weri kùlo nī lè nɛ́ ki cɛ́n yeli bé kùu bè kúɔ péwu. ²⁷Yewe wi bé yeli cɛrigɛ kùlogolo kálì siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. Yeli bé puu cɛ̀ri yákuɔ kùlogolo nī gèle baa Yewe ’yeli cìra nɛ̀ tórigo wè4.27 Koliyo 27-28 wuʔu nī gè, wéli baa 28.36.. ²⁸Kire tiʔɛ nī gè yeli béri baara kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèle bèri pe sungu, bàli pe ’tɛn tiige wuulo bèle nɛ́ kàdari wuulo ní bèle, yasunro dáà ti wè nɛ nyaʔa dèʔ, ti míɛni wè nɛ lúruʔ, ti wè nɛ líiʔ, ti míɛni wè nɛ ŋɔ́giʔ.

²⁹«Kire nɛ́ ki mìɛni, bè muɔ ’yaʔa baa wè, a muɔ nɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ caa wè nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní gè, nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní lè, muɔ bé wi nyaa4.29 Wéli baa Zer 29.13-14.. ³⁰Muɔ funbiɛnrɛ nī dè, a wuʔɔyɔ nyáà yi mìɛni kɛ́nì tuu muɔ nɛ̄ wè, muɔ bé koli bɛn Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè bè lúʔu wi mɛ́. ³¹Nɛ́ ki cɛ́n, Yewe yeli Kulocɛliɛ wè, nyinidaaguugo Kulocɛliɛ wī. Wiǐ ga tíi yeli yaʔaʔ, wi míɛni sǐ ga tíi yeli kpúuʔ, wiǐ ga tíi fìʔɛ nɛ́ wi nyakungɛngɛ ní gèʔ gàa wi yé kàli nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle.»

Yewe nigbe wī Kulocɛliɛ wè

³²«Ye- sɔ̀ngi cɛ̀ngɛ wi kakpiʔiligele nɛ̄ gèle, faʔa wuʔulo gèle, gàli ke tíi nɛ̀ kpíʔile faʔa faʔa gè, sɛ́ni yeli ’puu bile wè, bè ki séli baa faʔa gè bà Kulocɛliɛ ’siɛnnɛ faan bèle dàala nɛ̄ lè. Ye- sɔ̀ngi ki nɛ̄, gàa ki ’tíi nɛ̀ kpíʔile bè ki líɛ baa duniya láʔala nɛ̄ lè bè sa nɔ̀ láʔala níì nɛ̄ lè. Kakpuʔɔ gáà ki kàa fíɛ kpíʔile nɛ̀ nyaa lé ? Yeli fíɛ ti tàa lúʔu nɛ̀ nyaa lé ? ³³Kùlo láà siɛnnɛ fíɛ Kulocɛliɛ4.33 Kulocɛliɛ:Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: kulocɛliɛ wáà. yékpoli lúʔu lè nɛ̀ nyaa lé nɛ́ kò sìi nɛ̄ bɛ̀ yeli tíɛlɛ bèle lé, yékpoli náà ni nyu kàsun sunʔɔmɔ nī bè lé ?. ³⁴Á kire bɛ̀ʔ gè o, kulocɛliɛ wáà yē baa lé ŋàa wi ’kùlogolo siɛnfelige káà nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n ki- puu wire wuʔu lé, kagbɛngɛlɛ sunʔɔmɔ nī bè, nɛ́ fìɛlɛ ní bèle, nɛ́ kakpoliyo ní yè, nɛ́ kapiɛnnɛ ní lè, nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè gàa wi ’sáʔa gè, nɛ́ kakpiʔiligele ní gèle gàli ke fíɛrɛ wáari siɛn nɛ̄ wè lé ? Wàa ’ki kpíʔile lé siɛnfelige káà mɛ́ majo bɛ̀ Yewe yeli Kulocɛliɛ ki ’kpíʔile yeli mɛ́ gè Ezipiti kùlo nī lè yeli nyapigele nyaamɛ nɛ̄ bè lé4.34 Wéli baa +Yir 7–12. ?

³⁵«Muɔ Isirayɛli wè,4.35 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè. wi nyɛ́nì ki tìɛ muɔ nɛ̄ kire ga buu muɔ- ki cɛ́n Yewe wire wī Kulocɛliɛ wè. Kulocɛliɛ wáà ní wè baaʔ nɛ̀ yiri wire nigbe nīʔ4.35 Wéli baa Eza 45.21; Mar 12.32.. ³⁶Baa nyìʔɛnɛ nī lè, a wi ’ki yaʔa muɔ ’wi yékpoli lúʔu lè bè muɔ tɛnmɛ muɔ de lúru wire mɛ́ dàala nɛ̄ lè. Wi ’ki yaʔa a muɔ ’kàsunkpuʔɔ nyaa gè, a muɔ ’wi yékpoli lúʔu lè baa kàsun sunʔɔmɔ nī bè. ³⁷Nɛ́ ki cɛ́n bɛ̀ muɔ tobilo woli ni yé kpúʔɔ wi mɛ́, nɛ́ bɛ̀ wi yé pe siimɛ nyíɛnɛ bè nɛ̀ kɔ̀n wè, wire tíimɛ wi nyɛ́nì muɔ yige Ezipiti kùlo nī lè nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè. ³⁸Wi nyɛ́nì kùlogolo kálì siɛnnɛ cìra nɛ̀ yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè gàli ke yé niʔɛ nɛ́ ní ŋɔri ní nɛ̀ tóri muɔ nɛ̄ wè, bé muɔ nyɔ́gɔ pe kùlo nī lè bè ni kɛn muɔ mɛ́ ni- puu muɔ kɔrigɔ, majo bɛ̀ muɔ nɛ ki nyaʔa pàngɛ gè.

³⁹«-Ki sɔ́migɔ ma cɛ́n pàngɛ gè, mari sɔ̀ngí ki nɛ̄ muɔ fungo nī gè: Yewe wire wī Kulocɛliɛ wè naamɛ gè nyìʔɛnɛ nī lè nɛ́ míɛni náʔa dàala nɛ̄ lè, wàa ní wè baaʔ. ⁴⁰Kire nɛ̄, -ti cò kpuʔɔ wi fànʔa kele gèle nɛ́ wi kajuudiʔɛlɛ ní gèle gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, kire ga buu muɔ kele keri nyuʔɔ muɔ nɛ́ muɔ pìile ní bèle, dí muɔ sìi cɛnyɛ yi- sí niʔɛ kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé kɛn muɔ mɛ́ súuri lè.»

Misa ’líʔirejo kàaya nyíɛnɛ yè nɛ̀ kɔ̀n

⁴¹A Misa wi sí kàaya taanri nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n Zurudɛn cáʔa cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè ⁴²yi- puu líʔirejodiɛyɛ. A siɛn wi ’siɛn kpúu nɛ̀ ki yaʔa wiì ki kɔ̀rirɔ wèʔ, siɛn ŋáà wiì cé wi biɛn nɛ̀ yaʔa faʔa gèʔ, wi bé fɛ̀ bè sa jíin kire kàʔa káà nī, bɛ̀ wi bé kò sìi nɛ̄4.42 Wéli baa Tɔ́r 35.9-34; Fàn 19.1-13; Yes 20.1-9.. ⁴³Kire kàaya yire yī nyàa yè: Wurubɛniyé wuʔu kire ki ’puu Betisɛri kàʔa, waama kùlo nī lè, sédali nī wè; Gadiyé wuʔu kire ki ’puu Aramɔti kàʔa, Galaadi kùlo nī lè; Manaseyé wuʔu kire ki ’puu Golan kàʔa, Basan kùlo nī lè.

MISA WI ’SIƐNTIʔƐ SIINWUʔU JUU GE

(4.44–28.68)

Misa wi ’Worɛbi nyagurugo nyakungɛngɛ juu gè nɛ̀ fùgu

(4.44–11.32)

Misa ’fànʔa siɛnrɛ sɔ́migɔ dè nɛ̀ juu Isirayɛliyé mɛ́ bèle

⁴⁴Fànʔa Siɛnrɛ ti n’dɛ dàa Misa ’juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle4.44 Misa ’koli nɛ̀ nyakungɛngɛ siɛnrɛ fùgu dè nɛ̀ juu cígini Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle, nɛ́ ki cɛ́n náʔa gè pe bé ní koli bè nyakungɛngɛ fùgu gè., ⁴⁵kire ’jo nyakungɛngɛ siɛnrɛ dè, nɛ́ fànʔa kele ní gèle, nɛ́ kàyuʔujuuro ní dè, dàa wi ’juu pe mɛ́ dè, pe yirile kàduʔumɛ gè Ezipiti kùlo nī lè, ⁴⁶bà pe ’puu tɛ́ninɛ Zurudɛn cáʔa cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè, baa kpàanjali nɛ̄ wè ŋàa wi ’puu Beti Peyɔri tiʔɛ táanni gè. Kpàanjali ŋáà wi yé puu baa Amɔriyé kùlofɔli Sikɔn kùlo nī lè. Sikɔn wi yé puu tɛ́niwɛ Kɛsibɔni kàʔa nī gè. Wire wī, Misa nɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ pe yé jáa wè, bà pe yé yiri Ezipiti kùlo nī lè. ⁴⁷Pe yé wi kùlo líɛ lè, nɛ́ kùlofɔli Ɔgi woli ní lè, Basan kùlo lè. Amɔriyé fànʔafɔlilɔ bálì siin bèle, peli pe yé puu fànʔa nɛ̄ gè tiɛrɛ dáà nī dè Zurudɛn cáʔa cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè. ⁴⁸Isirayɛli siɛnnɛ pe yé tɛ́ni kùlo nī lè nɛ̀ ki séli Aroweri kàʔa nī gè, gàa ki yé puu Arinɔni kápaligɛ nyuɔ nɛ̄ gè, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Siriyɔn nyagurugo nɛ̄ gè, gàa pe ’puu nɛ yeri míɛni Ɛrimɔ nyagurugo gè. ⁴⁹Waama kùlo kpàanjali ŋáà wi ’puu Zurudɛn cáʔa cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́ gè, wi míɛni ’puu kire tiɛrɛ dáà nī dè. Kire tɛ́nimɛ pi yé líɛ fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Yasuʔɔniʔɛgɛ kuʔɔjii nɛ̄ wè, baa Pisiga nyagurugo táanni gè.

Misa ’kajuudiʔɛlɛ kiɛ tìɛ gèle

¹A Misa’Isirayɛliyé siɛnnɛ yeri bèle nɛ̀ gbuʔulo nɛ̀ ki juu pe mɛ́ nɛ́ jo: «-Ti sɔ́migɔ ma lúʔu, Isirayɛli ! M’bé fànʔa kele nɛ́ kàyuʔujuuro juu dè yeli mɛ́ pàngɛ gè. Yeri ti lúru yeri ti tɛnmɛ, ye- ti cò cɛ̀ngɛ, yeri ti tári. ²Yewe weli Kulocɛliɛ wè, wi ’nyakungɛngɛ kpíʔile nɛ́ weli ní baa Worɛbi nyagurugo mɛ́ gè5.2 Koliyo 2-5 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 19.. ³Weli tobilo yákuɔ ní bɛ̀ʔ Yewe yé nyakungɛngɛ kpíʔile gèʔ. Weli míɛni ní wī, weli bálì bīɛlɛ pàngɛ gè sìi nɛ̄ wè. ⁴Yewe ’juu nɛ́ yeli ní nyuɔ nɛ́ nyuɔ baa nyagurugo nɛ̄ gè, kàsun sunʔɔmɔ nī bè. ⁵Mi ’puu yeli nɛ́ Yewe sunʔɔmɔ ní bè, bè Yewe siɛnrɛ juu dè yeli mɛ́. Nɛ́ ki cɛ́n kàsun yiʔɛ mɛ́ gè, yeli ’puu nɛ fìʔɛ́, yeli sì yé fɔ̀li nɛ̀ tánʔa nyagurugo nɛ̄ gèʔ. Ti n’dɛ Yewe wi siɛnrɛ dè:

⁶«Mi yē Yewe, muɔ Kulocɛliɛ wè. Mi wī muɔ ’yige Ezipiti kùlo nī lè, kire tiʔɛ nī muɔ ’puu sùkulomɔ nɛ̄ bè5.6 Koliyo 6-21 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 20.1-17..

⁷«Ma fǎga kulocɛliɛ wáà caa bè fàri mi nɛ̄ʔ.

⁸«Ma fǎga yatɛngɛ káà kpíʔile bèri ki gbùʔɔrɔ́ʔ, kàa tíɛlɛ gàa gī nyìʔɛnɛ nī lèʔ, nɛ́ kàa tíɛlɛ gàa gī dàala nɛ̄ lèʔ, nɛ́ kàa ní gàa gī luʔɔ nī gè dàala táanmɛ gèʔ.

⁹«Ma fǎga káguro cáan kire yɛrɛ dáà ti felide yiʔɛ mɛ́ gèʔ, muɔ míɛni sì yɛli bèri baara ti mɛ́ bèri ti sunguʔ. Nɛ́ ki cɛ́n mi Yewe wè, muɔ Kulocɛliɛ wè, mi yē Kulocɛliɛ ŋáà wī yejaʔafɔli wè; mi nɛ̂ tuufɔlilɔ pe kolimɔ tɔ́ri bè pe pìile kúrugu bèle, fúɔ bè taa kɛ̀ngɛlɛ taanriwoli nɛ́ sicɛriwoli nɛ̄ lè bàli pe ’cíi mi nɛ̄ bèle. ¹⁰Nɛ̀ sí ki yaʔa mi yē Kulocɛliɛ ŋáà wiī nɛ bànguɔ dɛ́nigɛ nii nɛ́ siɛnnɛ ní bèle, bìli mɛ́ mi woli ni ’kpúʔɔ pe mɛ́ lè, á pe nɛ lúru mi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle, fúɔ bè sa nɔ̀ kɛ̀ngɛlɛ sirakogunɔwoli (1 000) nɛ̄ lè.

¹¹«Ma fǎga Yewe muɔ Kulocɛliɛ míʔɛ yeri gè waʔanɛʔ, nɛ́ ki cɛ́n Yewe bága kàyuʔu juu siɛn ó siɛn nɛ̄ ŋàa wi ’wi míʔɛ yeri gè waʔanɛ gè.

¹²«-Mìɛ cò díɛʔ, te tɔ́ri nɛ́ cɛndɛnigɛ cɛngɛ ní gè; ma ki kpíʔile cɛnwalidɛngɛgɛ Yewe mɛ́, majo bɛ̀ Yewe yeli Kulocɛliɛ ’ti juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ wè. ¹³Muɔ bé muɔ baara ti mìɛni kúɔ dè cɛnyɛ kɔlini sunʔɔmɔ nī. ¹⁴Gàa gī cɛnyɛ kɔlisiinwuʔu gè, kire cɛngɛ gè kiī cɛndɛnigɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́. Ma fǎga baapile nigbe kúɔ kire cɛngɛ nī gèʔ, muɔ yo, muɔ jaa yo, muɔ póri yo, muɔ baakuɔwɔ nàguɔ nɛ́ ŋàa wī cɛliwɛ wè yo, muɔ nùɔ yo, muɔ sèfɛnnɛ yo, nɛ́ muɔ yajuʔu káà fáala, nɛ́ nabɔnwɔ wáà ní ŋàa wī yeli sunʔɔmɔ nī bè, kire ga buu muɔ baakuɔnaguɔ nɛ́ muɔ baakuɔcuɔ wi- ŋɔ́ daa bɛ̀ muɔ tíɛlɛ. ¹⁵Muɔ ’yɛli bè sɔ̀ngi bè taa bè ki cɛ́n muɔ yé puu sùkulowo Ezipiti kùlo nī lè, a Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi pɛ́nì muɔ yige nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè gàa wi ’sáʔa gè. Kire kɛnmɛ nɛ̄ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo ma cɛndɛnigɛ cò gè kpuʔɔ.

¹⁶«Te muɔ tuu nɛ́ muɔ yàa kpóri wè, bɛ̀ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ wè, kire ga buu muɔ sìi cɛnyɛ yi- niʔɛ dí kùlo ni- tɛ́ni muɔ nɛ̄, kùlo náà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé kɛn muɔ mɛ́ lè5.16 Wéli baa Mat 15.4; Mar 7.10; Luk 18.20; Efɛ 6.2-3..

¹⁷«Ma fǎga siɛn kpúuʔ5.17 Wéli baa Mat 5.21; Wurɔ 13.9; Zak 2.11..

¹⁸«Ma fǎga ceyuugo kpíʔileʔ5.18 Wéli baa Mat 5.27..

¹⁹«Ma fǎga kàyuugo kpíʔileʔ.

²⁰«Ma fǎga finɛ daʔa muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ʔ.

²¹«Ma fǎga ki yaʔa muɔ siɛnnyɛni cuɔ wi láa muɔ taaʔ; muɔ fǎga nyabiɛnnɛ kpíʔile muɔ siɛnnyɛni saʔa nɛ̄ʔ, nɛ́ wi siʔi nɛ̄ʔ, nɛ́ wi baakuɔwɔ nɛ̄ʔ ŋàa wī nàguɔ wèʔ, nɛ́ wi baakuɔwɔ nɛ̄ʔ ŋàa wī cɛliwɛ wèʔ, nɛ́ wi nùɔʔ, nɛ́ wi sèfɛnnɛʔ, nɛ́ yɛgɛ ó yɛgɛ gáà gī muɔ siɛnnyɛni wuʔu gèʔ5.21 Wéli baa Wurɔ 7.7..

²²«Siɛnrɛ dáà dè, Yewe ’ti juu nɛ̀ tìɛ yeli tògo siɛnmɛ pi mìɛni nɛ̄ baa nyagurugo mɛ́ gè, kàsun nɛ́ kàsadibarɛ nɛ́ yebiliwuɔlɔ dɛ́ndɛn sunʔɔmɔ nī bè, nɛ́ yékpogbuɔlɔ ní; wiì tàa fàri ti nɛ̄ʔ. Wi ’ti sɛbɛ kàdɛnitɛnyɛ siin nɛ̄ nɛ̀ kɛn m’mɛ́5.22 Koliyo 22-27 tiʔɛ nī gè, wéli baa Eb 12.18-19..

²³«Bà yeli kɛ́nì yékpoli lúʔu lè yebiliwuɔlɔ sunʔɔmɔ nī bè, nyagurugo ki mìɛni ní kàsun gè, a yeli pɛ́nì yìye tìɛ mi nɛ̄, kire ’jo yeli saaya tùluyo kàfɔlilɔ bèle, nɛ́ yeli liɛlɛ ní bèle, ²⁴a pe ’ki juu mi mɛ́ yeli sìndiʔɛ nī nɛ́ jo: ‹Yewe weli Kulocɛliɛ wi ’ki yaʔa a weli ’wi kpuɔmɔ nɛ́ wi kpuʔɔrɔ nyaa dè, a weli ’wi yékpoli lúʔu lè baa kàsun sunʔɔmɔ nī bè. Kire cɛngɛ gè a weli ’ki nyaa Kulocɛliɛ bé gbɛ̀ juu nɛ́ siɛn ní, nɛ̀ ki yaʔa siɛn wiì kùuʔ. ²⁵Píra ŋáà nī wè, gáa nɛ̄ kàsunkpuʔɔ gáà ki bé weli sórigo bè kpúu ? Nɛ́ míɛni a weli ’kò nɛ Yewe weli Kulocɛliɛ yékpoli náà lúru lè, weli bé kùu wī5.25 Wéli baa Yir 20.18-19.. ²⁶Siɛn yē bile bɛ̀ weli tíɛlɛ lé, ŋàa wi ’Kulocɛliɛ wewiiwe yékpoli lúʔu lè nɛ̀ nyaa kàsun sunʔɔmɔ nī bè nɛ́ kò sìi nɛ̄5.26 Wéli baa 4.33; Kàyu 13.22. ? ²⁷Muɔ Misa wè, sìʔɛrɛ ma kpɔni Yewe weli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, ma lúʔu wi mɛ́ gàa wi nyu gè, má pa wi siɛnrɛ juu dè weli mɛ́. Weli bé ti lúʔu bé sí ti kpíʔile.›

²⁸«A Yewe ’siɛnrɛ lúʔu dè dàa yeli yé juu m’mɛ́ dè, a wi ’mi yɛ: ‹Mi nyɛ́nì siɛnnɛ bálì siɛnrɛ lúʔu dè dàa pe ’puu nɛ nyu muɔ mɛ́ dè. Tànʔa yē pe mɛ́ gàa pe ’juu gè. ²⁹Cí ! A ki sí yé nyaa pe funyɔ yi yé gbòbori nɛ̀ yaʔa pe fìʔɛ́ mi nɛ̄ wè béri mi kajuudiʔɛlɛ kpínʔini gèle cɛngɛ ó cɛngɛ gè, kire ga buu ki- tɛ́ni pe nɛ̄, peli nɛ́ pe pìile ní bèle lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī ! ³⁰Te waa ma sa ti juu pe mɛ́, pe- koli pe jíin fɛ̀ni saaya nī yè. ³¹Muɔ wè, ma yéri mi yiʔɛ mɛ́ náʔa gè; mi bé kajuudiʔɛlɛ nɛ́ fànʔa kele nɛ́ kàyuʔujuuro ti mìɛni juu muɔ mɛ́, muɔ sa pe tɛnmɛ ti nɛ̄ peri ti kpínʔini kùlo nī lè nàa m’bé kɛn pe mɛ́ pe- ni líɛ peli woli lè.›

³²«Yeli bé ti sɔ́migɔ cò dàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ dè. Yeli sǐ ga tíi wàli kàliige mɛ́ʔ kire ga laa kàmɛgɛ mɛ́ʔ. ³³Yeli bé sɔ́migɔ bè tánʔa koligo nɛ̄ gè gàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo mari ki tari gè, kire ga buu yeli- kò sìi nɛ̄, dí ki sí tɛ́ni yeli nɛ̄ nɛ́ míɛni yeli sìi cɛnyɛ yi- sí niʔɛ kùlo nī lè nàa m’bé kɛn yeli mɛ́ lè.»

¹«Kajuudiʔɛlɛ ke n’gɛlɛ, gàli m’bé juu yeli mɛ́ gèle, kire ’jo fànʔa kele gèle nɛ́ kàyuʔujuuro ní dè dàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ mi- yeli tɛnmɛ ti nɛ̄ dè, kire ga buu yeli de ti kpínʔini kùlo nī lè nàa nī yeli bé jíin lè bè ni suɔ siɛnnɛ bálì mɛ́ bèle bè tɛ́ni ni nī lè. ²Kire tunduro dáà mi bé kɛn yeli mɛ́ dè mi je ti juu kire ga buu muɔ de fìʔɛ́ Yewe muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, bè wi fànʔa kele nɛ́ wi kajuudiʔɛlɛ cò gèle muɔ sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī yè. Kiyē muɔ wuʔulo, nɛ́ ní muɔ pìile wuʔulo, nɛ́ peli pìile wuʔulo. Bɛ̀ ki bé kpíʔile yeli bé sìitɔniwɔ taa.

³«-Ti sɔ́migɔ ma lúʔu, Isirayɛli ! Ma siɛnrɛ dáà cò dè cɛ̀ngɛ bèri ti tári, kire ga buu yeli- puu fundaanra nɛ̄, yeli sí niʔɛ kùlo náà nī nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè6.3 nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè: Wéli baa Yir 3.8 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè., majo bɛ̀ Yewe yeli tobilo Kulocɛliɛ, wi ’ni nyuɔ kún nɛ̀ kɛn yeli mɛ́ gè.

⁴«-Ti sɔ́migɔ ma lúʔu, Isirayɛli ! Yewe wiī weli Kulocɛliɛ, Yewe nigbe wī6.4 Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: Yewe weli Kulocɛliɛ, Yewe wiī nigbe, kire ga laa, Yewe wiī weli Kulocɛliɛ, wiī Yewe nigbe. Wéli baa Mar 12.29.. ⁵Muɔ bé Yewe muɔ Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní, nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní, nɛ́ muɔ ŋɔri ti mìɛni ní6.5 Wéli baa Mat 22.37; Mar 12.30; Luk 10.27..»

Ma muɔ pìile tɛnmɛ bèle kele gálì nɛ̄ gèle

⁶«Siɛnrɛ dáà mi nɛ nyu nɛ gbɛ̀ngí muɔ mɛ́ pàngɛ gè, ma ti sɛbɛ muɔ fungo nī gè6.6 Koliyo nyáà wuʔu 6-9, wéli baa 11.18-20.. ⁷Te muɔ pìile tɛnmɛ bèle ti nɛ̄. Mari ti nyu pe mɛ́ muɔ saʔa nī gè, a muɔ nɛ tári koligo nɛ̄ gè, a muɔ ’sínɛ wè, nɛ́ a muɔ ’yɛ̀ wè. ⁸Muɔ bé ti puɔ muɔ kɔli nɛ̄ gè bɛ̀ fìɛ tíɛlɛ, bé ti sɛbɛ bè ti puɔ muɔ gbɛlɛ nɛ̄ lè, kire ga buu muɔ fǎga fìʔɛ nɛ́ ti ní6.8 Bɛ̀ tiʔɛ gáà siɛnrɛ ti ’juu mmɛ gè, Zuufulo bálì pe ’puu siɛnsinminɛ bèle, peli ’ki kpíʔile bɛ̀, nɛ́ fànʔa kajuʔulo siɛnrɛ táà sɛbɛ nɛ̀ puɔ pe kiyɛ nɛ̄ yè nɛ́ tàa sɛbɛ nɛ̀ puɔ pe gbɛgɛlɛ nɛ̄ gèle míɛni. Bà pàli ’puu nɛ ti puu pìye nɛ̄, pe sí wè nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ fànʔa siɛnrɛ ti mìɛni ní dèʔ, kire nɛ̄ Zezi wi ’kàyuʔu juu pe nɛ̄ (wéli baa Mat 23.5-7).. ⁹Muɔ bé ti sɛbɛ muɔ saʔa wìile nɛ̄ lè, kàliige mɛ́, kàmɛgɛ mɛ́, nɛ́ naamɛ mɛ́, nɛ́ muɔ kàʔa wìʔile jíindiɛyɛ nɛ̄ yè.»

Te Yewe nigbe gbùʔɔrɔ́ !

¹⁰«A Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì muɔ nyɔ́gɔ kùlo nī lè nàa wori wi ’juu nɛ́ kàli nɛ̀ kɛn muɔ tuu Birayima mɛ́ wè, nɛ́ Siaga ní wè, nɛ́ Yakuba ní wè, nɛ́ jo wire bé ni kɛn muɔ mɛ́ lè, muɔ bé sa kàaya nyaa baa kpoliyo, yi ní cɛnyɛ, nyàa muɔ sì faan yèʔ6.10 Wéli baa Sél 12.7; 26.3; 28.13.; ¹¹nɛ́ saaya ní nyàa yiī nyìyɛ nɛ́ yacɛ̀nrɛ ní dè, dàa muɔ kɔli sì caa dèʔ, nɛ́ pìndiʔɛlɛ ní gàli yeli sì túgu gèleʔ, nɛ́ ɛrɛzɛn siiye ní nɛ́ wolivi tiire ní dàa yeli sì cɔ́ri dèʔ. A muɔ kɛ́nì káa nɛ̀ tín wè, ¹²te mìɛ ciʔige díɛʔ muɔ fǎga fìʔɛ nɛ́ Yewe ní wèʔ, wire ŋáà wi ’muɔ yige Ezipiti kùlo nī lè, baa muɔ yé puu sùkulomɔ nɛ̄ bè.

¹³«Yewe muɔ Kulocɛliɛ, wire nɛ̄ muɔ ’yɛli bèri fìʔɛ́, wire nigbe mɛ́ muɔ ’yɛli bèri baara, wire nigbe míʔɛ nɛ̄ muɔ ’yɛli bèri kàlí6.13 Wéli baa Mat 4.10; Luk 4.8.. ¹⁴Yeli sì yɛli bàga kulocɛliɛ wáà gbùʔɔrɔʔ, kire ’jo bè pe yasungo káà nigbe gbùʔɔrɔ siɛnnɛ bálì pe yasunro nī dèʔ, bàli pe ’yeli màʔa bèle. ¹⁵Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ wiī yejaʔafɔli, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wè, ŋàa wī yeli sunʔɔmɔ nī bè. Muɔ bága ki yaʔa wi fungo ki bé yɛ̀ muɔ kúrugu; wi bé muɔ cɛrigɛ bè yige dàala nɛ̄ lè. ¹⁶Yeli sì yɛli bè Yewe yeli Kulocɛliɛ puu wè bè wéliʔ majo bɛ̀ yeli cé ki kpíʔile Masa tiʔɛ nī gè6.16 Wéli baa Yir 17.1-7..

¹⁷«Yeli ’yɛli bè Yewe yeli Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ cò gèle cɛ̀ngɛ, nɛ́ wi fànʔa kele ní gèle, nɛ́ wi nyakungɛngɛ siɛnrɛ ní dè dàa wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ dè. ¹⁸Yeri kasingele kpínʔini gàli ke ’nyuɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, kire ga buu yeli- puu fundaanra nɛ̄, dí yeli sí jáa bè kùlo líɛ lè nàa nī tàanna lè, nàa wuʔu nɛ̄ Yewe kàli nɛ́ jo wi bé ni kɛn yeli tuuliɛyɛ mɛ́ yè, ¹⁹dí yeli sí gbɛ̀ jáa yeli leguulo pe mìɛni cìra majo bɛ̀ Yewe ’ki juu gè.

²⁰«Cɛnyɛ nyáà yi báan yè, a muɔ pìile kɛ́nì pɛ́nì muɔ yúgo wè nɛ́ jo: ‹Ki kɔri wire wī ŋíi, nyakungɛngɛ siɛnrɛ nɛ́ fànʔa kele ní gèle nɛ́ kàyuʔujuuro ní dè dàa Yewe weli Kulocɛliɛ ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dè ?›, ²¹muɔ ’yɛli bè ki juu muɔ pìile mɛ́ bèle bé jo:

« ‹Weli cé puu sùkulomɔ nɛ̄ Farawɔn mɛ́ wè Ezipiti kùlo nī lè, a Yewe ’weli yige kire kùlo nī lè nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè. ²²Yewe wi ’fìɛkpolilo nɛ́ kakpoliyo kpíʔile weli mɛ́ weli nyaamɛ nɛ̄, nɛ̀ wuʔɔgboliyo cáan Ezipiti kùlo nɛ̄ lè nɛ́ Farawɔn nɛ́ wi kpáa wuulo nɛ̄ bèle. ²³Nɛ̀ ki yaʔa weli bèle, a wi ’weli yige kire tiʔɛ nī gè nɛ̀ pɛn nɛ́ weli ní náʔa gè, nɛ̀ pɛ́nì kùlo náà kɛn lè weli mɛ́, nàa nyuɔ wi yé kún nɛ̀ kɛn weli tuuliɛyɛ mɛ́ yè. ²⁴A Yewe sí ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ weli mɛ́ nɛ́ jo weri tári bèri yɛligi nɛ́ fànʔa kele gálì ní gèle, weri Yewe weli Kulocɛliɛ fìʔɛ́ wè, kire ga buu weli- puu fundaanra nɛ̄ cɛnyɛ yi mìɛni nī, dí wire sí weli yaʔa sìi nɛ̄, majo bɛ̀ ki yē weli mɛ́ pàngɛ gè. ²⁵Weli bé puu siɛnsinminɛ a weli ’fɔ̀li ki nɛ̄ nɛ lúru wi kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni mɛ́ gèle Yewe weli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè majo bɛ̀ wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè.› »

Ma fǎri Kanaa kùlo yasunro sungu dèʔ

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo7.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Lɛ̀lɛ líì nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ nyɔ́gɔ kùlo nī lè nàa nī muɔ bé jíin bè ni líɛ muɔ woli lè, a wi kɛ́nì kùlogolo siɛnfeliye cìra yè nɛ̀ yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè, Etiyé bèle, nɛ́ Girigasiyé bèle, nɛ́ Amɔriyé bèle, nɛ́ Kanaayé bèle, nɛ́ Pereziyé bèle, nɛ́ Eviyé bèle nɛ́ Jebusiyé bèle, kùlogolo kɔlisiin gálì siɛnnɛ pe ’niʔɛ nɛ̀ tóri muɔ nɛ̄ wè, á pe ŋɔri ti ’kpúʔɔ muɔ ŋɔri nɛ̄ dè7.1 Wéli baa Kakpi 13.19., ²a Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì pe le muɔ kiyɛ nī yè, a muɔ ’pe jáa bèle, muɔ bé pe mìɛni cúʔɔ bè yige baa péwu nɛ̀ yɛli nɛ́ Yewe kàyuʔujuuro ní dè. Muɔ̌ nyakungɛngɛ kpíʔile nɛ́ pe níʔ, muɔ sì yɛli bè nyinimɛ taa pe nɛ̄ʔ. ³Muɔ sì yɛli bàga cepɔrigɔ kpíʔile nɛ́ pe níʔ, muɔ sì yɛli bè muɔ póri kɛn pe jaa wáà mɛ́ʔ, muɔ sì yɛli míɛni bè pe póri wáà líɛ bè kɛn muɔ jaa mɛ́ʔ. ⁴Nɛ́ ki cɛ́n pe bé yeli pìile fáanni bèle bè láʔa Yewe nɛ̄ wè, peri baara peli kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèle bèri pe sungu. Bà Yewe fungo ki bé yɛ̀ yeli kúrugu kpuʔɔ, bà wi bé yeli kpúu bè yige baa péwu.

⁵«Ki n’gɛ kɛnmɛ báà pire nɛ̄ yeli ’yɛli bè ki kpíʔile siɛnnɛ bálì kɔli mɛ́ gè: yeli bé pe sundiɛyɛ kpúɔn yè bè cúʔɔ; yeli bé pe kàdɛnicɔriyɔ kpúɔn yè bè muʔɔrɔ bé yasungo Asɛra tiikoriyeriye7.5 Wéli baa Yir 34.13 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. kɔ́ligi yè bè cáan, nyàa pe ’kpíʔile pe sundiɛyɛ nī yè; pe yasundɛnyɛ yè, yeli ’yɛli bè yi sórigo wī7.5 Wéli baa 12.3.. ⁶Nɛ́ ki cɛ́n muɔ yē siɛnfelige gáà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ gè. Muɔ wī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n muɔ- kò wire tíimɛ siɛnfelige gáà wuʔu ki ’kpúʔɔ wi mɛ́ gè, gàa gī wi wuʔu gè siɛnsɛnminɛ pe mìɛni sunʔɔmɔ nī bè dàala nɛ̄ lè7.6 Wéli baa Yir 19.5; Tiit 2.14; Piɛ1 2.9..

⁷«Bɛ̀ yeli woli ni ’kpúʔɔ Yewe mɛ́ á wi ’yeli nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n, kiì nyaa majo yeli ye ’niʔɛ nɛ̀ tóri siɛnsɛnminɛ nɛ̄ bèle wīʔ. Nɛ̀ ki yaʔa yeli cɛ́nì cɛ́ri nɛ̀ tóri siɛnsɛnminɛ nɛ̄ bèle. ⁸ʔéʔe, gìi sí gī baa gè, yeli woli ni yé kpúʔɔ Yewe mɛ́ wè; wi míɛni ’puu nɛ caa bè wi nyasiɛnrɛ fori dè dàa wi yé kàli nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle. Kire nɛ̄ Yewe wi ’yeli suɔ nɛ̀ yige sùkulomɔ mɛ́ bè nɛ́ míɛni Ezipiti kùlofɔli Farawɔn kiyɛ nī yè7.8 Wéli baa Sél 13.15; 26.3; 28.13. nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè.

⁹«Ma ki cɛ́n cɛ̀ngɛ, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wè, wire nigbe wī Kulocɛliɛ wè, Kulocɛliɛ ŋáà nɛ̄ siɛn bé gbɛ̀ tɛ́ngɛ wè. Wire wiī nɛ síngi wi nyakungɛngɛ siɛnrɛ nī dè bìli mɛ́ wi woli ni ’kpúʔɔ lè, á piyē nɛ lúru wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle, fúɔ bè sa nɔ̀ kɛ̀ngɛlɛ sirakogunɔwoli (1 000) nɛ̄ lè7.9 Koliyo 9-10 wuʔu nī gè, wéli baa Yir 20.5-6; 34.6-7; Tɔ́r 14.18; Fàn 5.9-10.. ¹⁰Nɛ̀ ki yaʔa wiī nɛ pe sàrí cúɔʔ bàli ’wire biɛn wè: wiī nɛ pe córi nɛ yigi baa; wi wè nɛ mɔgi níɛ ki kpínʔini wi nɛ̄ʔ ŋàa wire sì dɛ́ni wèʔ; wiī nɛ ki siɛn sàrí wè nɛ yɛligi nɛ́ wi parimɛ ní bè. ¹¹Kire nɛ̄ mari lúru wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle, nɛ́ wi fànʔa kele ní gèle, nɛ́ wi kàyuʔujuuro ní dè dàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè; mari tári mari yɛligi nɛ́ ti ní.

¹²«A yeli nɛ lúru wi kàyuʔujuuro mɛ́ dè, a yeli nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ ti ní nɛ ti kpínʔini dè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé nyakungɛngɛ siɛnrɛ fori dè muɔ kɔli mɛ́ gè nɛ́ wi bànguɔ dɛ́nigɛ ní gè gàa wi ’kàli nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle7.12 Koliyo 12-16 wuʔu nī gè, wéli baa Fàn 11.13-17..

¹³«Yeli bé wi dɛ́ni; wi bé diba taʔa wè yeli nɛ̄, bè yeli kpíʔile nìʔɛnɛ, bé diba taʔa wè yeli pìile nɛ̄. Bà wi bé diba taʔa wè yeli siiye nɛ̄: bíle yaliire nɛ̄ dè, nɛ́ ɛrɛzɛn luʔɔ ní gè, nɛ́ wolivi sùnmɔ báà bī fɔnbɔ bè. Wi bé ki yaʔa yeli nɛ̀toyo yè nɛ́ yeli sìnbatoyo ní yè nɛ́ yeli síkatoyo ní yè yi mìɛni béri sii de nyuʔɔ kùlo nī lè nàa wuʔu Yewe nyɛ́nì ni nyuɔ kún nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle. ¹⁴Yewe bé diba taʔa wè yeli nɛ̄ bè tóri kùlogolo kálì siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Nàguɔ nɛ́ cɛliwɛ sǐ ga tíi nyaa muɔ mɛ́ʔ ŋàa wī sìndigiwe wè, nɛ́ yajuuro ní dàa tiǐ gbɛ̀ sii dèʔ. ¹⁵Yewe wi bé yaama pi mìɛni feliye líili bè muɔ nɛ̄; wiǐ ga tíi Ezipiti kùlo yaabiimɛ páà yaʔa pi- muɔ còʔ, bàa muɔ ’cɛ́n bèʔ. Nɛ̀ ki yaʔa bàli bīɛlɛ ’muɔ biɛn bèle, wi bé pe mìɛni kpúɔn nɛ́ ki yaabiimɛ báà ní bè. ¹⁶Muɔ ’yɛli bè muɔ leguulo cúʔɔ bèle bè yige baa, bàli Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé le yeli kiyɛ nī yè. Muɔ sǐ ga tíi nyinimɛ taa pe nɛ̄ʔ; muɔ sì yɛli míɛni bèri baara pe kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèle bèri pe sunguʔ, nɛ́ ki cɛ́n pe bé kò gárigɛ muɔ mɛ́.

¹⁷«Dùʔɔ muɔ bé sí ki juu bé jo: ‹Kùlogolo gálì ke ŋɔri ti nyɛ́nì niʔɛ nɛ̀ tóri mi nɛ̄ ! Mɛni sí m’bé jáa bè pe cìra ?›

¹⁸«Fǎga de pe fìʔɛ́ ! Ma sɔ̀ngi ma taa nɛ́ gàa ní Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile gè Farawɔn nɛ̄ wè nɛ́ Ezipiti kùlo ni mìɛni ní lè. ¹⁹Sɔ̀ngi ma taa nɛ́ kagbɛngɛlɛ ní gèle gàli ke yé kpolilo gèle gàli muɔ nyapigele ke ’nyaa gèle, nɛ́ fìɛlɛ ní bèle, nɛ́ kakpoliyo ní yè, nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè gàa wi ’sáʔa gè, kire gáà ní Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ yige wè. Bɛ̀ sí Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé ki kpíʔile kùlogolo siɛnfeliye nyáà nɛ̄ yè, nyàa nɛ̄ muɔ nɛ fìʔɛ́ yè. ²⁰Nɛ̀ taʔa ki nɛ̄, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire tíimɛ wi bé dàsowuɔyɔ tórigo yè pe kúrugu, fúɔ bè pe cìra bè kpúu, bàli pe ’fɛ̀ nɛ̀ suɔ muɔ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ sɛ́nì làri wè.

²¹«Kiì yɛli muɔ de fìʔɛ́ pe nɛ̄ʔ, nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wiī yeli sunʔɔmɔ nī, Kulocɛliɛ ŋáà wi ’kpúʔɔ wè, ŋàa nɛ̄ siɛn ’yɛli bèri fìʔɛ́ wè. ²²Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi béri kùlogolo gálì siɛnnɛ cìrá bèle cɛ̀cɛ cɛ̀cɛ bè yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ ki cɛ́n muɔ̌ gbɛ̀ pe mìɛni cìra tɔligɔ nigbe nɛ̄ʔ, á kire bɛ̀ʔ gè nyàʔayɛrɛ ti bé sii bè niʔɛ bè tóri bè muɔ màʔa. ²³Kire sí gī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire wi bé siɛnfeliye nyáà yi mìɛni yaʔa muɔ- fànʔa taa yi nɛ̄; wi bé fíɛgbuɔrɔ wáa pe nɛ̄ fúɔ pe ba cúʔɔ bè yige baa. ²⁴Wi bé ki yaʔa muɔ- fànʔa taa pe kùlofɔlilɔ nɛ̄ bèle, fúɔ siɛnnɛ sǐ ní de sɔ̀ngí de taʔa nɛ́ pe ní dàala nɛ̄ lèʔ. Siɛn sǐ gbɛ̀ yéri muɔ yiʔɛ mɛ́ʔ fúɔ bè taa muɔ ba pe mìɛni cúʔɔ.

²⁵«Yeli bé pe kulocɛlɛlɛ yasundɛnyɛ yi mìɛni sórigo. Muɔ fǎga ki yaʔa muɔ ga cò pe gárigɛ káà nɛ̄ʔ, ki láa ga muɔ taaʔ. Muɔ fǎga yasunro ti walifiiwe wáà líɛʔ kire ga laa tiɛ wèʔ, ŋàa pe ’nyɛgɛ nɛ̀ wo ti nɛ̄ dèʔ, nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kanabiɛnnɛ nī. ²⁶Muɔ sì yɛli bè wi yafungo yɛgɛ káà líɛʔ bè jíin nɛ́ ki ní muɔ saʔa nī gèʔ. A muɔ ’kire kpíʔile gè, muɔ míɛni bé kò yalaʔagɛngɛ pe- ki cúʔɔ. Kire yasungo yɛgɛ gáà ki ’yɛli bè muɔ biɛn; ki ’yɛli bè kò muɔ yafungo. Nɛ́ ki cɛ́n ki ’yɛli pe- ki yɛgɛ gáà cúʔɔ gè bè yige baa péwu nɛ̀ yɛli nɛ́ Yewe kàyuʔujuuro ní dè.»

Yeli ’yɛli bèri síngi nyakungɛngɛ siɛnrɛ mɛ́ dè

¹A Misa ń’nɛ̀ ti juu nɛ́ jo8.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Kajuudiʔɛlɛ siɛnrɛ ti mìɛni dàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dè pàngɛ gè, yeli ’yɛli bèri ti kpínʔini, kire ga buu yeli- kò sìi nɛ̄ dí yeli- sí niʔɛ, bé kùlo líɛ lè ni- kò yeli woli, kùlo náà nyuɔ Yewe ’kún nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle.

²«Ma sɔ̀ngi ma taa koligo ki tánʔadɔninɔ ni mìɛni ní lè gàa nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ kɔ́ri nɛ̀ tóri gè, yiʔɛlɛ togosiin sunʔɔmɔ nī bè waama kùlo nī lè. Kire yé buu bè muɔ wuʔɔ puuweliye sunʔɔmɔ nī bè. Wi ’puu nɛ caa bè ki cɛ́n gàa gī baa muɔ fungo nī gè, a ki yē muɔ bé wire kajuudiʔɛlɛ cò gèle, á kire ’laa a ki yē muɔ̌ tɔ́ri nɛ́ ke ní wèʔ. ³Kire sí nɛ̄ wi ’muɔ cɛ́rigɛ nɛ̀ fungo wuʔɔgɔ taʔa gè muɔ nɛ̄ nɛ́ sí mana yaliire8.3 Wéli baa Yir 16.31. kɛn dè muɔ mɛ́, tire dáà muɔ sì yé cɛ́n dèʔ, nɛ́ míɛni dàa muɔ tobilo sì yé cɛ́n dèʔ. Wi ’kire kpíʔile kire ga buu muɔ- ki cɛ́n siɛn wè nɛ sìi taʔa suro tire yákuɔ nɛ̄ʔ. Wiī nɛ sìi taʔa wè siɛnrɛ ó siɛnrɛ dáà ti yigi Yewe nyuɔ nī gè8.3 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 4.4; Luk 4.4.. ⁴Yeli burudo tiì cɛnminɛʔ, yeli tɔliyɔ míɛni yiì fiɛʔ yiʔɛlɛ togosiin gálì sunʔɔmɔ nī bèʔ.

⁵«Ma ki cɛ́n muɔ fungo nī gè dí Yewe muɔ Kulocɛliɛ wiī nɛ muɔ tɛnmɛ majo bɛ̀ tuufɔli cî nɛ̂ wi jaa tɛnmɛ wè. ⁶Kire nɛ̄ muɔ ’yɛli bè taʔa Yewe koligo siɛnrɛ nɛ̄ dè béri wi fìʔɛ́ bèri Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kajuudiʔɛlɛ cògí gèle. ⁷Nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ nyɔ́gɔ kùtaanna nī lè, kùlo náà nī kápaliyɛ yiī baa yè, nɛ́ pìndiɛyɛ ní yè, nɛ́ lawiʔile ní gèle gàli ke kɛ́ngi nɛ yigi gèle jùlɔyɔ nī yè nɛ́ nyaguruyo nī yè. ⁸Kire kùlo náà niī tàanna, yaliire ti nyuʔɔ baa: bíle wè, nɛ́ ɔrizi ní wè, nɛ́ ɛrɛzɛn fétire ní dè, nɛ́ sàanfiidiire ní dè, nɛ́ girenadi tiire ní dè, nɛ́ wolivi yasɛnrɛ sùnmɔ ní bè, nɛ́ sáluʔɔ ní gè. ⁹Kire kùlo nī lè, yaliire sǐ je ga fɔ̀n muɔ nɛ̄ʔ; kire tiʔɛ nī gè yakaa sǐ muɔ laaʔ. Yeli béri timɔri yigi ni kàdɛnidɛ nī dè. Yeli béri kányiɛrɛ túru dè de yigi nyaguruyo nī yè. ¹⁰Lɛ̀lɛ líì nī muɔ kɛ́nì lìi nɛ̀ tíin wè, muɔ ’yɛli bè kpuʔɔrɔ taʔa dè Yewe muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, kùtaanna náà wuʔu nɛ̄ gè nàa wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè.

¹¹«Mari mìɛ ciʔige díɛʔ, muɔ fǎga fìʔɛ nɛ́ Yewe muɔ Kulocɛliɛ ní wèʔ bè sàliyɛ le míɛni bè cíi wi kajuudiʔɛlɛ nɛ̄ gèleʔ, nɛ́ wi kàyuʔujuuro nɛ́ wi fànʔa kele ní gèleʔ, tire dáà mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè. ¹²A muɔ kɛ́nì lìi nɛ̀ tíin wè, a muɔ kɛ́nì saacɛ̀nyɛ faan yè nɛ́ jíin yi nī yè, ¹³a muɔ kɛ́nì muɔ yajuuro nyaa dè a ti ’niʔɛ dè, nɛ́ míɛni muɔ walifiiwe nɛ́ muɔ tiɛ nyaa wè a wi ’niʔɛ wè, nɛ́ muɔ kɔliyɛrɛ ti mìɛni dè a ti sɔ́migɔ nɛ̀ niʔɛ dè, ¹⁴te mìɛ ciʔige díɛʔ kire ga buu nìɛnyiɛnigɛ ki fǎga jíin muɔ nīʔ. Muɔ fǎga fìʔɛ nɛ́ Yewe muɔ Kulocɛliɛ ní wèʔ, wire ŋáà wi ’muɔ yige Ezipiti kùlo nī lèʔ, baa muɔ yé puu sùkulomɔ nī bèʔ.

¹⁵«Wire wi ’muɔ yiʔɛ kíni gè waama kùlo tiɛkpuʔɔ nɛ́ tiɛpiʔi nī gè; kire tiʔɛ kire nī wɔ̀burɔ ti ’puu suɔnrɔ wori dè8.15 Wéli baa Tɔ́r 21.6. nɛ́ náana ní bèle, kire tiʔɛ míɛni ki ’puu luʔɔfundiʔɛ. A Yewe ’ki kpíʔile luʔɔ nɛ yigi baa kàdɛnigbaala fìile nī lè. ¹⁶Kire waama kùlo náà nī lè, a wi ’mana yaliire kɛn dè muɔ mɛ́, tire dáà muɔ tobilo piyè yé cɛ́n dèʔ, bè muɔ cɛ́rigɛ bè muɔ puu wéli, bè sí kacɛ̀ngɛ kpíʔile muɔ nɛ̄ kire kàduʔumɛ gè. ¹⁷Mìɛ cò díɛʔ, fǎga ki sɔ̀ngiʔ muɔ fungo nī gè bé jo muɔ ŋɔri nɛ́ muɔ kɔli, tire ti ’dàa ti mìɛni kɛn muɔ mɛ́ʔ ! ¹⁸Ki ’yɛli muɔ- sɔ̀ngi daa nɛ́ ki ní bè ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire wi ’ki ŋɔri nyɔ́gɔ dè muɔ nī kire ga buu muɔ lɔri caa dè bè taa, kire ga buu wi nyakungɛngɛ ki- fori pàngɛ gè gàa nyuɔ wi yé kún nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle.

¹⁹«A ki sí kɛ́nì nyaa a muɔ sí fìʔɛ nɛ́ Yewe muɔ Kulocɛliɛ ní wè, nɛ́ taʔa kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ nɛ̄ nɛ̀ sɛ́ni baara pe mɛ́ bèle níɛ káguro cáanri pe yiʔɛ mɛ́ gè, m’bé ki juu gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, yeli bé kùu bè kúɔ péwu. ²⁰Yeli bé kùu bè cɛrigɛ bɛ̀ kùlogolo siɛnfeliye tíɛlɛ yè nyàa Yewe ’kpúu yeli yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ ki cɛ́n yeli sì fɔ̀li nɛ̀ lúʔu Yewe yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ.»

Isirayɛliyé piyē cíimɛ siɛnnɛ

¹A Misa ń’nɛ̀ kɛ́ yiʔɛmɛ nɛ́ pe yɛ9.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Ma lúʔu, Isirayɛli ! Muɔ n’ŋɛ pàngɛ gè, muɔ ’gbòbori nɛ̀ yaʔa bè Zurudɛn cáʔa jeli gè bè sa kùlogolo siɛnnɛ bálì cìra bèle bè yige, gàli siɛnnɛ pe ’niʔɛ nɛ̀ tóri muɔ nɛ̄ wè, nɛ́ ní ŋɔri ní dè. Pe kàaya ní yè kpoliyo, a pe ’yi sùlu nɛ́ gunyɔ ní yè nyàa yī kpàʔaliyɛ fúɔ nɛ̀ nɔ̀ nyìʔɛnɛ nī lè ! ²Siɛnfelige káà yē baa pe sunʔɔmɔ nī, Anakiyé bèle, bàli piyē nɛ́ ŋɔri ní dè nɛ́ ní nàgakpaʔaliyɛ yè. Muɔ ’pe cɛ́n, a muɔ ’ki lúʔu míɛni a pe ’jo: ‹Ŋáa wi bé gbɛ̀ wìi suɔ Anaki siimɛ mɛ́ bè ?›

³«Ma sí ki cɛ́n pàngɛ gè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire wi tári muɔ yiʔɛ mɛ́ gè bɛ̀ kàsunkpuʔɔ tíɛlɛ gàa ki tiʔɛ sórigi gè mɛ́nɛmɛnɛ wè; Yewe wire tíimɛ wi bé pe cúʔɔ bè yige muɔ yiʔɛ mɛ́. Wire wi bé pe cɛ́rigɛ muɔ yiʔɛ mɛ́, dí muɔ sí pe cìra bè yige pe kùlo nī lè. Muɔ bé pe kpúu péwu fáarifaari majo bɛ̀ Yewe ’ki juu gè.

⁴«A Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì pe cìra nɛ̀ yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè, kiì yɛli muɔ- ki sɔ̀ngi muɔ fungo nī gè bè joʔ: ‹Mi sínnɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ Yewe ’ki kpíʔile mi mɛ́ nɛ̀ mi nyɔ́gɔ kùlo náà nī lè ni- kò mi woli.› ʔúnʔun! Kùlogolo gálì siɛnnɛ pe sìpiimɛ pire kɛnmɛ nɛ̄ Yewe ’pe cìra nɛ̀ yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè. ⁵Kiì nyaa majo muɔ nyɛ́ni síngi nɛ cáanri wī muɔ fungo nī gèʔ, á kire bɛ̀ʔ muɔ fungo ki nyɛ́nì fílige wīʔ, kire kɛnmɛ nɛ̄ Yewe ’pe kùlo kɛn lè muɔ mɛ́ kɔrigɔʔ. Kányiʔɛ nɛ̄ gè, wi ’kire kpíʔile siɛnnɛ bálì pe tánʔagɛnbiimɛ pire kɛnmɛ nɛ̄, a Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’pe cìra nɛ̀ núgo muɔ yiʔɛ mɛ́. Nɛ́ míɛni wi ’ki kpíʔile bè wi nyasiɛnrɛ fori dè dàa Yewe wi yé kàli nɛ̀ kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle, Birayima wè, nɛ́ Siaga, nɛ́ Yakuba ní wè. ⁶Ma ki cɛ́n muɔ sínnɛ lire kɛnmɛ nɛ̄ bɛ̀ʔ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kùlo kɛn lè muɔ mɛ́ʔ kire ga buu muɔ- ni taa muɔ woliʔ, nɛ́ ki cɛ́n yeli Isirayɛliyé bèle yeli yē cíimɛ siɛnnɛ.»

Pe yé nɛ̀piɛyɛlilɛ yasungo faan gè

⁷«Ma sɔ̀ngi ma taa, fǎga fìʔɛʔ kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ nyɛ́nì Yewe muɔ Kulocɛliɛ fungo yɛ̀gɛ gè kpuʔɔ waama kùlo nī lèʔ. Nɛ̀ ki líɛ cɛngɛ gíì muɔ ’yiri Ezipiti kùlo nī lè, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ náʔa gè, yeli yé Yewe cíi wè.

⁸«Baa Worɛbi nyagurugo mɛ́ gè9.8 Wéli baa 1.2 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè, nɛ́ Yir 32–34., yeli yé Yewe fungo yɛ̀gɛ gè kpuʔɔ, a Yewe fungo ki ’yɛ̀ yeli kúrugu fúɔ wi caa bè yeli kpúu bè yige baa. ⁹Bà mi yé tánʔa nyagurugo naamɛ gè bè sa kàdɛnitɛnyɛ suɔ Yewe mɛ́ wè, kàdɛnitɛnyɛ nyáà yī nyakungɛngɛ woyo yè gàa Yewe yé kpíʔile nɛ́ yeli ní wè, a mi ’kò baa nyagurugo naamɛ gè cɛnyɛ togosiin nɛ́ pìliye togosiin. Mi sì suro lìiʔ, mi míɛni sì luʔɔ gbuɔʔ9.9 Wéli baa Yir 24.18.. ¹⁰A Yewe Kulocɛliɛ ’kàdɛnitɛnyɛ nyáà kɛn yè; Kulocɛliɛ wire tíimɛ kabiɛlɛ ni cé sɛbɛ yi nɛ̄. Yewe siɛnrɛ ti mìɛni yé puu yi nɛ̄, dàa wi ’juu nɛ̀ tìɛ yeli nɛ̄ a yeli ’kò gbuʔulo baa nyagurugo mɛ́ gè, kàsun sunʔɔmɔ nī bè9.10 Wéli baa Yir 19.10-17; 20.1-18..

¹¹«Cɛnyɛ togosiin nɛ́ pìliye togosiin kúɔmɔ nɛ̄ bè, a Yewe ’kàdɛnitɛnyɛ siin kɛn yè m’mɛ́, nyakungɛngɛ siɛnrɛ kàdɛnitɛnyɛ yè. ¹²Nɛ́ sí ki juu m’mɛ́ nɛ́ jo: ‹Yɛ̀ ma tìgi fáari nyagurugo nɛ̄ gè, nɛ́ ki cɛ́n muɔ siɛnnɛ bèle, pe nyɛ́nì kapiigbuʔɔ kpíʔile, siɛnnɛ bálì muɔ ’yige Ezipiti kùlo nī lè. Pe nyɛ́nì koligo wáa gè fáari gàa wuʔu mi yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ gè. Pe nyɛ́nì tiɛ nyɛgɛ wè nɛ̀ yasungo faan.›

¹³«A Yewe ’ki juu nɛ́ jo: ‹Mi nyɛ́nì siɛnnɛ bálì wéli bèle, a mi ’ki nyaa siɛnnɛ bálì pe yē cíimɛ siɛnnɛ. ¹⁴-Mi yaʔa mi- ki kpíʔile ! M’bé pe cúʔɔ bè yige péwu bè pe míʔɛ kurugo gè bè láʔa dàala nɛ̄ lè ! M’bé ki kpíʔile muɔ siimɛ pi bé kò siɛnfelige gáà ki ’niʔɛ nɛ́ ní ŋɔri ní dè nɛ̀ tóri pe nɛ̄.›

¹⁵«A mi ’koli nɛ̀ tìgi nyagurugo nɛ̄ gè, nyagurugo ní gè nɛ nyí kàsun, nɛ́ nyakungɛngɛ siɛnrɛ kàdɛnitɛnyɛ siin ní yè mi kiyɛ nī yè. ¹⁶Cíʔ ! A mi pɛ́nì ki nyaa kɛnmɛ bíì nɛ̄ yeli ’kapiile kpíʔile lè Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè: yeli yé tiɛ nyɛgɛ wè nɛ̀ nɛ̀piɛyɛlilɛ faan lè yasungo. Yeli nyɛ́nì koligo wáa gè fáari gàa wuʔu Yewe yeli Kulocɛliɛ yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ gè. ¹⁷Kire nɛ̄ a mi ’kàdɛnitɛnyɛ siin cò yè nɛ̀ yi wáa nɛ̀ jabari nɛ́ mi kiyɛ siin ní yè, yeli nyaamɛ nɛ̄9.17 Wéli baa Yir 32.19..

¹⁸«A mi ’fali nɛ̀ tuu nɛ̀ cúbulo Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ kò baa bɛ̀ tabelige tíɛlɛ gè. Miì suro lìiʔ, miì luʔɔ gbuɔʔ fúɔ cɛnyɛ togosiin nɛ́ pìliye togosiin, yeli kapiigbuʔɔ kire kɛnmɛ nɛ̄ gàa yeli ’kpíʔile gè gàa ki ’pii Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, kire gáà yeli ’kpíʔile a ki ’wi fungo yɛ̀gɛ gè kpuʔɔ wè. ¹⁹Nɛ́ ki cɛ́n mi yé tɔ̀ni nɛ̀ fíɛ kpuʔɔ Yewe funyɛrigɛ nɛ̄ gè, bà wi fungo ki ’yɛ̀ yeli kúrugu wè fúɔ wi caa bè yeli cúʔɔ bè yige baa péwu. A Yewe sí ń’nɛ̀ lúʔu m’mɛ́ cígini.

²⁰«Yewe fungo ki yé yɛ̀ kpuʔɔ kɛnmɛ bíì nɛ̄ bè Arawɔn kúrugu wè, fúɔ wi ’caa bè wire míɛni kpúu bè yige baa. A mi sí náari Arawɔn wuʔu nɛ̄ gè kire lɛ̀lɛ nī lè. ²¹Gàa ki yé yeli kapiile wuʔu kúɔ gè, nɛ̀piɛyɛlilɛ náà yeli ’kpíʔile yasungo, a mi ’ni sórigo kàsun nī gè, nɛ́ ni kpúɔn nɛ̀ kabari, nɛ́ ni súu míige, nɛ̀ ki míige wáa gè kápaligɛ lakoligo nī gè gàa ki fuu nɛ tíri nyagurugo nɛ̄ gè.»

Misa yé náari Isirayɛliyé wori nɛ̄ dè

²²«Bɛ̀ míɛni yeli ’ki kpíʔile Tabɛra, nɛ́ Masa, nɛ́ Kibirɔti Taawa tiɛyɛ nī yè, a yeli ’kɛ́ yiʔɛ mɛ́ nɛ̀ Yewe fungo yɛ̀gɛ gè kpuʔɔ9.22 Wéli baa Tɔ́r 11.1-3; Yir 17.1-7; Tɔ́r 11.31-34.. ²³Nɛ́ baa Kadɛsi Barinɛya tiʔɛ nī gè9.23 Wéli baa Tɔ́r 13.26; Fàn 1.19-46., a Yewe ’yeli tun nɛ́ jo: ‹Ye- kɛ́ ye sa kùlo líɛ lè nàa mi ’kɛn yeli mɛ́ lè.› Nɛ̀ ki yaʔa a yeli ’cíi Yewe yeli Kulocɛliɛ siɛnjuuro nɛ̄ dè, dàa wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ dè. Yeli sì tɛ́ngɛ Yewe nɛ̄ wè nɛ̀ lúʔu wi mɛ́ʔ. ²⁴Nɛ́ ki líɛ mi ’yeli cɛ́n wè, yeli yē siɛnciile Yewe kɔli mɛ́ gè.

²⁵«A mi sí tuu nɛ̀ cúbulo Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ kò baa sínɛjubulowo cɛnyɛ togosiin nɛ́ pìliye togosiin, nɛ́ ki cɛ́n Yewe wi yé jo wi bé yeli cúʔɔ wī. ²⁶A mi ’Yewe náari wè nɛ́ jo: ‹Kàfɔli Yewe, fǎga muɔ tíimɛ siɛnnɛ cúʔɔ bèleʔ, bàli bīɛlɛ muɔ wuulo bèleʔ, bàli muɔ ’suɔ nɛ̀ yige Ezipiti kùlo nī lè nɛ́ muɔ fànʔa ní gè nɛ́ muɔ ŋɔri kɔli ní gè. ²⁷Sɔ̀ngi ma taa nɛ́ muɔ baakuɔlɔ ní bèle, Birayima wè, nɛ́ Siaga nɛ́ Yakuba ní wè ! Fǎga siɛnnɛ bálì pe cíimɛ fungo wéli gèʔ, nɛ́ pe funbinʔɛ ní gèʔ, nɛ́ pe kapiile ní lèʔ ! ²⁸Á kire bɛ̀ʔ gè, kùlo náà nī muɔ ’weli yige wè, ni siɛnnɛ pe bé jo: Yewe sì yé je gbɛ̀ jáa bè pe nyɔ́gɔ kùlo nī lè nàa nyuɔ wi yé kún nɛ̀ kɛn gèʔ. Á kire bɛ̀ʔ pe yé wi biɛn wī. Kire kɛnmɛ nɛ̄ wi ’pe yige nɛ̀ sɛ́nì pe kpúu waama kùlo nī lè.

²⁹« ‹Nɛ̀ ki yaʔa piyē muɔ tíimɛ siɛnfelige gáà ní muɔ nɛ tɔ́ri kpuʔɔ gè, gàa gī muɔ wuʔu gè, a muɔ ’pe yige Ezipiti kùlo nī lè muɔ ŋɔri kɔli ní gè gàa muɔ ’sáʔa gè.› »

Yewe wi ’Isirayɛliyé pe kàsulugo suɔ gè

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo10.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Kire lɛ̀lɛ nī lè, a Yewe ’mi yɛ: ‹-Kàdɛniyɛ siin tɛn cígini bɛ̀ péliye tíɛlɛ yè, ma tánʔa mi kúrugu nyagurugo naamɛ gè10.1 Wéli baa Yir 34.1.. Nɛ́ míɛni muɔ bé nyakungɛngɛ finʔɛgɛ kpíʔile gè nɛ́ tiire ní dè10.1 Wéli baa Yir 25.10-21.. ²M’bé mi nyasiɛnrɛ sɛbɛ dè kàdɛnitɛnyɛ nɛ̄ yè, dàa ti ’kíni nɛ̀ puu kàdɛnipeliye nɛ̄ yè nyàa muɔ ’jabari yè. Muɔ bé yi le finʔɛgɛ nī gè.›

³«Mi yé finʔɛgɛ kpíʔile gè nɛ́ akasiya tiire ní. A mi kàdɛnitɛnyɛ siin kpíʔile yè bɛ̀ péliye tíɛlɛ yè, á mi ’tánʔa nɛ́ yi ní nyagurugo nɛ̄ gè, kàdɛnitɛnyɛ siin ní yè mi kiyɛ nī yè. ⁴A Yewe ’sɛbɛ kàdɛnitɛnyɛ nɛ̄ yè siɛnrɛ dáà wi yé sɛbɛ dè péliye nɛ̄ yè, kajuudiʔɛlɛ kiɛ gèle gàli wi yé kíni nɛ̀ juu yeli mɛ́ gèle nyagurugo naamɛ gè, kàsun sunʔɔmɔ nī bè, cɛngɛ gíì yeli yé puu gbuʔulilo bèle. A wi ’yi kɛn mi mɛ́10.4 Wéli baa Yir 34.28.. ⁵A mi ’koli nɛ̀ tìgi nyagurugo nɛ̄ gè nɛ̀ pɛ́nì yi le finʔɛgɛ nī gè gàa mi yé kpíʔile gè. A yi ’kò baa súuri, majo bɛ̀ Yewe cé ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ mi mɛ́ gè.»

⁶Kire lɛ̀lɛ náà nī lè10.6 Náʔa gè, koliyo 6-9 woyo nɛ̄ yè, kele gálì kiyè kpíʔile Sinayii tiʔɛ nī wīʔ; pe yé yiri baa nɛ̀ kúɔ kire tiʔɛ nī gè., a Isirayɛli siɛnnɛ pe ’yiri Bɛnɛ Yakan kɔ̀lɔlɔ tiɛyɛ nī yè nɛ̀ kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Mɔsɛra tɛ́nimɛ nī bè. Kire tiʔɛ kire nī Arawɔn wi ’kùu a pe ’wi tɔ́n baa. Eleyazari wè, wi jaa wè, a wi ’kò kacuɔnriwɔ wi sìndiʔɛ nī gè10.6 Wéli baa Tɔ́r 20.28; 33.38..

⁷A pe ’yɛ̀ kire tiʔɛ nī gè nɛ̀ kɛ́ Gudigoda tiʔɛ mɛ́ gè, a pe ń’nɛ̀ yɛ̀ kire tiʔɛ nī gè nɛ̀ kári nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Yotibata tiʔɛ nɛ̄ gè, baa lakoliniʔɛyɛ yi yē yè. ⁸Kire lɛ̀lɛ lire nī Yewe ’Levii saʔa tùlugo wàli gè nɛ̀ tɛ́ngɛ bèri Yewe nyakungɛngɛ finʔɛgɛ turu gè, béri yèrí Yewe yiʔɛ mɛ́ gè bèri baara wi mɛ́, bé sí de Yewe náari wi- diba taʔa wè siɛnnɛ nɛ̄ bèle. Kire Leviiyé pe kpínʔini fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ nɛ̄ gè10.8 Wéli baa Tɔ́r 3.5-8; 8.5-19.. ⁹Kire nɛ̄ piyè pe liɛ yakaa níʔ, dàala míɛni sí wè pe mɛ́ kɔrigɔʔ pe siinyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bè. Yewe wire wī pe kɔrigɔ gè, majo bɛ̀ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi yé ki juu pe mɛ́ gè.

¹⁰«Mi wè, a mi sí kò nyagurugo naamɛ gè, majo bɛ̀ mi yé kíni nɛ̀ ki kpíʔile gè, cɛnyɛ togosiin nɛ́ pìliye togosiin. A Yewe ń’nɛ̀ lúʔu mi mɛ́ cígini; wiì fɔ̀li nɛ̀ muɔ cúʔɔʔ. ¹¹A Yewe ’mi yɛ, mi- yɛ̀, mi- siɛnnɛ yiʔɛ kíni gè miri waa tánʔana nɛ̄ lè, kire ga buu pe- sa kùlo líɛ lè pe woli, lire náà wuʔu wi ’kàli nɛ̀ kɛn pe tobilo mɛ́ bèle.»

-Yewe woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni

¹²«Píra ŋáà nī wè, Isirayɛli gboli, gáa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wiī nɛ caa muɔ mɛ́ ? Wiī nɛ ki caa muɔ de Yewe muɔ Kulocɛliɛ fìʔɛ́ wè, dí ma sí de wi koligo tári gè, bé wi kaala yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni, béri wi baara kúu dè nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní, ¹³dí mári tári de yɛligi nɛ́ wi fànʔa kajuudiʔɛlɛ ní gèle nɛ́ Yewe fànʔa kele ní gèle gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè bè muɔ nyuɔ wè10.13 Wéli baa 6.2,5,13,24..

¹⁴«Kányiʔɛ gī, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire mɛ́ nyìʔɛnɛ ni yē, nɛ́ míɛni nyìʔɛnɛ náà ni ’líili baa píripiri lè, nɛ́ dàala ní lè, nɛ́ yɛrɛ ti mìɛni ní dàa dī dàala nɛ̄ lè. ¹⁵Nɛ̀ sí ki yaʔa, muɔ tuuliɛyɛ yire yákuɔ nɛ̄ Yewe wìi puɔ nɛ́ pe woli yaʔa lè a ni ’wi dɛ́ni. Pe siimɛ pire wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n; peli bīɛlɛ yeli bèle, siɛnfeliye yi mìɛni sunʔɔmɔ nī bè, ki nyɛ́nì cɛ́n pàngɛ gè míɛni.

¹⁶«Ye- yeli funyɔ yiʔɛ yè yìye nī yeri lúru wi mɛ́10.16 Eburu siɛnrɛ nī dè, ki ’juu nɛ́ jo: ye- yeli funyɔ kɛnɛkɛnɛ yè.; ye fǎga ní puu siɛnciileʔ. ¹⁷Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wire wī kpuʔɔ nɛ̀ tóri kulocɛlɛlɛ nɛ̄ bèle nɛ́ duniya kàfɔlilɔ pe mìɛni nɛ̄ bèle. Kulocɛliɛ wire wi ’kpúʔɔ nɛ́ ní ŋɔri ní; wire nɛ̄ we ’yɛli bèri fìʔɛ́. Wi wè nɛ siɛn yigi siɛn nīʔ10.17 Wéli baa Kakpi 10.34; Wurɔ 2.11; Efɛ 6.9.. Yɛrɛ díì pe sî nùʔɔrɔ nɛ̀ suɔ dè, wi wè ti caaʔ. ¹⁸Wiī nɛ tànʔa kanʔa círile mɛ́ bèle nɛ́ lakicɛlilɛ ní bèle. Nabɔnminɔ woli ni ’kpúʔɔ wi mɛ́; wiī nɛ yaliire kanʔa pe mɛ́ nɛ́ burudo ní dè. ¹⁹Yeli míɛni bèle, ye- nabɔnminɔ yaʔa bèle pe- yeli dɛ́ni, bàli bīɛlɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè. Ye- sɔ̀ngi ye taa ye ki cɛ́n yeli míɛni ’puu nabɔnminɔ Ezipiti kùlo nī lè.

²⁰«Yewe muɔ Kulocɛliɛ wè, wire nɛ̄ muɔ ’yɛli bèri fìʔɛ́, béri baara kúu wi mɛ́. Wire nɛ̄ muɔ ’yɛli bè mìɛ puɔ. Wire míʔɛ kire nɛ̄ muɔ béri kàlí. ²¹Wire wī muɔ béri kpóri. Wire wī muɔ Kulocɛliɛ wè, wire ŋáà wi ’kakpoliyo nɛ́ fíɛrɛ kele kpíʔile gèle, gàli yeli ’nyaa yeli nyapigele ní gèle10.21 Wéli baa Yir 7–12.. ²²Muɔ tobilo pe yé puu siɛnnɛ togotaanri nɛ́ kpɔrigɔ10.22 Wéli baa Sél 46.27; Yir 1.5; Kakpi 7.14. lɛ̀lɛ líì nī pe ’pɛn Ezipiti kùlo mɛ́ lè; píra ŋáà nī wè Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ kpíʔile siɛnniʔɛbogo bɛ̀ nyìʔɛnɛ ŋɔgɔlɔ tíɛlɛ gèle10.22 Wéli baa Sél 15.5; 22.17; Eb 11.12..»

¹A Misa sí jo11.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Muɔ ’yɛli bè Yewe muɔ Kulocɛliɛ yaʔa wè wi- muɔ dɛ́ni11.1 Wéli baa 6.5., béri wi kajuugbɛngɛlɛ lúru gèle lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ, nɛ́ wi fànʔa kele ní gèle, nɛ́ wi kàyuʔujuuro ní dè, nɛ́ wi kajuudiʔɛlɛ ní gèle.

²«Pàngɛ gè, yeli ’yɛli bè Yewe yeli Kulocɛliɛ wi tɛnmɛgɛlɛ cɛ́n gèle. Yeli pìile peli mɛ́ bɛ̀ʔ mi nɛ nyu díɛʔ, peli bálì piyè kele gálì nyaa gèleʔ. Yeli bèle, yeli nyɛ́nì ki nyaa kɛnmɛ bíì nɛ̄ Yewe wi ’kpúʔɔ wè. Ye ’wi ŋɔri kɔli wéli gè nɛ́ kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi yé ki sáʔa gè, ³nɛ́ wi fìɛlɛ ní bèle, nɛ́ wi kakpiʔiligele ní gèle, gàli wi ’kpíʔile Ezipiti kùlo nī lè, kùlofɔli Farawɔn nɛ̄ wè nɛ́ wi kùlo ni mìɛni ní lè. ⁴Ye ’ki wéli míɛni gàa wi ’kpíʔile Ezipiti kùlo kapiɛngbuɔnnɔ nɛ̄ bèle, nɛ́ pe suɔnyɔ ní yè, nɛ́ suɔnyɔ wotorilo ní bèle, bà wi yé ki kpíʔile a Nyàʔanivɛgɛ Tiire kuʔɔjii luʔɔ ki ’pe lìi wè11.4 Wéli baa Yir 14. lɛ̀lɛ líì nī pe ’puu nɛ yeli cìrá bèle, nɛ́ míɛni kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi yé pe kpúu péwu wè, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ nɛ̄ gè.

⁵«Yeli nyɛ́nì ki cɛ́n gàa wi ’kpíʔile baa waama kùlo nī lè fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ tiʔɛ gáà nī gè, ⁶gàa wi ’kpíʔile Datan nɛ́ Abiramiyé nɛ̄ bèle, peli bálì pe ’puu Ɛliyabi jaala bèle, Wurubɛni saʔa tùlugo wuu wè, lɛ̀lɛ líì nī dàala ’ni nyuɔ múgu gè nɛ̀ pe júɔ wè, peli nɛ́ pe nariyɛ ní yè, nɛ́ pe fɛ̀ni saaya ní yè, nɛ́ bàli pe mìɛni pe yé wúɔ nɛ́ pe ní bèle, Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni sunʔɔmɔ nī bè11.6 Wéli baa Tɔ́r 16.. ⁷ʔaan, yeli tíimɛ nyapigele ní, yeli nyɛ́nì ki nyaa kakpuʔɔ gáà Yewe kpíʔile gè.

⁸«Kire nɛ̄ yeri kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni lúru gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ pàngɛ gè. Bà yeli bé ŋɔri taa bè jíin bè sa kùlo líɛ lè, ⁹kire ga buu yeli sìi taa kùlo nī lè nàa wuʔu Yewe kàli nɛ́ jo wire bé ni kɛn yeli tobilo mɛ́ bèle nɛ́ pe pìile ní bèle; kire kùlo lire nī nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè11.9 nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè: Wéli baa Yir 3.8 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè..

¹⁰«Nɛ̀ ki yaʔa kùlo náà nī yeli bè jíin bè ni líɛ lè, ni wè bɛ̀ Ezipiti kùlo tíɛlɛ lèʔ baa yeli ’yiri wèʔ. Kire tiʔɛ nī gè, a yeli cé yaliire tánʔa dè nɛ̀ kúɔ dè, yeli cé yɛli bèri yeli siiye fuɔnri yè nɛ́ yeli kiyɛ ní yè11.10 Eburu siɛnrɛ nī dè ti nɛ jo: nɛ́ tɔliyɔ ní. Ezipiti kùlo ni ’puu waama kùlo; kàsaʔa sì puu nɛ báan ni nī túɔntuɔnʔ. Pe ’puu nɛ siiye fuɔnri yè nɛ́ panbe wáà ní, ŋàa pe ’puu nɛ tánʔana nɛ́ tɔliyɔ ní yè., majo bɛ̀ pe cî nɛ naaguɔ fuɔnri kɛnmɛ bíì nɛ̄ bè. ¹¹Nɛ̀ ki yaʔa kùlo náà nī yeli bé jíin lè bè ni líɛ lè, kàsaʔa kiī nɛ kɔ́ngi nyìʔɛnɛ nī lè nɛ tungu kire kùlo ni nyaguruyo nɛ̄ yè nɛ́ ni kpàanjalilɛ tiɛyɛ nɛ̄ yè; dàala niī nɛ ki luʔɔ gbun gè. ¹²Kùlo láà nī nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ nɛ ciʔige lè; wiī nɛ ni wéli súuri, bè ki séli yiɛlɛ ni sélimɛ nɛ̄ bè, bè pa ni kúɔ lè.

¹³«A Yewe ’jo: ‹A yeli nɛ lúru mi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle gàli mi ’kɛn yeli mɛ́ gèle pàngɛ gè, bè Yewe yeli Kulocɛliɛ yaʔa wè wi- yeli dɛ́ni wè, béri baara wi mɛ́ nɛ́ yeli funyɔ yi mìɛni ní yè, nɛ́ yeli pígele ke mìɛni ní gèle11.13 Koliyo 13-17 tiʔɛ nī gè, wéli baa Lev 26.3-5; Fàn 6.5,11,14; 7.12-16; 28.1-14.. ¹⁴Bà ki bé kpíʔile m’bé kàsaʔa kɛn gè ki- pɛn lɛ̀lɛ líì nī kàsapeliye yi tun yè, nɛ́ ŋùʔɔ kúɔmɔ woyo ní yè11.14 Kanaa kùlo nī lè, ŋùʔɔ ki ’puu tɔliyɔ siin yiɛlɛ nī lè. Peli ŋùʔɔ pélige ki sélimɛ ki nɛ puu weli gbìnʔɛ ki sélimɛ náʔa gè. Ki nɛ̌ cé mɔgɔʔ gbìnʔɛ ki mìɛni nīʔ. Ŋùʔɔ siinwuʔu, ki ’puu nɛ séligi Takariyege nī gè bè sa nɔ̀ Wariyogo kúɔmɔ nɛ̄ bè (wéli baa Sél 41.28-30; Kùlo1 17.1).. Bà yeli bè yaliiniʔɛrɛ taa, nɛ́ ɛrɛzɛn ní wè bèri ɛrɛzɛn sunvɔnbɔ11.14 ɛrɛzɛn sunvɔnbɔ: Pire ’nyaa sunmɔ páà, bɛ̀ nyàwuʔɔ luʔɔ tíɛlɛ gè. Pe nɛ̂ pi kúu nɛ́ ɛrɛzɛn yasɛnrɛ ní dè. kóri bè, nɛ́ wolivi yasɛnrɛ ní dè bèri sùnmɔ yigi bè. ¹⁵M’béri nyàʔa kanʔa gè muɔ yajuuro mɛ́ dè siiye nī yè. Muɔ béri líi de tíngi.›

¹⁶«Ye- yìye cò díɛʔ, ye fǎga yeli funyɔ fáanni yè bè pùunniʔ ! A kire ’kpíʔile gè, yeli bága láʔa bè sari káguro cáanri kulocɛlɛlɛ pálì yiʔɛ mɛ́ bèri baara pe mɛ́ bèri pe sungu. ¹⁷A yeli sí kire kpíʔile gè, Yewe ’fungo ki bé yɛ̀ yeli kúrugu kányiʔɛ ní, bà wi bé nyìʔɛnɛ tɔ́n lè kàsaʔa kiǐ ní de báanʔ, dàala niǐ ń’de yaliire kanʔa dèʔ. Bà yeli bé cɛrigɛ fáari bè yiri kùtaanna náà nī lè nàa Yewe ’kɛn yeli mɛ́ lè.

¹⁸«Bɛ̀ sí ki yē gè, siɛnrɛ dáà mi ’juu muɔ mɛ́ dè, ma ti cò muɔ nàzɔn nī wè nɛ́ muɔ fungo nī gè. Muɔ bé ti puɔ muɔ kɔli nɛ̄ gè bɛ̀ fìɛ tíɛlɛ, bé ti sɛbɛ bè ti puɔ muɔ gbɛlɛ nɛ̄ lè, kire ga buu muɔ fǎga fìʔɛ nɛ́ ti níʔ11.18 Koliyo 18-20 tiʔɛ nī gè, wéli baa 6.6-9..

¹⁹«Te muɔ pìile tɛnmɛ bèle ti nɛ̄. Mari ti nyu pe mɛ́ muɔ saʔa nī gè, a muɔ nɛ tári koligo nɛ̄ gè, a muɔ sínɛ, nɛ́ a muɔ yɛ̀. ²⁰Muɔ bé ti sɛbɛ muɔ saʔa wìile nɛ̄ lè, kàliige mɛ́, kàmɛgɛ mɛ́, nɛ́ naamɛ gè, nɛ́ muɔ kàʔa wìʔile jíindiɛyɛ nɛ̄ yè11.20 Wéli baa 6.9 siɛnrɛ dàa ti ’juu baa kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. ²¹Bà ki béri kpínʔini, a nyìʔɛnɛ niī dàala naamɛ gè, yeli nɛ́ yeli siimɛ ní bè, yeli bé mɔgɔ dàala nɛ̄ lè, kùlo nī lè nàa nɛ̄ Yewe ’kàli nɛ̀ jo wire bé ni kɛn yeli tuuliɛyɛ mɛ́ yè.

²²«Kányiʔɛ nɛ̄ a yeli ’fɔ̀li nɛ̀ kajuudiʔɛlɛ gálì ke mìɛni cò gèle, gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ gèle, níɛ ke kpínʔini gèle, a yeli ’Yewe yeli Kulocɛliɛ kaala yaʔa lè a ni ’yeli dɛ́ni lè, a yeli sí nɛ wi koligo tári gè nɛ́ yìye puɔ wi nɛ̄ wè, ²³Yewe bé yeli leguulo cìra bèle bè núgo yeli yiʔɛ mɛ́. Yeli bé siɛnnɛ bálì pe kùlogolo líɛ gèle, bàli pe ’kpúʔɔ á pe ŋɔri ti ’niʔɛ yeli nɛ̄ bèle.

²⁴«Tiʔɛ ó tiʔɛ nī yeli tɔliyɔ yi bé nɔ̀ yè, ki bé kò yeli wuʔu. Yeli kùlo ni bé líɛ waama kùlo nɛ̄ lè fúɔ bè sa nɔ̀ Liban kùlo nɛ̄ lè, bè màʔa bè sa yiri Efirati cáʔa mɛ́ gè, bè sa nɔ̀ Cɛngɛnyɛnijiinmɛ kuʔɔjii nɛ̄ wè11.24 Koliyo 24-25 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yes 1.3-5.. ²⁵Kiǐ kún siɛn nī wi- yéri yeli yiʔɛ mɛ́ gèʔ. Yewe yeli Kulocɛliɛ bé funwuɔrɔ nɛ́ fíɛgbuɔrɔ wáa kùlo ó kùlo nɛ̄ nàa nī yeli bé tánʔa bè tóri lè, majo bɛ̀ wi ’ki juu yeli mɛ́ gè.»

Yewe diba wè nɛ́ wi dɛ́ngɛ ní wè

²⁶«Ki n’gɛ, ye- kàa nyíɛnɛ ye kɔ̀n pàngɛ gè, a muɔ nɛ Yewe wi diba caa wè á kire bɛ̀ʔ wi dɛ́ngɛ caa wè. ²⁷Yeli bé wi diba taa wè, a yeli nɛ lúru Yewe yeli Kulocɛliɛ wi kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni mɛ́ gèle, gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ pàngɛ gè11.27 Wéli baa8.2-14.. ²⁸Yeli bé wi dɛ́ngɛ taa wè a yeli wè nɛ lúru Yewe yeli Kulocɛliɛ kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèleʔ, nɛ́ míɛni a yeli ’wàli nɛ̀ koligo yaʔa gè gàa wori mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ pàngɛ gè nɛ́ taʔa kulocɛlɛlɛ pálì nɛ̄, bàli yeli sì yé kíni nɛ̀ cɛ́n bèleʔ11.28 Wéli baa 28.15-45..

²⁹«A Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì muɔ nyɔ́gɔ kùlo náà nī muɔ bé jíin bè ni líɛ lè, muɔ bé tánʔa Garizimi nyagurugo nɛ̄ gè bè diba tɛ́ngɛ wè baa, bé dɛ́ngɛ tɛ́ngɛ wè baa Ebali nyagurugo nɛ̄ gè11.29 Nyaguruyo nyáà siinwuʔu ki ’juu náʔa gè, yi mìɛni siin ’puu kpàʔaliyɛ. Kpàanjalipile láà ’puu yi sunʔɔmɔ nī bè; baa Sikɛmi kàʔa ki ’puu. Kire tiʔɛ kire nī pe bé nyakungɛngɛ fùgu gè kpíʔile. Nàʔa gè, diba wori dè nɛ́ dɛ́ngɛ wori ní dè, kire yé puu bè ki tìɛ a ŋìi nɛ tári nyakungɛngɛ siɛnrɛ nɛ̄ dè, wi bé Yewe diba taa wè; a ŋìi sí cíi wè, kire siɛn wi bé Yewe dɛ́ngɛ taa wè. Wéli baa 27.1-13, nɛ́ Yes 8.30-35.. ³⁰Ki nyaguruyo nyáà yiī baa Zurudɛn cáʔa kúrugu gè cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́ gè, baa Kanaa siɛnnɛ piyē tɛ́ninɛ bèle waama kùlo kpàanjali nɛ̄ wè, Giligali kàʔa yiʔɛ mɛ́ gè, Mɔre tiikpoliyo tiɛliʔɛ táanni gè11.30 Giligali kàʔa gàa wuʔu ki ’juu náʔa gè, kire ’puu Betɛli kàʔa kúrugu gè, culolo kiɛ félige (wéli baa Kùlo2 2.1). Kiì puu nugoʔ nɛ́ gàa wuʔu ki ’juu baa Yes 4.19, kire gáà ki ’puu Zurudɛn cáʔa táanni gè (wéli baa Sél 12.6)..

³¹«Ki ’kò cɛ̀ri dí yeli sí Zurudɛn cáʔa jeli gè bè jíin kùlo nī lè nàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kɛn yeli mɛ́ lè. Yeli bé ni líɛ bè tɛ́ni ni nī. ³²27 Ye- yìye cò díɛʔ: yeli ’yɛli bè Yewe fànʔa kele ke mìɛni cò nɛ́ wi kàyuʔujuuro ní dè, dàa mi ’juu yeli mɛ́ pàngɛ gè.»

Kajuudiʔɛlɛ gálì ke béri kpínʔini Kanaa kùlo nī lè

(12.1–26.19)

Yewe Kòridiʔɛ ki bé puu tiʔɛ nigbe nī

¹A Misa sí jo12.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Fànʔa kele ke n’gɛlɛ nɛ́ kàyuʔujuuro ní dè dàa yeli ’yɛli bè cò cɛ̀ngɛ dè bè ti kpíʔile kùlo nī lè nàa Yewe yeli tobilo Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì kɛn yeli mɛ́ kɔrigɔ gè12.1 Wéli baa 6.1., yeli sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī dàala nɛ̄ lè12.1 Wéli baa 4.10..

²«Kùlogolo siɛnfeliye nyáà yeli bé cìra yè, tiɛrɛ dáà nī yiī nɛ sungu yè, yeli bé ti míɛni cúʔɔ12.2 Wéli baa 7.5; Yir 34.13.: nyagurukpaʔaliyɛ nɛ̄ yè, nɛ́ nyaguruyɛliyɛ naamɛ gè, nɛ́ tiikpoliyo yi mìɛni láara yè12.2 Wéli baa Kùlo1 14.22-23; Kùlo2 16.4; 17.10; Zer 3.6.. ³Yeli bé pe sundiɛyɛ kpúɔn yè bè cúʔɔ, bè pe kàdɛnicɔriyɔ12.3 Wéli baa Yir 34.13 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. kpúɔn yè bè muʔɔrɔ nyàa pe ’kpíʔile pe sundiɛyɛ nī yè. Yeli bé Asɛra tiikoriyeriye sórigo yè kàsun nī. Yeli bé pe kulocɛlɛlɛ yasundɛnyɛ yi mìɛni jabari bè yi sɔ̀ngirɔ yige dè kire tiʔɛ siɛnnɛ nī bèle. ⁴Yeli sì yɛli bàga de ti kpínʔini pe tíɛlɛʔ a yeli kɛ́ni Yewe yeli Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ́ wèʔ.

⁵«Yewe yeli Kulocɛliɛ wire tíimɛ bága tiʔɛ káà nyíɛnɛ bè kɔ̀n yeli saaya tùluyo tɛ́nidiɛyɛ nī yè, tiʔɛ gíì nī wire míʔɛ ki bé puu gè, bè ki kpíʔile wire kòridiʔɛ12.5 Wéli baa 16.2; 26.2; Kùlo1 8.29; Kaj2 7.12.. Kire tiʔɛ kire yákuɔ nī yeli béri tári de waa bè sari wi gbùʔɔrɔ́. ⁶Kire tiʔɛ kire nī yeli béri waa nɛ́ yeli kakuɔrɔ kaasuʔuro ní dè, nɛ́ yeli kakuɔrɔ yajuuro ní dè, nɛ́ yeli kiɛkiɛwuʔulo ní gèle gàli yeli nɛ láʔala nɛ kanʔa Yewe mɛ́ wè, nɛ́ yɛrɛ dáà muɔ ’kɔ̀n nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ wè kpuʔɔrɔ dè, nɛ́ yeli yakɔnrɔ dáà wori míɛni muɔ yé nyuɔ kún nɛ́ kɛn wè, nɛ́ yeli kinɛdɛnigɛ yakɔnrɔ ní dè, nɛ́ yeli nìɛyɛ yi pìpelile ní bèle, nɛ́ sìnbaala nɛ́ síkaala pe pìpelile ní bèle. ⁷Kire tiʔɛ kire nī, Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, yeli nɛ́ yeli nariyɛ wuulo ní bèle, yeli bé yeli kakuɔrɔ yakɔnrɔ suro lìi dè, bé sí de fundaanra kpínʔini, nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì diba taʔa wè yeli nɛ̄ yeli baara ti mìɛni nī dè.

⁸«Yeli sǐ ga tíi bé ní de ki kakuɔrɔ kpínʔini dèʔ majo bɛ̀ we ki kpínʔini píra ŋáà nī wè náʔa gèʔ; náʔa gè, siɛn ó siɛn nɛ ki kpínʔini a gìi ’wi dɛ́ni gè. ⁹Nɛ́ ki cɛ́n yiyē nɛ tíin koligo nɛ̄, yiyè fìɛ nɔ̀ ŋɔ́daala tiʔɛ nī gèʔ gàa gī yeli kɔrigɔ gèʔ, gàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kɛn yeli mɛ́ gè. ¹⁰Bà yeli bága Zurudɛn cáʔa jeli gè bè sa tɛ́ni kùlo nī lè nàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kɛn yeli mɛ́ kɔrigɔ gè, wi bé ŋɔ́daala kɛn lè yeli mɛ́ bè yeli suɔ yeli leguulo mɛ́ bèle bàli pe ’yeli màʔa nɛ̀ suʔu bèle, dí yeli sí tɛ́ni baa yanyige nɛ̄.

¹¹«Kire lɛ̀lɛ nī lè, tiʔɛ gíì Yewe yeli Kulocɛliɛ wi bága nyíɛnɛ bè kɔ̀n bè ki kpíʔile wire míʔɛ ki kòridiʔɛ gè, baa yeli béri waa nɛ́ yɛrɛ ní dè dàa wori mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dè: yeli kakuɔrɔ kaasuʔuro dè, nɛ́ yeli kakuɔrɔ yajuuro ní dè, nɛ́ yeli kiɛkiɛwuʔulo yakɔnrɔ ní dè, nɛ́ yɛrɛ dáà yeli ’kɔ̀n nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ wè kpuʔɔrɔ dè, nɛ́ yeli yakɔnrɔ dáà yeli ’nyíɛnɛ bè kɔ̀n bè kɛn Yewe mɛ́, dáà wori yeli yé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn dè. ¹²Kire tiʔɛ nī yeli bé fundaanra kpíʔile Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, yeli nɛ́ yeli jaala ní bèle nɛ́ yeli pórilo ní bèle, nɛ́ yeli baakuɔlɔ ní bèle, nàguɔlɔ nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, nɛ́ Leviiyé ní bèle bàli pe bé puu tɛ́ninɛ yeli kàaya nī yè, nɛ́ ki cɛ́n dàala yafiɛn wè pe mɛ́ kɔrigɔʔ yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ.

¹³«Mìɛ cò díɛʔ ! Muɔ fǎga de kakuɔrɔ kaasuʔuro sórigi dè tiʔɛ ó tiʔɛ nī gìi ki ’muɔ dɛ́ni gèʔ. ¹⁴Tiʔɛ gáà Yewe nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè yeli saaya tùluyo tɛ́nidiɛyɛ nī yè, kire yákuɔ nī muɔ bé kakuɔrɔ kaasuʔuro sórigo dè. Baa muɔ bé kele gálì ke mìɛni kpíʔile gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gèle. ¹⁵Kire nɛ́ ki míɛni muɔ bé gbɛ̀ jáa bè yajuuro táà kpúu bè káa majo kɛnmɛ báà pi ’muɔ dɛ́ni bè tiʔɛ gíì nī muɔ yē tɛ́niwɛ wè, nɛ̀ yɛli nɛ́ kɛnmɛ báà ní Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì diba taʔa wè muɔ nɛ̄ wè. Siɛn ó siɛn bé gbɛ̀ ti káa a wi cɛni yē núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè yo, nɛ́ ŋìi wī cìiliwe yo, wi bé gbɛ̀ ti káa, majo bɛ̀ yeli ’dàli nɛ nyàʔayɛrɛ kaara káa dè, wóliwo kaara dè nɛ́ sùɔ kaara ní dè12.15 Wéli baa 14.5; 15.22..

¹⁶«Gìi sí gī baa gè, muɔ sì yɛli bè sìsiɛn káa gèʔ; muɔ bé ki wo dàala nɛ̄ lè bɛ̀ luʔɔ tíɛlɛ12.16 Wéli baa Lev 3.17..

¹⁷«Baa muɔ kàʔa nī gè gàa nī muɔ yē tɛ́niwɛ wè, muɔ sǐ gbɛ̀ jáa muɔ yaliifɔnrɔ yakɛnrɛ kiɛkiɛwuʔulo lìi gèleʔ, a ki yē ɛrɛzɛn luʔɔ gè nɛ́ wolivi sùnvɔnbɔ bè. Muɔ sǐ gbɛ̀ jáa míɛni bè yeli nìɛyɛ yi pìpelile káa bèle nɛ́ sìnbaala nɛ́ síkaala pe pìpelile ní bèleʔ. Nɛ́ míɛni yakɔnrɔ dáà wuʔu míɛni nɛ̄ muɔ cé nyuɔ kún nɛ̀ kɛn gè, nɛ́ muɔ kinɛdɛnigɛ yakɔnrɔ ní dè, nɛ́ kpuʔɔrɔ dáà muɔ ’kɔ̀n nɛ̀ kɛn Yewe mɛ́ wè, muɔ sǐ gbɛ̀ ti káaʔ. ¹⁸Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire yákuɔ yiʔɛ mɛ́ muɔ bé yɛrɛ dáà ti mìɛni káa, tiʔɛ gáà nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ bé nyíɛnɛ gɔ̀n gè. Muɔ bé ti káa, muɔ nɛ́ muɔ jaa ní wè, nɛ́ muɔ póri ní wè, nɛ́ muɔ baakuɔwɔ ŋáà wī nàguɔ wè nɛ́ ŋàa wī cɛliwɛ wè, nɛ́ Leviiyé siɛn ní wè ŋàa wī tɛ́niwɛ muɔ kàaya nī yè. Muɔ bé fundaanra kpíʔile Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè muɔ kiyɛ baara ti mìɛni nɛ̄ dè. ¹⁹Mìɛ cò díɛʔ ! Lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī muɔ bé puu baa sìi nɛ̄ kùlo nī lè, fǎga fìʔɛ nɛ́ Leviiyé ní bèleʔ12.19 Wéli baa 14.27; Kaj2 31.4..

²⁰«Lɛ̀lɛ líì nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé kàa taʔa muɔ kùlo nɛ̄ lè bè ni kpúʔɔ lè, majo bɛ̀ wi ’ki nyuɔ kún gè nɛ̀ kɛn muɔ mɛ́ gè12.20 Wéli baa 11.24; 19.8-9; Sél 28.14; Yir 34.24., a kaara káa láa kɛ́nì muɔ taa wè, muɔ bé gbɛ̀ ti káa kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ nɛ ki caa wè. ²¹A ki yē yeli tɛ́nidiʔɛ ki ’líili nɛ̀ tóri gè tiʔɛ gáà nɛ̄ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè nɛ̀ wi míʔɛ taʔa gè baa gè, muɔ bé gbɛ̀ muɔ yajuuro kpúu dè, dàa Yewe ’kɛn muɔ mɛ́ dè, kɛnmɛ bíì nɛ̄ mi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè. Muɔ bé gbɛ̀ muɔ nyɛ́ni kaara káa dè bè tín a dìi ’muɔ dɛ́ni dè muɔ kàaya nī yè. ²²Kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ nɛ wóliwo nɛ́ sùɔ kaara káa dè, muɔ bé gbɛ̀ kaara dáà káa dè bɛ̀. A siɛn yē núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè yo, nɛ́ ŋìi wī cìiliwe yo, siɛn wi bé gbɛ̀ ti káa.

²³«Kaala nigbe sí ní baa díɛʔ ! Mìɛ cò, fǎga sìsiɛn káa gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n sìsiɛn kire nī sìi wi yē12.23 Wéli baa Sél 9.4; Lev 3.17.. Muɔ sǐ gbɛ̀ sìi káa wè nɛ́ kaara ní dèʔ ²⁴Muɔ fǎga tíi bé ki káaʔ ! Muɔ ’yɛli bè ki wo dàala nɛ̄ lè bɛ̀ luʔɔ tíɛlɛ. ²⁵Fǎga cɛ ki káa púlo wīʔ, kire ga buu muɔ- puu fundaanra nɛ̄ nɛ́ muɔ pìile ní bèle, bàli pe báan muɔ kàduʔumɛ gè, bɛ̀ ki ’nyaa muɔ nɛ kasingele kpínʔini Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

²⁶«Nɛ̀ ki yaʔa yakɔnrɔ dáà muɔ ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ Yewe mɛ́ wè12.26 Wéli baa Tɔ́r 5.9-10; 18.19., nɛ́ yakɔnrɔ dáà wori míɛni muɔ yé nyuɔ kún gè nɛ̀ kɛn gè, tire dè muɔ ’yɛli bè kɛ́ nɛ́ ti ní tiʔɛ gáà nī Yewe cé nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè. ²⁷Muɔ ’yɛli bè muɔ kakuɔrɔ kaasuʔuro taʔa dè nɛ́ ti sìsiɛn ní gè Yewe muɔ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa nɛ̄ gè. Kakuɔrɔ yajuusɛnrɛ ti sìsiɛn gè, kire bé wo Yewe muɔ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè; kaara dè, muɔ bé tire káa.

²⁸«-Ti sɔ́migɔ ma lúʔu cɛ̀ngɛ kajuʔulo gálì ke mìɛni gèle gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ wè. Bɛ̀ ki bé puu muɔ- kò fundaanra nɛ̄, muɔ nɛ́ muɔ pìile ní bèle bàli pe báan muɔ kàduʔumɛ gè, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, nɛ́ ki cɛ́n muɔ nyɛ́nì ki kpíʔile gàa ’ki sín nɛ̀ nyuɔ gè Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè.»

Muɔ fǎri Kanaa siɛnnɛ kulocɛlɛlɛ sungu bèleʔ

²⁹«Lɛ̀lɛ líì nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì kùlogolo siɛnfeliye nyáà cúʔɔ yè nɛ̀ yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè, siɛnfeliye nyáà tiʔɛ muɔ bága líɛ gè, a muɔ kɛ́nì pe cìra bèle nɛ́ tɛ́ni pe kùlo nī lè, ³⁰a Yewe kɛ́nì pe cúʔɔ nɛ̀ kúɔ muɔ yiʔɛ mɛ́ gè, mìɛ cò díɛʔ ! Fǎga tí pe kakpiʔiligele ke muɔ cò bɛ̀ gárigɛ tíɛlɛʔ bèri pe kulocɛlɛlɛ caa bèle bé sí ki juu bé joʔ: ‹Mɛni sí siɛnfeliye nyáà yiī nɛ baara pe kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèle nɛ pe sungu ? Mi míɛni m’bé ki kpíʔile bɛ̀ pe tíɛlɛ.›

³¹«Muɔ sì yɛli bè baara Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè majo kɛnmɛ báà nɛ̄ siɛnnɛ bálì piyē nɛ baara pe kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèleʔ. Nɛ́ ki cɛ́n kele gálì siɛnfeliye nyáà yi ’puu nɛ kpínʔini pe kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèle, gàli gīɛlɛ Yewe kanabinʔɛnɛ gèle, gàli ke ’wi biɛn kpuʔɔ wè. Pe nɛ cɛ́ni fɔ̀li nɛ̀ kɛ́ nɛ sɛ́ni pe pìile, nàgabigele nɛ́ pìcapigele, nyɔ́gi gèle kàsun nī gè bèri sungu nɛ́ ke ní12.31 Wéli baa Lev 18.21kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè, nɛ́ míɛni Kùlo2 17.31; Zer 7.31; 19.5..»

Ye fǎga fɔ̀li yasunzunro nɛ̄ dè yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ

¹A Misa sí jo13.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Dàa ti mìɛni mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ dè, yeli bé ti cò bèri ti kpínʔini. Yeli sǐ ga tíi tàa yige ti nīʔ; yeli míɛni sǐ taa fàri ti nɛ̄ʔ13.1 Wéli baa 4.2; Tìɛ 22.18-19. !

²«Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa siɛnjuuwo wáà bé yɛ̀ yeli sunʔɔmɔ nī bè, bè jo Kulocɛliɛ ’wire tun wire pa juu wi míʔɛ nɛ̄ gè, kire ga laa siɛn ŋáà wi béri kele nyaʔa ŋɔ́nidɔ nī dè níɛ ke nyu, nɛ́ jo wi ’fìɛ wáà kire ga laa kanyuʔɔninɔ láà nyaa lè13.2 Koliyo 2-6 wuʔu nī gè, káfinɛrɛ siɛnjuulo tiʔɛ nī gè, wéli baa Zer 4.9-10; 23.25-32.. ³A ki cɛ́nì nyaa fìɛ ŋáà nɛ́ kanyuʔɔninɔ náà ni ’kpíʔile kányiʔɛ nɛ̄ gè, á wi ’ki juu nɛ́ jo: ‹Yeri báan we- kɛ́ we sa taʔa kulocɛlɛlɛ pálì nɛ̄ weri baara pe mɛ́ bèri pe sungu wè,› kire ’jo kulocɛlɛlɛ bálì muɔ sì cɛ́n bèleʔ, ⁴siɛnjuuwo ŋáà nɛ́ siɛn ŋáà wi kele nyaʔa ŋɔ́nidɔ nī níɛ ke nyu gèle, muɔ sì yɛli bè pe siɛnrɛ lúʔu dèʔ.

«Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wire wi yeli pun nɛ wéli, bè ki cɛ́n a ki yē yeli nɛ fɔ̀ligí bè Yewe yeli Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni- yeli dɛ́ni nɛ́ yeli fungo ki mìɛni ní, nɛ́ yeli pìle ni mìɛni ní lè13.4 Wéli baa 6.5; 10.12.. ⁵Yewe yeli Kulocɛliɛ wire yákuɔ nɛ̄ yeli bé taʔa wī, wire nigbe nɛ̄ yeli béri fìʔɛ́. Wire nigbe kajuudiʔɛlɛ keli yeli bé cò, wire nigbe míɛni juumɔ pire yeli béri lúru. Wire nigbe mɛ́ yeli béri baara, wire nigbe nɛ̄ yeli bé yìye puɔ.

⁶«Gàa ki siɛnjuuwo ŋáà ’kúɔ wè, nɛ́ siɛn ŋáà wi kele nyaʔa ŋɔ́nidɔ nī níɛ ke nyu gèle, pe ’yɛli pe- pe kpúu wī. Nɛ́ ki cɛ́n piyē nɛ caa bè yeli fáanni yeli- cíi Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, wire ŋáà wi ’yeli suɔ nɛ̀ yige sùkulomɔ nī bè baa Ezipiti kùlo mɛ́ lè. Kire siɛnjuuwo ŋáà nɛ́ siɛn ŋáà wi kele nyaʔa ŋɔ́nidɔ nī níɛ ke nyu gèle, piyē nɛ caa bè yeli yige koligo nī gè gàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeri ki tari gè. Kire ki bé kpíʔile muɔ bé kapiile yige lè yeli sunʔɔmɔ nī bè.

⁷«Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa muɔ siinyɛni ŋáà wī nuufɔnuwɔ nɛ̄ nɛ́ muɔ nī wè, dùʔɔ míɛni muɔ jaa kire ga laa muɔ póri, dùʔɔ muɔ cuɔ ŋáà wi ŋɔ́ni muɔ sìndinge nɛ̄ gè, dùʔɔ muɔ gbuɔnyɛni ŋáà wi kpɔni muɔ nɛ̄ wè, a pe wàa ’muɔ fáanni làrimɛ nī nɛ́ ki juu nɛ́ jo: ‹We- kɛ́ we sa baara kulocɛlɛlɛ pálì mɛ́ weri pe sungu,› kire ’jo kulocɛlɛlɛ pálì yeli sì cɛ́nʔ, yeli tobilo míɛni sì pe cɛ́n wèʔ, ⁸siɛnfeliye yáà kulocɛlɛlɛ, bàli pe ’yeli màʔa nɛ̀ suʔu wè, bàli bīɛlɛ yeli táanni á kire bɛ̀ʔ bàli pe ’líili yeli nɛ̄ bèle, duniya tiɛrɛ ti mìɛni nī dè.

⁹«Muɔ sì yɛli bè yéri ki nɛ̄ʔ, muɔ sì cɛ́nì yɛli bè lúʔu wi mɛ́ʔ, muɔ nyapile míɛni niì yɛli bè nyinimɛ taa wi nɛ̄ʔ. Muɔ sì yɛli bè wi suɔ bè làrigɛʔ. ¹⁰Gìi sí gī baa gè, muɔ ’yɛli bè wi kpúu wī. Muɔ tíimɛ kɔli kire ki bé yɛ̀ wi kúrugu pélige gè bè kàdɛnigɛ líɛ gè bè wi wáa. Kire kàduʔumɛ gè dí siɛnsɛnminɛ kiyɛ yi nɛ́ yɛ̀ wi kúrugu bè wi wáa kpúu. ¹¹Yeli bé wi wáa nɛ́ kàdari ní fúɔ wi pa kùu. Nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì ki caa bè muɔ fáanni bè láʔa Yewe muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, wire ŋáà wi ’muɔ yige Ezipiti kùlo nī lè baa muɔ ’puu sùkulomɔ nī bè.

¹²«Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni bé ki siɛnrɛ lúʔu dè, bɛ̀ pe bé fíɛ; piyě ní fɔ̀li kire kapiʔi kpíʔile gèʔ.

¹³«Dùʔɔ muɔ bé sí ga ki lúʔu pe ’jo yeli kàʔa káà nī nyàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ muɔ- tɛ́ni baa yi nī yè, ¹⁴dí siɛncuʔɔlɔ pálì nyɛ́nì yiri baa yeli sunʔɔmɔ nī bè nɛ̀ siɛnnɛ fáanni bèle pe kàʔa nī gè nɛ́ jo: ‹Weri báan we- kɛ́ we sa baara kulocɛlɛlɛ pálì mɛ́ béri pe sungu,› kulocɛlɛlɛ bálì yeli sì cɛ́n bèleʔ.

¹⁵«A ki sí nyaa bɛ̀ gè, muɔ bé caala kpíʔile bè wéli, muɔ bé yúgo màʔa, muɔ bé ki sɔ́migɔ siʔɛ cɛ̀ngɛ bè wéli. A ki sí pɛ́nì nyaa kányiʔɛ gī wè, kire tètii kaala náà ni ’kpíʔile lè yeli sunʔɔmɔ nī bè, ¹⁶kire kàʔa gáà ki siɛnnɛ pe mìɛni bèle, nɛ́ pe yajuuro ti mìɛni ní dè, muɔ bé sa pe kpúu nɛ́ kapiɛngbuɔn ŋuʔɔnɔ ní gèle, bé kàʔa nɛ́ ki yɛrɛ ti mìɛni cúʔɔ bè yige baa péwu nɛ̀ yɛli nɛ́ Yewe kàyuʔujuuro ní dè. ¹⁷Muɔ bé kàʔa ki yɛrɛ nɛ́ ki lɔri ti mìɛni gbuʔulo kàʔa sunʔɔmɔ nī bè dàligɛ nɛ̄ gè, bé sí ti mìɛni sórigo nɛ́ kàʔa ní gè, bɛ̀ kakuɔrɔ kaasuʔuro tíɛlɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Kire kàʔa ki bé kò cúnʔɔ gboli, kiì ní ga tíi faan bè nyaaʔ.

¹⁸«Yɛgɛ ó yɛgɛ pe ’yɛli bè cúʔɔ bè yige baa péwu wè, muɔ kɔli sì yɛli bè cò ki kàa nɛ̄ʔ, kire ga buu Yewe funyɛrigbuʔɔ ki- tìgi, dí wi sí wi nyinidaaguugo tìɛ gè muɔ nɛ̄ dí muɔ sí sii bè niʔɛ bɛ̀ wi ’ki kàli muɔ tobilo mɛ́ bèle. ¹⁹Wi bé ki kpíʔile a muɔ nɛ lúru Yewe muɔ Kulocɛliɛ siɛnrɛ mɛ́ dè, níɛ wi kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni cògí gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, níɛ ki kpínʔini gàa ki sín wi yiʔɛ mɛ́ gè.»

Misa wi ’Isirayɛliyé yafunro wori juu dè

¹A Misa ’ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo:14.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè. «Yeli yē pìile Yewe yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Kire nɛ̄, a wàa ’kùu wè, yeli sì yɛli bè jérigele kpúɔn yeli céri nɛ̄ dèʔ. Yeli míɛni sì yɛli bè yeli gbɛlɛ yiʔɛmɛ nzìire kùnu dèʔ14.1 Ki yé puu kùugo kaliɛlɛ Kanaa siɛnnɛ mɛ́ bèle (wéli baa Lev 19.28; 21.5; Kùlo1 18.27-28; Zer 16.6).. ²Nɛ́ ki cɛ́n yeli yē siɛnfelige gáà Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ gè wire wuʔu. Yeli bīɛlɛ Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n yeli- kò wire tíimɛ siɛnfelige gáà wuʔu ki ’kpúʔɔ wi mɛ́ gè, gàa gī wi wuʔu gè siɛnsɛnminɛ pe mìɛni sunʔɔmɔ nī bè dàala nɛ̄ lè14.2 Wéli baa Yir 19.5; Tiit 2.14; Piɛ1 2.9..

³«Yeli sǐ ga tíi yafiɛn káa gàa gī yafungo gèʔ14.3 Koliyo 3-20 tiʔɛ nī gè, wéli baa Lev 11.1-23.. ⁴Yajuuro ti n’dɛ dàa yeli bé gbɛ̀ káa dè: nùɔ wè, sìnbuɔ wè, nɛ́ síkpuɔ ní wè. ⁵Nyàʔayɛrɛ ti n’dɛ dàa muɔ bé gbɛ̀ káa dè: sùɔ wè, wóliwo wè, daagbiɛ wè, nyàʔa síkpuɔ wè, sàcolo lè, kàfaaŋɔnigɔ gè, nɛ́ nyàʔa sìnbuɔ ní wè14.5 Nyàʔayɛrɛ dáà wuʔu ki ’juu baa koliyo 5 nɛ́ 7 nī gè, ti mìɛni feliye yiì fílige nɛ̀ cɛ́nʔ.. ⁶Yajuʔu ó yajuʔu gáà gī nɛ́ fèriye ní yè wáliyɛ yè, níɛ yaliire núru dè nɛ káa dè, yeli bé gbɛ̀ tire káa.

⁷«Tire dáà ti núru nɛ káa dè, nɛ̀ ki yaʔa ti fèriye yiì wàligí yèʔ, tire yē núʔɔrɔ yeli mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Bɛ̀ sí ki yē gè, yeli sǐ gbɛ̀ dàa káa dèʔ: nyuʔɔmɔ wè, pòli wè, nɛ́ kàgbelige ní gè. ⁸Nɛ́ míɛni, tiɛligɛ kire yē yajuʔu káà gàa ki ’núʔɔ gè. Ki fèriye yī wàligí, nɛ̀ ki yaʔa ki wè núru nɛ káaʔ. Yeli sì yɛli bè ti kaara káa dèʔ, yeli míɛni sì yɛli bè cò daa ti wokuugo káà nɛ̄ʔ.

⁹«Dàa dī luʔɔ nī gè, yeli bé gbɛ̀ri ti mìɛni káa dàa dī nɛ́ jìɛnyɛ ní yè nɛ́ koriyo ní yè. ¹⁰Nɛ̀ ki yaʔa yeli sǐ ga tíi dàa káa dèʔ dàa nɛ̄ jìɛnyɛ nɛ́ koriyo wè ti nɛ̄ dèʔ. Tire yē dàa ti ’núʔɔ dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.

¹¹«Sínjiɛnrɛ dáà dī cìilide dè, yeli bé gbɛ̀ri tire káa. ¹²Sínjiɛnyɛ yáà sí yē baa nyàa yeli sǐ gbɛ̀ri káa yèʔ: kàgbɛni wè, dìbagɛ gè, nyùɔwɔ wè14.12 Sínjiɛnrɛ dáà wuʔu ki ’juu náʔa gè koliyo 12-18 nɛ̄ wè, ti mìɛni feliye yiì fílige nɛ̀ cɛ́nʔ., ¹³dìfira wè, wɔ̀kɔngɔ gè nɛ́ ki feliye ní yè, ¹⁴dìbawuɔlɔ lè nɛ́ ni feliye ní yè, ¹⁵kànasuʔulo wè, gìdege gè, fúɔkɔlilɔ lè, gànviɛlɛ lè nɛ́ ni feliye ní yè, ¹⁶gbòdofinige gè, sàtorigo gè, nɛ́ gìdefiige ní gè, ¹⁷luʔɔ nyápɔrigɔ gè, dìbawuʔɔ gè, nɛ́ nyápɔrikpele ní lè, ¹⁸fúɔkɔligɔ gè, gbìile nɛ́ wi feliye ní yè, gòtunɔpɔrɔ dè, nɛ́ dírige ní gè.

¹⁹«Yafiniyirigele ke mìɛni gàli ke yē nìʔɛgɛlɛ níɛ fini nɛ mári gèle, keli yē núʔɔgɔlɔ yeli mɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. Yeli sǐ ga tíi ke káaʔ. ²⁰Nɛ̀ sí ki yaʔa yafinide dáà dī cìilide dè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè, tire yeli béri káa14.20 Wéli baa Lev 11.21-22..

²¹«Yeli sǐ gbɛ̀ yawiʔi káa gàa ki ’kùu gèʔ. Muɔ bé ki kɛn nabɔnwɔ mɛ́ wè ŋàa wī yeli kàaya nī yè, á kire bɛ̀ʔ, muɔ bé ki pári nabɔnwɔ mɛ́ ŋàa wi tòrí wè. Nɛ́ ki cɛ́n muɔ yē siɛnfelige káà gàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ gè wire wuʔu gè.

«Muɔ sì yɛli bè síkapile ni yàa yírimɛ líɛ bè, bè ni suʔɔ nɛ́ pi níʔ14.21 Wéli baa Yir 23.19..»

Mari kiɛkiɛwuʔulo kɔ̀ngí gèle

²²«Yiɛlɛ ó yiɛlɛ muɔ ’yɛli bè kiɛkiɛwuʔulo kɔ̀n gèle, Kulocɛliɛ liɛlɛ lè, muɔ siʔi yaliire ti mìɛni nī dè. ²³Muɔ bé kɛ́ tiʔɛ gáà nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bè ki kpíʔile wire míʔɛ ki kòridiʔɛ gè. Baa muɔ bé lìigbuɔlɔ suro lìi dáà dī muɔ kiɛkiɛwuʔulo yakɔnrɔ dè: yaliire dè, nɛ́ ɛrɛzɛn luʔɔ ní gè, nɛ́ wolivi sùnmɔ ní bè bàa bī fɔnbɔ bè, nɛ́ yeli nìɛyɛ pìpelile ní bèle, nɛ́ sìnbaala nɛ́ síkaala pe pìpelile ní bèle. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ sí tɛnmɛnɛ taa bèri fìʔɛ́ Yewe muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè cɛngɛ ó cɛngɛ14.23 Wéli baa Lev 27.30-33..

²⁴«Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa tiʔɛ gáà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè nɛ́ wi míʔɛ taʔa gè ki nɛ̄ wè, ki bé líili bè tóri muɔ nɛ̄ bè kiɛkiɛwuʔulo tugo gèle bè kɛ́ baa, nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì diba taʔa wè muɔ nɛ̄ nɛ́ yaliiniʔɛrɛ kɛn muɔ mɛ́. ²⁵A ki sí nyaa bɛ̀ gè, muɔ bé kiɛkiɛwuʔulo yakɔnrɔ pári dè, bé sí wali cò wè muɔ kɔli nī gè bè kɛ́ tiʔɛ mɛ́ gè gàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè. ²⁶Baa kire tiʔɛ nī gè, muɔ bé yɛrɛ ti mìɛni suɔ dàa muɔ nɛ caa dè: nìɛyɛ yè, sìnbaara dè nɛ́ síkaala ní bèle, diviɛn ní wè nɛ́ sunmɔ ní bè. Muɔ bé ti mìɛni suɔ dàa ti ’muɔ dɛ́ni dè. Baa Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè muɔ bé lìi bè gbuɔ bè puu fundaanra nɛ̄ nɛ́ muɔ saʔa wuulo ní bèle.

²⁷«Gàa ki ’Leviiyé siɛnnɛ kúɔ bèle, peli bálì pe bé puu tɛ́ninɛ muɔ kàʔa nī gè, bàli mɛ́ dàala yafiɛn wè pe mɛ́ kɔrigɔʔ yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ, muɔ sì yɛli bàga fìʔɛ nɛ́ pe ní díɛʔ.

²⁸«Yiʔɛlɛ taanriwoli ó taanriwoli nɛ̄ lè, muɔ ’yɛli bè kiɛkiɛwuʔulo ke mìɛni kɔ̀n muɔ siʔi yaliire nī dè kire yiɛlɛ lè, bè sa ti gbuʔulo muɔ kàʔa nī gè. ²⁹Bɛ̀ sí ki bé puu Leviiyé siɛnnɛ bèle, bàli mɛ́ dàala yafiɛn wè pe mɛ́ kɔrigɔ gèʔ yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ, nɛ́ nabɔnwɔ ní wè, nɛ́ círiwe ní wè, nɛ́ lakicuɔ ní wè, bàli bīɛlɛ muɔ kàʔa nī gè, peli béri yaliire taʔa bèri líi de tíngi kire ga buu Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi- sí diba taʔa wè muɔ nɛ̄ muɔ kɔli baara ti mìɛni nɛ̄ dè.»

Fuɔrɔ Yaʔa yiɛlɛ kajuudiʔɛlɛ gèle

¹A Misa sí jo15.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Yiʔɛlɛ kɔlisiin ó yiʔɛlɛ kɔlisiin kúɔmɔ mɛ́ bè, muɔ bé fuɔrɔ yaʔa dè. ²Ki n’gɛ kɛnmɛ báà pire nɛ̄ muɔ bé ki kpíʔile: a pe kɛ́nì YeweFuɔrɔ Yaʔa yiɛlɛ wuʔu juu gè, siɛn ó siɛn wi ’wali fuʔɔ kún wi siɛnnyɛni mɛ́ wè, fuʔɔfɔli wi ’yɛli bè ki yaʔa wi nɛ̄, wi fǎga fuʔɔ sàri gèʔ. Wiì yɛli bè wi siɛnnyɛni wáà còʔ ŋàa wī Isirayɛli wuu wèʔ wi- wi fuʔɔ sàri gèʔ. ³Nabɔnwɔ wire muɔ bé gbɛ̀ cò wi- wi fuʔɔ sàri gè. Fuʔɔ gáà muɔ ’le muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ wè ŋàa wī Isirayɛli wuu wè, muɔ ’yɛli bè kire yaʔa15.3 Bɛ̀ kiì yé nyaa fànʔa nabɔnminɔ mɛ́ bèleʔ Isirayɛli kùlo nī lè bè pe siiye yaʔa yè sìnvali ní yiʔɛlɛ kɔlisiinwoli nɛ̄ lè bɛ̀ Isirayɛliyé tíɛlɛ bèle, kire kɛnmɛ nɛ̄ peli cî gbɛ̀ wali taa bè pe fuɔrɔ sàri dè. Wéli baa Lev 25.4..

⁴«Gìi sí gī baa gè, fɔ̀ngɔfɔli sì yɛli bè nyaa yeli sunʔɔmɔ nīʔ, nɛ́ ki cɛ́n kiī cɛ́nyaʔaga Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bága diba taʔa wè kùlo nɛ̄ lè nàa wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè kɔrigɔ gè, kire ga buu muɔ- ni líɛ muɔ woli.

⁵«Gìi ki ’kpúʔɔ gè, muɔ ’yɛli bèri lúru Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, ma sí fɔ̀li mari wi kajuudiʔɛlɛ kpínʔini gèle gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè. ⁶Nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bága diba taʔa wè muɔ nɛ̄ majo bɛ̀ wi ’ki juu gè. Muɔ béri fuɔrɔ nii kùlogolo sáamɛ nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa muɔ sǐ ga fuʔɔ kún wàa mɛ́ʔ; muɔ bé fànʔa taa kùlogolo sáamɛ nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa peli sǐ gbɛ̀ muɔ jáaʔ.

⁷«A ki ’nyaa fɔ̀ngɔfɔli yē baa muɔ mɛ́ wè, ŋàa wī muɔ siɛnnyɛni muɔ kàʔa káà nī gè kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, muɔ sì yɛli bè muɔ fungo gbɛ̀n gè wi kɔli mɛ́ gèʔ, muɔ sì yɛli míɛni bè muɔ kɔli pàanni gè muɔ siɛnnyɛni kɔli mɛ́ ŋàa wī fɔ̀ngɔfɔli wèʔ. ⁸Nɛ̀ sí ki yaʔa muɔ ’yɛli bè muɔ kɔli sáʔa gè wi mɛ́ bè fuʔɔ le wi nɛ̄ gàa ki bé tí wi- wi kele cuɔnri gèle15.8 Wéli baa Lev 25.35.. ⁹Mìɛ sɔ́migɔ ma cò díɛʔ, ma fǎga ki yaʔa sɔ̀ngibiire jíin muɔ fungo nī gèʔ dí muɔ sí jo: ‹Ki ’kò cɛ̀ri dí yiʔɛlɛ kɔlisiinwoli ni sí nɔ̀, Fuɔrɔ Yaʔa lɛ̀lɛ lè,› bé sí muɔ fungo gbɛ̀n gè muɔ siɛnnyɛni kɔli mɛ́ gè ŋàa wī fɔ̀ngɔfɔli wè, bé cíi muɔ fǎga yakaa kɛn wi mɛ́ wèʔ. A ki sí nyaa bɛ̀ gè, wi bé kòkuulo wáa Yewe mɛ́ wè muɔ wuʔu nɛ̄ gè; kire bé puu kapiile náà muɔ ’kpíʔile lè. ¹⁰Ki ’yɛli muɔ- wi kɛn nɛ́ funjɛ̀ngɛ ní; kiì yɛli muɔ- wi kɛn nɛ́ kitaalaʔanɛnɛ fungo ní. Muɔ funjɛ̀ngɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé diba taʔa wè muɔ nɛ̄, nɛ́ muɔ baara ti mìɛni ní nɛ́ muɔ kɔli kakpiʔiligele ke mìɛni ní.

¹¹«Bɛ̀ sí ki ’nyaa fɔ̀ngɔfɔlilɔ piyě je ga kúɔ muɔ kùlo nī lèʔ, kire nɛ̄ m’bé dàa juu dè gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́: muɔ bé muɔ kɔli sɔ́migɔ bè sáʔa muɔ siɛnnyɛni mɛ́ wè ŋàa wī Isirayɛli wuu wè, ŋàa wi wuʔɔ nɛ́ ní fɔ̀ngɔfɔli wè muɔ kùlo nī lè15.11 Wéli baa Mat 26.11; Mar 14.7; Zan 12.8..»

Isirayɛliyé sùkulolo yaʔa wori kajuudiʔɛlɛ gèle

¹²«A ki sí nyaa muɔ siɛnnyɛni Eburu wáà pɛ́nì wìi pári muɔ mɛ́ wè, a wi yē nàguɔ kire ga laa cɛliwɛ, wi bé baara muɔ mɛ́ yiʔɛlɛ kɔlini; kɔlisiinwoli nɛ̄ lè ma sí wi yaʔa wìimɛ, wi- yiri muɔ tiʔɛ nī gè15.12 Koliyo 12-14 wuʔu nī gè, wéli baa Lev 25.39-46.. ¹³A muɔ sí kɛ́nì wi yaʔa wìimɛ wè, muɔ sì yɛli bè wi yaʔa wi- kɛ́ nɛ́ kiyɛ ní yè waayaʔ. ¹⁴Muɔ bé wi tugo nɛ́ yɛrɛ nìʔɛrɛ ní dè dàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ dè bɛ̀ wi ’diba taʔa wè muɔ nɛ̄ wè: sìnbaara, síkaala, yaliire nɛ́ diviɛn ní wè. ¹⁵Muɔ sí yɛli bè sɔ̀ngi daa bè ki cɛ́n muɔ ’puu sùkulowo Ezipiti kùlo nī lè, á Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ suɔ nɛ̀ yige baa. Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi ’kele gálì juu gèle nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè.

¹⁶«A ki sí nyaa sùkulowo wire wi ’ki juu nɛ́ jo: ‹Miì je yiriʔ muɔ tiʔɛ nī gèʔ,› nɛ́ ki cɛ́n muɔ kaala ni ’wi dɛ́ni wè nɛ́ muɔ saʔa wuulo ní bèle, a ki yē wiī fundaanra nɛ̄ muɔ tiʔɛ nī gè, ¹⁷kire nɛ̄ muɔ bé wi yérige muɔ saʔa wìile kpàteliye nɛ̄ yè, bé wi nyùgo télige gè wìile nɛ̄ lè, bé sí kóriwo líɛ wè bè wi ngbóli fùru lè. A kire ’kpíʔile gè, wi bé kò muɔ wuu súuri15.17 Wéli baa Yir 21.6 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. A ki yē wiī cɛliwɛ wè, bɛ̀ muɔ bé ki kpíʔile míɛni wi nɛ̄.

¹⁸«Fǎga ki nyaa gbɛ̀ligɛ bè wi yaʔa wi- yiri muɔ tiʔɛ nī gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n bɛ̀ wi ’baara muɔ mɛ́ yiʔɛlɛ kɔlini gèle, wi nyɛ́nì tɔ̀ni feliye siin nyɔ́gɔ muɔ mɛ́ nɛ̀ tóri siɛn ŋáà nɛ̄ muɔ nɛ sàrí wè. Bà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé diba taʔa wè muɔ kakpiʔiligele ke mìɛni nɛ̄.»

Yajuuro pìpelile kajuudiʔɛlɛ gèle

¹⁹«Yajuuro pìpelile bálì pe bé sii muɔ nɛ̀duuyo nɛ́ muɔ sìnbaduuyo nɛ́ muɔ síkaduuyo nī yè, muɔ bé ti mìɛni wàli dɛ́ngɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Muɔ sì yɛli bè baara nɛ́ nùɔ wi pìpeliwe ní wè muɔ siʔi nī gèʔ; muɔ míɛni sì yɛli bè sìnbuɔ nɛ́ síkpuɔ wi pìpeliwe síire kùnu dèʔ15.19 Wéli baa Yir 13.12.. ²⁰Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire yiʔɛ mɛ́ muɔ ’yɛli bè ti kpúu bè káa yiɛlɛ ó yiɛlɛ, muɔ nɛ́ muɔ saʔa wuulo ní bèle, tiʔɛ gíì nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé nyíɛnɛ gɔ̀n gè15.20 Wéli baa 14.23..

²¹«ʔún ! A ki sí nyaa yajuʔu káà yē kpɔligɔ gè, a ki tári nɛ sìʔi gè, á kire bɛ̀ʔ gè a ki ’fùn gè, a ki ’nyaa a kiī kpɔligɔ nɛ̀ pii gè, muɔ sǐ gbɛ̀ ki kpúu bè kakuɔrɔ kpíʔile Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ. ²²Muɔ bé gbɛ̀ jáa bè yajuuro dáà kpúu dè bè káa tiʔɛ gíì nī muɔ yē tɛ́niwɛ wè. Siɛn ó siɛn bé gbɛ̀ ti káa, a wi cɛni yē núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ yo, a wi cɛni yē siɛnciiliwe yo, wi bé gbɛ̀ ti káa, majo bɛ̀ yeli ’dàli nɛ nyàʔayɛrɛ kaara káa dè, wóliwo kaara dè nɛ́ sùɔ kaara ní dè. ²³Gìi sí gī baa gè, muɔ sì yɛli bè ti sìsiɛn káa gèʔ; muɔ bé ki wo dàala nɛ̄ lè bɛ̀ luʔɔ tíɛlɛ15.23 Wéli baa Sél 9.4; Lev 7.26-27; 17.10-14; Fàn 12.16..»

Torimakiyaʔa Fundaanra kajuudiʔɛlɛ gèle

¹A Misa sí jo16.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Yaliipurudo yege nī gè16.1 Ki yege gáà, ki ’puu Takariyege, nɛ̀ yɛli nɛ́ pe tɔ́rigɛnmɛ ní bè. Wéli baa Yir 12.1-20; Lev 23.5-8,14; Tɔ́r 28.16-25., muɔ ’yɛli bè Torimakiyaʔa Fundaanra kpíʔile dè, bè Yewe muɔ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wè. Nɛ́ ki cɛ́n Yaliipurudo yege kire nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ yige Ezipiti kùlo nī lè, pìlige nī gè.

²«Muɔ bé Torimakiyaʔa kakuɔrɔ yajuuro kpúu dè Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, dàa muɔ ’kɔ̀n muɔ nɛ̀togo nī gè nɛ́ sìnbatogo nī gè nɛ́ síkatogo ní gè. Muɔ bé fundaanra kpíʔile dè tiʔɛ gáà nī Yewe nyɛ́nì nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè bè ki kpíʔile wire míʔɛ ki kòridiʔɛ gè. ³Muɔ sì yɛli bè ti káa nɛ́ sìnvari búru níʔ. Cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè, muɔ bé búru káa wè sìnvarifun wuu wè, wire ŋáà wī fuunmɔ búru wè, nɛ́ ki cɛ́n muɔ ’fìɛlɛ nɛ̀ yiri wī Ezipiti kùlo nī lè. Kire bé ki yaʔa muɔ ’yɛli bèri sɔ̀ngí de taʔa muɔ sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī kɛnmɛ bíì nɛ̄ muɔ ’yiri Ezipiti kùlo nī lè. ⁴Cɛnyɛ kɔlisiin nyáà nī yè, kiì yɛli pe- sìnvari nyaa muɔ kòridiʔɛ káà nī kùlo nī lèʔ. Cɛnbelige cɛnguʔɔ kakuɔrɔ kaara dè, tàa sì yɛli bè súɔnʔ.

⁵«Muɔ sǐ gbɛ̀ Torimakiyaʔa kakuɔrɔ yajuʔu kpúu gèʔ kàʔa gáà ki kàa nī gàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì kɛn muɔ mɛ́ gèʔ, ⁶fúɔ tiʔɛ gáà nī Yewe nyɛ́nì nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bè ki kpíʔile wire míʔɛ ki kòridiʔɛ gè. Kire tiʔɛ kire yákuɔ nī muɔ bé gbɛ̀ Torimakiyaʔa kakuɔrɔ yajuʔu kpúu gè16.6 Bɛ̀ pe ’yɛli bè kɛ́ kire tiʔɛ gáà mɛ́ gè bèri fundaanra kpínʔini, ki ’puu míɛni fundaanra tánʔagbuɔlɔ pe mɛ́. Ki ’puu nɛ séli nɛ́ Torimakiyaʔa Fundaanra nɛ́ dè, a Sìnvarifun Búru Fundaanra ti ’puu nɛ ti kúu. Wéli baa 16.16; Yir 13.6; 23.14-16; Tɔ́r 28.16-17., cɛngɛnyɛnijiin lɛ̀lɛ nī lè. Kire lɛ̀lɛ lire nī muɔ ’yiri Ezipiti kùlo nī lè. ⁷Muɔ bé ti suʔɔ bè ti káa tiʔɛ gáà nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ nyɛ́nì nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè. Ki sínbinimɛ táanni bè, muɔ bé koli bè jíin muɔ bùguro nī dè.

⁸«Cɛnyɛ kɔlini nī yè, muɔ béri sìnvarifun búru káa wè. Kɔlisiinwuʔu nɛ̄ gè, yeli bé pínɛ bè gbuʔulo bè Yewe yeli Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wè. Muɔ sì yɛli bè baapile nigbe kúɔ kire cɛngɛ gèʔ.»

Cégbuʔulo Fundaanra tánʔagbuɔlɔ kajuudiʔɛlɛ gèle

⁹«Muɔ bé cégbuʔulo kɔlisiin tɔ́ri bè ki líɛ cɛngɛ gíì pe ’séli nɛ yaliire nyɔ́gi dè. ¹⁰Bà muɔ bé Cégbuʔulo Fundaanratánʔagbuɔlɔ16.10 Wéli baa Yir 23.16 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. Pe ’puu nɛ ki fundaanra yeri dè míɛni Yaliipelide Líɛ Lɛ̀lɛ fundaanra tánʔagbuɔlɔ. kpíʔile lè Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè16.10 Wéli baa Lev 23.15-21; Tɔ́r 28.26-31.. Kinɛdɛnigɛ yakɔnrɔ dáà muɔ bé kɛn dè, muɔ bé ti kɔ̀n bè yɛli nɛ́ muɔ taagɛnmɛ ní bè, nɛ̀ yɛli nɛ́ kɛnmɛ báà ní Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì diba taʔa wè muɔ nɛ̄.

¹¹«Baa tiʔɛ gáà nī Yewe nyɛ́nì nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bè ki kpíʔile wi míʔɛ ki kòridiʔɛ gè, muɔ bé puu fundaanra nɛ̄ dè Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ muɔ jaa ní wè, nɛ́ muɔ póri ní wè, nɛ́ muɔ baakuɔwɔ ŋáà wī nàguɔ wè nɛ́ ŋàa wī cɛliwɛ wè, nɛ́ Leviiyé siɛn ŋáà wī tɛ́niwɛ muɔ kàʔa nī gè, nɛ́ nabɔnwɔ ní wè, nɛ́ círiwe ní wè, nɛ́ lakicuɔ ní wè, bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè. ¹²Sɔ̀ngi ma taa ma ki cɛ́n muɔ ’puu sùkulowo Ezipiti kùlo nī lè. Ma sí fànʔa kele gálì sɔ́migɔ gèle ma cò mari ke kpínʔini.»

Kpátaapigele Fundaanra tánʔagbuɔlɔ kajuudiʔɛlɛ gèle

¹³«Lɛ̀lɛ líì nī muɔ kɛ́nì yaliire sɛ̀n dè nɛ̀ kúɔ nɛ́ ɛrɛzɛn fórigo wè nɛ̀ kúɔ wè, muɔ ’yɛli bè tánʔagbuɔlɔ tánʔa bè Kpátaapigele Fundaanra kpíʔile cɛnyɛ kɔlisiin sunʔɔmɔ nī bè16.13 Koliyo 13-15 wuʔu nī gè, wéli baa Lev 23.33-43; Tɔ́r 29.12-38.. ¹⁴Muɔ ’yɛli bè puu fundaanra nɛ̄ kire lɛ̀lɛ nī lè, nɛ́ muɔ jaa ní wè, nɛ́ muɔ póri ní wè, nɛ́ muɔ baakuɔwɔ ŋáà wī nàguɔ wè nɛ́ ŋàa wī cɛliwɛ wè, nɛ́ Leviiyé siɛn, nɛ́ nabɔnwɔ ní wè, nɛ́ círiwe ní wè, nɛ́ lakicuɔ ní wè, bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ muɔ kàʔa nī gè.

¹⁵«Tiʔɛ gáà nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ nyɛ́nì nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè, muɔ bé ki fundaanra kpíʔile dè cɛnyɛ kɔlisiin Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, bɛ̀ wi bága diba taʔa wè muɔ siʔi nɛ̄ gè bè yaliire yaʔa dè ti- nyuɔ, nɛ́ muɔ kɔli baara ti mìɛni nɛ̄ dè, bà muɔ bé sɔ́migɔ bè puu fundaanra nɛ̄ dè.

¹⁶«Tɔliyɔ taanri yiɛlɛ nī lè, nàguɔlɔ pe mìɛni bé kɛ́ Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, tiʔɛ gáà nī wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè: Sìnvarifun Búru Fundaanratánʔagbuɔlɔ lɛ̀lɛ nī lè, nɛ́ Cégbuʔulo Fundaanra tánʔagbuɔlɔ16.16 Pe ki yeri míɛni Yaliipelide Líɛ Lɛ̀lɛ Fundaanra tánʔagbuɔlɔ. Wéli baa Tɔ́r 28.26. lɛ̀lɛ nī lè, nɛ́ Kpátaapigele Fundaanra tánʔagbuɔlɔ16.16 Pe ki yeri míɛni Yaliire Líɛ Lɛ̀lɛ Fundaanra tánʔagbuɔlɔ. Wéli baa Yir 23.16 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. lɛ̀lɛ nī lè.

«Siɛn sì yɛli bè kɛ́ Yewe yiʔɛ mɛ́ kiyɛ ní yè waayaʔ. ¹⁷Siɛn ó siɛn bé kɛn bè yɛli nɛ́ wi taagɛnmɛ ní bè, nɛ̀ yɛli nɛ́ kɛnmɛ báà ní Yewe yeli Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì diba taʔa wè wi nɛ̄ wè.»

Fànʔa kele gálì ke nyu sínmɛ wori nɛ̄ dè

¹⁸«Kàaya nyáà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ yè, muɔ bé kàyuʔujuulo tɛ́ngɛ yi nī nɛ́ siɛnkpolilo ní bèle, saʔa tùlugo ó saʔa tùlugo nī, peri siɛnnɛ kàyuʔu nyu gè nɛ́ sínmɛ ní. ¹⁹Muɔ sì yɛli bè kàyuʔu juu gè nɛ́ kolimɔ níʔ. Muɔ sì yɛli bè siɛn yiʔɛ wéliʔ, muɔ míɛni sì yɛli bè yakaa nùʔɔrɔ bè suɔ siɛn mɛ́ʔ, nɛ́ ki cɛ́n yanuʔɔzuɔrɔ dè tiī nɛ siɛnsiciliwe kpínʔini wè fúɔn, níɛ kanasingbiʔiliwe wi kele córi gèle. ²⁰Nɛ́ ki cɛ́n sínmɛ bè, sínmɛ pire yákuɔ nɛ̄ muɔ ’yɛli bè taʔa kire ga buu muɔ- kò sìi nɛ̄ bé sí kùlo líɛ lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè.

²¹«A muɔ gbùʔɔrɔdiʔɛ faan bè Yewe muɔ Kulocɛliɛ gbùʔɔrɔ wè, muɔ sì yɛli bàga tiige káà fáala cɔ́riʔ ki táanni gàa gī Asɛra sundiɛyɛ16.21 Wéli baa Yir 34.13 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. wuʔu gèʔ. ²²Muɔ míɛni sǐ ga tíi kàdɛnicɔrigɔ káà yérige baaʔ. Tire yē yɛrɛ táà dàa ti ’Yewe muɔ Kulocɛliɛ biɛn wè.»

¹A Misa sí jo17.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Muɔ sì yɛli bàga kakuɔrɔ yajuʔu káà kpúu Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ gàa ki ’nùɔ kúɔ wè, nɛ́ sìnbuɔ ní wè, nɛ́ síkpuɔ ní wè, gàa gī nɛ́ tiɛkpɔlilɔ láà ní lèʔ, nɛ́ ki cɛ́n kire yē Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kanabiɛnnɛ.

²«Dùʔɔ ki bé sí nyaa Isirayɛli siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, kàaya nī yè nyàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ wè, nàguɔ wáà á kire bɛ̀ʔ cɛliwɛ wáà ’kaala láà kpíʔile nàa ni ’pii lè Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, ŋàa wi ’cíi Yewe wi nyakungɛngɛ nɛ̄ gè.

³«Dùʔɔ ki bé sí ga sa nyaa siɛn wáà nɛ waa nɛ baara kulocɛlɛlɛ pálì mɛ́ nɛ káguro cáanri pe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ pe sungu, nɛ cɛngɛ nɛ́ yege nɛ́ ŋɔgɔlɔ sungu gèle dàa dī nyìʔɛnɛ nī lè, nɛ́ cíi mi siɛnrɛ nɛ̄ dè dàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ dè. ⁴A pe kɛ́nì pɛ́nì ti juu muɔ mɛ́ dè, á muɔ ’ti lúʔu pe ti nyu dè, muɔ ’yɛli bè ki sɔ́migɔ caa bè ki siʔɛ wéli a ki yē kányiʔɛ gī gè, ki kaala ni ’kpíʔile lè, kanabiɛnnɛ náà ni nyɛ́nì kpíʔile Isirayɛli kùlo nī lè. ⁵A ki ’nyaa mmɛ gè, muɔ bé siɛn kɔ́ri wè bè kɛ́ kàʔa wìile mɛ́ lè, nàguɔ wī yo, cɛliwɛ wī yo, wire ŋáà wi ’kapiile náà kpíʔile lè17.5 Wéli baa Lev 24.14; Kakpi 7.58; Eb 13.12.. Kire nàguɔ wè, kire ga laa ki cɛliwɛ wè, pe bé ki siɛn wáa wè bè kpúu.

⁶«Siɛn ŋáà nɛ̄ pe tíri wè, piyě gbɛ̀ wi kpúuʔ ka laa kinyaafɔlilɔ siin kire ga laa taanri sì tàa juu ti nīʔ. Siɛn nigbe siɛnjuuro sǐ gbɛ̀ ki nyuɔʔ17.6 Wéli baa Tɔ́r 35.30; Fàn 19.15; Mat 18.16; Kor2 13.1; Tim1 5.19; Eb 10.28.. ⁷Kinyaafɔlilɔ peli kiyɛ yire yi bé yɛ̀ siɛnpelile bèle wi kúrugu, dí siɛnsɛnminɛ pe kiyɛ yi nɛ́ fàri pe nɛ̄ bè wi kpúu. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí yeli bé kapiʔi yige gè Isirayɛli sunʔɔmɔ nī bè17.7 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Kor1 5.13..

⁸«A kaala láà sí pɛ́nì kpíʔile nàa ni ’gbɛ̀n bè ni kàyuʔu juu gè nàa nī siɛnkpuuwoli lè, siɛn wi ’ki kɔ̀rirɔ wī yo á kire bɛ̀ʔ wiì ki kɔ̀rirɔ wī yoʔ, kire ga laa nàa nī kàyuugo woli lè á kire bɛ̀ʔ yakaa cúʔɔ woli lè, kire ga laa nàa nī siɛn kpúɔn nɛ̀ luɔ woli lè, kire ga laa yɛgɛ ó yɛgɛ gàa nɛ̄ kàyuʔu ’yɛli bè juu gè bè ki juu yeli kàʔa nàkpanʔa wìile nī lè, yeli bé kɛ́ tiʔɛ mɛ́ gè gàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè. ⁹Muɔ bé sa ki juu kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle, bàli bīɛlɛ Leviiyé bèle, nɛ́ kàyuʔujuuwo ní wè ŋàa wi bé puu de baara kire cɛnyɛ nī yè. Pe bé ki kàyuʔu juu gè.

¹⁰«Muɔ bé tánʔa bè yɛli nɛ́ dàa ní pe ’juu nɛ̀ ceri dè, kire tiʔɛ nī gè gàa Yewe ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè. Muɔ bé ki sɔ́migɔ kpíʔile bè yɛli nɛ́ dàa ní pe ’juu dè. ¹¹Muɔ bé yéri ki nɛ̄ dàa pe ’juu nɛ̀ tìɛ muɔ nɛ̄ fànʔa kajuʔulo wori dè, nɛ́ pe kàyuʔujuuro ní dè. Muɔ̌ ga tíi wàli kàliige mɛ́ nɛ́ kàmɛgɛ mɛ́ʔ bè cíi pe siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ dàa pe ’juu nɛ̀ tìɛ muɔ nɛ̄ dèʔ.

¹²«A siɛn wáà ’cíi wi nìɛnyiɛnigɛ kire kɛnmɛ nɛ̄, wiì lúʔuʔ kacuɔnriwɔ mɛ́ wèʔ ŋàa wiī nɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ baara kúu dèʔ á kire bɛ̀ʔ kàyuʔujuuwo wèʔ, kire siɛn ŋáà wè muɔ bé wi kpúu wī. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ bé kapiʔi yige gè Isirayɛli sunʔɔmɔ nī bè. ¹³Siɛnnɛ pe mìɛni bé ti lúʔu bé sí de fìʔɛ́; piyě ní de nìɛnyiɛnigɛ kele kpínʔini gèleʔ.»

Kùlofɔli tɛ́ngɛ kele gèle

¹⁴«Muɔ Isirayɛli wè17.14 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè., a muɔ kɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, a muɔ ’ni líɛ a ni ’kò muɔ woli lè nɛ́ tɛ́ni baa ni nī lè, a muɔ kɛ́nì ki juu nɛ́ jo: ‹Mi nɛ caa bè kùlofɔli tɛ́ngɛ nìɛ mɛ́, majo bɛ̀ kùlogolo sɛngɛlɛ tíɛlɛ gèle gàli ke ’mi màʔa gèle17.14 Wéli baa Sam1 8.5.,› ¹⁵muɔ bé gbɛ̀ kùlofɔli tɛ́ngɛ wè ŋàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè17.15 Wéli baa Sam1 10.24; 11.15.. Wi sí yɛli wi- puu ŋàa wi ’kɔ́n Isirayɛliyé sunʔɔmɔ nī bè. Muɔ sǐ gbɛ̀ wàa tɛ́ngɛ mìɛ nɛ̄ ŋàa wī nabɔnwɔ wèʔ, ŋàa wi wè Isirayɛli siɛn wèʔ.

¹⁶«Gìi sí gī baa gè, wiì yɛli wi- puu suɔnyɔ ní nyàa yi ’niʔɛ yèʔ. Wi míɛni fǎga de caa bè siɛnnɛ kɔ́ri bèle bè kɛ́ Ezipiti kùlo mɛ́ lèʔ bè sa suɔnniʔɛrɛ caaʔ, nɛ́ ki cɛ́n Yewe nyɛ́nì ki juu yeli mɛ́ nɛ́ jo yeli sǐ ga tíi koli bè kɛ́ kire koligo nī gèʔ ! ¹⁷Wi fǎga cɛlilɛ líɛ nìʔɛnɛʔ, kire ga buu wi fungo ki fǎga pùunniʔ. Wi fǎga de walifiiwe nìʔɛwɛ caa nɛ́ tiɛ nìʔɛwɛ níʔ wire tíimɛ wuuʔ17.17 Kàyuʔu ki bé juu Sulomani nɛ̄ bè yɛli nɛ́ kafungolo gálì taanri ní gèle (wéli baa Kùlo1 10.26–11.8)..

¹⁸«A wi kɛ́nì tɛ́ni wi kùlofɔlilɔ kácunʔɔ nɛ̄ gè, wi bé sa kire Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ suɔ wè Leviiyé mɛ́ bèle, peli bálì bīɛlɛ kacuɔnrilɔ bèle. Wi bé ba wi siɛnrɛ wéli dè bé ti sɛbɛ sɛbɛkuruwo nī. ¹⁹Wi bé sɛbɛ ŋáà tɛ́ngɛ wè wìi táanni, bèri wi wéli túɔntuɔn wi sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī yè, bè tɛnmɛnɛ taa bèri Yewe wi Kulocɛliɛ fìʔɛ́ wè, bé míɛni de sɔ́migi de tári Fànʔa Siɛnrɛ dáà ti mìɛni nɛ̄ dè, nɛ́ ti fànʔa kele ke mìɛni ní gèle.

²⁰«Bà sí ki bé kpíʔile dí fungbuʔɔ fǎga jíin wi nīʔ wi- wìi kpúʔɔ bè tóri wi siɛnnyɛninɛ nɛ̄ bèleʔ. Wi fǎga sí wàli kàliige mɛ́ nɛ́ kàmɛgɛ mɛ́ kajuudiʔɛlɛ gálì nɛ̄ gèleʔ, kire ga buu wire tíimɛ sìi wi- tɔni, wire nɛ́ wi siimɛ ní bè, wi kùlofɔligɔ nɛ̄ gè Isirayɛli kùlo nī lè.»

Leviiyé pe liile wori dè

¹A Misa sí jo18.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Leviiyékacuɔnrilɔ bèle, ki saʔa tùlugo ki mìɛni gè, dàala kɔrigɔ sǐ puu pe mɛ́ Isirayɛli nī wèʔ. Kakuɔrɔ yakɔnrɔ dáà siɛnnɛ pe kanʔa Yewe mɛ́ wè, kacuɔnrilɔ pe liɛlɛ lè, tire peli béri káa. ²Levii saʔa tùlugo gáà gè, kɔrigɔ wè pe mɛ́ pe siinyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bèʔ. Yewe wire wī pe kɔrigɔ gè, majo bɛ̀ wi ’ki juu pe mɛ́ wè18.2 Wéli baa Tɔ́r 18.20..

³«Ki n’gɛ gàa ki bé puu kacuɔnrilɔ pe liʔɛlɛ gèle siɛnnɛ nɛ̄ bèle: yajuʔu ó yajuʔu pe ’kɔ̀n kakuɔrɔ dè, a ki yē nùɔ yo, kire ga laa sìnbuɔ yo, á kire bɛ̀ʔ síkpuɔ yo, pe bé ki fíkɛnyɛ láʔala yè bè kɛn kacuɔnriwɔ mɛ́ wè, nɛ́ ki gbandeliye ní yè, nɛ́ ki fungo ní gè. ⁴Muɔ siʔi yaliipelide dè, nɛ́ ɛrɛzɛn luʔɔ pélige nɛ́ wolivi sùnvɔnbɔ pélibe liɛlɛ ní lè, nɛ́ muɔ sìnbaala pe sìnbasiire pélide ní dè dàa muɔ ’kùnu dè, muɔ bé ti kɛn kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle. ⁵Nɛ́ ki cɛ́n Leviiyé peli Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n saaya tùluyo yi mìɛni nī yè, kire ga buu peri yéri Yewe yiʔɛ mɛ́ gè bèri baara wi míʔɛ nɛ̄ gè, peli nɛ́ pe siimɛ ní bè, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī.

⁶«Dùʔɔ ki bé sí gbɛ̀ nyaa Leviiyé wuu wáà bé yiri kàʔa káà nī Isirayɛli kùlo nī lè gàa nī wi kíni nɛ̀ puu gè, nɛ́ ki cɛ́n ki laa tɔ̀ni yē wi nɛ̄ bè sa tɛ́ni tiʔɛ gíì nī Yewe ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè, ⁷wi bé gbɛ̀ kò baa bèri baara kúu dè Yewe wi Kulocɛliɛ míʔɛ nɛ̄ gè, bɛ̀ wi siinyɛninɛ Leviiyé tíɛlɛ bèle, bàli pe yèrí Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. ⁸Wi béri wi yaliire liɛlɛ tari lè ni- puu nunɔ nɛ́ bìli pe woli ní lè. Nɛ̀ taʔa kire nɛ̄ gè, a wi ’yakaa pári gàa gī wi kɔrigɔ yɛgɛ gè, kire wali míɛni wi bé puu wi wuu.»

Sɔ̀nminɔ siɛnrɛ dè yasunro wori nɛ̄ dè

⁹«A muɔ kɛ́nì sɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ ’kɛn muɔ mɛ́ lè, muɔ sì yɛli bèri kanabinʔɛnɛ gálì kpínʔini gèle gàli kùlo náà siɛnnɛ piyē nɛ kpínʔini gèleʔ. ¹⁰Siɛn sì yɛli bè nyaa yeli sunʔɔmɔ nī bè ŋàa wi ’wi jaa kire ga laa wi póri le wè kàsun nī bè sun nɛ́ wi ní wèʔ18.10 Wéli baa Lev 18.21kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. Siɛn sì yɛli míɛni bè nyaa yeli sunʔɔmɔ nī bè ŋàa wi nyaʔa nɛ nyu bɛ̀ kanyaajuuwo tíɛlɛʔ, ŋàa míɛni wī dàrimiʔɛ cáanwa wèʔ, ŋàa míɛni wī kacɛ́nwɛ wèʔ, nɛ́ ŋàa wī dìɛwɛ wèʔ. ¹¹Siɛn sì yɛli bè nyaa míɛni ŋàa wi siɛn puu wèʔ, nɛ́ míɛni ŋàa wi nyu nɛ́ gbòdolilo ní nɛ́ ŋàa wi luʔɔ ŋu kúbilo mɛ́ bèleʔ, kire ga laa ŋàa wiī goriyiliwe wèʔ18.11 Wéli baa Yir 22.17; Lev 19.26,31..

¹²«Nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wè, a siɛn ó siɛn nɛ kele gàli kpínʔini gèle, kire siɛn wiī wi kanabiɛnnɛ. Kacuʔɔgɔlɔ gálì keli kɛnmɛ nɛ̄ wi ’jo wire bé Kanaa kùlo siɛnnɛ bàli cìra bèle bè yige kùlo nī lè yeli yiʔɛ mɛ́ gè.

¹³«Muɔ ’yɛli bè puu tiɛlɛ fùn Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. ¹⁴Kùlogolo gálì siɛnnɛ yeli bé cìra bè yige wè, peli yē nɛ lúru dìɛlɛ mɛ́ bèle nɛ́ kanyaajuulo ní bèle. Gàa ki ’Yewe muɔ Kulocɛliɛ kúɔ wè, wiì yafiɛn kɛn yeli mɛ́ kire tíɛlɛʔ.»

Sɔ́nminɔ siɛnrɛ dè káfinɛvinɛnɛ siɛnjuulo wori nɛ̄ dè

¹⁵«Gìi sí gī baa gè, siɛnjuuwo wáà Yewe muɔ Kulocɛliɛ bága yige bɛ̀ mi tíɛlɛ yeli siɛnnyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bè, wire mɛ́ yeli ’yɛli bèri lúru18.15 Wéli baa Kakpi 3.22; 7.37; Zan 1.21.. ¹⁶Kire gī gàa yeli cé náari Yewe yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wè cɛngɛ gíì yeli ’puu baa gbuʔulo Worɛbi nyagurugo táanni gè, a yeli ’ki juu nɛ́ jo: ‹Weli wè nɛ caa bè ní de Yewe yékpoli lúru lè, Kulocɛliɛ wè, wi- de nyu weli ní mmɛ gèʔ. Weli míɛni wè caa bè ní de kàsunkpuʔɔ gáà nyaʔa gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n weli wè nɛ caa bè kùu wīʔ18.16 Wéli baa Yir 20.18-19; Fàn 5.25. !›

¹⁷«A Yewe sí ki juu m’mɛ́ nɛ́ jo: ‹Gàa pe nyɛ́nì juu gè, kiī kányiʔɛ. ¹⁸Siɛnjuuwo wáà m’bága yige yeli siɛnnyɛninɛ sunʔɔmɔ nī bè, bé sí mi siɛnrɛ le dè wi nyuɔ nī gè, wi béri ki nyu pe mɛ́ gàa ki mìɛni mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè.

¹⁹« ‹A siɛn wáà sí cíi bè mi siɛnrɛ lúʔu dè, dàa siɛnjuuwo wi béri nyu mi míʔɛ nɛ̄ gè, m’bága pa ki siɛn yúgo wè, mi tíimɛ wè18.19 Wéli baa Kakpi 3.23.. ²⁰A siɛnjuuwo wáà sí siɛnrɛ táà juu mi míʔɛ nɛ̄ gè, dàa miì juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ́ jo wi- ti juu dèʔ, kire ga laa a wàa ’koli nɛ nyu kulocɛliɛ wáà míʔɛ nɛ̄, kire siɛnjuuwo ŋáà wi bé kùu wī.›

²¹«Yeli béri yìye yúgo bé jo: ‹Mɛni sí weli bé ki cɛ́n bè síɛ a ki yē siɛnrɛ táà bága yɛ̀ Yewe mɛ́ wè ?› ²²A ki ’nyaa a siɛnjuuwo wi ’siɛnrɛ táà juu nɛ́ jo ti ’kɔ́n Yewe mɛ́ wè, a tiì kɛ́nì kpíʔile dèʔ, ye- ki cɛ́n siɛnrɛ táà dī dàa Yewe sì juu dèʔ. Wiī nɛ kpuʔɔrɔ nyɔ́gi wìi nī wī; ye fǎri fìʔɛ́ wi nɛ̄ʔ !»

Líʔirejodiɛyɛ wori dè

¹A Misa sí jo19.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì kùlogolo gálì siɛnnɛ cúʔɔ bèle nɛ̀ yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè kùlo nī lè nàa wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, a muɔ kɛ́nì pe kùlo líɛ lè nɛ́ tɛ́ni pe kàaya nī yè nɛ́ pe saaya nī yè, ²muɔ bé kàaya taanri nyíɛnɛ gɔ̀n kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè ni- kò muɔ woli lè19.2 Misa yé kíni nɛ̀ kàaya taanri nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n nɛ̀ kúɔ Zurudɛn cáʔa kúrugu gè (wéli baa 4.41-43). Yesuwe yé kɛ́nì pɛ́nì kàaya taanri yáà nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n lɛ̀lɛ níì nī pe ’jíin kùlo nī lè (wéli baa Yes 20.2-9).. ³Muɔ bé koliyo tɔ́nminɔ yè bè kɔ̀n nyàa yi béri waa líʔirejo kàaya mɛ́ yè bé sí kùlo tíla lè tiɛyɛ taanri kùlo náà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè ni- kò muɔ woli lè, kire ga buu ŋàa wi ’siɛn kpúu wè, wi gbɛ̀ fɛ̀ wi sa jíin baa19.3 Wéli baa Tɔ́r 35.9-34; Fàn 4.41-43; Yes 20..

⁴«Ki sí n’gɛ kɛnmɛ bíì nɛ̄ siɛnkpuuwo wi bé sa líʔire jó dè bè síɛ wè, kàaya nyáà taanri nī yè ki kàa nī bè wi sìi suɔ wè, a ki ’nyaa wi ’siɛn kpúu wè nɛ̀ ki yaʔa wiì ki kɔ̀rirɔ wèʔ; ki siɛn wiì cé kíni nɛ̀ wi biɛnʔ wi fungo nī gè wèʔ. ⁵Ma ki wéli, dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa siɛn wáà ’kɛ́ sìnbirige nī, bè sa tiire kpúɔn nɛ́ wi siɛnnyɛni ní, bè ki yaʔa bà wiī nɛ tiige kpúɔn gè a wi kágbaʔa ki ’fòri nɛ̀ sɛ́nì wi siɛnnyɛni kpúɔn wè á ki siɛn wi ’kùu wè. Kire siɛn ŋáà wi ’wi kpúu wè, wi bé gbɛ̀ fɛ̀ bè kɛ́ líʔirejo kàʔa gáà ki kàa mɛ́, bè wi sìi suɔ wè.

⁶«A kire sì kpíʔile gèʔ, bɛ̀ tiʔɛ ki ’líili nɛ̀ tóri gè, fuʔɔtɔnvɔli wi funyɛrigɛ nī gè wi bága taʔa siɛnkpuuwo nɛ̄ wè bè wi cìra jò bè wi kpúɔn bè kpúu. Nɛ̀ ki yaʔa kire siɛnkpuuwo wiì yɛli nɛ́ kùu níʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi siɛnnyɛni wiì cé kíni nɛ̀ wi biɛn wīʔ. ⁷Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́, ma kàaya taanri nyíɛnɛ yè kɔ̀n líʔirejodiɛyɛ.

⁸«A Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kɛ́nì muɔ kùlo píɛlɛ lè nɛ́ ni kɛn muɔ mɛ́ lè, majo bɛ̀ wi cé ki kàli nɛ̀ kɛn muɔ tobilo mɛ́ bèle nɛ́ jo wire bé kùlo náà ni mìɛni kɛn lè pe mɛ́ bèle, ⁹nɛ́ míɛni a muɔ ’ki sɔ́migɔ nɛ̀ kpíʔile dàa ti mìɛni mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, dàa ti ’jo: ‹Muɔ bé Yewe muɔ Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni, dí muɔ sí de tári cɛngɛ ó cɛngɛ wi koligo nī gè19.9 Wéli baa 6.5.,› a tire ’kpíʔile dè, kire lɛ̀lɛ nī muɔ bé ní koli kàaya yáà taanri fàri taanri nyíì nɛ̄ yè. ¹⁰Bɛ̀ kire bé ki yaʔa kanaasingbiʔiliwe wè, pe fǎga wi kpúuʔ kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ ni- kò muɔ woli lèʔ. A pe ’kanaasingbiʔiliwe kpúu wè, pe bé kolimɔ taa wi sìsiɛn wolo lire kɛnmɛ nɛ̄.

¹¹«Nɛ̀ sí ki yaʔa, a siɛn wáà ’wi siɛnnyɛni biɛn wè, a wiī nɛ wi palilɛ nɛ̀ sɛ́nì tuu wi nɛ̄ nɛ́ wi kpúɔn nɛ̀ kpúu wè, nɛ́ sí fɛ̀ nɛ̀ kɛ́ líʔirejo kàʔa káà nī wè, ¹²wi kàʔa ki liɛlɛ pe bé siɛnnɛ tun pe sa wi cò, bè koli bɛn nɛ́ wi ní bè ba wi kɛn siɛn ŋáà mɛ́ wi jo sìsiɛn ki fuʔɔ tɔ́n gè wi- wi kpúu. ¹³Kiì yɛli muɔ nyinimɛ taa wi nɛ̄ʔ. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ ’kanaasingbiʔiliwe wi siɛnkpuʔu kapiile19.13 siɛnkpuʔu kapiile: Eburu siɛnrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: kanaasingbiʔiliwe sìsiɛn wolo. Wéli baa koligo 19.10; Sél 4.10; Tɔ́r 35.33. yige lè Isirayɛli kùlo nī lè. Bɛ̀ muɔ bé puu yanyige nɛ̄.»

Dàala láʔagɛlɛ wori dè

¹⁴«Fǎga tí bága muɔ siɛnnyɛni dàala láʔala nùʔɔrɔ lèʔ, dàala náà yeli tobilo pe yé kún lèʔ kɔrigɔ nī gè gàa yeli ’taa gè kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ ni- kò muɔ woli lè.»

Kaala nyaafɔli wori dè

¹⁵«Siɛn nigbe ŋáà wi ’jo wire kaala nyaa lè, wire nigbe nyasiɛnrɛ tiǐ gbɛ̀ ki yaʔaʔ pe- kàyuʔu juu gè bè jo siɛn wi nyɛ́nì kolimɔ kaala kpíʔile kire ga laa kapiile láà fáala kpíʔileʔ. Dìgire siɛnrɛ tiǐ gbɛ̀ siɛn cò wèʔ fúɔ macɛn kinyaafɔlilɔ siin, a kire ’laa taanri siɛnjuuro nɛ̄19.15 Wéli baa Tɔ́r 35.30; Fàn 17.6; Mat 18.16; Zan 8.17; Kor2 13.1; Tim1 5.19; Eb 10.28..

¹⁶«A sɔ̀ngibiirefɔli wáà kɛ́nì finɛ nɛ̀ taʔa wàa nɛ̄ nɛ̀ jo wi nyɛ́nì kaala kpíʔile wè, ¹⁷ki siɛnnɛ bálì siin bèle pe bé pìye pínɛ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè bè kɛ́ kacuɔnrilɔ nɛ́ kàyuʔujuulo yiʔɛ mɛ́ gè, bàli pe bé puu baara nɛ̄ dè kire cɛnyɛ nī yè. ¹⁸Kàyuʔujuulo pe bé sɔ́migɔ bè caa bè ki wéli. A ki kɛ́nì nyaa ŋàa wi ’siɛnrɛ juu dè, wi ’finɛ wī wè, nɛ́ finɛ nɛ̀ taʔa wi siɛnnyɛni nɛ̄ wè, ¹⁹yeli bé wi cò bè yɛli nɛ́ kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi ’puu nɛ caa bè wi siɛnnyɛni kpíʔile wè. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ bé kapiʔi yige gè Isirayɛli sunʔɔmɔ nī bè. ²⁰Bà siɛnsɛnminɛ pe bé ti lúʔu bé sí de fìʔɛ́, bà pe bé láʔa kapiigbiʔilige gáà felige nɛ̄ gè yeli sunʔɔmɔ nī bè.

²¹«Kiì yɛli muɔ- nyinimɛ taa kakoligbiʔiliwe nɛ̄ wèʔ. A siɛn wáà ’siɛn kpúu, pe ’yɛli bè ki siɛn kpúu wè míɛni. A siɛn wáà ’siɛn nyapile cúʔɔ, pe ’yɛli bè ki siɛn nyapile cúʔɔ lè míɛni. A siɛn wáà ’siɛn gàanna kɔ́n, pe ’yɛli bè ki siɛn gàanna kɔ́n lè míɛni. A siɛn wáà ’siɛn kɔli kaa, pe ’yɛli bè ki siɛn kɔli kaa gè míɛni. A siɛn wáà ’siɛn tɔligɔ kaa, pe ’yɛli bè ki siɛn wi tɔligɔ kaa gè míɛni19.21 Wéli baa Yir 21.23-25; Lev 24.19-20; Mat 5.38..»

Kele gálì ke ’yɛli bè kpíʔile kapiɛnnɛ lɛ̀lɛ nī lè

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo20.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A yeli kɛ́nì yiri bè sa kapiɛnnɛ kpúɔn lè nɛ́ yeli leguulo ní bèle, a yeli ’suɔnyɔ nyaa nɛ́ suɔnyɔ wotorilo ní bèle, nɛ́ kapiɛngbuɔnnɔ tògo ní gè, gàa ki ’niʔɛ nɛ̀ tóri yeli wuʔu nɛ̄ gè, kiì yɛli yeli de fìʔɛ́ pe nɛ̄ʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wiī nɛ́ yeli ní, wire ŋáà wi ’yeli yige Ezipiti kùlo nī lè.

²«Lɛ̀lɛ líì nī yeli nɛ yìye gbòborí bè sa kapiɛnnɛ kpúɔn lè, kacuɔnriwɔ wi bé yéri siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè bé juu. ³Wi bé ki juu bé jo: ‹Yeri lúru, Isirayɛliyé ! Pàngɛ gè yeli bé kɛ́ kapiɛnnɛ mɛ́ lè bè sa tún nɛ́ yeli leguulo ní bèle. Ye fǎri fìʔɛ́ yeli funyɔ nī yèʔ ! Ye fǎga de fé de labilaʔ ! Ye fǎga de fún de yàʔaráʔ pe yiʔɛ mɛ́ gèʔ ! ⁴Nɛ́ ki cɛ́n Yewe yeli Kulocɛliɛ wiī nɛ tári nɛ́ yeli ní, kire ga buu bè kapiɛnnɛ kpúɔn lè nɛ́ yeli leguulo ní bèle bè yeli suɔ pe mɛ́.›

⁵«Siɛnnɛ yiɛgininɛ pe bé ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle bé jo: ‹Ŋáasiɛn wi ’saafɔngɔ faan nɛ̀ ki yaʔa wi fìɛ sínɛ ki nīʔ ? Ki siɛn wi- koli wi de waa wi kpáa mɛ́, kire ga buu wi fǎga sa kùu kapiɛnnɛ kpúɔndiʔɛ nī gèʔ dí siɛn wáà wiiyɛ sí jíin wi saʔa nī gèʔ. ⁶Ŋáasiɛn wi ’ɛrɛzɛn siʔi cò fɔngɔ nɛ̀ ki yaʔa wiì fìɛ ki yasɛnrɛ káa dèʔ ? Ki siɛn wi- koli wi de waa wi kpáa mɛ́, kire ga buu wi fǎga sa kùu baa kapiɛnnɛ mɛ́ lèʔ dí siɛn wáà wiiyɛ sí ki líɛʔ. ⁷Ŋáasiɛn wi ’péli nɛ̀ kɔnimɔ nyuɔ kún, nɛ̀ ki yaʔa wiì fìɛ wi pɔri ? Ki siɛn wi- koli wi de waa wi kpáa mɛ́, kire ga buu wi fǎga sa kùu baa kapiɛnnɛ mɛ́ lèʔ dí siɛn wáà wiiyɛ sǐ bɛ̀ʔ wi pɔriʔ.›

⁸«Yiɛgininɛ pe bé ní de waa yiʔɛmɛ bè ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle bé jo: ‹Ŋáa wiī nɛ fìʔɛ́ wi fungo nī gè á wi céri ti ’kùu dè ? Ki siɛn wi- koli wi de waa wi kpáa mɛ́, kire ga buu wi fǎga fíɛrɛ wáa wi kapiɛngbuɔnnyɛninɛ nɛ̄ bèleʔ pe- kò fíɛrɛfɔlilɔ bɛ̀ wire tíɛlɛʔ.›

⁹«A yiɛgininɛ pe kɛ́nì juu nɛ̀ kúɔ bèle, pe bé kàfɔlilɔ tɛ́ngɛ kapiɛngbuɔnnɔ nɛ̄ bèle.

¹⁰«A yeli kɛ́nì sìʔɛrɛ nɛ̀ kpɔni kàʔa káà nɛ̄ bè tuu ki nɛ̄ gè, yeli bé yanyige siɛnrɛ juu pe mɛ́. ¹¹A pe ’fɔ̀li yanyige nyasiɛnrɛ nɛ̄ dè, nɛ́ pe kɔ̀riyɔ múgulo yè, siɛnnɛ bálì pe mìɛni bīɛlɛ baa kàʔa nī gè, peli bé kò bèri parituɔrɔ kúu yeli mɛ́. ¹²A ki sí nyaa kàʔa ki siɛnnɛ pe ’cíi, piyè yanyige kpíʔile nɛ́ yeli ní wèʔ níɛ kapiɛnnɛ kpúɔn lè yeli ní wè, bà yeli bé ki kàʔa màʔa gè bè suʔu bè pe sige. ¹³Bà Yewe yeli Kulocɛliɛ wi bé kàʔa siɛnnɛ pe mìɛni le yeli kiyɛ nī yè, bà yeli bé nàguɔlɔ pe mìɛni kpúu nɛ́ kapiɛngbuɔn ŋɔsii ní wè. ¹⁴Yeli bé gbɛ̀ cɛlilɛ líɛ bèle, nɛ́ pìile ní bèle, nɛ́ yajuuro ní dè, nɛ́ yɛrɛ ti mìɛni ní dàa ti bé puu kàʔa nī gè, ti- puu yeli kapiɛngbuɔn tɔ̀ni wè. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí yeli sí yeli leguulo lɔri taa dè, dàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kɛn yeli mɛ́ dè.

¹⁵«Bɛ̀ sí yeli bé ki kpíʔile kàaya yi mìɛni mɛ́ nyàa yi ’líili nɛ́ yeli ní wè, nyàa yi wè kùlogolo gálì woyo yèʔ tiʔɛ gáà nī yeli bé tɛ́ni wèʔ. ¹⁶Gàa ki sí kùlogolo ke kàaya kúɔ yè, nyàa Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’kɛn yeli mɛ́ kɔrigɔ gè, yeli sǐ ga tíi yakaa yaʔa sìi nɛ̄ʔ gàa ki ŋɔ́gi gè, siɛnnɛ nɛ́ yajuuro ní dè. ¹⁷Yeli bé siɛnnɛ pe mìɛni cúʔɔ bè yige baa péwu, Etiyé bèle, Amɔriyé bèle, Kanaayé bèle, Pereziyé bèle, Eviyé bèle, nɛ́ Jebusiyé ní bèle, majo bɛ̀ Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè, ¹⁸kire ga buu pe fǎga yeli tɛnmɛ pe tètii kele ke mìɛni nɛ̄ʔ gàli pe kpínʔini pe kulocɛlɛlɛ mɛ́ bèle, dí yeli ga kapiile kpíʔile Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè.

¹⁹«A yeli sí kàʔa káà màʔa nɛ̀ suʔu nɛ̀ mɔgɔ ki táanni gè bè kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ ki ní bè ki líɛ gè, yeli sì yɛli bàga tiige káà ceri nɛ́ kágbaʔa níʔ, yeli béri ki yasɛnrɛ cuu dè de káa, yeli sì yɛli bè ki ceriʔ. Tiige ki yé puu siɛn lé yeli sari túngu nɛ́ ki ní ? ²⁰Nɛ̀ sí ki taa, tiire dáà ti wè nɛ sɛngi dèʔ, yeli bé gbɛ̀ tire celile bè kpíʔile télile bèri tári gunyɔ nɛ̄ yè kire ga laa bè kàʔa sùlu gè bè yeli sáʔa kapiɛnnɛ nɛ̄ lè, fúɔ bè taa yeli pa jáa kàʔa nɛ̄ gè.»

Siɛn ŋáà pe ’kpúu á siɛn sì cɛ́n wèʔ

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo21.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A ki sí nyaa pe ’kpúu nyaa cáanwa nyàʔa nī gè, dàala nɛ̄ lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, a siɛn sì cɛ́n ŋàa wi ’wi kpúu wèʔ, ²yeli kàaya liɛlɛ bèle nɛ́ yi kàyuʔujuulo ní bèle, peli bé yiri bè sa tiʔɛ ki liiligɛnmɛ tɔ́nminɔ bè, nɛ́ kàaya ní yè nyàa yī ki táanni gè. ³A kàʔa ki pɛ́nì cɛ́n gàa táanni kpúu wi ’puu wè, kire kàʔa liɛlɛ pe bé yiri bè nɛ̀pori wáà cò, ŋàa ní piyè fìɛ fáli wèʔ, pe míɛni sì fìɛ zuu puɔ wi nɛ̄ wèʔ. ⁴Pe bé nɛ̀pori cò wè, bè cùungu lakoligo mɛ́ gè gàa ki fúu lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, vàʔa káà nī gàa piyè fìɛ fáli nɛ̀ nyaa gèʔ nɛ̀ pínɛ piyè yaliire tánʔa nɛ̀ nyaa ki nī gèʔ. Kire vàʔa tiʔɛ nī gè, pe bé nɛ̀pori wi yétiige ŋáʔana gè bè kaa.

⁵«Kacuɔnrilɔ bèle, Levii jaala bèle, peli Yewe yeli Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n peri baara wi mɛ́ bé sí de Yewe náari wè wi- diba taʔa wè wi siɛnnɛ nɛ̄ bèle, béri kàsii kele cuɔnri gèle nɛ́ a ki ’nyaa a siɛn wáà ’wàa kpúɔn nɛ̀ luɔ wè. Peli pe bé sìʔɛrɛ bè kpɔni kpúu nɛ̄ wè. ⁶Kire kàʔa ki liɛlɛ bèle, gàa ki ’kpɔni kpúu nɛ̄ wè, pe bé pe kiyɛ jíge yè bè wo nɛ̀pori nɛ̄ wè ŋàa yétiige pe ’ŋáʔana nɛ̀ kaa gè, baa vàʔa nī gè21.6 Bè kiyɛ jíge yè, kpíʔilegɛnmɛ páà pi ’puu bè ki tìɛ peli bɛ̀ʔ pe ’kaala kpíʔile lèʔ. Wéli baa Mat 27.24.. ⁷Pe bé ki juu nɛ́ yékpogbuɔlɔ ní bé jo: ‹Weli kiyɛ yire bɛ̀ʔ yi ’sìsiɛn wo gèʔ, weli nyapigele keli míɛni bɛ̀ʔ ke ’ki nyaaʔ gàa ki ’kpíʔile gèʔ. ⁸Yewe yo, ma muɔ siɛnnɛ kàsulugo suɔ gè, Isirayɛliyé bèle, peli bálì muɔ ’fùgu nɛ̀ suɔ bèle; -leguʔu láʔa gè pe nɛ̄.› Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí pe sìsiɛn wolo kàsulugo ki sí suɔ.

⁹«Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ sí kanaasingbiʔiliwe wi sìsiɛn wolo kapiile yige lè yeli sunʔɔmɔ nī bè, nɛ́ ki cɛ́n muɔ nyɛ́nì ki kpíʔile gàa ki ’sín gè Yewe yiʔɛ mɛ́ gè.»

Cɛliwɛ ŋáà pe ’cò kapiɛnnɛ nī lè wi cepɔrigɔ wori dè

¹⁰«A muɔ kɛ́nì yiri bàa kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ muɔ leguulo ní bèle, a Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’ki yaʔa a muɔ ’pe jáa wè, a muɔ ’siɛnnɛ cò bèle, ¹¹a ’ki nyaa siɛnnɛ bálì pe ’cò bèle muɔ cɛliwɛ wáà nyaa cɛ̀nwɛ pe nī, a wi ’muɔ dɛ́ni á muɔ nɛ caa bè wi líɛ muɔ cuɔ wè, ¹²muɔ bé wi kɔ́ri bè kɛ́ muɔ kpáa mɛ́ gè. Wi bé sa nyùgo kùnu gè, bé sí kamijinre celile dè, ¹³bé wi burudo fòri dè dàa ti ’kíni nɛ̀ puu wi nɛ̄ dè lɛ̀lɛ líì nī wi ’puu kasuulewe wè. Wi bé kò baa muɔ kpáa nī gè, bè nyɛni yebogo wi tuu nɛ́ wi yàa kùu kayaʔa nɛ̄ gè. Kire kàduʔumɛ gè, muɔ bé wi nyɔ́gɔ saʔa nī, bè wi líɛ wi- kò muɔ cuɔ. ¹⁴A ki sí pɛ́nì nyaa wiì ń’nɛ̀ muɔ dɛ́ni wèʔ, bà muɔ bé koligo kɛn wi mɛ́. Muɔ sì yɛli bè wi pári wali nɛ̄ʔ kire ga laa bè wi cò majo sùkulowo wīʔ, nɛ́ ki cɛ́n muɔ ’wi faʔa nɛ̀ kúɔ.»

Jaafɔliɛwɛ kɔrigɔ wori dè

¹⁵«A ki sí nyaa cɛlilɛ siin yē nàguɔ wáà mɛ́ wè, a wàa ’wi dɛ́ni nɛ̀ tóri ŋìi nɛ̄ wè, a cɛlilɛ pe mìɛni siin sí nàgabigele sii gèle, a ki ’nyaa cɛliwɛ ŋáà wiì wi dɛ́ni wèʔ wire wuu wī jaafɔpeliwe wè, ¹⁶cɛngɛ gíì tuufɔli wi je kɔrigɔ liɛ gè wi jaala nɛ̄ bèle, wiǐ gbɛ̀ jaafɔliɛwɛ wi kɔrigɔ kɛn gè cɛliwɛ ŋáà wi ’wi dɛ́ni wè wire jaa mɛ́ wèʔ. ¹⁷Gìi sí gī baa gè, cɛliwɛ ŋáà wiì wi dɛ́ni wèʔ, nàguɔ wi ’yɛli bè wi jaafɔpeliwe cò wè bè yɛli nɛ́ wi liɛrɛ ní dè, bé sí wi yɛrɛ ti feliye tiɛyɛ siin kɛn yè wi mɛ́, nɛ́ ki cɛ́n kire jaa ŋáà wi yē wi nàgapunmɔ pùɔ. Kire kɛnmɛ nɛ̄ ki ’yɛli wi de tɔ́ri nɛ́ wi liɛrɛ ní dè.»

Sìnluʔumɔ pìile wori dè

¹⁸«A ki sí nyaa jaafɔli yē nàguɔ wáà mɛ́ ŋàa wi ’nàʔa mabiɛn wè nɛ́ ní siɛnciiwe wè, wi wè nɛ lúru wi tuu nɛ́ wi yàa nɛ̄ wèʔ, a pe ’wi nàʔa nɛ̀ fùrɔ a wi ’cíi, wiì lúʔu wèʔ, ¹⁹tuufɔli wè nɛ́ wi yàa ní wè, pe bé wi kɔ́ri bè kɛ́ nɛ́ wi ní wi kàʔa ki liɛlɛ kúrugu bèle baa nàkpanʔa wìile mɛ́ lè. ²⁰Pe bé sa ki juu wi kàʔa ki liɛlɛ mɛ́ bèle bé jo: ‹Weli jaa n’ŋɛ, ŋàa wi ’nàʔa mabiɛn wè, nɛ́ ní siɛnciiwe wè ! Wi wè nɛ lúru weli nɛ̄ʔ. Fungbuʔɔfɔli wī, nɛ́ sungbuɔwɔ wī.›

²¹«A kire ’kpíʔile gè, kàʔa nàguɔlɔ pe mìɛni bé pìye pínɛ bè wi wáa nɛ́ kàdari ní fúɔ wi pa kùu. Kire ki bé kpíʔile muɔ bé kapiile yige lè yeli sunʔɔmɔ nī bè. Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni bé ki siɛnrɛ lúʔu dè, bà pe bé fíɛ.»

Siɛn súunɔrigɔ wori dè tiige nɛ̄ gè

²²«A ki sí nyaa pe ’kàyuʔu juu siɛn wáà nɛ̄ a ki ’nyaa pe ’wi kpúu nɛ́ wi súu nɛ̀ nɔri tiige nɛ̄ gè, ²³ki kpúu wiì yɛli bè suɔn baa tiige nɛ̄ gèʔ; muɔ ’yɛli bè wi tɔ́n kire cɛnnugo gè. Nɛ́ ki cɛ́n, siɛn ŋáà pe ’nɔri nɛ̀ yaʔa tiige nɛ̄ gè, Kulocɛliɛ dɛ́ngɛ yē wi nɛ̄21.23 Siɛnnɛ bálì pe sî kpúu kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, peli yé puu kapiigboliyo kpíʔilefɔlilɔ wī. Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Gal 3.13.. Muɔ sì yɛli bè dàala cúʔɔ lèʔ nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ kɔrigɔ gè.»

Siɛnnyɛni sáʔa wori dè

¹A Misa sí jo22.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A muɔ ’muɔ siɛnnyɛni Isirayɛli wuu wáà yajuʔu nyaa gè, nùɔ wè, kire ga laa sìnbuɔ wè, síkpuɔ yo, gàa ki ’pùunni gè, fǎga kàduʔu wáa ki mɛ́ʔ; muɔ ’yɛli bè ki kɔ́ri bè kɛn muɔ siɛnnyɛni mɛ́ wè22.1 Koliyo 1-4 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 23.4-5.. ²A muɔ siɛnnyɛni wi tɛ́nidiʔɛ ki ’líili muɔ nɛ̄ wè, á muɔ sì wi cɛ́n wèʔ, muɔ bé yajuʔu cò gè bè yaʔa muɔ kpáa nī gè, bà ki bé kò muɔ mɛ́ fúɔ bè taa muɔ siɛnnyɛni wi pa muɔ yúgo ki nī, dí muɔ sí ki kɛn wi mɛ́. ³Bɛ̀ muɔ bé ki kpíʔile míɛni a ki yē wi sèfɛnnɛ lè, nɛ́ wi burugbuʔɔ ní gè, nɛ́ wi yɛrɛ ti mìɛni ní dàa ti ’pùunni muɔ siɛnnyɛni mɛ́ wè, a muɔ ’ki nyaa gè, muɔ sì yɛli bè kàduʔu wáa ki mɛ́ʔ.

⁴«A muɔ ’muɔ siɛnnyɛni sèfɛnnɛ nyaa kire ga laa wi nùɔ a wi ’tuu koligo nī gè, fǎga kàduʔu wáa ki mɛ́ʔ. Ma muɔ siɛnnyɛni sáʔa wè wi- yajuʔu yɛ̀gɛ gè wi yérige.»

Kajuʔulo kálì wori dè

⁵«Cɛliwɛ sì yɛli bè nàguɔ burudo leʔ; nàguɔ míɛni sì yɛli bè cɛliwɛ burudo leʔ. A wàa ’kire kpíʔile gè, wire yē Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kanabiɛnnɛ.

⁶«A muɔ ’koligo líɛ gè, nɛ́ sɛ́nì sínjasiɛrɛ nyaa dè tiige káà nī wè, kire ga laa dàala nɛ̄ lè, nɛ́ sínjanuu ní wè sínɛwɛ sínjapigele nɛ̄ gèle kire ga laa cɛngɛlɛ nɛ̄ gèle, muɔ sì yɛli bè nuufɔli cò wè nɛ́ pìile ní bèleʔ. ⁷Muɔ ’yɛli bè sínjanuu yaʔa wè wi- fini bè kɛ́; muɔ bé gbɛ̀ pìile cò bèle. A muɔ nɛ kire kpínʔini gè muɔ bé yanyige taa bè sìitɔniwɔ taa.

⁸«A muɔ kɛ́nì saafɔngɔ faan gè gàa gī binge gè, muɔ bé ki naamɛ nyuɔyɔ faan yè bè yi kpàʔala, kire ga buu a siɛn wáà ’kɔ́n ki naamɛ gè nɛ̀ tuu nɛ̀ kùu wè, ki siɛn sìsiɛn wolo kapiile fǎga puu muɔ nɛ̄ʔ.

⁹«A muɔ ’ɛrɛzɛn siʔi fáli gè, muɔ sì yɛli bè yaliire táà felide tánʔa bè nyaʔami ki nīʔ. A kire ’kpíʔile gè, ti mìɛni bé kò Yewe wori22.9 bé kò Yewe wori: A kire ’kpíʔile gè, pe ’yɛli bè ti mìɛni kɛn Yewe saawalidɛngɛgɛ mɛ́ gè., ɛrɛzɛn yasɛnrɛ dè nɛ́ yaliire díì ní dè; siɛn sǐ ní gbɛ̀ ti lìiʔ22.9 Koliyo 9-11 wuʔu nɛ̄, wéli baa Lev 19.19..

¹⁰«Muɔ sì yɛli bè nùɔ nɛ́ sèfɛnnɛ puɔ lè zuu nuwɔ nɛ̄ bè fáli nɛ́ ti níʔ.

¹¹«Muɔ sì yɛli bè burugo le gàa pe ’tìin nɛ̀ nyaʔami nɛ́ sìnbasiire ní dè nɛ́ lɛn jèsii ní wèʔ.

¹²«Muɔ ’yɛli bè mɛ́rɛ jɔli dè bè tárigɛ muɔ burudɔnigɔ nɛ̄ gè gàa muɔ ’le gè ki tiɛyɛ sicɛri nɛ̄ yè táanmɛ gè22.12 Wéli baa Tɔ́r 15.38-40; Mat 23.5..»

Cɛliwɛ míɛcuʔɔgɔ wori dè

¹³«Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa a nàguɔ wáà ’sinboriwo pɔri wè nɛ̀ wi cɛ́n cɛliwɛ wè, kire kàduʔumɛ a wi láa kɛ́nì kúɔ wi nī wè, ¹⁴a wi ’míɛcuʔɔgɔ siɛnrɛ juu nɛ̀ taʔa wi nɛ̄ wè, nɛ́ fìɛrɛ wáa wi nɛ̄ dè, nɛ́ ki juu nɛ́ jo: ‹Mi nyɛ́nì sinboriwo ŋáà líɛ wè nɛ́ wi cɛ́n cɛliwɛ wè, a mi ’ki nyaa wi ’nàguɔ kaala cɛ́n.›

¹⁵«A ki ’nyaa mmɛ gè, sinboriwo wi tuu wè nɛ́ wi yàa ní wè, pe bé sinboriwo wi nàguɔ sìnjɛ́n fìɛ líɛ wè bè sa wi tìɛ kàʔa ki liɛlɛ nɛ̄ bèle, nàkpanʔa wìile mɛ́ lè.

¹⁶«Tuufɔli wi bé ki juu liɛlɛ mɛ́ bèle bé jo: ‹Mi nyɛ́nì mi póri kɛn wè nàguɔ ŋáà mɛ́ wè cɛliwɛ, a wi láa ki kɛ́nì kúɔ wi nī. ¹⁷A wi ’nyùgofun siɛnrɛ juu nɛ̀ taʔa wi nɛ̄ nɛ́ jo: Muɔ póri n’ŋɛ, mi sɛ́nì wi nyaa a wi ’nàguɔ kaala cɛ́n.

« ‹Kire nɛ̄, fìɛ n’ŋɛ ŋàa wi yé ki tìɛ mi póri wiì nàguɔ kaala cɛ́n lèʔ.› »

«Bà siivɔlilɔ pe bé dànguu tìɛ wè kàʔa ki liɛlɛ nɛ̄ bèle, dànguu ŋáà nɛ̄ sìsiɛn ki yē gè, pìlipelige wuʔu gè. ¹⁸Bà kàʔa ki liɛlɛ pe bé nàguɔ cò wè bè sápinyiɛyɛ kpúɔn wi nɛ̄. ¹⁹Bà wi nyɛ́nì fìɛrɛ wáa Isirayɛli sinboriwo nɛ̄ wè, kàyuʔujuu lɔri wori ti bé puu wi- walifiiwe walikpegele dabataan (100) sàri sinboriwo wi tuu mɛ́ wè, dí wi sí kò wi cuɔ, wiǐ ní gbɛ̀ wi yaʔaʔ bè pa taa wi sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī yèʔ.

²⁰«A ki sí pɛ́nì nyaa kányiʔɛ gī dàa nàguɔ wi ’juu dè, a fìɛ sì nyaaʔ bè ki tìɛ sinboriwo wiì cé fìɛ nàguɔ cɛ́n wèʔ, ²¹pe bé sinboriwo cò wè bè kɛ́ nɛ́ wi ní wi tuu kpáa mɛ́ gè. Kire tiʔɛ nī gè kàʔa nàguɔlɔ pe bé wi wáa nɛ́ kàdari ní fúɔ wi kùu. Nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì kapiigbuʔɔ kpíʔile Isirayɛli nɛ̄ wè, bà wi ’nàguɔ kaala cɛ́n lè nɛ́ fìɛrɛ kaala kpíʔile nɛ̀ sí ki yaʔa wi ’puu nɛ tíin wi tuu kpáa nī gè. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ sí kapiʔi yige gè Isirayɛli sunʔɔmɔ nī bè.»

Nàguɔ cuɔ yùu wori dè

²²«A pe ’nàguɔ wáà cò ŋàa wi ’sínɛ nɛ́ nàguɔ wáà cuɔ ní wè, pe mìɛni siin bèle pe bé pe kpúu wī, nàguɔ ŋáà wi ’sínɛ nɛ́ cɛliwɛ ní wè, nɛ́ cɛliwɛ míɛni ní wè22.22 Wéli baa Kor1 5.13.. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ sí pe kapiʔi yige gè Isirayɛli sunʔɔmɔ nī bè.»

Cecanʔa wori dè

²³«A sinboriwo yē kɔnimɔ nɛ̄ nàguɔ mɛ́, á nàguɔ wáà sɛ́nì wi kpàli nɛ̀ nyaa kàʔa nī gè, nɛ́ sínɛ nɛ́ wi ní wè, ²⁴yeli bé pe mìɛni siin kɔ́ri bèle bè kɛ́ kàʔa wìile mɛ́ lè22.24 Wéli baa 17.5. bè sa pe wáa nɛ́ kàdari ní fúɔ pe kùu, sinboriwo wè, bɛ̀ wire sì yékpoli wáa lè kàʔa nī gèʔ, nàguɔ wè, bɛ̀ wire ’tuu wi nàganyɛni kɔni nɛ̄ wè. Bɛ̀ ki bé kpíʔile dí muɔ bé kapiʔi yige gè Isirayɛli sunʔɔmɔ nī bè22.24 Wéli baa Kor1 5.13..

²⁵«A ki sí nyaa nyàʔa nī nàguɔ wi sɛ́nì wi nàganyɛni kɔnifɔli nyaa wè, nɛ́ wi cáan nɛ̀ taa fànʔa wè, nàguɔ wire nigbe pe bé kpúu. ²⁶Sinboriwo wè, muɔ sǐ yakaa kpíʔile wi nɛ̄ʔ, nɛ́ ki cɛ́n wiì kapiile kpíʔileʔ nàa ni ’yɛli nɛ́ kùu ní wèʔ. Ki kapiile náà niī nunɔ nɛ́ nàa ní nàguɔ wáà ’tuu wi siɛnnyɛni nɛ̄ nɛ̀ wi kpúu wè. ²⁷Nɛ́ ki cɛ́n nyàʔa nī wi ’sinboriwo nyaa wè, ŋàa wī kɔnifɔli yē wi mɛ́ wè; dùʔɔ wi ’yékpoli wáa, siɛn sì taa nɛ̀ wi suɔʔ.

²⁸«A ki sí nyaa nàguɔ wáà nyɛ́nì sinboriwo nyaa ŋàa wī kɔnifɔli fùn wè, a wi sí wi cò nɛ̀ sínɛ nɛ́ wi ní wè, a pe sɛ́nì pe cò ki tiʔɛ nī gè, ²⁹a ki ’nyaa mmɛ gè, nàguɔ ŋáà wi ’wi cò fànʔa nɛ̀ sínɛ nɛ́ wi ní wè, wi bé walifiiwe walikpegele togosiin nɛ́ kpɔrigɔ sàri sinboriwo wi tuu mɛ́ wè, bé sí sinboriwo líɛ wè wi- kò wi cuɔ bɛ̀ wi ’wi cáan nɛ̀ taa wè22.29 Tiʔɛ gáà kiī nɛ nyu cepɔrigɔ yɛrɛ wuʔu nɛ̄ gè. Wéli baa Yir 22.15-16.. Wi bé kò wi cuɔ wi sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī, wiǐ ní gbɛ̀ wi yaʔaʔ.»

¹«Nàguɔ sì yɛli bè wi tuu cuɔ líɛʔ; a kire ’kpíʔile gè, wi nyɛ́nì wi tuu fìɛrɛ tiʔɛ nyaa gè23.1 Wéli baa Lev 18.8; 20.11; Fàn 27.20..»

Siɛn ŋáà wiǐ gbɛ̀ jáa bè jíin Yewe gboli nī lèʔ

²A Misa sí jo23.2 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Nàguɔ ŋáà nɛ̄ pe ’juʔɔlɔ muʔɔrɔ gèle á kire ’laa ŋàa nɛ̄ pe ’nàguɔmɔ ceri bè, wiǐ gbɛ̀ jíin Yewe gbùʔɔrɔ gboli nī lèʔ. ³Pùɔ ŋáà míɛni pe ’sii kanuʔɔrɔ nī dèʔ, wiǐ gbɛ̀ jíin Yewe gbùʔɔrɔ gboli nī lèʔ, nɛ́ míɛni wi siimɛ wuulo piyě gbɛ̀ jíin baaʔ fúɔ bè sa nɔ̀ kɛ̀ngɛlɛ kiɛwoli nɛ̄ lèʔ23.3 Wéli baa Lev 18.6-20; 20.10-21..

⁴«Amɔ siɛn wè nɛ́ Mowabi siɛn ní wè, pe wàa sǐ gbɛ̀ jíin baa Yewe gbùʔɔrɔ gboli nī lèʔ, nɛ́ míɛni wi siimɛ wuulo piyě gbɛ̀ jíin baaʔ fúɔ bè sa nɔ̀ kɛ̀ngɛlɛ kiɛwoli nɛ̄ lè. Bɛ̀ ki bé puu súuri, ⁵nɛ́ ki cɛ́n ki siɛnnɛ bálì piyè yiri nɛ̀ yeli kpàli nɛ́ suro ní nɛ́ luʔɔ níʔ bà yeli ’puu koligo nɛ̄ gè nɛ́ kɔ́n Ezipiti kùlo mɛ́ lèʔ. Pe yé cɛ́nì ki serige wī nɛ̀ Balaami yeri, Beyɔri jaa wè, ŋàa wi ’puu Petɔri kàʔa nī gè Mɛsopotamii kùlo nī lè. A pe ’wi sàri wali nɛ̄ kire ga buu wi- dɛ́ngɛ siɛnrɛ juu daʔa dè yeli nɛ̄23.5 Wéli baa Tɔ́r 22.4–24.5.. ⁶Nɛ̀ sí ki yaʔa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wiì fɔ̀li nɛ̀ Balaami siɛnrɛ lúʔu dèʔ, a wi cɛ́nì dɛ́ngɛ yiʔɛ wè a wi ’kò diba. Nɛ́ ki cɛ́n muɔ Isirayɛli wè23.6 muɔ Isirayɛli wè: Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè., muɔ nyɛ́nì Yewe muɔ Kulocɛliɛ dɛ́ni wè. ⁷Kire nɛ̄ muɔ sì yɛli bàga yanyige caa púloʔ nɛ́ ki siɛnnɛ bálì ní bèleʔ nɛ́ sìɛnmɛ koligo ní pe mɛ́ʔ, bè muɔ yaʔa sìi nɛ̄ wè.

⁸«Muɔ sì yɛli bè Edɔmi siɛn yaʔa wè wi- muɔ biɛnʔ, nɛ́ ki cɛ́n muɔ siinyɛni wī23.8 Edɔmi siɛnnɛ bèle, pe yé puu Ezawu siimɛ wuulo, Ezawu ŋáà wi ’puu Yakuba ŋɔ̀nyiɛnɛ wè, Yakuba ŋáà pe ’puu nɛ ye míɛni Isirayɛli wè (wéli baa Sél 25.25-26).. Nɛ́ míɛni muɔ sì yɛli bè Ezipiti siɛn yaʔa wè wi- muɔ biɛnʔ, nɛ́ ki cɛ́n muɔ ’puu nabɔnwɔ wī pe kùlo nī lè. ⁹Peli bèle, pe siimɛ wuulo bèle, ki bé séli pe kɛ̀ngɛlɛ taanriwoli nɛ̄ lè pe nɛ́ gbɛ̀ri jiin Yewe gbùʔɔrɔ gboli nī lè.»

Bùguro tiʔɛ ki ’yɛli bè kò cìilige

¹⁰«A muɔ kɛ́ni waa bàa kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ muɔ leguulo ní bèle, muɔ béri mìɛ ciʔige kire ga buu muɔ bùguro ti fǎga núʔɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gèʔ. ¹¹A ki sí nyaa nàguɔ wáà yē yeli sunʔɔmɔ nī bè ŋàa wi ’núʔɔ a ki ’nyaa wi ’ŋɔ́ni nɛ̀ yɛ̀ kpìɛnduumɛ mɛ́ bè nɛ́ nàguɔmɔ luʔɔ nyaa a ki ’yiri wi mɛ́ wè, wi bé yiri bùguro nī dè; wiǐ ní jíin baa ti laamɛ nī bèʔ. ¹²Cɛnguɔyɛligɛ lɛ̀lɛ nī lè, wi bé gbéli; cɛngɛnyɛnijiinmɛ mɛ́ bè, wi bé koli jíin bùguro laamɛ nī bè.

¹³«Muɔ bé tiʔɛ káà nyíɛnɛ bè kɔ̀n bùguro kàduʔu mɛ́ gè, baa muɔ béri waa kàfugo mɛ́ gè. ¹⁴Siɛn ó siɛn yeli nī bèle, yatugugo ’yɛli bè puu wi tugoro nī dè. A wi kɛ́nì kɛ́ kire tiʔɛ nī gè kàfugo mɛ́ gè, wi báa kàwiʔi káà túgu dàala nɛ̄ lè bè so bè le ki nī, kire kàduʔumɛ wi bé fire tɔ́n dè. ¹⁵Nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wiī nɛ tári nɛ mári bùguro nī dè bèri muɔ wéli bè ki yaʔa muɔ- muɔ leguulo jáa bèle. Kire nɛ̄ muɔ bùguro ti ’yɛli bè puu wàlidɛngɛrɛ, kire ga buu wi fǎga fuɔnrɔ nyaa muɔ tiʔɛ nī gèʔ, dí wi ga cíi muɔ wélige nɛ̄ gèʔ.»

Sùkulowo wi fɛ̀zuɔlɔ wori dè

¹⁶«A sùkulowo ’fɛ̀ nɛ̀ sɛ́nì líʔire jó muɔ mɛ́ wè, fǎga wi cò gɛn wi kàfɔli mɛ́ wèʔ. ¹⁷Wi ’yɛli bè kò muɔ tiʔɛ nī gè, tiʔɛ gáà wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n gè, kàʔa gáà ki ’wi dɛ́ni gè. Muɔ sì yɛli bèri fùrɔgɔ tari wi nɛ̄ʔ.»

Cecaafaaligɛ nɛ́ nàjaafaaligɛ wori dè

¹⁸«Isirayɛliyé cuɔ wáà fáala á ’kire laa nàguɔ wáà fáala sì yɛli bè ’nàjaara kpíʔile á ’kire laa cecaara kpíʔile yasunzunro tiʔɛ nī gèʔ wali kɛnmɛ nɛ̄23.18 Wéli baa Lev 19.29; Zer 2.20.. ¹⁹Bè nyakungɛngɛ fori gè, a ki yē kɛnmɛ ó kɛnmɛ nɛ̄ wè, muɔ sǐ ga tíi bé pɛn Yewe muɔ Kulocɛliɛ kòridiʔɛ nī gèʔ nɛ́ wali wáà ní ŋàa wi ’kɔ́n kire baara dáà felige nī dè, cɛliwɛ wuu wè yo, nàguɔ wuu wè yo23.19 Eburu siɛnrɛ nī dè, ki nɛ̂ jo puun. Ki ’puu míʔɛ káà gàa pe yé le nàguɔlɔ nɛ̄ bèle, bàli pe ’puu nɛ kire baara kúu dè.. Ti mìɛni siin yē Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kanabiɛnnɛ.»

Fuɔlere tɔ̀ni caa wori dè

²⁰«A muɔ ’fuʔɔ le muɔ siɛnnyɛni wáà nɛ̄ ŋàa wī Isirayɛliyé wuu wè, wali wī yo, yaliire dī yo, nɛ́ yɛgɛ ó yɛgɛ, muɔ sì yɛli bè tɔ̀ni taʔa wi fuʔɔ nɛ̄ gèʔ. ²¹Muɔ bé gbɛ̀ri tɔ̀ni caa nabɔnwɔ wire mɛ́, nɛ̀ sí ki yaʔa muɔ sǐ gbɛ̀ ki kpíʔile muɔ siɛnnyɛni Isirayɛliyé siɛn nɛ̄ wèʔ, kire ga buu Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi- sí diba taʔa wè muɔ nɛ̄ nɛ́ muɔ kɔli kakpiʔiligele ke mìɛni ní, kùlo nī lè nàa nī yeli bé jíin bè ni líɛ ni- kò yeli woli lè23.21 Wéli baa Yir 22.24; Lev 25.36; Fàn 15.7-11..»

Nyakungɛnyɛ wori dè

²²«A muɔ ’nyuɔ kún nɛ̀ kɛn Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, -ki kpíʔile fáari gàa muɔ ’juu gè, fǎga mɔgɔʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ yúgo nɛ́ ki ní. A muɔ sì ki kpíʔile gèʔ, ki bé nyaa muɔ mɛ́ kapiile23.22 Wéli baa Tɔ́r 30.3; Mat 5.33.. ²³A muɔ míɛni sì nyuɔ kún nɛ̀ kɛn wèʔ, kire wè kapiile muɔ mɛ́ʔ. ²⁴Dàa muɔ nyuɔ ki ’juu gè, muɔ ’yɛli bè ki fori wī. Nɛ́ ki cɛ́n muɔ tíimɛ muɔ ’ki nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bè nyuɔ kún gè gɛn Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè gàa muɔ ’juu nɛ́ muɔ nyuɔ ní gè.»

Ɛrɛzɛn yasɛnrɛ nɛ́ yaliire cuɔ bè káa wori dè

²⁵«A muɔ ’jíin muɔ siɛnnyɛni ɛrɛzɛn siʔi nī gè, muɔ bé gbɛ̀ yasɛnrɛ táà cuɔ bè káa bè tín, nɛ̀ sí ki yaʔa muɔ sǐ gbɛ̀ tàa le muɔ yalege nī gè bè kɛ́ nɛ́ ti níʔ. ²⁶A muɔ ’jíin muɔ siɛnnyɛni siʔi káà nī gè, muɔ bé gbɛ̀ yaliipiimɛ cuɔ muɔ kɔli nī gè bè káa, nɛ̀ sí ki yaʔa muɔ sǐ gbɛ̀ nyàkɔnigɔ tíʔɛ bè ti kɔni bè kɛ́ nɛ́ ti níʔ23.26 Wéli baa Mat 12.1; Mar 2.23; Luk 6.1..»

Cepɔrigɔ nɛ́ ceyaʔara wori dè

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo24.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa nàguɔ wáà ’cɛliwɛ líɛ, a ki pɛ́nì nyaa kire kàduʔumɛ gè cɛliwɛ wiì ń’nɛ̀ wi dɛ́ni cíginiʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì tiɛlɛ nyaa wi nɛ̄ nàa nī fìɛrɛ woli lè. A wi sí ceyaʔa sɛbɛ kpíʔile nɛ̀ kɛn wi mɛ́ nɛ́ wi yige wi saʔa nī gè24.1 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 5.31; 19.7; Mar 10.4.. ²A wi sí kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì kò nàguɔ wáà wiiyɛ cuɔ. ³Kire nàguɔ míɛni wè, a cɛliwɛ wi pɛ́nì wi biɛn, a wi ń’nɛ̀ ceyaʔa sɛbɛ kpíʔile nɛ̀ wi kɛn, nɛ́ wi yige wi saʔa nī gè. Á kire bɛ̀ʔ gè, nàguɔ ŋáà wi ’cɛliwɛ ŋáà líɛ wè, a wi pɛ́nì kùu wè.

⁴«Kire tiʔɛ nī gè, nàgapeliwe ŋáà wi yé wi yaʔa wè, wire sǐ ní gbɛ̀ wi líɛ wi- kò wire cuɔ cíginiʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì núʔɔ nɛ̀ kúɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gè. A wi ’kire kpíʔile gè, kire yē Yewe kanabiɛnnɛ.

«Muɔ sì yɛli bè kapiile nyɔ́gɔ lè kùlo nī lèʔ, kùlo náà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ kɔrigɔ gè.»

Pe ’yɛli bèri kacɛ̀ngɛlɛ kpínʔini pìye mɛ́

⁵«A ki pɛ́nì nyaa nàguɔ wáà péli nɛ̀ cɛliwɛ líɛ wè, wiì yɛli bè kɛ́ kapiɛnnɛ mɛ́ʔ; piyě gbɛ̀ wi cò fànʔa wi- kaala kpíʔileʔ. Wi ’yɛli bè kò tiɛnugo nī nɛ́ wi cefɔnwɔ ní wè fúɔ yiɛlɛ nigbe bè fundaanra kɛn cɛliwɛ mɛ́ wè ŋàa wi péli nɛ̀ líɛ wè.

⁶«A muɔ ’fuʔɔ le siɛn nɛ̄, muɔ sì yɛli bè wi tírɛ líɛ gè fuʔɔ sìndiʔɛ nī gèʔ, bé nɛ́ ga jo wi pínɛ lèʔ, nɛ́ ki cɛ́n a muɔ ’kire kpíʔile gè, muɔ nyɛ́nì wi sìi cúʔɔ wè wī.

⁷«A siɛn wáà ’wi siinyɛni Isirayɛli siɛn yùu nɛ̀ cò wè, a wi ’wi kpíʔile sùkulowo kire ga laa nɛ̀ sɛ́nì wi pári wè, ki ’yɛli pe- wi kpúu wī. Kire ki bé kpíʔile muɔ bé kapiʔi yige gè yeli sunʔɔmɔ nī bè24.7 Wéli baa Yir 21.16..»

Cetinnɛ yaama wori dè

⁸«Te mìɛ ciʔige cetinnɛ yaanyiɛmɛ wuʔu nɛ̄ gè24.8 cetinnɛ yaanyiɛmɛ wuʔu: Wéli baa Lev 13–14., mari ki sɔ́migi mari kpínʔini gàa nɛ̄ Leviiyékacuɔnrilɔ pe béri yeli tɛnmɛ gè. Yeri ki sɔ́migi yeri kpínʔini bè yɛli nɛ́ gàa ní mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ gè. ⁹Sɔ̀ngi ma taa gàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kpíʔile Miriyami nɛ̄ wè, lɛ̀lɛ líì nī yeli ’puu koligo nɛ̄ gè nɛ́ kɔ́n Ezipiti kùlo mɛ́ lè24.9 Wéli baa Tɔ́r 12.10..»

Fɔ̀ngɔfɔlilɔ nàʔagɛnmɛ bè

¹⁰«A muɔ ’fuʔɔ le muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ wè, muɔ sì yɛli bàga jíin wi saʔa nī gèʔ bè sa yakaa líɛ wi fuʔɔ sìndiʔɛ nī gèʔ24.10 Koliyo 10-13 wuʔu nī gè, wéli baa Yir 22.25-26.. ¹¹Muɔ bé yéri kpànʔanɛ wī; ŋàa wi ’fuʔɔ kún gè muɔ mɛ́ wè, wire wi bé yiri nɛ́ yɛgɛ ní gè muɔ kúrugu kpànʔanɛ gè.

¹²«A ki sí nyaa ki siɛn wiī fɔ̀ngɔfɔli wè, kiì yɛli ki siɛn wi dànguu wi ’súɔn muɔ mɛ́ʔ, ŋàa muɔ ’suɔ wi mɛ́ fuʔɔ sìndiʔɛ nī gèʔ. ¹³Muɔ ’yɛli bè ŋàʔana bè wi kɛn wi mɛ́ sɛ́ni cɛngɛnyɛni ni ’jíin lè, kire ga buu wi fǎga súɔn wiire nīʔ. Bà fɔ̀ngɔfɔli wi bé diba kpíʔile wè muɔ mɛ́; Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé ki tɔ́ri muɔ mɛ́ kasinnɛ.

¹⁴«Muɔ sì yɛli bè fùrɔgɔ niʔɛ gè muɔ baakuɔwɔ nɛ̄ wèʔ, ŋàa wī fuunmɔfɔli wè nɛ́ ní fɔ̀ngɔfɔli wè, a wi yē muɔ siɛnnyɛni Isirayɛli wuu yo, kire ga laa nabɔnwɔ yo, bàli bīɛlɛ muɔ kùlo ni kàaya nī yè. ¹⁵Muɔ ’yɛli bè wi cɛngɛ sàri kɛn wè wi mɛ́ sɛ́ni cɛngɛnyɛni ni ’jíin lè. Nɛ́ ki cɛ́n bɛ̀ wi yē fɔ̀ngɔfɔli wè, wiī yériyaʔawa nɛ wi sàri siri wè wī. A kire ’laa wè, wi bé Yewe yeri wè bè wáa muɔ nɛ̄; kire bé sí nyaa kapiile muɔ nɛ̄24.15 Wéli baa Lev 19.13..

¹⁶«Yeli sì yɛli bè tuufɔli kpúu wè wi jaa kapiile kɛnmɛ nɛ̄ʔ, nɛ́ míɛni bè jaafɔli kpúu wè wi tuu kapiile kɛnmɛ nɛ̄ʔ. Siɛn wire tíimɛ kapiile kɛnmɛ nɛ̄ ki ’yɛli pe- wi kpúu.

¹⁷«Muɔ sì yɛli bè tànʔa nùʔɔrɔ gè bè suɔ nabɔnwɔ mɛ́ wèʔ nɛ́ círiwe ní wèʔ. Fǎga lakicuɔ wi fɛ̀ni suɔ wè wi mɛ́ fuʔɔ sìndiʔɛ nīʔ. ¹⁸Muɔ sí yɛli bè sɔ̀ngi daa nɛ́ Ezipiti kùlo ní lè nàa nī muɔ ’puu sùkulowo wè, á Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ suɔ nɛ̀ yige baa. Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi ’kele gálì juu gèle nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè24.18 Wéli baa Yir 23.9; Lev 19.33-34; Fàn 27.19..

¹⁹«A muɔ kɛ́ni muɔ siʔi yaliire nyɔ́gi dè nɛ́ fìʔɛ yaliipuɔlɔ láà nɛ̄ wè, fǎga koli bè sa ni líɛʔ; tire bé kò nabɔnwɔ nɛ́ círiwe nɛ́ lakicuɔ mɛ́ wè, kire ga buu Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi sí diba taʔa wè muɔ nɛ̄ muɔ kɔli baara ti mìɛni nɛ̄ dè.

²⁰«Bɛ̀ ki bé puu míɛni a muɔ kɛ́nì wolivi yasɛnrɛ cuu dè, muɔ sì yɛli bè koli bè siʔi fùgu gè tɔliyɔ siinʔ bè yasɛnrɛ cuɔ dè dàa nɛ̄ muɔ ’fìʔɛ dèʔ. Muɔ ’yɛli bè ti yaʔa nabɔnwɔ nɛ́ círiwe nɛ́ lakicuɔ mɛ́ wè. ²¹Bɛ̀ ki bé puu míɛni a muɔ kɛ́ni ɛrɛzɛn yasɛnrɛ cuu dè muɔ siʔi nī gè. Muɔ sì yɛli bè koli bè siʔi fùgu gè bè yasɛnrɛ cuɔ dè dàa nɛ̄ muɔ ’tóri dèʔ. Muɔ ’yɛli bè ti yaʔa nabɔnwɔ nɛ́ círiwe nɛ́ lakicuɔ mɛ́ wè.

²²«Muɔ sí yɛli bè sɔ̀ngi daa bà muɔ ’puu sùkulomɔ nɛ̄ Ezipiti kùlo nī lè. Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi ’kele gálì juu gèle nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè.»

Piyè yɛli bè kapiigbiʔiliwe wuʔɔ wè bè tóriʔ

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo25.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A ki ’nyaa siɛnnɛ pálì nɛ túngu, a pe kɛ́nì pìye kɔ́ri nɛ̀ kɛ́ kàyuʔujuudiʔɛ nī gè, pe ’yɛli bè tànʔa kɛn gè tànʔafɔli mɛ́ wè bé sí káfinɛgɛ kɛn gè káfinɛgɛfɔli mɛ́ wè. ²A ki sí nyaa pe ’yɛli bè káfinɛgɛfɔli kpúɔn wè, kàyuʔujuuwo wi bé wi sínge dàala nɛ̄ lè, pe- sí wi kpúɔn wi nyaamɛ nɛ̄ nɛ́ sápinyiɛyɛ ní nyàa yi bè yɛli nɛ́ wi kapiigbiʔilile ní lè. ³Gìi sí gī baa gè, kiǐ gbɛ̀ tóri sápinyiɛyɛ togosiin nɛ̄ʔ. A kire ’laa wè, a kpuɔnrɔ ti ń’nɛ̀ kɛ́nì tóri dè, muɔ bé ní fìɛrɛ wáa muɔ siɛnnyɛni nɛ̄ wè bè tóri muɔ yiʔɛ mɛ́ gè.»

Piyè yɛli bè yajuuro wuʔɔ dè bè tóriʔ

⁴«Muɔ sì yɛli bè jùɔ puɔ nùɔ wi nyuɔ nɛ̄ gèʔ a wiī nɛ yaliire sɛ̀ngí dèʔ25.4 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Kor1 9.9; Tim1 5.18. Siɛnnɛ bálì mɛ́ bèle, pe nɛ̂ cé yalubugo káà puɔ nùɔ nɛ̄ wè; wi níɛ ki fulolo yaliire nɛ̄ dè nɛ ti sɛ̀ngí..»

Lakicuɔ líɛ wori dè

⁵«A ki pɛ́nì nyaa jaafɔlilɔ yē tɛ́ninɛ tiɛnugo nī gè, a wàa ’kùu, wiì jaafɔli taa wèʔ, lakicuɔ wiǐ ga tíi sa kò wàa wiiyɛ mɛ́ kpànʔanɛʔ. Wi pɔli siinyɛni wáà bé wi líɛ wi cuɔ, wi bé ki kpíʔile wi mɛ́ gàa ki ’yɛli bèri kpínʔini lakicuɔ mɛ́ wè. ⁶Nàgabipelile náà wi bé sii wè, kire pùɔ wè, wi bé puu wi siinyɛni ŋáà wi ’kùu wè wire jaa, kire ga buu wi míʔɛ- ki fǎga tɔ́nʔ Isirayɛli siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bèʔ25.6 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Mat 22.24; Mar 12.19; Luk 20.28..

⁷«A kire nàguɔ ŋáà wi sí cíi nɛ́ jo wire wè cɛliwɛ caa wèʔ, lakicuɔ wi bé kɛ́ nàkpanʔa wìile mɛ́ lè liɛlɛ kúrugu bèle, bè sa ki juu bé jo: ‹Mi pɔli wi siinyɛni wi ’cíi nɛ́ jo wire sì je mi líɛ wi cuɔʔ, mi pɔli ŋáà wi ’kùu wè, bè wi míʔɛ yige gèʔ Isirayɛli siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bèʔ. Wi wè nɛ caa bèri mi nyɔ́gi saʔa nīʔ, majo bɛ̀ ki ’yɛli bèri kpínʔini lakicuɔ mɛ́ wèʔ.›

⁸«Bà kàʔa ki liɛlɛ pe bé kire siɛn yeri wè bè juu nɛ́ wi ní. A wi sí cíi nɛ́ jo: ‹Mi wè nɛ caa bè wi líɛʔ› wè, ⁹kire tiʔɛ nī gè lakicuɔ wi bé sìʔɛrɛ bè kpɔni wi nɛ̄ liɛlɛ pe nyaamɛ nɛ̄, bé sí wi tɔrigɔ fòri gè wi nɛ̄25.9 Wéli baa Wuru 4.7., bé tíɛnrɛ sùlugu bè wáa nàguɔ wi yiʔɛ nī gè. Bà lakicuɔ wi bé ki juu bé jo: ‹Ki n’gɛ gàa nàguɔ ŋáà wi ’kpíʔile gè: wi nyɛ́nì cíi bè pìile sii bè wi siinyɛni míʔɛ yige gè.› ¹⁰Bè líɛ kire cɛngɛ gè, pe bé kò de kire nàguɔ wi saʔa wuulo yeri bèle ‹tɔrivolilo narigɛ›.»

Gìi kiì yɛli bè kpíʔile kàsii lɛ̀lɛ nī lèʔ

¹¹«Dùʔɔ ki bé gbɛ̀ nyaa nàguɔlɔ siin nɛ túngu, dí ŋìi wi cuɔ wi sí pa jíin pe sunʔɔmɔ nī bè, bè wi pɔli suɔ wè ŋàa mɛ́ wiī nɛ wi kpúɔn wè. A cɛliwɛ wi sí wi kɔli sáʔa gè nɛ̀ nàguɔ ŋíì cò wè wi juʔɔlɔ nɛ̄ gèle, ¹²muɔ ’yɛli bè cɛliwɛ wi kɔli ceri gè. Muɔ sì yɛli bè nyinimɛ taa wi nɛ̄ʔ.»

Culo nùʔɔrɔ wori dè

¹³«Culo timɔnyigele siin sì yɛli bè puu muɔ mɛ́ʔ gàli lúbugogɛnnɛ ni wè nunɔ lèʔ, làa lúbugo bè tóri làa nɛ̄ʔ25.13 Koliyo 13-16 tiʔɛ nī gè, wéli baa Lev 19.35-36.. ¹⁴Yakirigele siin sì yɛli bè puu míɛni muɔ saʔa nī gèʔ gàli kpúʔɔgɛnnɛ ni wè nunɔ lèʔ, làa kpúʔɔ bè tóri làa nɛ̄ʔ. ¹⁵Muɔ culo wi timɔnyinɛ ni lúbugogɛnnɛ ni ’yɛli bè sìɛn bè sín, muɔ yakirile ni ’yɛli bè sìɛn bè sín, kire ga buu muɔ sìi cɛnyɛ yi sí niʔɛ dàala nɛ̄ lè nyàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ wè.

¹⁶«Nɛ́ ki cɛ́n ŋàa wi kire kpínʔini gè, ŋàa wi kacuʔɔgɔlɔ kpínʔini gèle, wi yē Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kanabiɛnnɛ.»

Isirayɛliyé pe ’yɛli bè Amalɛkiyé cúʔɔ bèle

¹⁷«Sɔ̀ngi ma taa nɛ́ ki ní gàa Amalɛkiyé pe yé kpíʔile muɔ nɛ̄ wè lɛ̀lɛ líì nī muɔ ’puu koligo nɛ̄ gè nɛ́ kɔ́n Ezipiti kùlo mɛ́ le25.17 Koliyo 17-19 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 17.8-14; Fàn 23.3-5; Sam1 15.2-9.. ¹⁸Pe ’yiri nɛ̀ taʔa muɔ nɛ̄ nɛ̀ pɛ́nì muɔ kàduʔumɛ wuulo kpúu bèle koligo nɛ̄ gè, bàli piyè puu nɛ gbɛ̀ni fìʔɛlɛ bèleʔ, nɛ̀ ki yaʔa muɔ cé tánʔa nɛ̀ fùrɔ á muɔ ŋɔri ti ’kúɔ. Piyè cɛ́nì fíɛ Kulocɛliɛ nɛ̄ʔ.

¹⁹«Lɛ̀lɛ líì nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé ki yaʔa muɔ- ŋɔ́ daa muɔ leguulo kɔli mɛ́ gè, bàli pe ’muɔ màʔa nɛ̀ suʔu bèle, kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ kɔrigɔ gè, kire ga buu muɔ- ni líɛ ni- kò muɔ woli lè, muɔ bé Amalɛkiyé pe woli cúʔɔ lè péwu bè ki kpíʔile siɛn fǎ ní sɔ̀ngi daa nɛ́ pe ní dàala nɛ̄ lèʔ. Fǎga fìʔɛ díɛʔ !»

Yaliipelide kɔ̀nnɔ wori dè

¹A Misa ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo26.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A muɔ kɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ kɔrigɔ gè, a ni kɛ́nì kò muɔ woli lè, a muɔ ’tɛ́ni ni nī lè26.1 Koliyo 1-2 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yir 23.19; Fàn 12.5-7., ²muɔ bé muɔ siʔi yaliipelide nɛ́ yasɛnrɛ pélide ti mìɛni líɛ, dàa muɔ ’taa kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè. Muɔ bé ti le juɔlɔ láà nī bè kɛ́ nɛ́ ti ní tiʔɛ gáà nī Yewe muɔ Kulocɛliɛ wire tíimɛ bága nyíɛnɛ bè kɔ̀n gè bè ki kpíʔile wi míʔɛ ki kòridiʔɛ gè. ³Muɔ bé kɛ́ kacuɔnriwɔ kúrugu wè, ŋàa wi bé puu baara nɛ̄ dè kire cɛnyɛ nī yè, bè ki juu wi mɛ́ bé jo: ‹Mi bé ki juu pàngɛ gè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, dí mi nyɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa wuʔu nɛ̄ Yewe ’kàli weli tobilo mɛ́ bèle nɛ́ jo wire bé ni kɛn weli mɛ́ lè.›

⁴«Bà kacuɔnriwɔ wi bé juɔlɔ líɛ lè wi kiyɛ nī yè, bè ni tɛ́ngɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi gbùʔɔrɔdiʔɛ yafanʔa yiʔɛ mɛ́ gè. ⁵Kire tiʔɛ nī gè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, muɔ bé ní ki juu bé jo: ‹Mi tuu wi yé puu Arami kùlo wuu níɛ nyaari nɛ mári26.5 Yakuba wuʔu ki nyu náʔa gè (wéli baa Sél 25.20; 28.1-2).. A wi sɛ́nì jíin Ezipiti kùlo nī lè nɛ̀ tɛ́ni baa nabɔnwɔ, siɛnnɛ cɛ̀ri ’puu nɛ́ wi ní, a wi pɛ́nì kò siɛnniʔɛbogo, nɛ́ ŋɔri ní nɛ́ kpuʔɔ. ⁶Nɛ̀ ki yaʔa a Ezipiti siɛnnɛ pe ’weli wuʔɔ nɛ̀ weli máama nɛ̀ weli cò sùkulolo. ⁷A weli ’kòkuʔulo wáa gèle weli tobilo pe Kulocɛliɛ mɛ́ wè, a Yewe ’weli kòkuʔulo lúʔu gèle. A wi ’weli fuunmɔ nyaa bè nɛ́ weli fùrɔgɔ ní gè nɛ́ weli wuʔɔgɔ ní gè26.7 Wéli baa Yir 2.23-25..

⁸« ‹A Yewe ’weli yige Ezipiti kùlo nī lè nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè gàa wi yé sáʔa gè, nɛ́ wi kakpiʔiligele ní gèle gàli ke fíɛrɛ wáari siɛn nɛ̄ wè, nɛ́ fìɛkpolilo nɛ́ kakpoliyo ní yè. ⁹A wi ’pɛn nɛ́ weli ní náʔa gè nɛ̀ kùlo náà kɛn lè weli mɛ́, nàa nī nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè26.9 nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè: Wéli baa Yir 3.8 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè..

¹⁰« ‹Píra ŋáà nī wè, ki n’gɛ, mi nyɛ́nì pɛn nɛ́ mi siʔi yaliipelide nɛ́ yasɛnrɛ pélide ní dè, dàa mi ’taa dàala nɛ̄ lè nàa muɔ Yewe ’kɛn m’mɛ́ lè.›

«Muɔ bé ti tɛ́ngɛ Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, bé sínɛ bè cúbulo Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. ¹¹Muɔ nɛ́ Levii siɛn ní wè, nɛ́ nabɔnwɔ ní wè ŋàa wī tɛ́niwɛ nɛ́ muɔ ní wè, muɔ bé puu fundaanra nɛ̄ yacɛ̀nrɛ ti wuʔu nɛ̄ gè dàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ dè, muɔ nɛ́ muɔ saʔa wuulo ní bèle26.11 Wéli baa 12.7..»

Yiʔɛlɛ taanri kiɛkiɛwuʔulo láʔagɛnnɛ wori dè

¹²«A muɔ kɛ́nì kiɛkiɛwuʔulo láʔa gèle muɔ yaliire ti mìɛni nī dè, dàa muɔ ’líɛ dè yiʔɛlɛ taanriwoli nɛ̄ lè, lire náà nī kiɛkiɛwuʔulo yiɛlɛ lè, muɔ bé ti kɛn Levii siɛn mɛ́ wè, nɛ́ nabɔnwɔ nɛ́ círiwe nɛ́ lakicuɔ mɛ́ wè, kire ga buu pe- lìi bè tín muɔ kàaya nī yè26.12 Wéli baa 14.28-29..

¹³«Muɔ bága ki juu Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè bé jo: ‹Mi nyɛ́nì yɛrɛ kɔ̀n dè mi saʔa nī gè dàa mi ’wàli nɛ̀ tɛ́ngɛ muɔ mɛ́ dè, nɛ̀ ti kɛn Levii siɛn mɛ́ wè, nɛ́ nabɔnwɔ nɛ́ círiwe nɛ́ lakicuɔ mɛ́ wè, nɛ̀ yɛli nɛ́ kajuudiʔɛlɛ ní gèle gàli muɔ ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gèle nɛ́ jo mi- ke kpíʔile gèle. Mi sì làa nigbe yaʔaʔ, mi sì fìʔɛ láà nigbe nɛ̄ʔ.

¹⁴« ‹Mi sì làa nigbe lìi bà kùugo ’mi taa wèʔ, mi sì làa nigbe yige míɛni bà mi yé puu núʔɔwɔ Yewe yiʔɛ mɛ́ gèʔ, mi sì làa nigbe kɛn míɛni kpúu mɛ́ʔ. Mi nyɛ́nì Yewe mi Kulocɛliɛ siɛnrɛ lúʔu dè nɛ̀ ki kpíʔile dàa ti mìɛni muɔ juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ mi mɛ́ dè.

¹⁵« ‹Yewe yo, bè muɔ yaʔa baa muɔ kòridiʔɛ nī gè gàa ki sɔ́migɔ nɛ̀ nyuɔ gè baa nyìʔɛnɛ nī lè, nyùgo cùungu ma wéli, ma diba taʔa wè muɔ siɛnnɛ nɛ̄ bèle, Isirayɛliyé bèle, nɛ́ kùlo ní lè nàa muɔ ’kɛn weli mɛ́ lè, majo bɛ̀ muɔ cé ki kàli nɛ̀ kɛn weli tobilo mɛ́ bèle, kire kùlo náà nī nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè26.15 nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè: Wéli baa Yir 3.8 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè..› »

Mowabi nyakungɛngɛ wori dè

¹⁶«Pàngɛ gè, muɔ Isirayɛli siimɛ bè26.16 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè., Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’ti juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́: fànʔa kele gálì gèle nɛ́ kàyuʔujuuro dáà ní dè, ma ti cò cɛ̀ngɛ. Mari ti tári nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní.

¹⁷«Pàngɛ gè, muɔ nyɛ́nì nyuɔ kún nɛ̀ kɛn nɛ́ jo muɔ nyɛ́nì yéri Yewe siɛnrɛ nɛ̄ dè nɛ́ jo wi bé kò muɔ Kulocɛliɛ, nɛ́ jo muɔ béri tári wi koligo nī gè, bèri wi fànʔa kele cògí gèle, nɛ́ wi kajuudiʔɛlɛ ní gèle, nɛ́ wi kàyuʔujuuro ní dè, bèri wi siɛnrɛ lúru dè dàa wi ’juu dè.

¹⁸«Pàngɛ míɛni gè, Yewe wi ’nyuɔ kún nɛ̀ kɛn muɔ mɛ́ nɛ́ jo yeli yē wire tíimɛ siɛnfelige káà gàa ki ’wi dɛ́ni kpuʔɔ gè, yeli yē wire wuulo26.18 Wéli baa Yir 19.5; Tiit 2.14; Piɛ1 2.9., majo bɛ̀ wi yé kíni nɛ̀ ki juu yeli mɛ́ gè, nɛ́ míɛni yeli ’yɛli bè puu siɛnnɛ pálì bàli pe lúru wi kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni mɛ́ gèle.

¹⁹«A ki sí nyaa mmɛ gè, wi bága yeli kpúʔɔ bè tóri kùlogolo ke mìɛni nɛ̄ gèle: yeli béri kpuʔɔrɔ tari dè, yeli míʔɛ ki sí yiri tiɛrɛ ti míɛni nī dè. Nɛ́ míɛni yeli bé puu siɛnwalidɛngɛlɛ Yewe yeli Kulocɛliɛ mɛ́ wè, majo bɛ̀ wi yé ki juu gè.»

Yewe nyakungɛngɛ diba siɛnrɛ dè nɛ́ ki dɛ́ngɛ siɛnrɛ dè

(27.1–28.68)

Fànʔa siɛnrɛ dè kàdɛnitɛnyɛ nɛ̄ yè

¹Misa nɛ́ Isirayɛli liɛlɛ ní bèle, a pe ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo: «Yeri lúru fànʔa kajuudiʔɛlɛ siɛnrɛ ti mìɛni mɛ́ dàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ pàngɛ gè.

²«Muɔ Isirayɛli wè27.2 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè. Isirayɛli wè, wi ’kò Isirayɛli kùlo siɛnnɛ pe míʔɛ., a muɔ kɛ́nì Zurudɛn cáʔa jeli gè, nɛ́ jíin kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, muɔ ’yɛli bè kàdɛnikpoliyo cɔ́ri bè yérige bè yi pùɔli bè yi fílige27.2 Koliyo 2-8 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yes 8.30-32.. ³Muɔ bé fànʔa kajuʔulo gálì ke mìɛni sɛbɛ yi nɛ̄ lɛ̀lɛ líì nī muɔ kɛ́nì jíin kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, kùlo náà nī nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè27.3 nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè: Wéli baa Yir 3.8 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè., majo bɛ̀ Yewe muɔ tobilo Kulocɛliɛ wi ’ki juu muɔ mɛ́ gè.

⁴«Gàa kire yeli bé kpíʔile a yeli kɛ́nì Zurudɛn cáʔa jeli gè: yeli bé kàdɛniyɛ nyáà cɔ́ri yè baa Ebali nyagurugo nɛ̄ gè27.4 Wéli baa 11.29 nɛ́ kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. Ebali nyagurugo ki liiligɛnmɛ pi ’puu culolo togosiin nɛ́ kpɔrigɔ Zurudɛn cáʔa nɛ̄ gè, tiʔɛ gíì nī pe yé jeli gè. Ki ’puu Sikɛmi kàʔa ki lìʔɛlɛ nī lè, kàmɛgɛ kɔli mɛ́. bè yɛli nɛ́ dàa ní mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ pàngɛ gè; yeli bé yi pùɔli yi de fíligi.

⁵«Kire tiʔɛ nī gè muɔ bé gbùʔɔrɔdiʔɛ káà faan nɛ́ kàdɛniyɛ ní Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè nyàa nɛ̄ timɔri sì nɔ̀ yèʔ. ⁶Ki kàdɛniyɛ nyáà yi bé puu nyàa piyè tɛn yèʔ; yire muɔ bé líɛ bè gbùʔɔrɔdiʔɛ faan gè Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè. Kire gbùʔɔrɔdiʔɛ gáà kire nɛ̄ muɔ béri kakuɔrɔ kaasuʔuro sórigi dè27.6 Wéli baa Yir 20.25.. ⁷Muɔ béri yanyige yakɔnrɔ kaara kɔ̀ngí dè baa, kire tiʔɛ nī gè muɔ béri ti kaa Yewe muɔ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè bè puu fundaanra nɛ̄.

⁸«Muɔ bé fànʔa kajuʔulo siɛnrɛ dáà ti mìɛni sɛbɛ kàdɛnitɛnyɛ nɛ̄ yè; -ti sɔ́migɔ ma sɛbɛ díɛʔ !»

⁹Kire kàduʔumɛ, a Leviiyékacuɔnrilɔ pe ’pínɛ nɛ́ Misa ní wè, dí Misa sí ki juu siɛnnɛ mɛ́ bèle bè jo: «Isirayɛliyé yo ! Ye- pìiri yé líiye cáan yeri lúru ! Pàngɛ gè yeli ’kò Yewe yeli Kulocɛliɛ wuulo. ¹⁰Yeli ’yɛli bèri lúru Yewe yeli Kulocɛliɛ mɛ́ bèri kajuudiʔɛlɛ nɛ́ fànʔa kele ke mìɛni kpínʔini gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ pàngɛ gè.»

¹¹Kire cɛnnugo gè, a Misa ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle nɛ́ jo: ¹²«A yeli kɛ́nì Zurudɛn cáʔa jeli gè, pe m’bɛlɛ bàli pe bé yéri Garizimi nyagurugo nɛ̄ gè27.12 Wéli baa 11.29 nɛ́ kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. Garizimi nyagurugo ki ’puu Sikɛmi kàʔa lìʔɛlɛ nī lè, kàliige kɔli mɛ́., bè diba kpíʔile wè siɛnnɛ mɛ́ bèle, keli gbuʔulo gīɛlɛ gàli gèle: Simɛyɔ wuulo bèle, nɛ́ Levii wuulo bèle, nɛ́ Zuda wuulo bèle, nɛ́ Izakari wuulo bèle, nɛ́ Yusufu wuulo bèle nɛ́ Bɛnzamɛ wuulo ní bèle. ¹³Pe m’bɛlɛ bàli pe bé yéri Ebali nyagurugo nɛ̄ gè, bè dɛ́ngɛ taʔa wè siɛnnɛ nɛ̄ bèle: Wurubɛni wuulo bèle, nɛ́ Gadi wuulo bèle, nɛ́ Azɛri wuulo bèle, nɛ́ Zabulɔn wuulo bèle, nɛ́ Dan wuulo bèle nɛ́ Nafitali wuulo ní bèle.

Dɛ́ngɛ siɛnrɛ dè

¹⁴«Leviiyé peli pe bé siɛnrɛ líɛ dè bè ti juu yékpogbuɔlɔ nī siɛnnɛ mɛ́ bèle bé jo:

¹⁵« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi sɛ́nì yasungo tɛn kire ga laa yasungo kpíʔile gàa gī timɔri wuʔu gè, nɛ́ pɛ́ni ki sungu làrimɛ nī bè. Tire yasunro dáà siɛnnɛ pe kpínʔini nɛ́ pe kiyɛ ní yè, tire yē Yewe wi kanabiɛnnɛ27.15 Wéli baa Yir 20.4; Lev 19.4; Fàn 4.15-18..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀27.15 Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: «Amiina !» Ki kɔri wire wī «Ki- taa ki puu bɛ̀ !» !›

¹⁶« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’wi tuu nɛ́ wi yàa faʔa wè27.16 Wéli baa Yir 20.12..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

¹⁷« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’wi siɛnnyɛni dàala láʔadiʔɛ nùʔɔrɔ gè27.17 Wéli baa 19.14. !›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

¹⁸« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’kobuunnigo tìɛ gè fúɔn nɛ̄ wè27.18 Wéli baa Lev 19.14..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

¹⁹« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’tànʔa nùʔɔrɔ gè nɛ̀ suɔ nabɔnwɔ mɛ́ wè nɛ́ círiwe nɛ́ lakicuɔ mɛ́ wè27.19 Wéli baa Yir 22.21; 23.9; Lev 19.33-34; Fàn 24.17-18..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

²⁰« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’sínɛ nɛ́ wi tuu cuɔ ní wè, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì wi tuu fìɛrɛ tiʔɛ nyaa gè27.20 Wéli baa Lev 18.8; 20.11; Fàn 23.1..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

²¹« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’sínɛ nɛ́ yajuʔu ó yajuʔu ní gè27.21 Wéli baa Yir 22.18; Lev 18.23; 20.15-16..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

²²« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’sínɛ nɛ́ wi siinyɛni ní ŋàa wī wi tuu póri wè kire ga laa wi yàa póri wè27.22 Wéli baa Lev 18.9; 20.17..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

²³« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’sínɛ nɛ́ wi cuɔ yàa ní wè27.23 Wéli baa Lev 18.17; 20.14..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

²⁴« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’wi siɛnnyɛni kpúu làrimɛ nī bè.›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !›

²⁵« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wi ’wali suɔ bè sa kanaasingbiʔiliwe kpúu wè.›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀27.25 Wéli baa Yir 23.7-8; Fàn 16.19; Ezek 22.12. !›

²⁶« ‹Dɛ́ngɛ- puu siɛn nɛ̄ wè, ŋàa wiǐ fɔ̀li fànʔa kajuʔulo siɛnrɛ dáà nɛ̄ dèʔ bèri ti kpínʔini dèʔ27.26 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Gal 3.10..›

«Bà siɛnnɛ pe mìɛni bé ki suɔ bé jo: ‹Ki- taa ki puu bɛ̀ !› »

Diba siɛnrɛ dè

¹A Misa sí ń’nɛ̀ ki juu nɛ́ jo: «Muɔ Isirayɛli wè28.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè., a muɔ nɛ lúru kányiʔɛ ní Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, níɛ wi kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni sɔ́migi gèle nɛ kpínʔini wè gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ yɛ̀gɛ naamɛ bè tóri kùlogolo sɛngɛlɛ nɛ̄ gèle dàala nɛ̄ lè28.1 Koliyo 1-14 tiʔɛ nī gè, wéli baa 11.13-17.. ²Diba siɛnrɛ ti n’dɛ dàa ti bé taʔa muɔ nɛ̄ bè muɔ cò dè, nɛ́ ki cɛ́n muɔ nyɛ́nì lúʔu Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè:

³«Yewe wi bé diba taʔa wè muɔ nɛ̄ kàʔa nī gè, nɛ́ míɛni muɔ siʔi nī gè.

⁴«Yewe wi bé diba ’taʔa wè muɔ nɛ̄, dí muɔ sii bè niʔɛ, bé wi taʔa míɛni muɔ siiye nɛ̄ yè kire ga buu muɔ- yaliiniʔɛrɛ taa, bé wi taʔa míɛni muɔ yajuuro nɛ̄ dè kire ga buu muɔ nɛ̀toyo nɛ́ muɔ sìnbatoyo nɛ́ muɔ síkatoyo yi mìɛni béri sii de nyuʔɔ.

⁵«Yewe wi bé diba taʔa wè muɔ yaliire yalege nɛ̄ gè nɛ́ muɔ súgo ní gè kire ga buu yi- nyì. ⁶Wi bé diba taʔa muɔ nɛ̄ a muɔ nɛ waa wè, bè diba taʔa muɔ nɛ̄ a muɔ nɛ báan wè.

⁷«A muɔ leguulo pe kɛ́nì yiri bè tún nɛ́ muɔ ní wè, Yewe wi bé pe kpúɔn bè cáan muɔ yiʔɛ mɛ́ gè. A pe ’pɛn koligo nigbe nī gè, pe bága koli bè fɛ̀ gɛ́ koliyo kɔlisiin nī.

⁸«Yewe muɔ Kulocɛliɛ bé diba taʔa wè muɔ nɛ̄ bè muɔ síkaanya nyì yè, bé sí ki kpíʔile muɔ- nyuɔ muɔ kɔli kakpiʔiligele ke mìɛni nī gèle. ʔaan, Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé diba taʔa wè muɔ nɛ̄ kùlo nī lè nàa wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè.

⁹«Yewe bé yeli kpíʔile siɛnwalidɛngɛlɛ wìi mɛ́ majo bɛ̀ wi ’ki kàli gè, nɛ́ ki cɛ́n muɔ nyɛ́nì lúʔu Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle, nɛ́ míɛni muɔ nyɛ́nì tánʔa wi koligo nī gè.

¹⁰«Kire tiʔɛ nī gè duniya siɛnnɛ pe mìɛni bé ki cɛ́n Yewe míʔɛ kiī muɔ nɛ̄, muɔ Isirayɛli wè; pe béri fìʔɛ́ muɔ nɛ̄.

¹¹«Yewe bé ki kpíʔile muɔ bé sɔ́migɔ bè nyuɔ, dí muɔ- sii bè niʔɛ, muɔ yajuuro ti mìɛni bé sii bè niʔɛ, muɔ siʔi yaliire ti bé sɔ́migɔ bè nyuɔ dàala nɛ̄ lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kàli nɛ̀ kɛn muɔ tobilo mɛ́ bèle bè ni kɛn muɔ mɛ́ lè.

¹²«Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé wi kàliicɛnminɛ múgu bèle nyìʔɛnɛ nī lè bè kàsaʔa tìrige gè muɔ kùlo nɛ̄ lè ki lɛ̀lɛ nī lè, bè muɔ kɔli baara ti mìɛni yaʔa ti- nyuɔ. Muɔ béri fuʔɔ nii kùlogolo nìʔɛgɛlɛ nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa muɔ wè, muɔ sì je fuʔɔ kún wàa mɛ́ʔ.

¹³«Yewe bé ki kpíʔile muɔ- puu kùlogolo ke nyùgo nɛ̄, muɔ sǐ ga tíi kàduʔu tɔ́nʔ. Muɔ bé puu súuri naamɛ, muɔ sǐ ga tíi kò táanmɛʔ, nɛ́ ki cɛ́n muɔ nyɛ́ni lúru Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, nɛ́ jo mari ke kpínʔini gèle, ¹⁴bɛ̀ muɔ sì wàli kàliige mɛ́ʔ kire ga laa kàmɛgɛ mɛ́ koligo nɛ̄ gèʔ gàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ gèʔ, nɛ́ míɛni muɔ sǐ kɛ́ kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ kúrugu bè sari baara pe mɛ́ʔ.»

Dɛ́ngɛ siɛnrɛ dáà ti bé tuu pe nɛ̄ a pe ’cíi Yewe nɛ̄ wè

¹⁵«Nɛ̀ ki yaʔa a muɔ ’cíi, muɔ wè nɛ lúru Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ bé wi kajuudiʔɛlɛ nɛ́ wi fànʔa kele sɔ́migɔ gèle bè còʔ gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, wi n’ŋɛ dɛ́ngɛ ŋáà wi bé taʔa muɔ kúrugu wè bè muɔ cò wè:

¹⁶«Wi bé dɛ́ngɛ taʔa wè muɔ nɛ̄ kàʔa nī gè, nɛ́ míɛni muɔ siʔi nɛ̄ gè.

¹⁷«Wi bé dɛ́ngɛ taʔa wè muɔ yaliire yalege nɛ̄ gè nɛ́ muɔ súgo nī gè kire ga buu yi fǎga nyìʔ.

¹⁸«Wi bé dɛ́ngɛ taʔa wè muɔ cesiʔi nɛ̄ gè, bé wi taʔa míɛni muɔ siiye nɛ̄ yè kire ga buu muɔ fǎga yaliire taaʔ, bé wi taʔa míɛni muɔ yajuuro nɛ̄ dè kire ga buu muɔ nɛ̀toyo nɛ́ muɔ sìnbatoyo nɛ́ muɔ síkatoyo yi fǎga sii bè nyuɔʔ.

¹⁹«Muɔ bé yawuʔɔ taa a muɔ nɛ báan wè, bé yawuʔɔ taa a muɔ nɛ waa wè, bɛ̀ Yewe wi bé dɛ́ngɛ taʔa wè muɔ nɛ̄.

²⁰«Yewe bé cúʔɔmɔ nyɔ́gɔ muɔ mɛ́, nɛ́ fíɛgbuɔrɔ nɛ́ càkarigɛ bé puu muɔ kɔli kakpiʔiligele ke mìɛni nɛ̄, fúɔ bè taa muɔ pa cúʔɔ bè yige baa péwu, nɛ́ ki cɛ́n yeli nyɛ́nì cíi Yewe nɛ̄ nɛ́ kapiʔile kpíʔile.

²¹«Yewe bé káfaligɛ yaama nyɔ́gɔ bè, pi bé ba muɔ kpúu péwu kùlo nī lè nàa nī muɔ bè jíin bè ni líɛ lè.

²²«Yewe bé muɔ kpúɔn nɛ́ cériwaʔama yaama ní bè, nɛ́ nyumɔ ní bè, nɛ́ cefuuro ní dè, nɛ́ káfuniʔɛgɛ, nɛ́ waama, nɛ́ káfalifuugo, nɛ́ kùɔnnɔ ní nàa ni béri yaliire córi dè.

«Wuʔɔyɔ nyáà yi mìɛni bé taʔa muɔ nɛ̄ fúɔ bè muɔ cɛrigɛ bè núgo baa péwu. ²³Nyìʔɛnɛ náà nī muɔ nyùgo naamɛ gè ni bé kò kányiɛrɛ, dàala náà nī muɔ láara lè lire bé kò timɔri. ²⁴Yewe bé kàsaʔa yiʔɛ gè ki- kò cúbugo bèri tun muɔ kùlo nɛ̄ lè; cúbugo kire yákuɔ ki béri tíri nyìʔɛnɛ nī lè muɔ mɛ́ fúɔ bè taa muɔ pa cúʔɔ bè yige baa péwu.

²⁵«Yewe bé ki kpíʔile muɔ leguulo pe- muɔ jáa; muɔ bé yiri bàa tún nɛ́ pe ní koligo nigbe nī, muɔ bága koli bè fɛ̀ koliyo kɔlisiin nī. Muɔ bé kò bògaara yɛgɛ kùlogolo sɛngɛlɛ mɛ́ gèle dàala nɛ̄ lè. ²⁶Muɔ kúbilo pe bé tuu bè màʔa bè kò kaara dìbarɛ mɛ́ nɛ́ nyàʔayɛrɛ ní dè muɔ kùlo nī lè. Siɛn sǐ ga tíi taaʔ ŋàa wi bé ti cìra dèʔ.

²⁷«Yewe bé fìnide wáa dè muɔ nɛ̄ majo bɛ̀ wi cé ki kpíʔile Ezipiti siɛnnɛ nɛ̄ bèle, wi bé yeli wuʔɔ nɛ́ nákungo yaama ní bè, nɛ́ sàngbanʔa yaama ní bè, nɛ́ tùʔu yaama ní bè bàa pi wè kúu nɛ nyaʔa bèʔ28.27 Wéli baa Yir 9.8-12.. ²⁸Yewe bé kàala yɛ̀gɛ muɔ nī, bè fúɔnrɔ wáa muɔ nɛ̄, bè muɔ sícilige suɔ gè muɔ mɛ́. ²⁹Muɔ béri tali de mári cɛnvunyiɛnɛ nɛ̄ lè majo bɛ̀ fúɔn cî nɛ tali nɛ mári wè yebilige nī gè. Muɔ kaala láà sǐ ga tíi nyuɔʔ. Pe béri muɔ nùʔɔrɔ́ bèri muɔ wuʔɔ béri muɔ yúu muɔ kele ke mìɛni nī gèle; siɛn sǐ ga tíi taaʔ ŋàa wi bé muɔ suɔ wèʔ.

³⁰«Muɔ bé sinboriwo cò kɔnimɔ nɛ̄; nàguɔ wáà wiiyɛ bé ba sínɛ nɛ́ wi ní. Muɔ bé saafɔngɔ faan, bè ki yaʔa muɔ sǐ taa sínɛ ki nīʔ. Muɔ bé ɛrɛzɛn siʔi fáli gè, muɔ sǐ ga tíi ki yasɛnrɛ cuɔ dèʔ. ³¹Pe bé muɔ nùɔ kpúu wè muɔ nyaamɛ nɛ̄, muɔ sǐ ga tíi wi kaara káa dèʔ. Pe bé muɔ sèfɛnnɛ píle lè bè suɔ muɔ mɛ́, piyě ni kɛn muɔ mɛ́ʔ. Muɔ sìnbatogo ki bé suɔ gɛn muɔ leguulo mɛ́ bèle; siɛn sǐ ga tíi taa bè muɔ sáʔaʔ.

³²«Muɔ jaala nɛ́ muɔ pórilo ní bèle, kùlo láà siɛnnɛ bé pa pe cò bè kɛ́ muɔ nyaamɛ nɛ̄. Muɔ bé kò de yìʔirí de wéli cɛngɛ ó cɛngɛ lɛ̀lɛ líì nī pe bé koli pɛn wè, bè ki yaʔa muɔ sǐ gbɛ̀ jáa bè yafiɛn kpíʔile bè pe suɔʔ.

³³«Muɔ siʔi yaliire dè nɛ́ muɔ baagbɛnrɛ tɔ̀ni ní wè, pàli piyeyɛ pe bé ti lìi, bàli muɔ sì cɛ́n bèleʔ. Muɔ bé kò siɛn wáà ŋàa pe ’nùʔɔrɔ níɛ wi wuʔɔ súuri wè. ³⁴Gàa muɔ nɛ nyaʔa muɔ nyapigele ní gèle, kàala bé yɛ̀ muɔ nī kire kɛnmɛ nɛ̄.

³⁵«Yewe bé muɔ kpúɔn nɛ́ fìnide ní dàa ti ’pii dè, muɔ kágunyɔ nɛ̄ yè nɛ́ muɔ cekpuʔɔlɔ nɛ̄ gèle, dàa tiǐ gbɛ̀ puʔɔ dèʔ. Ti bé puu muɔ nɛ̄ yedaʔala nɛ̄ gèle fúɔ bè ba nɔ̀ nyùdiile nɛ̄ lè28.35 Wéli baa Yir 9.11..

³⁶«Yewe bé ki kpíʔile kùlo láà wuulo- muɔ cò bè kɛ́ pe kùlo nī lè, kùlo náà muɔ nɛ́ muɔ tobilo sì cɛ́n lèʔ; pe bé muɔ cò, muɔ nɛ́ muɔ kùlofɔli ní wè ŋàa muɔ ’tɛ́ngɛ muɔ nyùgo nɛ̄ gè. Kire tiʔɛ nī gè muɔ bé sari baara kulocɛlɛlɛ pálì mɛ́, bàli pe ’kpíʔile nɛ́ tiire ní dè nɛ́ kàdari ní dè28.36 Wéli baa 4.27-28; Kùlo2 17.4-6; 25.11.. ³⁷Siɛnfeliye nyáà yi mìɛni kùlogolo mɛ́ Yewe ’ki yaʔa a pe ’muɔ cò nɛ̀ kɛ́ wè, muɔ bé kò pe mɛ́ bògaara yɛgɛ. Pe bé kàsiile kún muɔ wuʔu nɛ̄ gè, bèri pìye nyíɛnɛ muɔ nɛ̄.

³⁸«Muɔ bé yaliire tánʔa dè nìʔɛrɛ, nɛ̀ ki yaʔa muɔ bé ba cɛ̀ri yákuɔ líɛ, nɛ́ ki cɛ́n kàbaridɛ ti bé ti káa. ³⁹Muɔ bé ɛrɛzɛn siʔi cò gè bè tiire cɔ́ri dè nìʔɛrɛ, nɛ̀ ki yaʔa muɔ̌ ga tíi ɛrɛzɛn yasɛnrɛ luʔɔ gbuɔ gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n muɔ̌ ga tíi ti cuɔʔ; fiɛnrɛ ti bé jíin ti nī bè ti cúʔɔ. ⁴⁰Wolivi tiire ti bé puu muɔ kùlo ni mìɛni nī, nɛ̀ ki yaʔa sùnmɔ sǐ ga tíi taa muɔ nɛ̄ʔ bè muɔ céri tùugi dèʔ, nɛ́ ki cɛ́n ti yasɛnrɛ ti bé fɛ́ni bè tuu.

⁴¹«Muɔ bé nàgabigele nɛ́ pìcapigele sii, nɛ̀ ki yaʔa piyě puu muɔ wuuloʔ, nɛ́ ki cɛ́n pe bé pe cò fànʔa bè kɛ́ nɛ́ pe ní.

⁴²«Muɔ siʔi ki bé kò kágorigo; ki tiire nɛ́ ki yaliire ti bé kò vìɛnrilɛ wori.

⁴³«Nabɔnwɔ ŋáà wī tɛ́niwɛ yeli sunʔɔmɔ nī bè, wire béri kòrí naamɛ bè tóri muɔ nɛ̄; muɔ wè, muɔ béri tíri de waa súuri táanmɛ. ⁴⁴Wire wi béri fuʔɔ nii muɔ nɛ̄; kiǐ ní nyaa muɔ béri fuʔɔ nii wi nɛ̄ cíginiʔ. Nabɔnwɔ wi bé puu muɔ nyùgo nɛ̄ gè; muɔ wè, muɔ bé kàduʔu tɔ́n.

⁴⁵«Dɛ́ngɛ siɛnrɛ dáà ti mìɛni bé tuu muɔ nɛ̄, ti bé taʔa muɔ kúrugu bè muɔ cò, fúɔ bè taa muɔ pa cúʔɔ péwu bè yiri baa, nɛ́ ki cɛ́n muɔ wè nɛ lúru Yewe muɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ, bè wi kajuudiʔɛlɛ nɛ́ wi fànʔa kele sɔ́migɔ gèle bè còʔ, gàli wi ’juu nɛ́ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ gèle. ⁴⁶Ti bé kò fìɛ nɛ́ kakpuʔɔ yeli nɛ̄ nɛ́ yeli siimɛ ní bè, bè puu kasɔminɔ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī.

⁴⁷«Bɛ̀ ki ’nyaa muɔ wè nɛ baara Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ nɛ́ fundaanra ní nɛ́ funjɛ̀ngɛ ní gè lɛ̀lɛ líì nī muɔ kele ke yé nyuɔ gèleʔ, ⁴⁸muɔ bé kò de baara muɔ leguulo mɛ́ bèle, bàli Yewe bé líʔi wáa muɔ nɛ̄ bèle. Fungo ki bé puu muɔ nɛ̄ nɛ́ luʔɔwuʔɔ ní gè; muɔ bé kò nábori, muɔ bé kò yakaafunvɔli. Yewe bé timɔri zuu taʔa muɔ yétiige nɛ̄ gè fúɔ bè taa wi ’muɔ cúʔɔ péwu.

⁴⁹«Yewe bé kùlo láà siɛnfelige káà yɛ̀gɛ muɔ kúrugu gáà ki ’kɔ́n tiɛliʔi nī gè duniya láʔala nɛ̄ lè, gàa ki fini nɛ tun ki yaliire nɛ̄ dè bɛ̀ kàgbɛni tíɛlɛ wè, siɛnfelige káà gàa muɔ sì jeri ki siɛnrɛ lúru dèʔ, ⁵⁰siɛnfelige gáà gī yiɛtanʔanigɛ ní gè; pe wè nɛ liɛwɛ tɔ́riʔ, pe míɛni wè nɛ nyinimɛ taʔa pùɔ nɛ̄ʔ. ⁵¹Kire siɛnnɛ bálì pe bé pa muɔ yajuuro pìile káa bèle, bè muɔ siʔi yaliire ti mìɛni líɛ, fúɔ bè taa muɔ tíimɛ bé ba kùu fungo nɛ̄ gè. Piyě ga tíi yaliipile yaʔa muɔ mɛ́ʔ, nɛ́ ɛrɛzɛn luʔɔ ní gèʔ, nɛ́ wolivi sùnvɔnbɔ ní bèʔ, nɛ́ muɔ nɛ̀naaya ní yèʔ, nɛ́ muɔ sìnbaara nɛ́ muɔ síkaala pìile ní bèleʔ, fúɔ bè taa pe- muɔ cúʔɔ bè yige baa péwu.

⁵²«Pe bé muɔ kàaya yi mìɛni màʔa bè suʔu bè mɔgɔ yi táanni, fúɔ bè taa muɔ gunyɔ nyáà yī lìriye nɛ́ ní kpàʔaliyɛ yè, yi mìɛni ba tuu muɔ kùlo nī lè, yire nyáà nɛ̄ muɔ ’muɔ sɔ̀ngirɔ taʔa dè. Pe bé muɔ kàaya yi mìɛni màʔa bè suʔu muɔ kùlo nī lè nàa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ lè.

⁵³«Lɛ̀lɛ líì nī muɔ leguulo pe ’muɔ kàʔa màʔa gè nɛ̀ suʔu gè, bà kire fùrɔgɔ ki bága kpúʔɔ gè fúɔ ki bé ba nyaa muɔ béri muɔ tíimɛ pìile káa bèle. ʔaan, je muɔ bé pari muɔ jaala nɛ́ muɔ pórilo céri káa dè, bàli Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’kɛn muɔ mɛ́ bèle28.53 Wéli baa Kùlo2 6.24-29; 18.27; Zer 19.9; Kaya 2.20.. ⁵⁴Nàguɔ ŋáà wī yeli sunʔɔmɔ nī bè, ŋàa wi nyinimɛ taʔa fáari wè nɛ́ ní yakaafɔli wè, wire bé kò funbinʔɛfɔli wi siinyɛni kɔli mɛ́ gè, nɛ́ wi cuɔ kɔli mɛ́ gè ŋàa wi ŋɔ́ni wi sìndinge nɛ̄ gè, nɛ́ wi pìile kɔli mɛ́ gè bàli pe ’kò wiì ’pe káa wèʔ, ⁵⁵bɛ̀ wiī nɛ fìʔɛ́ bè wi jaa kaara táà kɛn pe mɛ́ wè, dàa wiī nɛ káa dè. Nɛ́ ki cɛ́n tire yákuɔ ti ’kò wi mɛ́ bè káa fùrɔgɔ lɛ̀lɛ nī lè, gàa nī muɔ leguulo pe ’muɔ nyɔ́gɔ bèle, bà pe pɛ́nì muɔ kàaya yi mìɛni màʔa nɛ̀ suʔu yè. ⁵⁶Cɛliwɛ ŋáà wī yeli sunʔɔmɔ nī bè, ŋàa wi nyinimɛ taʔa fáari wè nɛ́ ní yakaafɔli wè, ŋàa wi wè caa bága wi yedaala tɛ́ngɛ lè nyaa dàala nɛ̄ lèʔ, wire bé kò funbinʔɛfɔli wi pɔli kɔli mɛ́ gè ŋáà wi ŋɔ́ni wi sìndinge nɛ̄ gè, nɛ́ wi jaa nɛ́ wi póri kɔli mɛ́ gè, ⁵⁷nɛ́ ki cɛ́n wiī nɛ caa bè làri, bè pìfinʔɛ káa gè nɛ́ ki yìgire ní dè wìi nigbe, gàa wi péli nɛ̀ sii gè, fùrɔgɔ nī gè gàa nī muɔ leguulo pe ’muɔ nyɔ́gɔ gè, bɛ̀ pe pɛ́nì muɔ kàaya yi mìɛni màʔa nɛ̀ suʔu yè28.57 Wéli baa Kùlo2 6.28-29; Kaya 4.10..»

Wuʔɔgboliyo wori dè

⁵⁸«A muɔ sì fànʔa kajuʔulo siɛnrɛ dáà ti mìɛni sɔ́migɔ nɛ̀ còʔ nɛ ti kpínʔini dèʔ, dàa ti ’sɛbɛ sɛbɛkuruwo ŋáà nī wè, a muɔ sí wè nɛ fìʔɛ́ Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi míɛkpuʔɔ nɛ̄ gèʔ gàa ki ’sànviige wáari gèʔ, ⁵⁹a ki sí nyaa mmɛ gè, Yewe bé kakpoliyo yáà kpíʔile bè muɔ kpúɔn wuʔɔgboliyo ní yè, muɔ nɛ́ muɔ siimɛ ní bè, nɔmigboliyo bé kún muɔ nɛ̄ nyàa yi ’pii yè nɛ́ yi wè pori fáari yèʔ, nɛ́ yaabiimɛ feliye nyáà yi wè kúu fáari yèʔ. ⁶⁰Wi bé Ezipiti kùlo yaama pi mìɛni tórigo muɔ kúrugu, peli bálì nyaamɛ nɛ̄ muɔ yé fíɛ kpuʔɔ wè. Yaama pi bé mɔgɔ nɛ́ muɔ ní28.60 Wéli baa 7.15; Yir 9.1-12; 15.26..

⁶¹«Nɛ̀ taʔa ki nɛ̄, wuʔɔgboliyo nɛ́ yaama pi mìɛni feliye nyàa woyo pi sì juu náʔaʔ sɛbɛkuruwo nī wè, Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wuu wèʔ, Yewe bé pi kɔ́ri bè pɛn muɔ kúrugu fúɔ bè taa muɔ pa cúʔɔ bè yige baa péwu. ⁶²Muɔ ŋáà ma ’puu siɛnniʔɛbogo gè bɛ̀ nyìʔɛnɛ ŋɔgɔlɔ tíɛlɛ gèle, muɔ bé kò siɛnnɛ cɛ̀ri yákuɔ wī, nɛ́ ki cɛ́n muɔ sì fɔ̀li nɛ̀ lúʔu Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wèʔ.

⁶³«Bɛ̀ ki cé kíni nɛ̀ Yewe dɛ́ni wè á wi ’kacɛ̀ngɛ kpíʔile yeli nɛ̄ wè nɛ́ yeli kpíʔile yeli- niʔɛ bèle, bɛ̀ míɛni ki bé Yewe dɛ́ni wè wi bè yeli ye mìɛni cɛrigɛ péwu bè yige baa, bà wi bé yeli yɛ̀gɛ bè yige dàala nī lè nàa nī yeli bé jíin bè ni líɛ yeli woli.

⁶⁴«Yewe bé muɔ cɛrigɛ kùlogolo sunʔɔmɔ nī bè, bè ki líɛ duniya láʔala líì nɛ̄ lè bè sa nɔ̀ lìi nɛ̄ lè. Kire tiɛyɛ nī yè, muɔ béri baara kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ mɛ́ bàli muɔ nɛ́ muɔ tobilo piyè yé cɛ́n bèleʔ, kulocɛlɛlɛ bálì pe ’kpíʔile nɛ́ tiire ní dè nɛ́ kàdari ní dè.

⁶⁵«Kire siɛnnɛ bálì sunʔɔmɔ nī bè, muɔ sì je ga ŋɔ́diɛlɛ taaʔ; tɔligɔ tɛ́ngɛdiʔɛ sǐ cɛ́nì je taa muɔ mɛ́ʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Yewe bé fíɛrɛ nàzɔn kɛn muɔ mɛ́, muɔ nyapigele ke bé nyɛ́nigɛ, sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ sǐ puu muɔ mɛ́ muɔ fungo nī gèʔ.

⁶⁶«Muɔ sìi wi bé kò dàʔada, muɔ béri fún de yàʔará pìlige nɛ́ cɛnvugo, muɔ béri káala muɔ sìi wuʔu nɛ̄ gè. ⁶⁷Muɔ bé ki juu sínbinimɛ táanni bè bé jo: ‹Cíʔ ! A ki yé cɛ́nì puu cɛnguʔɔ gè o, kire yē pɔ́rigɔ !› Cɛnguʔɔ táanni gè, muɔ bé ní ki juu bé jo: ‹Cíʔ ! A ki yé cɛ́nì puu sínbinimɛ táanni bè o, kire yē pɔ́rigɔ !› Muɔ béri tire nyu fíɛrɛ tire kɛnmɛ nɛ̄ muɔ fungo nī gè, nɛ́ kele gálì ní muɔ nɛ nyaʔa gèle muɔ nyapigele ní gèle.

⁶⁸«Bà Yewe bé ki kpíʔile muɔ bé ní koli bè kɔ́riyɔ líɛ bè kɛ́ Ezipiti kùlo mɛ́ lè, bà muɔ bé ní koligo gáà tánʔa gè gàa wuʔu mi yé juu nɛ́ jo: ‹Muɔ sǐ ní koli bè ki líɛ cígini gèʔ.› Kire tiʔɛ nī gè yeli tíimɛ bé sari yìye pari, nàguɔlɔ bèle nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, bè kò sùkulolo yeli leguulo mɛ́ bèle. Nɛ̀ sí ki yaʔa siɛn sǐ taaʔ ŋàa wi bé yeli suɔ wèʔ.»

Nyakungɛngɛ siɛnrɛ ti kúɔdiʔɛ gè

⁶⁹Nyakungɛngɛ siɛnrɛ tire dī dàa Yewe yé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè, dàa wi ’puu nɛ caa bè juu fùgu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle Mowabi kùlo nī lè, bè ní koli fàri nyakungɛngɛ gáà nɛ̄ gè, gàa wi yé kún nɛ̀ kɛn pe mɛ́ gè Worɛbi nyagurugo mɛ́ gè28.69 Wéli baa Yir 24.3-8..

MISA WI ’SIƐNSƐNRƐ JUU DE

(29.1–30.20)

Gàa Yewe ’kpíʔile Isirayɛliyé kɔli mɛ́ gè

¹A Misa’Isirayɛliyé pe mìɛni yeri bèle nɛ̀ ki juu pe mɛ́ nɛ́ jo: «Yeli nyɛ́nì ki nyaa yeli tíimɛ bèle gàa Yewe ’kpíʔile yeli nyaamɛ nɛ̄ bè baa Ezipiti kùlo nī lè, Farawɔn nɛ̄ wè, nɛ́ wi baakuɔlɔ ní bèle, nɛ́ wi kùlo ni mìɛni ní lè. ²Yeli nyapigele ke ’kagbɛngɛlɛ gálì nyaa gèle gàli ke yē kpoligolo gèle, nɛ́ fìɛlɛ bálì ní bèle, nɛ́ kakpoliyo nyáà ní yè. ³Nɛ̀ sí ki yaʔa, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ nɛ̄, Yewe sì fìɛ yeli funyɔ múgu yèʔ kire ga buu yeli gbɛ̀ ki cɛ́nʔ, bé nyapigele múgu gèle bè ki nyaaʔ, bé ngbúʔulo múgu gèle bè ki lúʔuʔ29.3 Wéli baa Wurɔ 11.8..

⁴«Wi ’ki juu yeli mɛ́ nɛ́ jo: ‹Mi nyɛ́nì yeli yiʔɛ kíni gè waama kùlo nī lè nɛ̀ taa yiʔɛlɛ togosiin. Yeli buruyo yiì cɛnminɛ yeli nɛ̄ʔ, yeli tɔriyɔ míɛni yiì cúʔɔ yeli nɛ̄ʔ. ⁵Suro dáà yeli yé dàli nɛ líi dè, tire bɛ̀ʔ wi yé kɛn yeli mɛ́ʔ; diviɛn nɛ́ sunmɔ míɛni bɛ̀ʔ yeli gbuɔʔ.› Wi ’puu nɛ caa yeli- ki cɛ́n dí wire wī Yewe wè, yeli Kulocɛliɛ wè29.5 Wéli baa Yir 16.1–17.7..

⁶«Bà sí yeli pɛ́nì nɔ̀ tiʔɛ gáà nī gè, a Sikɔn, Kɛsibɔni kùlofɔli wè, nɛ́ Ɔgi, Basan kùlofɔli wè, a peli ’yiri nɛ̀ weli kpàli bè kapiɛnnɛ kpúɔn nɛ́ weli ní, a weli sí pe jáa29.6 Wéli baa Tɔ́r 21.21-35.. ⁷A weli ’pe kùlo líɛ lè nɛ̀ ni kɛn kɔrigɔ Wurubɛniyé mɛ́ bèle, nɛ́ Gadiyé mɛ́ bèle, nɛ́ Manase saʔa tùlugo tílaga mɛ́ gè29.7 Wéli baa Tɔ́r 32.. ⁸Bɛ̀ ki yē gè, ye- nyakungɛngɛ siɛnrɛ dáà cò dè cɛ̀ngɛ yeri ti kpínʔini, kire ga buu yeli- nyuɔ yeli kakpiʔiligele ke mìɛni nī.»

Nyakungɛngɛ gáà gī Isirayɛliyé siimɛ wuʔu gè

⁹«Yeli ’yéri náʔa gè pàngɛ gè, Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, yeli ye mìɛni bèle, yeli saaya tùluyo kàfɔlilɔ bèle, yeli liɛlɛ bèle, yeli yiɛgininɛ bèle, nɛ́ Isirayɛli nàguɔlɔ pe mìɛni ní bèle, ¹⁰nɛ́ yeli pìile ní bèle, nɛ́ yeli cɛlilɛ ní bèle, nɛ́ nabɔnminɔ ní bèle bàli bīɛlɛ tɛ́ninɛ yeli bùguro nī dè, bàli pe yeli kásiin caa yè níɛ yeli luʔɔ kóri gè. ¹¹Muɔ yē náʔa yériwe, bà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé nyakungɛngɛ kpíʔile nɛ́ muɔ ní, nɛ́ kàlilɛ ní lè, pàngɛ gè, ¹²bè muɔ tɛ́ngɛ pàngɛ gè muɔ- puu wire tíimɛ wuu, muɔ wè Isirayɛli siɛnfelige gè29.12 Wéli baa 7.6., wi bé sí puu wire tíimɛ wè muɔ Kulocɛliɛ, bɛ̀ wi yé ki juu nɛ́ ki kàli muɔ tobilo mɛ́ bèle, Birayima, nɛ́ Siaga, nɛ́ Yakuba ní wè.

¹³«Bà Yewe ’ki juu nɛ́ jo29.13 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: ‹Nyakungɛngɛ gáà mi ’kpíʔile nɛ́ kàlilɛ ní lè, yeli yákuɔ ní bɛ̀ʔ mi ’ki kpíʔile pàngɛ gèʔ. ¹⁴Mi ’ki kpíʔile nɛ́ yeli ní, yeli bálì bīɛlɛ náʔa pàngɛ gè Yewe weli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ míɛni nɛ́ bàli piyē fìɛ sii wèʔ, yeli siimɛ nī bè.› »

Yeli fǎga de kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ sunguʔ

¹⁵«Yeli tíimɛ nyɛ́nì ki cɛ́n kɛnmɛ bíì nɛ̄ weli yé puu tɛ́ninɛ Ezipiti kùlo nī lè, nɛ́ kɛnmɛ bíì nɛ̄ míɛni weli ’tóri kùlogolo kálì siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè, ¹⁶a yeli ’pe laabiri kele nyaa gèle nɛ́ pe yasunro ní dè, dàa pe kpínʔini nɛ́ tiire ní dè nɛ́ kàdari ní dè nɛ́ walifiiwe ní wè nɛ́ tiɛ ní wè. ¹⁷Yeli funyɔ yiì yɛli bàga láʔa Yewe weli Kulocɛliɛ nɛ̄ wèʔ bè sari baara kùlogolo gálì kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ mɛ́ʔ; kiǐ cɛ́nì yɛli wi- puu nàguɔʔ, kire ga laa cɛliwɛʔ, á kire bɛ̀ʔ narigɛ káàʔ, kire ga laa saʔa tùlugo káàʔ. Kiǐ cɛ́nì yɛli ki- nyaa yeli sunʔɔmɔ nī bèʔ tiige nìge káà gàa ki suɔnrɔ líi dè nɛ yɛ̀gí tiige yasɛnrɛ kúrugu dèʔ nɛ ti kpínʔini sìsorido dèʔ29.17 Ki siɛnrɛ ti ’juu baa Eb 12.15..

¹⁸«A kire siɛn ŋáà felige wi ’nyakungɛngɛ gáà siɛnrɛ lúʔu dè, dàa ti ’juu nɛ́ kàlilɛ ní lè, dùʔɔ wi bé gbɛ̀ ki sɔ̀ngi bè jo wire yē nyùdanʔafɔli, bé ki juu bé jo: ‹Mi wè, mi bé puu yanyige nɛ̄, bè ki yaʔa mi nɛ mi nyɛ́ni kele kpínʔini gèle.› Kire bé sí pɛn nɛ́ cúʔɔmɔ ní dàala ni mìɛni mɛ́, dàala náà nī nyìnɛ lè nɛ́ nàa nī waʔala lè29.18 Kire bé sí pɛn nɛ́ cúʔɔmɔ ní dàala ni mìɛni mɛ́, dàala náà nī nyìnɛ lè nɛ́ nàa nī waʔala lè: Eburu siɛnrɛ nī dè náʔa gè, siɛnrɛ dáà tiì fíligeʔ. Ti ’jo: gàa ki ’fuɔn gè nɛ́ gàa gī waʔaga gè. Weli ’taʔa bàli nɛ̄ pe ki nyu nɛ́ jo kàsiile náà ni ’puu bè siɛnnɛ pe mìɛni kɛnmɛ tìɛ wī, kanaasingbiʔilile bèle nɛ́ kapiigbiʔilile ní bèle. Pàli nɛ ki tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ́ jo: bè sí sungbuɔdinre fàri luʔɔwuʔɔ nɛ̄.. ¹⁹Yewe sǐ ga tíi fɔ̀li bè ki yaʔa kire siɛn nɛ̄ wèʔ, nɛ́ ki cɛ́n Yewe funyɛrigbuʔɔ nɛ́ wi kayaʔa ní gè, ki bé cò kàsun kire siɛn kúrugu wè. Nyakungɛngɛ dɛ́ngɛ siɛnrɛ dáà ti mìɛni ti ’juu sɛbɛkuruwo ŋáà nī wè, ti mìɛni bé taʔa kire siɛn nɛ̄ wè, bà Yewe bé wi míʔɛ cúʔɔ gè bè yige dàala nɛ̄ lè péwu ! ²⁰Yewe bé kire siɛn yige wè Isirayɛliyé saaya tùluyo nī yè, bè wuʔɔgɔ taʔa wi nɛ̄ bè yɛli nɛ́ nyakungɛngɛ dɛ́ngɛ siɛnrɛ ti mìɛni ní dàa ti ’juu sɛbɛkuruwo ŋáà nī wè, Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wè.»

Yasunro sungo ki bé pɛn nɛ́ wuʔɔgbuʔɔ ní

²¹«Yeli pìile kɛ̀ngɛlɛ gálì ke báan gèle, gàli ke bága yɛ̀ yeli kàduʔumɛ gè, nɛ́ nabɔnminɔ ní bèle bàli pe bága kɔ́n liilige bè pɛn bèle, peli bé ba wuʔɔgboliyo nɛ́ yaama nyaa bè, bàa ní Yewe bé kùlo kpúɔn lè. ²²Pe béri nyu nɛ́ pìye ní bé jo: ‹Kùlo ni mìɛni yē súʔulo, ni ’kò kàsunsindari nɛ́ ní yasuʔɔgɔ; yafiɛn sǐ ní gbɛ̀ tánʔaʔ, yafiɛn sǐ ní gbɛ̀ fìinʔ; ni ’kò tiʔɛ káà gàa nī nyàʔa ki wè yɛ̀gí gèʔ. Ni nyɛ́nì kò bɛ̀ Sodɔmi nɛ́Gomɔri kàaya tíɛlɛ yè, nɛ́ Adima nɛ́ Seboyimi kàaya ní yè, yire nyáà Yewe yé cúʔɔ yè wi funyɛrigbuʔɔ nī gè29.22 Wéli baa Sél 19.24-25. Adima nɛ́ Seboyimi kàaya, yi ’puu Sodɔmi nɛ́ Gomɔri kàaya táanni yè..›

²³«Bà duniya kùlogolo kálì siɛnnɛ pe mìɛni bé ki juu bé jo: ‹Gáa nɛ̄ Yewe ’kaala náà kpíʔile lè kùlo náà nɛ̄ lè ? Gáa nɛ̄ wi ’wi funyɛrigbuʔɔ gáà ’cò gè pe kúrugu mmɛ gè ?›

²⁴«Bà bìli pe bé ki juu bé jo: ‹Je pe nyɛ́nì cíi Yewe pe tobilo Kulocɛliɛ wi nyakungɛngɛ nɛ̄ gè, gàa wi yé kpíʔile nɛ́ pe ní wè lɛ̀lɛ líì nī wi ’pe yige Ezipiti kùlo nī lè. ²⁵Pe nyɛ́nì kɛ́ nɛ̀ sɛ́ni káguro cáanri kulocɛlɛlɛ pálì mɛ́ níɛ baara pe mɛ́, kulocɛlɛlɛ bálì piyè yé cɛ́n bèleʔ, Yewe míɛni sì pe kɛn pe mɛ́ bèleʔ. ²⁶Bà ki ’kpíʔile a Yewe fungo ki ’yɛ̀ pe kúrugu bɛ̀ kàsun tíɛlɛ, a wi sí dɛ́ngɛ siɛnrɛ dáà ti mìɛni taʔa dè pe nɛ̄, dàa ti ’sɛbɛ sɛbɛkuruwo ŋáà nī wè. ²⁷Wi funyɛrigɛ nī gè, a Yewe ’pe yɛ̀gɛ nɛ̀ yige pe dàala nɛ̄ lè nɛ́ wi fundanʔanigɛ ní gè nɛ́ funyɛrigbuʔɔ ní gè. A wi ’pe wáa kùlo láà liiyɛ nī, lire náà nī pe tíin baa pàngɛ gè.›

²⁸«Kalarigɛlɛ ke mìɛni yē Yewe weli Kulocɛliɛ wuʔulo. Gàli sí ke ’tìɛ weli nɛ̄ gèle, keli yē weli wuʔulo nɛ́ weli pìile ní bèle, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, kire ga buu weli de Fànʔa Siɛnrɛ dáà ti mìɛni lúru bèri ti kpínʔini.»

A ki sí nyaa Isirayɛliyé pe ’koli nɛ̀ pɛn Yewe mɛ́ wè

¹A Misa ń’nɛ̀ juu nɛ́ jo30.1 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.: «A kele gálì ke mìɛni kɛ́ni nɔ̀gí muɔ nɛ̄ wè, diba siɛnrɛ dè nɛ́ dɛ́ngɛ siɛnrɛ ní dè, dàa mi yé juu nɛ̀ yaʔa muɔ yiʔɛ mɛ́ gè30.1 Wéli baa 11.26-28; 28.1-69; Lev 26.40-42., a muɔ ’koli nɛ̀ sɔ̀ngi, kùlogolo gálì ke mìɛni nī baa Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi ’muɔ cìra nɛ̀ tórigo wè30.1 Wéli baa 4.29-31., ²a muɔ ’koli nɛ̀ pɛn Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè, nɛ́ muɔ pìile ní bèle, níɛ lúru wi mɛ́ dàa wi ’juu dè, dàa ti mìɛni mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, nɛ ti kpínʔini dè nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní nɛ́ muɔ pìle ní mìɛni ní lè, ³bà Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé koli muɔ wuʔɔgɔ yiʔɛ gè, bè muɔ siɛnnɛ gbuʔulo bèle baa kùlogolo siɛnfeliye yi mìɛni sunʔɔmɔ nī bè bàli mɛ́ wi yé muɔ cìra nɛ̀ tórigo wè, bè muɔ koli dórigo nɛ́ wi nyinidaaguugo ní gè30.3 Wéli baa Ŋún 126.1,4; Zer 32.37; Ezek 34.13; 36.24..

⁴«A ki sí cɛ́nì nyaa pe ’kɛ́ nɛ́ muɔ ní liʔi duniya láʔala nɛ̄ lè, Yewe muɔ Kulocɛliɛ bé kɛ́ bàa muɔ caa bè muɔ siɛnnɛ kɔ́ri bèle gbuʔulo pìye nɛ̄30.4 Wéli baa Nɛy 1.9.. ⁵Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ kɔ́ri bè pɛn kùlo nī lè nàa nī muɔ tobilo woli lè, bà muɔ bé ni líɛ muɔ woli. Wi bé kacɛ̀ngɛ kpíʔile muɔ nɛ̄ bè muɔ siimɛ- niʔɛ bè bè tóri muɔ tobilo nɛ̄ bèle.

⁶«Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ fungo yiʔɛ gè muɔ nī muɔ de lúru wi mɛ́30.6 Eburu siɛnrɛ nī dè, ki ’juu nɛ́ jo: Yewe bè muɔ fungo kɛnɛkɛnɛ gè., muɔ nɛ́ muɔ siimɛ ní bè, kire ga buu muɔ- Yewe muɔ Kulocɛliɛ woli yaʔa lè ni- muɔ dɛ́ni nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní, nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní, dí muɔ sí sìi taa30.6 Wéli baa 10.16; Zer 31.33; 32.39-40; Ezek 11.19; 36.26-27.. ⁷Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé dɛ́ngɛ siɛnrɛ dáà ti mìɛni juu bè wáa muɔ leguulo nɛ̄ bèle, bàli ’muɔ biɛn a pe nɛ muɔ wuʔɔ bèle. ⁸Bà muɔ bé koli bɛn Yewe mɛ́ wè, bèri lúru wi siɛnrɛ mɛ́ dè, bèri wi kajuudiʔɛlɛ kpínʔini gèle gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pàngɛ gè.

⁹«Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi bé muɔ kɔli kakpiʔiligele ke mìɛni nyuɔ. Wi bé pìniʔɛrɛ kɛn muɔ mɛ́, wi bé muɔ yajuuro niʔɛ dè, wi bé yaliiniʔɛrɛ kɛn muɔ mɛ́. Nɛ́ ki cɛ́n ki bé ní koli Yewe dɛ́ni wè bè kacɛ̀ngɛ kpíʔile muɔ nɛ̄, majo bɛ̀ ki yé kíni nɛ̀ wi dɛ́ni á wi ’kacɛ̀ngɛ kpíʔile muɔ tobilo mɛ́ bèle30.9 Wéli baa 28.63; Sof 3.19-20., ¹⁰a muɔ kɛ́ni lúru Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè nɛ́ wi kajuudiʔɛlɛ nɛ́ wi fànʔa kele sɔ́migɔ gèle nɛ̀ cò wè, gàli gīɛlɛ sɛbɛgɛlɛ sɛbɛkuruwo nī wè, Fànʔa Kajuʔulo wuu wè, a muɔ ’koli nɛ̀ pɛn Yewe muɔ Kulocɛliɛ mɛ́ wè nɛ́ muɔ fungo ki mìɛni ní gè, nɛ́ muɔ pìle ni mìɛni ní lè.»

Kajuudiʔɛlɛ siɛnrɛ tiì líili pe nɛ̄ʔ

¹¹«Kányiʔɛ nɛ̄, kajuudiʔɛlɛ siɛnrɛ dáà mi nɛ nyu nɛ gbɛ̀ngí pàngɛ gè, tiì gbɛ̀li nɛ̀ cáanri muɔ mɛ́ʔ, ti míɛni sì líili muɔ nɛ̄ʔ. ¹²Ti wè nyìʔɛnɛ nɛ̄ wīʔ, dí muɔ ga ki juu bé jo: ‹Ŋáa wi bé tánʔa baa nyìʔɛnɛ nī lè bè ti tìrige weli mɛ́, ŋáa wi bé ti juu dí weli sí ti lúʔu, dí weli sí de ti kpínʔini ?› ¹³Ti wè kuʔɔjii kúrugu wèʔ, dí muɔ ga ki juu bé jo: ‹Ŋáa wi bé kuʔɔjii luʔɔ jeli gè, bè sa ti líɛ weli kɛn kire ga buu weli sí de ti tári dè ?› ¹⁴Nɛ̀ sí ki yaʔa, siɛnrɛ tiī bile muɔ táanni; tiī baa muɔ nyuɔ nī gè nɛ́ muɔ fungo nī gè kire ga buu muɔ de tári de yɛligi nɛ́ ti ní30.14 Wéli baa Wurɔ 10.6-8..»

-Kàa nyíɛnɛ ma kɔ̀n

¹⁵«Ki n’gɛ, pàngɛ gè mi nyɛ́nì sìi nɛ́ kacɛ̀ngɛ tɛ́ngɛ gè muɔ yiʔɛ mɛ́ kayɔbigɔ káà nɛ̄, nɛ́ kùu nɛ́ kapiʔi tɛ́ngɛ gè kayɔbigɔ káà nɛ̄. ¹⁶Gàa mi bé juu gbɛ̀ngɛ muɔ mɛ́ pàngɛ gè, kire gī: ma Yewe muɔ Kulocɛliɛ yaʔa wè wi- muɔ dɛ́ni, mari tári wi koligo nī gè, mari lúru wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle, nɛ́ wi fànʔa kele ní gèle, nɛ́ wi kàyuʔujuuro ní dè. A muɔ nɛ kire kpínʔini gè, muɔ bé sìi taa, muɔ bé sii bè niʔɛ, dí Yewe muɔ Kulocɛliɛ wi sí diba taʔa wè muɔ nɛ̄ kùlo nī lè nàa nī muɔ nɛ jiin ni- kò yeli woli lè.

¹⁷«Gìi sí gī baa gè, a muɔ fungo ki sí láʔa wi nɛ̄, a muɔ wè nɛ lúru wi nɛ̄ wèʔ, a muɔ ’kò nɛ káguro cáanri kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ táanni wè níɛ baara pe mɛ́ wè, ¹⁸mi bé ki juu yeli mɛ́ kányiʔɛ nɛ̄ pàngɛ gè, yeli sìi wi bé weri fáarifaari; yeli bé cɛrigɛ kùlo náà nī yeli ’jíin bè ni líɛ lè, Zurudɛn cáʔa kayɔbigɔ gíì nɛ̄ gè.

¹⁹«Mi nyɛ́nì nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala líɛ lè pàngɛ gè ni- puu kiluʔufɔlilɔ yeli nɛ̄: mi ’sìi tɛ́ngɛ wè muɔ yiʔɛ mɛ́ nɛ́ kùu ní wè, diba siɛnrɛ dè nɛ́ dɛ́ngɛ siɛnrɛ ní dè. Ma sìi líɛ wè, kire ga buu muɔ- kò sìi nɛ̄, muɔ nɛ́ muɔ siimɛ ní bè. ²⁰Ma ki nyíɛnɛ ma kɔ̀n ma Yewe muɔ Kulocɛliɛ yaʔa wè wi- muɔ dɛ́ni, mari lúru wi mɛ́; ma mìɛ sɔ́migɔ ma puɔ wire nigbe nɛ̄. Nɛ́ ki cɛ́n wire mɛ́ sìi wi yē, wire wī sìi cɛnyɛ tɔnigi yē, kùlo nī lè nàa nyuɔ wi cé kún nɛ̀ kɛn yeli tuuliɛyɛ mɛ́ yè, Birayima wè, nɛ́ Siaga ní wè, nɛ́ Yakuba ní wè30.20 Wéli baa Sél 12.7; 26.3; 28.13..»

MISA BAARA TI ’NƆ TI KUƆDIʔƐ NƐ GE

(31.1–34.12)

Yesuwe bága Misa baara kúɔ dè

¹A Misa ’kɛ́ nɛ̀ sɛ́nì siɛnrɛ dáà ti mìɛni juu Isirayɛli gboli mɛ́ lè, a wi ’pe yɛ: ²«Píra ŋáà nī wè, mi nyɛ́nì yiʔɛlɛ tekɔlini (120) taa; mi sì ní gbɛ̀ jáa bèri yeli yiʔɛ kínigi gèʔ. Yewe nyɛ́nì ki juu mi mɛ́ nɛ́ jo, miǐ gbɛ̀ Zurudɛn cáʔa jeli gèʔ31.2 Wéli baa Tɔ́r 20.12..

³«Yewe muɔ Kulocɛliɛ wè, wire wi béri muɔ yiʔɛ kínigi gè, wire wi bé Kanaa kùlo siɛnnɛ bálì cúʔɔ bèle bè yige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè dí muɔ sí kùlo líɛ lè. Yesuwe míɛni wire wi béri muɔ yiʔɛ kínigi gè, bɛ̀ Yewe ’ki juu gè. ⁴Yewe wire wi bé ki kpíʔile siɛnnɛ bálì nɛ̄ bèle majo bɛ̀ wi ’ki kpíʔile Amɔriyé kùlo nɛ̄ lè, nɛ́ pe kùlofɔlilɔ bálì ní bèle Sikɔn nɛ́ Ɔgi ní wè, bà wi yé pe kpúu wè31.4 Wéli baa 2.24–3.11; Tɔ́r 21.21-35.. ⁵Yewe wi bé pe le yeli kiyɛ nī yè; yeli bé sí pe wuʔɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ kajuudiʔɛlɛ ke mìɛni ní gàli mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ yeli mɛ́ wè.

⁶«Ye- gbɛ̀nmɛ le, ye puu lèbaannafɔlilɔ ! Ye fǎri fìʔɛ́ bèri fún pe yiʔɛ mɛ́ gèʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Yewe muɔ Kulocɛliɛ wiī nɛ tári nɛ́ muɔ ní; wiì je ka muɔ yaʔaʔ, wiì je kàduʔu wáa muɔ mɛ́ʔ.»

⁷A Misa sí Yesuwe yeri wè, Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ wi yɛ: «Ma gbɛ̀nmɛ le, ma puu lèbaannafɔli ! Nɛ́ ki cɛ́n muɔ wī, muɔ bé siɛnnɛ bálì nyɔ́gɔ bèle kùlo nī lè, nàa Yewe wi ’ni nyuɔ kún gè nɛ̀ kɛn pe tuuliɛyɛ mɛ́ yè, nɛ́ jo wire bé ni kɛn pe mɛ́ lè. Muɔ sí wī ma bé pe nyɔ́gɔ pe- kùlo líɛ lè kɔrigɔ31.7 Koliyo 7-14 tiʔɛ nī gè, wéli baa Yes 1.5-7; Kaj1 28.20. Wéli baa míɛni Eb 13.5.. ⁸Yewe wire tíimɛ wi béri tári muɔ yiʔɛ mɛ́ gè. Wiì je ka muɔ yaʔaʔ, wiì je kàduʔu wáa muɔ mɛ́ʔ. Fàri fìʔɛ́ yafiɛn nɛ̄ʔ, fǎga muɔ céri kpúu dèʔ.»

Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wélige wori dè

⁹A Misa sí Fànʔa Kajuʔulo siɛnrɛ sɛbɛ dè nɛ̀ kɛn kacuɔnrilɔ mɛ́ bèle, Levii jaala bèle, bàli pe ’puu nɛ Yewenyakungɛngɛ finʔɛgɛ turu gè, nɛ́ Isirayɛli liɛlɛ ní bèle.

¹⁰A Misa sí ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ pe mɛ́ nɛ́ jo: «Yiʔɛlɛ kɔlisiin ó kɔlisiinwoli nɛ̄ lè, yiɛlɛ níì nī Fuɔrɔ Yaʔa31.10 Wéli baa 15.1-11. yiɛlɛ niī nɛ séligi lè, Kpátaapigele Fundaanratánʔagbuɔlɔ31.10 Wéli baa 16.13-17. lɛ̀lɛ nī lè, ¹¹a Isirayɛli siɛnnɛ pe mìɛni kɛ́nì pɛn Yewe yeli Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, tiʔɛ gáà mɛ́ wi bága tìɛ yeli nɛ̄ gè, yeli ’yɛli bè Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ wéli wè bè juu Isirayɛli siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè, kire ga buu pe- ti lúʔu. ¹²Muɔ bé siɛnniʔɛmɛ gbuʔulo bè pìi nɛ̄, nàguɔlɔ bèle, nɛ́ cɛlilɛ ní bèle, nɛ́ pìile ní bèle, nɛ́ nabɔnminɔ ní bèle bàli bīɛlɛ muɔ kàaya nī yè, kire ga buu pe- siɛnrɛ dáà lúʔu dè bèri ti tɛnmɛ, peri fìʔɛ́ Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, bè sí fànʔa kajuʔulo siɛnrɛ ti mìɛni sɔ́migɔ cò31.12 Kpátaapigele Fundaanra tánʔana ŋáà wire nigbe tiʔɛ nī ki ’juu nɛ́ jo, dí cɛlilɛ nɛ́ pìile nɛ́ nabɔnminɔ pe ’yɛli pe- pínɛ tiɛnugo nī bè Fànʔa Siɛnrɛ lúʔu dè..

¹³«Bà sí ki bé kpíʔile, kire bé ki yaʔa yeli pìile bálì piyè kire siɛnrɛ cɛ́n dèʔ, pe bé ti lúʔu bè ki cɛ́n kɛnmɛ bíì nɛ̄ pe ’yɛli bèri fìʔɛ́ Yewe yeli Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī yeli yē tɛ́ninɛ kùlo náà nī lè, nàa yeli bé Zurudɛn cáʔa jeli gè bè ni líɛ lè.»

Yewe ’Yesuwe tɛ́ngɛ wè yiɛginiwɛ

¹⁴A Yewe sí ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: «Muɔ kùu lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀; kire nɛ̄ ma Yesuwe yeri wè, yeri waa Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa mɛ́ gè. Kire tiʔɛ nī gè m’bé mi tunduro juu dè yeli mɛ́.»

A Misa nɛ́ Yesuwe pe ’kɛ́ Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa mɛ́ gè. ¹⁵A Yewe ’wìi tìɛ pe nɛ̄ kàsadibagɛ gàa ki ’tɔni nɛ̀ cùungu gè nɛ́ ní yérige Kpàlidiʔɛ Kpátaʔa wìile nɛ̄ lè.

¹⁶A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: «Ki n’gɛ, muɔ bé kùu wī, bè kɛ́ muɔ tuuliɛyɛ kúrugu yè. Siɛnnɛ bàli pe bé láʔa mi nɛ̄ bè sari yasunro sungu dè, dàa dī kulocɛlɛlɛ nabɔnminɔ bèle, bɛ̀ nàjaacɛlilɛ tíɛlɛ bàli pe pìye kanʔa pàli mɛ́ bèle, kùlo nī lè nàa nī pe bé jíin lè. Pe bága cíi mi nɛ̄, bè kàduʔu wáa mi nyakungɛngɛ mɛ́ gè gàa mi ’kpíʔile nɛ́ pe ní wè.

¹⁷«Kire cɛngɛ gè, mi fungo ki bé yɛ̀ kpuʔɔ pe kúrugu; mi míɛni bé cíi pe nɛ̄. M’bé mi yiʔɛ làrigɛ gè pe nɛ̄; kùlogolo kálì siɛnnɛ bé pe jáa. Wuʔɔgboliyo nɛ́ fuunmɔ pi bé tuu pe nɛ̄ kire cɛngɛ gè. Bà pe bé jo: ‹Yeli ’jo lé, bɛ̀ Kulocɛliɛ wi ní wè tíin nɛ́ weli ní wèʔ, kire kɛnmɛ nɛ̄ bɛ̀ʔ lé, fuunmɔ báà pi ’tuu weli nɛ̄ bè ?›

¹⁸«ʔaan, kire cɛngɛ gè, m’bé mi yiʔɛ làrigɛ gè pe nɛ̄ kapiʔile gálì keli kɛnmɛ nɛ̄, gàli pe ’kpíʔile gèle nɛ̀ pìye kɛn kulocɛlɛlɛ pálì piyeyɛ mɛ́ wè.

¹⁹«Ki n’gɛ, píra ŋáà nī wè, ye- ŋúnugo gáà sɛbɛ gè, mari Isirayɛli siɛnnɛ tɛnmɛ bèle ki nɛ̄ peri ki ŋú, kire ga buu ki- puu sɔ̀ngidaadiʔɛ pe mɛ́, bèri ki tìí gàa gī mi nɛ́ peli sunʔɔmɔ ní bè. ²⁰Nɛ́ ki cɛ́n, m’bé tɔ̀ni pe nyɔ́gɔ kùlo nī lè, baa nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè31.20 nɛ̀yirimɛ nɛ́ sárigɛ kiī nɛ fúu gè: Wéli baa Yir 3.8 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè., nàa nyuɔ mi ’kún nɛ̀ kɛn pe tuuliɛyɛ mɛ́ yè. Pe bé lìi bè tín, bè kpólilo, kire kàduʔumɛ gè pe bé láʔa mi nɛ̄ bè kɛ́ kulocɛlɛlɛ pálì kúrugu bè sari baara pe mɛ́, bé cíi mi nɛ̄, bà pe bé mi nyakungɛngɛ cúʔɔ gè.

²¹«A wuʔɔgboliniʔɛyɛ nɛ́ fuunmɔ pi kɛ́nì tuu pe nɛ̄ wè, ŋúnugo gáà ki bé puu sɔ̀ngidaadiʔɛ pe mɛ́, nɛ́ ki cɛ́n pe pìile piyě ga fìʔɛ nɛ́ ŋúnugo gáà ní gèʔ; pe béri ki ŋú súuri. Nɛ́ ki cɛ́n mi nɛ ki nyaʔa nɛ kúu baa pe funyɔ nī yè pàngɛ gè gàa pe sɔ̀ngi bè kpíʔile gè, nɛ̀ ki yaʔa piyè fìɛ cɛ́nì jíin kùlo nī lèʔ nàa nyuɔ mi yé kún nɛ̀ kɛn pe tuuliɛyɛ mɛ́ yè.»

²²Kire cɛngɛ gè, a Misa ’ŋúnugo gáà sɛbɛ gè nɛ̀ Isirayɛli siɛnnɛ tɛnmɛ bèle ki nɛ̄.

²³A Yewe ’Nuni jaa Yesuwe tɛ́ngɛ wè nɛ́ tunduro kɛn wi mɛ́ nɛ́ jo: «Ma gbɛ̀nmɛ le, ma puu lèbaanna ní ! Nɛ́ ki cɛ́n muɔ wī, muɔ bé Isirayɛli siɛnnɛ nyɔ́gɔ bèle kùlo nī lè nàa nyuɔ mi ’kún nɛ̀ kɛn pe mɛ́ lè. Mi wè, m’bé puu nɛ́ muɔ ní31.23 Wéli baa Yes 1.6..»

²⁴Bà Misa wi yé Fànʔa Kajuʔulo Sɛbɛ siɛnrɛ ti mìɛni sɛbɛ dè nɛ̀ kúɔ dè sɛbɛkuruwo nī wè, ²⁵a wi ’ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Levii saʔa tùlugo wuulo mɛ́ bèle, peli bálì pe ’puu nɛ Yewe nyakungɛngɛ finʔɛgɛ turu gè, nɛ́ jo: ²⁶«Ye- sɛbɛkuruwo ŋáà líɛ wè, Fànʔa Kajuʔulo wuu wè, ye wi le Yewe yeli Kulocɛliɛ nyakungɛngɛ finʔɛgɛ nī gè; wi bé kò sɔ̀ngidaadiʔɛ yeli mɛ́. ²⁷Nɛ́ ki cɛ́n, mi nyɛ́nì ki cɛ́n muɔ yē lúʔubiɛnwɛ, muɔ fungo kiī gbɛ̀ngɛ. Pàngɛ gè o, bà mi nɛ tíin sìi nɛ̄ wè, yeli sunʔɔmɔ nī bè o, a yeli ’cíi Yewe nɛ̄ wè o, a mi sí kɛ́nì kùu nɛ̀ kúɔ wè, mɛni ki bé puu ?

²⁸«Ye- yeli saaya tùluyo liɛlɛ nɛ́ yeli yiɛgininɛ pe míɛni gbuʔulo mi táanni. M’bé siɛnrɛ ti mìɛni juu pe mìɛni nyaamɛ nɛ̄, bà mi bé nyìʔɛnɛ nɛ́ dàala líɛ lè kiluʔufɔlilɔ yeli nɛ̄. ²⁹Nɛ́ ki cɛ́n, mi nyɛ́nì ki cɛ́n a mi ’kùu nɛ̀ kúɔ wè, yeli bé yìye cúʔɔ péwu ! Yeli bé láʔa koligo nɛ̄ gè gàa mi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ nɛ̀ jo yeri ki tári gè. Kire kɛnmɛ nɛ̄, cɛnyɛ nyáà yi báan yè, kapiʔi ki bé tuu yeli nɛ̄, bɛ̀ yeli ’kapiʔile kpíʔile gèle Yewe yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ wi fungo yɛ̀gɛ gè, yeli kakpiʔiligele ní gèle.»

Misa ’nyakungɛngɛ ŋúnugo ŋú gè

³⁰A Misa ’ŋúnugo gáà tìɛ gè Isirayɛli gboli siɛnnɛ pe mìɛni nɛ̄, fúɔ bè sa nɔ̀ ki kúɔmɔ nɛ̄ bè:

Ŋúnugo ki sélidiʔɛ gè

¹Nyìʔɛnɛ, ma líiye cáan

dí mi de nyu,

dàala, te lúru gàa mi je juu gè.

²Mi tɛnmɛnɛ ni de fúu bɛ̀

kàsaʔa tíɛlɛ,

mi nyasiɛnrɛ ti de tíri

bɛ̀ kámɛgɛ tíɛlɛ,

bɛ̀ kárifiɛn tíɛlɛ nyàʔa nɛ̄ gè,

bɛ̀ kàsaala tíɛlɛ yaliire nɛ̄ dè.

³M’béri Yewe míʔɛ ŋú gè,

béri weli Kulocɛliɛ kpuɔmɔ

tìí bè !

Yewe wiī sínwɛ; Isirayɛli wire wi ’koli

⁴Yewe, wiī kàdɛnigbaala,

wi yē weli nyúmɔ;

wi baara ti tìí yɛligɛ,

wi kakpiʔiligele

ke mìɛni ’sín.

Kulocɛliɛ wiī sìɛnwɛ,

kolimɔ fùn;

wire wi ’sín,

nɛ́ ní kányiʔɛfɔli wè.

⁵Yeli bèle, wi nyaamɛ nɛ̄ bè,

yeli yē siɛncuʔɔlɔ wī,

bɛ̀ sí ki yē yeli ní wè

wi pìileʔ,

yeli kolimɔ pire kɛnmɛ nɛ̄.

Yeli yē kɛ̀nnɛ láà, nàa ni

’pii nɛ́ koli lè.

⁶Bɛ̀ gī lé, yeli ’yɛli bèri tári wi

yiʔɛ mɛ́ gè ?

Yeli yē kàalafɔlilɔ, yeli sì

cìligeʔ !

Yewe wire bɛ̀ʔ lé yeli tuu wè,

ŋàa wi ’yeli faan nɛ̀

yige wè,

ŋàa wi ’yeli kpíʔile nɛ̀ yeli

sɔ́migɔ nɛ̀ yérige wè ?

Yewe nyɛ́nì kacɛ̀ngɛlɛ sáa kpíʔile Isirayɛliyé mɛ́ bèle

⁷Sɔ̀ngi ma taa nɛ́ cɛnyɛ ní yè

nyàa yi ’tóri yè.

Ma yiʔɛlɛ wéli gèle,

nɛ́ kɛ̀ngɛlɛ ní gèle

gàli ke ’taʔala kìye nɛ̄ gèle.

Ma muɔ tuu yúgo wè, wi bé

muɔ tɛnmɛ ti nɛ̄,

muɔ nàgaliɛlɛ bèle, pe bé

ti juu muɔ mɛ́.

⁸Kulocɛliɛ ŋáà wī Duniya wi Mìɛni Nyùgo nɛ̄ gè,

bà wi ’kɔrigɔ kɛn gè

kùlogolo mɛ́ gèle,

bà wi lewiile cɛrigɛ bèle

dàala nɛ̄ lè,

a wi ’siɛnfeliye yi mìɛni

láʔagɛlɛ tìɛ gèle,

nɛ̀ yɛli nɛ́ Isirayɛli pìile

niʔɛgɛnmɛ ní bè32.8 Tiʔɛ gáà siɛnrɛ dè, weli ’ti yiʔɛ nɛ̀ yɛli nɛ́ eburu siɛnliɛrɛ ní dè. Siɛnfelide siɛnliɛrɛ táà sɛbɛrɛ nī bè, ki ’juu nɛ́ jo nyìʔɛnɛ tundunminɔ kire ga laa Kulocɛliɛ jaala. Wéli baa Kakpi 17.26..

⁹Nɛ́ ki cɛ́n, Yewe liɛlɛ lè,

lire nī wi siɛnnɛ bèle;

Yakuba wī, wi kɔrigɔ gè.

¹⁰Yewe nyɛ́nì wi nyaa baa

waama kùlo nī lè,

kire tiɛwaʔa nī gè, baa

nyàʔayɛrɛ ti ’nyɛni dè.

A wi ’wi màʔa nɛ̀ suʔu lɛ̀gɛlɛ

ke mìɛni nī, níɛ wi wéli,

wi ’puu nɛ wi ciʔige súuri bɛ̀

wi nyapisiɛn tíɛlɛ wè.

¹¹Bɛ̀ dìfira tíɛlɛ ŋàa wi cî wi

pìile ŋɔrigɔ bèle

nɛ̀ yige wi sìɛrɛ nī dè,

ŋàa wi cî wi fíkɛnyɛ sáʔala yè

níɛ̀ fini wè,

wi pìile naamɛ gè,

bɛ̀ Yewe míɛni wi fíkɛnyɛ sáʔala yè

nɛ wi pìile líi bèle wi fíkɛnnyuyɔ nɛ̄ yè32.11 Wéli baa Yir 19.4 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè..

¹²Yewe wire nigbe wī,

wi ’siɛnnɛ yiʔɛ kínigi gè,

kulocɛliɛ wáà sì puu nɛ́

wi níʔ.

¹³Wi nyɛ́nì pe líɛ nɛ̀ tánʔa

nɛ́ pe ní kùlo ni

nyaguruyo nɛ̄ yè;

pe nyɛ́nì kùlo ni siiye

yafalidɛ káa dè.

Wi nyɛ́nì ki kpíʔile a pe

’sáluʔɔ mùgu gè

kàdɛniwiiye nī yè32.13 Lɛ̀gɛlɛ kálì nī sárigɛ ki níɛ sákpɔbirɔ kpínʔini dè, nyaguruwiiye nī yè (wéli baa Eza 7.18-19; Ŋún 81.17)..

Wi sùnmɔ kɛn bè pe mɛ́

bàa pi ’puu nɛ yigi

kàdɛnigbaala nī lè,

¹⁴nɛ́ nɛ̀yirimɛ ní bè bàa

pi ’tanʔana bè, nɛ́

sìnbayirimɛ ní bè;

nɛ́ sìnbayɛlilɛ sùnmɔ ní bè,

nɛ́ Basan kùlo sìnbapɛnyɛ ní yè

nɛ́ síkapɛngɛlɛ ní gèle,

nɛ́ bíle yaliicɛ̀nrɛ ní dè.

Muɔ cɛ́nì ɛrɛzɛn luʔɔ gbuɔ

gè, diviɛn wuʔu gè !

Isirayɛliyé pe ’cíi Yewe nɛ̄ wè

¹⁵Yesuruni32.15 Yesuruni wè, ki kɔri wire wī: ŋàa wiī sínwɛ. Kire yē Isirayɛli míʔɛ káà gàa pe ’ŋú ŋúnuyɔ nī yè (wéli baa 33.5; Eza 44.2). wè, wire ŋáà wī

Isirayɛli wè,

bà wi ’kpúʔɔ wè,

a wi ’yiʔɛ le Yewe nī wè32.15 wi ’yiʔɛ le Yewe nī wè: Tiʔɛ gáà siɛnrɛ dè, weli ’ti yiʔɛ kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, bè ti lúʔugɛnnɛ ciile lè. Eburu siɛnrɛ ti ’ki juu nɛ́ jo: nɛ́ [Yewe] tɛn wè nɛ́ tɔligɔ ní.Kiī nɛ Isirayɛliyé cíimɛ kɛnmɛ tìí bè.;

wi ’kpúʔɔ nɛ̀ sùnmɔ le nɛ̀

lúbugo.

A wi ’cíi Kulocɛliɛ nɛ̄ wè,

ŋàa wi ’wi yige wè;

a wi ’kàduʔu wáa

kàdɛnigbaala mɛ́ lè

nàa ni ’wi suɔ lè.

¹⁶Pe ’yejaʔa yɛ̀gɛ gè wi mɛ́,

nɛ́ ki cɛ́n pe nyɛ́nì

kulocɛlɛlɛ pálì sun.

Pe ’nàʔa cò wi nɛ̄, nɛ́ pe

kanabinʔɛnɛ ní gèle

gàli pe kpínʔini gèle.

¹⁷Pe ’kò nɛ gbòdolilo sungu

bèle, bàli bīɛlɛ pe wè

Kulocɛliɛ wèʔ.

Peli tíimɛ sì yé kíni nɛ̀ pe

cɛ́nʔ,

kulocɛlɛlɛ bálì pe nyɛ́nì

péli nɛ̀ pɛn wī !

Pe tuuliɛyɛ tíimɛ yiì cé

pe wori lúʔu dèʔ32.17 Wéli baa Kor1 10.20..

¹⁸Isirayɛli yo, muɔ ’fìʔɛ nɛ́

kàdɛnigbaala ní lè

nàa ni ’sìi kɛn wè muɔ

mɛ́ lè;

muɔ ’láʔa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè

ŋàa wi ’muɔ sii liyɛ yáara

nī dè.

Yewe fungo ki ’yɛ̀ kpuʔɔ pe cíimɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè

¹⁹Bà Yewe ’ki nyaa gè, a wi

fungo ki ’yɛ̀ kpuʔɔ,

ki yé wi biɛn gàa wi jaala

nɛ́ wi pórilo

pe yé kpíʔile gè.

²⁰A wi ’jo: «M’bé nìɛ làrigɛ

kire ga buu pe fǎga ní

ki cɛ́n mi yē bileʔ,

bà m’bé ki nyaa gàa ki bé

pe taa gè cɛnyɛ

nyáà yi báan yè.

Nɛ́ ki cɛ́n pe yē kɛ̀nnɛ láà nàa

ni kolimɔ kpínʔini bè,

pìile pálì bīɛlɛ bàli piyè

pìye puɔ mi nɛ̄ wèʔ.

²¹Bɛ̀ pe ’mi yejaʔa yɛ̀gɛ gè nɛ́ gàa

ní ki wè Kulocɛliɛ wèʔ,

a pe ’mi fungo yɛ̀gɛ nɛ́ pe

fáalimɛ yasunro ní dè,

mi míɛni bé yejaʔa yɛ̀gɛ

pe mɛ́ nɛ́ kùlo

siɛnfelige káà ní,

gàa ní pe wè nɛ tɔ́ri gèʔ32.21 Pɔli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ líɛ dè nɛ̀ ti juu Wurɔ 10.19, nɛ́ jo ki yé fílige nɛ̀ kúɔ Isirayɛliyé mɛ́ bèle, a pe ’ki cɛ́n dí a peli yé cíi Yewe nɛ̄ wè, Kulocɛliɛ cî nyùdanʔa wáa siɛnnɛ pálì piyeyɛ nɛ̄.

kire kùlo siɛnnɛ bálì bīɛlɛ

ledobilo bèle.

²²ʔaan, mi funyɛrigɛ, ki bé cò kàsun !

Ki béri nyí fúɔ bè sa jíin

kusiʔi laamɛ nī bè,

bé dàala sórigo lè nɛ́

ni yafiinre ní dè,

ki bé cò bè nyaguruyo

kàkpuɔnnɔ sórigo bèle.

²³M’bé wuʔɔyɔ nìʔɛyɛ yige

bè taʔala pe nɛ̄,

m’bé mi ŋaaya yi mìɛni ŋɔ

bè yi kúɔ pe nɛ̄ !

²⁴Fungo ki bé pe fànʔa kúɔ gè,

nyumɔ nɛ́ káfaligɛ yaama

pi bé pe kpúu.

M’bé nyàʔayɛrɛ yige dè

pe kúrugu nɛ́

ti gànʔana ní gèle,

nɛ́ yafulolido ní dè suɔnrɔ

wori dè,

dàa dī tárigɛ nī gè.

²⁵Gunyɔ kàduʔu mɛ́ gè,

kapiɛngbuɔn ŋɔnɔ lire

ni bé pe pìile lìi bèle,

saaya laamɛ nī bè,

fíɛgbuɔrɔ ti bé puu

pe nɛ̄.

Kùu béri nàgapunminɔ

kpúu bèle,

nɛ́ sinborilo ní bèle,

nɛ́ pìfiɛnyɛ ní yè,

nɛ́ nàgaliɛlɛ ní bèle.»

Yewe ’Isirayɛli leguulo pe kúɔgɛnmɛ tìɛ bè

²⁶«Mi ’puu nɛ caa bè pe cùnʔɔ

cùnʔɔ,

siɛn fǎga ní sɔ̀ngi bè taa

nɛ́ pe níʔ.

²⁷Nɛ̀ sí ki yaʔa gàa mi ’puu nɛ

fìʔɛ́ gè, kire gī:

pe leguulo pe béri pìye

nyíɛnɛ mi nɛ̄.

Pe leguulo piyě cî gbɛ̀ ki cɛ́nʔ;

pe cî jo:

‹Je weli ŋɔri tire ní weli ’pe jáa !›

Pe sî ki juu bé jo: ‹Yewe

wire bɛ̀ʔ

wi nyɛ́nì ki kpíʔileʔ !› »

²⁸Nɛ̀ ki yaʔa pe leguulo

piyē kùlogolo kálì

gàli kiyè cìlige wèʔ;

kiyè kaala cɛ́nʔ.

²⁹A ki yē pe yē cìlige wè

nɛ nyaʔa wè,

pe cî ki sɔ́migɔ cɛ́n gàa gī

peli kúɔmɔ bè.

³⁰Mɛni ki bé gbɛ̀ kpíʔile

dí siɛn nigbe

sí gbɛ̀ taʔa siɛnnɛ

sirakogunɔ (1 000) nɛ̄,

kire ga laa siɛnnɛ siin

bé gbɛ̀ jáa bè siɛnnɛ

siramuʔɔyɔ siin sirakiɛ

(10 000) cìra wè ?

Kire ’kpíʔile nɛ́ ki cɛ́n,

pe kàdɛnigbaala

náà ni ’pe wéli lè,

lire ni ’pe pári;

nɛ́ ki cɛ́n Yewe cé

wi siɛnnɛ kɛn bèle

pàli piyeyɛ mɛ́ wī.

³¹Weli leguulo kàdɛnigbaala lè,

ni wè bɛ̀ʔ weli

kàdɛnigbaala tíɛlɛ lèʔ.

Peli tíimɛ pe ’yɛli bè ki cɛ́n !

³²Nɛ̀ ki yaʔa peli ɛrɛzɛn fétire dè,

ti nyɛ́nì kɔ́n Sodɔmi kàʔa

mɛ́ wī,

nɛ́ míɛni ti kɔ́n Gomɔri

siiye nī yè32.32 ɛrɛzɛn fétire dè: Kàsiile láà niī nàa ni nɛ nyu Sodɔmi nɛ́ Gomɔri kàaya yasunro kɔli mɛ́ gè; ti wuʔu ki ’pii, tɔ̀ni wè ti nīʔ (wéli baa Sél 18.20; 19.4-28; Eza 1.10; 3.9; Zer 23.14; Kaya 4.6; Ezek 16.44-52; Mat 10.15; 11.23-24)..

Ti ɛrɛzɛn sɛnrɛ tiī

nɛ́ sùɔnmɔ ní,

ti kàtoyo yiī sìsoriyo.

³³Ti diviɛn wiī wɔ̀burɔ suɔnrɔ,

sékanʔarigɛ suɔnrɔ

dàa ti ’siɛnnɛ kpúu dè.

³⁴A Yewe ’jo: «Gàa mi nɛ caa

bè kpíʔile gè o,

ki wè gbòborigo

nɛ̀ yaʔa nɛ̀ kúɔ lé,

mi tɛ́ngɛdiɛyɛ nī yè ?

³⁵Mi mɛ́ ki yē bè mi fuʔɔ tɔ́n gè

pe mɛ́,

bè ki sàri pe mɛ́ gàa

pe ’kpíʔile gè,

lɛ̀lɛ líì nī pe tɔliyɔ

yi pɛ́nì kúrugo yè.

Nɛ̀ ki yaʔa pe fuunmɔ cɛngɛ

kiī nɛ nɔ̀gí,

kàyuʔu gáà mi je juu gè,

kiī nɛ ŋàʔana nɛ báan32.35 Wéli baa Wurɔ 12.19; Eb 10.30..»

³⁶Nɛ́ ki cɛ́n Yewe bé wi siɛnnɛ

pe tánʔa juu,

bé sí nyinimɛ taa pe nɛ̄,

wi baakuɔlɔ bèle32.36 Wéli baa Ŋún 135.14. Siɛnnɛ pálì nɛ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ jo: Yewe bé...pa wi sɔ̀ngirɔ yiʔɛ dè wi baakuɔlɔ kɔli mɛ́ gè.,

a wi kɛ́nì ki nyaa pe ŋɔri

ti ’kúɔ dè,

siɛn sì ní wè bile cíginiʔ,

sùkulowo nɛ́ wɔ́ruwɔʔ.

³⁷Yewe bé sí ki juu bé jo:

«Sé pe káfinɛrɛ

kulocɛlɛlɛ pe yē ?

Sé pe kàdɛnigbaala ni yē,

nàa láara

pe yé sɛ́nì làri lè ?

³⁸Sé pe yasunyɔ yi yē, pe

‹kulocɛlɛlɛ› bálì

pe ’puu nɛ pe yakɔnrɔ

ti sùnmɔ káa bè,

níɛ diviɛn gbun wè

ŋàa pe ’puu nɛ ŋu

yi nɛ̄ yè ?

Yi- yɛ̀, yiri báan yi pa

ye sáʔa kìɛ !

Yi- puu ye làridiʔɛ

píra ŋáà nī wè !»

³⁹Yewe ’jo: «Yeri wéli

píra ŋàa nī wè:

Mi wī, ʔaan,

mi sí wī Kulocɛliɛ.

Kulocɛliɛ wáà ni wè baa

nɛ̀ fàri mi nɛ̄ʔ !

Mi nɛ kpúu níɛ sìi kanʔa wè,

mi nɛ siɛn kpúɔn nɛ̀ luɔ,

níɛ wi puʔɔ.

Siɛn sǐ gbɛ̀ siɛn píle zuɔ

mi kɔli nī gèʔ.

⁴⁰ʔaan, mi ’mi kɔli yɛ̀gɛ gè nyìʔɛnɛ

nī lè nɛ̀ kàli nɛ́ jo:

‹Kányiʔɛ nɛ̄, bɛ̀ mi yē sìi nɛ̄

lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ wè,

⁴¹a mi ’mi ŋɔsii juɔ wè,

ŋàa wi nyíʔɛnɛ wè,

a mi kɔli ki ’kàyuʔujuu

yakpunʔɔ cò gè,

m’bé mi fuʔɔ tɔ́n gè

mi leguulo mɛ́ bèle;

m’bé ki sàri pe mɛ́

bàli pe ’mi biɛn bèle.

⁴²Mi ŋaaya yi bé mi leguulo

sìsiɛn gbuɔ gè bè tín,

mi ŋɔsii wi bé pe céri

káa dè kaara.

M’bé siɛnnɛ sìsiɛn wo gè,

bàli m’bé kpúu bèle,

nɛ́ bàli m’bé cò bèle,

nɛ́ mi leguulo pe kàfɔlilɔ

ní bèle.› »

Ŋúnugo ki kúɔdiʔɛ n’gɛ

⁴³Kùlogolo siɛnnɛ, yeri

fundaanra kpínʔini nɛ́

Yewe siɛnnɛ ní bèle32.43 Wéli baa Wurɔ 15.10. Tiʔɛ gáà siɛnrɛ dè, weli ’ti yiʔɛ nɛ̀ yɛli nɛ́ girɛki siɛnliɛrɛ ní dè. Siɛnfelide siɛnliɛrɛ táà juugɛnmɛ nī bè, ki ’juu nɛ́ jo: -Wi siɛnnɛ gbùʔɔrɔ bèle. Nɛ́ míɛni, pàli ki juu nɛ́ nyasiɛnkɛniyɛ yáà fàri baa, dàa ti wè eburu siɛnliɛrɛ nī dèʔ: yeri wi gbùʔɔrɔ, yeli ye mìɛni nyìʔɛnɛ tundunminɔ bèle. Wéli baa Eb 1.6.,

nɛ́ ki cɛ́n wi bé wi baakuɔlɔ

sìsiɛn fuʔɔ tɔ́n gè.

Wi bé ní koli wi fuʔɔ tɔ́n gè

wi leguulo mɛ́ bèle.

Bɛ̀ ki bé kpíʔile wi bé

kapiʔile láʔa gèle

wi siɛnnɛ dàala nɛ̄ lè.

⁴⁴Bɛ̀ ki ’kpíʔile a Misa pɛ́nì ŋúnugo gáà ki siɛnrɛ ti mìɛni juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle, wire nɛ́ Yesuwe32.44 Yesuwe: Eburu siɛnliɛrɛ nī dè, ti ’juu nɛ́ jo: Wosuwe. Wéli baa Tɔ́r 13.16. ní wè, Nuni jaa wè.

Pe ’yɛli bè siɛnrɛ dáà cò dè kpuʔɔ

⁴⁵Bà Misa ’siɛnrɛ dáà ti mìɛni juu nɛ̀ kúɔ dè, Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle, ⁴⁶a wi ’pe yɛ: «Ye- siɛnrɛ dáà ti mìɛni cò kpuʔɔ yeli funyɔ nī yè dàa mi ’juu nɛ̀ yeli sɔ̀mi pàngɛ gè. Ye míɛni, ye- ti juu ye gbɛ̀ngɛ yeli pìile mɛ́ bèle peri ti kpínʔini, Fànʔa Kajuʔulo siɛnrɛ dáà ti mìɛni dè. ⁴⁷Nɛ́ ki cɛ́n, siɛnrɛ táà bɛ̀ʔ dàa nī tɔ̀ni wè yē wèʔ. Siɛnrɛ dáà tire dī yeli sìi wè; tire ti bé yeli sìi tɔnigɔ wè dàala nɛ̄ lè, a yeli kɛ́nì Zurudɛn cáʔa jeli gè bè kùlo líɛ lè.»

Kulocɛliɛ ’jo Misa kùu lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀

⁴⁸Kire cɛnnugo gè, a Yewe ’juu nɛ́ Misa ní, nɛ́ wi yɛ32.48 Koliyo 48-52 tiʔɛ nī gè, wéli baa Tɔ́r 27.12-14; Fàn 3.23-27.: ⁴⁹«Sa tánʔa Nɛbo nyagurugo32.49 Nɛbo nyagurugo gè, Pisiga nyagurugo nyùgo tiʔɛ káà ki ’puu, Abarimi nyaguruyo nī yè. nɛ̄ gè, gàa gī baa Abarimi nyaguruyo nī yè. Kiī baa Mowabi kùlo nī lè, Zeriko kàʔa táanni gè. Ma Kanaa kùlo wéli lè baa, nàa m’bé kɛn kɔrigɔ gè Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle. ⁵⁰Nyagurugo gàa nɛ̄ muɔ ’tánʔa gè, baa muɔ bé kùu kire nyagurugo nɛ̄ gè bè kɛ́ muɔ tobilo kúrugu bèle, bɛ̀ muɔ luɔ Arawɔn tíɛlɛ wè, ŋàa wi ’kùu Wori nyagurugo nɛ̄ gè a wi ’kɛ́ wi tobilo kúrugu bèle32.50 Wéli baa Tɔ́r 20.22-26..

⁵¹«Nɛ́ ki cɛ́n, yeli cé koli m’mɛ́ Isirayɛli siɛnnɛ nyaamɛ nɛ̄ bè, baa Mɛriba Kadesi luɔyɔ tiʔɛ nī gè, baa Zɛnɛ waama kùlo nī lè, bà yeli sì cé mi tiɛlɛfun kɛnmɛ kpúʔɔ bèʔ, Isirayɛli siɛnnɛ yiʔɛ mɛ́ gè32.51 Wéli baa Tɔ́r 20.1-13.. ⁵²Muɔ bé kùlo wéli lè liilige muɔ yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ̀ ki yaʔa muɔ sǐ jíin baa kùlo náà nī lèʔ, nàa mi nɛ kanʔa Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle.»

Misa ’diba kpíʔile Isirayɛli saaya tùluyo mɛ́ yè

¹Diba siɛnrɛ ti n’dɛ dáà Kulocɛliɛ siɛn Misa wi ’juu Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle sɛ́ni wi ’kùu wè.

²A wi ’jo:

«Yewe nyɛ́nì tìgi Sinayii nyagurugo nɛ̄ gè,

wi ’yɛ̀ Seyiiri kùlo nī lè

nɛ nyíʔɛnɛ weli nɛ̄33.2 Sinayii nɛ́ Seyiiri nyaguruyo nɛ́ yi tiɛrɛ ní dè, ti mìɛni nɛ nyu nɛ́ jo kire tiɛrɛ nī dè Kulocɛliɛ wi ’fànʔa siɛnrɛ kɛn dè. Siɛnrɛ dáà ti ’puu a pe ’ti tɔ́nminɔ nɛ́ cɛngɛ kɛnmɛ ní bè, gàa ki ’yɛ̀gí nɛ càanna siɛnnɛ nɛ̄ bèle..

Wi kpìɛnmɛ pi ’yiri Paran

nyagurugo nɛ̄ gè

a wi ’pɛn nɛ́ nyìʔɛnɛ tundunminɔ

siramuʔɔyɔ siramuʔɔyɔ

ní yè,

Fànʔa Siɛnrɛ ní dè wi

kàliige kɔli nī gè bɛ̀

kàsun tíɛlɛ33.2 Eburu siɛnrɛ nī dè náʔa gè, siɛnrɛ dáà tiì fíligeʔ. Siɛnnɛ pálì nɛ ti yiʔɛ nɛ̀ jo: cɛngɛnyɛnifoligɔlimɛ kàliige kɔli mɛ́ gè, bèri waa nyaguruyo jùlɔgɔ mɛ́ gè..

³Kányiʔɛ gī, muɔ ŋáà wī

muɔ siɛnnɛ

pe ’muɔ dɛ́ni wè,

siɛnwalidɛngɛlɛ pe mìɛni

yē muɔ kiyɛ nī yè.

Piyē nɛ káguro cáanri dè

muɔ tɔliyɔ táanni yè,

níɛ lúru muɔ kajuʔulo

mɛ́ gèle.

⁴Misa wi ’Fànʔa Siɛnrɛ

tìɛ dè weli nɛ̄

dàa dī Yakuba33.4 Yakuba wè, Isirayɛli míʔɛ siinwuʔu kire gī. Yakuba wi ’puu Isirayɛliyé pe tuuliʔɛ. Kulocɛliɛ tíimɛ wi yé míʔɛ gáà le gè wi nɛ̄ (wéli baa Sél 35.10) Diba siɛnrɛ dáà juulo nī lè, míɛyɛ nyáà siin yiī nɛ yeri Isirayɛliyé nɛ̄ bèle. gboli

siɛnnɛ kɔrigɔ gè.

⁵Bà gboli kàfɔlilɔ pe ’pìye

gbuʔulo bèle,

nɛ́ Isirayɛli saaya tùluyo33.5 Yakuba jaala kiɛ nɛ́ siin bèle, peli míɛyɛ yire yi ’puu Isirayɛli saaya tùluyo nɛ̄ yè: Wurubɛni wè, Zuda wè, Levii wè, Bɛnzamɛ wè, Yusufu wè, Zabulɔn wè, Gadi wè, Dan wè, Nafitali wè, Azɛri wè, nɛ́ Simɛyɔ ní wè. Diba siɛnrɛ dáà nī dè, Simɛyɔ míʔɛ ki wè baaʔ.

yi mìɛni ní yè,

Yewe wi yé puu Yesuruni33.5 Wéli baa 32.15 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.

kùlofɔli wè.

⁶Ki ’yɛli Wurubɛni- kò sìi nɛ̄,

wi fǎga kùuʔ,

a ki cɛ́nì nyaa wi siɛnnɛ

piyě niʔɛ wèʔ.»

⁷Zuda wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Yewe yo, ma lúʔu Zuda

saʔa tùlugo mɛ́ gè,

ma wi kɔ́ri ma tórigo

wi siɛnnɛ mɛ́ bèle,

dí wi kiyɛ yi sí wi suɔ,

dí muɔ tíimɛ sí puu wi sáʔafɔli wi parifɔlilɔ

kɔli mɛ́ gè.»

⁸Levii wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Muɔ Urimi nɛ́ muɔ Tumimi33.8 Wéli baa Yir 28.15 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. ní wè

ti yé kɛn Levii siimɛ

mɛ́ bè,

bàa pi ’pìi puɔ muɔ nɛ̄ wè,

bàa muɔ ’siʔɛ nɛ̀ wéli bè,

baa Masa tiʔɛ nī gè,

peli bálì ní muɔ ’tún wè

baa Mɛriba luɔyɔ tiʔɛ nī gè33.8 Wéli baa Yir 17.1-7; Tɔ́r 20.2-13..

⁹Pe yé puu nɛ̀ pìye puɔ

muɔ Yewe nɛ̄

nɛ̀ tóri pe tobilo

nɛ́ pe yàala nɛ̄ bèle,

nɛ́ pe siinyɛninɛ ní bèle

nɛ́ pe pìile ní bèle.

Pe ’puu nɛ lúru

muɔ siɛnrɛ mɛ́ dè

nɛ̀ muɔ nyakungɛngɛ

cò gè nɛ́ kányiʔɛ ní33.9 Wéli baa Yir 32.25-29..

¹⁰Pe bága de Yakuba33.10 Wéli baa 33.4 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. tɛnmɛ wè

muɔ kàyuʔujuuro nɛ̄ dè,

nɛ́ muɔ Fànʔa Siɛnrɛ ní dè,

Isirayɛli siɛnnɛ mɛ́ bèle.

Pe béri wusuna sórigo wè

muɔ yiʔɛ mɛ́

béri kakuɔrɔ kaasuʔuro

tari dè

muɔ gbùʔɔrɔdiʔɛ nɛ̄ gè.

¹¹Yewe yo, ma diba taʔa wè

Levii wi ŋɔri nɛ̄ dè,

nɛ́ wi kiyɛ baara ti mìɛni

ní dè.

-Wi túnvɔlilɔ pe sɛ̀nnɛ

cèri gèle,

kire ga buu pe fǎga ní

gbɛ̀ jáa bè yɛ̀ʔ,

bàli ’Levii wi biɛn bèle.»

¹²Bɛnzamɛ wuʔu nɛ̄ gè,

a wi ’jo:

«Yewe pìdɛniwɛ wire wī.

Wiī tɛ́niwɛ nɛ ŋɔ́gi nɛ taʔa

wi táanni yanyige nɛ̄.

Yewe ’wi màʔa nɛ̀ suʔu

nɛ́ wi kiyɛ ní yè,

á wi sí ní tɛ́niwɛ Yewe

fíkɛnyɛ nɛ̄ yè.»

¹³Yusufu wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Yewe wi- diba taʔa wè

wi dàala nɛ̄ lè,

kire ga buu

nyìʔɛnɛ kámɛgɛ nɛ́ dàala táanmɛ luɔyɔ,

yi de dàala fuɔnri lè33.13 Koliyo 13-16 wuʔu nī gè, wéli baa Sél 49.25-26.,

¹⁴dí cɛngɛ ki sí de yaliicɛ̀nrɛ

fíin dè,

yege ó yege, ti de sɔ́migi

de liʔi.

¹⁵Yusufu wi- sí ní nyaguruliɛyɛ

yi yacɛ̀nrɛ taa dè,

nɛ́ nyaguruyo nyáà yi ’tíin

nɛ̀ puu baa yè,

yi yaliiniʔɛrɛ ní dè,

¹⁶nɛ́ yataanra dáà ti ’dàala

nyì lè.

Ŋàa wi ’puu kàsun tiinbile

nī lè33.16 Wéli baa Yir 3.1-6.,

wi- wi kpuʔɔrɔ taʔa dè

Yusufu nyùgo nɛ̀ gè,

nɛ́ wi gbɛlɛ nɛ̄ lè,

wire ŋáà wī

wi siinyɛninɛ kàfɔli wè33.16 Wéli baa Sél 37.8..

¹⁷Yusufu wè, kpuʔɔrɔ yē wi nɛ̄ !

Wire yē bɛ̀ nɛ̀piɛlɛ pìpeliwe

tíɛlɛ;

ni nyɛgɛlɛ kiyē bɛ̀

nyàʔanuɔ wuʔulo tíɛlɛ.

Keli ní wiī nɛ kùlogolo kálì

siɛnnɛ pe mìɛni cílele

fúɔ bè sa nɔ̀ dàala

ni láʔala nɛ̄ lè.

Nyɛnɛ láà nigbe yē

Ɛfirayimi siɛnniʔɛbobo,

nyɛnɛ siinwoli ní lè,

Manase

kapiɛngbuɔntoyo

nìʔɛyɛ.»

¹⁸Zabulɔn nɛ́ Izakari wuʔu nɛ̄ gè33.18 Weli Izakari míʔɛ taʔa gè baa wī, bè siɛnrɛ dáà lúʔugɛnmɛ fílige bè.,

a wi ’jo:

«Zabulɔn, ma puu

fundaanra nɛ̄ muɔ

tánʔagɛlɛ ke mìɛni nī.

Muɔ Izakari wè, ma puu

fundaanra nɛ̄ a muɔ

’tɛ́ni muɔ bùguro nī dè.

¹⁹Peli béri siɛnfeliye yáà yeri

nyagurugo mɛ́ gè,

kire tiʔɛ nī gè pe béri

kakuɔrɔ yɛrɛ kɔ̀ngí dè

nɛ̀ yɛli nɛ́ dàa ní

Yewe yé juu dè.

Nɛ́ ki cɛ́n peli béri kuʔɔjii

wi lɔri laala dè,

nɛ́ lɔri dáà dī làridɛ kuʔɔjii

gògoyo nyuɔ nɛ̄ gè33.19 Ti ’juu Eburu siɛnrɛ nī dè nɛ́ jo: dàrimiʔɛ. Tire bé gbɛ̀ tɔ́nminɔ nɛ́ jaʔa kɛnmɛ ní bé ŋàa pe wáari kɔ́riyɔ nī yè níɛ tòrí lakpoliyo naamɛ gè. Pàli nɛ ki sɔ̀ngí piyē nɛ dàrimiʔɛ líi gè nɛ̀ yacɛ̀nrɛ kpínʔini nɛ́ ki ní wī..»

²⁰Gadi wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Kpuʔɔrɔ ’yɛli ti de tari

Yewe nɛ̄ wè,

wire ŋáà wi

’Gadi kpúʔɔ wè !

Gadi wiī nɛ tɛ̀ní

bɛ̀ jàri tíɛlɛ

níɛ wi yacògo cɛnminɛ gè,

ki tɔliyɔ yè nɛ́ nyùgo

ní gè.

²¹Wi ’dàacɛnnɛ nyíɛnɛ lè

nɛ̀ kɔ̀n,

a pe ’kàfɔli liɛlɛ kɛn lè

wi mɛ́.

Wi pɛ́nì kíni siɛnnɛ

yiʔɛ mɛ́ gè

nɛ̀ ki kpíʔile gàa ki ’sín

Yewe yiʔɛ mɛ́ gè

bɛ̀ Yewe ’puu nɛ ki caa gè.

Wi ’tánʔa nɛ̀ yɛli nɛ́

wi kàyuʔujuuro ní dè,

dàa wi yé tɛ́ngɛ Isirayɛliyé

mɛ́ bèle33.21 Wéli baa Tɔ́r 32.16-18..»

²²Dan wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Dan yē bɛ̀ jàriyɛliwɛ tíɛlɛ

ŋàa wi ’yo nɛ̀ kɔ́n

Basan kùlo mɛ́ lè.»

²³Nafitali wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Yewe ’diba taʔa wè

Nafitali nɛ̄;

wi ’tín kpuʔɔrɔ nɛ̄ dè

nɛ́ yacɛ̀nrɛ ní dè.

Wi- sí tiɛyɛ líɛ yè nyàa

yiī cɛngɛnyɛnifolimɛ

kàliige kɔli mɛ́ gè

fúɔ bè sa nɔ̀ kuʔɔjii nɛ̄ wè33.23 Eburu siɛnrɛ nī dè, nyasiɛnkɛnigɛ gáà ki bé gbɛ̀ juu bé jo kuʔɔjii; bà ki pɛ́nì mɔgɔ gè a ki yerigɛnmɛ pi ’pínɛ nɛ́ «cɛngɛnyɛnijiinmɛ» ní bè. Kire nɛ̄ pàli ’ki yiʔɛ náʔa gè nɛ̀ jo cɛngɛnyɛnijiinmɛ..»

²⁴Azɛri wuʔu nɛ̄ gè, a wi ’jo:

«Yewe wi- diba taʔa wè

Azɛri nɛ̄ wè

bè tóri Yakuba jaala

sɛnminɛ nɛ̄ bèle,

dí wi- sí wi siinyɛninɛ

dɛ́ni bèle,

dí wi- sí wolivi sùnmɔ

taa bè nìʔɛbɛ bèri

wi tɔliyɔ nii yè pi nī33.24 wolivi sùnmɔ taa bè nìʔɛbɛ bèri wi tɔliyɔ nii yè pi nī. Nyasiɛnkɛnigɛ gáà kiī nɛ nyu Azɛri nyuɔ wuʔu nɛ̄ gè. Wi tɛ́nidiʔɛ nī gè, wolivi tiire ti ’puu nìʔɛrɛ baa. !

²⁵Muɔ kàaya kɔ̀riyɔ yi yasuʔɔyɔ

yi bé puu timɔri

nɛ́ kányiɛrɛ woyo,

bɛ̀ muɔ bé kò yanyige nɛ̄

muɔ sìi cɛnyɛ yi mìɛni nī.»

²⁶A Misa ń’nɛ̀ kɛ́ yiʔɛ mɛ́ nɛ́ jo:33.26 Weli ’tiʔɛ gáà siɛnrɛ taʔa dè baa wī, bè ti lúʔugɛnnɛ cìile lè.

«Yesuruni33.26 Wéli baa 32.15 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. yo, kulocɛliɛ wáà

yē bile lé ŋàa wi ’wúɔ nɛ̀

yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè,

wire ŋáà wi báan bè ba muɔ sáʔa wè nɛ́ kɔ́n

nyìʔɛnɛ nī lè,

wi ní tɛ́niwɛ kàsadibarɛ nɛ̄

dè, wi kpuɔmɔ nī bè ?

²⁷Kulocɛliɛ ŋáà wī sìi nɛ̄

lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī,

wire wī muɔ làridiʔɛ gè,

wi kiyɛ ŋɔri

dáà ti wè kúu nɛ nyaʔa dèʔ,

tiī muɔ láara súuri.

Wi bé muɔ leguulo cìra

bèle muɔ yiʔɛ mɛ́ gè,

wire ŋáà wi ’ki juu nɛ́ jo:

‹Ye- pe cúʔɔ bèle !›

²⁸Bà Isirayɛli33.28 Wéli baa 33.4 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. bé kò yanyige nɛ̄,

Yakuba pìile pe bé kò

ŋɔ́daala nɛ̄,

kùlo nī lè nàa nī

yaliire woli lè nɛ́ ní

ɛrɛzɛn luʔɔ woli lè,

baa nyìʔɛnɛ ni kámɛgɛ

kiī nɛ sɔli nɛ tíri gè.

²⁹Isirayɛli yo, je muɔ yē

fundaanra nɛ̄ !

Ŋáa wī bɛ̀ muɔ tíɛlɛ

siɛnfelige káà gàa

Yewe ’suɔ gè ?

Wire wī timɔzigege gè

gàa ki muɔ tɔ́ngi gè.

Wi míɛni yē kapiɛngbuɔn

ŋɔsii nɛ̀ ki kpíʔile

a muɔ ’pe jáa.

Muɔ leguulo pe bé pɛn bè ba

pìye cɛ́rigɛ muɔ yiʔɛ mɛ́,

muɔ bé pe tánʔana nɛ́ muɔ tɔliyɔ ní yè

pe kàduuyo nɛ̄ yè33.29 pe kàduuyo nɛ̄ yè: Siɛnnɛ pálì nɛ̂ tiʔɛ gáà siɛnrɛ yiʔɛ dè nɛ̀ jo: tiɛyɛ nyáà yī nyaguruyo naamɛ gè..»

Misa wi ’kùu Nɛbo nyagurugo nɛ̄ gè

¹A Misa ’yiri Mowabi waama kùlo kpàanjali tiʔɛ nī gè nɛ̀ tánʔa Nɛbo nyagurugo nɛ̄ gè, Pisiga nyagurugo nyùgo tiʔɛ káà gī gàa ki ’puu Zeriko kàʔa táanni gè34.1 Wi ’kɛ́ Nɛbo nyagurugo mɛ́ gè majo bɛ̀ Yewe ’ki juu wi mɛ́ gè (wéli baa 32.48-52).. A Yewe wi ’kùlo ni mìɛni tìɛ wi nɛ̄, nɛ̀ ki séli kayɔbigɔ gíì nɛ̄ gè nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ gìi nɛ̄ gè34.1 Bè wi yaʔa baa Nɛbo nyagurugo nɛ̄ gè, gàa gī kpàʔaligɛ gè, Misa cî gbɛ̀ jáa bè kùlo nyaa lè, nàa Yewe yé jo wire bé kɛn wè. Tiʔɛ gíì Misa ’nyaa gè, ki yé séli Galaadi kùlo tiʔɛ nɛ̄ gè gàa ki ’puu pe wuʔu gè nɛ̀ kúɔ gè, nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Dan kàʔa nɛ̄ gè gàa gī cɛngɛnyɛnifolimɛ kàmɛgɛ mɛ́ gè; kire tiʔɛ nī Zurudɛn cáʔa nyùgo ki yē. Nɛ̀ màʔa nɛ̀ pɛ́nì yiri kùlo náà nī cɛngɛnyɛnijiingɔli mɛ́ gè Zurudɛn cáʔa kúrugu gè. Bè ni líɛ cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige mɛ́ gè bè sa kúɔ tiɛrɛ dáà dī ti ’kpɔni Nɛbo nyagurugo nɛ̄ gè.: nɛ̀ ki líɛ Galaadi kùlo tiʔɛ nɛ̄ gè nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Dan kàʔa nɛ̄ gè, ²nɛ̀ Nafitali láʔala ni mìɛni ní, nɛ̀ màʔa nɛ̀ sɛ́nì yiri Ɛfirayimi nɛ́ Manase kùlo nɛ̄ lè, nɛ́ Zuda kùlo ni mìɛni ní fúɔ nɛ̀ sɛ́nì nɔ̀ Cɛngɛnyɛnijiinmɛ kuʔɔjii nɛ̄ wè, ³nɛ́ Nɛgɛvi waama kùlo ní lè, nɛ́ koli nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ Zeriko kpàanjali nɛ̄ wè, kire gáà ki ’puu támari tiire kàʔa gè, fúɔ nɛ̀ sɛ́nì láʔa Zowari kàʔa nɛ̄ gè34.3 Zowari kàʔa ki ’puu Yasuʔɔniʔɛgɛ kuʔɔjii táanni wè, cɛngɛnyɛnifolimɛ kàliige kɔli mɛ́ gè (wéli baa Sél 13.10; 14.2; 19.22)..

⁴A Yewe ’ki juu Misa mɛ́ nɛ́ jo: «Kùlo náà lire nī nàa nɛ̄ mi yé kàli nɛ̀ kɛn Birayima mɛ́ wè, nɛ́ Siaga ní wè, nɛ́ Yakuba ní wè, bà mi yé ki juu pe mìɛni nigbe nigbe mɛ́ nɛ́ jo peli siimɛ pire mɛ́ m’bé ni kɛn lè34.4 Wéli baa Sél 12.7; 26.3; 28.13.. Mi nyɛ́nì ni tìɛ muɔ nɛ̄, a muɔ ’ni nyaa muɔ tíimɛ nyapigele ní gèle, nɛ̀ ki yaʔa muɔ sǐ jíin baa ni nīʔ.»

⁵Misa wè, Yewe baakuɔwɔ wè, a wi ’kùu kire tiʔɛ nī gè, Mowabi kùlo nī lè, nɛ̀ yɛli nɛ́ Yewe siɛnrɛ ní dè. ⁶A Yewe ’wi tɔ́n baa kpàanjali tiɛlɛ láà nī Mowabi kùlo nī lè, nàa ni ’yiʔɛ wáa gè Beti Peyɔri tiʔɛ mɛ́ gè. Siɛn sì fìɛ wi nyɛgɛ tiʔɛ cɛ́n gèʔ, fúɔ nɛ̀ pɛ́nì nɔ̀ pàngɛ nɛ̄. ⁷Misa yé yiʔɛlɛ tekɔlini (120) taa lɛ̀lɛ líì nī wi ’kùu wè. Nɛ̀ ki yaʔa wi nyapigele kiyè cé fùrɔ wi nɛ̄ʔ; wi céri ŋɔri ti ’puu nɛ tíin wi nī.

⁸A Isirayɛli siɛnnɛ pe ’nyɛni Misa kùugo nɛ̄ gè cɛnyɛ togo nɛ́ kpɔrigɔ, baa Mowabi waama kùlo kpàanjalilɛ nɛ̄ bèle. A kùugo nɛ́ kɔnwaara cɛnyɛ yi pɛ́nì nyì.

⁹Yesuwe wè, Nuni jaa wè, síciliniʔɛgɛ ’puu wi mɛ́, nɛ̀ ki cɛ́n Misa cé wi kiyɛ taʔa yè wi nɛ̄. Nɛ̀ líɛ kire lɛ̀lɛ nī lè, Isirayɛli siɛnnɛ pe puu nɛ lúru wi mɛ́ níɛ ki kpínʔini nɛ̀ yɛligi nɛ́ dàa ní Yewe cé juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ Misa mɛ́ wè34.9 Wéli baa Tɔ́r 27.18-23..

¹⁰Isirayɛli kùlo nī lè, siɛnjuuwo wáà sì yé ń’nɛ̀ yiri bɛ̀ Misa tíɛlɛ wèʔ, wire ŋàa wi cé puu nɛ Yewe nyaʔa wè nìɛ nyu wi ní wè34.10 Wéli baa Yir 33.11.. ¹¹Misa wire Yewe cé tun a wi sɛ́nì fìɛlɛ kpíʔile bèle nɛ́ kakpoliyo ní yè Ezipiti kùlo nī lè Farawɔn yiʔɛ mɛ́ gè, nɛ́ wi baakuɔlɔ ní bèle, nɛ́ wi kùlo siɛnnɛ ní bèle. ¹²Kire Misa wire wi yé kele gálì kpíʔile gèle Isirayɛli siɛnnɛ nyaamɛ nɛ̄ bè nɛ́ wi ŋɔri kɔli ní gè, kire ki yé ki yaʔa siɛnnɛ pe fìʔɛ́ Yewe nɛ̄ wè.