Linžiloo kaŋ Luka nʼa hantum

Citaaboo fahamandiroo

Luka manʼti Alyahuudu. Nga goyoo manʼti kala lotokortaray. A ga naanay ka bay kaŋ Isa manʼti kala Irkoy Izʼaroo.

Luka ga cebe kaŋ Isa ga baa borey kul bila fay-fayyan. A ga baa ba yawey, nda nga iberey, nda zankey, nda wircikoyney, nda woyey kaŋ kurɲey buu.

Linžiloo kaŋ Luka nʼa hantum ga šelaŋ boroyaŋ se kaŋ si hanse ka haya bay Izirayel kaniroo ra. Nga alhuzunoo manʼti kala nga ma hayey fahamandi i se kaŋ se i si faham. Boro kaŋ na Linžiloo woo caw ka boori, boraa ga dii kaŋ Isa ti aduɲɲa Koyoo nda nga Hallasikaa.

Isa Almasihu buu, jirbi hinza banda ga, a tun, a koy beenaa ra. A bayrandi nga taalibey se kaŋ i ma hayaa kaŋ ti allaahidoo kaŋ nga nʼa zaa i se batu kaŋ ti Hundi Henanantaa kaayanoo. Woo ti haya kaŋ ga diyandi Luka citaabu hinkantoo kaŋ a nʼa hantum ra kaŋ ti Diyawey teegoyey citaaboo.

1

Luka hantum Tewofil se

1Boro booboyaŋ goro ka hayey kaŋ tabati ir moɲey cire fillawey hantum, 2takaa kaŋ nda seedewey kaŋ za sintinoo ga, i maa, i dii, de i nʼi ka too ir do. Ngi no ma huga nda Irkoy meešennoo haryanoo. 3Agay mo, ay dii kaŋ a ga boori ya ceeci ka fuuni ka hayey kul bay kaŋ tee za sintinoo ga. Yʼi fesufesu kʼi hantum affoo-foo cere bande ma ne, ir aru beeroo Tewofil, 4hala ma cawyanoo kaŋ nʼduu a alfaydaa bay.

Almalayka na Yehiya kaŋ ti batizekaa hayyanoo bayrandi

5Zamanoo kaŋ ra Herod ti Žude gandaa kokoyoo, boro foo goo no kaŋ ti sargari juwalkaw, maaɲoo ti Zakarya. A sii kala boraa kaŋ se i ga nee Abiya sargari juwalkey ra. Wandoo maaɲoo ti Elizabet, Haruna hayroo no. 6Ngi boro hinkaa kul ti boro šerranteyaŋ Irkoy jine. I ga dira nda cimi ir Koyoo yaamarey nda nga ašariyawey bande. 7Amma i sii nda ize, zama Elizabet manʼti kala woy gun, koyne mo ngi boro hinkaa kul jiirey boobo.

8Han foo Zakarya goo ma nga sargari juwalyan goyoo tee Irkoy jine, hanoo din, nga borey goyoo zaaroo no. 9Sargari juwalkey alaadaa ra, alkurraa kaŋ a ga, a huru ir Koyoo hugoo ra ka dugoo diinandi. 10Jamaa kul cindi taray, i ga Irkoy ŋaaray waatoo kaŋ dugoo ga diinandi. 11Dogoo din da ir Koyoo almalayka foo kaŋ ga kay dugu diinandidogoo caraw hennaa here, bangay Zakarya se. 12Kaŋ a dii a kul, a jiti, a hunbur. 13Amma almalaykaa nee a se: «Masi hunbur, Zakarya, zama ni ŋaarayroo taandi. Ni wandoo Elizabet ga duu ma ne izʼaru, nʼga maaɲoo daŋ Yehiya1.13 Ebere šenni ra, Yehiya se i ga nee Yohanaŋ kaŋ almaganaa ti «Irkoy na alhormo tee».. 14A ga tee ma ne haya kaŋ ga ni ɲaalandi ka ni binoo kaanandi, de boro boobo ga ɲaali nda nga hayyanoo. 15A ga kaa ka tee boro beeri ir Koyoo jine. A si alaneb hari moora haŋ, a si harifutu haŋ. A ga too met nda Hundi Henanantaa za ɲaŋoo gundoo ra. 16A ga Izirayel ize booboyaŋ yeeti ngi Koyoo Irkoy ga. 17A ga tee dontokaw kaŋ ga dira Irkoy jine. Hundoo nda gaaboo kaŋ goo Ilyasu se goo a bande hala a ma baabey biney yeeti kate izey se, a ma taka tee kaŋ ra wey kaŋ ture ma miile sanda takaa kaŋ nda boro šerrantey ga miile. A ma jamaa kaŋ lilandi soolu ir Koyoo se.» 18Zakarya nee almalaykaa se: «Taka foo nda ay ga bay kaŋ woo ga kaa ka tee? Zama aru žeena ti agay, ay wandoo mo jiirey boobo!» 19Almalaykaa nʼa zaabi ka nee: «Agay ti Žibirila kaŋ ga kay Irkoy jine. Ya nka sanbandi hala ya duu ka šelaŋ ma ne ka alhabar boryaa woo har ma ne. 20Nga ne, nʼga tee benbaw. Nʼsi yee ka hin ka šelaŋ kala han kaŋ hayey wey tee, zama mana naanay ay šenney kaŋ ga tee waatoo kaŋ a kayandi ra.»

21Woo kul kaa ka gar jamaa goo ma Zakarya batu, boŋey haw nda haya kaŋ nʼa gayandi Irkoy hugoo ra. 22Waatoo kaŋ a fatta, a mana hin ka šelaŋ i se. Borey faham kaŋ haya ka bangay a se Irkoy hugoo ra. Kaboo nda a ga šelaŋ i se, a cindi a ga benbaw. 23Hanoo kaŋ nga goyoo zaarey ben, a willi nga hugoo do.

24Woo banda ga, nga wandoo Elizabet tee boro hinka. A na handu guu tee a ga tugu, a ga nee nga boŋ se: 25«Alhormo no kaŋ ir Koyoo nʼa tee ya ne, kaŋ a ɲeli ay ga kʼay haawoo benandi adamizey game.»

Almalayka na Isa hayyanoo bayrandi

26Handu idduwantoo ra, Irkoy na almalaykaa Žibirila sanba Galile gandaa koyra foo ra kaŋ se i ga nee Nazaret, 27woysoogo foo do kaŋ si aru bay, kurɲe wiroo maaɲoo ti Isufi kaŋ ti Dawda hugoo boro. Woysoogaa maaɲoo ti Maryama. 28Almalaykaa huru a do, a nee a se: «Ay ga sallam ni ga, ni kaŋ duu alhormo, ir Koyoo goo ni bande.» 29Maryama hanse ka alaabiina nda šennoo woo. A na nga boŋ hãa wala fooyan dumi foo ti woo. 30Amma almalaykaa nee a se: «Maryama, masi hunbur, alhormo no kaŋ nʼduu a Irkoy do. 31Nga ne, nʼga kaa ka tee boro hinka, nʼga izʼaru daŋ aduɲɲa ra, ma maaɲoo daŋ Isa (maanaa ‹ir Koyoo ti hallasiyan›). 32A ga tee boro beeri, i ga nee a se Jerantaa Izʼaroo. Ir Koyoo Irkoy gʼa noo nga kaagaa Dawda kokoy fuulaa. 33A ga Yakuba hugoo laama hala abada, de mo nga laamaa sii nda kaydoo.» 34Maryama nee almalaykaa se: «Taka foo nda woo ga hin ka tee, zama ay si aru bay?» 35Almalaykaa nʼa zaabi ka nee: «Hundi Henanantaa ga kaa ni ga, Jerantaa gaaboo ga nga biyoo ka ni gum. Woo se ize henanantaa kaŋ ga hayandi ga ciyandi Irkoy Izʼaroo. 36Nga ne, ni baaba-izoo Elizabet mo tee boro hinka, a ga duu ize, ba kaŋ se a žen. Nga kaŋ se i ga nee woy gun, a sii kala nga handu idduwantoo ra, 37zama haya kul sii no kaŋ ga mongu Irkoy se.» 38Maryama nee: «Ay manʼti kala ir Koyoo koŋŋaa. Yala hayaa kaŋ nʼnʼa har ay ga ma tee.» Woo banda ga, almalaykaa koy.

Maryama naaru ka koy Elizabet do

39Jirbey din da ra, Maryama tun ka koy nda cahãyan tondi hondey koyra foo ra kaŋ goo Žude gandaa ra. 40Kaŋ a too koyraa ra, kul a huru Zakarya hugoo ra, a na Elizabet foo. 41Za kaŋ a maa Maryama fooyanoo, izoo kaŋ goo gundoo ra sar, de Hundi Henanantaa na Elizabet too. 42Elizabet na jinde jer ka kaati ka nee: «Albarka huru ni ra ka bisa woyey kul, izoo kaŋ goo ni gundoo ra mo duu albarka. 43May ti agay hala nongu kaŋ ra ay Koyoo ɲaa ma kaa ay do? 44Guna, waatoo kaŋ ay maa ni sallamyanoo, izoo kaŋ goo ay gundoo ra sar nda ɲaaliyan. 45Nʼduu gomni, ni kaŋ naanay, zama hayey kaŋ ir Koyoo nʼi har ma ne ga tee.»1.45 «zama hayey kaŋ ir Koyoo nʼi har ma ne ga tee», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «hayey ga tee kaŋ ir Koyoo nʼi har ma ne».

Maryama na Irkoy saabu

46Woo banda ga, Maryama nee:

«Ay hundoo gʼir Koyoo jer,

47ay binoo ga ɲaali ay Hallasikaa Irkoy se,

48zama a na moo fur nga koŋŋaa yaada ga kaŋ ti agay.

Hõ banda ga, zamaney kul izey ga nee kaŋ ay duu gomni,

49zama Gaabikoyoo na haya beeriyaŋ tee ya ne.

Nga maaɲoo ga henan.

50Zaman ka kaa zaman,

a ga hinna nga hunburkey se.

51A na nga kaboo ka goy gaabanteyaŋ tee:

a na boro binebeerey say,

52a na borey kaŋ kone hinoo goo kaa fuulaa ra,

de a na borey jer kaŋ na ngi boŋ yeeti ganda.

53A na heraykoyney kungandi nda haya hennayaŋ

ka almankoyney naŋ kabe koonu.

54A na nga tamoo Izirayel faaba,

a honga nga hinnaroo

55sanda takaa kaŋ nda a na har ir hayragey,

Ibirahima nda nga hayroo se hala abada.»

56Woo banda ga, Maryama cindi Elizabet do haya kaŋ ga too handu hinza, a duu ka yee nga do.

Yehiya kaŋ ti batizekaa hayyanoo

57Waatoo kaŋ ra Elizabet ga hima ka duu nga boŋ too, a duu izʼaru. 58Nga taalammey nda nga borey maa kaŋ ir Koyoo hanse ka hinna a ga, i ɲaali a bande. 59Jirbi yaahantoo hane i koy zankaa daŋbangu. I na maaɲoo daŋ Zakarya kaŋ ti baaboo maaɲoo. 60Amma ɲaŋoo zaabi ka nee: «Kalaa, kalaa! Maaɲoo si ciyandi nda kala Yehiya1.60 Sorro 13to..» 61I nee a se: «Boro kul sii ni borey ra kaŋ ga maaɲoo woo goo.» 62I šelaŋ baaboo se nda kabe kʼa hãa wala maa foo no a ga baa a ma huru zankaa ga. 63Zakarya nee i ma kate walha, a hantum a ga ka nee: «Maaɲoo ti Yehiya.» Borey kul boŋey haw. 64Dogoo din da miɲoo feera, deenoo hun denjiyanoo ga, de a šelaŋ ka albarka tee Irkoy se. 65Ngi taalammey kul hunbur, de mo Žude gandaa tondi hondey kul ra hayey kul harandi kaŋ teendi. 66Borey kul kaŋ maa hayey nʼi dii ngi biney ra, de i ga nee: «Macin no zankaa woo ga ti a?» Ir Koyoo goo a bande.

Zakarya na Irkoy saabu

67Zakarya, zankaa baaba too met nda Hundi Henanantaa, de a na hayey har kaŋ ga kaa ka tee, a nee:

68«Albarka ma bara ir Koyoo se kaŋ ti Izirayel Koyoo,

zama a na nga jamaa hawgay, a nʼa sawal.

69A na hallasikaw gaabante fattandi ir se

nga tamoo Dawda hugoo ra,

70sanda takaa kaŋ a nʼa har za alwaatey kul ra

nda annabi henanantey miɲey,

71kaŋ ir hallasiroo gʼir kaa ir iberey

nda borey kul kaŋ ga konna ir, kabey ra.

72Takaa woo nda a hinne ir hayragey ga,

de a mana dirɲa nga amaana henanantaa,

73zama a nka žee ir kaagaa Ibirahima se

kaŋ nga ga doonandi ir se,

74ir ma nga gana bila hunburay,

waati kaŋ nga nʼir kaa ir iberey kabey ra.

75Ir ma dira nga jine ir hunaroo kul ra

henanyan nda šerretaray ra.

76Ni, zanka kaccaa, i ga nee ma ne annabi kaŋ hun Jerantaa do,

zama nʼga kaa ir Koyoo jine ka nga fondaa hanse,

77hala ma nga jamaa bayrandi

kaŋ zunubey yaafaa ra hallasiyan goo.

78Zama Irkoy hanse ka hinna ir ga,

woo se a ga gaay fattandi ir se

kaŋ ga hima nda waynaa

kaŋ ga fatta beenaa ra,

79ka borey kaŋ goo kubaa ra

nda wey kaŋ goo buuyan fondaa ra noo gaay,

kʼir cee diraa gongu alaafiyaa fondaa ga.»

80Zanka kaccaa ga beeri, de nga lakkaloo ga tonton. A cindi saajoo ra hala hanoo kaŋ ra a kaa ka nga boŋ bayrandi Izirayel se.

2

Isa hayyanoo

(Matiyu 1.18–25)

1Zamanoo din ra, kokoy beeroo kaŋ se i ga nee Ogist na yaamar noo ka nee kaŋ nga laamaa gandawey kul borey ma kabandi, i mʼi hantum. 2Kabuyanoo woo dumoo, cee jinaa ti woo a ma teendi. Alwaatoo din Kiriɲus ti goforner Siiri gandaa ra. 3Kabuyanoo sabbu se, borey kul, affoo kul koy nga boŋ hantum nga koyraa ra. 4Isufi mo žigi ka hun Nazaret kaŋ goo Galile gandaa ra ka koy Betelehem kaŋ goo Žude gandaa ra kaŋ ti Dawda koyraa. Hayaa kaŋ se, a manʼti kala Dawda hugoo boro, nga haamaa no. 5A koy nga boŋ hantum, nga nda nga wande wiroo Maryama kaŋ ga tee alhaamidu. 6I goo Betelehem kaŋ Maryama hayyanoo too. 7A duu izʼaru, nga gunde jinaa. A na zanka taanaa didiji zaara ra, de a nʼa kanandi almaney ŋaa jinay foo ra2.7 Almaney ŋaa jinaa sii kala hugu beeroo gundoo ra, zama alman fooyaŋ si kani kala no din da ra., zama i mana duu doo yawzunbu hugoo ra.

Almalayka bangay kurkawyaŋ se

8Koyraa din saajoo ra, kurkawyaŋ goo no kaŋ ga ngi almaney hawgay cijin here. 9I goo no din kaŋ ir Koyoo almalayka foo bangay i se, de ir Koyoo annuuraa nʼi wanga, kurkey hanse ka hunbur. 10Almalaykaa nee i se: «War masi hunbur, zama alhabar borya no ay kate war se kaŋ ga tee ɲaali beeri gandaa borey kul se. 11Hõ Dawda koyraa ra, Hallasikaw hayandi war se kaŋ ti ir Koyoo Almasihu. 12Tammaasaa ne kaŋ nda war ga kaa kʼa bay: war ga zanka taana foo gar kaŋ didijandi zaara ra, de a ga kani almaney ŋaa jinay foo ra.» 13Almalaykaa goo ma šelaŋ kurkey se kaŋ dogoo din da almalayka jama kaa ka hun beenaa ra ka tonton a ga. I ga Irkoy saabu ka nee:

14«Daržaa ma bara Irkoy se beenaa se beene,

de aduɲɲa ra alaafiyaa ma bara borey kaŋ a ga bagʼey ga.»

15Waatoo kaŋ almalaykey hun i do ka yee beenaa ra, kurkey nee cere se: «Ir ma koy hala Betelehem ka dii hayaa kaŋ tee, woo kaŋ ir Koyoo nʼa bayrandi ir se.» 16I koy nda cahãyan, i na Maryama nda Isufi gar nda zanka taanaa kaŋ ga kani almaney ŋaa jinaa ra. 17Waatoo kaŋ i dii a, i na hayaa filla kaŋ harandi ngi se zanka kaccaa woo ga. 18Borey kul kaŋ maa hayey kaŋ kurkey nʼi har, boŋey haw. 19Maryama na šenney kul dii nga binoo ra, de a ga miile i ga. 20Woo banda ga, kurkey willi, i ga Irkoy beerandi i gʼa saabu nda hayaa kul kaŋ ngi maarʼa ngi dii a, sanda takaa kaŋ nda a harandi ngi se.

Isa talfandi Irkoy ga Irkoy hugu beeroo ra

21Waatoo kaŋ ra jirbi yaahantoo too kaŋ ra zankaa ga hima ka hurubangu, i na maaɲoo daŋ Isa. Maaɲoo no kaŋ almalaykaa nʼa noo za ɲaŋoo mana tee boro hinka. 22Kaŋ ngi henanandiyanoo jirbey timme ka ben kaŋ hantumandi Musa ašariyaa ra2.22 Sargarey 12.3, 6., i henan, i na Isa ka žigi ka koy Žerizalem kʼa a noo ir Koyoo se, 23sanda takaa kaŋ nda a hantumandi ir Koyoo ašariyaa ra ka nee: «Gunde jinaa kul kaŋ tee izʼaru ga jisandi ir Koyoo maaɲoo ga.»2.23 Fattaroo 13.2, 12.24I kaa mo ka «gubaguba hinka wala tuuzun-ize hinka» sarga sanda takaa kaŋ nda a hantumandi ir Koyoo ašariyaa ra.2.24 Sargarey 12.6–8.

Simewoŋ šelaŋ Isa ga

25Woo gar kaŋ aru foo goo Žerizalem kaŋ maaɲoo ti Simewoŋ. Boro šerrante no kaŋ ga hunbur Irkoy. A ga Izirayel bineyaynandiroo batu, de mo Hundi Henanantaa goo a ga. 26Hundi Henanantaa nka bayrandi a se kaŋ a si buu a mana dii Almasihu ir Koyoo dontokaa. 27Irkoy Hundoo na Simewoŋ gongu ka koy Irkoy hugu beeroo ra. Waatoo kaŋ Isa hayragey kate zankaa kaŋ ti Isa ka ašariyaa alaadaa tee a se, 28a nʼa dii nga gandoo ra ka albarka tee Irkoy se ka nee:

29«Sohõ ay Koyoo, nʼga ni tamoo naŋ,

a ma koy nga kanidogoo ra nda alaafiyaa

sanda takaa kaŋ nda nʼnʼa har,

30zama ay moɲey dii hallasiroo kaŋ hun ni do

31kaŋ nʼnʼa soolu gandawey kul jine.

32Nga ti annuuraa kaŋ ga bangay gandawey se,

ka ni jamaa Izirayel noo daržaa.»

33Isa ɲaa nda baaboo boŋhaway nda hayey kaŋ harandi a ga. 34Woo banda ga, Simewoŋ gaara i se, a nee Maryama, Isa ɲaa se: «Nga ne, zankaa woo goo ne boro boobo kaŋyanoo nda affooyaŋ tunyanoo se Izirayel ra. A ga tee tammaasa kaŋ ga kakawandi. 35Ni hunday, ni hundoo ga maray sanda boro kaŋ takuba nʼa hay, takaa woo ra bine boobo miilewey ga fatawandi.»

Anna šelaŋ Isa ga

36Annabi woy foo goo no kaŋ maaɲoo ti Anna, Penuwel kaŋ goo Ašer alkabiilaa ra, ize woyoo no. A hanse ka žen, jiiri iyye no a nʼa tee hiijay ra nga kurɲoo bande za nga zankataraa ra. 37Kurɲoo faati, a cindi takaa din da. Nga jiiri woyyaaha cindi taaci (84), a si hun Irkoy hugu beeroo ra, de a ga Irkoy gana cijin nda zaari nda meehawyan nda Irkoy ŋaarayyan. 38Nga mo kaa waatoo din da, a ga albarka tee Irkoy se, de a ga zankaa šennoo har borey kul se kaŋ ga Žerizalem sawalyanoo batu.

39Waatoo kaŋ Isufi nda Maryama na hayey tee kaŋ ir Koyoo ašariyaa nʼi yaamar i mʼi tee, i willi Galile ka koy ngi koyraa ra kaŋ ti Nazaret. 40Woo gar, zankaa gaaboo ga tonton, a goo nda lakkal beeri, de Irkoy alhormaa goo a ga.

Isa na alfagey boŋey haw Irkoy hugu beeroo ra

41Isa hayragey ga koy jiiri kul Žerizalem ka Borcintaraa jingaroo tee. 42Waatoo kaŋ a duu jiiri woy cindi hinka (12), i žigi ka koy sanda takaa kaŋ nda jingaroo alaadaa nʼa har. 43Waatoo kaŋ i na ngi jirbey tee ka ben, i yee. Isa ga zanka kaŋ a cindi Žerizalem bila nda nga hayragey ma bay. 44I mma hongu kaŋ a goo ngi cerey bande naarumaa ra, i na zaari foo tee i ga dira. Kaŋ lakkaley zunbu, i nʼa ceeci ngi borey nda ngi moo-ka-baykey ra. 45Amma i mana duu a, woo se i yee Žerizalem kʼa ceeci. 46Jirbi hinza banda ga, i duu a Irkoy hugu beeroo ra, a ga goro alfagey gamey ra, a ga haŋajer i se, a gʼi hãa. 47Borey kul kaŋ maa a se boŋey haw nda nga lakkaloo nda nga zaabey. 48Kaŋ nga hayragey dii a, boŋey haw. Ɲaŋoo nee a se: «Ay izoo, macin ti takaa woo kaŋ nʼnʼa tee ir se? Guna, agay nda ni baaba, ir na ni ceeci nda hunburay.» 49Amma a nee i se: «Macin se war gʼay ceeci? War nka si bay kaŋ ay ga hima ka huga nda ay Baaba Irkoy misawey?» 50I mana faham hayaa kaŋ a nʼa har i se. 51A doo i bande ka koy Nazaret, a cindi i cire. Ɲaŋoo na hayey kul kaŋ tee dii nga binoo ra. 52Isa lakkaloo nda nga gaahamoo ga tonton. Irkoy do nda adamizey do a duu alhormo ka tonton.

3

Yehiya kaŋ ti batizekaa waazoo

(Matiyu 3.1–12; Marku 1.1–8; Yehiya 1.19–28)

1Kokoy beeroo kaŋ se i ga nee Tiber, laamaa jiiri woy cindi guwantoo (15to) ra, waatoo kaŋ Pons Pilat ga tee goforner Žude, Herod ga Galile laama, nga armaa Filip ga Iture nda Trakoniti laboo laama. Lisaniyas ga Abilen laama. 2Woo gar kaŋ Hannu nda Kayif ti sargari juwalkey jineborey. Waatoo din saajoo ra Irkoy na šenni har Yehiya se kaŋ ti Zakarya izʼaroo. 3Woo banda ga, a koy nongey kul kaŋ goo isaa here ra kaŋ se i ga nee Žurdeŋ, a ga borey waazu i ma tuubi ka batize ngi zunubey yaafaa se. 4A ga tee sanda takaa kaŋ nda a hantumandi annabi Ezayi citaaboo ra:

«Jinde foo ga kaati saajoo ra ka nee:

‹Wa ir Koyoo fondaa soolu,

wa nga lolawey šerrandi.

5Goorey kul ga daabandi.

Tondi hondey nda tondey kul ga yee ganda.

Fondo golbantey ga šerre.

Fondo laaley ga kani.

6Hundikoyni kul ga dii hallasiroo kaŋ hun Irkoy do.›»3.6 Ezayi 40.3–5.

7Borey kaa a do nda jama hala a ma ngi batize, a nee i se: «Gondi izey, may ka war waanandi war ma zuru Irkoy futayyanoo kaŋ ga kaa se? 8Wa teegoyyaŋ tee kaŋ ga cebe kaŋ war tuubi. War masi cindi de ka nee war boŋ se: ‹Ibirahima ti ir baaba›, zama ay ga war bayrandi kaŋ ba tondey wey, Irkoy ga hin ka hundi daŋ i ra kʼi tee Ibirahima se izeyaŋ. 9Aywa, daašoo soolu ka tuuroo dunbu hala linjoo ga. Tuuri kul kaŋ si ize henna tee ga dunbandi ka warrandi nuune ra.» 10Jamaa nʼa hãa ka nee: «Adiši macin no ir mʼa tee?» 11A nʼi zaabi ka nee: «Boro kaŋ goo nda darbay hinka, mʼi zamna nga nda boro kaŋ sii nda a game. Boro kaŋ goo nda ŋaayan mo ma takaa din da tee.» 12Alkaasidiikawyaŋ mo kaa a do hala a ma ngi batize. I nee a se: «Alfagaa, macin no ir mʼa tee?» 13A nʼi zaabi ka nee: «War masi haya dii kaŋ bisa woo kaŋ ga hima.» 14Soojey mo nʼa hãa ka nee: «De ir, macin no ir mʼa tee?» A nee i se: «War masi koma, war masi taari ka waani taa, wa kay nda war banaa.»

15Borey tammahãa goo, de i kul ga nee ngi biney ra wala manʼti Yehiya da ti Almasihu. 16A nʼi zaabi ka nee i kul se: «Agay, hari nda ay ga war batize. Amma boro foo ga kaa kaŋ hinoo bisa ay wanoo, de mo ay si hima nda ka nga taamey karfey feeri. Nga, a ga war batize Hundi Henanantaa ra nda nuune. 17Nga fendoo goo kaboo ra ka nga taasu kar ganganoo haabu ka nga alkamaa fanji suuroo ra, amma toosaa, a gʼa ton nuune ra kaŋ si buu.»

18Yehiya na borey yaamar nda ibooboyaŋ koyne, de a na Alhabar Boryaa toonandi i se. 19Amma a citi kokoy kaccaa ga kaŋ se i ga nee Herod kaŋ hiija nga boŋ armaa gundoo wandoo kaŋ ti Herodiyad, nda ifutu booboyaŋ kaŋ a nʼi tee. 20Herod yee ka tonton nga goy futawey ga ka Yehiya daŋ kasaa ra.

Isa batizeyanoo

(Matiyu 3.13–17; Marku 1.9–11)

21Waatoo kaŋ borey kul koy i ma ngi batize, waatoo din da no Isa batizandi. Kaŋ a ga Irkoy ŋaaray, beenaa feeri, 22de Hundi Henanantaa tee sanda tuuzun alhaali ka zunbu a boŋ. Jinde foo hun beenaa ra ka nee: «Ni ti agay Izʼaroo, ay baakaa, ni ti ay ɲaaloo.»

Isa kaagey

(Matiyu 1.1–17)

23Isa sii nda kala haya kaŋ ga too jiiri waranza (30) waatoo kaŋ a ga nga goyoo sintin. Borey mma hongu kaŋ Isufi izoo no. Isufi mana hun kala Eli ga. 24Eli mana hun kala Matat ga. Matat hun Lewi ga. Lewi hun Melši ga. Melši hun Žanay ga. Žanay hun Isufi ga. 25Isufi hun Matatiyas ga. Matatiyas hun Amos ga. Amos hun Nahum ga. Nahum hun Hesili ga. Hesili hun Nagay ga. 26Nagay hun Maatu ga. Maatu hun Matatiyas ga. Matatiyas hun Semen ga. Semen hun Žozeš ga. Žozeš hun Žoda ga. 27Žoda hun Yohanaŋ ga. Yohanaŋ hun Resa ga. Resa hun Zorobabel ga. Zorobabel hun Šaltiyel ga. Šaltiyel hun Neri ga. 28Neri hun Melši ga. Melši hun Adi ga. Adi hun Kosam ga. Kosam hun Elmadam ga. Elmadam hun Er ga. 29Er hun Isa ga. Isa hun Eliyezer ga. Eliyezer hun Žorim ga. Žorim hun Matat ga. Matat hun Lewi ga. 30Lewi hun Simewoŋ ga. Simewoŋ hun Žuda ga. Žuda hun Isufi ga. Isufi hun Žonam ga. Žonam hun Eliyakim ga. 31Eliyakim hun Meleya ga. Meleya hun Mena ga. Mena hun Matata ga. Matata hun Nataŋ ga. Nataŋ hun Dawda ga. 32Dawda hun Yišay ga. Yišay hun Obed ga. Obed hun Bowazu ga. Bowazu hun Salmuni ga. Salmuni hun Nahišoŋ ga. 33Nahišoŋ hun Aminadab ga. Aminadab hun Adimin ga. Adimin hun Arni ga. Arni hun Hesroŋ ga. Hesroŋ hun Peres ga. Peres hun Žuda ga. 34Žuda hun Yakuba ga. Yakuba hun Isiyaka ga. Isiyaka hun Ibirahima ga. Ibirahima hun Tera ga. Tera hun Nahor ga. 35Nahor hun Serug ga. Serug hun Rehu ga. Rehu hun Peleg ga. Peleg hun Eber ga. Eber hun Šela ga. 36Šela hun [Kenaŋ ga. Kenaŋ hun] Arfazad ga. Arfazad hun Sem ga. Sem hun Nuhu ga. Nuhu hun Lemek ga. 37Lemek hun Metusala ga. Metusala hun Henok ga. Henok hun Yered ga. Yered hun Malalel ga. Malalel hun Kenaŋ ga. 38Kenaŋ hun Enoš ga. Enoš hun Seti ga. Seti hun Adama ga. Adama hun Irkoy ga.

4

Ibilisi na Isa sii

(Matiyu 4.1–11; Marku 1.12–13)

1Isa hun Žurdeŋ isaa do, de Hundi Henanantaa nʼa too, a nʼa gongu ka koy saajoo ra. 2A na jirbi woytaaci (40) tee no din, de Ibilisi nʼa sii. Isa na jirbey din kul tee a si baffoo ŋaa. Waatoo kaŋ jirbey wey ben, a heray.

3Ibilisi nee a se: «Nda Irkoy Izʼaroo ti ni, nee tondoo woo se a ma bere ka tee takula.» 4Isa nʼa zaabi ka nee: «A hantumandi Citaaboo ra kaŋ manʼti ŋaayan hinne nda adamize ga huna.»4.4 Alhukumoo 8.3.

5Woo banda ga, Ibilisi nʼa ka koy beene, de a nʼa cebe aduɲɲa laamawey kul cere bande cee foo. 6A nee a se: «Ay ga ni noo laamawey wey hinoo nda ngi daržaa kul, za agay ka duu ey, de mo ay gʼi noo boro kaŋ ay baa se. 7Nda ni sujudu ay jine, i kul ga tee ni wane.» 8Isa nʼa zaabi ka nee: «A hantumandi: ‹Masi sujudu kala ni Koyoo Irkoy se, de nga hinne no mʼa gana.›4.8 Alhukumoo 6.13.»

9Ibilisi nʼa ka koy Žerizalem, a nʼa kayandi Irkoy hugu beeroo boŋoo boŋ beene, a nee a se: «Nda Irkoy Izʼaroo ti ni, ni boŋ warra ganda, 10zama a hantumandi kaŋ

nga ga nga almalaykey yaamar

i ma ni hawgay.

11Koyne mo:

‹I ga kabe gaaru ma ne

hala ni cewoo masi cabu tondi ga.›4.11 Zabur 91.11–12.»

12Isa nʼa zaabi ka nee: «A harandi mo: ‹Masi ni Koyoo Irkoy sii.›4.12 Alhukumoo 6.16.»

13Waatoo kaŋ Ibilisi na Isa sii nda taka kul ka ben, a mooru Isa ga hala waati foo koyne.

Isa na nga diyawtaraa sintin Galile

(Matiyu 4.12–17; Marku 1.14–15)

14Isa too met nda Hundi Henanantaa gaaboo, a willi Galile. Maaɲoo huru gandaa din kul ra. 15A ga cawandi ngey margahugey ra, de borey kul gʼa sifa.

Nazaret borey wanji Isa ga

(Matiyu 13.53–58; Marku 6.1–6)

16A koy Nazaret kaŋ ti koyraa kaŋ ra a biirandi. A huru margahugoo ra hunanzam zaaroo hane sanda takaa kaŋ a doona kʼa tee, a tun ka caw, 17de i nʼa noo annabi Ezayi citaaboo. A nʼa feeri, de a duu nongoo kaŋ ra a hantumandi ka nee:

18«Ir Koyoo Hundoo goo ay ga.

A nʼay suuba kʼay yon hala ya kate Alhabar Boryaa misikiiney se.

A nʼay sanba hala ya kasa-izey feeriyanoo har i se,

ya danawey moɲey hay,

ya laazaabantey feeri,

19de ya jiiroo har kaŋ ra ir Koyoo ga nga alhormaa tee.»4.19 Ezayi 61.1–2.

20Nga banda ga, a na Citaaboo kunkuni kʼa noo margahugoo tamoo se, de a koy goro ka cawandi. Borey kul kaŋ goo no din na ngi moɲey bakam Isa ga. 21A sintin ka šelaŋ ka nee i se: «Citaaboo šennoo kaŋ war ne ka maarʼa, a tabati hõ.» 22Borey kul ga seedetaray henna har a ga, de boŋey ga haw nda šenni alhormantey kaŋ ga hun miɲoo ra, de i ga nee: «War kay, manʼti Isufi izoo no wala?» 23A nee i se: «Ay ga bay war ga yaasaa har ya ne kaŋ ga nee: ‹Lotokoroo, ni boŋ safar. Hayey tee ni koyraa ra kaŋ ir maa nʼnʼi tee Kaparnahum.›» 24A nee koyne: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, annabi kul si yaddandi nga koyraa ra. 25Ay gʼa har war se nda cimi kaŋ woy booboyaŋ kaŋ kurɲey buu goo Izirayel Ilyasu waati kaŋ ncirɲi mana kara jiiri hinza nda handu iddu hala nongu kaŋ ra heray beeri tee gandaa kul ra. 26Ilyasu mana sanbandi ba ngi affoo do, amma woy folloku do a sanbandi kaŋ kurɲoo buu kaŋ goo koyraa kaŋ se i ga nee Serepta, Sidoŋ laamaa ra. 27Koyne mo jiraykoyni booboyaŋ goo Izirayel annabi Alyasu waati, amma ngi affoo kul mana duu baani ka henan kala Naamaŋ, Siiri boraa hinne.»

28Borey kul kaŋ goo margahugoo ra, too nda futay kaŋ i maa šenney wey. 29I tun, i na Isa gaaray ka koy koyraa dumaa ga, tondi hondoo boŋoo boŋ kaŋ ga koyraa cinandi hala ngi mʼa cetaw ganda. 30Amma Isa bisa gamey ra ka koy.

Isa na ganji gaaray kʼa kaa aru ra

(Marku 1.21–28)

31Isa doo ka koy Kaparnahum koyraa ra kaŋ goo Galile ka cawandi hunanzam zaaroo hane. 32Nga cawandiyanoo tee nga haŋajerkey se boŋhaway, zama nga šennoo goo nda hini kʼi juwal. 33Woo gar kaŋ margahugoo ra aru foo goo no kaŋ ra ganji hundi laala goo. A na jinde jer ka kaati ka nee: 34«He! Macin kʼir nda ni marga, Isa Nazaret boraa? Ni nka kaa kʼir halaci wala? Ay ga bay boro kaŋ ti ni: ni manʼti kala Irkoy Boro Henanantaa!» 35Isa zahã ganjoo ga ka nee: «A dii ni ra, hun aroo ra!» Ganjoo na aroo warra borey gamey ra, de a hun a ra bila nda a ma haya futu tee a se. 36Kaŋ woo tee, borey kul alaabiina, de i cindi i ga nee cere se: «Taka foo nda a ga hin ka šennoo woo har? Aroo woo ga ganjey yaamar nda hini nda gaabi, de i ga fatta.» 37Takaa woo nda Isa maaɲoo huru ngi laamaa nongey kul ra.

Isa na wircikoyni dumi boobo noo baani

(Matiyu 8.14–17; Marku 1.29–34)

38Isa hun margahugoo ra ka koy Simoŋ hugoo do. Gaaham konni futa foo duu Simoŋ wandoo ɲaa. I nʼa wiri Isa ga, a ma faaba a ga. 39A gunguma woyoo ga, a zahã gaaham konnoo ga, de a ben a ga. Dogoo din da woyoo kay nga boŋ ga ka borey alhaadimay.

40Waynaa kaŋyanoo ga, borey kul kaŋ goo nda wircikoyniyaŋ kate ey Isa do, wirci dumi-dumiyaŋ. I kul, a na nga kabey fur i ga affoo-foo, a nʼi noo baani. 41Ngi boro boobo ganjiyaŋ fatta i ra kaŋ ga kaati ka nee: «Ni ti Irkoy Izʼaroo.» Isa ga zahã i ga, i masi šelaŋ, zama i ga bay kaŋ nga ti Almasihu.

Isa waazu margahugey ra

(Marku 1.35–39)

42Suba subbaahoo ra, za moo boo, nga no a fatta ka koy nongu soyante ra. Alžamaa cindi i gʼa ceeci. Waatoo kaŋ i dii a, i gaabu a ga a masi koy. 43Amma Isa nee i se: «Kala ya Irkoy Laamaa šennoo kaŋ ti Alhabar Boryaa har koyrawey jerey mo ra, zama nga se ay sanbandi.» 44A cindi a ga waazu Žude margahugey ra.

5

Isa taalibi jina-jinawey

(Matiyu 4.18–22; Marku 1.16–20)

1Isa goo Genezaret haroo miɲoo ga, alžama gʼa kuubi kʼa bere hala i mma cere šiita, ngi ma duu ka maa Irkoy meešennoo. 2A dii harihii hinka kaŋ goo guraa ga, koyey nka zunbu ka ngi filijey ɲumay. 3Isa huru harihii faa ra kaŋ koyoo maaɲoo ti Simoŋ, a nee a se a ma hiyoo hibi kayna guraa ga. A goro a ra, de a sintin ka jamaa cawandi.

4Waatoo kaŋ a šelaŋ ka ben, a nee Simoŋ se: «Hiyoo ka koy guusoo ra, de war ma war filijey doori ka hoo.» 5Simoŋ nʼa zaabi ka nee: «Alfagaa, ir na cijinoo kul tee ir ga goy, ir mana duu baffoo. Amma ni meešennoo ga, ay gʼay filijey warra.» 6Kaŋ i nʼi warra i duu hamiisa boobo hala nongu kaŋ ra filijey nka kottu. 7I ciya nda kabe ngi hangasiney se kaŋ goo hii faa ra, i ma kaa ka ngi faaba. I kaa, de i na hii hinkaa too nda hamiisa hala nongu kaŋ ra i mma baa ka miti. 8Kaŋ Simoŋ Piyer dii woo, a sujudu Isa se ka nee: «Ay Koyoo, mooru agay, ay manʼti kala adamize zunubante.» 9Simoŋ hunbur, nga nda nga borey kul kaŋ goo a bande, hooyanoo woo kaŋ i nʼa tee maaganda se. 10Nga hangasiney mo hunbur kaŋ ti Žak nda Yehiya kaŋyan ti Zebede izʼaruyaŋ. Isa nee Simoŋ se: «Masi hunbur, hõ banda ga, boro no nʼga hoo.» 11Woo banda ga, i na harihiyey fandandi guraa ga, i na hayey kul naŋ ka hanga a bande.

Isa na jiraykoyni noo baani

(Matiyu 8.1–4; Marku 1.40–45)

12Isa cindi koyra foo ra, de aru foo ne kaŋ kul ti jiray. Kaŋ a dii Isa, kul a kaŋ ka sujudu jinoo ra kʼa ŋaaray ka nee a se: «Ay Koyoo, nda nʼbaa, nʼga hin kʼay noo baani hala ya duu ka henan.» 13Isa na nga kaboo šerre kʼa taaru ka nee a se: «Ay yadda, henan!» Dogoo din da jiraa ben a ga. 14Woo banda ga, a nʼa yaamar kaŋ a masʼa har boro kul se. Amma a nee a se: «Koy ni boŋ cebe sargari juwalkaa se jina, ma sargaroo kaa sanda takaa kaŋ nda Musa na yaamar, hala ni duubaaniyanoo ma tee i se seedetaray.»

15Isa maaɲoo mma koy, de a ga fatta. Jama boobo marga a boŋ ka haŋajer a se, de mo hala ngi ma duu baani ngi wircey ra. 16Amma nga, a yee jere ga, saajoo ra ka Irkoy ŋaaray.

Isa na bongu noo baani

(Matiyu 9.1–8; Marku 2.1–12)

17Han foo Isa goo ma cawandi, Fariziyeŋyaŋ nda ašariyaa baykawyaŋ kaŋ hun Galile koyra kanbey kul nda Žude waney ra nda Žerizalem, i ga goro Isa haŋajerkey ra. Ir Koyoo hinoo nda Isa ga wircikoyney noo baani. 18Aruyaŋ ne ka kate bongʼaru foo kaŋ goo balankar ra. I ga ceeci kʼa hurandi kʼa jisi Isa jine. 19Kaŋ i mana duu taka kaŋ nda ngi gʼa hurandi alžamaa booboyanoo se, i žigi sooraa boŋ, i nʼa fun, i na bongoo nda nga balankaroo zumandi nda sooraa Isa jine, alžama game. 20Waatoo kaŋ Isa dii borey wey naanaa, a nee bongoo se: «Aroo, ni zunubey yaafandi ma ne.» 21Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey sintin ka šelaŋ ngi biney ra ka nee: «May ti boraa woo kaŋ ga yadda ka Irkoy wow? May no ma hin ka zunubey yaafa nda manʼti Irkoy hinne?» 22Amma Isa ga hayaa bay kaŋ i goo mʼa miile, a zaabi ka nee i se: «Macin no war goo mʼa miile war biney ra? 23Affoo no ma faala, ka nee: ‹Ni zunubey yaafandi› wala ka nee: ‹Tun ka dira›? 24Sohõ kala war ma bay kaŋ Boraa kaŋ tee Adamize goo nda hini aduɲɲa ra ka boro zunubey yaafa.» Woo banda ga, a nee bongoo se: «Ay nee ma ne, ma tun, ma ni balankaroo zaa, ma koy ni hugoo do.» 25Dogoo din da borey kul jine, a tun, a na balankaroo zaa kaŋ ra a cindi ka kani, a koy nga hugoo do, a ga Irkoy beerandi. 26A tee borey kul se boŋhawey, de i cindi ka Irkoy beerandi, i hunbur, de i nee: «Hũ, hayaa kaŋ ir dii a hõ, nga cine mana bay ka tee!»

Isa ciya Lewi se a ma hanga nga bande

(Matiyu 9.9–13; Marku 2.13–17)

27Woo banda ga, Isa fatta, de a dii alkaasidiikaw foo kaŋ maaɲoo ti Lewi5.27 Lewi da se i ga nee Matiyu, Matiyu 9.9 ra. ga goro alkaasidiikey goydogoo ra. A nee a se: «Hanga agay.» 28Lewi tun, a na hayey kul naŋ, a hanga a bande. 29Lewi na hoyandi beeri tee nga hugoo do. Alkaasidiikaw booboyaŋ nda boro fooyaŋ goo i bande ŋaadogoo ra. 30No din ra Fariziyeŋey nda ngi Citaaboo baykey cindi i ga ŋuunuŋuunu ka nee nga taalibey se: «Cin se war ga ŋaa war ga haŋ alkaasidiikey nda zunubu teekey bande?» 31Isa nʼi zaabi ka nee: «Manʼti borey kaŋ ga saabu no ma too lotokor ga, wircikoyney no ma too a ga. 32Ya na kaa ka boro šerrantey cee, zunubantey no ay gʼi cee hala i ma tuubi.»

Ižeena nda itaaga si koy cere bande

(Matiyu 9.14–17; Marku 2.18–22)

33Boroyaŋ kaa Isa do ka nee a se: «Yehiya taalibey nda Fariziyeŋey waney cee boobo i ga meehaw, de i ga Irkoy ŋaaray. Amma ni waney hunday ga ŋaa i ga haŋ.» 34A nee i se: «Taka foo nda war ga naŋ aruhiiji taaga nda nga cerey goo hiijaa hugoo ra, de cerey ga meehaw? 35Hanyaŋ ga kaa kaŋ aruhiijoo ga zandi, haney din i ga meehaw.»

36Isa na filla yaasayante foo har i se ka nee: «Boro kul si dunbu darbay taaga ra ka koy ižeena baka. Nda a teendi mo, itaagaa dunbaa si koy ižeenaa ga. 37Koyne mo boro kul si alaneb hari moora taaga daŋ hunbar žeenayaŋ ra. Nda a teendi mo, alaneb hari taagaa ga boosu ka hunbarey bagu. Alaneb haroo mun, hunbarey mursu. 38Adiši alaneb hari taaga si huru kala hunbar taagayaŋ ra. 39De mo boro kul kaŋ na alaneb hari žeenaa haŋ si baa itaagaa, zama a mma nee: ‹Ižeenaa no ma kan.›»

6

Hayaa kaŋ Isa nʼa har hunanzam zaaroo ga

(Matiyu 12.1–8; Marku 2.23–28)

1Hunanzam zaari foo hane, Isa bisa taasu faarey game. Nga taalibey ga jeeniyaŋ kaa, i gʼi zirkiti kabey ra, de i gʼi ŋaa. 2Fariziyeŋ fooyaŋ nee: «Macin se war ga haya tee kaŋ si teendi hunanzam zaari hane?» 3Isa nʼi zaabi ka nee: «War mana bay ka hayaa caw kaŋ Dawda nda nga hangasiney nʼa tee han foo kaŋ i heray? 4Takaa kaŋ nda a huru Irkoy hugoo ra ka takulawey zaa kaŋ jisandi Irkoy jine, a ŋaa, a na nga hangasiney noo. A gar kaŋ boro kul si hima kʼi ŋaa nda manʼti sargari juwalkey hinne.» 5Isa nee i se koyne: «Boraa kaŋ tee Adamize no ma hayaa har kaŋ ga hima ka teendi hunanzam zaari hane.»

Isa na aru kaŋ kaboo buu noo baani

(Matiyu 12.9–14; Marku 3.1–6)

6Hunanzam zaari foo hane koyne, Isa huru margahugoo ra ka borey cawandi. Aru foo goo no din kaŋ kabe hennaa ka buu. 7Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey ga hanse ka Isa koroši ka dii wala a ga boro noo baani hunanzam zaari hane, zama i mma baa ngi ma duu a ga addalil kʼa wurru. 8Amma Isa ga ngi anniyawey bay. A nee aroo kaŋ kaboo buu se: «Tun ni boŋ ga, ma kay borey game.» A tun, a kay nga boŋ ga. 9Isa nee borey se: «Ay ga war hãa, ka ihenna tee wala ka ifutu tee hunanzam zaaroo hane? Ka hundi hallasi wala kʼa naŋ a ma halaci? Affoo no ma bisa?» 10A na moo fur i kul ga jina, de a nee aroo se: «Ni kaboo šerre.» A nʼa tee, de kaboo duu baani, a boori. 11I too nda futay, de i koy cere guna ka dii haya kaŋ ngi gʼa tee Isa se.

Isa na diyaw woy cindi hinka (12) suuba

(Matiyu 10.1–4; Marku 3.13–19)

12Zaarey din da ra, Isa fatta ka koy tondi hondu foo boŋ ka Irkoy ŋaaray. A na cijinoo kul tee a ga Irkoy ŋaaray. 13Kaŋ subbaahoo too, a na nga taalibey cee, de a na iwoy cindi hinka (12) suuba i ra kaŋ a na maaɲey daŋ diyaw: 14Simoŋ kaŋ Isa nʼa maagaaru Piyer, nda nga armaa Andere, nda Žak, nda Yehiya, nda Filip, nda Bartelemi, 15nda Matiyu, nda Toma, nda Žak Alfe izʼaroo, nda Simoŋ kaŋ i gʼa cee nda Zelot boraa, 16nda Žud kaŋ ti Žak izʼaroo, nda Žudas Iskariyot kaŋ ti boraa kaŋ ga kaa ka tee zanbantaa.

Isa na alžamaa cawandi, a na wircikoyney noo baani

(Matiyu 4.23–25; 12.15–16; Marku 3.7–11)

17Isa zunbu i bande ka koy kay farru foo ra kaŋ ra nga taalibi jama goo, nda boro dumi booboyaŋ kaŋ hun Žude kul ra, nda Žerizalem, nda koyrayaŋ kaŋ goo teekoo miɲoo ga kaŋ ti Tir nda Sidoŋ. 18I nka kaa a do ka haŋajer nda ka duu ngi wircey se baani. Borey kaŋ ganjiyaŋ gʼi zaa ka kay duu baani. 19Borey kul ga ceeci ngi mʼa taaru, zama hini foo ga fatta a ra kaŋ ga borey kul noo baani.

Gomni nda bone

(Matiyu 5.1–12)

20Isa na nga boŋoo jer ka nga taalibey guna, de a nee i se:

«War kaŋ ti borey kaŋ ga talka duu gomni,

zama war wane Irkoy Laamaa.

21War kaŋ ti borey kaŋ ga heray sohõ da duu gomni,

zama war ga kaa ka kungu.

War kaŋ ti borey kaŋ ga hẽe sohõ da duu gomni,

zama war ga kaa ka haaru.

22War ga duu gomni, waati kaŋ borey ga war konnay, ka war yankar, ka war wow, ka war maaɲey hasara Boraa kaŋ tee Adamize maaganda se. 23Wa ɲaali han kaŋ woo tee, war ma sar nda binekaanay, zama war ga duu sufuray beeri beenaa ra. Zama takaa woo da no ngi baabey nʼa tee annabey se.

24Amma war bone, almankoyney,

zama war duu war bagaa bineyaynandiroo.

25War bone, war kaŋ kungu,

zama war ga kaa ka heray.

War bone, war kaŋ goo ma haaru sohõ da,

zama war biney ga kaa ka maray, de war ga hẽe.

26War bone, waati kaŋ borey kul ga ihenna har war ga. Zama takaa woo da no ngi baabey nʼa tee taari annabey se.»

Wa baa war iberey

(Matiyu 5.38–48; 7.12)

27«Amma war kaŋ goo ma haŋajer ya ne, ay ga nee war se: Wa baa war iberey, wa haya henna tee wey kaŋ ga konna war se. 28Wa gaara borey se kaŋ ga war danga, wa Irkoy ŋaaray wey kaŋ ga war laazaaba se. 29Nda boro na ni saŋ ni garboo ga, ma affaa mo šerre a se. Boro kaŋ na ni burmusoo taa, masʼa ganji a ma ikaccaa mo zaa. 30Boro kul kaŋ na ni ŋaaray mʼa noo, boro kaŋ na ni hayaa zaa, masi nee a mʼa yeeti.

31Takaa kaŋ war ga baa borey mʼa tee war se, war mo mʼa tee i se.

32Nda war si baa kala war baakey, macin ti sufuraa kaŋ war ga duu a? Ba zunubantey ga baa borey kaŋ ga bagʼey. 33Nda war si gomni tee kala borey se kaŋ gʼa tee war se, macin ti sufuraa kaŋ war ga duu a? Ba zunubantey ga woo tee. 34Koyne mo nda war si garaw kala borey kaŋ war ga hongu i ga war bana, macin ti albarka kaŋ war ga duu a? Zunubantey hunday ga garaw zunubantey se hala i ma hinna follokaa yeeti ngi ga. 35Amma war, wa baa war iberey, wa haya henna tee i se. Wa garaw borey se bila nda war ma hongu kaŋ a ga yee war ga. Woo ra war ga duu sufuray beeri, de war ga tee Jerantaa izey, zama nga ti anneemantaa gomnimuney nda boro laaley se. 36Wa hinna sanda taka kaŋ nda war Baaba Irkoy ga hinna.»

War masi war ciney ciiti

(Matiyu 7.1–5)

37«War masi boro ciiti, nga ra war si ciitandi. War masi alhukum zurandi boro ga, nga ra alhukum si zurandi war ga. Wa yaafa borey se, nga ra war ga yaafandi. 38Wa noo, nga ra i ga war noo. I ga neešari henna tee kʼa daŋ war ziibaa ra, kʼa naagu, kʼa sisiji hala a ma mun. Zama takaa kaŋ nda war ga neeša, nga nda i ga neeši war se.»

39Isa yee ka filla yaasayante foo har i se. A nee: «Danaw ga danaw gongu wala? Nda woo tee, ngi boro hinkaa kul si kaŋ guusu ra wala? 40Taalibi si bisa nga alfagaa, amma taalibi kul kaŋ caw ka boori ga tee sanda nga alfagaa.

41Cin se nʼga dii subu-izoo kaŋ goo ni armaa moɲoo ra, amma nʼsi maate bundoo kaŋ goo ni boŋ moɲoo ra? 42Taka foo nda nʼga hin ka nee ni armaa se: ‹Agʼarmaa, naŋ ya subu-izoo kaa kaŋ goo ni moɲoo ra›, ka gar kaŋ bundoo kaŋ goo ni moɲoo ra, nʼsi dii a? Almunafikoo, bundoo kaa ni moɲoo ra jina, waatoo din nʼga dii boryo ka subu-izoo kaŋ goo ni armaa moɲoo ra kaa.»

Tuuri, izoo nda a ga bayrandi

(Matiyu 7.16–20; 12.33–35)

43«Tuuri henna sii no kaŋ ga ize futu hay, takaa din da, tuuri futu sii no kaŋ ga ize henna hay. 44Tuuri kul, izoo nda boro gʼa bay. Jeejay si hegayandi karjiɲaa ga. Alaneb-ize si duwandi ngorfuɲaa ga. 45Boro boryoo, nga bine boryaa ra a ga haya henna kaa. Boro futu, nga bine futaa ra a ga haya futu kaa. Haya kaŋ na bine too, nga no mee gʼa filla.»

Hugu cinayan dumi hinkaa

(Matiyu 7.24–27)

46«Macin se war ga nee ya ne: ‹Ir Koyoo, ir Koyoo›, amma war si hayey tee kaŋ ay nʼi har? 47Boro kul kaŋ kaa ay do ka maa ay šenney, de a nʼi ka goy, ay ga boraa har war se kaŋ nda a ga hima. 48A si hima nda kala boro kaŋ ga hugu cin. A fanša, a hanse ka fanša ka asaasoo tee tondi boŋ. Waatoo kaŋ hari beeroo dandi, isa haroo na hugoo kar, amma a mana hin ka ba a jijirandi, za a nka cina ka boori. 49Amma boro kaŋ ga maa ay šenney, amma a sʼi ka goy, ga hima nda boro kaŋ na hugu cin laboo boŋ bila asaasu. Waatoo kaŋ isa haroo na hugoo kar, dogoo din da a kaŋ. Hugoo halaci, halaci beeri.»

7

Isa na jalakoyni tamoo noo baani

(Matiyu 8.5–13)

1Waatoo kaŋ Isa na fillawey wey kul deede jamaa se ka ben, a koy koyraa ra kaŋ maaɲoo ti Kaparnahum. 2No din ra jalakoyni foo goo no kaŋ nga tamoo wirci hala a baa ka buu. A ga hanse ka baa nga tamoo. 3Waatoo kaŋ a maa Isa maaɲoo, a na Alyahuudey boro beeriyaŋ sanba a do kʼa ŋaaray a ma kaa ka nga tamoo hallasi. 4I too Isa do, de i hanse kʼa ŋaaray ka nee a se: «Aroo woo ga hima nda ma woo tee a se, 5zama a ga baa ir gandaa borey, nga no kʼir margahugoo cin.»

6Isa hanga ey ka koy. A ga baa ka too hugoo do kaŋ jalakoynoo na nga cereyaŋ sanba ka nee a se: «Ay Koyoo, masi ni boŋ farandi. Ay si hima nda ma huru ay hugoo ra. 7Woo ti hayaa kaŋ se ya na agay azzaatoo himandi a ma koy ni do. Amma kalima foo har, de ay tamoo ga duu baani. 8Zama agay hunday goo nda jineboroyaŋ kaŋ hinoo cire ay goo. Agay mo goo nda soojeyaŋ kaŋ goo ay hinoo cire. Nda ay nee woo se: ‹Koy›, a ga koy, nda ay nee affoo se: ‹Kaa›, a ga kaa. Nda ay nee ay tamoo se: ‹Woo tee›, a gʼa tee.» 9Kaŋ Isa maa šenney wey, soojaa kan a se. A bere jamaa here kaŋ hanga a bande, a nee: «Ay ga war bayrandi, ba Izirayel ra, ya na dii naanay kaŋ ga too woo.» 10Waatoo kaŋ dontokey willi hugey, i gar kaŋ tamoo duu baani.

Isa na woy foo izʼaroo hunandi

11Alwaati kayna banda ga, Isa koy koyraa ra kaŋ se i ga nee Nayin. Nga taalibey hanga a bande nda jama boobo. 12Waatoo kaŋ a man koyraa miɲoo, nga ne, a dii boroyaŋ kaŋ goo ma koy bukaw sutura. Bukaa manʼti kala woy foo kaŋ kurɲoo buu, izʼaru follokaa, alžama kayante kaŋ ti koyra-izey goo woyoo bande. 13Kaŋ ir Koyoo dii woyoo, kul a hanse ka hinna a se, a nee woyoo se: «Masi hẽe.» 14A man, a na balankaroo taaru. Borey kaŋ ga bukaa zaa kay. Isa nee: «Arusoogaa, ay na ni yaamar ma tun!» 15Bukaa tun ka goro, a šelaŋ. Isa nʼa yeeti ɲaŋoo ga.

16Borey kul hunbur, i ga Irkoy beerandi ka nee: «Annabi beeri fatta ir ra, Irkoy ɲeli nga jamaa ga.» 17Woo kaŋ Isa nʼa tee, šennoo huru Žude nda nga gandaa kul ra.

Yehiya kaŋ ti batizekaa dontokey

(Matiyu 11.2–19)

18Yehiya taalibey na hayey kul filla a se kaŋ teendi. A ciya ihinka se i ra 19kʼi sanba ir Koyoo do, i ma nee a se: «Ni ti boraa kaŋ ga hima ka kaa wala manʼti ni no, ir ma affoo batu?» 20Waatoo kaŋ arey too a do, i nee a se: «Yehiya kaŋ ti batizekaa kʼir sanba ni do, ir ma ni hãa wala ni ti boraa kaŋ ga hima ka kaa wala manʼti ni no, ir ma affoo batu?» 21I nka too kate kaŋ Isa na wircikoyni boobo noo baani, dorikoyniyaŋ duu baani. A na ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa boroyaŋ ra, de a na danaw boobo moɲey feeri. 22A tuuru dontokey se ka nee: «Wa koy hayey filla Yehiya se kaŋ war dii ey, war maarʼey kaŋ ti: danawey dii, bongey dira, jiraykoyney duu baani, lutey maa, bukawey tun, misikiiney maa Alhabar Boryaa. 23Boraa ga duu gomni kaŋ si naanay naŋ ay sabbu se.»

Isa šelaŋ Yehiya kaŋ ti batizekaa ga

(Matiyu 11.7–19)

24Waatoo kaŋ Yehiya dontokey koy, Isa šelaŋ jamaa se Yehiya ga ka nee: «Macin no war koy a guna saajoo ra? Kakaaru kaŋ hewoo gʼa zinji-zinji wala? 25Adiši macin no war koy a guna? Boro kaŋ ga bankaaray hennayaŋ goo wala? Nga ne, borey kaŋ ga darbay hennayaŋ goo kaŋ ga huna daame ra sii kala kokoyey hugey ra. 26Adiši macin no war koy a guna? Annabi wala? Ay ga war bayrandi kaŋ a bisa annabi. 27Nga ga a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

‹Nga ne, ay gʼay dontokaa sanba ni jine

hala a ma ni fondaa hanse kaŋ goo ni jine.›7.27 Malaki 3.1.

28Ay ga war bayrandi kaŋ woy-hay ize sii no kaŋ ga bisa Yehiya. Amma Irkoy Laamaa borey kul ikaccaa ga bisa a. 29Jamaa kul nda ba alkaasidiikey na haŋajer a se, i yadda kaŋ Irkoy ga šerre, i koy Yehiya ma ngi batize nda nga batizeyanoo. 30Amma Fariziyeŋey nda ašariyaa baykey mana yadda hayaa ga kaŋ Irkoy baa nga mʼa tee i se. I wanji ka koy a ma ngi batize.

31Adiši may nda ay ga zamanoo woo borey sawandi, may nda i ga hima? 32I si hima nda kala zankayaŋ kaŋ ga goro farru ra, de i ga kaati cere ga ka nee: ‹Ir na laati kar war se, war mana gan. Ir na binehẽenay dooniyaŋ tee, war mana hẽe.› 33Yehiya kaŋ ti batizekaa kaa, a si takula ŋaa, a si alaneb hari moora haŋ, war nee: ‹Ganji bara a ra.› 34Boraa kaŋ tee Adamize kaa, a ga ŋaa a ga haŋ, war nee: ‹Ŋaabagante nda harifutu haŋkaw no, alkaasidiikey nda zunubu teekey ceroo no.› 35Amma Irkoy lakkaloo, borey kul kaŋ yadda a ga no ma cebe kaŋ a ga šerre.»

Woykuuroo kaŋ yaafandi

36Fariziyeŋey affoo nʼa wiri Isa ga, a ma kaa ka ŋaa nga do. A huru Fariziyeŋoo hugoo ra ka goro ŋaadogoo ra. 37Nga ne, woy zunubante foo kaŋ goo koyraa ra, maa kaŋ Isa koy hoy Fariziyeŋoo do. A na tondi kaaray kulba kaŋ ra turaari goo zaa ka koy. 38A goo Isa dumaa ga, cewey jere, a ga hẽe, a ga nga mundawey ka Isa cewey tayandi, a gʼi tuusu nda nga boŋoo hinbirey. A ga cewey summu a gʼi yon nda turaaroo.

39Kaŋ Fariziyeŋoo kaŋ nʼa hoyandi dii woo, a nee nga binoo ra: «Nda a gar aroo woo annabi no, a ga bay boro kaŋ ti woo, a ga bay woy dumi kaŋ ti woo kaŋ goo ma man nga. Kala a ma bay kaŋ woykuuru no.» 40Isa zaabi ka nee a se: «Simoŋ, ay ga baa ya haya foo har ma ne.» Simoŋ nee: «Alfagaa, šelaŋ.» 41Isa nee: «Garawmaykaw foo goo nda garawkoyni hinka. A ga may ijinaa ga nzorfu kaaray tamma boŋ zangu guu (500), affaa a ga may a ga nzorfu kaaray tamma boŋ woyguu (50). 42A gar kaŋ affoo kul sii nda haya kaŋ nda a gʼa bana. A na ihinkaa kul yaafa. Sohõ affoo no ma hanse ka bagʼa ihinkaa ra?» 43Simoŋ zaabi ka nee: «Ay ga hongu boraa kaŋ se a na iboobaa yaafa.» Isa nee a se: «Ni ciiti nda fondaa.»

44Isa bere woyoo here, de a nee Simoŋ se: «Nʼga dii woyoo woo wala? Kaŋ ay huru ni hugoo ra, manʼay noo hari yʼay cewey ɲumay. Amma nga, mundawey nda a nʼay cewey tayandi, de a nʼi tuusu nda nga hinbirey. 45Manʼay summu. Amma nga, za a huru kate, a mana fay nda a gʼay cewey summu. 46Manʼay boŋoo yon nda jii. Amma nga, a nʼay cewey yon nda turaari. 47Woo se ay ga ni fahamandi kaŋ baji beeroo kaŋ a nʼa cebe ga bayrandi kaŋ nga zunubu boobey yaafandi. Amma boro kaŋ ikaccu ka yaafandi a se, boraa din baji kaccu no a gʼa cebe.»

48Woo banda ga, Isa nee woyoo se: «Ni zunubey yaafandi.» 49Hoyandikey sintin ka nee ngi biney ra: «May ti boraa woo kaŋ ga zunubu yaafa?» 50Amma Isa nee woyoo se: «Ni naanaa na ni hallasi, koy nda alaafiyaa.»

8

Woyey kaŋ hanga Isa bande

1Alwaati foo banda ga, Isa naaru ka koy koyrawey nda koyra kanbey ra ka Irkoy Laamaa Alhabar Boryaa waazu. Taalibi woy cindi hinkaa (12), 2nda woy fooyaŋ kaŋ ra a bay ka ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa, nda affooyaŋ kaŋ cindi ka wirci kaŋ a nʼi noo baani, goo a bande. Woyey manʼti kala: Maryama kaŋ se i ga nee Magdala boraa kaŋ ra ganji iyye hun, 3nda Tahiya, Šuza kaŋ ti Herod goykaw beeri foo wandoo, nda Suzan, nda iboobo fooyaŋ kaŋ gʼi alhaadimay nda ngi almaanoo.

Sayakaa filla yaasayantaa

(Matiyu 13.1–9; Marku 4.1–9)

4Alžama beeri foo marga kaŋyaŋ hun koyrawey ra ka kaa Isa do. A šelaŋ i se nda filla yaasayantaa woo ka nee: 5«Han foo sayakaw foo koy nga dumiyoo say. Kaŋ a goo ma saya, dumiyoo jere foo kaŋ fondaa bande. Borey nʼa taama-taama, cirawey nʼa gon. 6Jere foo kaŋ tondidoo ra. A zay, amma a kogu, zama a sii nongu ra kaŋ ga tay. 7Jere foo kaŋ dumari karjikoyniyaŋ gamey ra. Ngi nda karjey zay cere bande. Karjey nʼi hewguba. 8Jere foo kaŋ labu hennaa ra. A zay, affoo kul na ize zangu (100) hay.» Fillaa woo banda ga, Isa na jinde jer ka nee: «Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!»

Addaliloo kaŋ se Isa ga filla yaasayantey daŋ nga šenney ra

(Matiyu 13.10–17; Marku 4.10–12)

9Nga taalibey nʼa hãa nda filla yaasayantaa woo maanaa. 10A nee: «War, war duu Irkoy Laamaa haya tugantey fahamaa. Amma borey jerey, filla yaasayanteyaŋ nda i ga šelaŋ i se. Nga ra

‹i ga guna, amma i si dii,

i ga maa, i si faham.›8.10 Ezayi 6.9.»

Sayakaa filla yaasayantaa maanaa

(Matiyu 13.18–23; Marku 4.13–20)

11«Filla yaasayantaa woo almaganaa ne: dumiyoo manʼti kala Irkoy meešennoo. 12Wey kaŋ kaŋ fondaa bande manʼti kala borey kaŋ ga haŋajer. Amma Ibilisi kaa ka Šennoo kaa biney ra, hala i masi naanay ka hallasi. 13Wey kaŋ kaŋ tondidogoo boŋ manʼti kala borey kaŋ, nda i maa Šennoo, i gʼa dii nda ɲaali, amma a mana zay biney ra ka linji tee, i si gay naanaa ra. Nda alwaati šenda kaa i ga, i ga naŋ. 14Dumari karjikoyney kaŋ ra dumiyoo jere foo kaŋ manʼti kala borey kaŋ maa, amma i naŋ alhuzuney, nda aduɲɲa almaanoo, nda bine-ibaayey mʼa hewguba. I si ize tee kaŋ ga nin. 15Labu hennaa kaŋ ra jerey sayandi manʼti kala borey kaŋ, nda i maa Šennoo, i gʼa dii nda bine henna kaaray. I ga ize tee haya kul kaŋ ga no.»

Fitillaa filla yaasayantaa

(Marku 4.21–25)

16«Boro kul si fitilla diinandi ka jinay gum a boŋ wala kʼa daŋ daari cire. A sʼa daŋ kala fitilla gorodogoo ga hala borey kaŋ ga huru ma dii gaayoo. 17Haya tugante sii no kaŋ si kaa ka fataw, haya sii no kaŋ ga tee sirri ra kaŋ si kaa ka fatawandi. 18Wa takaa bay kaŋ nda war ga haŋajer, zama boro kaŋ goo nda a, i gʼa noo koyne. Boro kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a ga hongu nga goo nda a, ga taandi.»

Isa armey nda nga ɲaa

(Matiyu 12.46–50; Marku 3.31–35)

19Isa armey nda nga ɲaa kaa, amma i mana hin ka too a do alžamaa booboyanoo se. 20Boroyaŋ nee a se: «Ni ɲaa nda ni armey goo ma kay taray, i ga baa ngi ma dii ni.» 21Isa na borey zaabi ka nee: «Ay ɲaa nda agʼarmey manʼti kala borey kaŋ ga haŋajer Irkoy meešennoo se, de i gʼa ka goy.»

Isa na hewoo kayandi

(Matiyu 8.23–27; Marku 4.35–41)

22Han foo Isa nda nga taalibey huru harihii foo ra. A nee i se: «Ir ma deŋ ka koy haroo boŋ faa ga.» I koy. 23Kaŋ taalibey goo ma hun, Isa jirbi. Hew beeri foo zunbu haroo boŋ. Hiyoo too nda hari hala a mma baa ka mun. 24I man a kʼa tunandi ka nee a se: «Alfagaa, Alfagaa, ir ga halaci!» A tun, a zahã hewoo nda bondawey ga, i kay, de nongoo tee sõy. 25Woo banda ga, Isa nee i se: «Man war naanaa?» I hunbur, boŋey haw, de i ga cere hãa ka nee: «May ti boraa woo kaŋ ga ba hewoo nda haroo yaamar, de i ga hayaa tee kaŋ a nʼa har?»

Isa na ganjiyaŋ gaaray kʼi kaa aru ra

(Matiyu 8.28–34; Marku 5.1–20)

26Isa nda nga taalibey too Geraza koyraa borey laamaa ra kaŋ goo Galile tenje. 27Waatoo kaŋ Isa zunbu guraa ga, koyraa aru foo nʼa kubay kaŋ ra ganjiyaŋ goo. Za gayyan a si yee ka bankaaray daŋ. A si goro hugu ra, saarawey ra a ga goro. 28Kaŋ a dii Isa, a na jinde jer ka kaati ka sujudu jinoo ra ka nee: «Macin ka agay nda ni marga, Isa Irkoy Jerantaa Izʼaroo? Ay gʼa ŋaaray ni ga, masʼay zarabi.» 29Isa nka ganjoo yaamar kaŋ a ma hun aroo ra. Cee booboyaŋ ganjoo gʼa dii. Borey gʼa haw nda guuru karfuyaŋ, i ga gaalayaŋ daŋ cewey ra, amma a gʼi dunbu. Ganjoo gʼa ka koy saajey ra. 30Isa nʼa hãa ka nee: «Macin ti ni maaɲoo?» A nee: «Ay maaɲoo ti Alžama.» A na woo har, zama ganji booboyaŋ ka huru a ra. 31Ganjey na Isa suurandi a masi ngi sanba guusu futaa ra.

32A gar kaŋ nbirŋa booboyaŋ goo ma kur tondi hondoo boŋ. De ganjey na Isa suurandi a ma naŋ ngi ma huru nbirŋawey wey ra. A nʼa tee i se. 33Ganjey hun aroo ra ka huru nbirŋawey ra. Nbirŋawey hun tondi hondoo jesoo ga beene8.33 «tondi hondoo jesoo ga beene», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «tondi hondoo boŋoo boŋ». ka haroo gaarandi, i yoole.

34Wey kaŋ gʼi kur dii hayaa kaŋ tee, i zuru. I koy alhabaroo filla koyraa nda saajoo borey se. 35Borey koy dii hayaa kaŋ tee. I too nongoo kaŋ ra Isa goo. I na aroo gar kaŋ ra ganjey hun, a ga goro Isa cewey cire. Darbay goo jindoo ra, lakkaloo ga timme daku. Borey kaŋ dii a hunbur. 36Borey kaŋ dii hayaa kaŋ Isa nʼa tee, no ma filla borey kaŋ kokor ka kaa se, takaa kaŋ nda Isa na aroo hallasi ganjey ra. 37Woo banda ga, Geraza koyraa nda nga laamaa borey kul nʼa wiri Isa ga, a ma mooru ngi, zama i hanse ka hunbur. Isa huru harihiyoo ra ka willi.

38Aroo kaŋ ra ganjey hun nʼa ŋaaray a ga, a ma naŋ nga ma cindi nga bande. Amma Isa mana yadda, a nee a se: 39«Willi ni hugoo do, ma hayaa kul filla i se kaŋ Irkoy nʼa tee ma ne.» A koy, de a na hayaa filla koyraa kul ra kaŋ Isa nʼa tee nga se.

Žayrus ize woyoo nda woyoo kaŋ tuku Isa bankaaraa ga

(Matiyu 9.18–26; Marku 5.21–43)

40Waatoo kaŋ Isa willi, alžamaa kul kaŋ goo mʼa batu nʼa kubay. 41Nga ne, aru foo kaa a do kaŋ maaɲoo ti Žayrus, margahugoo boŋkoynoo no. A sujudu Isa cewey cire, a nʼa ŋaaray a ma kaa nga hugoo do. 42Hayaa kaŋ se, ize woy folloku bara a se kaŋ goo nda haya kaŋ ga too jiiri woy cindi hinka (12), a ga baa ka buu. Kaŋ Isa ga koy a do, alžama gʼa šiita.

43Woo gar kaŋ woy foo goo jamaa ra kaŋ nga jiiri woy cindi hinka (12) a ga kuri mandi. [Alman kul kaŋ goo a se, a nʼa noo lotokorey se,] amma affoo kul mongu kʼa noo baani. 44A man Isa nda banda here ka tuku nga bankaaraa miɲoo ga. Dogoo din da kuri mandiroo kay. 45Isa nee: «May no ka tuku ay ga?» Boro foo kul ga nee kaŋ manʼti nga no. Piyer nee: «Alfagaa, alžamaa ga ni kuubi ka ni bere, i ga ni šiita.» 46Amma Isa nee: «Boro tuku ay do, zama ay maate kaŋ gaabi foo fatta ay ra.» 47Woyoo dii kaŋ Isa bay nga ga, a jijiri nda hunburay ka kaa ka sujudu Isa se ka hayaa har jamaa kul jine kaŋ se nga tuku a do, nda takaa kaŋ nda nga duu baani dogoo din da. 48Isa nee woyoo se: «Ay izoo, ni naanaa na ni hallasi. Ma koy nda baani.»

49A goo ma šelaŋ kaŋ boro hun margahugoo boŋkoynoo windoo do ka nee: «Ni ize woyoo faati. Masi alfagaa zaa ka kay koyne.» 50Isa maa, a zaabi ka nee a se: «Masi hunbur, naanay hinne, de a ga hallasi.»

51Waatoo kaŋ Isa too Žayrus hugoo do, a mana naŋ boro kul ma huru nga bande nda manʼti Piyer, nda Yehiya, nda Žak, nda zankaa ɲaŋoo nda baaboo. 52Borey kul ga hẽe, i ga yooyo bukaa boŋ. Isa nee i se: «War masi hẽe, a mana buu, a mma jirbi.» 53Borey nʼa kašikaši, zama i ga bay kaŋ a buu. 54Amma Isa nʼa dii nda kaboo ka nga jindoo jer ka nee: «Woy-izoo, tun ni boŋ ga.» 55Lakkaloo yee kate a ga, dogoo din da a tun. Isa nʼi yaamar i mʼa noo ŋaayan. 56Zankaa hayragey boŋey haw, amma Isa nʼi yaamar i masi hayaa kaŋ tee deede boro kul se.

9

Isa na nga taalibi woy cindi hinkaa (12) sanba

(Matiyu 10.5–15; Marku 6.7–13)

1Isa ciya taalibi woy cindi hinkaa (12) se kʼi noo hini nda gaabi ganjey kul ga ka wircikoyney noo baani. 2A nʼi sanba i ma Irkoy Laamaa šennoo waazu, i ma kate wircikoyney se baani. 3A nee i se: «War masi haya kul zaa diraa se, a ma tee gobu, wala bolbol, wala ŋaayan, wala nooru. War masi darbay hinka mo zaa. 4Hugu kul kaŋ ra war zunbu, war ma cindi no din da ra. No din ra war ma tun ka koy. 5Nda borey wanji ka war zumandi, war ma hun koyraa din ra, war ma kusaa kokobu kʼa kaa war cewey ga, woo ga tee seede kaŋ haya futa no i nʼa tee.» 6Taalibey šerre. I koy koyra kanboo kul ra ka Alhabar Boryaa toonandi, de nongoo kul ra i kate borey se baani.

Herod boŋhawaa

(Matiyu 14.1–12; Marku 6.14–29)

7Kokoy kaccaa kaŋ se i ga nee Herod maa hayey kul kaŋ teendi, boŋoo haw, zama boro fooyaŋ ga nee Yehiya tun bukawey ra. 8Affooyaŋ ga nee Ilyasu ka bangay. Affooyaŋ mo ga nee annabi jina-jinawey affoo ka tun koyne. 9Herod nee: «Yehiya, ay na boŋoo kaa jindoo ga. May ti boraa woo kaŋ ay ga maa i ga hayey wey har a ga?» A ga ceeci nga ma dii Isa.

Isa na boro zenber guu (5.000) ŋandi

(Matiyu 14.13–21; Marku 6.30–44; Yehiya 6.1–14)

10Waatoo kaŋ diyawey willi kate, i na hayaa kul filla Isa se kaŋ ngi nʼa tee. A nʼi ka koy nga bande, ka yee jere ga koyra ra kaŋ se i ga nee Betsayda. 11Kaŋ alžamaa bay, i hanga a. Isa nʼi kubay henna, de a šelaŋ i se Irkoy Laamaa ga. De mo borey kaŋ ga baa gaaham baani, a kate i se baani.

12Kaŋ zaaroo ga sintin ka ben, taalibi woy cindi hinkaa (12) man a ka nee a se: «Alžamaa naŋ hala i ma koy koyra kanbey kaŋ ga man ne ga nda hawsaa borey do ka duu kanidoo nda ŋaayan, zama nongoo kaŋ ra ir ne, haya kul sii a ra.» 13Amma Isa nee i se: «War hunday mʼi noo ŋaayan!» I nee: «Ir sii nda haya kaŋ bisa takula guu nda hamiisa hinka, nda manʼti ir nka koy ŋaayan day jamaa woo kul se.» 14Woo gar kaŋ arey ga too boro zenber guu (5.000) cine. Isa nee nga taalibey se: «Wʼi gorandi nda soofu-soofu. Soofu foo kul ma tee boro woyguu (50) cine.» 15I nʼa tee nda takaa din, i nʼi kul gorandi. 16Woo banda ga, Isa na takula guwaa nda hamiisa hinkaa zaa, a na nga boŋoo jer ka beenaa guna, a na albarka daŋ i ra. A nʼi dunbu. A nʼi noo taalibey se i mʼi zamna alžamaa game. 17Borey kul ŋaa hala i kungu. I koy nda kokondo woy cindi hinka (12) kaŋ ga too nda wey kaŋ cindi.

May ti Isa?

(Matiyu 16.13–20; Marku 8.27–30)

18Han foo, kaŋ Isa goo ma Irkoy ŋaaray jere ga, nga taalibey goo a bande. A nʼi hãa ka nee: «Alžamaa mma nee, may ti agay?» 19I nʼa zaabi ka nee: «Boro fooyaŋ ga nee Yehiya kaŋ ti batizekaa ti ni, affooyaŋ ga nee Ilyasu ti ni, affooyaŋ mo ga nee kaŋ annabi jina-jinawey affoo ti ni kaŋ tun ka huna.» 20Woo banda ga, a nee i se: «De war, war mma nee, may ti agay?» Piyer zaabi ka nee: «Ni ti Almasihu kaŋ Irkoy nʼa sanba.» 21Isa zahã i ga kaŋ i masʼa har boro kul se.

Isa šelaŋ nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga

(Matiyu 16.21–23; Marku 8.31–33)

22A nee i se koyne: «Kala Boraa kaŋ tee Adamize ma dii zarabi booboyaŋ. Boro beerey nda sargari juwalkey jineborey nda Citaaboo baykey gʼa yankar. A ga wiiyandi, de jirbi hinzantoo hane a ga tun.»

Takaa kaŋ ga kate boro ma hanga Isa

(Matiyu 16.24–28; Marku 8.34—9.1)

23Isa nee borey kul se: «Boro kaŋ ga baa nga ma hanga ay bande, kala a ma nga alhawaa naŋ, zaari kul a ma nga kanjandibundoo zaa9.23 Boro ma nga kanjandibundoo zaa manʼti kala boro ma yadda ka nga hundoo noo sanda takaa kaŋ nda Isa na nga wanoo noo. jina, a ma hanga agay. 24Boro kaŋ ga baa nga ma nga hundoo hallasi gʼa mursu, amma boro kaŋ ga nga hundoo mursandi ay maaganda se gʼa hallasi. 25Macin no a gʼa hanse boro se a ma duu aduɲɲa kul, nda a ga nga boŋ halaci wala ka nga boŋ mursandi?

26Boro kul kaŋ agay nda ay meešenney gʼa haawandi borey game, Boraa kaŋ tee Adamize ga haw a borey game waati kaŋ a kaa nga daržaa, nda Baaboo wanoo, nda almalayka henanantey wanoo ra. 27Ay gʼa har war se nda cimi, boroyaŋ goo ne kaŋ si buuyan taba i mana dii Irkoy Laamaa.»

Isa kunturoo alhaaloo barmay

(Matiyu 17.1–8; Marku 9.2–8; Piyer bataga 2to 1.17–18)

28Kaŋ Isa na šenney wey har, jirbi yaaha cine banda ga, a na Piyer, nda Yehiya, nda Žak zaa ka žigi nga bande tondi hondoo boŋ ka Irkoy ŋaaray. 29Waatoo kaŋ a goo ma Irkoy ŋaaray nga ndumoo alhaaloo barmay. Nga darbaa tee ikaaray far. 30Nga ne, aru hinka cindi ka šelaŋ a bande kaŋyaŋ ti Musa nda Ilyasu. 31I bangay darža ra, i ga šelaŋ Isa bande nga aduɲɲa hunyanoo ga kaŋ ga kaa ka tee Žerizalem. 32Woo gar kaŋ Piyer nda nga hangasiney jirbi guusa nʼi dii. Kaŋ i tun i dii Isa daržaa nda aru hinka kaŋ ga kay a bande.

33Waatoo kaŋ borey din hun Isa do, Piyer nee a se: «Alfagaa, a ga boori ir ma cindi ne ra, adiši ir ma hukkum hinza cin, affoo ni se, affoo Musa se, affaa Ilyasu se.» Piyer si hayaa bay kaŋ nga gʼa har. 34A goo ma šenney wey har kaŋ duula foo na nga biyoo kʼi gum. Taalibey hunbur kaŋ i dii ngi goo duulaa ra. 35Jinde foo fatta duulaa ra ka nee: «Woo ti agay Izʼaroo kaŋ ay nʼa suuba, wa haŋajer a se!» 36Šennoo woo waati, Isa hinne ka cindi. Jirbey din taalibey dangay, hayaa kaŋ i dii a, i mana baffoo har boro kul se a ra.

Isa na ganji gaaray kʼa kaa zanka ra

(Matiyu 17.14–18; Marku 9.14–27)

37Subaa ra, kaŋ i zunbu tondi hondoo boŋ, alžama boobo na Isa kubay. 38Nga ne, alžamaa ra, aru foo wurru ka nee: «Alfagaa, ay gʼa ŋaaray ni ga, ma ɲeli ay izʼaroo ga, zama nga hinne bara ya ne. 39Ganji foo bara no kaŋ, nda a tun a se, dogoo din da a mma kaati. Ganjoo gʼa jijirandi nda gaabi, a ga kufu kar. A ga gay a gʼa gurzugay hala a gʼa naŋ. 40Ay nʼa ŋaaray ni taalibey ga i mʼa gaaray, amma i mongu.» 41Isa zaabi ka nee: «Dumi kaŋ si naanay, a ga Irkoy hoo, hala waati foo no ay ga hima ka cindi war bande ka war suuri? Kate ni izʼaroo.» 42A goo ma man kaŋ ganjoo nʼa cetaw ganda kʼa guzuguzu. Amma Isa zahã ganjoo ga, a na zankaa noo baani, a nʼa yeeti baaboo ga. 43Borey kul na almunkar nda Irkoy jeeraa.

Isa yee ka šelaŋ nga buuyanoo ga

(Matiyu 17.22–23; Marku 9.30–32)

Waatoo kaŋ borey kul boŋey haw nda hayaa kaŋ Isa nʼa tee, nga no a nee nga taalibey se: 44«Wa war haŋawey kayandi ka maa hayaa kaŋ ay gʼa har. Boraa kaŋ tee Adamize ga kaŋandi adamizey kabey ra.» 45Amma taalibey mana faham šennoo woo se. Šenni daabante no i se hala i masi duu almaganaa. I ga hunbur kʼa hãa nda šennoo.

May ka bisa borey kul?

(Matiyu 18.1–5; Marku 9.33–41)

46Taalibey na cere kakaw. Kakaa manʼti kala, ngi ra, may ka bisa borey kul. 47Isa ga hayaa bay kaŋ goo biney ra. A na zanka kaccu foo zaa kʼa daŋ nga jeroo ga, 48de a nee i se: «Boro kul kaŋ yadda ka zankaa woo dii ay maaganda se, boraa, agay hunday ga a yadda. Boro kul kaŋ yadda ay ga, boraa kaŋ nʼay sanba ga a yadda. Boraa kaŋ kacca nda war kul, nga ti ibeeroo.»

49Yehiya na šennoo zaa ka nee: «Alfagaa, ir dii aru foo kaŋ ga ni maaɲoo cee ka ganjey gaaray. Ir nʼa ganji a mʼa tee, zama a sii ir bande ka ni gana.» 50Isa nee a se: «War masʼa ganji, zama boro kaŋ si konna war, goo war bande.»

Samari koyra kanbe foo borey wanji Isa ma zunbu ngi do

51Kaŋ waatoo man kaŋ ra Isa ga hima ka zandi ka hun aduɲɲa ra, a kayandi kaŋ haya kul kaŋ no kala nga ma koy Žerizalem. 52A na dontokawyaŋ sanba nga jine, kaŋyaŋ na fondaa zaa ka koy Samari borey koyra kanbe foo ra ka zunbudoo soolu a se. 53Amma koyraa din borey mana yadda a ma zunbu no din, zama Žerizalem fondaa ra a goo. 54Kaŋ taalibi hinkaa kaŋ ti Žak nda Yehiya dii woo, i nee: «Ir Koyoo, nʼga baa ir ma beenaa nuunaa cee a ma kaŋ i boŋ kʼi halaci?» 55Isa bere ka citi i ga. 56Woo banda ga, i koy cere bande koyra kanbe foo ra koyne.

Boro kaŋ ga baa nga ma hanga Isa

(Matiyu 8.19–22)

57Kaŋ i goo ma dira fondaa ra, aru foo nee Isa se: «Ay ga hanga ni bande nongu kul kaŋ ra nʼga koy.» 58Isa nee a se: «Nzungey goo nda guusu, cirawey goo nda teji, amma Boraa kaŋ tee Adamize sii nda nongu kaŋ ra a ga nga boŋoo kanandi.»

59Isa nee aru foo se koyne: «Hanga ay bande.» A nee: «[Ay Koyoo,] naŋ ya koy ay baaba sutura jina.» 60Amma Isa nee a se: «Naŋ bukawey ma ngi bukawey sutura, ni, koy Irkoy Laamaa fee.»

61Affoo yee ka nee koyne: «Ay ga hanga ni, ay Koyoo, amma naŋ ya koy ay hugey borey hoy baani jina.» 62Isa nee a se: «Boro kul kaŋ na nga beeriguuroo dii nga kaboo ra, de a ga ɲeli ka lakkal daŋ banda se, boraa din sii nda nafaw Irkoy Laamaa se.»

10

Isa na taalibi woyye cindi hinka (72) sanba

1Hayey kaŋ tee banda ga, ir Koyoo yee koyne ka taalibi woyye cindi hinka (72) zaa kʼi sanba nga jine boro hinka-hinka koyrawey nda nongey kul kaŋ ra a ga hima ka kaa ka koy. 2A nee i se: «Hegaa ga beeri, amma goykey si boobo. Adiši wa hegaa Koyoo ŋaaray a ma goykawyaŋ sanba nga hegaa ra. 3Wa koy, nga ne, ay ga war sanba sanda feeji-izeyaŋ kaŋ ga koy ganjihanšiyaŋ game. 4War masi fortomaani, wala bolbol, wala taami zaa, de mo war masi sallam boro kul ga fondaa ra.

5Hugu kul kaŋ ra war huru, war mma jin ka nee: ‹Alaafiyaa ma kaa hugoo woo ga!› 6Nda alaafiyakoyni goo no din, war alaafiyaa ga kani a ga, nda manʼti woo, war alaafiyaa ga yee war ga. 7Wa cindi hugoo din da ra. War ma ŋaa i do, war ma haŋ i do, zama goykaw ga hima nda nga banaa. War masi hun hugoo woo ra ka huru hugoo woo ra.

8Koyra kul kaŋ ra war huru, de borey na war yawzunbay, war ma hayey ŋaa kaŋ i ga kate ey war se. 9Wircikoyney kaŋ goo no din, war ma kate i se baani, wa nee i se: ‹Irkoy Laamaa man war ga.› 10Amma koyra kul kaŋ ra war huru, de i mana war yawzunbay, wa koy nga lolawey ra, war ma nee: 11‹Ba war koyraa kusaa kaŋ denja ir cewey, ir gʼa kokobu war ga. Amma war ma haya foo bay kaŋ ti Irkoy Laamaa man.› 12Ay ga war bayrandi kaŋ hanoo din, Sodom gurzugaa ga kacca nda koyraa din wanoo.»

Koyrayaŋ kaŋ wanji ka tuubi

(Matiyu 11.20–24)

13«Ni bone, Korazin! Ni bone, Betsayda! Zama nda a gar kayfey kaŋ teendi war game nka teendi Tir nda Sidoŋ ra, i gay i na saaku daŋ ngi ga ka goro boosu ra, ka cebe kaŋ ngi tuubi. 14Woo se kayandoo hane, Tir nda Sidoŋ gurzugaa ga kacca nda war wanoo. 15Ni Kaparnahum, nʼga hongu kaŋ nʼga jerandi hala ma too beenaa? Žahannam no i ga ni zumandi! 16Boro kaŋ na haŋajer war se, agay se a na haŋajer. Boro kaŋ wanji war ga, agay ga a wanji. A gar, boro kaŋ wanji ay ga, boraa kaŋ nʼay sanba ga a wanji.»

Taalibi woyye cindi hinkaa (72) yee kateyanoo

17Taalibi woyye cindi hinkaa (72) yee kate nda ɲaali, i nee: «Ir Koyoo, ba ganjey huru ir hinoo cire ni maaɲoo ga.» 18Isa nee i se: «Ay dii Ibilisi, a ga kaŋ ka hun beenaa ra ma nee meli. 19Nga ne, ay na war noo hini war ma dira gondey nda dontoney nda iberoo hinoo kul ga, bila nda baffoo ma ifutu tee war se. 20War masi ɲaali nda kaŋ ganjey ga war yaamarey tee, amma wa ɲaali nda haya kaŋ se war maaɲey hantumandi beenaa ra.»

Isa ɲaali

(Matiyu 11.25–27; 13.16–17)

21Alwaati follokaa din da ra, Isa ɲaali Hundi Henanantaa albarkaa ra, de a nee: «Ay ga albarka daŋ ma ne, Baaba, beenaa nda gandaa Koyoo, zama nʼna hayey wey tugu lakkalkoyney nda borey kaŋ ga faham se, amma nʼnʼi bangandi zanka kaccey se. Cimi, ya Baaba, zama takaa woo no nʼbaa mʼa tee.»

22«Ay Baaba Irkoy na hayey kul daŋ ay kaboo ra. Boro kul si bay may ti Izʼaroo nda manʼti Baaba Irkoy. Boro kul si bay may ti Baaba Irkoy nda manʼti Izʼaroo, nda boro kaŋ se Izʼaroo baa nga mʼa bangandi.»

23Woo banda ga, a bere taalibey here, nga nda ey foo, a nee: «Moɲey duu gomni kaŋ ga dii hayaa kaŋ war goo ma dii a! 24Ay ga war bayrandi kaŋ annabi booboyaŋ nda kokoyyaŋ baa ngi ma dii woo kaŋ war goo ma dii a, amma i mana dii a. I baa ngi ma maa woo kaŋ war goo ma maarʼa, amma i mana maarʼa.»

Samari boro hinnantaa filla yaasayantaa

25Ašariyaa baykaw foo ne ka tun ka Isa sii ka nee: «Alfagaa, macin no ay ga hima kʼa tee hala ya hunayan abadantaa tubu?» 26Isa nee a se: «Macin ka hantumandi ašariyaa ra? Macin no nʼnʼa caw?» 27A zaabi ka nee: «‹Ma baa ni Koyoo Irkoy nda ni binoo kul, nda ni hundoo kul, nda ni gaaboo kul, nda ni lakkaloo kul.›10.27 Alhukumoo 6.5. Koyne mo: ‹Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ.›10.27 Sargarey 19.18.» 28Isa nee a se: «Nʼtuuru nda fondaa. Woo tee, de nʼga huna.»

29Amma aroo baa nga ma nga boŋ henanandi, a nee Isa se: «De may ti ay cinaa?»

30Isa na šennoo zaa, a nee: «Woo ti aru foo kaŋ ga doo ka hun Žerizalem ka koy Žeriko. A kaŋ fondodunbukey ga, i na nga hayey kul taa a kone, i nʼa kar, de i koy. I nʼa naŋ buuyan nda hunayan game. 31Sargari juwalkaw foo kaŋ mana bay, kaa ka doo nda fondaa din, a dii aroo, a ceesi ka bisa a ga. 32Takaa din da Lewi boro foo too nongu follokaa din ra, a dii aroo, a ceesi ka bisa a ga. 33Amma Samari boro foo kaŋ goo ma naaru too no din ra. Kaŋ a dii a kul, a hanse ka hinna a se. 34A man a do ka nga dorey safar nda jii nda alaneb hari moora, a nʼi didiji nda zaara. Woo banda ga, a nʼa žigandi nga boŋ kaarumaa ga. A nʼa ka koy yawzunbudoo foo ra ka huga nda a. 35Subaa ra, a na nzorfu kaaray tamma boŋ hinka kaa, a nʼi noo yawzumandikaa se, a nee a se: ‹Ma huga nda a, haya kul kaŋ nʼnʼa daŋ a ra ka bisa woo kaŋ ay nʼa noo ma ne, ay gʼa bana ma ne ay yee kateroo ga.›»

36Woo banda ga, Isa nee a se: «Ni do, boro hinzaa woo ra, may no ka boraa kaŋ kaŋ fondodunbukey gamey ra tee nga cinaa?» 37A nee: «Boraa kaŋ hinna a se.» Isa nee a se: «Koy, de ma takaa din da tee.»

Isa koy Mart nda Maryama do

38Waatoo kaŋ Isa nda taalibey na fondaa zaa, i huru koyra-ize foo ra. Woy foo kaŋ maaɲoo ti Mart nʼi zumandi nga do. 39A goo nda woyme kaŋ se i ga nee Maryama kaŋ cindi a ga goro ir Koyoo cewey cire ka haŋajer nga šennoo se. 40A gar Mart hunday goo hugoo goy boobey gamey ra. A kaa ka nee Isa se: «Ay Koyoo, woo si ni dor kaŋ ay woymaa gʼay naŋ agay hinne goyey game? Nee a se adiši a mʼay gaa.» 41Ir Koyoo zaabi ka nee a se: «Mart, Mart, nʼga huzun, nʼga jijiri haya booboyaŋ se. 42Amma haya folloku ka tilasu. Maryama na baa hennaa zaa kaŋ si hun a kone.»

11

Isa na nga taalibey cawandi Irkoy ŋaarayyan

(Matiyu 6.9–13; 7.7–11)

1Han foo Isa goo ma Irkoy ŋaaray nongu foo ra. Waatoo kaŋ a benandi, nga taalibey affoo nee a se: «Ay Koyoo, ir waanandi takaa kaŋ nda ir ga Irkoy ŋaaray, sanda takaa kaŋ nda Yehiya nʼa waanandi nga taalibey se.» 2A nee i se: «Nda war ga Irkoy ŋaaray, wa nee:

‹Ya Baaba Irkoy!

Yala ni maaɲoo ma zandi sanda henanante,

ni Laamaa ma kaa.

3Ir noo zaari kul ir meehunaa.

4Ir zunubey yaafa ir se,

zama ir hunday ga yaafa boro foo kul se kaŋ nʼir tooɲe.

Masi naŋ ir ma siyandi ka kaŋ zunubu ra.›»

5Isa yee ka nee i se: «War ra, may ti boraa kaŋ goo nda cere kaŋ do a koy cijinoo gamoo ra ka nee a se: ‹Ay ceroo, ay faaba nda takula hinza, 6zama ay cere foo ka hun diraydoo ra ka kaa ay do, ay sii nda baffoo kʼa ŋandi a se.› 7Ceroo kaŋ goo hugoo gundoo ra ga hin kʼa zaabi ka nee: ‹Masʼay zaa ka kay, hugoo miɲoo daaba, agay nda ay zankey kani. Ay si hin ka tun ka ni noo.› 8Ay ga war bayrandi kaŋ ba nda a mana tun kʼi noo a se nga ceretaraa se, a ga tun kʼa noo haya kul kaŋ ga a ga too nga kula jaŋaa sabbu se.

9Agay da mo ga nee war se: Wa Irkoy ŋaaray, a ga war noo, wa ceeci, war ga duu, wa kara-kara, a ga feera war se. 10Zama boro kul kaŋ ŋaaray, i gʼa noo, boro kaŋ ceeci ga duu, de mo i ga feera boro kaŋ kara-kara se. 11War ra, may ti baaboo kaŋ, nda izoo nʼa wiri hamiisa, a gʼa noo gondi hamiisaa dogoo ra? 12Wala mo, nda a nʼa wiri guuri, a gʼa noo donton? 13Nda war kaŋ ga laala ga wan ka war izey noo haya hennayaŋ, taka foo nda Baaba Irkoy kaŋ goo beenaa ra si Hundi Henanantaa noo boro kaŋ gʼa ŋaaray se?»

I na Isa hinoo himandi nda Ibilisi wanoo

(Matiyu 9.32–34; 12.22–30; Marku 3.22–27)

14Isa na ganji foo gaaray kaŋ na aru foo benbandi. Waatoo kaŋ ganjoo hun a ra, benbaa šelaŋ, jamaa boŋhaway. 15Amma boro fooyaŋ i ra nee: «Belzebil11.15 Belzebil, Ibilisi maa foo no. kaŋ ti ganjey boŋkoynoo nda a ga ganjey gaaray. 16Affooyaŋ nʼa sii ka wiri a ga a ma tammaasa kayfante tee kaŋ hun beenaa ra.»

17Amma Isa ga ngi anniyawey bay, a nee i se: «Laama kul kaŋ izey dunbu, laamaa din ga halaci, hugey ga kaŋ cere boŋ. 18Nda Ibilisi na nga boŋ zamna, taka foo nda nga laamaa ga kay, zama war nee kaŋ Belzebil nda ay ga ganjey gaaray? 19Nda agay, Belzebil nda ay ga ganjey gaaray, de may nda war borey gʼi gaaray? Woo se ngi no ma tee war ciitikey. 20Amma nda Irkoy hinoo nda ay ga ganjey gaaray, adiši Irkoy Laamaa kaa war ga.

21Nda aru gaabikoyni kaŋ goo nda wongu jinayyaŋ ga nga hugoo lakkal, haya kul si duu nga almaanoo. 22Amma nda aru kaa kaŋ gaabi nda a kaŋ ga hin a, a ga wongu jinawey kul taa a kone kaŋ ti nga gaaboo, de a ga nga alganiimaa zamna borey se.

23Boro kaŋ sii ay bande, mma konna agay. Boro kaŋ si borey marga ay bande, mmʼi say-say.

Ganjoo yee kateyanoo

(Matiyu 12.43–45)

24Waati kaŋ ganji hun boro ra, a mma koy nongey kaŋ goo saajoo ra ka hunanzamay wiri. Nda a mana duu a kul, a ga nee: ‹Ay ga yee ay hugoo kaŋ ra ay hun.› 25Nda a too no din, a gʼa gar a haaba, a taalam. 26Woo banda ga, a ga yee ka koy ka ganji iyye zaa kaŋ laala nda a. I ga huru hugoo ra ka goro. Boraa din cee koraa ga jaase ijinaa.»

Borey kaŋ duu gomni

27Isa nka šennoo woo har kaŋ woy foo na nga jindoo jer jamaa ra ka nee a se: «Gundoo duu gomni kaŋ na ni zaa, fafey duu gomni kaŋ na ni naanandi.» 28Amma Isa nʼa zaabi ka nee: «Gomni sii kala borey se kaŋ ga haŋajer Irkoy meešennoo se, de i ga gaabu a ga.»

Yunusa tee tammaasa

(Matiyu 12.38–42)

29Waatoo kaŋ alžama beeri foo marga Isa boŋ, a nee: «Zamanoo woo borey manʼti kala boro laalayaŋ. Tammaasa kayfante no i ga ceeci, amma i sʼi noo tammaasa kaŋ manʼti woo kaŋ Yunusa nʼa tee. 30Zama takaa kaŋ nda Yunusa tee tammaasa Niniwe borey se, takaa din da no Boraa kaŋ tee Adamize ga ti a zamanoo woo izey se. 31Gurma here kokoy woyoo ga tun kayandoo hane, nga nda zamanoo woo borey, a ga alhukum zurandi i ga, zama a nka hun aduɲɲa kanjoo ga ka kaa ka haŋajer Sulaymaana lakkaloo se. Sohõ boro ne kaŋ bisa Sulaymaana. 32Niniwe borey ga tun kayandoo hane ka alhukum zurandi zamanoo woo izey ga, zama Niniwe borey nka tuubi kaŋ i maa Yunusa waazoo. Sohõ boro ne kaŋ bisa Yunusa.»

Moo ti gaaham fitillaa

(Matiyu 5.15; 6.22–23)

33«Boro kul si fitilla diinandi kʼa daŋ nongu tugante ra [wala ka kusu gum a boŋ], amma a sʼa daŋ kala fitilla gorodogoo ga hala borey kaŋ ga huru ma dii gaayoo. 34Ni moɲoo ti ni gaahamoo fitillaa. Nda ni moɲoo ga boori, ni gaahamoo mo kul goo gaay ra. Amma nda ni moɲoo ga laala, ni gaahamoo goo kubay ra. 35Adiši hawgay, gaayoo kaŋ goo ni ra masi tee kubay. 36Nda ni gaahamoo kul tee gaay, nongu si cindi a ra kaŋ ga tee kubay. Nga kul ga tee gaay sanda waati kaŋ fitilla ga ni noo gaay.»

Isa citi Fariziyeŋey nda Citaaboo baykey ga

(Matiyu 23.1–36; Marku 12.38–40)

37Waatoo kaŋ Isa šelaŋ ka ben, Fariziyeŋ foo nʼa wiri a ga a ma kaa ka koy ŋaa nga do. A huru hugoo ra ka goro ŋaadogoo ra. 38Fariziyeŋoo boŋoo haw kaŋ a dii Isa mana alwala jina ka ŋaa. 39Amma ir Koyoo nee a se: «War Fariziyeŋey, war ga potoo nda taasaa dumaa ɲumay, amma war kuneheroo ga too nda komari nda laalay. 40Lakkal jaŋantey, manʼti tarayheroo teekaa, nga da ka kuneheroo tee wala? 41Hayey kaŋ goo kunehere no war ga hima kʼi sarga, nga ra hayey kul ga henan war se.

42Amma war bone, Fariziyeŋey, zama war ga anaanawoo, nda suboo, nda dumaray kul azakkaa noo Irkoy se. Amma war dirɲa Irkoy šerretaraa nda nga bajoo. Wey ti hayey kaŋ war hima kʼi tee bila nda war ma jerey yankar.

43War bone, Fariziyeŋey, zama war ga baa jine gorodogey margahugey ra, war ga baa borey ma war foo nda beeray farrey ra.

44War bone, zama war ga hima nda saarayyaŋ kaŋ ga boro ga dira bila nda ma bay wala saarayyaŋ no.»

45Ašariyaa baykaw foo nʼa zaabi ka nee: «Alfagaa, takaa kaŋ nda nʼgoo ma šelaŋ, ir mo, nʼgoo mʼir wow.»

46A nee: «War mo ašariyaa baykey, war bone, zama war ga jeejeyaŋ daŋ adamizey ga kaŋ i si hin ey, ka gar kaŋ war si kabe-ize folloku daŋ i se.

47War bone, zama war ga annabey saarawey cin, wey kaŋ war baabey nʼi wii. 48War takaa ga cebe kaŋ war baabey teegoyey ga kan war se. Ngi, i na annabey wii, war, war ga ngi saarawey cin kʼi kayandi. 49Woo se Irkoy lakkaloo nee: ‹Ay ga annabiyaŋ nda diyawyaŋ sanba i ga. I ga wiiya i ra, i ga boroyaŋ gurzugay i ra›, 50hala i ma zamanoo woo izey hãa nda annabey kul kaŋ kurey mun za aduɲɲa daaruroo ga. 51Mʼa dii za Habila kuroo munyanoo hala Zakarya kuroo munyanoo ga kaŋ i nʼa wii sargari tonadogoo nda Irkoy hugoo game.11.51 Sintinoo 4.8; Taarikey 2to 24.20–22. Ay ga war bayrandi kaŋ i ga zamanoo woo izey hãa nda hayey wey.

52War bone, ašariyaa baykey, zama war na bayraa kufal-izoo dii. War hunday mana huru, war na borey ganji mo kaŋ ga baa ngi ma huru.»

53Waatoo kaŋ Isa fatta no din, Citaaboo baykey nda Fariziyeŋey sintin ka marga a ga ka gaabi kʼa hãa nda haya booboyaŋ: 54i na kumsayyaŋ hirri a se, wala ngi ga duu miɲoo ra šenni futu kʼa wurru.

12

Dolobiroo kaŋ ga boro ga hima ka nga boŋ hawgay

(Matiyu 10.26–27; 16.5–12; Marku 8.14–21)

1Alwaatoo woo ra, alžama nda alžama marga hala nongu kaŋ ra i mma cere taama. Isa jin ka šelaŋ nga taalibey se ka nee: «Wa war boŋ hawgay Fariziyeŋey dolobiroo ga kaŋ ti almunafikitaray.

2Haya tugante sii no kaŋ si kaa ka bangay, sirri sii no kaŋ si kaa ka bayrandi. 3Woo se haya kul kaŋ war nʼa har kubaa ra ga mandi gaayoo ra. Haya kaŋ war nʼa ciinay haŋa ra hugoo gundoo ra, ga feendi soorawey boŋ.»

May no boro ga hima ka hunbur a?

(Matiyu 10.28–31)

4«Ay gʼa har war se kaŋ ti ay cerey: War masi hunbur borey kaŋ ga boro kunturoo wii, amma woo banda ga, i si hin ka haya kul tee. 5Ay ga boraa cebe war se kaŋ war ga hima ka hunbur a. Wa hunbur boraa kaŋ, nda a wiiya banda ga, a goo nda hini ka boro warra žahannam. Ay ga war bayrandi, nga no war ma hunbur a.

6Takirya guu si neerandi kala tamma hinka wala? Woo kul, Irkoy jine, ba affoo si dirɲandi i ra. 7De koyne mo ba war boŋ hinbirey, i kul kabandi. Adiši war masi hunbur, takirya boobo cere ra, war bisa ey.»

Ka yadda wala ka wanji Isa ga

(Matiyu 10.32–33; 12.32; 10.19–20)

8«Ay gʼa har war se, boro kul kaŋ nee nga goo ay mayraa ra adamize jine, Boraa kaŋ tee Adamize mo ga nee Irkoy almalaykey jine kaŋ boraa din goo nga mayraa ra. 9Amma boro kaŋ nʼay yankar adamizey jine, ga yankarandi Irkoy almalaykey jine.

10Boro kul kaŋ na ifutu har Boraa kaŋ tee Adamize se, ga yaafandi. Amma boro kaŋ na Hundi Henanantaa wow, si yaafandi.

11Waati kaŋ i ga war gongu ka koy margahugey ra, wala alkaaley jine, wala hinoo do ka war ciiti, war masi alhuzun nda takaa kaŋ nda i ga faasa war se, nda hayaa kaŋ war gʼa har, 12zama Hundi Henanantaa ga war bayrandi alwaatoo din da hayaa kaŋ war ga hima kʼa har.»

Almankoyni saama filla yaasayantaa

13Alžamaa ra, boro foo nee Isa se: «Alfagaa, nee agʼarmaa se a mʼir tuboo zamna agay nda nga game.» 14A nee a se: «Aroo, may kʼay tee war se alkaali wala zamnakaw?» 15Woo banda ga, a nee i se: «Wa hanse ka lakkal daŋ ka war boŋ hawgay haya ceeci nda albahiiritaray dumi kul ga, zama adamize hunaroo alman sʼa hallasi, taka kul kaŋ nda a goo nda a.»

16Isa na filla yaasayante deede i se ka nee: «Almankoyni foo faarey hanse ka taasu tee. 17A ga šelaŋ nga binoo ra ka nee: ‹Macin no ay gʼa tee, zama ay sii nda nongu kaŋ ra ay gʼay taasoo fanji?› 18A nee koyne: ‹Hayaa ne kaŋ ay gʼa tee. Ay gʼay taasu fanjidogey kayri ka ibeeriyaŋ cin. Ay ga agʼalkamaa kul nda agʼarzakaa kul fanji i ra.› 19Woo banda ga, ay ga nee ay boŋ se: ‹Ay baakaa, arzaka boobo fanjandi ma ne jiiri booboyaŋ se: ni boŋ hunanzam, ŋaa, ma haŋ, ma yafarhã.› 20Amma Irkoy nee a se: ‹Saama, hõ cijinoo hunday ni hundoo ga taandi. Hayey kaŋ nʼnʼi soolu, may no ma duu ey?› 21Woo no ma tee boro ga kaŋ na alman marga nga boŋ se, de Irkoy do a sii nda gomni.»

War masi huzun

(Matiyu 6.25–34)

22Isa nee nga taalibey se: «Woo se ay ga war bayrandi kaŋ war masi huzun war hundoo se, nda war ŋaahayaa, wala war gaahamoo se, woo kaŋ nda war ga daabu. 23Hundi bisa ŋaayan. Gaaham bisa bankaaray.

24Wa gaaru-gaarey guna: i si duma, i si hegay, i sii nda mangasa, i sii nda taasu fanjidoo, amma Irkoy gʼi ŋandi, soko war kaŋ bisa cirawey! 25War ra, may ti boraa kaŋ nga alhuzunoo ga kate a ma hin ka ba alwaati kayna tonton nga aloomuroo ga? 26Adiši nda war si hin ka ba woo tee, cin se war ga huzun nda hayey cindey?

27Wa kutukuryey guna takaa kaŋ nda i ga zay. I si taabi, i si haabu bii. Ay ga war bayrandi kaŋ Sulaymaana nda nga daržaa kul, a mana bankaaray daŋ ka too ngi affoo. 28Nda suboo kaŋ hõ a goo faarey ra, suba a ga warrandi alforonoo ra, Irkoy gʼa bankaaray nda takaa woo, taka foo nda a si war bankaaray, naanaykaccukoyney? 29War, war masi war boŋ zarabi ka hayaa ceeci kaŋ war gʼa ŋaa wala kʼa haŋ. 30Zama hayey wey kul aduɲɲa kutakey no mʼi ceeci. Amma war Baaba Irkoy ga bay kaŋ war ga too i ga. 31Hayaa kaŋ war ga hima kʼa ceeci manʼti kala Irkoy Laamaa, de hayey wey mo ga tontonandi war se. 32Feeji kur kaccaa, masi hunbur, zama a kan war Baaba Irkoy se nga ma war noo Laamaa.»

Alman cimoo

(Matiyu 6.19–21)

33«Wa war arzakaa neere ka hayoo sarga. Wa fortomaaniyaŋ tee war boŋ se kaŋ si žen nda alman kaŋ si ben kaŋ goo beenaa ra kaŋ zay si man a, dusu sʼa ŋaa. 34Zama nongoo kaŋ ra war almaanoo goo, nga ra war binoo mo goo.»

Tamey kaŋ ga hanna

35«War gamey ma hawa, war fitillawey ma dii. 36War, war ma hima nda boroyaŋ kaŋ ga ngi koyoo yee kateroo batu kaŋ koy hiijay ra, hala za a kaa ka kara-kara ngi ma feeri a se. 37Tamey wey duu gomni kaŋ ngi koyoo kaayanoo ga, a gar i goo ma hanna. Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, a ga gamahaw kʼi alhaadimay, de a ga sonbu kʼi noo ŋaayan. 38A ma kaa cijinoo gamoo ra wala woo din banda ga, tamey ga duu gomni nda a nʼi gar i ga hanna.

39War ma haya foo bay kaŋ ti, nda a gar hugukoy ga bay waatoo kaŋ ga zayoo ga kaa, a si naŋ a ma nga hugoo kayri. 40War mo ma soolu, zama waatoo kaŋ war sʼa hongu ra Boraa kaŋ tee Adamize ga kaa.»

Tam dumi hinkaa

(Matiyu 24.45–51)

41Piyer nee: «Ay Koyoo, filla yaasayantaa woo ir da ga nʼgoo wala borey kul ga nʼgoo?» 42Ir Koyoo nee: «May ti jinay talfikaw laadirante lakkalkoynoo kaŋ nga koyoo gʼa daŋ nga tamey jine hala a mʼi noo ŋaayan kaŋ ga hima waatoo ra kaŋ ga hima? 43Tamoo din duu gomni kaŋ nga koyoo kaayanoo ga, a gʼa gar a ga takaa woo tee! 44Ay gʼa har war se nda cimi, a gʼa daŋ nga almaanoo kul jine. 45Amma nda tamoo woo nee nga binoo ra: ‹Ay koyoo ga gay hala a ga kaa›, nda a sintin ka baɲɲey nda koŋŋey kar, ka ŋaa, ka haŋ ka suu, 46tamoo woo koyoo ga kaa zaari kaŋ a sʼa hongu ra nda waati kaŋ a sʼa bay ra. A gʼa zukandi futu ka nga nda borey kaŋ si naanay tee affoo. 47Tamoo kaŋ na nga koyoo ibaayoo bay, amma a mana soolu ka goy nda nga ibaayoo, i gʼa barzu, barzu futu. 48Amma boro kaŋ mana bay, de a na haya tee kaŋ ga hima nda barzuyan, i gʼa barzu kayna. Boro kaŋ i nʼa noo iboobo, i ga haya boobo ceeci a ga. Boro kaŋ ga i na iboobo talfi, i gʼa hãa haya kaŋ bisa woo kaŋ i nʼa talfi a ga.»

Borey ga dunbu Isa maaganda se

(Matiyu 10.34–36)

49«Nuune no ay kaa kʼa cetaw aduɲɲa boŋ, cin no ay gʼa wiri kala a ma dii? 50Batizeyan goo no kaŋ nda ay ga hima ka batizandi. Ay ga hanse ka gurzugay hala a ga tee. 51War mma hongu kaŋ alaafiyaa no ay kaa ka zumandi aduɲɲa ra? Kalaa, kalaa! Ay ga war bayrandi kaŋ dunbuyan no ay kate a. 52Hõ banda ga, boro guu kaŋ goo hugu foo ra ga dunbu. Boro hinzaa nda ihinkaa si cere zaa, ihinkaa nda ihinzaa si cere zaa. 53Baaba nda ize ga dunbu, ize nda baaba ga dunbu. Ɲaa nda ize woy ga dunbu, ize woy nda ɲaa ga dunbu. Nzura woy nda nga izoo wandoo ga dunbu, izoo wandoo nda nzura woyoo ga dunbu.»

Waatey bayyanoo

(Matiyu 16.2–3)

54Isa nee koyne jamaa se: «Waati kaŋ war ga dii duula ga marga waynakaŋay here, dogoo din da war ga nee: ‹Ncirɲi ga kaŋ›, de mo a ga kaa da. 55Nda war dii dandi kaboo here hewoo ga hẽe, war ga nee: ‹Konni ga tee›, de mo a ga tee da. 56Almunafikey! War ga wan ka beenaa nda gandaa alhaaley kaa cere ra, taka foo nda war si wan ka zamanoo woo bay?»

Waafakay ceeci boraa ga kaŋ ni nda a ga ciiti

(Matiyu 5.25–26)

57«Macin se war si hayaa kayandi kaŋ ga šerre, war hunday? 58Waati kaŋ ni nda ni yenjekasinaa ga koy alkaaloo do, ni hinoo kul tee fondaa ra war ma waafaku, a masi koy ni daŋ alkaaloo jine, alkaaloo ma ni noo alkaatoo se, alkaatoo ma ni warra kasaa ra. 59Ay gʼa har ma ne, nʼsi fatta no din mana nooroo bana hala nongu kaŋ ra ba koboro si cindi.»

13

Tuubiyan wala halaciyan

1Alwaati follokaa din da ra, boro fooyaŋ kaa Isa do ka deede a se takaa kaŋ nda Pilat na Galile boroyaŋ kurey mun waatoo kaŋ ra i ga ngi sargarey kaa. 2Isa nʼi zaabi ka nee: «War nka hongu kaŋ Galile borey din nka tee zunubanteyaŋ ka bisa Galile borey jerey, zama i zarabi takaa woo? 3Ay ga nee war se, abada. Amma nda war mana tuubi, war kul ga halaci nda taka follokaa.

4Wala mo boro woy cindi yaahaa (18) kaŋ boŋ Silowe soorohugu kukoo kaŋ, a nʼi wii, war mma nee kaŋ i nka goy futu tee ka bisa Žerizalem borey jerey? 5Ay ga nee war se, abada. Amma nda war mana tuubi, war kul ga halaci nda taka follokaa.»

Jeejayɲaŋoo kaŋ si hay filla yaasayantaa

6Isa yee ka filla yaasayantaa woo deede i se ka nee: «Aru foo kaŋ goo nda jeejayɲaa kaŋ a nʼa duma nga alaneb faaroo ra. A kaa ka ize ceeci a ga, a mana duu. 7A nee faaroo goykaa se: ‹Jiiri hinza ne kaŋ ay ga kaa ka ize ceeci jeejayɲaŋoo woo ga, amma ay si duu. A dogu, macin se a ga nongoo too yaada?› 8A nʼa zaabi ka nee: ‹Ay koyoo, a naŋ jiiroo woo hinne, hala ya ciroo tunandi ka birji daŋ a ra. 9A ga hin ka tee a ma ize tee yeeši, nda a manʼa tee, mʼa dunbu.›»

Isa na woy noo baani hunanzam zaari hane

10Han foo Isa goo ma cawandi margahugey affoo ra hunanzam zaari hane. 11Woy foo goo no din kaŋ ganji goo a ra kaŋ nʼa tee borojere jiiri woy cindi yaaha (18). Nga kul ka gum, a si hin ka nga boŋ šerre ba kaccu. 12Waatoo kaŋ Isa dii woyoo, a ciya a se, a nee a se: «Woyoo, ni borojeretaraa ben.» 13A na nga kabey fur a ga. Dogoo din da woyoo kunturoo šerre, de a na Irkoy beerandi. 14Amma margahugoo boŋkoynoo futu nda hayaa kaŋ se Isa na boro noo baani hunanzam zaari hane. A na šennoo zaa ka nee jamaa se: «Jirbi iddu ka kayandi kaŋ ra goy ga tee. Wa kaa jirbey din ra ka duu baani, amma manʼti hunanzam zaaroo hane.» 15Ir Koyoo nʼa zaabi ka nee: «Almunafikey! War affoo kul nka si nga hawoo wala nga farkaa feeri kaloo ra hunanzam zaaroo hane ka koy a haŋandi wala? 16De woyoo woo kaŋ ti Ibirahima haamaa kaŋ Ibilisi ne kʼa haw jiiri woy cindi yaaha (18), a mana hima hawaroo din ma hun a ga hunanzam zaaroo hane wala?» 17Kaŋ Isa goo ma šelaŋ, nga nkuwawey kul haw. Amma jamaa kul ɲaali nda haya daržantey kaŋ a nʼi tee.

Dumi gurunbu-ize kaccaa filla yaasayantaa

(Matiyu 13.31–32; Marku 4.30–32)

18Isa nee: «Macin nda Irkoy Laamaa ga hima, macin ga ay gʼa sawandi? 19A si hima nda kala dumi gurunbu-ize kaccu foo kaŋ se i ga nee mutardi kaŋ boro nʼa zaa kʼa say nga saddiŋaa ra. A zay ka tee tuuriɲaa, cirawey na teji tee kabey ra.»

Dolobiroo filla yaasayantaa

(Matiyu 13.33)

20Isa yee ka nee: «Macin ga ay ga Irkoy Laamaa sawandi? 21A si hima nda kala dolobiri kaŋ woy nʼa zaa kʼa daŋ dika hinza cine farin ra, hala a kul ma tun.»

Hugu mee kaccaa

(Matiyu 7.13–14, 21–23)

22Isa koy cawandi koyrawey nda koyra kanbey ra waatoo kaŋ a ga naaru ka koy Žerizalem. 23Boro foo nee a se: «Ay Koyoo, boro kaynayaŋ no ma hallasi wala?» A nee i se: 24«Wa war boŋ gaabi ka huru nda hugu mee kaccaa. Ay gʼa har war se, zama boro boobo ga ceeci ka huru, amma i si hin. 25Za hugoo koyoo tun, de a na nga hugoo miɲoo daabu, a gar war goo taray, war ga sintin ka ganboo kar-kar ka nee: ‹Ir Koyoo, feeri ir se!› A ga zaabi ka nee war se: ‹Ay si war bay, ay si war hundogoo bay.›

26Waatoo din war ga sintin ka nee: ‹Ir ŋaa ni bande, ir haŋ ni bande, nʼnʼir cawandi ir farrey ra.› 27A ga tuuru war se ka nee: ‹Ay si war bay, ay si war hundogoo bay. Wa mooru agay, war kul kaŋ ti goy futu teekawyaŋ.› 28No din ra hẽeni nda hiɲekaamayan ga tee, waati kaŋ war ga dii Ibirahima, nda Isiyaka, nda Yakuba, nda annabey kul Irkoy Laamaa ra, amma war, war ga warrandi taray.

29Boroyaŋ ga hun dandi nda dangay, hawsa nda gurma ka kaa ka goro ganda ka ŋaa Irkoy Laamaa ra. 30Nga ne, boro kokoranteyaŋ goo no kaŋ ga kaa ka tee ijinayaŋ, ijinayaŋ goo no kaŋ ga kaa ka tee ikokoranteyaŋ.»

Isa hẽe Žerizalem ga

(Matiyu 23.37–39)

31Waati follokaa din da ra, Fariziyeŋ fooyaŋ man Isa ka nee a se: «Koy, ma nongoo woo naŋ, zama Herod ga baa nga ma ni wii.» 32A nee i se: «Wa koy nee nzungu-izoo din se: ‹Nga ne, ay ga ganjey gaaray, ay ga kate borey se baani hõ nda suba, jirbi hinzantoo ga, ay ga benandi.› 33Amma kala yʼay fondaa zaa hõ, nda suba, nda subasi, zama a si hima annabi ma wiiyandi nongu ra kaŋ manʼti Žerizalem.

34Žerizalem, Žerizalem kaŋ ga annabey wii, a ga tondi ka borey warra kʼi wii kaŋ sanbandi a ga. Cee marje ay baa ya ni izey marga sanda takaa kaŋ nda gorgo ga nga izey marga nga fatawey cire, amma war wanji! 35Nga ne, war hugoo ga naŋandi. Ay gʼa har war se kaŋ war si dii agay koyne hala waati kaŋ ra war ga nee: ‹Albarka ma huru boraa ra kaŋ ga kaa ir Koyoo maaɲoo ga.›13.35 Zabur 118.26.»

14

Isa na boro foo kaŋ gaahamoo funsu noo baani

1Hunanzam zaari foo hane, Isa huru ka ŋaa Fariziyeŋey jineboro foo hugoo ra. Borey kaŋ goo no din ga hanse kʼa koroši. 2Nga ne, aru foo goo a jine kaŋ wirci bara a ga kaŋ gʼa funsandi. 3Isa šelaŋ ašariyaa baykey nda Fariziyeŋey se ka nee: «A ga bisa hunanzam zaaroo hane boro ma wircikoyni noo baani wala a si bisa?» 4I dangay. Isa na aroo dii, a nʼa noo baani kʼa naŋ a ma koy. 5Woo banda ga, a nee i se: «May ti boraa war ra kaŋ, nda izoo wala nga hawoo kaŋ day ra, a sʼa kaa dogoo din da ba nda hunanzam zaari hane no?» 6I mana hin kʼa zaabi nda baffoo.

Ma ni boŋ yeeti ganda, ni kaboo ma don

7Isa ga dii kaŋ hoyandikey goo ma jine gorodogey ceeci, a šelaŋ i se nda filla yaasayante, a nee i se: 8«Nda boro na ni cee hiijay hoyandi ra ma kaa ka ŋaa, masi koy goro jinehere dogey ra, zama a ga hin ka tee hoyandikaw foo goo no kaŋ bisa ni. 9De boraa kaŋ na ni nda a kul cee, ma kaa ka nee ma ne: ‹Boraa woo noo dogoo.› Nʼga haw ka koy gorodogey kul ikokorantaa ra. 10Amma nda boro na ni hoyandi, ni mma hima ka koy goro gorodoo kokorantaa ra. Nga ra, nda boraa kaŋ na ni hoyandi kaa, a ga nee ma ne: ‹Ay ceroo, kaa ka goro jine›. Woo ga tee ma ne beeray borey kul jine kaŋ goo ni bande ŋaadogoo ra. 11Zama boro kul kaŋ na nga boŋ jer ga yee ganda, boro kaŋ na nga boŋ yeeti ganda ga jerandi.»

12Isa nee boraa kaŋ nʼa hoyandi se: «Nda nʼna cirkosay wala hawray tee ka borey ŋandi, masi ciya ni cerey, wala ni armey, wala ni boro maanawey, wala taalammey kaŋ goo nda haya se, zama ngi, i ga hin ka ni hoyandi ka hayaa bana kaŋ nʼnʼa tee i se. 13Amma nda nʼga hoyandi tee, ciya misikiiney, nda borojerewey, nda bongey, nda danawey se. 14Woo ra nʼga duu gomni, zama i sii nda a kʼa yeeti ni ga. Irkoy gʼa yeeti ma ne hanoo hane kaŋ boro šerrantey ga tun.»

Hoyandikey filla yaasayantaa

(Matiyu 22.1–10)

15Kaŋ hoyandikaw foo maa šenney wey, a nee: «Boraa duu gomni kaŋ ga ŋaayan ŋaa Irkoy Laamaa ra.»

16Isa nee a se: «Aru foo na hawray beeri tee kaŋ ra a na boro boobo cee i ma kaa ka ŋaa. 17Waatoo kaŋ hawraa waatoo too, a na nga tamoo sanba a ma nee borey kaŋ a gʼi ŋandi se: ‹Wa kaa, hayey kul soolu ka ben.› 18I kul sintin ka addalil noo kaŋ se ngi si hin ka kaa. Boro jinaa nee a se: ‹Faari no ay nʼa day, a tilasu ya koy dii a. Ay gʼa wiri ni ga, ma alha naŋ ya ne, ay si hin ka kaa.› 19Affoo mo nee: ‹Haw yaaru hinka-hinka hala igguu no ay nʼi day, ya mma koy i sii. Ay gʼa wiri ni ga, ma alha naŋ ya ne, ay si hin ka kaa.› 20Affoo mo nee: ‹Ay hiijaa ka tee, woo se ay si hin ka kaa.› 21Waatoo kaŋ tamoo yee kate, a na hayey har nga koyoo se. Hugoo koyoo futu, de a nee nga tamoo se: ‹Fatta nda cahãyan ka koy koyraa farrey nda nga lolawey ra ma misikiiney, nda borojerewey, nda danawey, nda bongey daŋ kate ne ra.› 22Alwaati kayna banda ga, tamoo nee a se: ‹Ay koyoo, yaamaroo kaŋ nʼnʼa noo teendi, amma hala sohõ doo cindi.› 23Tamoo koyoo nee a se: ‹Koy fondawey nda kaley bande, ma borey gaabi i ma kaa ka huru hala ay hugoo ma too. 24Haya kaŋ se, ay ga war bayrandi: arey din kaŋ ay jin kʼi cee, ba ngi affoo sʼay hawraa taba.›»

Hayey kaŋ boro ga hima kʼi tee jina ma Isa gana

(Matiyu 10.37–38)

25Han foo alžama beeri hanga Isa ka koy. A bere i here ka nee i se: 26«Boro kaŋ kaa ay do, de a manʼay daŋ nga baaba, nda nga ɲaa, nda wandoo, nda nga zankey, nda armey, nda woymey jine, a manʼay daŋ mo nga boŋ hundoo jine, boraa si hin ka tee ay taalibi. 27Boro kul kaŋ mana nga kanjandibundoo jeeje14.27 Zamnaa 9.23. ka hanga ay bande si hin ka tee ay taalibi.

28War ra, may ti boraa kaŋ, nda a ga baa nga ma soorohugu kuku cin, si goro jina ka hayey laasaabu kaŋ ga huru a ra, ka dii wala nga goo nda hini kaŋ gʼa benandi? 29Nda manʼti woo, nda a na asaasoo kaa, amma a mongu ka cinaroo benandi, boro kaŋ dii a kul gʼa kašikaši 30ka nee: ‹Boraa woo sintin ka cina, amma a mana hin kʼa benandi.›

31Wala mo, may ti kokoyoo kaŋ ga koy kokoy foo wongu, nda a mana goro jina ka laasaabu wala nda aru zenber woy (10.000) nga ga hin ka wongoo kubay kaŋ goo kaa nga ga nda boro zenber waranka (20.000)? 32Nda a si hin, za a mana man, nga no a ga boro sanba a do ka alaafiyaa wiri a ga.

33Takaa din da, war ra, boro kul kaŋ mana haya kul kaŋ goo maaɲoo ga naŋ, si hin ka tee ay taalibi.»

Ciiroo kaŋ tenbaa hun

(Matiyu 5.13; Marku 9.50)

34«Ciiri ga boori, amma nda ciiri tar, macin nda boro gʼa noo tenbe? 35A si laboo nafa, a si faaroo birjoo nafa, a mma warrandi taray. Boro kaŋ goo nda haŋa ka maa, ma haŋajer!»

15

Feejoo kaŋ dere filla yaasayantaa

(Matiyu 18.12–14)

1Alkaasidiikey kul nda zunubu teekey man Isa ka haŋajer a se. 2Fariziyeŋey nda Citaaboo baykey ŋuunuŋuunu ka nee: «Woo, zunubu teekey no a gʼi barraku, koyne mo a ga ŋaa i bande!»

3Amma Isa na filla yaasayantaa woo filla i se ka nee: 4«War ra, may ti boraa kaŋ goo nda feeji boŋ zangu (100), de affoo dere i ra, a si woyyagga cindi yaggaa (99) naŋ saajoo ra ka huru woo kaŋ dere cewoo ra hala nga ma duu a? 5Nda a duu a, a mma ɲaali kʼa fur nga jesey ga. 6Waati kaŋ a yee hugey do, a ga ciya nga cerey nda nga taalammey se ka nee i se: ‹Wa ɲaali ay bande, zama ay duu ay feejoo kaŋ dere.› 7Ay gʼa har war se, takaa din da, ɲaali ga tee beenaa ra zunubante folloku kaŋ tuubi se ka bisa boro woyyagga cindi yagga (99) šerrante kaŋ si too tuubiyan ga.»

Nzorfu kaaraa kaŋ dere filla yaasayantaa

8«May ti woyoo kaŋ goo nda nzorfu kaaray tamma boŋ woy (10), de nda affoo dere, a si fitilla diinandi ka hugoo haabu kʼa fisi henna hala nga ma duu a? 9Nda a duu a, a ga ciya nga cere woyey nda nga taalammey se ka nee: ‹Wa ɲaali ay bande, zama ay duu nzorfoo kaŋ dere ya ne.› 10Takaa din da, ay gʼa har war se, ɲaali ga tee Irkoy almalaykey nda cere game zunubante folloku kaŋ tuubi se.»

Izʼaroo kaŋ dere filla yaasayantaa

11Isa yee ka nee: «Aru foo kaŋ goo nda izʼaru hinka, 12ikaccaa nee baaboo se: ‹Baaba, ay noo ay bagaa almaanoo ra.› Baaboo na nga almaanoo zamna i se. 13Jirbi kayna banda ga, izʼaru kaccaa na nga bagaa marga ka koy ganda mooro ra. No din ra a na nga almaanoo hasara woy nda aru izefututaray ra. 14Waatoo kaŋ a na nga almaanoo kul ŋaa, heray beeri kaa gandaa din ga. A sintin a ga tilasu. 15A koy goy ganda-izey affoo se kaŋ nʼa daŋ nga faarey ra, a ma nbirŋawey kur. 16A heray hala nongu kaŋ ra a boonay nga ma tuuri-izey ŋaa kaŋ nbirŋawey gʼi ŋaa, amma boro kul sʼa noo a se.

17Waati foo, lakkaloo zunbu, a nee nga boŋ se: ‹Ay baaba goykaw boobey ga ŋaa ka kungu hala jeroo ma cindi, amma agay ne, ne ra, ay ga buu nda heray. 18Ay ga tun ka koy ay baaba do, de ay ga nee a se: “Baaba, ay na zunubu tee Irkoy jine, ay duu zunubu ni ga, 19ay si hima ka ciyandi koyne ni izey ra. Ay himandi ni goykey affoo.”› 20Woo banda ga, a tun, a koy nga baaba do. A goo nongu mooro ra kaŋ baaboo gʼa honnay, a hanse ka tamalla a se, a zuru ka gum a ga kʼa naagu nga gandoo ra. 21Izoo nee a se: ‹Baaba, ay na zunubu tee Irkoy jine, ay duu zunubu ni ga, ay si hima ka ciyandi koyne ni izey ra.› 22Amma baaboo nee nga tamey se: ‹Wa cahã ka kate darbawey kul ihennaa kʼa daŋ jindoo ra, war ma korbay daŋ kaboo ra, war ma taami daŋ cewey ra. 23Wa kate haw-ize biirimaa, war mʼa wii, ir ma ŋaa, ir ma hooray, 24zama ay izoo woo nka buu ka yee ka huna. A nka dere, a yee ka duwandi.› Woo banda ga, i na hooraa sintin.

25Woo gar kaŋ izʼaru beeroo goo faarey ra. Waatoo kaŋ a ga kaa, kaŋ a man hugoo, a maa hoorawey nda gaaney jindey. 26A ciya tam foo se kʼa hãa haya kaŋ ti woo. 27Tamoo nee a se: ‹Ni armaa ka yee kate. Ni baaba na haw-ize biirimaa wii, zama a duu a, a goo gaaham baani ra.› 28Beeroo futu, de a mana baa nga ma huru. Baaboo fatta kʼa suurandi. 29A na nga baaba zaabi ka nee: ‹Nga ne, jiiri marje kaŋ ay goo ni cire, ya na bay ka ni yaamarey affoo hoo. Amma mana bay kʼay noo wala hancin-ize foo hala agay nda ay cerey ma hooray. 30Amma kaŋ ni izoo woo kaa kaŋ na ni almaanoo hasara woykuurey bande, nga, nʼna haw-ize biirimaa wii a se.› 31Baaboo nee a se: ‹Ay izoo, ni, waati kul nʼgoo ay bande, haya kul kaŋ goo ay maaɲoo ga, manʼti kala ni wane. 32A nka tilasu ir ma hooray ka ɲaali, zama ni armaa woo nka buu ka huna. A nka dere ka duu ka duwandi.›»

16

Jinay talfikaw carmantaa

1Isa yee ka nee nga taalibey se: «Aru almankoyni foo goo nda jinay talfikaw foo. A duu alhabar kaŋ a na nga almaanoo hasara. 2A ciya a se ka nee: ‹Cimi ti hayaa kaŋ ay ga maarʼa ni ga wala? Kaa ka ni goyoo laasaaburoo tee ya ne, zama nʼsi hin ka tee ya ne jinay talfikaw koyne.› 3Talfikaa nee nga boŋ se: ‹Macin no ay gʼa tee, ay koyoo goo mʼay kaa jinay talfikawtaraa ra? Labu goyyan? Ay sii nda nga gaaboo. Gariibutaray? Ay ga haw. 4Ay ga hayaa bay kaŋ ay gʼa tee, nga ra waati kaŋ ay hun jinay talfikawtaraa ra, borey ga naŋ ya man ngi.› 5A ciya nga koyoo garawkoyney se nda affoo-foo. A nee ijinaa se: ‹Marje no ay koyoo gʼa may ni ga?› 6A nee a se: ‹Dilwil bargu zangu (100).› Talfikaa nee a se: ‹Ni garaa-kaddaasey zaa, cahã ka goro, hantum woyguu (50).› 7Woo banda ga, a nee affoo se: ‹Ni, marje bara ni ga?› A nee a se: ‹Alkama saaku zangu guu (500).› A nee a se: ‹Ni garaa-kaddaasey zaa, hantum zangu taaci (400).›

8Almankoynoo16.8 «Almankoynoo», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «ir Koyoo». na talfikaa kaŋ si šerre saabu nda carmaa kaŋ nda a na woo tee, zama zamanoo woo borey ga carmay ka goy ngi alwaddey bande ka bisa borey kaŋ goo gaayoo ra.

9Agay mo ga nee war se kaŋ war ma cereyaŋ tee nda nooroo kaŋ ga boro derandi, nga ra waati kaŋ a ben, i ga naŋ war ma huru ngi gorodoo abadantey ra. 10Boro kaŋ ti laadirante hayey kul ikaccaa ra, ba iboobo ra laadiray goo a ga. Boro kaŋ manʼti šerrante haya kaccu ra, ba iboobo ra a si šerre. 11Nda war mana laadir nooroo ra kaŋ ga boro derandi, may no ma alman cimoo talfi war ga? 12Nda alman waani ra war mana laadir, may no ma war noo haya kaŋ ti war hunday wane?»

Irkoy wala nooru?

(Matiyu 6.24)

13«Tam sii no kaŋ ga hin ka goy gaakoy hinka se. A mma konna affaa ka baa affaa wala a ma denji affaa ga ka donda affaa. War si hin ka tee tam Irkoy se war ma tee tam nooru se.»

Irkoy ašariyaa bisa alman

14Fariziyeŋey kaŋ ti nooru baakaw maa hayaa kul kaŋ Isa nʼa har, i nʼa ɲooɲo. 15A nee i se: «War, war ga ceeci ka tee boro šerranteyaŋ adamizey jine, amma Irkoy ga war biney bay, zama haya kaŋ adamizey nʼa jer, haya harramante no Irkoy do.

16Ašariyaa nda annabey cindi i ga bara hala Yehiya waatoo ga. Za woo banda ga, Irkoy Laamaa šennoo kaŋ ti Alhabar Boryaa harandi, de boro foo kul ga gaabi daŋ hala nga ma huru. 17A ga faala beenaa nda gandaa ma dere ka bisa ašariyaa tonbi-ize folloku ma hun.»

Isa šelaŋ fayyan ga

(Matiyu 5.31–32; Marku 10.11–12)

18«Aru kul kaŋ na nga wandoo fay ka hiiji affoo, a na zina tee. Aru mo kaŋ hiiji woy kaŋ kurɲoo nʼa fay na zina tee.»

Almankoynoo nda misikiinoo

19«Aru foo kaŋ goo nda alman, darbay šukka ciray nda šukka baana hay šendayaŋ no a gʼi daŋ. Zaari kul ɲaaliyan ra a ga huna, a ga maakaani. 20Amma misikiini foo kaŋ maaɲoo ti Lazar16.20 Lazar maanaa ti «Irkoy faabaroo». ga daaru almankoynoo hugoo miɲoo ga, nga kul ti futta kaŋ ra hinni ga hun. 21A ga boonay nga ma duu ka ba meecindey ŋaa kaŋ ga kaŋ almankoynoo ŋaadogoo ra. Koyne mo ba hanšey ga kaa ka nga futtawey logu. 22Hanoo kaŋ misikiinoo buu, almalaykey nʼa zaa ka koy Ibirahima jeroo ga. Nga dumaa ga, almankoynoo mo buu, a suturandi. 23Almankoynoo goo alaaharaa, a goo gurzugay ra kaŋ a na nga boŋoo jer, a dii nongu mooro ra Ibirahima kaŋ Lazar goo jeroo ga. 24A ciya ka nee: ‹Baaba Ibirahima, hinna ay ga, ma Lazar sanba ay do a ma nga kabe-izoo boŋoo sufa haroo ra kʼay deenoo tayandi, zama ay gurzugay nuunaa woo ra.› 25Ibirahima nee a se: ‹Ay izoo, hongu kaŋ nʼduu ni bagaa gomnoo ni hunaroo ra, amma Lazar laazaaba, sohõ binoo yay, ni, nʼgoo ma zarabi. 26Koyne mo farru beeri ka daŋandi ir nda war game hala borey kaŋ ga baa ngi ma hun ne ka koy war do wala war do ka kaa ne masi hin kʼa tee.› 27Almankoynoo nee: ‹Adiši ay gʼa wiri ni ga, baaba Ibirahima, ma Lazar sanba ay baaba hugoo do, 28zama ay goo nda arma guu, a ma koy i bayrandi hala i masi kaa gurzugay dogoo woo ra.› 29Ibirahima nee: ‹Musa citaaboo nda annabey waney goo i kone, i ma haŋajer i se.› 30A nee: ‹Kalaa, baaba Ibirahima, nda bukawey ra, boro foo tun ka koy i do, i ga tuubi.› 31Ibirahima nee a se: ‹Nda i mana haŋajer Musa citaaboo nda annabey waney se, ba nda bukawey ra boro foo tun, i si naanay.›»

17

Zunubu nda yaafayan

(Matiyu 18.6–7, 21–22; Marku 9.42)

1Isa nee nga taalibey se: «Hayey kaŋ ga adamize kaŋandi zunubu ra si hin ka goro i mana tee, amma boraa bone kaŋ ti addaliloo kaŋ nda i ga teendi. 2Fufutondi ma hawandi jindoo ga ka warrandi teekoo ra baa boraa se a ma boro kaccey wey affoo kaŋandi zunubu ra. 3Wa war boŋ hawgay. Nda ni armaa na zunubu tee ma ne, a yaamar, nda a nimsi, ma yaafa a se. 4Nda zaaroo ra cee iyye a ga zunubu tee ma ne, de cee iyye a ga yee kate ka nee ma ne: ‹Ay nimsi nda woo kaŋ ay nʼa tee›, yaafa a se.»

Naanay

5Diyawey nee ir Koyoo se: «Tonton ir se ir naanaa ga.» 6Ir Koyoo nee: «Nda a gar war naanaa ga too mutardi gurunbu-ize foo, war ga hin ka nee tuuriɲaŋoo woo kaŋ maaɲoo ti sikomor se: ‹Dogu ka koy sinja teekoo ra›, de a ga war yaamaroo tee.»

Tamoo goyoo

7«War ra, may ti boraa kaŋ nda a goo nda tam beerikaw wala kurkaw kaŋ kaa ka hun faarey ra, a ga nee a se: ‹Cahã ka kaa ka goro ka ŋaa?› 8Amma manʼti a mma nee a se: ‹Ay hawraa soolu ya ne, ni gamoo haw ka goy ya ne jina, ya ŋaa ka haŋ jina ma duu ka ŋaa ka haŋ?› 9A gʼa bay nga tamoo se wala, zama tamoo na hayey tee kaŋ yaamarandi? 10War mo, takaa din da, waati kaŋ war na hayey kul tee kaŋ yaamarandi, war ma nee: ‹Tamyaŋ yaada ti iri, ir goyoo de no ir nʼa tee.›»

Isa na jiraykoyni woy (10) noo baani

11Waatoo kaŋ Isa goo ma koy Žerizalem, a bisa Samari nda Galile game. 12A mma huru koyra-ize foo ra kaŋ jiraykoyni aru woy (10) nʼa kubay. I kay a se nongu mooro ra, 13de i na ngi jindey jer ka nee: «Isa, Alfagaa, hinna ir ga.» 14Waatoo kaŋ Isa dii ey, a nee i se: «Wa koy war boŋ cebe sargari juwalkey se.» Kaŋ i goo ma koy, i henan. 15Affoo i ra dii kaŋ nga duu baani, a yee kate ka nga jindoo jer ka Irkoy beerandi. 16A sujudu Isa cewey cire ka albarka tee a se. Aroo woo manʼti kala Samari boro. 17Isa na šennoo zaa ka nee: «Manʼti war boro woy (10) ka henan, man yaggaa? 18Boro kul mana fatta i ra ka yee kate ka darža daŋ Irkoy ga nda manʼti yawoo din hinne?» 19Woo banda ga, a nee a se: «Tun ni boŋ ga ka koy, ni naanaa na ni hallasi.»

Takaa kaŋ nda Irkoy Laamaa ga kaa

(Matiyu 24.23–28, 37–41)

20Fariziyeŋey na Isa hãa wala han foo no Irkoy Laamaa ga kaa. Isa nʼi zaabi ka nee: «Irkoy Laamaa si kaa nda taka kaŋ nda a ga gunandi. 21Borey si kaa ka nee: ‹Nga ne, ne ra› wala ‹Nga ne, ne here›, zama war ma bay kaŋ Irkoy Laamaa goo war game.»

22A nee nga taalibey se: «Hanyaŋ ga kaa kaŋ war ga boonay war ma dii Boraa kaŋ tee Adamize nga zaari folloku, amma war si dii a. 23Borey ga nee war se: ‹Nga ne, ne here› wala: ‹Nga ne, ne ra›. War masi koy, war masi hanga ey. 24Zama takaa kaŋ nda meloo ga nere ka dii beenaa boŋ foo ga ka koy boŋ faa ga, takaa din no Boraa kaŋ tee Adamize ga ti a [nga zaaroo hane]. 25Amma a tilasu a ma dii zarabi booboyaŋ, zamanoo woo borey mʼa yankar jina. 26Sanda takaa kaŋ tee Nuhu zaarey hane, takaa din da no ma tee Boraa kaŋ tee Adamize zaarey hane. 27Borey ga ŋaa i ga haŋ, i ga hiiji i ga ngi izey hiijandi hala hanoo kaŋ Nuhu huru sunduku beeroo ra kaŋ tee harihii. Hari beeroo kaa, de a nʼi kul halaci. 28Takaa din da, takaa kaŋ tee Lotu zaarey hane no ma kaa ka tee: borey ga ŋaa i ga haŋ, i ga day i ga neere, i ga fari i ga cina, 29amma hanoo kaŋ ra Lotu fatta Sodom, nuune nda ganjibaali kaŋ tee ncirɲi kaa ka hun beenaa ra kʼi kul halaci. 30Takaa din da no ma kaa ka tee han kaŋ Boraa kaŋ tee Adamize zaaroo bangay. 31Hanoo din, boro kaŋ goo sooro boŋ, amma nga jinawey goo hugoo ra, masi zunbu ka koy i zaa. Boro kaŋ goo faarey ra mo masi yee kate. 32Wa hongu hayaa kaŋ duu Lotu wandoo. 33Boro kaŋ ga ceeci ka nga hundoo hallasi gʼa mursu, amma boro kaŋ gʼa mursandi, gʼa hallasi.

34Ay ga war bayrandi kaŋ cijinoo din boro hinka goo daari folloku ra, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi. 35Woy hinka kaŋ ga fufu cere bande, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi. 36[Boro hinka kaŋ goo faari ra, affaa ga zandi, affaa ga naŋandi.]» 37Taalibey na šennoo zaa ka nee Isa se: «Ir Koyoo, man ra a gʼa tee?» A nee i se: «Nongoo kaŋ ra bukaa goo, no din ra dutaley mo ga marga.»

18

Alkaaloo kaŋ si hunbur Irkoy filla yaasayantaa

1Isa na filla yaasayante deede i se kʼi cebe kaŋ boro ga hima ka Irkoy ŋaaray waati kul, boro binoo masi hun. 2A nee: «Alkaali foo cindi koyra foo ra, a si hunbur Irkoy, a si boro kul beerandi. 3Woy foo kaŋ kurɲoo buu kaŋ goo koyra follokaa din da ra, kaa a do ka nee a se: ‹Ciiti agay nda ay yenjekasinaa game.› 4A na waati tee a ga wanji. Woo banda ga, a nee nga boŋ se: ‹Ba kaŋ ay si hunbur Irkoy, ay si boro kul beerandi, 5woyoo woo gʼay farandi, ay ga ciiti a se, a masi kaa kʼay zaa ka kay.›»

6Ir Koyoo yee ka nee: «Wa haŋajer hayaa kaŋ alkaaloo woo kaŋ si šerre nʼa har. 7De Irkoy, a si ciiti borey se kaŋ a nʼi suuba kaŋ ga kaati kʼa cee cijin nda zaari wala? A ga gay a mana tuuru i se wala?18.7 «A ga gay a mana tuuru i se wala?» Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Ba nda a ga gay i ga, a ga ciiti i se.»8Ay ga war bayrandi kaŋ a ga ciiti i se nda cahãyan. Amma waati kaŋ Boraa kaŋ tee Adamize kaa, a ga naanayyanoo gar aduɲɲa ra wala?»

Fariziyeŋoo nda alkaasidiikaa filla yaasayantaa

9Isa yee ka filla yaasayantaa woo har borey se kaŋ ga hongu boro šerranteyaŋ ti ngi, de i ga borey cindey kaynandi. 10A nee: «Boro hinka žigi ka koy Irkoy hugu beeroo ra ka Irkoy ŋaaray. Affaa ti Fariziyeŋ, affaa ti alkaasidiikaw. 11Fariziyeŋoo kay ka Irkoy ŋaaray nga binoo ra ka nee: ‹Irkoy, ay ga albarka tee ma ne, zama ay manʼti sanda adamizey cindey kaŋ ti komakawyaŋ, i si šerre, zinateeri, wala mo boraa woo kaŋ ti alkaasidiikaw. 12Ay ga meehaw cee hinka jirbiiyyaa ra. Ay duuraa kul kaŋ goo ya ne, ay ga azakkaa noo ma ne.› 13Alkaasidiikaa hunday ga kay nongu mooro ra, a si yadda ka ba nga boŋoo jer ka beenaa guna, amma a ga nga gandey kar ka cebe kaŋ nga nimsi, a nee: ‹Irkoy, hinna ay ga, agay kaŋ ti zunubante.› 14Ay gʼa har war se kaŋ boraa woo zunbu ka koy nga hugoo do, a tee boro šerrante. Zama boro kul kaŋ na nga boŋ jer ga yee ganda, de boro kaŋ na nga boŋ yeeti ganda ga jerandi.»

Isa na albarka daŋ zankey ra

(Matiyu 19.13–15; Marku 10.13–16)

15Boroyaŋ kate Isa do ba zanka kaccuyaŋ hala a mʼi taaru. Amma kaŋ taalibey dii woo, kul i citi i ga. 16Isa nʼi cee ka nee i se: «Wa zankey naŋ i ma kaa ay do, war masʼi ganji, zama borey kaŋ ga hima nda ey wane nda Irkoy Laamaa. 17Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, boro kul kaŋ mana Irkoy Laamaa dii sanda takaa kaŋ nda zanka kaccu gʼa dii, šikka sii kaŋ boraa si huru a ra.»

Aru almankoynoo

(Matiyu 19.16–30; Marku 10.17–31)

18Alwakiili foo na Isa hãa ka nee: «Alfa boryaa, macin no ay ga hima kʼa tee hala ya hunayan abadantaa tubu?» 19Isa nee a se: «Macin se nʼga nee ay ga boori? Boro kul si boori nda manʼti Irkoy hinne. 20Nʼga yaamarey bay: ‹Masi zina, masi boro wii, masi zay, masi taari seedetaray tee, ni ɲaa nda ni baaba beerandi.›18.20 Fattaroo 20.12–16; Alhukumoo 5.16–20.» 21Aroo nee a se: «Wey kul ay nʼi dii za zankataray.» 22Isa maa, a nee a se: «Haya foo ga ni kuma hala sohõ: hayey kul kaŋ goo ma ne neere, de ma hayoo zamna talkey game, woo ra nʼga duu alman beenaa ra. Nga banda ga, ma kaa ka hanga agay.» 23Kaŋ a maa woo, binoo hanse ka maray, zama boro no kaŋ ga hanse ka bara nda alman. 24Isa dii kaŋ binoo maray, a nee: «A ga šendi borey kaŋ goo nda alman se i ma huru Irkoy Laamaa ra. 25Yoo ma bisa nda sana fun ga faala nda almankoyni ma huru Irkoy Laamaa ra.»

26Nga haŋajerkey nee: «Adiši may no ma hin ka hallasi?» 27Isa nee: «Hayey kaŋ ga mongu adamize se, si mongu Irkoy se.»

28Woo banda ga, Piyer nee a se: «Ir ne, ir nʼir hayey kul naŋ kaŋ goo ir se ka hanga ni bande.» 29A nee i se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se kaŋ boro kul sii no kaŋ na nga hugoo naŋ, wala nga wandoo, wala nga armey, wala nga hayragey, wala nga izey Irkoy Laamaa maaganda se 30kaŋ si kaa ka duu zamanoo woo ra haya kaŋ bisa a, de mo zamanoo kaŋ ga kaa ra, a ga duu hunayan abadantaa.»

Isa cee hinzantoo kaŋ a ga šelaŋ

nga buuyanoo nda nga tunyanoo ga

(Matiyu 20.17–19; Marku 10.32–34)

31Isa na taalibi woy cindi hinkaa (12) zaa nga bande, a nee i se: «Nga ne, ir goo ma žigi ka koy Žerizalem, hayey kul kaŋ annabey nʼi hantum Boraa kaŋ tee Adamize ga, ga tabati. 32I gʼa nondi kutakey se. I gʼa kaynandi, i gʼa zarabi, i ga tufa a ga. 33De waati kaŋ i nʼa barzu ka ben, i gʼa wii. Jirbi hinzantoo hane a ga tun.» 34Amma taalibey mana faham šennoo kaŋ a nʼa har ra haya kul. Šenni daabante no i se, i si hayey kaŋ harandi maanaa bay.

Isa na danaw moɲey feeri Žeriko koyraa jeroo ga

(Matiyu 20.29–34; Marku 10.46–52)

35Kaŋ Isa ga man Žeriko, danaw foo goo ma goro fondaa jeroo ga, a ga gariibu. 36Kaŋ a ga maa jamaa ga bisa, a hãa wala macin no. 37I bayrandi a se kaŋ Isa Nazaret boraa no ma bisa. 38A kaati ka nee: «Isa, Dawda Haamaa, hinna ay ga!» 39Borey kaŋ goo jine ga citi a ga a ma dangay. Amma nga, a mma kaati ka tonton ka nee: «Dawda Haamaa, hinna ay ga!» 40Isa kay, de a na yaamar noo kaŋ i ma kate a nga do. Kaŋ a man a do, a nʼa hãa ka nee: 41«Macin no nʼga baa yʼa tee ma ne?» A nee: «Ay Koyoo, ya mma baa ya yee ka dii.» 42Isa nee a se: «Ni moɲey ma yee ka dii, ni naanaa na ni hallasi.» 43Dogoo din da a yee ka dii, a hanga Isa bande, a ga Irkoy beerandi. Jamaa kul kaŋ dii woo na albarka tee Irkoy se.

19

Isa koy Zaše do

1Waatoo kaŋ Isa huru Žeriko koyraa ra, a dira a ra ka bisa. 2Aru foo ne kaŋ maaɲoo ti Zaše, alkaasidiikey boŋkoynoo no, de mo a goo nda alman. 3A ceeci nga ma dii boraa kaŋ ti Isa, amma a mana hin alžamaa booboyanoo se, zama boro dunba no. 4Woo se a zuru ka koy jine ka žigi tuuriɲaa foo boŋ kaŋ maaɲoo ti sikomor hala nga ma duu ka dii a, zama no din nda a ga hima ka bisa. 5Waatoo kaŋ Isa too nongoo din ra, a na nga boŋoo jer, a nee a se: «Zaše, cahã ka zunbu, zama kala ya hoy ni hugoo do hõ.» 6Zaše zunbu nda cahãyan, de a na Isa kubay nda ɲaali. 7Kaŋ borey dii woo, i kul ŋuunuŋuunu ka nee: «Aru zunubante do a koy goro.» 8Zaše ga kay, a nee ir Koyoo se: «Nga ne, ay Koyoo, ay ga agʼalmaanoo jere faa noo misikiiney se. Boro kaŋ ay nʼa zanba ka nga hayaa taa, ay ga nga cine taaci yeeti a se.» 9Isa nee a se: «Hõ hallasiroo huru hugoo woo ra, zama boraa woo mo manʼti kala Ibirahima haama. 10Zama Boraa kaŋ tee Adamize nka kaa ka derantey ceeci kʼi hallasi.»

Nooru talfantaa filla yaasayantaa

(Matiyu 25.14–30)

11Kaŋ borey goo ma haŋajer šenney wey se, Isa tonton ka filla yaasayante foo deede i se, zama a goo ma man Žerizalem, de i mma hongu kaŋ waatoo din da Irkoy Laamaa ga kaa. 12Woo se a nee: «Boro foo kaŋ ti boro kayante koy ganda mooro foo ra ka koy kokoy fuulaa zaa jina, woo banda ga, nga ma yee kate. 13Za a mana koy, a ciya nga tamey ra boro woy (10) se. A nʼi noo wura tamma woy (10). A nee i se: ‹Wʼi ka maamala hala ay ga yee kate.› 14Amma nga gandaa borey ga konna a. I na dontokawyaŋ tunandi dumaa ga i ma koy nee: ‹Ir si baa aroo din mʼir laama.›

15Waatoo kaŋ a duu kokoytaray fuulaa, a yee kate. A nee i ma ciya nga tamey din se kaŋ nga nʼi noo nooroo, hala nga ma bay haya kaŋ i duu a maamalaa ra. 16Ijinaa kaa, a nee: ‹Ay koyoo, ni wuragoo kate wura woy (10) tana.› 17A nee a se: ‹A boori, tam henna, zama ni laadir hayey kul ikaccaa ra, ay ga ni noo koyra woy (10) mʼi laama.› 18Woo banda ga, ihinkantoo kaa, a nee: ‹Ay koyoo, ni wuragoo kate wura guu.› 19A nee nga mo se: ‹Ni mo, ma koyra guu laama.› 20Woo banda ga, affoo kaa, a nee: ‹Ay koyoo, ni wuragoo ne kaŋ ay nʼa daŋ zaara ra kʼa jisi, 21zama ya nka hunbur ni, boro šenda ti ni. Nʼga haya zaa kaŋ manʼa jisi, de nʼga haya hegay kaŋ manʼa duma.› 22A nee tamoo se: ‹Ni deene šennoo nda ay ga ni dii, tam laalaa. Nʼga bay kaŋ boro šenda ti agay kaŋ ga haya zaa kaŋ ya nʼa jisi, ay ga haya hegay kaŋ ay manʼa duma. 23Adiši macin se manʼay nooroo daŋ bankoo ra? Nga ra, nda ay kaa, ay ga duu nga nda albaha.› 24A nee borey kaŋ goo no se: ‹Wa wuragoo taa a kone kʼa noo boraa se kaŋ kone iwoyaa (10) goo.› 25I nee a se: ‹Ir koyoo, nga ya goo nda wura woy (10).› 26A nee: ‹Ay ga bayrandi war se kaŋ boro kul kaŋ goo nda a, i gʼa noo koyne. Amma boro kaŋ sii nda a, ba woo kaŋ a goo nda a, ga taandi. 27Koyne mo agʼiberey kaŋ mana baa ya ngi laama, wa kate ey kʼi wii ay jine.›»

Isa huru Žerizalem sanda kokoy

(Matiyu 21.1–11; Marku 11.1–11; Yehiya 12.12–19)

28Kaŋ Isa na fillaa woo deede ka ben, a dira ka koy jine ka žigi ka koy Žerizalem. 29Waatoo kaŋ Isa man Betefaže nda Betani kaŋ goo tondi hondoo jeroo ga kaŋ se i ga nee Zaytuɲaŋey tondi hondoo, a na taalibi hinka sanba 30ka nee: «Wa koy koyra-izoo ra kaŋ ga tenje ne ga. Za war too, nga no war ga farka-ize foo gar kaŋ ga hawa kaŋ boro kul mana bay ka žigi a boŋ. Wʼa feeri, war ma kate a. 31Nda boro na war hãa ka nee: ‹Macin se war gʼa feeri?›, war ma nee a se: ‹Ir Koyoo no ma too a ga.›»

32Dontokey koy, de i na hayey gar sanda takaa kaŋ nda a nʼa har i se. 33I goo ma farka-izoo feeri kaŋ koyey nee i se: «Macin se war ga farka-izoo feeri?» 34I nee: «Ir Koyoo no ma too a ga.» 35I kate a Isa do. I na ngi darbawey fur farka-izoo boŋ ka Isa kaarandi a ga.

36Kaŋ a goo ma koy, borey ga ngi darbawey daaru fondaa ra. 37Waatoo kaŋ a man, Zaytuɲaŋey tondi hondoo zunbudogoo, taalibey jamaa kul ɲaali, de i na jinde jer ka Irkoy saabu nda kayfey kul kaŋ ngi dii ey. 38I nee:

«Albarka ma huru kokoyoo ra

kaŋ goo kaa ir Koyoo maaɲoo ga.

Alaafiyaa ma bara beenaa ra,

daržaa ma tee beenaa se beene.»19.38 Zamnaa 2.14; Zabur 118.26.

39Fariziyeŋ fooyaŋ kaŋ goo alžamaa ra nee Isa se: «Alfagaa, šelaŋ ni taalibey se i ma dangay.» 40Isa zaabi ka nee: «Ay ga war bayrandi kaŋ, nda borey wey dangay, tondey no ma kaati.»

Isa hẽe Žerizalem se

41Waatoo kaŋ Isa goo ma man koyraa, a dii a, a hẽe a ga 42ka nee: «Nda a gar ni mo mma ba bay hõ haya kaŋ ti ni alaafiyaa, amma sohõ woo ti haya kaŋ ga tugu ni moɲey se. 43Zaariyaŋ ga kaa ni ga kaŋ ni iberey ga žigidoo daŋ ni cetaa ga kaŋ ga ni kuubi. I ga ni daabu ka ni šiita nongu kul here. 44I ga ni say, ni nda ni izey kaŋ game nʼgoo. I si tondi foo naŋ affoo boŋ, zama mana waatoo bay kaŋ Irkoy kaa ni do ka ni faaba.»

Isa na maamalakey gaaray Irkoy hugu beeroo ra

(Matiyu 21.12–17; Marku 11.15–19; Yehiya 2.13–22)

45Isa huru Irkoy hugu beeroo ra, de a sintin ka maamalakey gaaray kʼi kaa taray. 46A nee i se: «A hantumandi Citaaboo ra ka nee:

‹Ay hugoo ga tee hugu kaŋ ra Irkoy ga ŋaarayandi›19.46 Ezayi 56.7.,

amma war wey, war nʼa tee zay lanbadoo.»

47Zaari kul a goo Irkoy hugu beeroo ra, a ga cawandi. Sargari juwalkey jineborey nda Citaaboo baykey nda gandaa jineborey ga ceeci ngi mʼa halaci. 48Amma i si bay taka kaŋ no ngi mʼa tee, zama jamaa kul goo ma lakkal daŋ ka haŋajer a se.

20

Man ra Isa duu nga hinoo?

(Matiyu 21.23–27; Marku 11.27–33)

1Zaarey din affoo, Isa goo ma jamaa cawandi Irkoy hugu beeroo ra, a ga Alhabar Boryaa toonandi kaŋ sargari juwalkey jineborey, nda Citaaboo baykey, nda boro beerey kaa a do. 2I šelaŋ a se ka nee: «Hinoo har ir se kaŋ nda nʼga wey tee, wala mo, may no ka ni noo hinoo woo?» 3A nʼi zaabi ka nee: «Agay mo ga war hãa nda haya foo. Wa tuuru ya ne: 4Yehiya batizeyanoo, beenaa ra a hun wala adamizey do?» 5I šelaŋ-šelaŋ cere game ka nee: «Nda ir nee: ‹Beenaa ra›, a ga nee: ‹Macin se war mana naanay a?› 6Nda ir nee mo: ‹Adamizey›, alžamaa kul ga tondi kʼir warra kʼir wii. Zama i ga naanay ka bay kaŋ Yehiya manʼti kala annabi.» 7I nʼa zaabi ka nee: «Ir si bay nongu kaŋ ra a hun.» 8Isa nee i se: «Agay da si hinoo har war se kaŋ nda ay ga wey tee.»

Alaneb faaroo beerikey filla yaasayantaa

(Matiyu 21.33–46; Marku 12.1–12)

9Woo banda ga, Isa yee ka sintin ka filla yaasayantaa woo deede jamaa se. A nee: «Aru foo na alaneb faari tee. A nʼa naŋ beerikawyaŋ kone, de a naaru ka waati kuku tee. 10Waatoo kaŋ hegaa too, a na tam foo sanba beerikey do hala i mʼa noo faari-izey ra. Amma beerikey nʼa kar, kʼa gaaray a ma koy kabe koonu. 11A yee koyne ka tam foo sanba. Nga mo, i nʼa kar, kʼa kaynandi, kʼa gaaray a ma koy kabe koonu. 12A yee ka ihinzantoo sanba. Nga mo, i nʼa maray, i nʼa warra taray. 13Faaroo koyoo nee: ‹Macin no ay gʼa tee? Ay gʼay izʼaroo, ay baakaa sanba. A ga hin ka tee, i ma nga hunday beerandi.› 14Amma kaŋ beerikey dii a, i šelaŋ-šelaŋ cere game ka nee: ‹Woo ti tubukaa. Ir mʼa wii hala tubuhayaa ma tee ir wane.› 15I nʼa warra taray kʼa kaa faaroo ra, i nʼa wii. Sohõ macin no faaroo koyoo gʼa tee i se? 16A ga kaa ka beerikey wey halaci ka faaroo yeeti itanayaŋ se.» Waatoo kaŋ haŋajerkey maa woo, i nee: «Jam!»

17Amma Isa na moo fur i ga, a nee: «Macin ti šennoo kaŋ hantumandi Citaaboo ra maanaa kaŋ ga nee:

‹Tondoo kaŋ cinakey nʼa fur,

nga no ka tee hugoo kanjoo tondoo›20.17 Zabur 118.22.?

18Boro kul kaŋ kaŋ tondoo din boŋ ga say.

Boro kaŋ ga a kaŋ ga motti.»

19Citaaboo baykey nda sargari juwalkey jineborey ceeci ngi mʼa dii alwaatoo din da, amma i hunbur jamaa. I bay kaŋ filla yaasayantaa woo kaŋ a nʼa deede, ngi ga a goo.

Alkaasoo kaŋ ga banandi kokoy beeroo se

(Matiyu 22.15–22; Marku 12.13–17)

20I ga Isa koroši. I na korošikaw almunafiki fooyaŋ kaŋ ga ngi boŋ tee boro šerranteyaŋ, sanba a do, i mʼa dii nda nga meešennoo hala ngi mʼa nondi hinoo nda goforneroo se. 21Kaŋ i too a do, i nʼa hãa ka nee: «Alfagaa, ir ga bay kaŋ fondaa nda nʼga šelaŋ, nʼga cawandi. Nʼsi ndum guna, ni mma Irkoy fondaa cawandi nda cimi. 22A ga hima ir ma alkaasi bana kokoy beeroo se wala a si hima?» 23Isa bay ngi carmaa ga, a nee i se: 24«Wʼay cebe nzorfu kaaray tamma foo. Boraa kaŋ biyoo nda maaɲoo goo a ga, may no?» I nee a se: «Kokoy beeroo.» 25A nee i se: «Adiši wa kokoy beeroo hayey noo kokoy beeroo se, Irkoy waney, war mʼi noo Irkoy se.» 26I mana hin ka šenni futu dii miɲoo ra jamaa jine. Nga zaaboo na boŋey haw, i dangay.

Hãayan bukawey tunyanoo ga

(Matiyu 22.23–33; Marku 12.18–27)

27Sadusiyeŋey kaŋ ga nee tunyan si bara, boro fooyaŋ i ra man Isa kʼa hãa 28ka nee: «Alfagaa, Musa na yaamar hantum ir se ka nee: ‹Nda aru kaŋ goo nda wande buu, woyoo mana duu a se ize, aroo armaa ga hima ka hiiji woyoo hala a ma duu bukaa se ize.›20.28 Alhukumoo 25.5–6.29Nga binde, arma iyye bay ka bara kaŋ ijinaa hiiji, a buu bila ize. 30Arma hinkantoo hiija woyoo, 31ihinzantoo hiiji a. Takaa din da, iyyaa kul hiija woyoo affoo-foo, i buu, i mana ize naŋ. 32Woo banda ga, woyoo mo buu. 33Adiši woyoo woo, tunyanoo hane, iyyaa ra, may se a ga tee wande? Zama ngi boro iyyaa hiiji woyoo ka bisa.»

34Isa nee i se: «Zamanoo woo arey ga hiiji, woyey ga nondi hiijay. 35Amma wey kaŋ ga hima ka dii zamanoo kaŋ goo kaa nda bukawey tunyanoo, wey din si hiiji, woyey si nondi hiijay. 36I si hin ka buu koyne, zama ngi nda almalaykey kul ga sawa. I ga tee Irkoy izeyaŋ, zama i ga tun. 37Bukawey ma tun, woo ti hayaa kaŋ Musa nʼa bayrandi saabayɲaŋoo ga, waatoo kaŋ a gʼir Koyoo cee ka nee a se: ‹Ibirahima Koyoo, Isiyaka Koyoo, Yakuba Koyoo.›20.37 Fattaroo 3.6, 15.38Irkoy manʼti bukawey Koyoo, baahunantey Koyoo no, zama nga se, borey kul ga huna.» 39Citaaboo baykey affooyaŋ na šennoo zaa ka nee: «Alfagaa, ni šelaŋ ka boori.» 40I mana yadda kʼa hãa nda haya kul koyne.

Dawda yadda Almasihu ga sanda nga Koyoo

(Matiyu 22.41–46; Marku 12.35–37)

41Isa yee ka nee i se: «Taka foo nda i ga nee Almasihu manʼti kala Dawda Haamaa? 42Dawda hunday bayrandi Zabur citaaboo ra ka nee:

‹Ir Koyoo nee ay Koyoo se:

“Goro ay kabe hennaa here,

43hala waati kaŋ ra ay na ni iberey tee taari

kʼi daŋ ni cewey cire.”›20.43 Zabur 110.1.

44Adiši Dawda gʼa cee nda Koy, taka foo nda a ga tee a se Haama?»

Wa hawgay Citaaboo baykey ga

(Matiyu 23.1–36; Marku 12.38–40)

45Waatoo kaŋ jamaa kul goo ma haŋajer Isa se, a nee nga taalibey se: 46«Wa war boŋ hawgay Citaaboo baykey ga kaŋ ga baa kaayi beeri daŋyaŋ ka yaara. I ga baa borey ma ngi foo nda beeray farrey ra. I ga baa mo jine gorodogey margahugey ra nda ŋaadogey ra. 47I ga woyey kaŋ kurɲey faati kabey koonandi. Nda i ga Irkoy ŋaaray, i si cahã ka ben hala borey ma dii ngi. Ngi zukandoo ga hanse ka boobo.»

21

Nooroo kaŋ woy talkaa nʼa noo

(Marku 12.41–44)

1Waatoo kaŋ Isa na nga boŋoo jer, a dii almankoyney kaŋ goo ma ngi sargarey daŋ nooroo jinaa ra. 2A dii mo woy talka foo kaŋ kurɲoo buu kaŋ na nooru tamma hinka daŋ. 3A nee: «Ay gʼa har war se nda cimi, woy talkaa woo kaŋ kurɲoo buu daŋ ka bisa borey kul. 4Zama borey wey kul, woo kaŋ ga i si too, nga no i nʼa daŋ nooroo jinaa ra. Amma nga, nga talkataraa ra, nga hunaa kul kaŋ goo a se no a nʼa daŋ.»

Isa na Irkoy hugu beeroo kayriyanoo bayrandi

(Matiyu 24.1–2; Marku 13.1–2)

5Waatoo kaŋ boroyaŋ goo ma šelaŋ tondi henney nda sargarey ga kaŋ ga Irkoy hugu beeroo taalam, Isa nee: 6«Hayey wey kaŋ war ga dii ey, hanyaŋ ga kaa kaŋ ra tondi foo si cindi affoo boŋ kaŋ si kaa ka kayra.»

Isa na gurzugawey sintinoo bayrandi

(Matiyu 24.3–14; Marku 13.3–13)

7I na Isa hãa ka nee: «Alfagaa, waati foo no woo ga tee, de mo macin ti tammaasaa kaŋ gʼir bayrandi kaŋ hayey wey ga kaa ka tee?» 8A nee: «Wa hawgay i masi war darga, zama boro booboyaŋ ga kaa ay maaɲoo ga, i ga nee kaŋ ngi ti Almasihu, i ga nee mo waatoo man. War masi hanga i bande. 9Waati kaŋ war ga maa wonguyaŋ tun nda tureyaŋ, war masi jiti, zama kala hayey wey ma teendi jina. Amma manʼti saŋadin da ti benantaa.» 10A yee ka nee i se: «Ganda foo ga tun ka ganda foo wongu, laama foo ga laama foo wongu. 11Labu jijiri beeriyaŋ ga tee, nongu booboyaŋ ra heray nda wirci beranteyaŋ ga tee. Hunburayhayayaŋ ga fatta, de mo tammaasa beeriyaŋ ga bangay beenaa ra.

12Amma za hayey wey kul mana kaa, i ga war dii, i ga war gurzugay, i ga war nondi margahugey ra, i ga war daŋ kasawey ra. I ga war ka koy kokoyey nda gofornerey jine ay maaɲoo maaganda se. 13Woo ga kate war mʼay seedetaraa too. 14Wʼa daŋ war lakkaley ra, war masi alhuzun nda takaa kaŋ nda i ga faasa war se. 15Agay hunday ga war noo mee nda lakkal kaŋ war nkuway kul si hin ka kay war jine wala ka kakaw. 16War hayragey, nda war armey, nda war boro maanawey, nda war cerey ga war daŋ kabe ra. Boroyaŋ ga wiiyandi war ra. 17Borey kul ga konna war ay maaɲoo sabbu se. 18Amma ba war boŋ hinbirey affoo si dere. 19Nda war gaabandi, war hundey ga hallasi.»

Isa na Žerizalem halaciroo bayrandi

(Matiyu 24.15–21; Marku 13.14–19)

20«Waati kaŋ war dii wongu-izeyaŋ na Žerizalem kuubi, waatoo din war ma bay kaŋ nga halaciroo man. 21Waatoo din borey kaŋ goo Žude gandaa ra ma zuru ka koy tondi hondey ra, wey kaŋ goo koyraa gundoo ra ma fatta, wey kaŋ goo hawsaa ra masi huru koyraa ra. 22Zaarey wey manʼti kala faasa zaariyaŋ hala hayey kul kaŋ hantumandi Citaaboo ra ma tabati. 23Woyey bone kaŋ ga tee boro hinka nda wey kaŋ ga naanandi haney din. Zama tilasu beeri ga tee gandaa ra, de Irkoy ga nga futaa kaŋandi jamaa din boŋ. 24Takuba gʼi kaŋandi, i ga koy tee kasa-izeyaŋ gandawey kul ra. Gandawey ga dira Žerizalem boŋ hala waati kaŋ ngi waatoo timme.»

Boraa kaŋ tee Adamize kaayanoo

(Matiyu 24.29–31; Marku 13.24–27)

25«Tammaasayaŋ ga tee waynaa, nda handoo, nda handarawey ra. Laboo boŋ hunburay beeri ga duu gandawey, teekoo nda nga bondawey jindoo gʼi alhuzunandi. 26Hunburaa ga borey biney kayandi nda hayaa batuyanoo kaŋ ga kaa ka tee aduɲɲa ra. Beenaa hayey ga jijiri. 27Waatoo din i ga dii ‹Boraa kaŋ tee Adamize ga kaa duula ra›21.27 Daniyel 7.13. nda gaabi nda darža beeri. 28Waati kaŋ hayey wey sintin ka tee, wa kay war cewey ga ka war boŋey jer, zama war feeriyanoo man.»

Bayraa kaŋ jeejayɲaŋoo gʼa noo

(Matiyu 24.32–44; Marku 13.28–37)

29Isa na filla yaasayante deede i se ka nee: «Wa jeejayɲaa guna nda tuuriɲaŋey kul. 30Za war dii kaŋ a na fita taagayaŋ tee, war ga bay kaŋ konnoo waatoo man. 31Takaa din da, war mo, nda war dii hayey wey teendi, war ma bay kaŋ Irkoy Laamaa man. 32Cimoo ne kaŋ ay gʼa har war se, zamanoo woo borey si ben hala wey kul ma teendi. 33Beenaa nda gandaa ga dere, amma ay meešenney si dere abada.»

Wa hanna cijin nda zaari

(Matiyu 24.36–44; Marku 13.32–37)

34«Wa war boŋ hawgay, war biney masi koy hanga ŋaayan, nda suuyan, nda hundi alhuzun bande hala zaaroo din ma kaa war ga waati kaŋ war sʼa hongu. 35A ga zunbu sanda kumsay borey kul boŋ kaŋ goo aduɲɲa ra. 36Wa hanna cijin nda zaari, war ma Irkoy ŋaaray waati kul hala war ma duu sahã ka hun hayey wey kul cire kaŋ ga hima ka tee, nda ka kay Boraa kaŋ tee Adamize jine.»

37Zaari here Isa goo Irkoy hugu beeroo ra, a ga cawandi, de cijin here a ga koy kani tondi hondoo boŋ kaŋ se i ga nee Zaytuɲaŋey tondi hondoo. 38Jamaa kul, za subbaahi biya i ga koy a do Irkoy hugu beeroo ra ka haŋajer a se.

22

Boŋkoyney hawandifutay Isa ga

(Matiyu 26.1–5; Marku 14.1–2; Yehiya 11.45–53)

1Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo kaŋ ti Borcintaraa jingaroo ga baa ka too. 2Sargari juwalkey jineborey nda Citaaboo baykey ga taka ceeci ka Isa wii tuguyan ra, zama i hunbur alžamaa.

Žudas soolu ka Isa zanba

(Matiyu 26.14–16; Marku 14.10–11)

3Ibilisi huru Žudas ra kaŋ se i ga nee Iskariyot, taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo no. 4A koy sargari juwalkey jineborey nda lakkalkey boŋkoyney do ka waafaku nda ey takaa ga kaŋ nda nga ga Isa nondi i se. 5I ɲaali, de i nʼa noo allaahidu kaŋ ngi gʼa noo nooru. 6A yadda, a cindi a ga dimma henna ceeci ka Isa nondi bila nda alžamaa ma bay.

Isa nda nga taalibey na jingaroo ŋaayanoo soolu

(Matiyu 26.17–19; Marku 14.12–16)

7Takulawey kaŋ ra dolobiri sii jingaroo zaaroo too kaŋ ra i ga hima ka Borcintaraa jingaroo feeji-izoo wii. 8Isa na Piyer nda Yehiya donto ka nee: «Wa koy Borcintaraa jingaroo soolu ir se hala ir ma duu kʼa ŋaa.» 9I nee a se: «Man ra nʼga baa ir mʼa soolu?» 10A nee i se: «Nga ne, waati kaŋ war huru koyraa ra, war ga aru foo kubay kaŋ kone hoobu goo kaŋ ra hari goo. War ma hanga a hala hugoo kaŋ ra a ga huru. 11War ma nee hugoo koyoo se: ‹Alfagaa nee ir ma nee ma ne wala man yawzunbu hugoo kaŋ ra nga nda nga taalibey ga Borcintaraa jingaroo feeji-izoo ŋaa?› 12A ga hugu beeri foo kaŋ goo sooro boŋ cebe war se, hayey kaŋ ga ir ga too goo a ra. No din ra war mʼa soolu.» 13I koy, i na hayey gar nda takaa kaŋ nda a nʼa har, de i na Borcintaraa jingaroo soolu.

Amaanaa kaŋ zandi nda kuri

(Matiyu 26.26–30; Marku 14.22–26; Korent borey bataga 1na 11.23–25)

14Kaŋ alwaatoo too, Isa koy goro ka ŋaa, nga nda nga diyawey. 15A nee i se: «Ay hanse ka boonay ya Borcintaraa jingaroo feeji-izoo woo ŋaa war bande jina, ya zarabi. 16Ay ga war bayrandi kaŋ ay si yee ka woo ŋaa hala waati kaŋ a tabati Irkoy Laamaa ra.» 17Woo banda ga, Isa na poti zaa kaŋ ra alaneb hari moora goo, a na albarka daŋ. A nee: «Wa dii woo, wʼa zamna cere game. 18Ay ga war bayrandi kaŋ waatoo woo banda ga, ay si alaneboo izoo haroo haŋ hala waati kaŋ ra Irkoy Laamaa kaa.» 19Woo banda ga, a na takula zaa, a na albarka daŋ, a nʼa dunbu. A nʼi noo ka nee: «Woo ti ay gaahamoo kaŋ ga nondi war sabbu se. Wa woo tee hala war ma hongu agay.»

20Hawraa banda ga, taka follokaa no a nʼa tee ka potoo zaa ka nee: «Potoo woo haroo manʼti kala amaana taagaa kaŋ ga zandi ay kuroo munyanoo ra war se.»

Isa bayrandi kaŋ nga taalibi foo ga kaa ka nga nondi

(Matiyu 26.20–25; Marku 14.17–21; Yehiya 13.21–30)

21«Amma nga ne, boraa kaŋ gʼay nondi kaboo goo ay bande ŋaadogoo woo ra. 22Šikka sii, Boraa kaŋ tee Adamize ga koy nda takaa kaŋ nda a kayandi. Amma boraa din bone kaŋ gʼa nondi.» 23Taalibey sintin ka cere hãa wala may ti ngi ra boraa kaŋ ga yadda ka woo tee.

Jineboro mma tee alhaadimaykaw

(Matiyu 20.25–28; Marku 10.42–45)

24Kakaw tun taalibey nda cere game kaŋ ti may no ma hima ngi ra boraa kaŋ bisa borey kul. 25Amma Isa nee i se: «Gandawey kokoyey gʼi juwal, nda wey kaŋ ga hini fur i boŋ, borey ga nee i se teegoy henna teekey. 26War, war masi takaa woo tee. Amma war kul ibeeroo ma nga boŋ tee sanda i kul ikaccaa. Jineboraa ma tee sanda alhaadimaykaa. 27War do, may ti ibeeroo, boraa kaŋ ga goro ŋaadogoo ra wala boraa kaŋ ga ŋaayanoo gorandi? Nʼbay boraa kaŋ ga goro ŋaadogoo ra no. Agay da, ay goo war game sanda alhaadimaykaa.

28War, war ti borey kaŋ denji ay ga agʼalwaati šendey ra. 29Woo se takaa kaŋ nda ay Baaba Irkoy nʼay noo Laamaa, agay da mo gʼa noo war se, 30hala war ma duu ka ŋaa ka haŋ ay ŋaadogoo ra ay Laamaa ra. War ga goro kokoy gorodogey ra ka Izirayel alkabiila woy cindi hinkaa (12) ciiti.»

Isa bayrandi kaŋ Piyer ga nga yankar

(Matiyu 26.31–35; Marku 14.27–31; Yehiya 13.36–38)

31«Simoŋ, Simoŋ, Ibilisi ceeci ka war guzuguzu sanda alkama kaŋ goo teme ra. 32Amma ay na Irkoy ŋaaray ma ne hala ni naanaa masi gaza. Waati kaŋ ni yee kate ay ga, ma ni armey biney daŋ.» 33Piyer nee a se: «Ay Koyoo, nda kasa no wala buuyan no ay ga koy ni bande.» 34Amma a nee a se: «Ay ga ni bayrandi, Piyer, kaŋ gorgaa si ciya hõ jina kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza ka nee nʼsʼay bay.»

Isa nee nga taalibey se i ga hima ka soolu

35Isa nee nga taalibey se koyne: «Waatoo kaŋ ay na war sanba bila nda war ma fortomaani, nda bolbol, nda taami zaa, haya na war kuma wala?» I nʼa zaabi ka nee: «Baffoo manʼir kuma.» 36A nee i se: «Amma sohõ, boro kaŋ goo nda fortomaani mʼa zaa, boro kaŋ goo nda bolbol mo mʼa zaa. Boro kaŋ sii nda takuba ma nga burmusoo neere ka takuba day. 37Zama ay ga war bayrandi kaŋ šennoo kaŋ hantumandi Citaaboo ra nee: ‹I nʼa kabu goy futu teekey ra.›22.37 Ezayi 53.12. Šennoo woo ga hima ka tabati ay ga, zama hayaa kaŋ hantumandi ay ga, ga tabati.» 38I nee: «Ir Koyoo, nga ne, takuba hinka ne.» A nee i se: «A wasa.»

Isa mooru nga taalibey ga ka Irkoy ŋaaray

(Matiyu 26.36–46; Marku 14.32–42)

39Waatoo kaŋ Isa fatta, a koy sanda nga alaadaa ra Zaytuɲaŋey tondi hondoo do, nga taalibey hanga a. 40Kaŋ i too no din, a nee i se: «Wa Irkoy ŋaaray war masi koy siyandi ka kaŋ zunubu ra.» 41Woo banda ga, a mooru ey ka koy haya kaŋ ga too tondi kaŋ boro nʼa jindaw kaydogoo. A sonbu kanjey ga ka Irkoy ŋaaray 42ka nee: «Baaba Irkoy, nda ni yadda, gurzugaa potoo woo moorandi ay ga. Amma yala agay ibaayoo masi tee, ni wanoo ma teendi.» 43[Waatoo din da, almalayka foo hun beenaa ra ka bangay ka binoo daŋ. 44Binekankamay beeri duu a, a hanse ka Irkoy ŋaaray ka tonton. Nga sungaa tee sanda kuri gunguti-izeyaŋ kaŋ ga kaŋ laboo ra.] 45Waatoo kaŋ a na Irkoy ŋaaray ka ben, a tun ka yee nga taalibey do, a nʼi gar i ga jirbi nda binemarayyan. 46A nee i se: «Taka foo nda war ga jirbi? Wa tun ka Irkoy ŋaaray hala war masi koy siyandi ka kaŋ zunubu ra.»

Takaa kaŋ nda Isa diyandi

(Matiyu 26.47–56; Marku 14.43–50; Yehiya 18.3–11)

47Isa goo ma šelaŋ da kaŋ alžama foo ne ma kaa. Taalibi woy cindi hinkaa (12) affoo kaŋ maaɲoo ti Žudas goo jiney ra. A man Isa kʼa summu. 48Amma Isa nee a se: «Žudas, summuyan nda nʼga Boraa kaŋ tee Adamize zanba!» 49Borey kaŋ goo Isa bande kaŋ ga dii hayaa kaŋ ga baa ka tee, nee: «Ir Koyoo, ir ma takuba ka kara?» 50Ngi affoo na sargari juwalkey jineboraa tamoo kabe hennaa here haŋaa kar kʼa kaa. 51Isa zaabi ka nee: «Wa kay, a wasa.» A too aroo haŋaa do kʼa noo baani. 52Woo banda ga, a nee borey se kaŋ kaa a ga kaŋ ti sargari juwalkey jineborey, nda Irkoy hugu beeroo lakkalkey boŋkoyney, nda boro beerey: «War kaa ay ga nda takubayaŋ nda gobuyaŋ sanda zay beeri. 53Zaari kul ay goo war game Irkoy hugu beeroo ra, amma war mana bay ka kabe fur ay ga. Amma alwaatoo woo, war nda kubaa hinoo wane nda a.»

Piyer na Isa yankar

(Matiyu 26.57–58, 69–75; Marku 14.53–54, 66–72; Yehiya 18.12–18, 25–27)

54Waatoo kaŋ i na Isa dii, i nʼa ka koy sargari juwalkey jineboraa hugoo do. Piyer goo nongu mooro ra, a ga hanga ey.

55I na nuune diinandi batumaa gamoo ra ka goro. Piyer goro i bande. 56Koŋŋa woy-ize foo dii a, a ga goro gaayoo here, a na moo bakam a ra. A nee: «Woo mo cindi a bande.» 57Amma a nʼa yankar ka nee: «He woyoo, ay sʼa bay walla.» 58Alwaati kayna banda ga, boro foo dii a kaŋ nee: «Ni mo goo i ra.» Amma Piyer nee: «He aroo, ay sii i ra.» 59Guuru foo cine banda ga, boro foo yee ka jindegaabay ka nee: «Nda cimi, aroo woo cindi a bande, zama nga mo, Galile boro no.» 60Piyer nee: «He aroo, ay si hayaa bay kaŋ nʼgoo mʼa har.» A mma bara no a ga šelaŋ kaŋ dogoo din da gorgaa ciya. 61Ir Koyoo bere ka nga moɲey kanji Piyer ga, de Piyer hongu šennoo kaŋ a nʼa har nga se: «Gorgaa si ciya hõ jina kaŋ nʼgʼay yankar cee hinza.»22.61 Sorro 34to.62Woo banda ga, a fatta taray ka hẽe ka zana.

Isa daŋandi hoyraykey margaroo jine

(Matiyu 26.59–66; Marku 14.55–64; Yehiya 18.19–24)

63Arey kaŋ kabey ra Isa goo, i gʼa kašikaši, i gʼa kar. 64I na moɲey haw kʼa hãa ka nee: «Annabitaray tee! May ka ni kar?» 65I na šenni ceferante booboyaŋ daŋ haŋaa ra.

66Waatoo kaŋ subbaahoo too, gandaa boro beerey margaroo, nda sargari juwalkey jineborey, nda Citaaboo baykey na cere marga ka Isa ka koy ngi hoyraykey margaroo do. 67I nee a se: «Ir bayrandi nda ni ti Almasihu.» A nee i se: «Nda ay nʼa har war se war si naanay, 68nda ay na war hãa mo war sʼay zaabi. 69Ne nda kayna Boraa kaŋ tee Adamize ga goro Irkoy hinoo kabe hennaa ga.»22.69 Zabur 110.1.70I kul nee: «Adiši ni ti Irkoy Izʼaroo?» A nee i se: «War hunday kʼa har, agay zaati no.» 71I nee: «Cin no ir gʼa tee seede se koyne? Zama ir hunday nʼa dii miɲoo ra.»

23

I na Isa ka koy goforner Pilat do

(Matiyu 27.1–2, 11–14; Marku 15.1–5; Yehiya 18.28–38)

1Alžamaa kul tun ka Isa ka koy Pilat jine. 2I sintin ka daŋ a ga ka nee: «Aroo woo, ir nkʼa gar a gʼir gandaa borey tuti i ma ture, i masi alkaasi bana kokoy beeroo se, a ga nee mo kaŋ nga ti Almasihu, kokoy ti nga.» 3Pilat na Isa hãa ka nee: «Ni ti Alyahuudey kokoyoo wala?» A nʼa zaabi ka nee: «Ni hunday kʼa har.» 4Pilat nee sargari juwalkey jineborey nda jamaa se: «Ya na dii haya kaŋ se boraa woo ga hima ka zukandi.» 5Amma i tonton nda gaabi ka nee: «A nka jamaa turandi nda nga cawandoo Žude kul ra. Galile nda a sintin ka kaa hala ne ra.»

I na Isa ka koy Herod do

6Waatoo kaŋ Pilat ga maa i ga nee Galile, a hãa wala boraa woo Galile boro no. 7Kaŋ a faham kaŋ laamaa kaŋ ra Isa hun Herod ti kokoyoo, a nʼa sanba a do. A gar kaŋ haney din Herod mo goo Žerizalem. 8Kaŋ Herod dii Isa, a hanse ka ɲaali, zama a gay a baa nga ma dii a hayey kaŋ a ga maa a gʼi tee sabbu se. A ga naata nga ma dii tammaasa kayfante kaŋ a gʼa tee. 9A na Isa hãa nda šenni booboyaŋ, amma Isa, nga, a mana tuuru baffoo se. 10Sargari juwalkey jineborey nda Citaaboo baykey tun ka daŋ a ga nda gaabi. 11Herod nda nga lakkalkey nʼa kaynandi. I nʼa ɲooɲo ka darbay nerante foo daŋ a ga kʼa yeeti Pilat do. 12Zaari follokaa din da ra Herod nda Pilat tee cereyaŋ, ngey kaŋ waati din iberiyaŋ no cere se.

I na Isa zukandi ka nee i mʼa wii

(Matiyu 27.15–26; Marku 15.6–15; Yehiya 18.39—19.16)

13Pilat ciya sargari juwalkey jineborey nda alwakiiley nda alžamaa se 14ka nee i se: «War kate ya ne boraa woo ka nee kaŋ gandaa no a gʼa tuti i ma ture. Nga ne, ay nʼa hãa war jine, hayey kaŋ war gʼi har a ga, ya na dii a ga baffoo. 15Herod mo mana dii a ga haya kul, a nʼa yeeti ir do. Nga ne, a mana haya kul tee kaŋ ga hima nda buuyan. 16Adiši ay gʼa barzu, yʼa naŋ.» 17[Jingar kul ga, a tilasu Pilat ma kasa-ize foo naŋ i se.] 18I kul kaati cere bande ka nee: «Woo wii, ma Barabas taŋ ir se!» 19Barabas mana huru kasaa ra kala tureyan kaŋ tee koyraa ra nda borowiiyan maaganda se. 20Pilat yee ka šelaŋ i se, zama a mma baa nga ma Isa taŋ. 21Amma borey kaati ka nee: «A kanji! A kanji kanjandibundu ga!» 22Woo ti cee hinzantoo kaŋ Pilat nee i se: «Macin ti goy futaa kaŋ boraa woo nʼa tee? Ya na dii a ga haya kul kaŋ ga kate i mʼa wii. Ay gʼa barzu, yʼa naŋ.» 23I yee ka kaati nda gaabi ka nee kaŋ a ma kanjandi. Ngi kaatiyaney duu fondo. 24Pilat kayandi kaŋ hayaa kaŋ i gʼa wiri ma teendi. 25A na boraa taŋ kaŋ i nʼa wiri kaŋ huru kasaa ra tureyan nda borowiiyan maaganda se, amma a nʼi noo Isa i ma ngi ibaayoo tee.

Isa kanjandiyanoo

(Matiyu 27.32–44; Marku 15.21–32; Yehiya 19.17–27)

26Waatoo kaŋ i ga Isa ka koy, i na aru foo dii kaŋ ga hun faarey ra, maaɲoo ti Simoŋ, nga koyraa ti Siren. I na Isa kanjandibundoo jeeje a ga, a ma dira nda a Isa dumaa ga. 27Alžama beeri hanga a nda woy booboyaŋ kaŋ ga hẽe, i ga zonkʼa ga. 28Isa bere woyey here ka nee: «Žerizalem izey, war masi hẽe ya ne, wa hẽe war boŋ se nda war zankey se, 29zama nga ne, hanyaŋ ga kaa kaŋ ra i ga nee: ‹Woy guney, nda gundey kaŋ mana bay ka hay, nda fafey kaŋ mana bay ka naanandi duu gomni.› 30Waatoo din borey ga sintin ka šelaŋ tondi hondey se ka nee: ‹Wa kaŋ ir boŋ!› I ga nee tondey se: ‹Wa gum ir boŋ!›23.30 Oze 10.8.31Zama nda i na hayey wey tee bundu firzoo se, de bundu kogaa, macin no a ga ti a?»23.31 Ezekiyel 21.3.

32I na goy futu teekaw hinka ka koy kaŋ i ga hima kʼi wii Isa bande. 33Waatoo kaŋ i too nongoo kaŋ maaɲoo ti Boŋgaasu, i nʼa kanji no din, nga nda goy futu teekaw hinkaa. I na affoo kanji Isa kabe hennaa here, affaa nga kabe laalaa here. 34[Isa nee: «Baaba Irkoy, yaafa i se, zama i si hayaa bay kaŋ ngi goo mʼa tee.»] I na alkurra kar ka Isa bankaarawey zamna cere game. 35Alžamaa ga kay i ga guna. Alwakiiley gʼa fude ka nee: «A na boroyaŋ hallasi, a ma nga boŋ hallasi, nda Almasihu no, Boraa kaŋ Irkoy nʼa suuba.» 36Soojey mo nʼa ɲooɲo ka man a ka binegar šerre a se. 37I nee a se: «Nda Alyahuudey kokoyoo ti ni, ni boŋ hallasi!» 38Hantum goo nga se beene kaŋ ga nee: «Woo ti Alyahuudey kokoyoo.» 39Goy futu teekey kaŋ kanjandi, affaa nʼa wow ka nee: «Manʼti ni ti Almasihu? Ni boŋ hallasi, mʼir hallasi!» 40Amma goy futu teekaw faa tuuru affaa se ka citi a ga ka nee: «Ba ni kaŋ si hunbur Irkoy, nʼgoo ma duu zukandi follokaa? 41Ir, ir ga hima nda zukandoo woo, zama ir teegoyey banaa ti woo. Amma woo mana ifutu kul tee.» 42A nee: «Isa, hongu agay waati kaŋ nʼkaa nda ni Laamaa.» 43Isa nee a se: «Cimoo ne kaŋ ay gʼa har ma ne, hõ nʼga goro ay bande alženna ra.»

Isa buuyanoo

(Matiyu 27.45–56; Marku 15.33–41; Yehiya 19.28–30)

44Guuru woy cindi hinkantoo (12to) dimma ga, kubay tee ka ben laboo kul ga hala guuru hinzantoo ga. 45Waynaa dere, Irkoy hugoo ridowoo23.45 Ridowoo no kaŋ ga nongu henanantaa nda nongu henanantey ihenanantaa fay. kottu gamoo ga. 46Isa na jinde jer ka kaati ka nee: «Baaba Irkoy, ay gʼay hundoo daŋ ni kaboo ra.»23.46 Zabur 31.6. Kaŋ a na woo har ka ben, hundoo hun. 47Jalakoynoo kaŋ dii hayaa kaŋ tee, a na Irkoy beerandi ka nee: «Šikka sii kaŋ boraa woo boro šerrante no.»

48Alžamaa kul kaŋ marga, waatoo kaŋ i dii hayaa kaŋ tee, yee i ga ngi gandey kar ka ngi binemarayyanoo cebe. 49Isa cerey kul ga kay nongu mooro ra ka dii hayaa kaŋ goo ma tee, ngi nda woyey kaŋ hanga a bande ka hun za Galile.

Isa daŋandi saaraa ra

(Matiyu 27.57–61; Marku 15.42–47; Yehiya 19.38–42)

50Aru foo goo no kaŋ maaɲoo ti Isufi, a goo hoyraykey margaroo ra, boro henna no kaŋ ga šerre. 51A mana hanga margaroo borey jerey ngi šenney nda ngi teegoyey ra. Alyahuudey koyra foo kaŋ se i ga nee Arimate, woo din boro no. Boro no kaŋ ga Irkoy Laamaa batu. 52Aroo woo koy Pilat do ka Isa kunturoo wiri a ga. 53A nʼa zumandi kanjandibundoo ga kʼa didiji kasance ra ka koy a daŋ saaray ra kaŋ fanšandi tondi ra kaŋ ra boro kul mana bay ka kanandi. 54Woo gar kaŋ hunanzam zaaroo soolurey zaaroo no, zama hunanzam zaaroo ga baa ka too.

55Woyey kaŋ hanga Isa bande za Galile na Isufi dum. I dii Isa saaraa nda takaa kaŋ nda kunturoo jisandi a ra. 56Woo banda ga, i yee ka koy ka jii hew kaanayaŋ nda turaarey soolu. Hunanzam zaaroo hane, i na ngi boŋ hunanzam sanda takaa kaŋ nda a yaamarandi.

24

Isa tunyanoo

(Matiyu 28.1–10; Marku 16.1–8; Yehiya 20.1–10)

1Jirbiiyyaa zaari jinaa kaŋ ti alhadoo, za subbaahi tayaa, woyey koy saaraa do. I koy nda ngi bande jii hew kaaney kaŋ i nʼi hanse. 2I gar kaŋ tondoo kaŋ ga saaraa miɲoo daabu gungurayandi ka hun a ga. 3I huru, amma i manʼir Koyoo Isa kunturoo gar. 4I si bay haya kaŋ ngi mʼa tee. Nga ne, aru hinka bangay i se kaŋ ga darbay neranteyaŋ goo. 5Woyey hunbur, i na ngi boŋey sinji ganda. Aru hinkaa nee i se: «Macin se, boraa kaŋ ga huna, war gʼa ceeci bukawey ra? 6A sii ne ra, a tun. Wa hongu takaa kaŋ nda a ga šelaŋ war se waatoo kaŋ ra a cindi Galile, 7kaŋ a ga nee: ‹Kala Boraa kaŋ tee Adamize ma kaŋ boro zunubantey kabey ra ka kanjandi, amma jirbi hinzantoo hane a ga hima ka tun.›»

8Woo banda ga, i hongu kaŋ Isa na šenney wey har. 9I hun saaraa do ka yee ka koy hayey wey deede taalibi woy cindi faa (11) nda borey cindey se. 10Woyey kaŋ na hayey wey kul filla diyawey se manʼti kala: Maryama Magdala boraa, nda Tahiya, nda Maryama, Žak ɲaa, nda woyey cindey kaŋ goo i bande. 11Šenney din tee i se sanda hollokom šenni. I mana naanay ey. 12Amma Piyer tun ka zuru ka koy saaraa do. A gunguma ka fuuni, de a si dii kala kasancaa hinne. A koy nga do nda hayaa kaŋ tee boŋhawaa.

Isa bangay taalibi hinka se

(Marku 16.12–13)

13Nga ne, zaari follokaa din da ra, taalibey boro hinka koy koyra-ize foo ra kaŋ maaɲoo ti Emawus. A goo Žerizalem se haya kaŋ ga koy too kilomeetar woy cindi foo (11) cine. 14I cindi i ga faajikaaray cere bande hayey wey kul kaŋ tee ga. 15Kaŋ i goo ma faajikaaray, i ga šelaŋ, Isa zaati man ey ka fondaa tee i bande. 16Amma haya foo na moɲey ganji i ma hin kʼa bay. 17A nee i se: «Macin ga war goo ma dira ka boyray?» I kay, biney maray. 18Affaa kaŋ maaɲoo ti Klewopas nʼa zaabi ka nee: «Ni foo ti boro kaŋ goo Žerizalem kaŋ mana maa hayey kaŋ tee a ra jirbey wey?» 19A nee i se: «Macin?» I nee a se: «Hayey kaŋ tee Isa Nazaret boraa ga kaŋ ti annabi. A na nga hinoo cebe nga teegoyey nda nga šenney ra Irkoy jine nda jamaa kul jine, 20de nda takaa kaŋ nda sargari juwalkey jineborey nda ir alwakiiley nʼa noo i mʼa wii. I nʼa kanji. 21Ir na jiti daŋ kaŋ nga no ma kaa ka Izirayel feeri. Amma woo kul, nga ne, jirbi hinzantoo ti woo kaŋ hayey wey teendi. 22Koyne mo woy fooyaŋ kaŋ goo ir ra nʼir boŋey haw. I biya ka koy saaraa do, 23i mana nga kunturoo gar. I yee kate ka nee ir se kaŋ almalaykayaŋ bangay kaŋ bayrandi ngi se kaŋ a ga huna. 24Ir borey jerey mo koy saaraa do, i na hayey gar sanda takaa kaŋ nda woyey nʼa har. Amma nga hunday, i mana dii a.»

25Isa nee i se: «He lakkal jaŋantey kaŋyaŋ ga gay hala biney ga naanay hayey kul kaŋ annabey nʼi har. 26Manʼti kala Almasihu ma zarabi jina a ma huru nga daržaa ra?» 27A sintin nda Musa citaaboo ka koy annabey waney kul ga kʼi fahamandi hayey kaŋ hantumandi nga ga Irkoy citaaboo kul ra.

28Waatoo kaŋ i man koyra-izoo kaŋ ra i ga koy, Isa tee sanda nga mma koy jine. 29Amma i nʼa dii nda gaabi ka nee a se: «Goro ir do, waynaa kaŋ, cijinoo ga baa ka too.» A huru ka goro i bande. 30A goro ŋaadogoo ra i bande, a na takulaa zaa ka albarka daŋ jina, a nʼa dunbu kʼi noo. 31Waatoo din kul no moɲey feera, de i nʼa bay, amma a menne i se. 32Woo banda ga, i nee cere se: «Ir biney nka mana hanse ka ɲaali ir gundey ra waatoo kaŋ ra a ga šelaŋ ka hayey kaŋ hantumandi Citaaboo ra feeri ir se fondaa ra wala?»

33Taalibi hinkaa tun dogoo din da ka yee Žerizalem. I na taalibi woy cindi faa (11) nda borey kaŋ goo i bande gar i ga marga, 34i ga nee: «Cimi no kaŋ ir Koyoo tun, a bangay Simoŋ se.» 35Ngi mo na hayey deede kaŋ tee fondaa ra nda takaa kaŋ nda ngi nʼa bay waatoo kaŋ a ga takulaa dunbu.

Isa bangay nga taalibi woy cindi faa (11) se

(Matiyu 28.16–20; Marku 16.14–18; Yehiya 20.19–23; Teegoyey 1.6–8)

36I goo ma šenney din deede kaŋ Isa hunday fatta kate gamey ra, a nee i se: «Alaafiyaa ma kaa war ga!» 37I jiti, i hunbur, i mma hongu kaŋ zin no. 38Amma a nee i se: «Macin se war ga hunbur, macin se war biney ga šikka? 39Wʼay kabey guna nda ay cewey: agay hunday no. Wʼay taaru ka dii. Zin sii nda ham, a sii nda biri sanda takaa kaŋ war ga dii ay goo nda a.» 40Kaŋ a na woo har, a na nga kabey nda nga cewey cebe i se. 41Ɲaaliyanoo se, i mana hin ka naanay hala sohõ, i goo boŋhaway ra. A nee i se: «Ŋaayan goo war kone ne ra wala?» 42I kate a se hamiisa tonante dunbu foo. 43A nʼa zaa kʼa ŋaa jiney ra.

44A nee i se: «Wey ti šenney kaŋ ay nʼi har war se waatoo kaŋ ay goo war game. Kala hayey kul kaŋ hantumandi ay ga Musa ašariyaa nda annabey citaabey nda Zabur citaaboo ra ma tabati.» 45Woo banda ga, a na lakkaley feeri hala i ma faham hayey kaŋ hantumandi Citaaboo ra se. 46A nee i se: «A hantumandi kaŋ kala Almasihu ma zarabi, de a ga tun bukawey ra jirbi hinzantoo hane. 47De mo tuubiroo, zunubey yaafaa se, ga waazandi nga maaɲoo ga gandawey kul se ka sintin nda Žerizalem. 48War ti hayey wey seedewey. 49Nga ne, woo kaŋ ay Baaba Irkoy nee nga gʼa noo, agay, ay gʼa sanba war se. Amma war, war ma cindi koyraa woo ra hala Irkoy beene hinoo ma zunbu war ga.»

Isa yee beenaa ra

(Marku 16.19–20; Teegoyey 1.9–11)

50Isa na borey ka koy taray hala Betani koyraa here. A na nga kabey jer ka gaara i se. 51Kaŋ a goo ma gaara i se, a fay nda ey, de a zandi ka koy beenaa ra. 52Ngi, i sujudu a se, de i yee Žerizalem nda ɲaali beeri. 53Alwaati kul i goo Irkoy hugu beeroo ra, i gʼa saabu.