Zan péliwe

Sɛbɛ péliwe ŋáà Zan ’sɛbɛ wè

Zan péliwe

Sɛbɛ wi tìɛdiʔɛ gè

Zan Sɛbɛ péliwe wè, Zan wi yé wi sɛbɛ wi sìi kúɔmɔ mɛ́. Zan wi yé puu Zezi tundunwɔ wáà. Wi cé sɛbɛ wáà sɛbɛ ŋàa pe ye Zezi Kirisi Kataanna Siɛnrɛ dè Zan juumɔ nɛ̄ bè. Wiì wi míʔɛ taʔa gè Zan Sɛbɛ Péliwe nɛ̄ wèʔ, nɛ̀ ki yaʔa wi yé puu bàli nī pe ’Zezi Kirisi cɛ́n wè wi sìi nī wè náʔa dàala nɛ̄ lè (wéli baa 1.1). Siɛnnɛ bílì mɛ́ wi ’sɛbɛ ŋáà tórigo wè, wiì pe tìɛʔ; Kulocɛliɛ siɛnrɛ wi ’puu nɛ nyu siɛnnɛ pe mìɛni mɛ́. Zan wi nyɛ́nì sɛbɛlɛ pálì siin ’kpíʔile míɛni nɛ̀ fàri ŋàa nɛ̄ wè.

Siɛnrɛ dáà dè, tiī nɛ waa Zezi Kirisi wori kúrugu dè dàa wi ’juu pìtɛnmɛnɛ mɛ́ bèle, dàa Zan ’sɛbɛ Kataanna Siɛnrɛ nī dè, Zan 14–17. Tɛ́ngɛfɔlilɔ pe ’yɛli bèri lúru tɛnmɛnɛ mɛ́ lè bé sí de Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ tìí gè a peli tíimɛ pìye dɛ́ni bèle (wéli baa 1.1–2.17; 3.1-24). Dɛ́nigɛ wuʔu siɛnrɛ dè, wi ’ti juu nɛ̀ taʔala tɔliyɔ sáamɛ (wéli baa 4.7-21).

Sɛbɛ péliwe ŋáà wi nyùgbuʔɔ gè, kire yé puu bè tɛ́ngɛfɔlilɔ yeri bèle pe- nìre wáa pe tɛ́ngɛlɛ nī lè lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī, bé sí pe sɔ̀ngirɔ taʔa dè Zezi tundunminɔ pe tɛnmɛnɛ nɛ̄ lè. Bè jaa bè kire kpíʔile gè, pe yé yɛli bè kányiʔɛ cɛ́n gè Zezi Kirisi wuʔu nɛ̄ gè, dí Zezi Kirisi wiī Kulocɛliɛ ŋáà wi ’siɛn céri líɛ nɛ̀ pɛn duniya nī wè. Zezi wi yē kpìɛnmɛ, kire nɛ̄ pe ’yɛli bèri tari súuri kpìɛnmɛ nɛ̄ bè, bɛ̀ peli tíimɛ yē Kulocɛliɛ pìile bèle (wéli baa 1.5–2.29; 3.1–5.13).

Kire tiɛnugo nī gè, pe cé yɛli bèri cìʔí jànvaa tɛnmɛfɔlilɔ pe siɛnrɛ nɛ̄ dè, nɛ́ ki cɛ́n pe sáamɛ ’puu nɛ cìʔí ki nɛ̄ nɛ́ jo Zezi wi wè Kulocɛliɛ Siɛnnyiɛnɛgɔnwɔ, Kirisi wèʔ (wéli baa 2.18-29). Pe yé yɛli bè kányiʔɛ tɛnmɛnɛ yori lè bè yige káfinɛrɛ woli nī lè (wéli baa 4.1-6).

Bè wi siɛnrɛ kúɔ dè, Zan ’ki juu nɛ́ jo tɛ́ngɛlɛ lè Zezi nī wè, lire nī yakpuʔɔ gè. Ŋàa sí wī Jaafɔli wi wè wi mɛ́ wèʔ, sìi wè wi mɛ́ʔ; siɛn ŋáà mɛ́ Jaafɔli wi yē wè, sìi yē wi mɛ́ (wéli baa 5.1-12). Wi wè nɛ fìʔɛ́ bè sa yéri Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gèʔ, bɛ̀ tɛ́ngɛlɛ yē wi mɛ́ lè á wiī lúru wi mɛ́ wè (wéli baa 5.13-18). Zezi wi nyɛ́nì ki yaʔa a siɛnnɛ pe ’gbɛ̀ni jáa nɛ̀ Kulocɛliɛ cɛ́n wè, bà pe yē pínɛnyɛnigɛ gè nɛ́ wi ní wè (wéli baa 5.18-19).

Sɛbɛ wi nyùgboliyo yè

Sìi siɛnrɛ wori dè (1.1-4)

Kpìɛnmɛ nɛ́ yebilige (1.5–2.27)

Kulocɛliɛ pìile tánʔagɛnmɛ (2.28–3.24)

Jànvaa siɛnjuulo bèle (4.1-6)

Dɛ́nigɛ wuʔu gè (4.7–5.12)

Sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gáà gī tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle (5.13-21)

Sìi siɛnrɛ wori dè

¹Gàa ki ’puu baa sélimɛ nɛ̄ bè, gàa weli ’lúʔu gè, nɛ́ gàa weli nyapigele ke ’nyaa gèle, nɛ́ gàa weli ’sɔ́migɔ nɛ̀ wéli gè, á weli kiyɛ yi ’cò ki nɛ̄ wè1.1 Wéli baa Zan 1.1,14., kire wuʔu weli nɛ jáari, tire dáà dī sìi siɛnrɛ dè.

²Wire ŋáà wi yē sìi wè, wi ’wìi tìɛ a weli ’wi nyaa. Kire nɛ̄ weli yē kinyaafɔlilɔ nɛ bànguɔ sìi wori nyu dè yeli mɛ́, kire sìi ŋáà wi ’puu nɛ́ Tuufɔli ní wè nɛ́ pɛ́nì wìi tìɛ weli nɛ̄1.2 Wéli baa Zan 1.4; 11.25-26; 14.6; 15.27.. ³Gàa weli ’nyaa nɛ́ ki lúʔu gè, weli nɛ ki jáari yeli ye míɛni mɛ́, kire ga buu yeli míɛni yeli- puu pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ weli ní. Gìi sí gī baa gè, weli yē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ Tuufɔli ní wè nɛ́ wi Jaa Zezi Kirisi ní wè1.3 Wéli baa Zan 17.20-21; Kor1 1.9.. ⁴Weli nɛ kele gálì sɛbɛ gèle yeli mɛ́ kire ga buu weli fundaanra ti- fori.

Kulocɛliɛ wiī kpìɛnmɛ

⁵Tunduro siɛnrɛ dáà weli ’lúʔu Zezi Kirisi mɛ́ wè á weli nɛ ti nyu nɛ tìí yeli nɛ̄ wè, tire dī Kulocɛliɛ wiī kpìɛnmɛ, dí yebilige wè wi nī púloʔ1.5 Wéli baa Zan 1.4-5,9; 8.12; 9.5; 12.46; Tim1 6.16; Zak 1.17.. ⁶A weli sí jo weli yē pínɛnyɛnigɛ nɛ̄ nɛ́ wi ní wè, nɛ̀ sí ki taa a weli nɛ tári yebilige nī gè, weli nɛ finɛnɛ wī, weli wè nɛ tári kányiʔɛ nīʔ1.6 Wéli baa Zan 3.21; 8.12.. ⁷Nɛ̀ sí ki yaʔa, a weli nɛ tári kpìɛnmɛ nī bè, bɛ̀ Kulocɛliɛ wire tíimɛ yē kpìɛnmɛ nɛ̄ bè, pínɛnyɛnigɛ yē weli sunʔɔmɔ nī, á wi Jaa Zezi sìsiɛn kiī nɛ weli cìile weli kapiʔile ke mìɛni nɛ̄ gèle1.7 Wéli baa Efɛ 5.8; Eb 9.14; Tìɛ 1.5; 7.14..

⁸A weli sí jo kapiʔile wè weli nɛ̄ wèʔ, weli nɛ wìye fáanni wī weli tíimɛ bèle. Kányiʔɛ wè weli funyɔ nī yèʔ. ⁹Nɛ̀ ki yaʔa a weli ’weli kapiʔile juu gèle nɛ̀ tìɛ wi nɛ̄ wè, wi yē tɛ́ngɛmɛ siɛn nɛ́ ní sínwɛ bè weli kapiʔile láʔa gèle bè weli cìile weli kolimɔ pi mìɛni nɛ̄1.9 Wéli baa Ŋún 32.1-5; Kàs 28.13; Mat 3.6; Zak 5.16; Wurɔ 4.6-8.. ¹⁰A weli sí ki juu nɛ́ jo weli sì kapiʔile kpíʔile wèʔ, weli nɛ Kulocɛliɛ kpínʔini wè káfinɛvinɛwɛ; wi siɛnrɛ ti wè weli funyɔ nī yèʔ.

¹Nɛ pìile, mi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè yeli mɛ́ kire ga buu ye fǎga ní de kapiʔile kpínʔiniʔ. Nɛ̀ ki yaʔa, a ki sí nyaa wàa ’kapiile kpíʔile wè, kàsuluwo yē weli mɛ́ Tuufɔli yiʔɛ mɛ́ gè, Zezi Kirisi wè, wire ŋáà wī sínwɛ wè2.1 Wéli baa Wurɔ 8.34; Tim1 2.5; Eb 7.25.. ²Wire tíimɛ wi ’weli kapiʔile kàsulugo kakuɔrɔ kpíʔile dè2.2 Wéli baa Yir 29.36-37; Zan 1.29; Wurɔ 3.25.. Nɛ̀ ki yaʔa wiì ki kpíʔile weli yákuɔ mɛ́ʔ; duniya wi mìɛni kapiʔile kɛnmɛ nɛ̄ wi ’ki kpíʔile2.2 Wéli baa Zan 4.42; Kol 1.20; Zan1 4.14..

Kajuudiɛlɛ náà ni nyu dɛ́nigɛ wuʔu nɛ̄ gè

³Ki n’gɛ kɛnmɛ bíì nɛ̄ weli bé ki cɛ́n a ki yē weli ’Zezi Kirisi cɛ́n wè: kire gī a weli nɛ lúru wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle2.3 Wéli baa Zan 14.15; 15.10.. ⁴Ŋìi wi ’jo wire ’wi cɛ́n wè, nɛ̀ ki yaʔa wiì wi kajuudiʔɛlɛ cò gèleʔ, wiī káfinɛvinɛwɛ; kányiʔɛ wè wi fungo nī gèʔ. ⁵Ki sí n’gɛ, siɛn ó siɛn wi ’wi siɛnrɛ cò dè, wiī nɛ ki tìí Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ ki ’wi fungo sɔ́migɔ gè nɛ̀ nyì. Kire ki bé ki yaʔa weli- ki cɛ́n weli yē pínɛnɛ nɛ́ wi ní2.5 Wéli baa 4.12,17; 5.3; Zan 14.21,23.. ⁶A siɛn ó siɛn ’jo wire yē pínɛwɛ nɛ́ Kulocɛliɛ ní wè2.6 Wéli baa Zan 15.4-5,7., wi ’yɛli bèri tári kanumɔ nɛ̄ bè bɛ̀ Zezi Kirisi wi yé tánʔa wè.

⁷Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, kajuudiɛlɛ fɔnnɔ bɛ̀ʔ nàa mi ’sɛbɛ yeli mɛ́ lèʔ, nɛ̀ ki yaʔa kajuudiɛlɛ liɛlɛ nī nàa yeli ’taa lè nɛ̀ ki líɛ baa ki sélimɛ nɛ̄ bè. Kire kajuudiɛlɛ liɛlɛ náà lè, lire nī siɛnrɛ dè dàa yeli ’lúʔu dè2.7 Wéli baa Lev 19.18; Zan2 5.. ⁸Nɛ̀ sí ki yaʔa kajuudiɛlɛ fɔnnɔ nī cígini nàa mi ’sɛbɛ yeli mɛ́ lè. Zezi Kirisi wi ’tánʔa nɛ̀ yɛli nɛ́ kire kányiʔɛ ní gè; yeli míɛni nɛ tári nɛ yɛligi nɛ́ ki ní. Nɛ́ ki cɛ́n yebilige ki nyɛ́ni tóri, á kányiʔɛ kpìɛnmɛ piī nɛ càanná nɛ kúu2.8 Wéli baa Zan 1.9; 8.12; 13.34..

⁹A siɛn ó siɛn ’jo wire yē kpìɛnmɛ nɛ̄, nɛ̀ ki yaʔa wi siinyɛni wi ’wi biɛn wè, kire siɛn wiī nɛ tíin yebilige nī. ¹⁰A siɛn ó siɛn sí ki yaʔa a wi siinyɛni wi ’wi dɛ́ni wè, kire siɛn wiī kòriwo kpìɛnmɛ nɛ̄; yakaa wè baaʔ gàa nɛ̄ wi bé kúrugo bè tuu gèʔ2.10 Wéli baa Zan 11.10.. ¹¹Nɛ̀ ki yaʔa ŋàa wi ’ki yaʔa a wi siinyɛni wi ’wi biɛn wè, wire yē yebilige nī, wiī nɛ tári yebilige nī. Wi nɛ̌ wi káridiʔɛ cɛ́n gèʔ baa wiī nɛ waa wèʔ, nɛ́ ki cɛ́n yebilige ki ’wi kpíʔile a wi ’kò fúɔn.

¹²Nɛ pìile, mi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè yeli mɛ́ nɛ́ ki cɛ́n yeli kapiʔile kàsulugo ki ’suɔ Zezi Kirisi míʔɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè2.12 Wéli baa Luk 24.47; Kakpi 10.43; 13.38.. ¹³Tuufɔlilɔ, mi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè yeli mɛ́ nɛ́ ki cɛ́n ŋàa wi tíi nɛ̀ puu baa wè ki sélimɛ nɛ̄ bè, yeli nyɛ́nì wi cɛ́n. Nàgapunminɔ, mi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè yeli mɛ́ nɛ́ ki cɛ́n yeli nyɛ́nì fànʔa taa Sìpiiwe nɛ̄ wè2.13 Wéli baa Zan 14.7; Efɛ 6.10.. ¹⁴Mi ’ki sɛbɛ yeli mɛ́, pìile, nɛ́ ki cɛ́n yeli nyɛ́nì Tuufɔli cɛ́n wè. Mi ’ki sɛbɛ yeli mɛ́, tuufɔlilɔ, nɛ́ ki cɛ́n ŋàa wi tíi nɛ̀ puu baa wè ki sélimɛ nɛ̄ bè, yeli nyɛ́nì wi cɛ́n. Mi ’ki sɛbɛ yeli mɛ́, nàgapunminɔ, nɛ́ ki cɛ́n yeli yē nɛ́ ŋɔri ní, a Kulocɛliɛ siɛnrɛ tiī kòriro yeli nī, a yeli ’Sìpiiwe jáa wè.

¹⁵Ye fǎga duniya yaʔa wè wi- yeli dɛ́niʔ, nɛ́ gàa gī duniya nī wèʔ. A duniya wi ’siɛn ŋíì dɛ́ni wè, Tuufɔli dɛ́nigɛ ki wè wi fungo nī gèʔ. ¹⁶Ye- ki wéli gàa gī duniya nī wè: céri kanɛdanʔana gèle, nɛ́ nyapigele kanɛdanʔana ní gèle, nɛ́ nàgbuʔɔrɔ dè lɔri kɔli mɛ́ gè2.16 Wéli baa Wurɔ 13.14; Efɛ 2.3; Piɛ1 4.2; Piɛ2 2.18.. Tire dáà ti mìɛni tiì kɔ́n Tuufɔli mɛ́ wèʔ, tire nɛ kɔ́ngi duniya nī wī. ¹⁷Nɛ̀ sí ki yaʔa, duniya wiī nɛ tóri wī nɛ́ wi kanɛdanʔana ní gèle. Ŋàa sí wiī nɛ Kulocɛliɛ nyɛ́ni kaala kpínʔini lè, wire yē sìi nɛ̄ súuri lɛ̀lɛ ó lɛ̀lɛ nī.

Kasɔminɔ lè Kirisi leguulo wuʔu nɛ̄ gè

¹⁸Mi pìile, làzɛnnɛ lire nī nàa lè. Yeli cé ki lúʔu nɛ́ jo dí Kirisi leguuwo wi bága pɛn2.18 Wéli baa Mat 24.5,24.. Bɛ̀ ki yē ŋɔ̀ wè, Kirisi leguulo nìʔɛnɛ yē bile. Kire nɛ̄ weli nyɛ́nì ki cɛ́n làzɛnnɛ lire ni nyɛ́nì nɔ̀. ¹⁹Kirisi leguulo bálì bèle, pe ’yiri weli sunʔɔmɔ nī. Nɛ̀ ki yaʔa, kányiʔɛ nɛ̄ gè, piyè cé puu weli wuuloʔ. Nɛ́ ki cɛ́n a pe yé puu weli wuulo bèle, pe cî kò nɛ́ weli ní. Ki ’nyaa, pe sí yiri weli sunʔɔmɔ nī bè, kire ga buu ki- fílige bè cɛ́n pe mìɛni wè weli wuuloʔ.

²⁰Gàa ki ’yeli kúɔ bèle, Kirisi ŋáà wī tiɛlɛ fùn wè, wi nyɛ́nì Kulocɛliɛ Pìle tìrige lè yeli nɛ̄2.20 Wéli baa Kor2 1.21-22.. Kire nɛ̄ yeli ye mìɛni nyɛ́nì kányiʔɛ cɛ́n gè. ²¹A mi ’siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè yeli mɛ́ dè, kiì nyaa majo yeli sì kányiʔɛ cɛ́n gè wīʔ. Yeli nyɛ́nì ki cɛ́n, yeli ’ki cɛ́n míɛni káfinɛrɛ wè nɛ yigi kányiʔɛ nī gèʔ.

²²Ŋáa sí wī káfinɛrɛfɔli wè ? Ŋàa wi ’cíi nɛ́ jo Zezi wi wè Kirisi wèʔ, wire wī. Kire siɛn wi yē Kirisi leguuwo wī, ŋàa wi ’cíi Tuufɔli nɛ̄ wè nɛ́ Jaafɔli ní wè. ²³Siɛn ŋáà wi ’cíi nɛ́ jo Zezi wi wè Jaafɔli wèʔ, Tuufɔli míɛni wi wè nɛ́ wi níʔ. Siɛn ŋáà wi ’fɔ̀li Zezi nɛ̄ wè, nɛ́ jo wiī Kulocɛliɛ Jaa wè, Tuufɔli míɛni wi yē nɛ́ wi ní.

²⁴Kire nɛ̄, gàa yeli tíi nɛ̀ lúʔu baa ki sélimɛ nɛ̄ bè, ye- kire yaʔa ki- kò yeli nī. A ki yē bɛ̀ gè, siɛnrɛ dáà yeli tíi nɛ̀ lúʔu baa ki sélimɛ nɛ̄ bè, a tiī kòriro yeli nī bèle, yeli míɛni bé puu kòrilo Jaafɔli nɛ́ Tuufɔli nī wè. ²⁵Nyafɛnigɛ gáà Jaafɔli wi ’kpíʔile weli mɛ́ gè, kire gī bànguɔ sìi wè2.25 Wéli baa Zan 17.2..

²⁶Kele gálì gèle mi ’ke sɛbɛ bàli wuʔu nɛ̄ pe caa bè yeli fáanni bè pùunni wè. ²⁷Gàa ki ’yeli kúɔ bèle, Kirisi wi nyɛ́nì Kulocɛliɛ Pìle tìrige lè yeli nɛ̄ a ni ’kò kòrilo yeli nī. Kire nɛ̄ yeli màakuu ní wè ki nɛ̄ siɛn wáà wiiyɛ de yeli tɛnmɛʔ, bɛ̀ Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ yeli tɛnmɛ nɛ kúu lè. Á ni tɛnmɛnɛ ni sí yē kányiʔɛ; ni wè finɛnɛ wèʔ. Kire nɛ̄ ye- puu kòriyaʔala Kirisi nī wè, majo bɛ̀ Kulocɛliɛ Pìle ni ’yeli tɛnmɛ yeri ki kpínʔini gè.

Kulocɛliɛ pìile piyē nɛ kasingele kpínʔini

²⁸Píra ŋáà nī wè, mi pìile, ye- puu kòrilo Kirisi nī wè, kire ga buu sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ- puu weli mɛ́ a wi kɛ́nì wìi tìɛ wè, dí fìɛrɛ fǎga sí weli taa wi pɛnjɛngɛ gèʔ. ²⁹Bɛ̀ yeli sí ki cɛ́n Kirisi wi ’sín wè, yeli ’yɛli bè ki cɛ́n míɛni siɛn ŋáà wi kasingele kpínʔini gèle, wiī Kulocɛliɛ pùɔ2.29 wiī Kulocɛliɛ pùɔ:Girɛki siɛnrɛ nī dè, ti ’ki juu nɛ́ jo: Kulocɛliɛ nyɛ́nì wi sii.Ti ki ’juu míɛni nyùyɔ 3.9 nī, nɛ́ 5.1 nī, nɛ́ 5.18 ní. Tire tiī nɛ nyu kɛnmɛ bíì nɛ̄ siɛn ’yɛli bè ní koli sii fɔnwɔ, bè kò Kulocɛliɛ pùɔ. Wéli baa Zan 3.3..

¹Ye- ki wéli kɛnmɛ bíì nɛ̄ weli woli ni ’kpúʔɔ Tuufɔli mɛ́ wè3.1 Wéli baa Zan 1.12; 3.16., fúɔ a wiī nɛ weli yeri Kulocɛliɛ pìile. Kányiʔɛ sí gī; weli yē bɛ̀ ! Ki sí n’gɛ gàa nɛ̄ duniya siɛnnɛ piyè weli cɛ́n wèʔ: duniya siɛnnɛ piyè Kulocɛliɛ cɛ́n wèʔ3.1 Wéli baa Zan 16.3; 17.25. !

²Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, píra ŋáà nī wè, weli yē Kulocɛliɛ pìile. Kiì fìɛ tìɛ weli nɛ̄ʔ kɛnmɛ bíì nɛ̄ weli bága sa puu wèʔ. Nɛ̀ ki yaʔa weli sí ki cɛ́n a Kirisi kɛ́nì wìi tìɛ wè, á weli nɛ wi nyaʔa wè, weli bága puu bɛ̀ wi tíɛlɛ, nɛ́ ki cɛ́n weli bé wi nyaa kɛnmɛ bíì nɛ̄ wi yē wè3.2 Wéli baa Zan 17.24; Kor2 3.18; Filip 3.21; Kol 3.4.. ³A kire sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ yē siɛn ó siɛn mɛ́ wè, wi nìɛ wìi cìile, bɛ̀ Kirisi wi tíimɛ wi yē cìiliwe wè.

⁴A siɛn ó siɛn nɛ kapiile kpínʔini lè, wiī nɛ Kulocɛliɛ fànʔa siɛnrɛ cìʔí dè, nɛ́ ki cɛ́n kapiile lè, lire yē bè fànʔa siɛnrɛ cíi dè. ⁵Yeli nyɛ́nì ki cɛ́n, Zezi Kirisi wi ’pɛn bè kapiʔile láʔa gèle; kapiile wè wi nī púloʔ3.5 Wéli baa Eb 9.26; Piɛ1 2.22.. ⁶Kire nɛ̄, a siɛn ó siɛn nɛ kòrí nɛ́ wi ní wè, kire siɛn wiǐ ní de kapiile kpínʔiniʔ. A siɛn ó siɛn nɛ waa yiʔɛmɛ nɛ kapiile kpínʔini lè, wiì Zezi Kirisi nyaa wèʔ, wi míɛni sì wi cɛ́nʔ.

⁷Mi pìile, ye fǎga ki yaʔa wàa yeli fáanni bè pùunniʔ. Siɛn ŋáà wi kasingele kpínʔini gèle, wi yē sínwɛ, majo bɛ̀ Zezi Kirisi wiī sínwɛ wè. ⁸Ŋìi sí wiī nɛ kapiile kpínʔini lè, wire yē Setɛni wuu. Nɛ́ ki cɛ́n gbòdolilo kàfɔli wiī kapiigbiʔiliwe nɛ̀ líɛ baa ki sélimɛ nɛ̄ bè. Kulocɛliɛ Jaa wi ’pɛn bè ba Setɛni wi kakpiʔiligele cúʔɔ gèle3.8 Wéli baa Mat 13.38; Zan 8.44; Eb 2.14.. ⁹Siɛn ó siɛn wī Kulocɛliɛ pùɔ3.9 Wéli baa 2.29 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè. wè, wi wè nɛ waa yiʔɛmɛ nɛ kapiile kpínʔini lèʔ, nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ sìi wiī kire siɛn nī wè. Kire nɛ̄ wiǐ ní gbɛ̀ jáa bè kapiile kpíʔileʔ, nɛ́ ki cɛ́n wiī Kulocɛliɛ pùɔ.

¹⁰Ki n’gɛ gàa ki ’Kulocɛliɛ pìile wàli bèle nɛ́ gbòdolilo kàfɔli wuulo ní bèle: ŋàa wi wè nɛ kasingele kpínʔini gèleʔ, kire ga laa, a wi siinyɛni sì wi dɛ́ni wèʔ, kire siɛn wè, wi wè Kulocɛliɛ pùɔʔ.

Dɛ́nigɛ kire kiī nɛ tɛ́ngɛfɔli tìí wè

¹¹Ti sí n’dɛ tunduro siɛnrɛ dáà weli ’lúʔu wi mɛ́ dè nɛ̀ ki líɛ baa ki sélimɛ nɛ̄ bè, tire dī weli ’yɛli bè wìye dɛ́ni3.11 Wéli baa Zan 13.34.. ¹²Kiì yɛli we- puu bɛ̀ Kayɛn tíɛlɛʔ, wire ŋáà wi ’puu Sìpiiwe wuu wè, á wi ’wi cɔni kpúu wè. Gáa sí nɛ́ wi cé wi kpúu ? Wi kakpiʔiligele ke cé pii wī, nɛ̀ ki yaʔa wi cɔni wuʔulo keli cé sín3.12 Wéli baa Sél 4.4,8; Eb 11.4; Zud 11..

¹³Mi siinyɛninɛ, ye fǎga ki yaʔa ki- yeli fungo wúɔʔ a yeli ’duniya siɛnnɛ biɛn bèle. ¹⁴A weli siinyɛninɛ pe ’weli dɛ́ni bèle, kire nɛ ki tìí weli nyɛ́nì yiri kùu nī wè nɛ̀ jíin sìi nī wè. Siɛn ŋáà mɛ́ dɛ́nigɛ ki wè baa gèʔ, wiī kòriwo kùu nī wī3.14 Wéli baa Zan 5.24.. ¹⁵Siɛn ŋáà wi siinyɛni wi ’wi biɛn wè, wire yē siɛnkpuuwo3.15 Wéli baa Mat 5.21-22.; yeli nyɛ́nì ki cɛ́n bànguɔ sìi wi wè kòriwo siɛnkpuuwo nī wèʔ.

¹⁶Ki n’gɛ kɛnmɛ bíì nɛ̄ weli ’dɛ́nigɛ cɛ́n gè nɛ̀ síɛ wè: Zezi Kirisi nyɛ́nì wi sìi kɛn wè weli kɛnmɛ nɛ̄. Kire nɛ̄, weli míɛni bèle, weli ’yɛli bè gbòbori yaʔa bè weli sìi kɛn wè weli siinyɛninɛ kɛnmɛ nɛ̄ bè3.16 Wéli baa Zan 15.13.. ¹⁷A duniya lɔri tiī siɛn wáà mɛ́ wè, á wi ’wi siinyɛni nyaa wè fuunmɔ nī bè, a wi sí cíi, nɛ́ wi fungo tɔ́n gè, wiì nyinimɛ taa wi nɛ̄ wèʔ, mɛni Kulocɛliɛ dɛ́nigɛ ki bé puu kòrigo bè síɛ wi fungo nī gè ? ¹⁸Mi pìile, weri dɛ́nigɛ tìí gè kakpiʔiligele nī nɛ́ kányiʔɛ ní; ki fǎga buu siɛntaanra juulo yákuɔʔ.

¹⁹Kire ki bé ki yaʔa dí weli- ki cɛ́n bè jo weli yē kányiʔɛ wuulo nɛ́ míɛni weli funyɔ yi bé nyígi Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. ²⁰A ki sí yē weli funyɔ yiī nɛ dìgire nyu weli nɛ̄ wè, weli ’ki cɛ́n Kulocɛliɛ wi nyɛ́nì kpúʔɔ nɛ̀ tóri weli funyɔ nɛ̄ yè. Wi ’kele ke mìɛni cɛ́n.

²¹Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, a ki sí yē weli funyɔ yi wè nɛ dìgire nyu weli nɛ̄ wèʔ, weli funyɔ yi bé puu nyíyɛ kányiʔɛ nɛ̄ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè. ²²Nɛ́ míɛni weli bé ki taa wi mɛ́ gàa weli nɛ náari gè, nɛ́ ki cɛ́n weli nɛ wi kajuudiʔɛlɛ cògí gèle níɛ ki míɛni kpínʔini gàa ki ’wi dɛ́ni gè3.22 Wéli baa Mat 7.7; Zan 8.29..

²³Wi kajuudiɛlɛ ni n’nɛ: we- tɛ́ngɛ wi Jaa Zezi Kirisi wi míʔɛ nɛ̄ gè, dí we- wìye dɛ́ni bè yɛli nɛ́ gàa ní wi ’juu nɛ̀ gbɛ̀ngɛ gè nɛ́ jo weri ki kpínʔini gè3.23 Wéli baa Zan 6.29.. ²⁴Ŋàa wi ’wi kajuudiʔɛlɛ cò gèle, wiī kòriwo Kulocɛliɛ nī, á Kulocɛliɛ míɛni yē kòriwo wi nī. Ki n’gɛ mɛni weli ’ki cɛ́n dí Kulocɛliɛ yē kòriwo weli nī bèle: wi Pìle náà wi ’kɛn weli mɛ́ lè, lire ni ki tìí weli nɛ̄.

Jànvaa siɛnjuulo bèle

¹Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, yeli fǎga tɛ́ngɛ siɛnnɛ bálì pe mìɛni nɛ̄ bèle bàli pe ’jo Kulocɛliɛ Pìle ni nyu peli ní wèʔ. Yeli ’yɛli bè pe siʔɛ bè wéli bè ki cɛ́n a ki yē Kulocɛliɛ Pìle niī pe nī. Nɛ́ ki cɛ́n jànvaa siɛnjuulo sáamɛ nyɛ́nì jíin nɛ̀ cɛrigɛ duniya nī wè4.1 Wéli baa Zer 29.8; Tes1 5.21; Piɛ2 2.1; Zan2 7.. ²Ki n’gɛ kɛnmɛ báà pire nɛ̄ yeli bé ki cɛ́n a ki yē Kulocɛliɛ Pìle niī siɛn nī wè: a siɛn wi ’ki juu nɛ̀ láʔa nɛ́ jo Zezi Kirisi nyɛ́nì pɛn siɛn céri nī dè, Kulocɛliɛ Pìle ni yē kire siɛn ŋáà nī wè. ³Á ŋìi sí cíi bè ki juu láʔa bé jo dí Zezi wiì pɛn kire kɛnmɛ báà nɛ̄ bèʔ, Kulocɛliɛ Pìle ni wè kire siɛn nī wèʔ. Kire siɛn wiī Kirisi leguuwo wī. Yeli cé ki lúʔu nɛ́ jo kire leguu ŋáà wi bága pɛn; píra ŋáà nī wè, wi sí yē bile duniya nī wè nɛ̀ kúɔ.

⁴Nɛ̀ ki yaʔa, yeli bálì bīɛlɛ mi pìile bèle, yeli yē Kulocɛliɛ wuulo a yeli ’jànvaa siɛnjuulo bálì jáa bèle4.4 Wéli baa Wurɔ 8.31,37.. Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ Pìle náà nī yeli nī bèle, niī nɛ́ ŋɔri ní nɛ̀ tóri Kirisi leguuwo nɛ̄ wè ŋàa wī duniya nī wè. ⁵Siɛnnɛ bálì bèle, peli yē duniya wuulo, kire nɛ̄ pe nìɛ nyu duniya juugɛnmɛ nɛ̄, á duniya wuulo peli nìɛ lúru pe mɛ́. ⁶Weli bèle, weli yē Kulocɛliɛ wuulo. Ŋàa wi ’Kulocɛliɛ cɛ́n wè, wiī nɛ lúru weli mɛ́. Ŋàa wi wè Kulocɛliɛ wuu wèʔ, wi wè nɛ lúru weli mɛ́ʔ. Bɛ̀ ki yē weli nɛ̂ ki cɛ́n a ki ’nyaa kányiʔɛ Pìle ni yē kire siɛn nī wè kire ga laa káfinɛrɛ pìle lè4.6 Wéli baa Zan 14.17; 15.26; 16.3..

Kulocɛliɛ wi yē dɛ́nigɛ

⁷Nɛ siinyɛninɛ, yeli bálì ye ’mi dɛ́ni bèle, weli ’yɛli bè wìye dɛ́ni, nɛ́ ki cɛ́n dɛ́nigɛ ki ’kɔ́n Kulocɛliɛ mɛ́. Ŋàa mɛ́ dɛ́nigɛ yē wè, wiī Kulocɛliɛ pùɔ; wi nyɛ́nì Kulocɛliɛ cɛ́n. ⁸Ŋàa sí wī dɛ́nigɛ wè wi mɛ́ wèʔ, wiì Kulocɛliɛ cɛ́nʔ, nɛ́ ki cɛ́n, Kulocɛliɛ wi yē dɛ́nigɛ.

⁹Kulocɛliɛ nyɛ́nì wi dɛ́nigɛ tìɛ gè weli nɛ̄ kɛnmɛ báà nɛ̄ bè: Kulocɛliɛ nyɛ́nì wi Jaa nigbe tun wè náʔa duniya nī wè, gìi ki bé tí weli- bànguɔ sìi taa wè wi kɛnmɛ nɛ̄ bè4.9 Wéli baa Zan 3.16.. ¹⁰Ki n’gɛ gàa gī dɛ́nigɛ gè: kiì nyaa majo Kulocɛliɛ wire ’weli dɛ́ni wīʔ; gìi gī baa gè, weli bīɛlɛ we ’wi dɛ́ni. Wire wi nyɛ́nì wi Jaa tun wè náʔa wi pa kò kakuɔrɔ weli kɛnmɛ nɛ̄ bè, kapiʔile kàsulugo wori dè4.10 Wéli baa Wurɔ 5.8,10.. ¹¹Nɛ siinyɛninɛ, a weli ’Kulocɛliɛ dɛ́ni wè kɛnmɛ báà nɛ̄ bè, weli ’yɛli bè wìye dɛ́ni míɛni.

¹²Siɛn fìɛ Kulocɛliɛ nyaa wè púloʔ4.12 Wéli baa Tim1 6.16.. Nɛ̀ sí ki yaʔa a weli ’wìye dɛ́ni wè, Kulocɛliɛ wiī kòriwo weli nī, á wi dɛ́nigɛ ki sɔ́migɔ nɛ̀ fori weli nī.

¹³Kulocɛliɛ nyɛ́nì wi Pìle kɛn lè weli mɛ́, kire ki ’ki yaʔa a weli ’ki cɛ́n weli yē kòrilo Kulocɛliɛ nī wè, á wire míɛni yē kòriwo weli nī. ¹⁴Weli nyɛ́nì ki nyaa nɛ́ weli nyapigele ní gèle níɛ ki nyu nɛ láʔala dí Tuufɔli wi nyɛ́nì wi Jaa tun wè wi pa kò duniya Suɔfɔli4.14 Wéli baa Zan 3.17.. ¹⁵A siɛn ’ki juu nɛ̀ láʔa nɛ́ jo dí Zezi wiī Kulocɛliɛ Jaa wè, Kulocɛliɛ yē kòriwo kire siɛn nī wè, á wire míɛni yē kòriwo Kulocɛliɛ nī wè.

¹⁶Dɛ́nigɛ gáà gī Kulocɛliɛ mɛ́ weli kɔli mɛ́ gè, weli nyɛ́nì ki cɛ́n nɛ̀ tɛ́ngɛ ki nɛ̄. Kulocɛliɛ wi yē dɛ́nigɛ. A siɛn ŋíì yē kòriwo dɛ́nigɛ nī gè, wi yē kòriwo Kulocɛliɛ nī wè; Kulocɛliɛ míɛni yē kòriwo kire siɛn nī wè.

¹⁷Kire ki ’ki yaʔa a dɛ́nigɛ ki sɔ́migɔ nɛ̀ fori weli sunʔɔmɔ nī bè, kire ga buu weli fǎga de fìʔɛ́ kàyuʔujuujɛngɛ nɛ̄ gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n bɛ̀ Zezi Kirisi wi yē kɛnmɛ bíì nɛ̄ bè, weli míɛni yē bɛ̀ wi tíɛlɛ duniya nī wè. ¹⁸Fíɛrɛ wè baa dɛ́nigɛ nī gèʔ, nɛ́ ki cɛ́n dɛ́nigɛ gáà ki ’sɔ́migɔ nɛ̀ fori gè, kiī nɛ fíɛrɛ cìrá dè. A wiyē nɛ fìʔɛ́ wè, kire nɛ ki tìí wiyē nɛ wuʔɔgɔ siri gè wī. A ki sí nyaa mmɛ gè, ŋàa wi fìʔɛ́ wuʔɔgɔ nɛ̄ gè, dɛ́nigɛ kiì sɔ́migɔ nɛ̀ fori kire siɛn nī wèʔ.

¹⁹Dɛ́nigɛ yē weli mɛ́, nɛ́ ki cɛ́n weli we ’kíni nɛ̀ Kulocɛliɛ dɛ́ni wè. ²⁰A siɛn wáà ’ki juu nɛ́ jo, «Kulocɛliɛ nyɛ́nì mi dɛ́ni wè», nɛ̀ ki yaʔa wi siinyɛni wi ’wi biɛn wè, káfinɛvinɛwɛ wī. Nɛ́ ki cɛ́n, wi siinyɛni ŋáà wi nyaʔa wè, a wire sì wi dɛ́ni wèʔ, Kulocɛliɛ ŋáà wi wè nɛ nyaʔa wèʔ, wire sǐ gbɛ̀ wi dɛ́niʔ.

²¹Kajuudiɛlɛ ni n’nɛ nàa wi ’juu weli mɛ́ lè: ŋàa Kulocɛliɛ ’wi dɛ́ni wè, ki siɛn wi ’yɛli bè wi siinyɛni yaʔa wè wi- wi dɛ́ni míɛni4.21 Wéli baa Mat 22.36-40..

Tɛ́ngɛlɛ ni ’weli kɛn a we ’duniya jáa wè

¹A siɛn ó siɛn ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ Zezi wi yē Kirisi wè, wi yē Kulocɛliɛ pùɔ5.1 Wéli baa 2.29 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè.. A Tuufɔli wi ’siɛn ó siɛn dɛ́ni wè, Tuufɔli wi pùɔ wè, wi nɛ̂ siɛn dɛ́ni wè míɛni5.1 Wéli baa Zan 1.12; 8.42.. ²A Kulocɛliɛ ’weli dɛ́ni wè, a weli nɛ lúru wi kajuudiʔɛlɛ mɛ́ gèle, kire ki bé ki yaʔa weli- ki cɛ́n dí Kulocɛliɛ pìile pe ’weli dɛ́ni wè. ³Nɛ́ ki cɛ́n, a Kulocɛliɛ ’weli dɛ́ni wè, weli ’yɛli bè wi kajuudiʔɛlɛ cò gèle. Wi kajuudiʔɛlɛ ke wè tugoroʔ5.3 Wéli baa Mat 11.30; Zan 14.15..

⁴Nɛ́ ki cɛ́n a siɛn wiī Kulocɛliɛ pùɔ wè, wi nɛ̂ fànʔa taa duniya nɛ̄ wè5.4 Wéli baa Zan 16.33.. Weli tɛ́ngɛlɛ lire nɛ̂ ki yaʔa weli nɛ̂ fànʔa taa duniya nɛ̄ wè.

⁵Bɛ̀ sí ki yē gè, ŋáa sí wī wi ’duniya jáa wè ? Wire yákuɔ wī ŋàa wi ’tɛ́ngɛ ki nɛ̄ nɛ́ jo Zezi wiī Kulocɛliɛ Jaa wè. ⁶Zezi Kirisi wire wī ŋàa wi ’pɛn nɛ́ luʔɔ ní gè nɛ́ sìsiɛn ní gè. Kiì cɛ́nì nyaa luʔɔ yákuɔ ní wi ’pɛnʔ, kire bɛ̀ʔ, luʔɔ nɛ́ sìsiɛn ní wi ’pɛn5.6 luʔɔ nɛ́ sìsiɛn: Luʔɔ gè, kiī nɛ ki tìí Zezi wi ’batɛmi kpíʔile. Sìsiɛn gè, kiī nɛ wi ’kùu wori nyu dè.. Á Kulocɛliɛ Pìle niī nɛ ki nyu nɛ láʔala, nɛ́ ki cɛ́n Pìle lè ni yē kányiʔɛ5.6 Wéli baa Zan 14.17; 15.26; 16.13.. ⁷Peli taanri bīɛlɛ pe ki tìí nɛ láʔala: ⁸Kulocɛliɛ Pìle lè, nɛ́ luʔɔ ní gè, nɛ́ sìsiɛn ní gè. Pe taanri pe mìɛni yē sɔ̀nginuro nɛ̄ nɛ́ pìye ní.

⁹Weli nìɛ yéri siɛnnɛ siɛnrɛ nɛ̄ dè dàa pe ’juu nɛ̀ láʔa dè, nɛ̀ sí ki yaʔa dàa Kulocɛliɛ ’juu nɛ̀ láʔa dè, tire nyɛ́nì kpúʔɔ nɛ̀ tóri. Tire yē dàa wi ’juu nɛ̀ ceri wi Jaa wuʔu nɛ̄ gè5.9 Wéli baa Mat 3.17; Zan 5.34-37.. ¹⁰Ŋàa wi ’tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ Jaa nɛ̄ wè, siɛnrɛ dáà Kulocɛliɛ ’juu nɛ̀ láʔa dè, ti nɛ̂ kò wi nī. Nɛ̀ ki yaʔa, ŋàa wiì tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ siɛnrɛ nɛ̄ dèʔ, wire nɛ̂ ki nyaa majo Kulocɛliɛ wi ’finɛ wī, nɛ́ ki cɛ́n dàa Kulocɛliɛ ’juu nɛ̀ láʔa wi Jaa wuʔu nɛ̄ gè, wiì tɛ́ngɛ ti nɛ̄ʔ.

¹¹Siɛnrɛ dáà ti nyɛ́nì juu nɛ̀ láʔa: Kulocɛliɛ nyɛ́nì bànguɔ sìi kɛn wè weli mɛ́; kire sìi ŋáà wi ’kɔ́n wi Jaa mɛ́ wè5.11 Wéli baa Zan 1.4.. ¹²Ŋàa mɛ́ Jaafɔli wi yē wè, sìi wi yē wi mɛ́. Ŋìi sí mɛ́ Kulocɛliɛ Jaa wi wè yē wèʔ, sìi wi wè wi mɛ́ʔ5.12 Wéli baa Zan 3.36..

Sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gáà gī tɛ́ngɛfɔlilɔ mɛ́ bèle

¹³Yeli bálì ye ’tɛ́ngɛ Kulocɛliɛ Jaa wi míʔɛ nɛ̄ gè, mi nyɛ́nì siɛnrɛ dáà sɛbɛ dè yeli mɛ́ kire ga buu yeli- ki cɛ́n yeli nyɛ́nì bànguɔ sìi taa wè5.13 Wéli baa Zan 20.31..

¹⁴Ki n’gɛ sɔ̀ngirɔ taʔadiʔɛ gáà gī weli mɛ́ Kulocɛliɛ yiʔɛ mɛ́ gè: a weli ’yɛgɛ káà náari nɛ̀ yɛli nɛ́ wi nyɛ́ni kaala ní lè, wi bé lúʔu weli mɛ́. ¹⁵Bɛ̀ weli ’ki cɛ́n wiī nɛ lúru weli mɛ́ wè, a weli ’yakaa náari wi mɛ́ wè, weli ’ki cɛ́n míɛni wi bé ki kɛn weli mɛ́ nɛ̀ yɛli nɛ́ gàa ní weli náari gè.

¹⁶A wàa ’wi siinyɛni nyaa ŋàa wi kapiile kpínʔini lè nàa ni wè nɛ waa kùu mɛ́ wèʔ, wi de náari wi siinyɛni mɛ́ wè. Bà Kulocɛliɛ bé sìi kɛn wè wi mɛ́, a ki ’nyaa kányiʔɛ, kapiile náà wi kpínʔini lè, ni wè nɛ waa kùu mɛ́ wèʔ. Nɛ̀ sí ki yaʔa kapiile láà yē baa nàa ni waa kùu mɛ́ wè5.16 Wéli baa Mat 12.31-32; Mar 3.29; Luk 12.10; Eb 6.4-6; 10.26.. Kire kapiile lire wuʔu bɛ̀ʔ mi nɛ nyu nɛ́ jo yeri náari wèʔ. ¹⁷Kolimɔ pi mìɛni yē kapiile, nɛ̀ ki yaʔa kapiʔile ke mìɛni bɛ̀ʔ kiyē nɛ waa kùu mɛ́ wèʔ.

¹⁸Weli nyɛ́nì ki cɛ́n, ŋàa wī Kulocɛliɛ pùɔ wè, wi nɛ̌ kò de kapiʔile kpínʔiniʔ. Nɛ́ ki cɛ́n Kulocɛliɛ Jaa wiī nɛ wi wéli; Sìpiiwe wiǐ gbɛ̀ nɔ̀ wi nɛ̄ʔ.

¹⁹Weli ’ki cɛ́n weli yē Kulocɛliɛ pìile5.19 Wéli baa 2.29 kaliwɛgɛ ki táanmɛ gè., á duniya wi mìɛni yē Sìpiiwe fànʔa láara gè.

²⁰Weli nyɛ́nì ki cɛ́n míɛni, Kulocɛliɛ Jaa wi pɛ́nì sícilimɛ kɛn bè weli mɛ́, kire ga buu weli- gbɛ̀ kányiʔɛ Kulocɛliɛ cɛ́n wè. Weli sí yē pínɛnɛ nɛ́ wi ní ŋàa wi yē kányiʔɛ Kulocɛliɛ wè, bɛ̀ weli yē pínɛnɛ nɛ́ wi Jaa Zezi Kirisi ní wè. Zezi wire yē kányiʔɛ Kulocɛliɛ, wire wī bànguɔ sìi wè5.20 Wéli baa Zan 17.3..

²¹Mi pìile, ye- yìye cò yasunro nɛ̄ dè !