TIMOTE BATAGA 1na

Bataga jinaa kaŋ Pol nʼa sanba Timote se

Citaaboo fahamandiroo

Pol ka batagaa woo sanba Timote se waatoo kaŋ Timote goo Efez koyraa ra. Timote baaba manʼti kala Grek, ɲaŋoo manʼti kala Alyahuudu kaŋ naanay Isa. Pol naarumawey kaŋ a nʼi tee ka Alhabar Boryaa har, nga ra nga nda Timote dii cere. Ngi cere bayyanoo banda ga, a hanga Pol diray boobo ra ka waazu. Cee booboyaŋ mo Pol gʼa sanba Egilizey do ka mise šendayaŋ hanse.

Batagawey kaŋ Pol nʼi sanba Timote nda Tit se, borey ga nee batagawey no kaŋ ga šelaŋ alfagey nda fondawey ga kaŋ cebandi alfagey nda Egilizey jinehuney se. Batagaa woo ga hin ka zamnandi zamna hinka:

1. Cawandiroo kaŋ harandi Egilizey nda ngi jinehuney se.

2. Hoyrawey kaŋ harandi Timote hunday se nga goyoo here.

Boraa kaŋ se batagaa sanbandi maaɲoo

nda fooyanoo kaŋ teendi a se

¹Agay Pol kaŋ ti Almasihu Isa diyaw ka sawa nda ir Hallasikaa Irkoy yaamaroo nda Almasihu Isa ir naataa, ²ka batagaa woo sanba ni Timote se kaŋ ti ay ize cimoo naanayyanoo ra. Baaba Irkoy nda Almasihu Isa ir Koyoo anneemaa, nda tamallaa, nda alaafiyaa ma kaa ni ga.

Hawgay taari cawandikey ga

³Cindi Efez koyraa ra sanda takaa kaŋ nda ay nʼa wiri ni ga waatoo kaŋ ay koy Masedoni gandaa ra hala ma boroyaŋ yaamar i masi haya tanayaŋ cawandi. ⁴I masi hawa fillayaŋ nda kaaga fisi-fisiyan kaŋ si ben ga kaŋ ga citi hay, i si Irkoy ibaayoo tabatandi kaŋ ga teendi naanaa ra. ⁵Yaamaroo addaliloo manʼti kala baji kaŋ ga hun bine henanante ra, nda bine boryo, nda naanay kaŋ ra almunafikitaray sii. ⁶Boro fooyaŋ na fondaa naŋ ka koy hanga šenni yaada bande. ⁷I ga ngi boŋ tee sanda ašariyaa baykawyaŋ, i si hayaa bay kaŋ i gʼa har, i si hayaa bay kaŋ ga i ga šendandi.

⁸Ir ga bay kaŋ ašariyaa ga boori nda boro gʼa ka goy nda fondaa. ⁹Amma ir ma haya foo bay, ašariyaa mana gorandi boro šerrante se, a mana kaa kala goy futu teekey nda turantey se, boro laaley nda zunubantey se, borey kaŋ si hunbur Irkoy nda borey kaŋ si Irkoy hayey beerandi se, ɲaa karkey nda baaba karkey se, nda borowiikey, ¹⁰nda borey kaŋ ga woy nda aru izefututaray tee, nda arey kaŋ ga marga nda arey, nda borey kaŋ ga borey haamay, nda taariharkey, nda taarižeekey, nda haya kaŋ si koy cawyan cimoo bande. ¹¹Cawandoo woo sawa nda Alhabar Boryaa kaŋ talfandi ay ga. Alhabar Boryaa woo mana hun kala Irkoy daržantaa do kaŋ ti Gomnikoyoo.

Pol ga albarka daŋ Irkoy se nga tamallaa maaganda se

¹²Ay ga albarka daŋ Almasihu Isa ir Koyoo se kaŋ nʼay noo gaabi, kʼay dii laadirante, kʼay daŋ nga goyoo ra, ¹³ba kaŋ se ay na maaɲoo futandi ka bisa, ka tee gurzugandikaw, boro wowkaw, amma Irkoy tamalla ya ne, zama ya nkʼi tee lakkal jaŋay nda naanay jaŋay ra. ¹⁴Ir Koyoo na nga anneemaa doori ay boŋ nda baayan, a nʼay noo naanay nda baji kaŋ ga duwandi Almasihu Isa margaroo ra. ¹⁵Šennoo woo, šenni hakiikante no, a ga hima ka diyandi nongoo kul here kaŋ Almasihu Isa nka kaa aduɲɲa ra ka zunubantey hallasi kaŋyaŋ agay ti i kul ibeeroo. ¹⁶Irkoy tamalla ya ne, agay kaŋ ti borey kul zunubante beeroo, hala Isa Almasihu ma nga suuroo kul cebe ay here hala ya duu ka tee borey kaŋ ga kaa ka naanay ka duu hunayan abadantaa se boro kaŋ i mʼa guna ka tee. ¹⁷Zamaney Kokoyoo, a si buu, boro si dii a, Irkoy follokaa, beeray nda darža ma bara a ga abada hala abada. Amin.

Pol nee Timote se a ma gaabu naanaa ga

¹⁸Ay izoo Timote, ay ga yaamaroo woo talfi ni ga ka sawa nda annabey šenney kaŋ bay ka harandi ni ga. Šenney wey nda ma wongu hennaa tangam ¹⁹nda ka gaabu naanay nda binekanay ga, boro fooyaŋ na binekanay naŋ, i na ngi naanaa mun sanda harihii. ²⁰Borey din, Imene nda Aleksander goo i ra, ay nʼi taŋ Ibilisi se, hala i ma faham kaŋ i masi Irkoy wow.

Hoyrayyan Irkoy ŋaarayyan ga

¹Adiši, ay hoyray jinaa manʼti kala borey ma hanse ka Irkoy biɲɲay, i ma Irkoy ŋaaray, i ma Irkoy ŋaaray cere se, i ma albarka daŋ Irkoy se adamizey kul se, ²nda kokoyey se, nda boŋkoyney se, hala ir ma huna alaafiya nda lakkalkanay ra, ka dira Irkoy ganayan nda taka henna ra. ³Woo ti haya kaŋ ga boori, a ga kan Irkoy ir Hallasikaa se ⁴kaŋ ga baa borey kul ma hallasi, i ma cimoo bay,

⁵zama Irkoy, nga folloku no,

waafakandikaa kaŋ goo Irkoy nda adamizey game mo, nga folloku no,

aroo no kaŋ se i ga nee Almasihu Isa

⁶kaŋ na nga boŋ noo ka adamizey kul zunubey alhakoo bana kʼi hallasi.

Seedetaraa woo teendi alwaatoo kaŋ kayandi ra.

⁷Nga se ay tee waazukaw, nda diyaw, nda cawandikaw dumey kaŋ manʼti Alyahuudu se naanaa nda cimoo ra. Cimoo no ay gʼa har, ay si taari.

⁸Adiši ay ga baa arey ma Irkoy ŋaaray nongu kul ra ka ngi kabe henanantey jer bila futay bila kakaw.

⁹Takaa din da, ay ga baa woyey ma bankaaray daŋ kaŋ ga hima, suturayan nda boŋ yeeti gandayan ra. I masi tur šenda tee, i masi wura wala alyakuutu hay šenda ka taalam. I masi darbay hay šenda daŋ. ¹⁰I ma taalam nda teegoy henna kaŋ ga hima woyey se kaŋ kayandi ngi ma hunbur Irkoy.

¹¹Woy ma dangay i mʼa cawandi, a ma nga boŋ yeeti ganda. ¹²Ay si woy noo fondo a ma aru cawandi wala a ma hini fur a boŋ. A mma hima ka tee boro dangayante, ¹³zama Adama ka jin ka hansandi, nga banda ga, Haawa. ¹⁴Manʼti Adama ka dargandi, woyoo ka dargandi, a kaŋ hooyan ra. ¹⁵Amma woo kul ra, woyoo ga hallasi nga hayyanoo maaganda se nda a gaabandi naanaa, nda baji, nda henanyan ga boŋ yeeti gandayan ra.

Egilizoo jineborey

¹Šennoo woo, šenni hakiikante no, boro kaŋ ga baa Egiliz jinehuntaray, a boonay goy henna. ²Kala Egiliz jinehun ma tee boro kaŋ ga laybu sii, woy folloku kurɲe, a ma hin nga boŋ, lakkalkoyni, boro attabiya hennakoyni, yawzumandikaw, a ma hin ka cawandi. ³A masi tee boro kaŋ na nga boŋ noo harifutu haŋyan se, a masi tee boro futa, a ma tee boro boryo, a masi tee yenjekaari, a masi tee nooru baakaw. ⁴A ma nga boŋ hugoo juwal henna, a ma nga izey aladabu i ma boŋdum a se, i mʼa beerandi. ⁵Zama boro kaŋ si hin ka nga boŋ hugoo juwal, taka foo nda a ga hin ka huga nda Irkoy Egilizoo? ⁶A masi tee boro kaŋ taaga ka tuubi, hala a masi koy bolsay ka kaŋ ciitoo ra kaŋ ra Ibilisi kaŋ. ⁷Kala a ma tee mo boro kaŋ taray borey ga seedetaray henna har a ga hala i masʼa kaynandi, a masi kaŋ Ibilisi kumsaa ra.

Egilizoo goykey

⁸Takaa din da, kala Egiliz goykey ma tee boroyaŋ kaŋ borey gʼi beerandi, i masi tee boro kaŋ si kay šenni foo ga, i masi ngi boŋ noo harifutu boobo haŋyan se, i masi nooru ceeci nda taka žiiba. ⁹I ma naanaa cimoo kaŋ cindi ka tugandi dii bine kaaray ra. ¹⁰Ngi mo, kala i ma siyandi jina, woo banda ga, nda laybu sii i ga, i ma tee Egiliz goykaw.

¹¹Takaa din da, woyey ma tee boroyaŋ kaŋ borey gʼi beerandi, i masi tee miimandakaw, i ma hin ngi boŋ, i ma laadir haya kul ra.

¹²Egilizoo goykey affoo kul ma tee woy folloku kurɲe, i ma ngi izey nda ngi boŋ hugey juwal henna. ¹³Borey kaŋ ga Egiliz goyoo tee ka boori, i ga duu jineborotaray henna nda lakkalkanay beeri naanaa ra kaŋ ga duwandi Almasihu Isa ra.

Irkoy ganayanoo sirroo

¹⁴Ay na hayey wey hantum ma ne, amma ay ga tammahã ne nda kayna ya koy ni do. ¹⁵Amma nda ay gay ay mana kaa, ma takaa bay kaŋ nda boro ga hima ka dira Irkoy hugoo ra kaŋ ti Irkoy hunantaa Egilizoo, kaŋ ti hugoo ganjoo nda asaasoo kaŋ ga cimoo ga kay. ¹⁶Kakaw sii a ra, Irkoy ganayanoo sirroo ga hanse ka beeri:

Irkoy na nga boŋ cebe gaaham ra,

nga Hundoo yadda kaŋ a ga šerre,

a bangandi almalaykayaŋ se.

A waazandi dumiyaŋ se,

aduɲɲa ra a naanayandi,

a zandi ka huru daržaa ra.

Hawgay cawandikaw taariharkey ga

¹Irkoy Hundoo ga nee kaaray kaŋ alwaati korawey ra boroyaŋ ga ngi boŋ moorandi naanaa ka denji darga lakkalyaŋ ga, i ga haŋajer ganjey cawandiyaney se, ²kaŋyaŋ ti almunafiki nda taariharkaw, biney ga kogu ma nee haya kaŋ guuru konna ciray ka žeeri tee i ga. ³I ga nee kaŋ boro masi hiiji, ŋaayanyaŋ goo no kaŋ i ga nee boro masʼi ŋaa, ka gar hayayaŋ no kaŋ Irkoy nʼi taka ganakey se kaŋ ga cimoo bay hala i mʼi ŋaa ka albarka tee. ⁴Haya kul kaŋ Irkoy nʼa taka ga boori, haya kul sii no kaŋ boro ga hima ka wanji a, a ma ŋandi de nda albarka daŋyan, ⁵zama Irkoy meešennoo nda Irkoy ŋaarayyan gʼa henanandi.

Isa Almasihu goykaw henna

⁶Nda nʼga hayey wey daŋ ir armey jine, nʼga tee Almasihu Isa goykaw henna kaŋ ga huna nda naanaa šenney nda cawyan boryaa kaŋ ni hanga a nda cimi. ⁷Fay nda fillawey kaŋ si henan kaŋ borey kaŋ si hunbur Irkoy gʼi har. Ni boŋ gaabandi Irkoy ganayan ga. ⁸Gaaham feeriyan goo nda nafaw kayna4.8 «kayna», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «waati kayna se»., Irkoy hunburay binde goo nda nafaw nongu kul here, allaahidu goo a ra sohõ da hunaroo se, allaahidu goo a ra hunaroo kaŋ goo kaa se. ⁹Šennoo woo, šenni hakiikante no, boro ga hima ka naanay timmante daŋ a ga. ¹⁰Woo ti addaliloo kaŋ se ir ga fara ka tangam, zama ir ga naata Irkoy hunantaa ra kaŋ ti adamizey kul Hallasikaa, waaniwaani ganakey. ¹¹Hayey wey ka borey yaamar mʼi cawandi.

¹²Boro kul masi donda ni, ni zankataraa maaganda se. Tee ganakey se boro kaŋ i mʼa guna ka tee, šenni ra, nda teegoy ra, nda baji ra, nda naanayyan ra, nda henanyan ra. ¹³Hala ay ga kaa, ma gaabandi ka Irkoy meešennoo caw borey jine, ma borey hoyray, ma cawandi. ¹⁴Masi donda anneemaa nooyanoo kaŋ nʼduu a, a nondi ma ne annabi šenni bande nda boro beerey margaroo kaŋ na ngi kabey fur ni ga. ¹⁵Huga nda hayey wey, ni kul noo goyoo se, nga ra ni koyjineyanoo ga henan borey kul se. ¹⁶Lakkal daŋ ni boŋ se nda ni cawandiyanoo se. Gaabandi hayey wey ga, zama nda nʼga woo tee, nʼga ni hunday nda borey kaŋ ga haŋajer ma ne hallasi.

Boro žeeney nda soogey dii takaa

¹Masi zahã aru žeena ga, a hoyray sanda ni baaba. Arusoogey, mʼi hoyray sanda armayaŋ, ²woy žeeney, mʼi hoyray sanda ɲaa, woysoogey, mʼi hoyray sanda woyme nda taka kaŋ ga hanse ka henan.

Woyey kaŋ kurɲey buu dii takaa

³Ma woyey kaŋ kurɲey buu beerandi, maanaa wey kaŋ sii nda faabakaw kul. ⁴Amma nda izeyaŋ wala haamayaŋ goo woy kaŋ kurɲoo buu se, i ma ngi ganayanoo cebe nda teegoy henna teeyan ngi hugoo borey se jina, i ma teegoy henney bana kaŋ ngi hayragey nʼi tee i se, zama woo ti haya kaŋ ga kan Irkoy se. ⁵Woy kaŋ kurɲoo buu kaŋ nda cimi a cindi nga hinne, nga, a ga naata Irkoy ga, a ga gaabandi Irkoy biɲɲayyan nda Irkoy ŋaarayyan ga cijin nda zaari. ⁶Amma woy kaŋ kurɲoo buu kaŋ ga hanga nga bine-ibaayoo, a buu, ba kaŋ se a ga huna. ⁷I yaamar nda hayey wey hala i ma tee boroyaŋ kaŋ ga laybu sii. ⁸Boro kaŋ si lakkal daŋ nga borey se, waaniwaani nga hugoo borey, boraa na naanaa yankar, a jaase boro kaŋ si naanay Irkoy.

⁹Hala woy kaŋ kurɲoo buu ga hantumandi woyey kaŋ kurɲey buu kaddaasoo ga faabayan se, kala a ma tee woy kaŋ sii jiiri woydu (60) se ganda, a mana tee wande kala kurɲe folloku se. ¹⁰A ma bara nda seedetaray nga teegoy henney maaganda se, a na zankayaŋ biiri, a na yaw zumandi, a na Irkoy boro henanantey cewey ɲumay, a na borey kaŋ ga zarabi faaba, a na teegoy henna dumi kul tee.

¹¹Amma woysoogey kaŋ kurɲey buu, masi yadda ka maaɲey hantum, zama waati kaŋ i tun ka hanga ngi ibaayey bande ka Almasihu naŋ, i ga baa ngi ma hiiji. ¹²I ga ciitandi, zama i na ngi allaahidu jinaa yankar. ¹³Koyne mo i sii nda goy, i ga sintin ka huru ka fatta hugey ra. Manʼti i mma tee boroyaŋ kaŋ sii nda goy hinne, i mma tee albuddakaw ka ngi miɲey daŋ haya kul ra, i ga hayayaŋ har kaŋ si harandi. ¹⁴Adiši, ay ga baa woysoogey kaŋ kurɲey buu ma hiiji. I ma duu zankayaŋ, i ma ngi hugey juwal, i masi iberoo noo fondo kul a ma haya futu har, ¹⁵zama za sohõ da affooyaŋ bere ka hanga Ibilisi bande. ¹⁶Nda ganakaw woy goo nda nga borey ra woyyaŋ kaŋ kurɲey buu, a ma huga nda ey, i masi tee Egilizoo ga jeraw, hala Egilizoo ma duu ka huga nda wey kaŋ kurɲey buu i sii nda faabakaw.

Egilizoo boro beerey dii takaa

¹⁷Egilizoo boro beerey kaŋ ga jinehuntaray henna tee ga hima nda ka duu beeray hinka, waaniwaani wey kaŋ Irkoy meešennoo haryanoo nda nga cawandiyanoo goyoo ra i ga taabi, ¹⁸zama Citaaboo nee: «Masi heejoo miɲoo haw kaŋ goo ma taasoo musay.»5.18 Alhukumoo 25.4; Korent borey bataga 1na 9.9. Koyne mo: «Goykaw ga hima nda nga banaa.»5.18 Matiyu 10.10; Luka 10.7.¹⁹Seedetaray futu kaŋ harandi Egilizoo boro beeri ga, masi yadda a ga nda manʼti seede hinka wala ihinza ka fatta. ²⁰Borey kaŋ ga huna zunubu ra, citi i ga borey kul jine, hala borey jerey mo ma hunbur.

²¹Ay gʼa šendandi ni ga Irkoy jine, nda Almasihu Isa jine, nda almalayka suubantey jine, ma hayey wey dii, masi borey bisandi cere, masi baa affoo ka bisa affoo. ²²Masi cahã ka ni kabey fur boro kul ga5.22 Maanaa: Egilizoo ra, nda i na boro daŋ jere ga goy se, i mma kabe fur a ga ka gaara a se jina a ma gorandi goyoo ra. kʼa daŋ goy ra, masi huru zunubu waaney ra. Gaabandi ni boŋ henanandiyan ga.

²³Masi hari de haŋ koyne, ma alaneb hari moora kayna haŋ ni borkotoo nda ni wirci buuney kaŋ ga koy ka kaa maaganda se.

²⁴Boro fooyaŋ zunubey ga kaaray borey se za i mana ciitandi. Affooyaŋ waney si kaaray borey se kala waati banda ga. ²⁵Takaa din da teegoy henney ga kaaray borey se. Wey mo kaŋ boro si dii ey sohõ da si hin ka cindi tuguyan ra.

¹Borey kul kaŋ goo baɲɲataray, i ma ngi koyey dii sanda boroyaŋ kaŋ ga hima nda beeray beeri, hala Irkoy maaɲoo nda cawandoo masi wowandi. ²Baɲɲey kaŋ koyey ti ganakaw, i masi armataraa tee kobay ka ngi koyey kaynandi. I ma goy i se ka tonton, zama borey kaŋ baɲɲey goyoo gʼi nafa manʼti kala ganakaw nda baakaw.

Hayey wey ka borey cawandi mʼi hoyray.

Hayaa kaŋ ti taari almaanoo nda alman cimoo

³Boro kaŋ na cawandiyan tana cawandi, ka gar a si sawa nda ir Koyoo Isa Almasihu šenney kaŋ ti cimoo nda cawandiyanoo kaŋ ga koy Irkoy ganayanoo bande, ⁴boraa too nda bolsay, a si haya kul bay. Kakaw nda šenni cendiyan wirci bara a ga kaŋ ra canseyan, nda yenje, nda wowyaney, nda tuume futawey ga hun, ⁵nda kakaw yaadawey kaŋ si ben kaŋ goo boro lakkal futawey nda cere game, cimi sii i kone. I ga hongu kaŋ Irkoy ganayan manʼti kala alman duuyan fondo.

⁶Cimi no Irkoy ganayan manʼti kala alman beeri nda boro ga wakkal. ⁷Ir mana kate haya kul aduɲɲa ra, ir si hin ka haya kul mo ka koy. ⁸Adiši nda ir goo nda haya kaŋ ir gʼa ŋaa nda haya kaŋ nda ir ga daabu, a ga hima kʼir wasa. ⁹Borey kaŋ ga baa ngi ma tee almankoyni, i ga kaŋ annešayan nda kumsay ra, nda boonay dargante laala boobo kaŋ ga adamizey kaŋandi halaciyan nda dereyan ra, ¹⁰zama nooru bajoo, nga ti haya laala dumi kul linjoo. Boro fooyaŋ kaŋ na ngi boŋ noo a se, i mooru naanaa, i na ngi hundey too nda marayyaŋ boobo.

Yaamaroo kaŋ nondi Timote hunday se

¹¹Amma ni, he Irkoy boraa, zuru hayey wey se, hanga šerretaray, nda Irkoy ganayan, nda naanayyan, nda baji, nda muɲeyan, nda bineyaynay bande. ¹²Naanaa tangam hennaa tangam, hunayan abadantaa dii kaŋ se ni ciyandi. Nʼna seedetaray henna tee seede boobo jine. ¹³Ay ga [ni] yaamar Irkoy jine kaŋ ga hundi daŋ haya kul ra nda Almasihu Isa jine kaŋ na seedetaray henna tee Pons Pilat jine, ¹⁴ma gaabu yaamaroo ga bila žiibi, bila laybu hala ir Koyoo Isa Almasihu bangayyanoo ga.

¹⁵Irkoy ti Gomnikoyoo, nga hinne ti Gaabikoyoo,

nga ti kokoyey Kokoyoo, nga ti koyey Koyoo,

a ga Isa kaayanoo bayrandi alwaatoo kaŋ kayandi ra.

¹⁶Nga kaŋ hinne ka si buu,

a ga goro gaay ra kaŋ do boro kul si hin ka too,

boro kul mana bay ka dii a, i si hin ka dii a mo.

Beeray nda hini abadante ma bara a ga. Amin.

¹⁷Borey yaamar kaŋ ti zamanoo woo almankoyney, i masi tee bolsanteyaŋ, i masi ngi naataa daŋ alman ra kaŋ si cindi. I ma ngi naataa daŋ Irkoy ra kaŋ ga haya kul noo ir se nda booboyan hala ir ma daame a ra. ¹⁸I ma haya henna tee, i ma tee almankoyni teegoy henna ra, i ma noo, i ma tee kabedoonayaŋ. ¹⁹Woo ra i ga asaasu henna tee suba se ka duu hunayan cimoo.

²⁰He Timote, gaabu talfoo ga ka ni boŋ marga šenni yaadawey ga kaŋ si henan, nda taari bayraa kakawey ga. ²¹Boro fooyaŋ nee kaŋ ngi duu bayraa woo. I dere, i na naanaa naŋ. Irkoy anneemaa ma bara war bande.