Batagaa kaŋ Žak nʼa hantum

Citaaboo fahamandiroo

Žak ka batagaa woo hantum. A nkʼa hantum Isa ganakey kul se kaŋ say-say aduɲɲa kul ra. A nee boro kaŋ sii nda lakkal mʼa wiri Irkoy ga, a ga duu a.

Hoyrayyaŋ ne kaŋ Žak nʼi hantum ganakey se:

• I ma duumi Irkoy bande waati šendey ra.

• I ma baa Irkoy meešennoo.

• I ma baa ngi cinaa ka gomni tee talkey se.

• I masi ngi boŋ cebe.

• I masi borey ciinay.

Boro si hin ka naanay Isa Almasihu Alhabar Boryaa ma goro mana teegoy henna tee, zama «naanay bila teegoy manʼti kala haya bukaw» (zamnaa 2.26).

1

Borey kaŋ se batagaa sanbandi maaɲey

nda fooyanoo kaŋ teendi i se

1Agay Žak kaŋ ti Irkoy nda ir Koyoo Isa Almasihu tam ka batagaa woo sanba ka Izirayel alkabiila woy cindi hinkaa (12) kaŋ say-say foo.

Naanay nda lakkal

2Agʼarmey, siiyan dumi-dumey kaŋ duu war, wʼi dii sanda ɲaali de, 3ka bay kaŋ war naanaa siiyanoo ga muɲeyan hay. 4Kala muɲeyanoo ma nga goyoo timmandi hala war ma nin ka tee boroyaŋ kaŋ tee ka timme, hala nongu kaŋ ra haya kul si war kuma. 5Nda boro goo war ra kaŋ sii nda lakkal, a mʼa wiri Irkoy ga kaŋ ga borey kul noo nda kabedoonay bila citi, a gʼa noo a se. 6A mʼa wiri nda naanay bila šikka, zama boro kaŋ ga šikka ga hima nda teekoo bonday kaŋ hewoo gʼa ka koy nongoo kul here. 7Boraa woo dumoo masi hongu nga ga duu ir Koyoo do haya, 8lakkal hinka-hinkakoyni no, nga fondawey kul ra, a si kay doo foo.

Talka nda almankoyni

9Arma talkaa ma ɲaali nda nga jeryanoo, 10almankoynoo ma ɲaali nda nga yeegandayanoo, zama haya bisante no sanda suboo kutukuryaa. 11Zama waynaa fatta nda nga konnoo, a ga suboo kogandi, nga kutukuryaa ga kaŋ, nga booroo dere. Takaa din da, almankoynoo ga menne nga goyey ra.

Siiyaney

12Boraa duu gomni kaŋ ga siiyan suuri, zama nda a duu maa henna, a ga duu hunayan fuulaa kaŋ ir Koyoo na nga allaahidoo zaa borey se kaŋ ga baa nga. 13Boro kul kaŋ no, waati kaŋ a siyandi, a masi nee: «Irkoy kʼay sii ya ifutu tee», zama ifutu si hin ka Irkoy sii, nga mo si boro kul sii a ma ifutu tee. 14Amma boro foo kul mma siyandi waati kaŋ nga boonay futaa nʼa cendi kʼa darga. 15Woo banda ga, nda boonay futaa zandi, a ga zunubu hay, nda zunuboo nin, a ga buuyan hay.

16War masi war boŋ darga, agʼarmey, ay baakey. 17Nooyan henna kul nda nooyan timmante kul si hun kala beene, gaayey Baaba do. Nga kaŋ si barmay, a si tee bii kaŋ ga bere-bere. 18Nga ibaayoo ra, a nʼir hay cimoo šennoo sabboo ra, hala ir ma tee sanda nga takahayey ize jina-jinawey.

Wa haŋajer Irkoy meešennoo se kʼa ka goy

19War ma bay, agʼarmey, ay baakey, adamize kul ma cahã ka haŋa kayandi, amma a masi cahã ka šelaŋ, a masi cahã ka futu, 20zama adamize futuyanoo si haya tee kaŋ ga šerre Irkoy jine. 21Woo se war ma žiibi kul naŋ, nda laalay futu kul, wa Šennoo kaŋ dumandi war biney ra dii nda bineyaynay, a goo nda hini ka war hundey hallasi.

22Wa Šennoo ka goy, war masi haŋajer a se hinne ka war boŋ darga. 23Zama boro kaŋ ga haŋajer Šennoo se, amma a sʼa ka goy, boraa ga hima nda boro kaŋ na nga ndum cimoo guna diji ra, 24a na nga boŋ guna, a koy, de dogoo din da a dirɲa takaa kaŋ ga nga goo. 25Amma boro kaŋ na ašariya timmantaa kaŋ ga sawalandi guna boryo, a duumi a ra, a mana tee haŋajerkaw dirɲante, a gʼi ka goy, boraa ga duu gomni nga goyey ra.

26Nda boro ga hongu addini boro ti nga, amma a si hin nga miɲoo, a mma nga boŋ darga, nga addinaa ti yaada. 27Addinaa kaŋ ra žiibi sii, a ga henan Irkoy ir Baaba jine ti: ma alyatimey nda woyey kaŋ kurɲey buu gaakasinay ngi fararoo ra, ma ni boŋ dii aduɲɲa žiiboo ga.

2

Masi borey bisandi cere

1Agʼarmey, war masi borey bisandi cere ir Koy daržantaa Isa Almasihu naanaa ra. 2Nda boro kaŋ wura korbay goo kaboo ra, darbay henna goo jindoo ra, huru kate war margaroo2.2 «margaroo», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «margahugoo». ra, de talka foo mo huru kate kaŋ darbay žiiba goo jindoo ra, 3war na boraa kaŋ ga darbay hennaa goo beerandi ka nee a se: «Ni, goro ne nongu hennaa woo ra». Amma war nee talkaa se: «He ni, kay no din ni cewey ga», wala «Goro ganda ay cewey cire». 4War hunday game, war na borey bisandi cere, war mana tee ciitikaw lakkal laalayaŋ wala?

5Wa haŋajer, agʼarmey, ay baakey, Irkoy nka borey kaŋ aduɲɲa gʼi himandi talka suuba kʼi tee naanaykaw beeriyaŋ kʼi tee Irkoy Laamaa tubukawyaŋ kaŋ a na allaahidu zaa borey se kaŋ ga baa nga. 6Amma war, war na talkaa kaynandi. Manʼti almankoyney no ma war daŋ ngi hinoo cire, manʼti ngi no ma war ka koy ciitikey jine? 7Manʼti ngi no ma maa hennaa wow kaŋ ga ciyandi war ga?

8Šikka sii kaŋ nda war na ašariya beeroo tabatandi sanda takaa kaŋ nda Citaaboo nʼa har ka nee: «Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ»2.8 Sargarey 19.18., war na haya henna tee. 9Amma nda war na borey bisandi cere, war na zunubu tee. Ašariyaa ga war zukandi, ašariyaa hookaw ti war. 10Boro kaŋ na ašariyaa kul dii, amma a na kanje folloku kuta, boraa na kanjey kul kuta. 11Zama boraa kaŋ nee: «Masi zina»2.11 Fattaroo 20.14; Alhukumoo 5.18., nga da ka nee mo: «Masi boro wii»2.11 Fattaroo 20.13; Alhukumoo 5.17.. Nda nʼsi zina, amma nʼga boro wii, ni tee ašariyaa hookaw. 12Wa šelaŋ war ma goy sanda boroyaŋ kaŋ ašariyaa kaŋ ga sawalandi gʼi ciiti, 13zama ciitoo ga tee haya kaŋ ra hinnari sii borey se kaŋ si hinna. Hinnari ga hin ciiti.

Teegoyey no ma naanaa timmandi

14Agʼarmey, macin no a gʼa hanse nda boro ga nee nga ga naanay, ka gar nga teegoyey sʼa cebe? Naanaa ga hin kʼa hallasi wala? 15Nda war armaa wala war woymaa baɲi, a sii nda nga zaari kul meehunaa, 16de boro foo war ra nee a se: «Koy nda alaafiya, ma cankan, ma kungu», ka gar a manʼa noo hayaa kaŋ ga a ga too, macin no a gʼa hanse? 17Takaa din da ti naanaa, nda teegoy sii a bande, nga boŋ se bukaw no.

18Boro ga nee: «Naanaa goo ma ne, teegoy hennayaŋ goo ya ne.» Ni naanaa cebe bila teegoy, ay gʼay naanaa cebe ma ne ay teegoyey ra. 19Nʼga naanay kaŋ Koy folloku bara, haya henna no, ganjey mo ga naanay, de i ga jijiri. 20He boro yaadaa, nʼga baa ma bay kaŋ naanaa bila teegoy sii nda nafaw? 21Ibirahima, ir baaba, manʼti teegoy kʼa tee boro šerrante kaŋ a na nga izʼaroo Isiyaka daŋ sargari tonadogoo boŋ ka nee nga gʼa kaa sargari? 22Nʼdii kaŋ naanaa nda nga teegoyey ka goy cere bande. Teegoyey no ma naanaa tabatandi. 23Citaaboo šennoo tabati kaŋ nee: «Ibirahima naanay Irkoy, de a kabandi a se šerretaray.»2.23 Sintinoo 15.6. A ciyandi: Irkoy ceroo.2.23 Ezayi 41.8; Taarikey 2to 20.7.24War dii kaŋ teegoy no ma adamize tee boro šerrante, manʼti naanaa hinne.

25Woykuuroo Rahab2.25 Žozuwe 2.1–21. mo, manʼti teegoyey kaŋ a nʼi tee maaganda se a tee boro šerrante, kaŋ a na dontokey dii kʼi ka koy nda fondo foo tana? 26Zama takaa kaŋ nda gaaham bila hundi manʼti kala bukaw, takaa din da naanay bila teegoy manʼti kala haya bukaw.

3

Boro, ma hin ni miɲoo

1Agʼarmey, war masi boobo ka tee alfa, war ma bay kaŋ ir kaŋ ti alfagey, ir ciitoo ga kuu, 2zama cee booboyaŋ ir kul ga kaŋ. Boro kaŋ si dere nga šennoo ra manʼti kala boro kaŋ tee ka timme. A goo nda mo nga gaahamoo kul se hini. 3Nda ir ga aljam daŋ baryey miɲey ga hala i mʼir ibaayoo tee, ir gʼi juwal ka koy nda ngi kunturey kul nongu kaŋ ra ir baa. 4Nga ne, harihii beerey mo, takaa kul kaŋ nda i ga beeri, hew beerey gʼi tuti, amma leemu kaccu foo no mʼi ka koy nongu kaŋ zurandikaa baa ra. 5Takaa din da, deene mo manʼti kala gaaham nongu kaccu, a ga hin ka haya beeriyaŋ ka bolsay. Wa guna takaa kaŋ nda nuune-ize ga hawsa beeri ton! 6Deene manʼti kala nuune. Deene goo ir gaahamey ra sanda aduɲɲa laalaa. Nga no ma gaaham kul žiibandi. Nga no ma nuune daŋ ir hunaroo kul ra. Žahannam nuunaa no mʼa diinandi. 7Ganjihooga dumi kul, nda cirawey, nda gandakoyey, nda haroo hayey ga goojandi, adamize no mʼi gooji. 8Amma deene, boro kul si hin kʼa gooji: haya futu no kaŋ si kay nongu foo. A ga too met nda naaji kaŋ ga wiiya. 9Nga nda ir gʼir Koyoo, ir Baaba saabu, nga nda ir ga adamizey danga kaŋ takandi ka hima nda Irkoy. 10Mee follokaa ra gaarari nda dangari ga hun. Agʼarmey, a si hima ka tee takaa woo. 11Hari dandiguusu follokaa, hari henna nda ihotta ga hun a ra wala? 12Agʼarmey, jeejayɲaa ga hin ka zaytu-izeyaŋ hay wala mo alanebɲaa ma jeejay hay? Nongu kaŋ ra hari ciiri-ciirante ga fatta si hin ka haŋ hari noo.

Lakkal dumi hinkaa

13May ti lakkalkoynoo nda fahamantaa war ra? Boraa ma nga teegoyey cebe nga dira taka hennaa ra nda bineyaynay nda lakkal. 14Amma nda canseyan futu nda alhaasiditaray goo war biney ra, war masi bolsay, war masi taari cimoo ga. 15Woo manʼti lakkaloo kaŋ ga hun beene. Aduɲɲa, nda adabbawey, nda ganjey wane nda a, 16zama nongu kaŋ ra canseyan nda alhaasiditaray goo, taka šiira nda goy laala dumi kul ga garandi a ra. 17Lakkaloo kaŋ hun beene, haya jinaa ti, a ga henan, a ga alaafiya noo, a ga boro tee boro boryo, a ga waafakay ceeci, a ga too met nda hinnari nda teegoy henna, a si borey daŋ cere jine, almunafikitaray sii a ra. 18Izoo kaŋ šerretaraa gʼa hay ga dumandi alaafiyaa ra, alaafiyakoyney se a ga teendi.

4

Ceretaray dumi hinka

1Man ra wongey, man ra alfitinawey kaŋ goo war game ga hun? Nʼbay bine-ibaayey kaŋ ga cere kar, war hamey ra i ga hun? 2War ga hayey boonay, amma war si duu ey. War ga boro wii, war moɲey ga baa haya, amma war si hin ka duu a. War ga yenje, war ga wongu, war si duu, zama war si Irkoy ŋaaray. 3War ga ŋaaray, amma war si duu, zama war si ŋaaray nda fondaa, war si ŋaaray kala war bine-ibaayey teeyanoo se. 4Zinateerey, war nka si bay kaŋ aduɲɲa ceretaraa manʼti kala ka tee Irkoy se iberi wala? Adiši boro kaŋ ga baa nga ma tee aduɲɲa se cere, mma tee Irkoy se iberi. 5Wala war mma hongu Citaaboo mma šelaŋ yaada kaŋ a nee kaŋ Irkoy ga hanse ka baa hundoo kaŋ a nʼa daŋ ir ra, a ga canse a se? 6Amma a ga anneema beeri noo ka bisa aduɲɲa wanoo, woo se Citaaboo nee:

«Irkoy ga binebeerey gandu,

amma a ga alhormo tee borey se kaŋ ga ngi boŋ yeeti ganda.»4.6 Yaasawey 3.34.

7Adiši, wa cindi Irkoy cire, wa kay Ibilisi se, a ga zuru ka mooru war ga. 8Wa man Irkoy, a ga man war. Zunubantey, wa war kabey ɲumay, lakkal hinka-hinkakoyney, wa war biney henanandi. 9Wa war binemaraa bay, war biney ma kankam, war ma hẽe. War haaraa ma bere ka tee binemarayyan, war ɲaaloo ma tee binehasaraw. 10Wa war boŋ yeeti ganda ir Koyoo se, a ga war jer.

Masi ni armaa ciiti

11Agʼarmey, war masi cere maa hasara, boro kaŋ ga daŋ nga armaa ga wala a ga nga armaa ciiti, ašariyaa ga boraa daŋ, ašariyaa no a nʼa ciiti. Nda nʼna ašariyaa ciiti, ni manʼti nga ganakaw, nga ciitikaw ti ni. 12Boro folloku ti ašariyaa gorandikaa nda nga ciitikaa, a ga hin ka boro hallasi, a ga hin kʼa halaci. Amma ni, ni ti may ka ni cinaa ciiti?

Masi ni boŋ jer

13Sohõ war ga ay goo, war kaŋ ga nee: «Hõ wala suba ir ga koy koyra filaana ra, ir ga jiiri foo tee no din, ir ga maamala, ir ga albaha tee.» 14War si bay haya kaŋ no suba gʼa hay. Macin ti war hunaroo? A manʼti kala harandaŋ kaŋ ga kaa alwaati kayna, woo banda ga, a ga dere. 15War mma hima ka nee: «Nda ir Koyoo baa, ir ga huna, ir ga woo tee wala ir ga woo tee.» 16Amma sohõ, war ga war boŋ jer war bolsiyaney ra. Bolsiyanoo woo dumoo kul ga laala. 17Boro kaŋ ga wan ka ihenna tee, de a manʼa tee, boraa na zunubu tee.

5

Kašetayaŋ almankoyney ga kaŋ ga goykey fara-bagaa ŋaa

1Sohõ war ga ay goo, almankoyney! Wa hẽe war ma yooyo bonawey kaŋ ga kaŋ war boŋ maaganda se. 2War almaanoo funbu, dusey ga war bankaarawey zenji. 3Guuruboosu tun war wuragoo nda war nzorfu kaaraa ra, ngi guuruboosoo ga seedetaray tee war ga, a ga war gaahamey ŋaa sanda nuune. Zaari korawey kaŋ ga kaa ra war na alman marga. 4Nga ne, goykey kaŋ goy war faarey hegaa ra, war na ngi banaa dii, banaa kaati, hegaykey kaatoo huru hala ir Koyoo, Aduɲɲakoyoo haŋaa ra. 5War huna kaani ra laboo ga, war cindi daame ra. War na war boŋ naasandi sanda alman kaŋ i nʼa soolu han foo a ma koosandi. 6War na boro šerrantaa zukandi kʼa wii. A mana war gandu.

Wa suuri, ir Koyoo kaayanoo man

7Adiši agʼarmey, wa gaabu suuri ga hala ir Koyoo kaayanoo ga. Wa alfaroo guna kaŋ ga laboo dumari-ize henney batu. A ga suuri ngi maaganda se hala i ga duu ncirɲi jinaa nda ikokorantaa. 8War mo, war ma suuri, wa bine tee, zama ir Koyoo kaayanoo man.

9Agʼarmey, war masi cere ciinay hala war masi ciitandi. Nga ne, ciitikaa goo ma kay hugoo miɲoo ga. 10Agʼarmey, zarabi nda suuri here, wa annabey kaŋ šelaŋ ir Koyoo maaɲoo ga guna ka tee. 11Nga ne, borey kaŋ ga muɲe duu gomni. War maa Ayuba muɲeyanoo alhabaroo, war dii kokoroo kaŋ ir Koyoo nʼa noo a se, ir Koyoo ga hanse ka tamalla, a ga hinna.

12Haya kul kaŋ no, agʼarmey, war masi žee, a ma tee nda beenaa, wala laboo. War masi žeeyan dumi kul tee. War ayyowoo, a ma tee ayyo, war kalaawoo ma tee kalaa, hala ciiti masi kaŋ war boŋ.

Irkoy ŋaarayyan nda naanay

13Boro goo war ra kaŋ ga zarabi wala? A ma Irkoy ŋaaray. War boro kaŋ ga ɲaali, a ma don ka Irkoy saabu. 14Boro kaŋ ga wirci war ra, a ma ciya Egilizoo boro beerey se i ma Irkoy ŋaaray a se kʼa yon nda jii ir Koyoo maaɲoo ga. 15Irkoy ŋaarayyan kaŋ teendi nda naanay ga wircikoynoo hallasi, ir Koyoo gʼa tunandi. Nda a nka zunubu tee, a ga yaafandi a se. 16Woo se wa war zunubey har cere se, war ma Irkoy ŋaaray cere se hala war ma duu ka duu baani. Boro šerrante, nda a na Irkoy ŋaaray, nga ŋaarayyanoo ga hanse ka bara nda alfayda. 17Ilyasu manʼti kala adamize sanda ir cine. A na Irkoy ŋaaray nda hini ncirɲi masi kaŋ, de mo ncirɲi mana kaŋ laboo boŋ jiiri hinza nda handu iddu. 18A yee koyne ka ŋaaray, beenaa doo. Laboo na ize tee.

19Agʼarmey, nda war affoo mooru cimoo, de boro nʼa yeeti kate, 20war ma bay kaŋ boro kaŋ kate zunubante kaŋ dere fondaa ga, boraa ga hundoo hallasi buuyan ra, a na zunubu boobo daabu.