Kolɔsiyé

Sɛbɛ ŋáà Pɔli ’tórigo Kolɔsiyé mɛ́ bèle

Kolɔsiyé

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Zezi tundunwɔ ŋáà pe ye Pɔli wè, wi ’puu kasuu nī Wurɔmi mɛ́ nɛ́ sí sɛbɛ ŋáà tórigo wè Kolɔsi wuulo mɛ́ bèle (wéli baa Kakpi 28.16). Kolɔsi kàʔa ki ’puu Azii tɛ́nimɛ nī cɛngɛnyɛnifoligɔli mɛ́.

Pɔli wi baakuɔnyɛni ŋíì pe ’puu nɛ ye Tisiiki wè, wire wi cé kɛ́ nɛ́ Kolɔsiyé Sɛbɛ ní wè. Ki ’nyaa lɛ̀lɛ níì nī Pɔli wi cé Kataanna Siɛnrɛ juu dè Efɛzi kàʔa mɛ́ gè, kire lɛ̀lɛ lire nī Epafirasi wi cé tɛ́ngɛ Zezi nɛ̄ wè. Epafirasi wire sí wi cé kɛ́nì tí a Kataanna Siɛnrɛ ti ’nɔ̀ baa Kolɔsi kàʔa mɛ́ gè (wéli baa 1.7; 4.12).

Pɔli wi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè bè juu bè tìɛ Kolɔsi tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle, peri pìye ciʔige siɛnnɛ bílì pe nyɛ́ni pe tɛnmɛ nɛ pe fáanni nɛ́ siɛnrɛ táà tiiyɛ ní dè, dàa ti wè nuro nɛ́ Kataanna Siɛnrɛ ní dè wèʔ. Kire tɛnmɛfɔlilɔ bálì bèle peli ’puu nɛ ki sɔ̀ngí Zezi wiī Kulocɛliɛ yafanʔa wī, dí wi wè nuwɔ nɛ́ Kulocɛliɛ ní wèʔ. A Pɔli wi sí ki juu nɛ́ jo Zezi wire wi nyɛ́ni Kulocɛliɛ kɛnmɛ tìí bè, dí wiī yɛrɛ ti mìɛni nyùgo nɛ̄ (wéli baa 1.15-16).

Nɛ̀ pínɛ, ki tɛnmɛfɔlilɔ bálì bèle fànʔa kajuudiʔɛlɛ nɛ́ kaliʔɛlɛ nɛ̄ peli ’puu nɛ siɛnnɛ tɛnmɛ bèle (wéli baa Kol 2.13-23). A Pɔli wi sí ki juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ dí a siɛn cɛ́ni ki kaliʔɛlɛ gálì tári gèle, kire wè siɛn suu wè wi kapiʔile mɛ́ gèleʔ (wéli baa 2.23). Zezi kùu wire wi nyɛ́ni siɛn suu wè wi kapiʔile mɛ́ gèle (wéli baa 1.20).

Kire nɛ̄ Pɔli wi ’ki juu nɛ́ jo tɛ́ngɛfɔlilɔ peri naamɛ yɛrɛ tire caa, pe fǎri dàala wori caaʔ (wéli baa 3.1-4). Kire kàduʔumɛ gè, a Pɔli wi sí pe yɛ pe- láʔa pe tánʔagɛnliɛmɛ nɛ̄ bè, pé sí sìi fɔnwɔ wire líɛ (wéli baa 3.5-25).

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Síɛrilɛ (1.1-2)

Pɔli wiī kicɛ́nfɔli (1.3-14)

Kirisi kɛnmɛ bè nɛ́ wi kakuɔlɔ ní lè (1.15-23)

Baara díì Pɔli wi ’kúɔ tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo mɛ́ gèle (1.24–2.5)

Weli sìi fɔnwɔ wè nɛ́ Kirisi ní wè (2.6–4.1)

Pɔli wi ’juu nɛ̀ tìɛ tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle nɛ́ pe síɛri (4.2-18)

Síɛrilɛ

¹Pɔli wè, Zezi Kirisi tundunwɔ wè nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala ní lè, wire nɛ́ we siinyɛni Timote ní wè, ²wi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè nɛ̀ tórigo Kulocɛliɛ wuulo mɛ́ bèle, bàli bīɛlɛ baa Kolɔsi kàʔa mɛ́ gè, peli nɛ́ we siinyɛninɛ ní bèle peli bálì pe ’yéri nɛ̀ sìɛn nɛ Kirisi koligo tári gè cɛ̀ngɛ wè. Weli Tuu Kulocɛliɛ wè, wi- wi kpuʔɔrɔ taʔa dè ye nɛ̄, nɛ́ wi yanyige ní gè.

Kicɛ́nfɔli náarigɛ

³Lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ a weli gbɛ́nɛ náari yeli mɛ́ wè, weli nìɛ Kulocɛliɛ síɛri wè, weli Kàfɔli Zezi Kirisi wi Tuu wè. ⁴Ki ’nyaa weli ’yeli tɛ́ngɛlɛ ni wori lúʔu dè, bɛ̀ yeli ’tɛ́ngɛ Zezi Kirisi nɛ̄ wè, nɛ́ wìyedɛnigɛ gáà gī yeli nī Kulocɛliɛ wuulo pe mìɛni kɔli mɛ́ gè. ⁵Weli nɛ Kulocɛliɛ síɛri wè, bɛ̀ ki ’nyaa yeli cé kíni nɛ̀ ki lúʔu dí Kulocɛliɛ wi ’sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ kɛn yeli mɛ́ nyìʔɛnɛkaʔa nī gè. Ki sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gáà gè, kire ’taa Kataanna Siɛnrɛ dáà yeli ’lúʔu dè. Kataanna Siɛnrɛ tire dī kányiʔɛ gè. ⁶Ti ’juu nɛ̀ nɔ̀ baa yeli nɛ̄, nɛ̀ kɛ́ fúɔ duniya wi mìɛni nī nɛ̀ pínɛ. Ti ’pɛn nɛ́ kpuʔɔrɔ ní nìʔɛrɛ yeli mɛ́, nɛ̀ ki líɛ cɛngɛ gíì yeli ’ti lúʔu dè nɛ́ Kulocɛliɛ wi kacɛ̀ngɛ cɛ́n gè kányiʔɛ nɛ̄ gè. ⁷Weli baakuɔnyɛni Epafirasi wè, wire ŋáà wi ’weli dɛ́ni wè, wire wi ’yeli tɛnmɛ ki Kataanna Siɛnrɛ nɛ̄ dè. Wi ’yéri nɛ̀ sìɛn nɛ́ ní Kirisi baakuɔwɔ wè yeli mɛ́ bèle. ⁸Wire wi ’ti juu weli mɛ́ mɛni Kulocɛliɛ Pìle dɛ́nigɛ kiī yeli nī bèle. ⁹Kire kɛnmɛ nɛ̄, bà ki ’láʔa kire cɛngɛ nɛ̄ gè á weli ’yeli wori lúʔu dè, weli sì láʔa náarigɛ nɛ̄ gè yeli mɛ́ bèleʔ. Weli nɛ Kulocɛliɛ náari wè, wi- tí yeli- wi nyɛ́ni kaala cɛ́n lè bè láʔa. Kulocɛliɛ Pìle lire ni bé sìnjilige kɛn yeli mɛ́ nɛ́ kacɛ́nnɛ feliye yi mìɛni ní. ¹⁰Gìi ki bé tí yeli de tári de yɛligi nɛ́ Kàfɔli wi kɛnmɛ ní bè, bèri wi nyɛ́ni kele kúu lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī. Yeri kacɛ̀ngɛ kpínʔini lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī, yeri yasɛnrɛ sɛngi, yeri liʔi Kulocɛliɛ cɛ́nnɛ nī lè. ¹¹Yeli bé ŋɔri taa kɛnmɛ pi mìɛni felige nɛ̄, nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ kpuɔmɔ pi fànʔa ní gè, bè gbɛ̀ fùrɔyɔ feliye yi mìɛni kpàri bè cò nɛ́ funnyige ní.

¹²Ye- puu fundaanra nɛ̄, yeri Tuufɔli síɛri wè, wire ŋáà wi ’yeli kɛn a yeli gbɛ̀ nɛ̀ jáa nɛ̀ yeli liɛlɛ taa lè nɛ̀ fàri nɛ́ Kulocɛliɛ wuulo ní bèle, bàli pe nyɛ́ni tári kpìɛnmɛ nɛ̄ bè. ¹³Wire wi ’weli suɔ nɛ̀ yige yebilige fànʔa nī gè, nɛ̀ weli nyɔ́gɔ wi Jaa kùlofɔligɔ nī gè, wi Jaa ŋáà wi ’wi dɛ́ni wè. ¹⁴Wire fànʔa nɛ̄ Kulocɛliɛ wi ’weli suɔ nɛ̀ yige, nɛ̀ weli kapiʔile kàsulugo suɔ gè nɛ̀ pínɛ.

Kirisi kɛnmɛ bè nɛ́ gàa wi ’kpíʔile gè

¹⁵Kulocɛliɛ wè, we wè wi nyaʔaʔ, nɛ̀ sí ki taa Kirisi wire wi nyɛ́ni wi kɛnmɛ tìí bè; wire wī pìpeliwe wè nɛ́ ní péliwe wè1.15 Wéli baa Ŋún 89.28. yafaanra ti mìɛni nyùgo nɛ̄ gè. ¹⁶Ki ’nyaa wire ní yɛrɛ ti mìɛni nyɛ́nì faan: dàa dī nyìʔɛnɛ nī lè, nɛ́ dàa dī dàala nɛ̄ lè, dàa we nyaʔa dè, nɛ́ dàa we wè nɛ nyaʔa dèʔ, a ki ’nyaa kùlofɔlilɔ yo, kàfɔlilɔ yo, a ki nɛ́ nyaa yiɛgininɛ yo, Setɛni fànʔafɔlilɔ yo. Tire dáà ti mìɛni dè, wire fànʔa nɛ̄ ti ’faan, wire mɛ́ ti ’faan. ¹⁷Wi ’kíni yē baa ti mìɛni yiʔɛ mɛ́, nɛ̀ pínɛ wire fànʔa nɛ̄ ti mìɛni yē ti yéridiʔɛlɛ nī gèle. ¹⁸Wire wī cetinnɛ ni nyùgo gè, cetinnɛ náà nī tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli lè. Wire wī sìi sélimɛ bè, wire wī pìpeliwe ŋáà wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri péliwe wè kúbilo nī bèle, gìi ki bé tí yɛrɛ ti mìɛni nī dè, wi- puu péliwe wè. ¹⁹Ki ’nyaa ki ’Kulocɛliɛ dɛ́ni wè wi- wi kɛnmɛ pi mìɛni tìɛ bè bè láʔa Kirisi nī wè. ²⁰Kulocɛliɛ wi ’puu nɛ ki caa yɛrɛ ti mìɛni dáà dī baa nyìʔɛnɛ nī lè nɛ́ dàa dī dàala nɛ̄ lè, ti- bìɛ nɛ́ wire ní Zezi wire fànʔa nɛ̄ gè. Wi ’puu nɛ ki caa bè ní koli bè yanyige nyɔ́gɔ wire nɛ́ duniya yɛrɛ ti mìɛni ní dè, wi Jaa wi sìsiɛn gáà ki ’wo tiiparigɛ nɛ̄ gè, kire fànʔa nɛ̄ gè.

²¹Ki ’nyaa faʔa gè, yeli cé líili Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, yeli ’puu Kulocɛliɛ wi leguulo yeli sɔ̀ngibiire nɛ́ yeli kakolido tire kɛnmɛ nɛ̄ bè. ²²Nɛ̀ sí ki taa píra ŋáà nī wè, Zezi wi kùu wire kɛnmɛ nɛ̄ bè, a Kulocɛliɛ wi ’koli nɛ̀ bìɛni nyɔ́gɔ wire nɛ́ yeli sunʔɔmɔ ní bè, gìi ki bé tí ye- yìye wàli ye tɛ́ngɛ wire mɛ́, yé sí gbɛ̀ yéri wire yiʔɛ mɛ́ gè, ye- puu tiɛlɛ fùn, dìgire fǎga puu yeli nɛ̄ʔ. ²³Gìi gī baa gè, ye- yiʔɛ le tɛ́ngɛlɛ nī lè ni- tɛ́nidiʔɛ kɔ́n yeli nī, yafiɛn fǎga yeli funyɔ láʔa yè yeli sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ nɛ̄ gèʔ. Yeli ’ki sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gáà taa gè bɛ̀ yeli ’Kataanna Siɛnrɛ lúʔu dè dàa ti ’jáari nɛ̀ tóri duniya wi mìɛni nī wè náʔa dàala nɛ̄ lè. Mi Pɔli wè, tire baara mi nɛ kúu.

Baara díì Pɔli wi ’kúɔ tɛ́ngɛfɔlilɔ gbuʔulo mɛ́ gèle

²⁴Píra ŋáà nī wè mi yē fundaanra nɛ̄ wuʔɔgɔ gíì mi ’taa yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè. Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄ wuʔɔgɔ gíì ki ’kò Kirisi wi cé ga ki taa tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli ni kɛnmɛ nɛ̄ bè, lire náà nī wi cetinnɛ lè, mi nɛ ki larigɛ tɔ́ngi gè. ²⁵Kire gboli lire kɛnmɛ nɛ̄ mi yē nɛ baara nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ wi baara kúɔgɛnmɛ ní bè; wi ’ki baara kɛn dè mi mɛ́ yeli kɛnmɛ nɛ̄, mi- wire siɛnrɛ juu dè mi láʔa. ²⁶Kalarilɛ náà ni ’puu baa lè nɛ̀ ki líɛ faʔa faʔa gè, á duniya wuulo pe ’kò piyè cé ni cɛ́nʔ lè, píra ŋáà nī wè, ni ’yiri kpànʔanɛ wálilɛ Kulocɛliɛ wuulo mɛ́ bèle. ²⁷Ki ’nyaa Kulocɛliɛ wi ’puu nɛ caa peli bèle, pe- ki cɛ́n kpuʔɔrɔ nɛ́ kpuɔmɔ yē baa wire kalarilɛ nī lè kùlogolo kálì siɛnnɛ sunʔɔmɔ nī bè. Kire kalarilɛ náà lè lire yē bɛ̀ Kirisi wiī kòriwo yeli nī bèle, nɛ́ sí nɛ sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ kanʔa yeli mɛ́ bè ki tìɛ yeli liɛlɛ yē baa Kulocɛliɛ wi kpuɔmɔ nī bè. ²⁸Wire wori tire weli nɛ nyu nɛ ti jàarí, níɛ nyu nɛ siɛnnɛ pe mìɛni yɛrigi bèle, nɛ pe mìɛni tɛnmɛ nɛ́ sícilimɛ felibe pi mìɛni ní, gìi ki bé tí siɛn ó siɛn wi- liɛ wi láʔa Kirisi nī wè. ²⁹Kire nɛ̄ mi yē nɛ baara gbɛ̀ngɛ, níɛ cáanra cáanri dè nɛ́ ŋɔri dáà wi ’kɛn mi mɛ́ dè; wire fànʔa gáà gī mi nī gè, kire ki nyɛ́ni ŋɔri nyɔ́gi dè mi nī.

Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe woli ni ’kpúʔɔ Pɔli mɛ́ wè

¹Mi nɛ ki caa ye- ki cɛ́n cáanra dáà mi nɛ cáanri yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ Lawodise kàʔa wuulo kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ bìli bīɛlɛ piyè fìɛ mi nyaa nɛ̀ nyaa yiʔɛ nī gèʔ, ki cáanra tiī kpuɔrɔ. ²Mi nɛ kire gáà ki mìɛni kpínʔini gè gìi ki bé tí pe- pe nàzɔnnɔ lìri bèle, pe- pe funyɔ pínɛ yè, dɛ́nigɛ- puu pe sunʔɔmɔ nī, pe sìnjilige ki- kpúʔɔ, kaaliyɛ fǎga puu baaʔ. A kire kpíʔile gè, pe bé Kulocɛliɛ kalarilɛ cɛ́n lè; lire nī Kirisi wè. ³Kirisi wire nī sícilimɛ nɛ́ kacɛ́nnɛ tɔ̀ni yɛrɛ ti mìɛni ti yē làridɛ.

⁴Mi nɛ tire nyu gìi ki bé tí siɛn fǎga yeli fáanni bè yeli pùunni nɛ́ nyatanʔa siɛnrɛ níʔ. ⁵A ki cɛ́nì nyaa mi wè baa yeli táanni wèʔ, mi sɔ̀ngirɔ tiī baa nɛ́ yeli ní. Kiī mi mɛ́ fundaanra bà mi ’yeli tánʔagɛnjɛ̀nmɛ nyaa bè, nɛ́ yeli lèbaanna ní lè tɛ́ngɛlɛ nī lè Kirisi nī wè.

Sìi wiī nɛ taʔa Kirisi nī

⁶Bɛ̀ sí yeli ’fɔ̀li Zezi Kirisi nɛ̄ wè, we Kàfɔli wè, ye- puu yeri tári nɛ́ wire ní, ⁷ye- nìre wáa ye- puu yérile wire nī, yé sí yeli tɛ́ngɛlɛ yaʔa lè ni- puu nɛ́ ŋɔri ní bè yɛli nɛ́ tɛnmɛnɛ náà yeli ’taa lè. Ye- puu kacɛ̀ngɛcɛnfɔlilɔ lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī.

⁸Ye- yìye cò, yeli wáà fáala fǎga tí bé wìi yaʔa pe- wi kɔ́ri bè le kobuunnigo nīʔ nɛ́ kacɛ́nminɛ siɛnjuuro ní dèʔ; tiī nɛ siɛn fáanni, ti wè kaala nyuʔɔʔ. Kire tɛnmɛgɛlɛ gálì gèle, kiyē nɛ kɔ́ngi siɛnnɛ pe kaliʔɛlɛ nī wī, nɛ́ duniya yasunro ti fànʔa ní gè, Kirisi mɛ́ bɛ̀ʔ tire nɛ kɔ́ngiʔ. ⁹Ki sí nyaa, Kulocɛliɛ kɛnmɛ bè bɛ̀ piī kɛnmɛ bíì nɛ̄ wè, kire ki mìɛni ki ’kpíʔile nɛ̀ fori nɛ̀ pɛ́nì jíin nɛ̀ tɛ́ni Kirisi nī wè nɛ ní siɛnnɛ céri ní. ¹⁰Wire fànʔa nɛ̄ gè, yeli ’yɛrɛ ti mìɛni taa nɛ̀ tín, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, wire wī kàfɔlilɔ pe mìɛni Kàfɔli wè, nɛ́ Setɛni fànʔa ki mìɛni Kàfɔli wè nɛ̀ pínɛ.

¹¹Kirisi wire nī yeli ’kɛnɛkɛnɛ kpíʔile wè, ki kɛnɛkɛnɛ ŋáà wè, siɛn kɔli kaala bɛ̀ʔ, Kirisi wī. Kire kɛnɛkɛnɛ wire wi ’yeli píle nɛ̀ suɔ céri kanɛdanʔana mɛ́ gèle. ¹²Bà yeli ’batɛmi kpíʔile wè, ki ’kpíʔile majo pe ’yeli pínɛ nɛ̀ tɔ́n nyɛgɛ nī gè nɛ́ wi ní wī. Nɛ̀ pínɛ yeli ’koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri nɛ́ wi ní, bɛ̀ ki ’nyaa yeli ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ fànʔa yē Kulocɛliɛ mɛ́ wè a wi ’wi nyɛ́ nɛ̀ yige kúbilo sunʔɔmɔ nī bè wè. ¹³Ki ’nyaa yeli ’puu kùulo yeli kakolido ti kɛnmɛ nɛ̄ bè, nɛ́ bɛ̀ yeli céri tiì cé kɛnɛkɛnɛ dèʔ. Wi sí koli nɛ̀ yeli kpíʔile sìi nɛ̄ nɛ́ Kirisi ní wè, nɛ̀ weli kakolido ti mìɛni yaʔa weli nɛ̄2.13 Wéli baa Efɛ 2.1-5. waʔanɛ. ¹⁴Kajuudiʔɛlɛ gílì ke ’puu nɛ weli cɔ̀rí gèle, níɛ weli túngu wè, wi ’ti kurugo nɛ̀ láʔa, nɛ̀ ti kóri nɛ̀ tárigɛ tiiparigɛ nɛ̄ gè nɛ̀ yige baa. ¹⁵Wi ’fànʔafɔlilɔ pe fànʔa suɔ gè pe mɛ́, nɛ́ Setɛni fànʔa ní gè nɛ̀ pínɛ, nɛ̀ pe yige kpànʔanɛ wálilɛ nɛ̀ fìɛrɛ tɔ́n pe nɛ̄, nɛ̀ pe jáa Kirisi wire kùu wi fànʔa nɛ̄ gè tiiparigɛ nɛ̄ gè. ¹⁶Kire kɛnmɛ nɛ̄, ye fǎga tí bé siɛn yaʔa wi- yeli cɔ̀ri yakaʔa kɛnmɛ nɛ̄ʔ, á kire ’laa yagbuʔɔ kɛnmɛ nɛ̄ʔ, kàajaa pùrɔrɔ táà kɛnmɛ nɛ̄ʔ, á kire ’laa yevɔnyɔ cɛnyɛ kɛnmɛ nɛ̄ʔ, bé nɛ́ ga jo cɛndɛniyɛ kɛnmɛ nɛ̄ʔ. ¹⁷Tire dáà ti mìɛni dè, kele kálì kɛnmɛ tiī nɛ tìí, kele gílì ke báan nɛ tíin gèle. Kirisi wire sí wī ti kányiʔɛ gè. ¹⁸Ye fǎga tí bé siɛn wáà fáala yaʔa wi- kàyuʔu cáan yeli nɛ̄ʔ, bé ki kpíʔile wire nɛ wìi cɛ́rigi wīʔ, bé sí de nyìʔɛnɛ tundunminɔ gbùʔɔrɔ́, bèri tɔ́ri kpuʔɔ nɛ́ wi ŋɔ́nidɔ ní dè. Ki siɛnnɛ pe felile bèle, nàgbuʔɔrɔ ti ’tóri pe nī, ki ’nyaa siɛnnɛ sɔ̀ngirɔ dī pe nī. ¹⁹Kire siɛn wè, wiì wìi puɔ Kirisi nɛ̄ wèʔ, wire ŋáà wī nyùgo gèʔ. Wire fànʔa nɛ̄ cetinnɛ ni mìɛni lè, nɛ́ ni suʔulodiɛyɛ ní yè, nɛ́ ni kapɛnyɛ ní yè, niī nɛ ni màakuu nyuʔɔ wè, nɛ̀ nìi cò nɛ̀ yérige nɛ́ sí nɛ liʔi mɛni Kulocɛliɛ wiī nɛ ki caa wè.

Weli ’kùu nɛ́ koli nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri nɛ́ Kirisi ní wè

²⁰Bɛ̀ yeli ’kùu nɛ́ Kirisi ní wè duniya kaliʔɛlɛ kɔli mɛ́ gè, gáa nɛ̄ ye bé ní de yeli sìi tári wè bè puu cɔ̀rilɔ duniya wi kiyɛ nī yè ? ²¹Bɛ̀ dàa tíɛlɛ dè bà pe sî jo: «Fǎga ki líɛʔ ! Fǎga ki le nyuɔ nīʔ ! Fǎga cò ki nɛ̄ʔ !» ²²Tire dáà ti mìɛni dè, bɛ̀ pe ti tíʔi nɛ baara dè, bɛ̀ ti córi nɛ waa. Ki ’nyaa siɛnnɛ katɛngɛlɛ nɛ́ siɛnnɛ kajuʔulo gīɛlɛ. ²³Piyē nɛ tire dáà ti mìɛni kpínʔini dè nɛ ki tìí peli yē sícilile wī bɛ̀. Pe nɛ̂ pe nyɛ́ni sérikoligo káà líɛ ki nɛ̂ puu muɔ bé jo siɛn wiī nɛ wìi cɛ́rigi wī. Pe nìɛ pe céri wuʔɔ dè, nɛ̀ sí ki taa tire dáà ti mìɛni tiǐ gbɛ̀ jáa bè siɛn láʔa wi céri kanɛdanʔana nɛ̄ gèleʔ.

Tɛ́ngɛfɔlilɔ sìi fɔnwɔ wori dè

¹Bɛ̀ sí yeli ’pínɛ nɛ̀ nyɛ́ nɛ̀ yiri nɛ́ Kirisi ní wè, yeri naamɛ yɛrɛ tire caa; baa Kirisi wi yē kire tiʔɛ nī tɛ́niwɛ Kulocɛliɛ kàliige mɛ́ gè. ²Yɛrɛ dáà dī naamɛ gè ye yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè ti- puu tire nɛ̄, ye fǎga yeli sɔ̀ngirɔ yaʔa dè ti- puu dàala wori tire nɛ̄ʔ. ³Ki ’nyaa yeli yē kùulo wī, á yeli sìi ní wè làriwɛ nɛ́ Kirisi ní wè Kulocɛliɛ tiʔɛ nī. ⁴A Kirisi wi kɛ́nì wìi tìɛ wè, wire ŋáà wī yeli sìi wè, kire lɛ̀lɛ nī lè, yeli míɛni bèle, yeli bé yiri nɛ́ wi ní bè puu kpuɔmɔ nī.

Tánʔagɛnliɛmɛ bè nɛ́ tánʔagɛnvɔnmɔ ní bè

⁵Kire nɛ̄, ladaanma kele gílì gīɛlɛ yeli nī náʔa dàala nɛ̄ lè, kire ’jo kanuʔɔrɔ dè, nɛ́ karimɛ kakpiʔiligele ní gèle, nɛ́ céri kanɛdanʔana, nɛ́ nìge kele ní gèle, nɛ́ fungbuʔɔ ní gè, yasunzungo cɛ gī kire gè; ye- ti kpúu ye yige yeli céri nī dè. ⁶Tire dáà tire ti nyɛ́ni báan nɛ́ Kulocɛliɛ funyɛrigɛ ní gè bìli kúrugu pe wè nɛ lúru wi nɛ̄ bèleʔ. ⁷Kire kɛnmɛ báà pire nɛ̄ yeli ’puu nɛ yeli sìi tári wè bɛ̀ yeli ’puu nɛ ki kele gálì kúu gèle.

⁸Kire nɛ̄ píra ŋáà nī wè, ye- láʔa tire dáà ti mìɛni nɛ̄ dè: funyɛrigɛ gè, fundanʔanigɛ gè, funbinʔɛ gè, siɛnjuucuʔɔrɔ dè, nɛ́ fìɛrɛfun siɛnjuuro dè; ti sî nɛ yigi yeli nyuɔyɔ nī yè. ⁹Ye fǎga de káfinɛrɛ nyu yìye mɛ́ʔ, nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, yeli nyɛ́nì tánʔagɛnliɛmɛ yige bè yìye nī nɛ́ pi kakpiʔiligele ní gèle, ¹⁰nɛ́ sí tánʔagɛnvɔnmɔ le bè yìye nɛ̄; Kulocɛliɛ wire wi ’ki kanvɔnmɔ le bè yeli nɛ̄. Kàa sí nɛ fàrí nɛ waa pi nɛ̄ nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ wire kɛnmɛ ní bè, gìi ki bé tí ye- wi cɛ́n yé sí puu bɛ̀ wi tíɛlɛ. ¹¹Kire kɛnmɛ nɛ̄, yeli nī bèle wàa wè baa nɛ ní kpuɔwɔʔ: miɛ̄ Girɛkiwɛ yo, miɛ̄ Zuufuwo yo, ma ’kɛnɛkɛnɛ kpíʔile yo, miɛ̀ nɛ́ kɛnɛkɛnɛ kpíʔile yoʔ, miɛ̄ nabɔnwɔ yo, miɛ̄ sìnbirige wuu yo, miɛ̄ sùkulowo yo, miɛ̄ mìɛmɛ yo, kire káà wè baaʔ. Gìi ki ’cɛ́n gè, Kirisi wire wī ki mìɛni nyùgo gè, nɛ́ ní pe mìɛni nī.

¹²Bɛ̀ sí yeli yē bàli Kulocɛliɛ wi ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n bèle, nɛ́ ní wi wuulo bèle, nɛ̀ wi dɛ́ni wè, ye- puu yeri nyinimɛ tari kpuʔɔ, yeri kacɛ̀ngɛ kpínʔini yìye nɛ̄, yeri yìye cɛ́rigi, ye- puu funnyigefɔlilɔ, ye- puu kpàricogofɔlilɔ. ¹³Ye- funyɔ nyígi yè yìye kúrugu, yeri ki yɛri yìye nɛ̄. A ki nɛ́ cɛ́nì nyaa kaala yē wàa fungo nī wi siinyɛni kúrugu wè, siɛn wi- ki yaʔa. Bɛ̀ Kàfɔli wi ’ki yaʔa yeli nɛ̄ bèle, yeli míɛni bèle yeri ki yɛri yìye nɛ̄. ¹⁴Kire gáà ki mìɛni nī gè, ye- dɛ́nigɛ yaʔa ki- puu kele ke mìɛni nī, kire gī bìɛni wi mìɛni tiibe bè. ¹⁵Kirisi yanyige ki- puu yeli funyɔ nī yè, nɛ́ ki cɛ́n kire nī Kulocɛliɛ wi ’yeli yeri ye- puu cetinnɛ nigbe, nɛ̀ pínɛ ye- puu kicɛ́nfɔlilɔ. ¹⁶Kirisi siɛnrɛ ti- kòridiʔɛ taa yeli funyɔ nī yè majo lɔri dī. Yeri tɛnmɛnɛ kanʔa yìye mɛ́, yéri nyu yeri yìye yɛrigi ye mìɛni bèle, yeri ki kpínʔini nɛ́ sìnjilige ní. Yeri Kulocɛliɛ síɛri wè nɛ́ yeli fungo ki mìɛni ní, nɛ́ ŋúnudaanya ní, nɛ́ Kulocɛliɛ gbùʔɔrigɔ ŋúnuyɔ ní, nɛ́ ŋúnudo dáà Kulocɛliɛ Pìle ni sî sɔ̀ngi nɛ̀ tìrige siɛn fungo nī gè. ¹⁷A yeli nɛ kaala ó kaala kúu, nyasiɛnrɛ dī yo, kakpiʔilile nī yo, yeri ni kpínʔini Kàfɔli Zezi wire kɛnmɛ nɛ̄, ye kpuʔɔrɔ taʔa weli Tuu Kulocɛliɛ nɛ̄ wè nɛ́ Zezi wire míʔɛ ní gè.

Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe sìi tánʔagɛnmɛ nɛ́ pìye ní bèle

¹⁸Yeli bèle cɛlilɛ bèle, yeri yìye cɛ́rigi yeli pɔlilɔ mɛ́ bèle, majo mɛni ki ’yɛli bèri kpínʔini Kàfɔli pínɛnyɛnigɛ nī gè. ¹⁹Yeli bèle nàguɔlɔ bèle, ye tí yeli cɛlilɛ pe- yeli dɛ́ni, yé fǎga puu tanʔaninɛ nɛ́ pe níʔ.

²⁰Pìile, yeri lúru yeli siivɔlilɔ nɛ̄ bèle kele ke mìɛni nī gèle, nɛ́ ki cɛ́n kire ki ’Kàfɔli dɛ́ni wè.

²¹Yeli bèle tuufɔlilɔ bèle, ye fǎri yeli pìile pe funyɔ córi yè pe nīʔ, bè pe funyɔ kpúu yèʔ.

²²Yeli bèle sùkulolo bèle, yeri lúru yeli kàfɔlilɔ nɛ̄ bèle náʔa duniya nī wè. Ye fǎri ki kpínʔini nyapigele nyaamɛ nɛ̄ʔ, majo dùʔɔ yeli nɛ ki kpínʔini ki- siɛnnɛ dɛ́ni wīʔ. Gìi ki ’pɔ́ri gè, yeri ki kpínʔini nɛ́ funviige ní, yeri Kàfɔli fìʔɛ́ wè. ²³Kaala ó kaala yeli nɛ kúu, yeri ni kúu nɛ́ yeli fungo ki mìɛni ní majo Kàfɔli wire mɛ́ yeli nɛ ki kpínʔini, siɛnnɛ mɛ́ bɛ̀ʔ. ²⁴Ye- ki cɛ́n Kàfɔli wire mɛ́ yeli bága yeli kɔrigɔ taa gè ki- puu yeli kpuʔɔrɔ dè. Yeri baara Kirisi mɛ́ wè; wire wī Kàfɔli wè. ²⁵Nɛ̀ taʔa gíi nɛ̄, a siɛn nɛ sìpiʔi kpínʔini, sìpiʔi kire siɛn wi bága taa; ʔaan, Kulocɛliɛ wi wè ki cuɔnriʔ.

¹Yeli bèle kàfɔlilɔ bèle, yeri ki kpínʔini ki- puu sìnʔɛ nɛ́ yeli sùkulolo ní bèle, ye ki cɛ́n yeli míɛni bèle, Kàfɔli wáà yē yeli nɛ̄ baa nyìʔɛnɛkaʔa nī gè.

Pɔli wi ’juu nɛ̀ le tɛ́ngɛfɔlilɔ nī bèle

²Ye- puu yeri waa náarigɛ nɛ̄ gè, bɛ̀ yeli bé puu gbòboriyaʔala súuri bèri Kulocɛliɛ síɛri wè. ³Yeri náari yeri pínɛ weli kɛnmɛ nɛ̄ bè, gìi ki bé tí Kulocɛliɛ wi- koligo múgu gè weli mɛ́ Kataanna Siɛnrɛ ti juʔu nɛ̄ gè, weli de Kirisi wi kalarigɛlɛ nyu gèle. Tire kɛnmɛ nɛ̄ mi yē náʔa còdɔnwɔ kasuu nī wè. ⁴Yeri náari4.4 Yeri náari: Nyasiɛnkɛnigɛ gáà ki wè baa girɛki siɛnrɛ nī dèʔ. gìi ki bé tí mi gbɛ̀ jáa de ki nyu de yigi wálilɛ mɛni mi ’yɛli bèri ki kpínʔini gè.

⁵Ye- puu sícilile yeli tánʔagɛnmɛ nī bè nɛ́ kpànʔa wuulo ní bèle, ye lɛ̀lɛ cò lè macɛ́n. ⁶Ye- tí yeli siɛnjuuro ti- puu tàanra nɛ́ yasuʔɔgɔ ní lɛ̀gɛlɛ ke mìɛni nī, ye ki cɛ́n mɛni yeli ’yɛli bèri siɛnnugoro kanʔa dè yìye mɛ́ bèle.

Pɔli wi ’tɛ́ngɛfɔlilɔ síɛri bèle nɛ́ wi siɛnrɛ kúɔ dè

⁷Gìi gī náʔa mi nɛ̄ gè, we siinyɛni Tisiiki wè, wire ŋáà wi ’mi dɛ́ni wè, wi bága sa ti mìɛni yiʔɛ juu bè tìɛ yeli nɛ̄; mi baakuɔnyɛni wī Kàfɔli pínɛnyɛnigɛ nī gè, wiī tɛ́ngɛmɛ siɛn nɛ̀ pínɛ. ⁸Mi ’kɔ̀rirɔ nɛ̀ wi tun baa yeli mɛ́ wī, ye- ki cɛ́n gìi gī náʔa weli nɛ̄ gè, wí sí nàzɔnnɔ nyígi bèle yeli nī. ⁹We siinyɛni Wonɛzimu wè wire ŋáà wī yeli wuu wáà wè, wi woli ni ’weli dɛ́ni, wiī tɛ́ngɛmɛ siɛn nɛ̀ pínɛ, wi ’pínɛ nɛ́ Tisiiki ní wè. Pe bé sa ti mìɛni yiʔɛ juu gè yeli mɛ́ gìi gī náʔa wè.

¹⁰Arisitariki wiī nɛ yeli síɛri; wiī náʔa nɛ́ mi ní kasuu nī wè, wire nɛ́ Mariki ní wè4.10 Wéli baa Kakpi 12.12,25; 13.13; 15.17-39., Barinabasi siinyɛni wè4.10 Wéli baa Kakpi 9.27; 11.22,30.. Yeli nyɛ́nì nyasiɛnrɛ taa wi wori nɛ̄ dè, a wi kɛ́nì kɛ́ baa yeli mɛ́ wè ye- wi kpàli. ¹¹Nɛ̀ pínɛ Zezi ŋáà pe yeri nɛ pínɛ Zusutusi wè, wiī nɛ yeli síɛri. Peli bálì peli yákuɔlɔ bīɛlɛ Zuufulo sunʔɔmɔ nī bè, pe ’fàri mi nɛ̄ a we ’pínɛ nɛ̀ Kulocɛliɛ Kùlofɔligɔ ki baara kúɔ dè; peli pe ’nàzɔn lìri wè mi nɛ̄.

¹²Epafirasi4.12 Wéli baa 1.7. wè yeli wuu wè, wiī nɛ yeli síɛri, Zezi Kirisi wi baakuɔwɔ wáà wī. Wi ’lèbaanna le nɛ náari súuri yeli mɛ́, gìi ki bé tí ye- liɛ ye láʔa, yé sí nyuɔ ye láʔa Kulocɛliɛ nyɛ́ni kele ke mìɛni nī gèle. ¹³M’bé tɔ̀ni bè gbɛ̀ wi wori juu dè káaliyɛ fùn, wiī nɛ fùrɔgɔ suu kátii yeli kɛnmɛ nɛ̄ bè, yeli nɛ́ Lawodise wuulo ní bèle, nɛ́ Irapolisi wuulo ní bèle. ¹⁴We nàgori Luku wè, yaagbariwɛ wè, wiī nɛ yeli síɛri, wire nɛ́ Demasi ní wè.

¹⁵We siinyɛninɛ bálì bīɛlɛ baa Lawodise kàʔa mɛ́ gè, ye- pe síɛri. Ye- Numufa síɛri ye pínɛ, wire nɛ́ tɛ́ngɛfɔlilɔ gboli náà ni waa nɛ gbúʔuro baa wi saʔa nī gè.

¹⁶A ye kɛ́nì siɛnrɛ dáà wéli dè nɛ̀ kúɔ wè, ye tí ti- nɔ̀ Lawodise tɛ́ngɛfɔlilɔ nɛ̄ bèle, pe- ti wéli pe pínɛ. Sɛbɛ ŋíì wi bága kɔ́n baa Lawodise kàʔa mɛ́ gè, ye- wi siɛnrɛ wéli dè yeli tíimɛ bèle.

¹⁷Yé sí ti juu Arisipi mɛ́ wè, ye wi yɛ: «-Yiʔɛ le muɔ baara nī dè, dàa Kàfɔli wi ’kɛn muɔ mɛ́ dè, ma ti kúɔ ma láʔa.»

¹⁸Mi Pɔli wè, mi nɛ yeli síɛri nɛ́ mi tíimɛ kɔli yasɛbɛrɛ ní dè. Yeri sɔ̀ngí yeri tari mi yē náʔa kasuu nī. Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ti- puu ye nɛ̄.