Timote siinwuu

Sɛbɛ siinwuu ŋáà Pɔli ’tórigo Timote mɛ́ wè

Timote siinwuu

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Bà Pɔli ’puu kasuu nī wè taziinwuʔu nɛ̄ gè Wurɔmi kàʔa nī gè, kire lɛ̀lɛ lire nī wi Timote Sɛbɛ siinwuu ŋáà sɛbɛ wè. Timote wi ’puu Efɛzi kàʔa mɛ́ (wéli baa 2.9). Pɔli yé puu wìi nigbe; wi baakuɔnyɛninɛ pe yé láʔa wi nɛ̄ (wéli baa 1.15; 4.10-16). Pɔli ’Timote yɛ wè wi- kɛ́ wire kúrugu, bɛ̀ wi yé ki sɔ̀ngi wire kùu lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ lè (wéli baa 4.6). Kire nɛ̄ wi ’puu nɛ siɛnsɛnrɛ nyu dè nɛ gbɛ̀ngí Timote mɛ́ wè, wi baakuɔnyɛni wè wire ŋáà wi cé wi dɛ́ni majo dùʔɔ wire jaa wī wè (wéli baa 1.2).

Pɔli wi yé séli nɛ barigɛ kanʔa Kulocɛliɛ mɛ́ Timote tɛ́ngɛlɛ wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ wi dɛ́nigɛ wuʔu ní gè. Bɛ̀ Kataanna Siɛnrɛ ti baakuɔlɔ pe ’puu nɛ wuʔɔyɔ tari yè, á siɛnnɛ piyē nɛ cìʔí pe siɛnrɛ nɛ̄ dè, a Pɔli ’jo Timote ’yɛli wi- sɔ́migɔ wi yéri wuʔɔyɔ lɛ̀lɛ nī lè nyàa yi ’pɛn tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, bè wìi kɛn cáanjɛ̀nrɛ mɛ́ dè (wéli baa 1.3–2.13).

Jànvaa tɛnmɛfɔlilɔ pe ’puu nɛ nyùgofun tɛnmɛnɛ kanʔa lè nàa ni ’puu nɛ siɛnnɛ líili bèle kányiʔɛ nɛ̄ gè. Timote yé yɛli bè wi tɛnmɛnɛ sɔ́migɔ lè bè gbòbori bè ki cɛ́n niī nɛ yɛligi nɛ́ Kulocɛliɛ Siɛnrɛ ní dè, lire náà nɛ̄ pe cé wi tɛnmɛ wè nɛ̀ ki líɛ baa wi nàgapunmɔ lɛ̀lɛ nī lè (wéli baa 2.14–4.5).

Sɛbɛ wi kúɔmɔ nɛ̄ bè, Pɔli ’juu nɛ̀ tìɛ Timote nɛ̄ wè nɛ́ siɛnnɛ síɛri bèle (wéli baa 4.6-21).

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Pɔli wi síɛrilɛ lè (1.1-7)

Kataanna Siɛnrɛ baakuɔwɔ wuʔɔgɔ wuʔu gè (1.8–2.13)

Pɔli juumatiɛlɛ wuʔu gè Timote mɛ́ wè (2.14–4.8)

Pɔli siɛnsɛnrɛ dè (4.9-22)

Síɛrilɛ lè

¹Mi Pɔli wè, mi yē Zezi Kirisi tundunwɔ nɛ̀ yɛli nɛ́ Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala ní lè. Wi ’mi tun mi de sìi wori jáari dè, sìi ŋáà wori nɛ̄ Kulocɛliɛ yé nyuɔ fɛ̀ni gè weli mɛ́ bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè. ²Mi nɛ sɛbɛ ŋáà tórigi wè Timote muɔ mɛ́, muɔ ŋáà wī mi pìdɛniwɛ wè. Tuufɔli Kulocɛliɛ nɛ́ weli Kàfɔli Zezi Kirisi, pe- kpuʔɔrɔ nɛ́ nyinimɛ nɛ́ yanyige kɛn gè muɔ mɛ́.

Pɔli nɛ Kulocɛliɛ síɛri Timote wuʔu nɛ̄ gè

³Mi nɛ Kulocɛliɛ síɛri wè, wire ŋáà mɛ́ mi nɛ baara wè nɛ́ funviige ní gè, majo bɛ̀ mi tuuliɛyɛ yi ’ki kpíʔile gè. Mi nɛ muɔ wuʔu nyu gè wi mɛ́ lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī a mi nɛ náari pìlige nɛ́ cɛnvugo nī gè. ⁴A mi gbɛ́nɛ̀ sɔ̀ngi nɛ̀ taa muɔ yéturo wuʔu nɛ̄ gè, ki láa nɛ̂ puu mi nɛ̄ kpuʔɔ bè muɔ nyaa kire ga buu mi fungo ki- nyì fundaanra nɛ̄ dè. ⁵ʔaan, mi yē nɛ sɔ̀ngí nɛ taʔa nɛ́ kányiʔɛ tɛ́ngɛlɛ woli ní lè nàa nī muɔ nī wè, lire tɛ́ngɛlɛ náà ni ’puu muɔ yàaliʔɛ Lowizi mɛ́ wè nɛ́ muɔ yàa Enisi mɛ́ wè1.5 Wéli baa Kakpi 16.1.. Mi nyɛ́nì tɛ́ngɛ ki nɛ̄ kire tɛ́ngɛlɛ náà lè niī muɔ fungo nī gè míɛni píra ŋáà nī wè.

Pɔli ’lèbaanna nyɔ́gɔ Timote nī wè

⁶Kire nɛ̄ mi nɛ muɔ sɔ̀ngirɔ tìrigí dè nɛ́ jo: kpuʔɔrɔ dáà Kulocɛliɛ ’kɛn muɔ mɛ́ dè lɛ̀lɛ líì nī mi ’kiyɛ taʔa yè muɔ nɛ̄ wè, ma kpuʔɔrɔ dáà yaʔa dè kàa de taʔala ti nɛ̄ muɔ nī. ⁷Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ nyɛ́nì wi Pìle kɛn lè weli mɛ́; niì ki yaʔa weli- puu fíɛrɛ funyɔ níʔ1.7 Wéli baa Wurɔ 8.15., kire bɛ̀ʔ. Ni nɛ̂ weli funyɔ nyì yè nɛ́ ŋɔri ní, nɛ́ dɛ́nigɛ ní, bè weli kpíʔile weri wìye ciʔigi.

⁸Bɛ̀ sí ki yē gè, ki fǎga puu muɔ nɛ̄ fìɛrɛ bèri Kàfɔli wori nyu dè de tìí siɛnnɛ nɛ̄ bèleʔ. Ki fǎga ní puu muɔ nɛ̄ fìɛrɛ mi kɔli mɛ́ gè míɛniʔ bɛ̀ mi yē náʔa kasuu nī wèʔ. Gìi ki ’yɛli gè, te wuʔɔ nɛ́ mi ní kɛnmɛ báà nɛ̄ bè Kataanna Siɛnrɛ wuʔu nɛ̄ gè, ma muɔ sɔ̀ngirɔ taʔa dè ŋɔri nɛ̄ dè dàa Kulocɛliɛ nɛ kanʔa dè. ⁹Wire wi nyɛ́nì weli suɔ nɛ́ weli yeri weli- puu wi wuulo. A wi sí ki kpíʔile, kire sì nyaa majo weli kakpiʔiligele kɛnmɛ nɛ̄ wīʔ. ʔéʔe, wi yé kíni nɛ̀ ki nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n nɛ̀ kire gbòbori nɛ̀ yaʔa wi kpuʔɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè1.9 Wéli baa Efɛ 2.8-9; Tiit 3.5. kpuʔɔrɔ dáà wi ’kɛn weli mɛ́ náʔanɛ duniya ’wi faan wè, Zezi Kirisi kɛnmɛ nɛ̄ bè.

¹⁰Píra ŋáà nī wè, Kulocɛliɛ wi ’kire kpuʔɔrɔ tìɛ dè a weli ’ti nyaa, lɛ̀lɛ líì nī weli Suɔfɔli Zezi Kirisi wi yé pɛn duniya nī wè, a wi ’kùu wi fànʔa cúʔɔ gè1.10 Wéli baa Kor1 15.15,57; Eb 2.14.. Kataanna Siɛnrɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè, a wi ’ki kpíʔile a weli ’sìi cɛ́n wè, sìi ŋáà wiǐ gbɛ̀ cúʔɔ wèʔ. ¹¹Bèri Kataanna Siɛnrɛ jáari dè, kire kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ wi ’mi tɛ́ngɛ wi siɛnjuuwo, nɛ́ wi tundunwɔ, nɛ́ tɛnmɛfɔli. ¹²Kire kɛnmɛ nɛ̄ míɛni mi yē nɛ wuʔɔ kele gálì nɛ̄ gèle. Nɛ̀ sí ki yaʔa ki wè mi nɛ̄ fìɛrɛʔ, gìi sí gī baa gè, mi ’ki cɛ́n ŋàa nɛ̄ mi ’tɛ́ngɛ wè. Mi ’ki sɔ́migɔ nɛ̀ cɛ́n, fànʔa yē wi mɛ́ bèri ki wéli gàa wi ’kɛn m’mɛ́ gè fúɔ bè pa nɔ̀ cɛnzɛngɛ nɛ̄ gè.

¹³Kányiʔɛ siɛnrɛ dáà nɛ̄ mi ’muɔ tɛnmɛ dè, mari ti cògí ma yɛli nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní nɛ́ dɛ́nigɛ ní gè, gàa weli ’taa bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè. ¹⁴Tɛnmɛjɛ̀nnɛ náà mi ’kɛn muɔ mɛ́ lè, ma ni cò cɛ̀ngɛ nɛ́ Kulocɛliɛ Pìle fànʔa ní gè1.14 Wéli baa Tim1 6.20. nàa ni yē kòrilo weli nī bèle.

Wonɛzifɔri kacɛ̀ngbiʔiliye wori dè

¹⁵Muɔ nyɛ́nì ki cɛ́n nɛ̀ kúɔ, bàli pe ’puu nɛ́ mi ní Azii tɛ́nimɛ nī bè, a pe mìɛni ’láʔa mi nɛ̄1.15 Wéli baa 4.16.. Peli pálì bīɛlɛ Fijɛli nɛ́ Ɛrimɔjɛni ní wè.

¹⁶Kàfɔli wi nyinidaaguugo ki- puu Wonɛzifɔri saʔa nɛ̄ gè, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì mi fungo gbiʔɛlɛ gè lɛ̀gɛlɛ sáa nī, wiì fìɛrɛ taa mi nɛ̄ʔ bɛ̀ pe ’mi puɔ nyùʔɔdiriye ní yè nɛ́ mi le kasuu nī wè. ¹⁷Bà wi sɛ́nì jíin Wurɔmi kàʔa nī gè, a wi ’mi caa nɛ̀ màʔa nɛ́ lèbaanna ní fúɔ nɛ̀ sɛ́nì mi nyaa. ¹⁸Kàfɔli Zezi wi- ki kpíʔile Kàfɔli Kulocɛliɛ wi- nyinimɛ taa Wonɛzifɔri nɛ̄ wè kàyuʔujuujɛngɛ gè1.18 Wéli baa 1.12; Kor1 3.13; Kor2 5.9-10. ! Muɔ nyɛ́nì ki cɛ́n kányiʔɛ ní kacɛ̀ngboliyo sáa nyàa wi ’kpíʔile mi mɛ́ wè Efɛzi kàʔa nī gè.

Zezi baakuɔcɛ̀nwɛ wè wuʔɔgɔ lɛ̀lɛ nī lè

¹Muɔ wè, mi pùɔ, ma ŋɔri nyɔ́gɔ mìɛ nī, kpuʔɔrɔ kɛnmɛ nɛ̄ bè dàa weli ’taa dè bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè. ²Tɛnmɛnɛ náà muɔ ’taa mi mɛ́ lè siɛnniʔɛnɛ nyaamɛ nɛ̄ bè, ma ni kɛn pàli mɛ́, bàli nɛ̄ siɛnnɛ pe ’tɛ́ngɛ bèle, bàli pe bé gbɛ̀ jáa bè pàli tɛnmɛ ni nɛ̄ lè.

³Mari pínɛ mari wuʔɔ nɛ́ mi ní, majo bɛ̀ Zezi Kirisi kapiɛngbuɔnjɛ̀nwɛ tíɛlɛ. ⁴Kapiɛngbuɔnwɔ ŋáà wi ’baara sirasiire nī dè, wi nìɛ caa wire woli ni- wire kàfɔli dɛ́ni wè, ŋàa wi ’wi líɛ baara nɛ̄ dè. Wi nɛ̌ ki yaʔa cɛngɛ ó cɛngɛ duniya kele ke- wire yérigeʔ. ⁵Bɛ̀ míɛni sí ki yē, a siɛn nɛ kàsɛnigɛ fé gè, wiǐ gbɛ̀ ki tɔ̀ni taaʔ ka laa wiì fɛ̀ nɛ̀ yɛli nɛ́ kàsɛnigɛ ki kajuudiʔɛlɛ ní gèleʔ. ⁶A tàfaliwɛ wiī nɛ fáli kátii wè, wi ’yɛli bè puu péliwe bè wi siʔi ki yaliire ti tɔ̀ni taa wè. ⁷Mari sɔ̀ngí mi siɛnjuuro nɛ̄ dè, bà Kàfɔli wi bé muɔ sáʔa muɔ- ti mìɛni kɔri cɛ́n wè.

⁸Te sɔ̀ngí mari taʔa nɛ́ Zezi Kirisi ní wè, wire ŋáà wi ’nyɛ́ nɛ̀ yiri kúbilo sunʔɔmɔ nī bè, wire ŋáà wi ’yiri Dawuda siimɛ tùlugo nī gè2.8 Wéli baa Kor1 15.4,20; Mat 1.1; Wurɔ 1.3-4.. Tire siɛnrɛ ti ’kɔ́n Kataanna Siɛnrɛ mɛ́ dè dàa mi nɛ jáari dè. ⁹Tire Kataanna Siɛnrɛ tire kɛnmɛ nɛ̄ mi yē nɛ wuʔɔ fúɔ a pe ’mi puɔ nɛ́ nyùʔɔdiriye2.9 Wéli baa Efɛ 3.1; Filip 1.12-14. ní yè majo kapiigbiʔiliwe mi yē. Nɛ̀ sí ki yaʔa Kulocɛliɛ siɛnrɛ tire wè puɔrɔʔ. ¹⁰Kire kɛnmɛ nɛ̄ mi nɛ kele ke mìɛni kpàrí nɛ cògí bàli kɛnmɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ ’nyíɛnɛ nɛ̀ kɔ̀n wè, kire ga buu pe- suɔlɔ taa lè nàa ni ’kɔ́n Zezi Kirisi mɛ́ wè. Bɛ̀ ki yē gè pe bé bànguɔ kpuɔmɔ taa bè míɛni.

¹¹Siɛnrɛ ti n’dɛ, kányiʔɛ wori dè:

A ki sí yē weli ’kùu nɛ́ Kirisi ní wè,

weli bága puu sìi nɛ̄ nɛ́ wi ní bè pínɛ2.11 Wéli baa Wurɔ 6.8..

¹²A weli ’ki kpàri nɛ̀ cò nɛ wuʔɔ nɛ́ wi ní wè,

weli bé puu tɛ́ninɛ nɛ́ wi ní kùlofɔlimɔ nī bè.

A ki sí nyaa weli ’cíi wi nɛ̄ wè,

wire míɛni bága cíi weli nɛ̄.

¹³A weli sí wè tɛ́ngɛmɛ siɛnnɛ bèle wi kɔli mɛ́ gèʔ,

wire wè, wi nɛ̂ kò tɛ́ngɛmɛ siɛn,

nɛ́ ki cɛ́n, wiǐ gbɛ̀ cíi wìi nɛ̄ʔ2.13 Koliyo 11-14 tiʔɛ nī gè, wéli baa Tɔ́r 23.19; Mat 10.33; Luk 12.9; Wurɔ 6.8; Kor1 1.9; Tiit 1.2..

Baakuɔwɔ ŋáà wi ’míɛtanʔa taa Kulocɛliɛ mɛ́ wè

¹⁴Ma pe sɔ̀ngirɔ tìrige dè kele gálì nɛ̄ gèle. Ma juu ma tìɛ pe nɛ̄ gbɛ̀ngɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè, pe fǎga de kàkiɛrɛ kpínʔini nɛ́ nyasiɛnkɛniyɛ yi kɔri ní wèʔ. Tire wè nɛ yakaa nyuʔɔʔ; tire yē nɛ báan nɛ́ cúʔɔmɔ ní bàli mɛ́ pe ti lúru dè. ¹⁵Mari ŋàʔaná ma mìɛ tìɛ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè majo baakuɔwɔ ŋáà wī wi kàfɔli wi nyɛ́nì wi siʔɛ nɛ̀ wéli wè, ŋàa wiì yɛli bèri fìɛrɛ taʔa dè wi baara nɛ̄ dèʔ, ŋàa wi kányiʔɛ siɛnrɛ gbòborí dè nɛ jáari dè. ¹⁶Mari fé siɛnniʔɛrɛ nɛ̄ dè dàa tiì yɛli nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lèʔ. Nɛ́ ki cɛ́n bàli pe pìye kanʔa tire mɛ́ dè, piyē nɛ líili nɛ waa Kulocɛliɛ nɛ̄ wè2.16 Wéli baa Tiit 3.9; Tim1 4.7; 6.20.. ¹⁷Kire siɛnnɛ bálì pe siɛnrɛ tiī bɛ̀ nɔmigɔ tíɛlɛ gàa ki ’luʔɔri gè nɛ́ píɛlɛ gè. Peli pálì bīɛlɛ Imɛnɛ wè nɛ́ Filɛti ní wè2.17 Wéli baa Tim1 1.20.. ¹⁸Peli nyɛ́nì kányiʔɛ koligo wáa gè, níɛ siɛnniʔɛnɛ fáanni bèle nɛ láʔala tɛ́ngɛlɛ koligo nɛ̄ gè, níɛ ki nyu nɛ́ jo kúbilo pe nyɛ́yirile ni ’tóri nɛ̀ kúɔ.

¹⁹Nɛ̀ sí ki yaʔa, kàkpuɔn ŋáà Kulocɛliɛ sɔ́migɔ nɛ̀ tɛ́ngɛ wè, wiī baa lìriwe súuri, a siɛnrɛ ti ’sɛbɛ wi nɛ̄ nɛ̀ kò fìɛ nɛ́ jo: Kàfɔli wi ’pe cɛ́n bàli bīɛlɛ wire wuulo bèle2.19 Wéli baa Tɔ́r 16.5.. A ki sí ń’nɛ̀ jo: Ŋàa wi ’jo wire yē Kàfɔli wuu wè, ki ’yɛli wi de líili kapiʔi nɛ̄ gè2.19 Wéli baa Eza 52.11..

²⁰Saakpuʔɔ nī gè, yakpiʔilide ti nɛ̌ puu tiɛ wori yákuɔ wīʔ nɛ́ walifiiwe wori yákuɔ wīʔ, tàa nɛ̂ puu míɛni gùnɛyɛ wori nɛ́ cuuro wori. Piɛrɛ pélide ti nɛ̂ puu cɛngbuʔɔ cɛnyɛ wori; sɛnrɛ tire nɛ̂ puu cɛnwɛriyɛ yakpiʔilide wori. ²¹Ki sí n’gɛ, a wàa nɛ wìi cìile kapiʔi kɔli mɛ́ gè gàa wuʔu mi ’juu gè, wi bé puu kpuʔɔrɔ yalege tíɛlɛ, wàlidɛngɛwɛ wi Kàfɔli mɛ́ wè, ŋàa wi Kàfɔli wi nɛ̂ líɛ nɛ wi kakpiʔilijɛ̀ngɛlɛ ke míɛni kúu gèle.

²²Kire nɛ̄ mari fé nàgapunmɔ pi kanɛdanʔana nɛ̄ gèle, mari sínnɛ caa lè, nɛ́ tɛ́ngɛlɛ ní lè, nɛ́ dɛ́nigɛ ní gè, nɛ́ yanyige ní gè, nɛ́ bàli ní piyē nɛ náari Kàfɔli mɛ́ wè nɛ́ funjiilige ní gè2.22 Wéli baa Tim1 6.11.. ²³Ma cíi nyùgofun nɛ́ sìnjiligefun kàkiɛrɛ nɛ̄ dè; muɔ ’ki cɛ́n tiī nɛ báan nɛ́ kàgbaaligɛ ní. ²⁴Nɛ̀ ki yaʔa Kàfɔli wi sùkulowo wiì yɛli bè puu kàsiitunwɔʔ. Wi ’yɛli wi- puu funjɛ̀ngɛfɔli siɛnnɛ pe mìɛni kɔli mɛ́ gè, bé gbɛ̀ jáa bèri siɛnnɛ tɛnmɛ bèle, bé puu kpàricogofɔli kagbɛngɛlɛ nī gèle. ²⁵Wi ’yɛli bèri nyu de tìí siɛnnɛ nɛ̄ bèle nɛ́ funnyige ní, bàli pe cìʔí wi tɛnmɛnɛ nɛ̄ lè. Dùʔɔ Kulocɛliɛ bága pe yaʔa pe- pe sɔ̀ngirɔ yiʔɛ dè pe- kányiʔɛ cɛ́n gè, ²⁶dí pe sí koli bè sɔ̀ngijɛnrɛ líɛ dè. Bà pe bé jáa bè suɔ gbòdolilo kàfɔli wi gáriyɛ mɛ́ yè, nyàa nī wi ’pe kùru nɛ̀ cò yè pe wi nyɛ́ni kele kpínʔini gèle.

Gàa ki bága de kpínʔini cɛnzɛnyɛ nī yè

¹Muɔ ’yɛli bè ki cɛ́n, Timote, cɛnzɛnyɛ nyáà yi báan yè, làgbɛngɛlɛ bága puu baa. ²Siɛnnɛ pe bága de pìye nyuɔmɔ yákuɔ caa, dí wali wi sí pe dɛ́ni. Pe bé puu nìɛnyiɛnigɛfɔlilɔ, bèri pìye kpóri, bèri Kulocɛliɛ teri wè. Pe bé puu sìnluʔulo pe siivɔlilɔ kɔli mɛ́ gè, nɛ́ kacɛ̀ngɛ sìnjɛ́nminɛ, bè puu bàli pe wè nɛ tɔ́ri nɛ́ Kulocɛliɛ kele ní gèleʔ. ³Pe bé puu dɛ́nigɛfunvɔlilɔ, piyě de nyinimɛ tariʔ, bèri siɛnnɛ sànʔá, bè puu kpàricogo fùn, nɛ́ fungbɛnyɛfɔlilɔ, bè puu kacɛ̀ngɛ ki leguuloʔ. ⁴Pe béri siɛnnɛ fáanni bèle bèri pe kanʔa pe leguulo mɛ́ bèle, bè puu funwarigɛfɔlilɔ, nàgbuʔɔrɔ ti bé ki yaʔa pe bé kò fúɔnnɔ. Duniya wi tàanma pi bé pe dɛ́ni bè tóri Kulocɛliɛ nɛ̄ wè3.4 Koliyo 2-4 tiʔɛ nī gè, wéli baa Wurɔ 1.29-31.. ⁵Pe béri ki kpínʔini majo peli yē puɔlɔ Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, nɛ̀ ki yaʔa pe béri cìʔí tɛ́ngɛlɛ ni fànʔa nɛ̄ gè. Ma láʔa kire siɛnnɛ bálì nɛ̄ bèle !

⁶Pàli yē baa pe sunʔɔmɔ nī bàli pe jiin nɛ mári saaya nī yè. Cɛlilɛ bálì pe ’fáanni madɛni bèle, pe nìɛ pe cògí pe gáriyɛ nɛ̄ yè, cɛlilɛ bálì pe ’nyì kapiʔile nɛ̄ gèle, á kanɛdanʔana feliniʔɛyɛ yiī nɛ pe fíigi nɛ mári yè, ⁷á piyē nɛ tɛnmɛnɛ caa súuri nɛ̀ ki yaʔa pe nɛ̌ jáa bè kányiʔɛ cɛ́n gèʔ.

⁸Majo bɛ̀ ki yé buu faʔa gè, bɛ̀ Janɛsi nɛ́ Janbirɛsi3.8 Janɛsi nɛ́ Janbirɛsi wè, míɛyɛ yáà yi ’nyaa Zuufulo kaliɛmɛ pi yé kɛn Ezipiti kùlo sàndobilo mɛ́ bèle, bàli pe ’puu nɛ cáanri nɛ́ Misa ní wè. Wéli baa Yir 7.11,22. ’puu nɛ kìí nɛ́ Misa ní wè, píra ŋáà nī wè, siɛnnɛ bálì pe míɛni piyē nɛ kìí nɛ́ kányiʔɛ ní gè. Pe sícilige ki nyɛ́nì koli, pe tɛ́ngɛlɛ ni wè yafiɛnʔ. ⁹A kire ’ki kɛn peli bèle, piyě gbɛ̀ kɛ́ yiʔɛ mɛ́ʔ, nɛ́ ki cɛ́n siɛnnɛ pe mìɛni bága pe ledomɔ wori cɛ́n dè, majo bɛ̀ ki yé buu Janɛsi nɛ́ Janbirɛsi wuʔu nɛ̄ gè.

Pɔli nɛ Timote yɛrigi wè

¹⁰Nɛ̀ ki yaʔa muɔ wè, muɔ nyɛ́nì sɔ́migɔ nɛ̀ taʔa mi nɛ̄ mi tɛnmɛnɛ nī lè, nɛ́ mi tánʔagɛnmɛ ní bè, nɛ́ gìi mi nɛ cìrá bè kúɔ gè, nɛ́ mi tɛ́ngɛlɛ ní lè, nɛ́ mi funnyige ní gè, nɛ́ mi dɛ́nigɛ ní gè, nɛ́ mi lèbaanna ní lè. ¹¹Muɔ nyɛ́nì ki cɛ́n wuʔɔyɔ nyáà mi ’taa tɛ́ngɛlɛ wuʔu nɛ̄ gè nɛ́ mi fùrɔyɔ ní yè Antiyɔsi kàʔa nī gè, nɛ́ Ikonɔmi kàʔa ní gè, nɛ́ Liisitiri kàʔa nī gè3.11 Wéli baa Kakpi 13.50; 14.5; 14.19.. A mi ’yi kpàri nɛ̀ cò, a Kàfɔli wi ’mi píle nɛ̀ suɔ yi mìɛni mɛ́.

¹²Bɛ̀ ki yē gè, bàli pe mìɛni pe caa bè kɛ́ yiʔɛ mɛ́ gè bè pe sìi puɔ wè Kulocɛliɛ nɛ̄ wè, bè pe yaʔa pínɛnɛ nɛ́ Zezi Kirisi ní wè, pe bé wuʔɔyɔ taa pe tɛ́ngɛlɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè. ¹³Nɛ̀ ki yaʔa siɛnpiile bèle nɛ́ jànvaafɔlilɔ ní bèle, peli béri waa yiʔɛmɛ súuri kapiʔi nī gè. Pe béri siɛnnɛ fáanni bèle de pùunní, bèri pìye fáanni de pùunní peli tíimɛ bèle.

¹⁴Gàa ki ’muɔ kúɔ gè, ma nìre wáa tɛnmɛnɛ nī lè nàa muɔ ’taa lè bɛ̀ muɔ ki cɛ́n niī kányiʔɛ gè. Muɔ nyɛ́nì ki cɛ́n ŋàa mɛ́ muɔ ’ni taa lè3.14 Wéli baa 1.5; 2.2.. ¹⁵Nɛ̀ ki líɛ baa muɔ pìire lɛ̀lɛ nī lè, muɔ ’Kulocɛliɛ siɛnsɛbɛrɛ cɛ́n dè. Ti bé gbɛ̀ sícilige kɛn gàa ki waa suɔlɔ mɛ́ lè a siɛn ’tɛ́ngɛ Zezi Kirisi nɛ̄ wè3.15 Wéli baa Zan 5.39..

¹⁶Siɛnsɛbɛrɛ ti mìɛni ’yɛ̀ Kulocɛliɛ wire tíimɛ mɛ́3.16 Wéli baa Piɛ2 1.21.. Tiī pɔ́ridɔ bè siɛn tɛnmɛ kányiʔɛ nɛ̄ gè, bè siɛn yige wi pùunnidiʔɛ nī gè, bè siɛn sìɛn wè, bè wi tɛnmɛ sínmɛ koligo nɛ̄ gè. ¹⁷Bɛ̀ sí ki bé puu dí Kulocɛliɛ siɛn wi sí sɔ́migɔ bè gbòbori yaʔa, bè gbɛ̀ jáa bèri kacɛ̀ngbiʔiligele ke mìɛni kpínʔini.

Timote ’yɛli bèri Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè

¹Mi ’tɔ̀ni nɛ ki nyu nɛ gbɛ̀ngí muɔ mɛ́ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè nɛ́ Zezi Kirisi yiʔɛ mɛ́ gè, wire ŋáà wi bága kàyuʔu juu gè siɛnwiile nɛ̄ bèle nɛ́ kúbilo ní bèle cɛngɛ gíì wi bága pɛn wè, bè pa wi kùlofɔligɔ tɛ́ngɛ gè: ²mari Kulocɛliɛ siɛnrɛ jáari dè nɛ́ lèbaanna ní. Mari ti nyu de gbɛ̀ngí de tìí pe nɛ̄ làjɛnnɛ nī lè nɛ́ làbiile ní lè. Mari pe kolimɔ nyu bè pe nɛ̄, mari lèbaanna nyɔ́gi pe nī. Mari ki kpínʔini nɛ́ funnyige ní muɔ tɛnmɛnɛ ni mìɛni nī lè.

³Nɛ́ ki cɛ́n lɛ̀lɛ láà bága pa nɔ̀, siɛnnɛ piyě ní de caa de kányiʔɛ tɛnmɛnɛ lúru lèʔ. Bɛ̀ pe ngbúʔulo ke bága de ki caa bèri tɛnmɛnɛ láà lúru nàa ni ’yɛli nɛ́ pe kanɛdanʔana ní gèle, pe béri kire tɛnmɛfɔlilɔ bálì felile gbunʔuni bèle pìye táanni. ⁴Pe bé ngbúʔulo tɔ́n gèle kányiʔɛ kɔli mɛ́ gè bè ke yiʔɛ bèri múʔurudo kele lúru gèle. ⁵Nɛ̀ ki yaʔa, muɔ Timote wè, ma mìɛ cògɛnmɛ cɛ́n kele ke mìɛni nī gèle. Mari lèbaanna nii wuʔɔgɔ lɛ̀lɛ nī lè, mari Kataanna Siɛnrɛ jáari dè. ʔaan, -muɔ baara kúɔ dè ma forigo.

Pɔli wi ’nɔ̀ kàsɛnigɛ ki kúɔmɔ nɛ̄ bè

⁶Gàa ki ’mi kúɔ wè, mi sìi wi kúu nɛ waa wī, wi bé sùʔu bè wo bɛ̀ kakuɔrɔ diviɛn tíɛlɛ Kulocɛliɛ mɛ́ wè4.6 Wéli baa Filip 2.17; Yir 29.40; Tɔ́r 28.7, nɛ́ Filip 2.17 nɛ́ kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè... Mi lɛ̀lɛ ni ’nɔ̀ bè yiri duniya nī wè. ⁷Mi ’cáanjɛ̀nrɛ cáan dè nɛ̀ mi kàsɛnigɛ kúɔ gè4.7 Wéli baa Tim1 6.12; Kakpi 20.24.. Mi nyɛ́nì tɛ́ngɛlɛ cò lè. ⁸Gàa ki ’kò m’mɛ́ gè, kire gī kàsɛnigɛ ki tɔ̀ni wè, gàa Kàfɔli wi ’tɛ́ngɛ m’mɛ́ gè, kpuʔɔrɔ ndɔ̀ngɔ gáà gī sínnɛ wuʔu gè4.8 Wéli baa Kol 1.25; Tim2 2.5; Zak 1.12.. Wire ŋáà wi kàyuʔu nyu gè nɛ síngi wè, wire wi bé ki kɛn m’mɛ́ kire cɛngɛ gè, kiì sí nyaa majo mi yákuɔ wīʔ; bàli pe mìɛni bīɛlɛ Kirisi wi pɛn woli ni ’kpúʔɔ pe mɛ́ wè.

Kajuusɛngɛlɛ gèle

⁹Mari ŋàʔaná ma pɛn náʔa m’mɛ́ fáari. ¹⁰Bɛ̀ píra ŋáà duniya yɛrɛ ti ’Demasi dɛ́ni wè, a wi ’mi yaʔa nɛ́ kɛ́ Tesaloniki kàʔa mɛ́. Kiresan wire ’kɛ́ Galasi kùlo mɛ́, a Tiiti ’kɛ́ Dalimasi tɛ́nimɛ nī. ¹¹Luku wire nigbe wī náʔa nɛ́ mi ní. Ma Mariki4.11 Wéli baa Kakpi 12.12,25; 13.5,13; 15.37-39. kɔ́ri wè wiri báan nɛ́ muɔ ní, nɛ́ ki cɛ́n wi bé gbɛ̀ jáa bè mi sáʔa Kulocɛliɛ baara nī dè. ¹²Mi nyɛ́nì Tisiiki tórigo wè Efɛzi kàʔa mɛ́4.12 A Tisiiki kɛ́nì nɔ̀ baa, Timote bé gbɛ̀ pɛn Pɔli kúrugu..

¹³A muɔ kɛ́nì báan wè, mari báan nɛ́ mi burugbuʔɔ ní gè gàa mi ’yaʔa Turowasi kàʔa mɛ́ gè, Karipusi saʔa nī gè. Nɛ́ míɛni mari báan nɛ́ sɛbɛlɛ ní bèle, bàli cɛ bīɛlɛ sɛ̀ngɛ wuulo bèle.

¹⁴Alɛgizandiri wè4.14 Wéli baa Tim1 1.20., fɔ̀ninaguɔ wè, wi nyɛ́nì kapiiniʔɛgɛlɛ kpíʔile mi nɛ̄. Kàfɔli wi bé ki sàri wi mɛ́ nɛ̀ yɛli nɛ́ wi kakpiʔiligele ní gèle4.14 Wéli baa Ŋún 28.4; 62.13; Kàs 24.12.. ¹⁵-Mìɛ cò wi nɛ̄ díɛʔ, nɛ́ ki cɛ́n wi nyɛ́nì weli siɛnrɛ kìɛ dè.

¹⁶Tabelige nɛ̄ gè, bà mi ’puu kàyuʔujuulo yiʔɛ mɛ́ gè bè juu mi kaala nɛ̄ lè, siɛn sì ’puu baa nɛ́ mi níʔ, pe mìɛni cé mi yaʔa. Kulocɛliɛ wi- ki yaʔa pe nɛ̄. ¹⁷Nɛ̀ sí ki yaʔa, Kàfɔli wè, wi ’puu nɛ́ mi ní, a wi ’ŋɔri nyɔ́gɔ mi nī, kire ga buu mi- gbɛ̀ jáa bè Kataanna Siɛnrɛ jáari dè fúɔ bè sa nɔ̀ ki láʔala nɛ̄ lè, kire ga buu bàli pe mìɛni bèle pe wè Zuufulo bèleʔ peli- gbɛ̀ jáa bè ti lúʔu. A wi ’mi suɔ jàri nyuɔ mɛ́ gè4.17 wi ’mi suɔ jàri nyuɔ mɛ́ gè:Siɛnrɛ dáà ti kɔri wi ’jo: wi ’mi suɔ kùu mɛ́ wè..

¹⁸Kàfɔli wi bága mi píle bè suɔ siɛnnɛ kapiigbiʔiligele ke mìɛni mɛ́, bè mi suɔ kire ga buu mi- jíin wi kùlofɔligɔ nī gè baa nyìʔɛnɛ nī lè. Wire nɛ̄ kpuɔmɔ pi ’yɛli súuri ! Ki- taa ki puu bɛ̀ !

Síɛrilɛ sɛnnɛ lè

¹⁹Ma Pirisiili nɛ́ Akiilasi4.19 Wéli baa Kakpi 18.2. síɛri m’mɛ́, nɛ́ Wonɛzifɔri4.19 Wéli baa 1.16-17. narigɛ ní gè. ²⁰Erasiti4.20 Wéli baa Wurɔ 16.23. wi ’kò Korɛnti kàʔa mɛ́. Turofiimi wè, wi ’puu yaawa a mi ’wi yaʔa Milɛti kàʔa mɛ́.

²¹Ma ŋàʔana ma sí pɛn sɛ́nì wiire lɛ̀lɛ ni- nɔ̀ lè. Ebulusi wè, nɛ́ Pudɛnsi ní wè, nɛ́ Linusi ní wè, nɛ́ Kulodiya ní wè, nɛ́ weli siinyɛninɛ pe mìɛni ní bèle, pe muɔ síɛri baa.

²²Kàfɔli wi- puu nɛ́ muɔ ní ! Kulocɛliɛ kpuʔɔrɔ ti- puu yeli ye mìɛni nɛ̄ !