Samiyel citaabu jinaa

Citaaboo fahamandiroo

Citaaboo woo ga ciyandi Samiyel citaabu jinaa, zama Samiyel ga a hanse ka šelaŋ. Takaa kaŋ nda «Alkaaley» waatoo ben ka koy kokoyey waatoo ga, Samiyel citaabu jinaa woo gʼa kul filla ir se. Citaaboo woo hantumkaa mana bayrandi.

Aru hinza maaɲey ga hanse ka ciyandi citaaboo woo ra. Arey manʼti kala Samiyel kaŋ ti Izirayel alkaali, nda Sawul kaŋ ti Izirayel kokoy jinaa, nda Dawda kaŋ ga kaa ka goro Izirayel kokoytaraa ra Sawul buuroo banda ga.

Samiyel citaaboo jinaa woo gʼir cawandi kaŋ boro kaŋ ga haŋajer Irkoy se, Irkoy ga taka hennayaŋ tee boraa se. Amma boro kaŋ si haŋajer Irkoy se, hasaraw ga tee boraa se. Irkoy nʼa har sargari juwalkaa Eli se, a nee a se: «… borey kaŋ gʼay beerandi, ay gʼi beerandi, wey kaŋ gʼay kaynandi ga kaynandi.» (zamnaa 2.30)

Irkoy hunday no ma baa nga ma tee Izirayel borey kokoyoo, amma i wanji a ga. I nee Irkoy se a ma kokoy gorandi ngi boŋ sanda dumey kul takaa. Boraa kaŋ tee i se kokoy kaŋ ti Sawul, a mana haŋajer Irkoy se. Woo se Irkoy na boro tana suuba kaŋ ti Dawda.

Citaaboo woo ga hin ka zamnandi zamna guu:

1. Samiyel tee Izirayel alkaali (zamna 1na—7to).

2. Sawul tee kokoy Izirayel se (zamna 8to—10to).

3. Sawul kokoytaraa sintinoo (zamna 11to—15to).

4. Sawul na Dawda konnaroo zaa nga hundoo ra (zamna 16to—30to).

5. Sawul nda nga izʼaru hinzaa buuroo (zamna 31to).

Citaaboo woo gʼir cebe kaŋ Irkoy hunday ti nga jamaa kokoy cimoo. Boro kaŋ ga baa nga ma tee Irkoy jamaa se kokoy, kala boraa ma tee boro kaŋ ga haŋajer Irkoy se, a ga dira Irkoy fondaa ra.

1

Elkana nda nga wande hinkaa fillaa

1Aru foo bay ka bara Ramatayim-Sofim, Efrayim tondi hondey ra, maaɲoo ti Elkana. Baaboo maaɲoo ti Yeroham, Yeroham baaba maaɲoo ti Elihu, Elihu baaba maaɲoo ti Tohu, Tohu baaba maaɲoo ti Suf, Efrayim boro no. 2Wande hinka bara Elkana se, affoo maaɲoo ti Anna, ihinkantoo maaɲoo ti Penina. Penina goo nda zankayaŋ, amma Anna sii nda zanka.

3Jiiri kul, Elkana ga hun nga koyraa ra ka žigi ka koy Silo koyraa ra ka sujudu Abadantaa, Aduɲɲakoyoo se ka sargari kaa a se. No din ra Eli izʼaru hinkaa Hofni nda Pinehas kaŋyaŋ ti Abadantaa sargari juwalkey goo. 4Han kaŋ Elkana ga nga sargaroo kaa, a ga nga wandoo Penina nda nga izʼarey nda nga ize woyey kul noo sargaroo hamoo ra. 5Amma a ga Anna noo hamoo nongu cere-cerante, zama a ga baa Anna, ba kaŋ se Abadantaa nʼa tee woy gun. 6Waccoo si fay nda kʼa dorandi, zama Abadantaa nʼa tee woy gun. 7Jiiri ka kaa jiiri, takaa woo no a gʼa tee, waati kul kaŋ Anna žigi ka koy Abadantaa hugoo do kaŋ goo Silo, Penina gʼa dorandi nda taka follokaa. Anna ga hẽe, a si ŋaa. 8Elkana, nga kurɲoo ga nee a se: «Anna, macin se nʼga hẽe? Macin se nʼsi ŋaa? Macin se ni binoo ga maray? Ya nka mana bisa ma ne izʼaru woy (10) wala?»

Irkoy na Anna noo izʼaru

9Waatoo kaŋ i ŋaa, i haŋ ka ben Silo koyraa ra, Anna tun. A na sargari juwalkaa Eli gar a ga goro šeezi boŋ Irkoy hugoo ganboo jere. 10Anna goo binemarayyan ra, a ga Abadantaa ŋaaray, a ga hẽe ka munday beeriyaŋ doori. 11A na meefur zaa Abadantaa se, a nee: «Abadantaa, Aduɲɲakoyoo, nda ni yadda ka ni koŋŋaa binemarayyanoo guna, nda ni honga agay, mana dirɲa agay kaŋ ti ni koŋŋaa, nda nʼna ni koŋŋaa noo hayyan kaŋ ti aru, ay gʼa noo Abadantaa se nga aloomuroo kul ra, šiini si zuru boŋoo ra.» 12Kaŋ a gay a ga ŋaaray Abadantaa jine, Eli ga miɲoo koroši. 13Anna ga šelaŋ nga binoo ra, miɲoo de no ma ɲuuti, amma boro si maa jindoo se. Eli miile kaŋ a nka suu. 14Eli nee Anna se: «Hala waati foo no nʼga cindi ka suu? Koy nongu tana ra hala waati kaŋ suuyanoo ben!» 15Anna nee a se: «Kalaa, ay koyoo, ay manʼti kala woy kaŋ binoo ga maray, ay mana alaneb hari mooro haŋ, ay mana harifutu haŋ. Abadantaa ga ay gʼay misoo hẽe. 16Masi agay ni koŋŋaa dii woy attabiya futukoyni, ay huzun beerey nda ay binemarayyanoo no ma kate ya šelaŋ hala sohõ.» 17Eli nee: «Koy nda baani. Yala Izirayel Koyoo ma ni noo woo kaŋ nʼnʼa ŋaaray a ga.» 18Anna nee: «Ay manʼti kala ni koŋŋaa, yala ma alhormo tee ya ne.» Woo banda ga, a koy. A ŋaa, nga ndumoo feeri.

19Elkana nda nga hugoo borey biya ka tun, i sujudu Abadantaa jine, woo banda ga, i willi ngi do Rama. Elkana marga nda nga wandoo Anna, Abadantaa hongu Anna. 20Jiiroo benantaa ga, Anna tee boro hinka. A na izʼaru daŋ aduɲɲa ra, a na maaɲoo daŋ Samiyel1.20 Ebere hantumoo ra, «Samiyel» nda «ka ŋaaray» kalimawey ga baa ka hima.. A nee: «Abadantaa ga ay nʼa ŋaaray.»

Anna na nga izʼaroo noo Abadantaa se

21Woo banda ga, Anna kurɲoo Elkana žigi ka koy koyraa ra, nga nda nga hugoo borey ka koy jiiri kul sargaroo kaa Abadantaa se nda ka meefuroo kaa. 22Amma Anna mana koy, zama a nka nee nga kurɲoo se: «Waati kaŋ zankaa hun waa, ay ga koy nda a kʼa cebe Abadantaa se, a ga cindi no din hala abada.» 23Elkana nga kurɲoo nee a se: «Tee woo kaŋ kan ma ne, cindi ne hala mʼa kaa waa. Yala Abadantaa ma hayaa tee kaŋ a nʼa har.» Woo ga, woyoo cindi. A na nga izoo naanandi hala a hun waa.

24Waatoo kaŋ a nʼa kaa waa, a nʼa ka žigi ka koy Abadantaa hugoo do Silo nga bande nda haw yaaru jiiri hinza ize, nda farin kilo waranza (30), nda hunbar foo alaneb hari mooro. A nʼa ka koy, woo kul gar kaŋ zankaaroo ga kacca. 25I na haw yaaroo koosu sargari, a koy nda zankaaroo Eli do. 26Anna nee Eli se: «Alha-naŋ, ay koyoo! Ay ga žee nda ni hundoo, agay ti woyoo din kaŋ cindi ka kay ne ni bande ka Abadantaa ŋaaray. 27Zankaaroo woo no ay cindi kʼa ŋaaray Abadantaa ga, Abadantaa nʼay noo woo kaŋ ay nʼa wiri a ga. 28Woo maaganda se agay da mo gʼa noo Abadantaa se. Nga aloomuroo kul ra a ma tee Abadantaa wane.» Woo ga, i sujudu no din Abadantaa jine.

2

Anna na albarka daŋ Irkoy se

1Anna na Irkoy ŋaaray, a nee:

«Ay binoo ga too nda ɲaali Abadantaa sabbu se,

Abadantaa na albarka daŋ ay ra,

ay miɲoo feeri ay iberey ga,

zama ay ga ɲaali nda ni hallasiroo.

2Boro kul si too Abadantaa henanyan.

Koy sii no ni banda ga.

Tondi sii no sanda ir Koyoo.

3Wa fay nda bolsay šenni,

fooma šenni kul masi hun war miɲey ra.

Zama Abadantaa manʼti kala Koy kaŋ ga haya kul bay,

nga no ma teegoyey kul neeši.

4Wongaarey birawey kayri,

borey kaŋ ga yalaafu duu gaabi.

5Borey kaŋ kungu ga goy ka ŋaayan ceeci,

amma borey kaŋ heray kungu.

Woy gunoo ga hay cee iyye,

woyoo kaŋ ga duu hayyan ga hun hayyan.

6Abadantaa no ma kate boro ma buu, nga no ma hunandi,

a ga boro zumandi alaaharaa,

a ga boro žigandi ka hun no din.

7Abadantaa no ma boro tee talka,

nga no ma boro tee almankoyni.

Nga no ma boro kaynandi,

nga no ma boro beerandi.

8Yalaafantey kaŋ goo kusaa ra, a gʼi tunandi,

a ga talkaa jer kʼa kaa žiiboo ra kʼa gorandi boŋkoyney bande.

A gʼi noo i ma kokoy fuula daržante tubu.

Zama Abadantaa wane nda laboo ganjey,

ngi ga a na aduɲɲa gorandi.

9A ga nga laadirantey dira takawey hawgay.

Amma boro laaley ga derandi kubaa ra,

zama boro si zaame nda gaabi.

10Borey kaŋ ga yenje wiri Abadantaa ga, ga tutubandi,

a ga jiŋjiŋ zumandi i ga ka hun beenaa ra.

Abadantaa ga laboo kul ciiti.

A ga gaabi noo nga kokoyoo se,

a ga albarka daŋ boraa ra kaŋ a nʼa yon.»

11Woo banda ga, Elkana willi ka koy nga do Rama koyraa ra. Haya kaŋ ti zankaaroo, a goo sargari juwalkaa Eli jere ka alhaadimay Abadantaa se.

Eli izʼarey goy futaa

12Eli izʼarey manʼti kala attabiya futukoyniyaŋ, i si Abadantaa beerandi. 13Sargari juwalkawyaŋ no, hayaa kaŋ i ga doonay kʼa tee jamaa se ne: waati kul kaŋ boro na sargari kaa, sargari juwalkaa goykaw-izoo ga kaa waati kaŋ i ga hamoo hina. Furšeti beeri kaŋ goo nda mee hinza goo a kone, 14a gʼa zoko jinaa ra, wala barmaa, wala kusoo, wala taasaa ra, haya kul kaŋ furšetoo duu a, sargari juwalkaa gʼa zaa nga boŋ se. Takaa woo no a gʼa tee Izirayel borey kul se kaŋ ga kaa no din Silo koyraa ra.

15Za maanoo mana dullandi, sargari juwalkaa goykaw-izoo ga kaa, a ga nee boraa kaŋ ga sargaroo kaa se: «Sargari juwalkaa noo ham kaŋ ga koy tonandi, a si yadda ma nga noo ham ninante, igani de no a ga yadda kʼa taa.» 16Nda aroo nee a se: «Naŋ ir ma maanoo dullandi jina, woo banda ga, ma haya zaa kaŋ nʼbaa.» Goykaw-izoo ga nee: «Abada, a noo ya ne sohõ da, nda manʼti woo, ay gʼa zaa nda gaabi.» 17Arusoogey wey zunuboo hanse ka beeri Abadantaa jine, zama i mma Abadantaa sargaroo kaynandi.

Samiyel ga goy Abadantaa se Silo koyraa ra

18Samiyel ga goy Abadantaa jine. Zanka no, leŋ beene kaayi-ize goo a ga.

19Jiiri ka kaa jiiri, Samiyel ɲaa ga darbay-ize tee ka kate a Samiyel se waati kaŋ nga nda nga kurɲoo ga žigi ka koy Silo koyraa ra ka jiiri kul sargaroo kaa. 20Eli gaara Elkana nda nga wandoo se, a nee: «Yala Abadantaa ma ni noo woyoo woo ga hayyan ka yee zankaa dogoo ra kaŋ a nʼa wiri Abadantaa ga, a yee kʼa noo Abadantaa se.» Woo banda ga, i yee ngi do. 21Abadantaa mana dirɲa Anna, a tee boro hinka, a na izʼaru hinza nda ize woy hinka daŋ aduɲɲa ra. Samiyel ga tonton ka beeri Abadantaa moɲey cire.

Eli citi nga izʼarey ga

22Eli hanse ka žen, a maa hayaa kul kaŋ nga izʼarey gʼa tee Izirayel kul se, a maa mo kaŋ i mma kani nda woyey kaŋ ga kaa ka ngi goyoo tee cere kubayyan hukkumoo miɲoo ga. 23Eli nee nga izey se: «Macin se war ga hayey wey dumey tee? Ay ga maa war goy laaley jamaa kul miɲoo ra. 24Kalaa, ay izey, hayaa kaŋ ay ga maa a ga harandi Abadantaa jamaa ra si boori.2.24 «Kalaa, ay izey, hayaa kaŋ ay ga maa a ga harandi Abadantaa jamaa ra si boori», hantum fooyaŋ ga nee «Kalaa, ay izey, hayaa kaŋ ay ga maa a ga harandi si boori. War ga Abadantaa jamaa tusa zunubu ra».25Nda boro na zunubu tee boro ga, Irkoy no ma ciiti a se, amma nda boro na zunubu tee Abadantaa ga, may no ma kay a se?» I mana haŋajer ngi baaba se, zama Abadantaa mma baa nga mʼi wii. 26Arusoogaa Samiyel ga koy jine ka tonton ka beeri. Nga takaa ga kan Abadantaa se, a ga kan adamizey se.

Abadantaa kašeta Eli ga

27Irkoy boro foo kaa Eli do ka nee a se: «Hayaa ne kaŋ Abadantaa nʼa har: ‹Ay manʼay boŋ cebe kaaray ni baaba hugoo se waatoo kaŋ i goo Misira Firawuuna hugoo ra wala? 28Ay nʼa suuba Izirayel alkabiilawey kul ra a ma tee ya ne sargari juwalkaw, a ma sargari kaa ay sargari tonadogoo ga, a ma dugu dullandi, a ma beene kaayi-izoo daŋ ay jine. Ay na ni baaba hugoo noo Izirayel borey sargari tonantey kul. 29Macin se war gʼay sargarey nda ay nooyaney tee yaada kaŋ ay yaamar war mʼi kaa ay gorodogoo ra? Nʼga ni izey beerandi ka bisa agay hala nongu kaŋ ra war ga sargaroo kaŋ Izirayel, ay jamaa gʼi kaa nga nongu henney ka war boŋ naasandi.› 30Woo maaganda se agay Abadantaa, Izirayel Koyoo ka šelaŋ ka nee: ‹Ya nka kayandi kaŋ ni hugoo borey nda ni baaba hugoo ga cindi ay sargari juwalkawtaraa ra hala abada.› Amma sohõ agay Abadantaa ka šelaŋ ka nee: ‹A ben. Zama borey kaŋ gʼay beerandi, ay gʼi beerandi, wey kaŋ gʼay kaynandi ga kaynandi. 31Nga ne, hanyaŋ ga kaa kaŋ ra ay ga ni gaaboo nda ni baaba hugoo gaaboo kayri. Boro žeena si yee ka bara ni hugoo ra. 32Nʼga duu nkuway ay gorodogoo ra, haya henney kul kaŋ ga teendi Izirayel gamoo ra. Abada boro žeena si yee ka bara ni hugoo ra. 33Amma ay ga ni boro daŋ sargari tonadogoo goyoo ra ka ni farandi nda canseyan nda ka ni binoo ŋaa. Boro kul kaŋ ga hayandi ni hugoo ra ga buu a mana žen.

34Woo kaŋ ay gʼa tee Hofni nda Pinehas se ga tee ma ne tammaasa, ni izʼaru hinkaa, ngi boro hinkaa kul ga buu zaari follokaa ra. 35Ay ga sargari juwalkaw laadirante tunandi, a ga goy nda woo kaŋ ay binoo nda ay hundoo ga bagʼa, woo se ay ga albarka daŋ nga hugoo borey ra waati kul nga hayroo ga tee sargari juwalkaw. A ga dira waati kul kokoyoo kaŋ ay nʼa yon jine. 36Boro kul kaŋ cindi ni hugoo ra ga kaa ka gunguma a jine hala nga ma duu nzorfu tamma foo nda takula, a ga nee: “Ay gʼa wiri ni ga, mʼay daŋ sargari juwalyan goy foo ra hala ya duu haya kaŋ ay gʼa ŋaa.”›»

3

Irkoy šelaŋ Samiyel se

1Arusoogaa Samiyel ga goy Abadantaa se Eli jere. Alwaatoo din Abadantaa si hanse ka šelaŋ borey do, bangayyaney si boobo. 2Waati follokaa ra, Eli goo ma kani nga dogoo ra, moo gunaa sintin ka kuma, a si hin ka dii koyne. 3Woo gar Irkoy fitillaa3.3 Fattaroo 27.20–21. mana buu jina, Samiyel goo ma kani Abadantaa hugoo kaŋ ra Irkoy sundukoo goo. 4Abadantaa na Samiyel cee. Samiyel zaabi ka nee: «Agay ne.» 5A zuru ka koy Eli do ka nee a se: «Agay ne, ni nka ciya ya ne.» Eli nee: «Ya na ni cee, yee ka koy kani.» A koy kani.

6Abadantaa yee koyne ka ciya ka nee: «Samiyel!» Samiyel tun a koy Eli do ka nee: «Agay ne, ni nka ciya ya ne.» Eli nee: «Ya na ni cee, ay izoo, yee ka koy kani.» 7Samiyel mana Abadantaa bay jina, Abadantaa šennoo mana bangay a se jina.

8Abadantaa yee koyne ka ciya ka nee: «Samiyel!» Woo ti cee hinzantoo. A tun ka koy Eli do ka nee a se: «Agay ne, ni nka ciya ya ne.» Woo ga, Eli faham kaŋ Abadantaa no ma ciya arusoogaa se. 9Eli nee Samiyel se: «Koy kani, nda a ciya ma ne kul ma nee: ‹Šelaŋ Abadantaa, agay, ni tamoo ga haŋajer.›» Samiyel koy kani nga dogoo ra.

10Abadantaa kaa ka kay no din. A ciya sanda taka žeenaa, a ciya ka nee: «Samiyel, Samiyel!» Samiyel zaabi ka nee: «Šelaŋ, agay, ni tamoo ga haŋajer.» 11Woo ga, Abadantaa nee Samiyel se: «Nga ne, ay ga haya foo tee Izirayel ra, boro kul kaŋ maarʼa ga kayfi. 12Hanoo din, hayaa kul kaŋ ay nʼa har Eli hugoo ga, za sintinoo hala benantaa ga, ay gʼa tabatandi a ga. 13Ay gʼa bayrandi kaŋ ay ga nga hugoo ciiti hala abada, ay gʼa tee layboo maaganda, zama a bay kaŋ nga izʼarey na Irkoy kaynandi, amma a mana citi i ga. 14Woo maaganda se haya kaŋ ti Eli hugoo, abada haya kul si Eli borey zunuboo tuusu, a ma tee sargari wala nooyan.»

15Samiyel cindi a ga kani hala suba, woo banda ga, a na Abadantaa hugoo miɲey feeri. Samiyel hunbur ka bangayyanoo har Eli se. 16Amma Eli na Samiyel cee, a nee: «Samiyel, ay izʼaroo.» Samiyel nee a se: «Agay ne.» 17Eli nee: «Macin ti šennoo kaŋ a nʼa har ma ne? Ay gʼa wiri ni ga, masi haya kul tugu ay ga. Irkoy ma goy goy ni ga nda nʼna haya foo tugu ay ga šenney kaŋ a nʼi har ma ne ra.» 18Woo ga, Samiyel na šenney kul filla a se, a mana haya kul tugu a ga. Eli nee: «Abadantaa no, a ma tee woo kaŋ kan a se.»

19Samiyel ga tonton ka beeri, Abadantaa goo a bande. Šenney kul kaŋ Samiyel nʼi har, Abadantaa mana naŋ ba affoo ma goro kaŋ mana tee. 20Takaa woo ra Izirayel gandaa kul, za Dan hala Ber-Šeba bay kaŋ cimi no, Samiyel nka tee Abadantaa annabi. 21Abadantaa koy a ga ka nga boŋ cebe Silo koyraa ra. Abadantaa šenney ra a na nga boŋ bangandi Samiyel se Silo.

4

Filisti borey hin Izirayel borey

1Samiyel ga Abadantaa šennoo ka too Izirayel kul do. Han foo Izirayel borey fatta ka Filisti borey wongu. I na ngi kaloo gorandi Eben-Ezer koyraa ra, Filisti borey na ngi kaloo gorandi Afek koyraa ra. 2Filisti borey na wongu soolu ka kay ka Izirayel kubay, wongoo beeri. Filisti borey na Izirayel borey kar, i na aru zenber taaci (4.000) cine kar jamaa ra wongoo farroo ra. 3Jamaa yee kate kaloo ra, Izirayel boro beerey nee: «Macin se Abadantaa yadda Filisti borey mʼir kar? Ir ma koy Silo ka Abadantaa amaanaa sundukoo zaa a ma kaa ir gamey ra kʼir hallasi ir iberey kabey ra.» 4Jamaa na boroyaŋ sanba Silo, i kate Abadantaa, Aduɲɲakoyoo kaŋ ga goro almalaykayaŋ kaŋ se i ga nee šeribey boŋ amaanaa sundukoo ga. Hofni nda Pinehas, Eli izʼaru hinkaa goo no din nda Irkoy amaanaa sundukoo. 5Waatoo kaŋ Abadantaa amaanaa sundukoo kaa kaloo ra, Izirayel kul yafarhã ka hoolo beeri tee, laboo jijiri.

6Filisti borey maa yafarhãa hoolaa, i nee: «Macin ti hoolo beeroo woo Eberewey kaloo ra?» Woo ra i bay kaŋ Abadantaa sundukoo kaa kaloo ra. 7Filisti borey hunbur, i nee: «Irkoy kaa kaloo ra! Woo ti ir bone. Woo cine mana bay ka tee. 8Woo ti ir bone! May no mʼir kaa koy gaabantaa woo kaboo ra? Koyoo woo no ka Misira borey kar nda balaawu dumi kul saajoo ra. 9Filisti borey, wa albarka daŋ war boŋ ra, war ma tee aruyaŋ, war masi koy huru Eberewey cire takaa kaŋ nda i bay ka huru war cire. Wa tee aruyaŋ, war ma wongu.» 10Filisti borey na wongoo feeri, i na Izirayel kar. Izirayel boro foo kul zuru ka koy nga hugoo do. Mursaa hanse ka beeri, Izirayel wongu-ize boro zenber waranza (30.000) cee dirakaw buu. 11Irkoy sundukoo zandi, Hofni nda Pinehas, Eli izʼaru hinkaa buu.

Eli nda nga izʼaroo wandoo buuyanoo

12Benžameŋ aru foo zuru ka hun wongoo ra ka kaa Silo zaari follokaa ra, bankaarawey kottu, boŋoo kul ti labu. 13Waatoo kaŋ a too kate, nga ne, Eli goo ma goro nga šeezoo ga fondaa jesoo ga ka hawgay, zama binoo goo ma jijiri Irkoy sundukoo se. Kaŋ aroo too kate a na alhabaroo har koyraa ra, koyraa kul kaati. 14Waatoo kaŋ Eli maa kaatoo, a nee: «Macin ti hoolaa woo?» Aroo cahã ka kaa ka alhabaroo har Eli se. 15Eli goo nda jiiri woyyagga cindi yaaha (98), moɲey mma bakam, a si hin ka dii. 16Aroo nee Eli se: «Wongoo do ay hun, agay, ya nka zuru ka hun wongoo ra hõ.» Eli nee: «Macin ka tee, ay izoo?» 17Alhabar teekaa zaabi ka nee: «Izirayel zuru Filisti borey jine, mursay beeri tee jamaa ra, ba Hofni nda Pinehas, ni izʼaru hinkaa buu, de Irkoy sundukoo zandi.» 18Za a na Irkoy sundukoo har, Eli kaŋ, nga šeezoo bere koyraa miɲoo jere, jindebandaa kayri, a buu, zama aru žeena no, de mo a ga tiŋ. A tee alkaali jiiri woytaaci (40) Izirayel ra.

19Eli nzura woyoo, Pinehas wandoo ga tee alhaamidu. A ga baa ka hay. Waatoo kaŋ a maa alhabaroo kaŋ Irkoy sundukoo zandi, kaŋ nzuraa nda nga kurɲoo buu, a sonbu, a hay, zama hayyan kuuboo nʼa dii. 20Kaŋ a ga baa ka buu, woyey kaŋ goo jeroo ga nee a se: «Masi hunbur, izʼaru no nʼnʼa hay.» Amma a mana tuuru, a mana kula. 21Woyoo na zankaa maaɲoo daŋ Ikabod (maanaa «man daržaa?»), a nee: «Daržaa hun Izirayel ra.» A na woo har, zama Irkoy sundukoo zandi, nga nzuraa nda nga kurɲoo buu. 22A nee: «Daržaa hun Izirayel ra, zama Abadantaa sundukoo zandi.»

5

Irkoy sundukoo koy Filisti borey do

1Filisti borey na Irkoy sundukoo zaa Eben-Ezer koyraa ra kʼa koy nda a Ašdod koyraa ra. 2Filisti borey na Irkoy sundukoo zaa, i nʼa ka koy tooroo kaŋ se i ga nee Dagoŋ, hugoo ra, i nʼa jisi Dagoŋ jere. 3Subaa ra, Ašdod borey biya ka tun, nga ne, Dagoŋ kaŋ laboo ra nga ndumoo ga Abadantaa sundukoo jine. I na Dagoŋ dii kʼa daŋ nga dogoo ra. 4Subaa ra, i biya ka tun, nga ne, Dagoŋ kaŋ nga ndumoo ga laboo ra Abadantaa sundukoo jine. Dagoŋ boŋoo nda kabe hinkaa ga fura, i hun a ga, i goo hugoo jindoo ra, haya kul mana cindi a ra kala kunturoo. 5Woo se Dagoŋ sargari juwalkey nda borey kul kaŋ ga huru Dagoŋ hugoo ra Ašdod si hugoo jindoo taama hala hõ.

6Woo banda ga, Abadantaa kaboo hanse ka goy goy Ašdod borey ga, a nʼi torro. A na Ašdod nda nga laamaa kar nda futtayaŋ. 7Kaŋ Ašdod borey dii kaŋ takaa woo no, i nee: «Izirayel Koyoo sundukoo si cindi ir do, zama a goo ma goy goy ir ga, ir nda Dagoŋ ir koyoo.»

8Ašdod borey donto ka ciya Filisti borey boŋkoyney kul se kʼi marga ngi jere. Filisti borey boŋkoyney nee: «Macin no ir gʼa tee Izirayel Koyoo sundukoo se?» I nee: «Izirayel Koyoo sundukoo ma koy Gat.» I na Izirayel Koyoo sundukoo ka koy no din. 9Waatoo kaŋ i nʼa bere no din ka ben, Abadantaa kaboo na goy goy koyraa ga, lakkaltunay beeri tee, a na koyraa borey kar, za ikaccaa hala ibeeroo. Futta fatta i ga. 10Woo ga, i na Irkoy sundukoo sanba Ekroŋ. Waatoo kaŋ Irkoy sundukoo huru Ekroŋ, Ekroŋ borey kaati ka nee: «I kate ir do Izirayel Koyoo sundukoo kʼir wii, ir nda ir jamaa.»

11I donto ka ciya ka Filisti borey boŋkoyney kul se kʼi marga. I nee: «Wa Izirayel Koyoo sundukoo ka hun ne. A ma willi nga nongoo ra, a masi kaa kʼir wii, ir nda ir jamaa.» Zama koyraa kul ra buuyan lakkaltunay tee, Irkoy kaboo hanse ka goy goy i ga. 12Borey kaŋ mana buu, futta fatta i ga, koyraa kaatiroo žigi hala beenaa ra.

6

Filisti borey na Abadantaa sundukoo willi Izirayel

1Abadantaa sundukoo na handu iyye tee Filisti borey gandaa ra. 2Woo banda ga, Filisti borey na sargari juwalkey nda gunandikey cee, i nee: «Macin no ir ga hima kʼa tee Abadantaa sundukoo se? Wa takaa har ir se kaŋ nda ir gʼa sanba nga dogoo ra.» 3I nee: «Nda war ga Irkoy sundukoo yeeti Izirayel, war masʼa yeeti kabe koonu, war ga hima ka tooɲe sargari kaa a ga, woo ra war ga duu baani, de war ga bay haya kaŋ se Irkoy kaboo si hibi ir ga.»

4Filisti borey nee: «Tooɲe sargari dumi foo no ir ga hima kʼa kaa a se?» Gunandikey nee: «Wura futta guu, nda wura nceŋ guu no war ga hima kʼi kaa, ka sawa nda Filisti borey boŋkoyney hinnaa, zama bone follokaa ka zunbu war kul nda war boŋkoyney boŋ. 5Wa war futtawey nda nceŋey kaŋ ga war gandaa hasara assuura tee, war ma Izirayel Koyoo beerandi, a ga hin ka tee a ma kaa war se hottaa ra, war, nda war koyey, nda war gandaa. 6Macin se war ga war biney šendandi sanda takaa kaŋ nda Misira nda Firawuuna na ngi biney šendandi? Waatoo kaŋ Irkoy goy goy i ga, i mana Izirayel borey naŋ i ma koy wala? Nda cimi i koy. 7Sohõ wa torka taji ful tee, war ma haw hinka kaŋ ga naanandi zaa kaŋyaŋ ga tiŋay-zaa-bundu mana bay ka huru. War ma hawey daŋ torkaa ga, war ma haw-izey kaŋ goo i bande ka koy hugey. 8War ma Abadantaa sundukoo zaa kʼa daŋ torkaa ga, war ma wura jinawey kaŋ war gʼi kaa tooɲe sargari daŋ bata ra jeroo ga, woo banda ga, war mʼa sanba kʼa naŋ a ma koy. 9Woo ra war ga kaa ka dii, nda a žigi ka koy nda nga hirroo fondaa, Bet-Šemeš koyraa here, Abadantaa no ka kate ir ga bone beeroo woo. Nda manʼti woo, ir ga bay kaŋ manʼti nga kaboo kʼir kar, haya no kaŋ nka tun de ka tee ir ga.» 10Borey nʼa tee nda takaa din da. I na haw hinka kaŋ ga naanandi dii kʼi daŋ torka ga ka ngi izey daabu hugey do. 11I na Abadantaa sundukoo daŋ torkaa ga nda bataa kaŋ ra wura nceŋey, nda ngi futta assuurawey goo.

12Hawey šerre tuy Bet-Šemeš fondaa ra, i na fondo follokaa dii i ga booro, i mana šiiri kabe henna here wala kabe waawa here. Filisti borey boŋkoyney hanga ey hala Bet-Šemeš hirroo ga. 13Bet-Šemeš borey goo ma alkama hegay gooroo ra kaŋ i na ngi boŋey jer, i dii sundukoo, nga diiyanoo tee i se ɲaali. 14Torkaa too Žozuwe, Bet-Šemeš boraa faaroo ra, a kay. Tondi beeri foo goo no din. I na torkaa bundey kayri-kayri ka hawey kaa sargari kukurante Abadantaa se.

15Lewi borey na Abadantaa sundukoo zumandi, nda bataa kaŋ goo a bande kaŋ ra wura jinawey goo, i nʼi jisi tondi beeroo boŋ. Hanoo din, Bet-Šemeš borey na sargari kukuranteyaŋ nda sargariyaŋ kaa Abadantaa se. 16Kaŋ Filisti borey boŋkoyni guwaa dii woo, i willi Ekroŋ zaaroo din da.

17Futtawey kaŋ Filisti borey nʼi tee nda wura kʼi kaa tooɲe sargari Abadantaa se takaa ne: i na affoo kaa Ašdod koyraa se, affoo Gaaza koyraa se, affoo Aškeloŋ koyraa se, affoo Gat koyraa se, affoo Ekroŋ koyraa se. 18I na nceŋyaŋ mo noo Filisti borey koyra foo kul maaɲoo ga, koyrawey manʼti kala boŋkoyni guwaa wane, za koyraa kaŋ goo nda cete hala koyra kanboo kaŋ sii nda cete hala tondi beeroo kaŋ boŋ i na Abadantaa sundukoo jisi. Tondi no kaŋ goo no hala hõ Žozuwe faaroo ra Bet-Šemeš.

19Abadantaa na Bet-Šemeš borey kar, zama i na Abadantaa sundukoo gundoo guna. A na aru woyye (70) kar jamaa boro zenber woyguwaa (50.000) ra. Jamaa na beray gorandi, zama Abadantaa na bone beeri kʼi kar. 20Bet-Šemeš borey nee: «May no ma hin ka kay Abadantaa, Koy henanantaa woo jine? Ir ma sundukoo kaa ne ra ka koy nda man ra?» 21I na dontokawyaŋ sanba Kiryat-Yarim borey do ka nee i se: «Filisti borey yee ka kate Abadantaa sundukoo, wa zunbu kʼa ka žigi war do.»

7

1Kiryat-Yarim koyraa arey kaa, i na Abadantaa sundukoo žigandi ka koy. I nʼa ka koy Abinadab hugoo ra hondoo boŋ, i na nga izʼaroo Eleyazar daŋ jere ga Abadantaa sundukoo lakkalyanoo se.

Izirayel borey yee kate Irkoy ga

2Waati kuku teendi, jiiri waranka (20) za waatoo kaŋ Abadantaa sundukoo goo Kiryat-Yarim. Izirayel kul ga hẽe Abadantaa bande. 3Samiyel nee Izirayel hugoo kul se: «Nda war binoo kul nda war yee kate Abadantaa ga, wa koy waaney nda Astarteyaŋ kaa war game. Wa kayandi ka Abadantaa gana, nga hinne, a ga war kaa Filisti borey kabey ra.» 4Izirayel borey fay nda Balyaŋ nda Astarteyaŋ, i na Abadantaa hinne gana. 5Samiyel nee: «Wa Izirayel kul marga Mispa koyraa ra, ay ga Abadantaa ŋaaray war se.» 6I marga Mispa, i na hari gur kʼa doori Abadantaa jine. I meehaw hanoo din. No din ra i nee: «Ir na zunubu tee Abadantaa ga.» Samiyel tee alkaali Izirayel borey se Mispa.

Izirayel borey hin Filisti borey

7Filisti borey maa kaŋ Izirayel borey marga Mispa koyraa ra, Filisti borey boŋkoyney žigi ka koy Izirayel gande. Izirayel borey maarʼa, i hunbur Filisti borey. 8Izirayel borey nee Samiyel se: «Masi fay nda ka kaati ka Abadantaa, ir Koyoo cee ir se hala a mʼir hallasi Filisti borey kabey ra.» 9Samiyel na feeji-ize dii kaŋ ga nan, a na nga kul kaa sargari kukurante Abadantaa se. A kaati ka Abadantaa cee Izirayel maaganda, Abadantaa nʼa zaabi. 10Waatoo kaŋ Samiyel goo ma sargari kukurantaa kaa, Filisti borey man ka kaa ka Izirayel wongu. Hanoo din, Abadantaa na jiŋjiŋ beeri hẽenandi beene Filisti borey ga, i zalba. Izirayel nʼi kar. 11Izirayel arey fatta Mispa, i na Filisti borey gaaray kʼi kar hala Bet-Kar se ganda. 12Samiyel na tondi zaa kʼa jisi Mispa nda Šen7.12 Šen maanaa ti «hiɲoo». gamoo ra, a na tondoo maaɲoo daŋ Eben-Ezer (maanaa «faabayan tondoo»). A nee: «Ka kaa ka too hala ne Abadantaa kʼir faaba.»

13Takaa woo nda Filisti borey kayna, i mana yee ka kaa Izirayel laboo ga. Abadantaa kaboo na Filisti borey torro Samiyel waatoo kul ra. 14Koyrawey kaŋ Filisti borey nʼi taa Izirayel kone yee Izirayel ga, za Ekroŋ hala Gat, ngi nda ngi hawsawey, Izirayel nʼi kaa Filisti borey kabey ra. Alaafiya huru Izirayel nda Amor borey game.

15Samiyel tee alkaali Izirayel nga hunaroo kul ra. 16Jiiri ka kaa jiiri, a ga koy windi Betel, nda Gilgal, nda Mispa. Nga ti Izirayel alkaaloo nongey wey kul ra. 17Woo banda ga, a ga yee kate Rama kaŋ ra nga hugoo goo. No din mo ra nga no ma Izirayel ciiti. No din ra a na sargari tonadoo cin Abadantaa se.

8

Izirayel borey na kokoy wiri

1Waatoo kaŋ Samiyel žen, a na nga izʼarey daŋ i ma tee alkaali Izirayel se. 2Nga ize jinaa maaɲoo ti Žowel, ihinkantoo maaɲoo ti Abiya. Alkaaliyaŋ no Ber-Šeba. 3Samiyel izʼarey mana tee Samiyel. I ga baa haya, i ga sufuray taa, i ga ciiti šiirandi. 4Izirayel boro beerey na cere marga, i koy Samiyel do Rama. 5I nee a se: «Nga ne, ni žen, ni izey mana tee ni, sohõ kokoy gorandi ir boŋ kaŋ ma tee ir alkaaloo sanda gandawey kul takaa.» 6A mana kan Samiyel se kaŋ i nee: «Ir noo kokoy kaŋ ma tee ir alkaaloo.» Samiyel na Abadantaa ŋaaray. 7Abadantaa nee Samiyel se: «Haya kul kaŋ jamaa nʼa har ma ne, mʼa tee. Manʼti ni no i wanji ni, agay no i wanji agay. I si baa ya tee kokoy ngi boŋ. 8Sanda takaa kaŋ i nʼa tee za hanoo kaŋ ay nʼi fattandi Misira hala hõ, kʼay fur ka koy koy tanayaŋ gana, takaa din da no i gʼa tee ni mo se. 9Sohõ, haŋajer i se, amma haŋa žiibey kaa kaaray, mʼi bayrandi alhakoo kaŋ kokoyoo kaŋ ga kaa kʼi laama gʼa may i ga.»

Alhakoo kaŋ kokoyoo gʼa may Izirayel borey ga

10Samiyel na Abadantaa šenney kul har jamaa se kaŋ ga kokoy ceeci a ga. 11A nee: «Kokoyoo kaŋ ga war laama alhakey ne: a ga war izʼarey dii kʼi daŋ wongu bari torkawey nda baryey goyey ra. I ga zuru nga kabe torkaa jine kʼa gongu. 12A gʼi tee wongu-ize zenber (1.000) se jineboro nda wongu-ize woyguu (50) se jineboro, a gʼi daŋ i ma nga faarey beeri, i ma nga hegaa tee, i ma nga wongu jinayyaŋ nda torka jinayyaŋ hanse a se. 13A ga war ize woyey dii kʼi tee turaari hansekawyaŋ, nda hinakawyaŋ, nda takula hansekawyaŋ. 14A ga war faari hennawey, nda war alaneb faarey, nda war zaytuɲaŋey taa, a gʼi noo nga hinoo goykey se. 15A ga war dumari-izey nda war alaneb faarey zamna woy kul affoo taa kʼa noo nga goykaw maaney nda nga hinoo goykey se. 16A ga war baɲɲey, nda war koŋŋey, nda arusooga henney, nda war farkey dii kʼi ka nga goyey tee. 17A ga war alman buunaa zamna woy kul affoo taa. Woo ga, war ga tee nga baɲɲey. 18Hanoo din, war ga kaati kokoyoo kaŋ war gʼa suuba maaganda, amma hanoo din, Abadantaa si tuuru war se.»

19Jamaa wanji ka haŋajer Samiyel se. I nee: «Kalaa, ir si kula, ir si baa kala kokoy ma goro ir boŋ. 20Woo ra ir mo ga tee sanda gandawey kul takaa. Ir kokoyoo ga tee ir alkaaloo, a ga huru ir wongu-izey jine, a gʼir wongey juwal.» 21Samiyel na haŋajer jamaa šenney kul se, a na šenney ka too Abadantaa jine. 22Abadantaa nee Samiyel se: «Haŋajer i se, kokoy gorandi i ga.» Samiyel nee Izirayel borey se: «Boro foo kul ma willi ka koy nga koyraa ra.»

9

Sawul koy nga baaba farka woyey kaŋ dere ceeci

1Benžameŋ boro foo goo no, maaɲoo ti Kiš. Wongaari no kaŋ goo nda maa. Baaboo maaɲoo ti Abiyel, Abiyel baaba maaɲoo ti Seror, Seror baaba maaɲoo ti Bekorat, Bekorat baaba maaɲoo ti Afiya, Benžameŋ boro ize no. 2Kiš goo nda izʼaru kaŋ maaɲoo ti Sawul. Sooga no, a ga boori. Boro sii Izirayel borey ra kaŋ ga boori nda a. A kay nda jamaa kul, borey si kay a se kala jesey ga.

3Kiš, Sawul baaba farka woyey dere. Kiš nee nga izʼaroo Sawul se: «Ma sooga goykey affoo zaa ni bande ka koy farkey ceeci.» 4A na Efrayim tondi hondey dunbu ka bisa ka Šališa gandaa dunbu ka bisa bila a ma duu ey. I na Šalim gandaa dunbu ka bisa, amma i sii no. I na Benžameŋ gandaa dunbu ka bisa bila nda i ma duu ey. 5Waatoo kaŋ i too Suf gandaa ra, Sawul nee nga goykaa kaŋ goo a bande se: «Kaa, ir ma yee, ay baaba masi koy dirɲa farkey kʼir alhuzunoo zaa.» 6Goykaa nee: «Guna, koyraa woo, Irkoy boro foo goo a ra, borey gʼa beerandi. Haya kul kaŋ a nʼa har ga tee. Ir ma koy a do sohõ da, a ga hin ka tee a ma fondaa har ir se kaŋ ir ga hima kʼa zaa.» 7Sawul nee nga goykaa se: «Aywa, nda ir koy a do, macin no ir ga koy nda a aroo se? Ŋaayan sii ir foolawey ra, haya kul sii ir kone kaŋ ir gʼa noo Irkoy boraa se. Macin bara ir kone?» 8Goykaa na Sawul zaabi koyne ka nee: «Ay goo nda nzorfu kaaray tamma zamna zamna taacaa affoo. Ay gʼa noo Irkoy boraa se, a gʼir fondaa har ir se.»

9Cee jinaa, Izirayel ra, boro kaŋ ga koy Irkoy ceeci a ma haya cebe nga se, boraa mma nee: «Ir ma koy gunandikaa do.» Zama boraa kaŋ se i ga nee annabi hõ, nga se waatoo din i ga nee gunandikaw. 10Sawul nee nga goykaa se: «Ni šennoo boori! Kaa ir ma koy.» I koy koyraa kaŋ ra Irkoy boraa goo. 11Kaŋ i ga žigi ka koy koyraa ra, i dii woysoogoyaŋ kaŋ ga fatta ka koy hari gur, i nee i se: «Ne no gunandikaa goo wala?»

12I nee: «Ayyo, ne da ra a goo, a goo ni jine. Amma sohõ cahã, hõ a kaa koyraa ra, zama jamaa ga sargari kaa hodaddaa boŋ hõ. 13Waati kaŋ war huru koyraa ra, war gʼa gar za a mana žigi hodaddaa boŋ hala nga ka sargaroo ŋaa, nga nda jamaa. Jamaa si ŋaa kala waati kaŋ a kaa, zama a mma albarka gaara sargaroo ga. Woo banda ga, borey kaŋ a nʼi cee ga ŋaa. Wa žigi ka koy waatoo woo ra, war gʼa gar sohõ da.»

Sawul nda Samiyel dii cere

14Sawul nda nga hangasinoo nka too kate koyraa gamoo ra, kaŋ Samiyel ne ka fatta ka žigi hodaddaa boŋ, i na cere kubay.

15Woo gar, zaari foo za Sawul mana kaa, Abadantaa na Samiyel alhabarandi ka nee: 16«Suba dimmaa woo da ga, ay ga Benžameŋ gandaa boro sanba ni do, ma jii kʼa yon hala a ma tee boŋkoyni Izirayel, ay jamaa se. A gʼay jamaa hallasi Filisti borey kabey ra. Zama ay dii ay jamaa hayaa kaŋ ra i goo, ngi kaatiroo too kate hala ay do.» 17Samiyel dii Sawul, Abadantaa nee a se: «Boraa ne kaŋ ay nʼa har ma ne. Nga no mʼay jamaa laama.»

18Koyraa miɲoo jeroo ga, Sawul man Samiyel ka nee: «Ay gʼa wiri ni ga, gunandikaa hugoo silbay ya ne.» 19Samiyel na zaabi ka nee: «Agay ti gunandikaa. Žigi ka koy ay bande hodaddaa boŋ. War ga ŋaa ay bande hõ. Ay ga ni sallama suba subbaahi, ay ga ni noo hayaa kaŋ ga ni šugulla alhabaroo. 20Masi alhuzun nda farka woyey kaŋ dere ma ne jirbi hinza hõ. I duwandi. May no ma duu Izirayel haya beerey kul? Manʼti ni nda ni baaba hugoo kul wane nda ey wala?» 21Sawul zaabi ka nee: «Ya na hun kala Benžameŋ alkabiilaa, ir alkabiilaa ti Izirayel alkabiilawey kul ikaccaa. Ir hugoo mo manʼti kala Benžameŋ hugey kul ikaccaa. Adiši macin se nʼga šennoo woo har ya ne?»

22Samiyel na Sawul dii, nga nda nga goykaa kʼi daŋ ŋaadogoo nongoo ra kʼi gorandi hoyandikey kaŋ ciyandi jine kaŋyaŋ ti boro waranza (30) cine. 23Samiyel nee hinakaa se: «Kate sargaroo hamoo nongoo kaŋ ay nee ma ne kaŋ mʼa kaa jere ga.» 24Hinakaa na hamoo cewoo zaa, nga nda hayey kaŋ ga denji a ga, a nʼi gorandi Sawul jine. Samiyel nee: «Hayaa ne kaŋ jisandi, zaa ka ŋaa, zama woo no i nʼa jisi ma ne zaaroo woo se kaŋ ra ay nee: ‹Ay na jamaa hoyandi.›» Sawul ŋaa Samiyel bande hanoo din. 25I zunbu ka hun hodaddaa boŋ ka koy koyraa ra, Samiyel šelaŋ Sawul bande sooraa batumaa ra.

Samiyel na Sawul yon kʼa tee kokoy Izirayel se

26Subaa ra, i biya ka tun. Za alfazar, Samiyel ciya Sawul se kaŋ goo sooraa batumaa ra, a nee a se: «Tun, ay ga ni dum.» Sawul tun, nga nda Samiyel, ngi boro hinkaa kul fatta ka koy taray. 27Waatoo kaŋ i zunbu ka too koyraa boŋ faa ga, Samiyel nee Sawul se: «Nee ni goykaa se a ma koy ir jine.» A koy i jine. Samiyel nee Sawul se: «Batu, ay ga Irkoy šennoo har ma ne.»

10

Samiyel na tammaasa hinza cebe Sawul se

1Samiyel na zollo zaa kaŋ ra jii goo, a na jiyoo doori Sawul boŋoo boŋ. A nʼa summu, a nee: «Abadantaa nka ni yon hala ma tee nga jamaa se boŋkoyni. 2Hõ, nda ni hun ay do, nʼga aru hinka gar Rašel saaraa jere, Benžameŋ hirroo ga Selsa. I ga nee ma ne: ‹Farka woyey kaŋ ni koy i ceeci duwandi.› Sohõ ni baaba na farkey šennoo naŋ, amma war nda a ga alhuzun, a nee kaŋ taka foo no nga gʼa tee ka duu nga izoo.»

3Nʼga hun no din ka koy too Tabor tuuriɲaa beeroo do, no din ra nʼga aru hinza gar kaŋ ga žigi ka koy Irkoy do Betel, affoo hancin-ize hinza goo a kone, takula tafay hinza goo affaa kone, affaa alaneb hari mooro hunbar goo a kone. 4I ga ni foo ka ni noo takula hinka. Mʼi taa kabey ra. 5Woo banda ga, nʼga too Gibeya-Elohim kaŋ ra Filisti borey soojey gorodoo goo kaŋ ga juwal. Waati kaŋ nʼga huru koyraa ra no din, nʼga annabi jama kubay kaŋ ga hun hodaddaa boŋ sargari kaadogoo ra, i ga annabitaray tee10.5 Ka annabitaray tee ne ra manʼti ka haya hinne har kaŋ ga kaa ka tee, amma annabey yafarhã, nda ngi gaaney, nda takawey kul kaŋ i gʼi tee goo a ra., de kuntiji, nda dunduŋ, nda laati, nda kurbu ga karandi i jine. 6Abadantaa Hundoo ga zunbu ni ga, nʼga annabitaray tee i bande, nʼga bere ka tee boro tana. 7Waati kaŋ tammaasawey wey bangay ni ga, hayaa tee kaŋ huru ni boŋoo ra, zama Abadantaa goo ni bande. 8Woo banda ga, nʼga zunbu ka koy ay jine Gilgal. Nga ne, agay da ga zunbu ka kaa ni do ka sargari kukuranteyaŋ nda alaafiya teendi sargariyaŋ kaa. Nʼga batu jirbi iyye hala waati kaŋ ay too kate ni do ka ni bayrandi hayaa kaŋ nʼga hima kʼa tee.

9Za Sawul na banda bere ka hun Samiyel do, Irkoy na binoo barmay, tammaasawey wey kul bangay zaari follokaa ra. 10Waatoo kaŋ i too no din Gibeya, annabi jama nʼa kubay. Irkoy Hundoo zunbu a ga, a na annabitaray tee i game. 11Borey kul kaŋ gʼa bay ga dii kaŋ a ga annabitaray tee annabey bande. Borey ga nee cere se: «Macin ka duu Kiš izoo? Sawul mo goo annabey ra wala?» 12Boro foo kaŋ goo no din nee: «May ti annabey wey baaba?» Woo ra yaasaa fatta kaŋ ga nee: «Sawul mo goo annabey ra wala?»

13Waatoo kaŋ a na annabitaray tee ka ben, a koy hodaddaa boŋ sargari kaadogoo ra. 14Sawul baaba armaa nee Sawul nda nga goykaa se: «Man ra war koy?» Sawul nee: «Ir nka ka koy farka woyey ceeci, amma kaŋ ir dii kaŋ i dere, ir koy Samiyel do.» 15Baaboo armaa nee: «Hayaa har ya ne kaŋ Samiyel nʼa har war se.» 16Sawul nee nga baaba armaa se: «A nʼir bayrandi kaaray kaŋ farkey duwandi.» Amma a mana haya kul har nga baaba armaa se kokoytaraa kaŋ Samiyel nʼa har ra.

Sawul tee kokoy Izirayel se

17Samiyel na jamaa marga Abadantaa jine Mispa koyraa ra. 18A nee Izirayel borey se: «Hayaa ne kaŋ Abadantaa, Izirayel Koyoo nʼa har: ‹Agay ka Izirayel žigandi ka hun Misira. Ay na war kaa Misira nda gandawey kul kaŋ ga war šiita kabey ra. 19Agay ti war Koyoo kaŋ na war hallasi bonawey kul ra nda gurzugawey kul ra, amma hõ war wanji ay ga, zama war nee kaŋ ya kokoy gorandi war boŋ. Sohõ wa kay Abadantaa jine alkabiila nda alkabiila, hugu nda hugu.›»

20Samiyel na Izirayel alkabiilawey kul manandi affoo-foo, alkurraa kaŋ Benžameŋ alkabiilaa ga. 21A na Benžameŋ alkabiilaa manandi affoo-foo, dumi ka kaa dumi, alkurraa kaŋ Matiri dumoo ga. Sawul, Kiš izʼaroo ga alkurraa kaŋ. I nʼa ceeci, amma i mana duu a. 22I na Abadantaa ibaayoo ceeci koyne ka nee: «Aroo goo ne wala?» Abadantaa nee: «A goo ne, a goo ma tugu jinawey game.» 23I zuru ka koy a kaataray no din, a kaa ka kay jamaa jine. A kay nda jamaa kul, borey si kay a se kala jesey ga.

24Samiyel nee jamaa kul se: «War ga dii boraa kaŋ Irkoy nʼa suuba? Nga cine sii jamaa kul ra.» Jamaa kul kaati ka nee: «Kokoyoo kaboo ma gay a ra!» 25Samiyel na alhakoo har kaŋ kokoytaraa gʼa may jamaa ga kʼa hantum citaabu ra kʼa jisi Abadantaa jine. Woo banda ga, Samiyel na jamaa sallama, affoo kul koy nga hugoo do. 26Sawul mo koy nga hugoo do Gibeya. Aru wongaariyaŋ kaŋ Irkoy tuku biney ga nʼa dum. 27Amma boro laalayaŋ nee: «Macin, woo no mʼir hallasi!» I nʼa kaynandi, i manʼa noo beerayhaya kul, amma Sawul mana baffoo har.

11

Sawul hin Amoŋ borey

1Nahaš, Amoŋ boraa žigi ka koy Yabeš kaŋ goo Galad gandaa ra wanga kʼa daŋ game. Yabeš borey kul nee Nahaš se: «Amaana daŋ ir game, ir ga yee ni cire.» 2Amma Nahaš, Amoŋ boraa nee: «Haya foo ga ay ga amaana daŋ agay nda war game, ay ga war boro foo kul kabe hennaa moɲoo looti, a ma tee Izirayel kul se kaynandiyan.» 3Yabeš boro beerey nee a se: «Ir noo jirbi iyye šarti hala ir ma alhabar teekawyaŋ sanba Izirayel laboo kul ra, nda ir mana duu faabakaw, ir gʼir boŋ noo ma ne.»

4Alhabar teekey too kate Gibeya, Sawul koyraa ra, i na šenney din ka too jamaa jine, jamaa kul na jinde jer ka hẽe. 5Woo gar Sawul hun faarey ra, nga nda hawey kaŋ nda a ga beeri. Sawul nee: «Macin ka tee kaŋ se jamaa ga hẽe?» I na Yabeš borey šenney har a se. 6Waatoo kaŋ Sawul maa šenney wey, Irkoy Hundoo zunbu a ga, a hanse ka futu. 7A na haw hinka dii kʼi dunbu-dunbu, kʼi noo dontokawyaŋ se i mʼi noo Izirayel laboo kul se ka nee: «Boro kul kaŋ mana koy wongu Sawul nda Samiyel bande, nga hawey ga tee takaa woo da.» Abadantaa na hunburay beeri zumandi jamaa ga, i fatta ka tee sanda boro folloku. 8Sawul nʼi kabu Bezek. Izirayel borey manʼti kala boro zenber zangu hinza (300.000), Žuda borey ti boro zenber waranza (30.000). 9I nee dontokey kaŋ kaa se: «Wa koy šenney wey har borey se kaŋ goo Yabeš kaŋ goo Galad ra ka nee: ‹Suba war ga duu hallasiyan waati kaŋ waynaa sintin ka koron.›» Dontokey koy alhabaroo woo har Yabeš borey se, i ɲaali. 10Yabeš borey nee: «Suba ir ga ir boŋ noo war se, war ma haya tee ir se kaŋ kan war se.»

11Subaa ra, Sawul na jamaa zamna zamna hinza. I huru Amoŋ borey kaloo gamoo ra za moo mana boo, i nʼi kar hala zaarikayaa ra. Borey kaŋ mana buu say-say, boro hinka sii no kaŋ cindi cere bande. 12Jamaa nee Samiyel se: «Man borey kaŋ nee: ‹Adiši Sawul no ma tee ir se kokoy wala?› Wa kate nda ey ir mʼi wii.» 13Amma Sawul nee: «Boro kul si wiiyandi hõ, zama hõ Abadantaa nka Izirayel noo hallasiyan.» 14Samiyel nee jamaa se: «Wa kaa, ir ma koy Gilgal ka kokoytaraa tabatandi no din.» 15Jamaa kul koy Gilgal. No din ra i na Sawul tee kokoy Abadantaa jine Gilgal. I na alaafiya teendi sargariyaŋ kaa Abadantaa jine. Sawul nda Izirayel borey kul hanse ka ɲaali.

12

Samiyel šelaŋ Izirayel borey se

1Samiyel nee Izirayel kul se: «Ay na haŋajer hayaa kul kaŋ war nʼa har se, ay na kokoy gorandi war boŋ. 2Sohõ kokoyoo ne kaŋ ga dira war jine. Agay, ay žen, ay hinbirey kaaray. Nga ne, ay izʼarey goo war bande. Agay, ay dira war bande za ay zankataraa ga hala hõ. 3Agay ne, wa seedetaray tee ay ga Abadantaa jine nda boraa kaŋ yonandi jine. May ga ay na haw kom? May ga ay na farka kom? May no ay nʼa zanba? May no ay nʼa kankam? May no ay na sufuray taa a kone ka moo daabu nga takaa ga? Wʼa har ya ne, ay ga war bana.» 4I nee: «Manʼir zanba, manʼir kankam, mana yadda ka haya taa boro kul kone.» 5A nee i se koyne: «Abadantaa ga seede war se, boraa kaŋ yonandi ga seede hõ kaŋ war mana haya kul dii ay kaboo ra.» I nee: «Boraa ga seede.»

6Woo ga, Samiyel nee jamaa se: «Abadantaa ka Musa nda Haruna daŋ nga goyoo ra, de mo nga ka war baabey žigandi ka hun Misira gandaa ra. 7Sohõ wa tun ka kay, ciiti ga huru ir game Abadantaa jine, ay ga war cee ciiti ra kaŋ ay nʼa daŋ agay nda war game Abadantaa jine. Ay ga war lakkaley zumandi hayey beerey kul ga kaŋ Abadantaa nʼi tee war baabey se. 8Waatoo kaŋ Yakuba kaa Misira, war baabey kaati ka Abadantaa cee, Abadantaa na Musa nda Haruna sanba kaŋ na war baabey fattandi Misira kʼi gorandi nongoo woo ra. 9Amma i dirɲa Abadantaa, ngi Koyoo. A nʼi kaŋandi Sisera, Hasor wongu-izey jineboraa, nda Filisti borey, nda Mowab kokoyoo kabey ra kaŋ nʼi wongu. 10I kaati ka Abadantaa cee ka nee: ‹Ir na zunubu tee, ir na Abadantaa naŋ, ir na Balyaŋ nda Astarteyaŋ gana, sohõ ir kaa ir iberey kabey ra, ir ga ni gana.› 11Abadantaa na Yerub-Bal12.11 Yerub-Bal da se i ga nee Žedewoŋ, Alkaaley 6.32 ra. sanba, nga banda ga, Bedaŋ, nda Žefte, nda Samiyel. A na war kaa iberey kaŋ ga war kuubi ka bere kabey ra. A na war gorandi alaafiya ra. 12Woo banda ga, kaŋ war dii Nahaš, Amoŋ borey kokoyoo ga kaa war ga ka war tangam, war nee ya ne: ‹Woo si tee ir se, ir si baa kala kokoy ma goro ir boŋ.› Ka gar Abadantaa, war Koyoo ti war kokoyoo. 13Sohõ kokoyoo ne kaŋ war nʼa suuba, woo kaŋ war nʼa wiri, Abadantaa na kokoy gorandi war boŋ. 14Nda war ga hunbur Abadantaa, nda war gʼa gana, nda war ga haŋajer a se, nda war si ture Abadantaa meešenney ga, woo ra war ga hanga Abadantaa, war Koyoo, war nda kokoyoo kaŋ ga war laama. 15Amma nda war si haŋajer Abadantaa se, nda war ga ture Abadantaa meešenney ga, Abadantaa kaboo ga almasiiba sanba war ga sanda takaa kaŋ nda a na war baabey wongu. 16Aywa, wa tun ka kay, war ma haya beeroo woo guna kaŋ Abadantaa gʼa tee war moɲey cire. 17Manʼti alkamaa hegaa waatoo ra ir goo sohõ da wala? Ay ga Abadantaa cee, a ga jiŋjiŋyaŋ hẽenandi, a ga ncirɲi kaŋandi. Woo ra war ga dii kaŋ war na goy futu laala tee Abadantaa moɲey cire ka kokoy ceeci.»

18Samiyel na Abadantaa cee, hanoo din Abadantaa na jiŋjiŋyaŋ hẽenandi, a na ncirɲi kaŋandi. Jamaa kul hanse ka hunbur Abadantaa nda Samiyel. 19Jamaa kul nee Samiyel se: «Abadantaa, ni Koyoo ŋaaray ir kaŋ ti ni tamey se hala ir masi buu, zama ir tonton ir zunubey ga ka kokoy wiri.» 20Samiyel nee jamaa se: «War masi hunbur, war na haya laalaa woo kul tee, amma war masi mooru Abadantaa ga, war ma Abadantaa gana nda war binoo kul. 21War masi mooru a ga ka koy hanga haya yaadayaŋ bande kaŋ si haya hanse war se, i si war feeri, zama i manʼti kala yaada. 22Abadantaa si nga jamaa naŋ nga maa beeroo maaganda se, Abadantaa nka kayandi nga ma war tee nga jamaa. 23Abada ay si zunuboo woo tee Abadantaa do kaŋ ti ka fay nda ka Irkoy ŋaaray war se. Ay ga war cawandi fondaa kaŋ ga boori a ga šerre. 24Hayaa hinne kaŋ no ti war ma hunbur Abadantaa, wʼa gana nda cimi nda war binoo kul, wa hongu haya beerey kaŋ a nʼi tee war se. 25Amma nda war na goy futu tee, war ga tuusandi, war nda war kokoyoo.»

13

Sawul na Irkoy hoo

1Sawul goo nda jiiri [waranza (30)] waatoo kaŋ a ga tee kokoy. A na Izirayel laama jiiri [woytaaci (40) cindi] hinka. 2Sawul na aru zenber hinza (3.000) suuba Izirayel ra. Zenber hinka (2.000) goo a bande Mikmas koyraa nda Betel koyraa tondi hondey ra. Boro zenber foo (1.000) goo Žonataŋ bande Gibeya, Benžameŋ gandaa ra. A na jamaa cindoo sallama, boro foo kul ma koy nga hugoo do.

3Žonataŋ na Filisti borey soojey gorodogoo kar kaŋ goo Geba, Filisti borey maarʼa. Sawul na hilli hẽenandi gandaa kul ra ka nee: «Eberewey13.3 Eberewey ti Izirayel borey. ma maa.» 4Izirayel kul maa kaŋ i ga nee: «Sawul na Filisti borey soojey gorodogoo kar, woo se Filisti borey dukur Izirayel ga.» Jamaa marga ka hanga Sawul bande Gilgal. 5Filisti borey marga ka Izirayel wongu: bari torka zenber waranza (30.000)13.5 «bari torka zenber waranza (30.000)», hantum fooyaŋ ga nee «bari torka zenber hinza (3.000)»., nda boro zenber iddu (6.000) kaŋ goyoo ti ka huga nda baryey, nda wongu-ize jama sanda teekoo miɲoo labutaasoo. I žigi ka koy ngi kaloo gorandi Mikmas Bet-Abeŋ se waynahunay. 6Izirayel borey dii kaŋ ngi goo farratay ra, jamaa hanse ka kankam. I tugu tondi guusuyaŋ, nda karjiɲaayaŋ, nda tondiyaŋ, nda folguyaŋ, nda dayyaŋ ra. 7Ebere fooyaŋ mo na Žurdeŋ isaa deŋ ka koy Gad nda Galad gandawey ra ka tugu. Woo gar kaŋ Sawul goo Gilgal, jamaa kul kaŋ goo a bande ga jijiri. 8A na jirbi iyye batu, hala waatoo kaŋ Samiyel nʼa kayandi ga. Amma Samiyel mana kaa Gilgal, jamaa say-say kʼa naŋ. 9Sawul nee: «Wʼay noo almaney kaŋ ga kaandi sargari kukurantaa nda alaafiya teendi sargarey se.» A na sargari kukurantaa kaa. 10A nka benandi ka sargari kukurantaa kaa kaŋ Samiyel too kate. Sawul fatta ka koy a kubay kʼa foo. 11Samiyel nee: «Cin no nʼnʼa tee?» Sawul nee: «Waatoo kaŋ ay dii kaŋ jamaa goo ma say-say kʼay naŋ, waatoo too mana kaa, de mo Filisti borey goo ma marga Mikmas, 12ay nee ay boŋ se: ‹Filisti borey ga zunbu ay ga Gilgal, ka gar ya na Abadantaa ŋaaray jina. Woo ga, ay nʼay boŋ gaabi, ay na sargari kukurantaa kaa.›» 13Samiyel nee Sawul se: «Nʼna lakkal jaŋante goy tee, mana yaamaroo dii kaŋ Abadantaa, ni Koyoo nʼa noo ma ne. Abadantaa nka baa nga ma ni kokoytaraa tabatandi hala abada Izirayel ra. 14Sohõ, ni kokoytaraa si gay a ga ben. Abadantaa na aru ceeci nga boŋ se kaŋ nga binoo ga bagʼa, a nʼa tee boŋkoyni nga jamaa se, zama mana hayaa dii kaŋ Abadantaa na ni yaamar nda a.»

15Woo banda ga, Samiyel tun ka hun Gilgal ka koy Gibeya, Benžameŋ gandaa ra. Sawul na wongu-izey kabu kaŋ goo nga bande, i manʼti kala aru zangu iddu (600) cine. 16Sawul, nda nga izʼaroo Žonataŋ, nda jamaa kaŋ goo a bande cindi Geba, Benžameŋ gandaa ra. Filisti borey na ngi kaloo gorandi Mikmas koyraa ra. 17Wongu-ize futante margari hinza fatta Filisti borey kaloo ra, margari foo na Ofra fondaa zaa Šuwal gandaa here, 18margari foo na Bet-Horoŋ fondaa zaa, ikokorantaa na Seboyim gooroo hirroo fondaa zaa kaŋ ga koy saajoo here.

19Garaasa mana duwandi Izirayel kul ra, zama Filisti borey nee: «Eberewey masi takuba tee, i masi yaaji tee.» 20Izirayel boro foo kul mma zunbu ka koy Filisti borey do ka nga kuumoo, nda nga beeriguuroo, nda nga daašoo, nda nga cendoo miɲey kaanandi. 21Kuumey, nda beeriguurey, nda daašey, nda guuru mee cuutey šerrandi hayoo manʼti kala nzorfu kaaray tamma kaŋ zamnandi ihinza zamna hinkaa. 22Wongoo hane, takuba nda yaaji mana duwandi jamaa kul kone kaŋ goo Sawul nda Žonataŋ bande. Sawul nda nga izʼaroo hinne bara nda ey.

23Filisti borey wongu-izey jere foo kaa ka goro Mikmas ka bisadogoo dii.

14

Žonataŋ na Filisti boroyaŋ wongu

1Han foo Žonataŋ, Sawul izʼaroo nee nga arusooga goykaa kaŋ ga nga wongu jinawey zaa se: «Kaa ir ma bisa ka koy nongoo here kaŋ ra Filisti borey wongu-izey ga goro.» Žonataŋ mana haya kul har nga baaba se. 2Woo gar Sawul goo Gibeya boŋoo ga, grenadɲaŋoo cire kaŋ goo Migroŋ, jamaa kaŋ goo a bande ti aru zangu iddu (600) cine. 3Ahiya no ma beene kaayi-izoo daŋ kaŋ sargari juwalkey gʼa daŋ, Ahiya manʼti kala Ahitub ize kaŋ ti Ikabod armaa. Ikabod ti Pinehas izʼaroo, Eli kaŋ ti Abadantaa sargari juwalkaa Silo koyraa ra haamaa no. Jamaa mana bay wala Žonataŋ koy.

4Bisadogey kaŋ nda Žonataŋ ga ceeci ka bisa ka koy Filisti borey wongu-izey gorodogoo tangam, tondi kuku goo caraw foo ga, affoo goo affaa ga. Affoo maaɲoo ti Boses, affaa maaɲoo ti Sene. 5Tondi kukey din affoo ga kay hawsa here, Mikmas tenje, affaa ga kay gurma here, Geba tenje. 6Žonataŋ nee goykaa kaŋ ga nga wongu jinawey zaa se: «Kaa, ir ma bisa ka koy hala jofolowey wey wongu-izey gorodogoo ra. A ga hin ka tee Abadantaa ma faaba ir ga, zama haya kul si hin ka Abadantaa ganji a ma faaba, nda a baa a ma tee boro boobo wala a ma tee boro kaccu.» 7Boraa kaŋ ga nga wongu jinawey zaa nee a se: «Hayaa tee kaŋ goo ni binoo ra, masi bine-bine. Ay goo ni bande nda woo kaŋ ni binoo ga bagʼa.» 8Žonataŋ nee: «Aywa, ir ma bisa ka koy hala arey hetti do, ir mʼir boŋ cebe i se. 9Nda i nee ir se: ‹War masi hun war dogey ra, ir ga kaa war do!›, ir ga kay ir dogey ra, ir si žigi ka koy i here. 10Amma nda i nee: ‹Wa žigi kate ir do!›, ir ga žigi, zama woo ga tee ir se silbay kaŋ Abadantaa kʼi daŋ ir kabey ra.»

11Ngi boro hinkaa kul naŋ Filisti borey wongu-izey gorodogoo borey ma dii ngey. Filisti borey nee: «Eberewey ne ma fatta guusey kaŋ ra i ga tugu.» 12Gorodogoo borey nee Žonataŋ nda nga jinay zaakaa se: «Wa žigi ka kaa ir do, ir goo nda haya kaŋ ir ga baa ir ma har war se.» Žonataŋ nee nga jinay zaakaa se: «Žigi ka hanga agay, zama Abadantaa nʼi daŋ Izirayel kaboo ra.» 13Žonataŋ gangama ka žigi, nga banda ga, nga jinay zaakaa žigi. Žonataŋ ga Filisti borey kar kʼi kaŋandi, de nga jinay zaakaa gʼi timmandi dumaa ga. 14Žonataŋ nda nga jinay zaakaa yenje jinaa kaŋ i nʼa tee ti woo, i na aru boro waranka (20) cine wii farru ize kaccu cine ra. 15Hunburay tun kaloo ra, nda hawsaa ra, nda jamaa kul ra. Wongu-izey gorodogoo borey nda wongu-ize futantey mo hunbur. Laboo jijiri, Irkoy do hunburaa hun.

Izirayel borey na Filisti borey gaaray

16Sawul wongu-izey kaŋ ga Gibeya koyraa kaŋ goo Benžameŋ gandaa ra koroši dii kaŋ Filisti borey wongu-izey zuru ka say-say nongoo kul here. 17Sawul nee jamaa kaŋ goo a bande se: «Sohõ wa kabu ka dii borey kaŋ hun ir ra.» I na kaburoo tee, de nga ne, Žonataŋ nda nga wongu jinawey zaakaa no ma kuma. 18Sawul nee sargari juwalkaa Ahiya se: «Irkoy sundukoo14.18 «Irkoy sundukoo», hantum fooyaŋ ga nee «beene kaayi-izoo». manandi.» Waatoo woo Irkoy sundukoo sii kala Izirayel borey kone. 19Waatoo kaŋ Sawul goo ma šelaŋ sargari juwalkaa se, lakkaltunaa Filisti borey kaloo ra mma koy de a ga tonton. Woo ga, Sawul nee sargari juwalkaa se: «A wasa, ni kaboo kaa no14.19 «Ni kaboo kaa no» maanaa sargari juwalkaa ma nga kaboo kaa gunandi jinawey ra..»

20Woo banda ga, Sawul nda nga borey kul marga ka koy hala wongudogoo ra. No din ra Filisti borey affoo kul bere nga ceroo ga nda takuba, lakkaltunay beeri tee. 21Ebereyaŋ kaŋ za gayyan i hanga Filisti borey bande ka koy i bande, ngi ka kaa ka tonton Izirayel borey kaŋ cindi Sawul nda Žonataŋ bande. 22Izirayel borey kul kaŋ cindi ka tugu Efrayim tondi hondey ra maa kaŋ Filisti borey zuru, Izirayel borey mo ceeci kʼi gaarandi wongoo ra. 23Hanoo woo, Abadantaa na Izirayel hallasi, wongoo koy hala Bet-Abeŋ se jine.

24Izirayel borey hottu hanoo din. Sawul na nga borey žeendi ka nee: «Boraa ma laali kaŋ ŋaa za almaaroo mana too, za ya nʼay boŋ faasa agay iberey ra.» Za waatoo woo boro kul mana haya kul ŋaa. 25Gandaa kul kaa ganjoo ra, yuu goo nongoo kul ra. 26Waatoo kaŋ ra borey huru ganjoo ra, yuwoo ga doo, amma boro kul mana kabe sufa a ra kʼa daŋ nga miɲoo ra, zama borey ga hunbur žeeyanoo. 27Žonataŋ mana maa kaŋ nga baaba na jamaa žeendi. A na goboo kaŋ goo kaboo ra boŋoo miti yuwoo ra kʼa daŋ nga miɲoo ra. Moɲey nere. 28Jamaa ra boro foo nee a se: «Ni baaba nʼi žeendi ka nee: ‹Boraa ma laali kaŋ ŋaa hõ.› Ka gar borey fara.» 29Žonataŋ nee: «Ay baaba na gandaa torro. Ay gʼa wiri war ga, wa guna takaa kaŋ nda ay moɲey nere kaŋ ay na yuwoo woo ikaccu taba. 30Nda a gar jamaa nka ŋaa ganiimaa ra kaŋ i duu a ngi iberey ga, i nka si Filisti borey kar ka bisa woo wala?»

31Hanoo din, i na Filisti borey kar za Mikmas hala Ayaloŋ. Jamaa hanse ka fara, 32i sar ka gum ganiimaa ga. I na alman buunaa, nda hawey, nda haw-izey zaa kʼi koosu laboo ga, jamaa nʼi ŋaa nda kuroo. 33I nʼa har Sawul se ka nee: «Guna, jamaa na zunubu tee Abadantaa ga ka hamoo ŋaa nda kuroo.» Sawul nee: «War tooɲe, wa tondi beeri gunguray kʼa ka kaa sohõ da ay do.» 34Sawul yee ka nee: «Wa say jamaa ra, war ma nee: ‹Boro foo kul ma kate ya ne nga hawoo wala nga feejoo, a mʼa koosu ne. War ma ŋaa, war masi zunubu tee Abadantaa ga ka hamoo ŋaa nda kuroo.›» Cijinoo ra boro foo kul kate nga boŋ hawoo kʼa koosu no din. 35Sawul na sargari tonadoo cin Abadantaa se, sargari tonadoo jinaa ti woo kaŋ a nʼa cin Abadantaa se.

36Sawul nee: «Ir ma doo ka Filisti borey tangam hõ cijinoo, ir ma ngi hayey kom hala moo ga boo, de mo ba boro foo masi cindi i ra.» I nee: «Haya kul kaŋ ga kan ma ne tee.» Woo ga, sargari juwalkaa nee: «Wa naŋ ir ma Irkoy ibaayoo ceeci ne ra jina.» 37Sawul na Irkoy ibaayoo ceeci ka nee: «Ya doo ka Filisti borey tangam wala? Nʼgʼi daŋ ay kaboo ra wala?» Amma hanoo din, a manʼa noo zaabi.

38Sawul nee: «Wa war jamaa boŋkoyney kul manandi kate ne. Wa koroši ka bay haya kaŋ ti zunuboo woo hõ. 39Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, Izirayel Hallasikaa, ba nda ay izoo Žonataŋ no kʼa tee, šikka sii a ga buu.» Amma jamaa kul ra boro mana tuuru a se. 40A nee Izirayel kul se: «Wa yee jere ga, agay nda Žonataŋ ay izoo, ir ga koy jere foo ga.» Jamaa nee Sawul se: «Tee woo kaŋ kan ma ne.» 41Sawul nee Abadantaa se: «Izirayel Koyoo, cimoo bangandi ir se.» Alkurra karandi, a kaŋ Žonataŋ nda Sawul ga, jamaa henan.

42Sawul nee: «Wa alkurra kar agay nda Žonataŋ ay izoo game.» Alkurraa kaŋ Žonataŋ ga. 43Sawul nee Žonataŋ se: «Hayaa har ya ne kaŋ nʼnʼa tee.» Žonataŋ nʼa har a se. A nee: «Ya nka ikayna taba yuwoo ra nda goboo kaŋ goo ay kaboo ra boŋoo. Nga ne, ay yadda ya buu.» 44Sawul nee: «Irkoy ma goy goy ay ga nda mana buu, Žonataŋ.» 45Jamaa nee Sawul se: «Macin, Žonataŋ ga buu, nga kaŋ na hallasi beeroo woo noo Izirayel se, abada! Ir ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, ba hinbiri ize foo si hun boŋoo ra ka kaŋ laboo ra, zama Abadantaa bande a goy hõ.» Takaa woo nda jamaa na Žonataŋ soolam, a mana buu. 46Sawul fay nda ka Filisti borey gaaray, a žigi ka koy. Filisti borey koy ngi do.

Sawul hin nga wongey ra

47Waatoo kaŋ Sawul na kokoytaraa zaa Izirayel ra, nongoo kul here a na nga iberey Mowab, nda Amoŋ borey, nda Edom, nda Soba kokoyey, nda Filisti borey wongu. Nongu kul kaŋ ra a koy, a gʼi kar. 48A na nga gaaboo daŋ ka Amalek kar, a na Izirayel kaa nga komakey kabey ra.

Sawul hugoo borey

(Taarikey 1na 8.33–40; 9.39–43)

49Sawul izʼarey ti Žonataŋ, nda Yišwi, nda Malkišuwa. Ize woyey manʼti kala ihinka: ijinaa maaɲoo ti Merab, ikaccaa maaɲoo ti Mikal. 50Sawul wandoo maaɲoo ti Ahinowam, Ahimas ize woy no. Nga wongu-izey jineboraa manʼti kala Abner, Sawul hasaa Ner izʼaroo. 51Kiš ti Sawul baaba, Ner ti Abner baaba, i manʼti kala Abiyel izey.

52Wongu hotta ka huru Filisti borey nda Sawul game, Sawul waatoo kul ra. Aru wongaari gaabikoyni kul kaŋ Sawul dii a, a mmʼa tonton nga kaboo ga.

15

Izirayel borey na Amalek borey wongu

1Samiyel nee Sawul se: «Abadantaa nʼay sanba ya ni yon hala ma tee kokoy nga jamaa boŋ, Izirayel boŋ. Adiši haŋajer hayaa kaŋ Abadantaa gʼa har se. 2Hayaa ne kaŋ Abadantaa, Aduɲɲakoyoo nʼa har: ‹Ay kayandi ka bana Amalek borey ra, woo kaŋ i nʼa tee Izirayel se ka fondaa daabu waatoo kaŋ a ga žigi ka hun Misira. 3Sohõ koy, ma Amalek borey kar, ngi nda haya kul kaŋ ti ngi wane, mʼi halaci sõy, masʼi naŋ, ma aru nda woy wii, zanka, nda taana, nda haw, nda feeji, nda hancin, nda yoo, nda farka.›»

4Sawul na jamaa cee kʼi kabu Telem, boro zenber zangu hinka (200.000) ti cee dirakey, Žuda se boro zenber woy (10.000). 5Sawul too hala Amalek koyraa ra, a na kumsay hirri gooru ra. 6Sawul nee Keni borey se: «Wa koy, wa zunbu ka mooru Amalek borey ya si koy war derandi i bande, zama nʼgoy nda borohennataray Izirayel borey here waatoo kaŋ i žigi ka hun Misira.» Keni borey mooru Amalek borey. 7Sawul na Amalek borey kar za Hawila hala Šur kaŋ ga tenje Misira. 8A na Agag, Amalek borey kokoyoo dii a ga huna. A na jamaa kul halaci sõy, a nʼi wii nda takuba. 9Amma Sawul nda jamaa na Agag naŋ a ga huna, nga nda haya kaŋ ti ihenna alman buuney nda alman beerey ra, nda alman naasey, nda feeji gaaru izey, haya kul kaŋ goo no kaŋ ti ihenna. Wey din kul i mana baa ngi mʼi halaci sõy. Hayey kaŋ i nʼi halaci sõy ti wey kaŋ ga faabu nda wey kaŋ ga ɲom.

10Abadantaa na šenni har Samiyel se ka nee: 11«Ay nimsi nda haya kaŋ se ay na Sawul daŋ kokoytaraa ra, zama a na banda bere ya ne, a manʼay šenney ka goy.» Samiyel futu, a kaati ka Abadantaa cee cijinoo kul.

12Samiyel biya ka tun ka koy Sawul kubay. Fondaa ra, a maa kaŋ Sawul koy Karmel, nga ne, a na hongandihaya foo kayandi nga boŋ maaɲoo ga, woo banda ga, a kuubi ka doo Gilgal. 13Samiyel koy Sawul do, Sawul nee a se: «Abadantaa ma albarka daŋ ni ra. Ay na Abadantaa šennoo tee.» 14Samiyel nee: «Macin ti alman buuna hẽenoo woo nda alman beeri booroyanoo woo kaŋ ay haŋawey ga maarʼey?» 15Sawul nee: «Amalek borey do i nʼi ka hun. Jamaa nka kate alman buuna henney nda alman beeri henney hala ngi ma duu kʼi kaa sargari Abadantaa, ni Koyoo se, cindey ir nʼi halaci sõy.» 16Samiyel nee Sawul se: «A wasa, ay ga hayaa har ma ne kaŋ Abadantaa nʼa har ya ne cijin.» Sawul nee: «Šelaŋ.»

17Samiyel nee: «Manʼti waatoo kaŋ nʼga hongu kaŋ boro kaccu ti ni, nga no ni tee boŋkoyni Izirayel alkabiilawey se, nga ra Abadantaa na ni yon hala ma tee kokoy Izirayel se wala? 18Abadantaa nka ni sanba ka nee: ‹Koy ma Amalek boro zunubantey halaci sõy. Mʼi wongu hala i ma ben. 19Macin se mana haŋajer Abadantaa se? Macin se nʼna ni boŋ warra alganiimaa ga ka goy futu tee Abadantaa jine.›» 20Sawul nee Samiyel se: «Ay na haŋajer Abadantaa se, ay koy fondaa bande kaŋ ra Abadantaa nʼay sanba. Ay kate Agag, Amalek borey kokoyoo, ay na Amalek borey kar kʼi halaci sõy. 21Amma borey na haya zaa alganiimaa ra, alman buuna henney, nda alman beeri henney kʼi zaa hayey kaŋ halaci sõy ra kʼi kaa sargari Abadantaa, ni Koyoo se Gilgal koyraa.» 22Samiyel nee:

«Sargari kukurantey nda sargarey

ga kan Abadantaa se ka bisa boro ma haŋajer Abadantaa se wala?

Kalaa, kalaa, ka haŋajer Abadantaa se baa sargari kaayan,

ka lakkal daŋ baa feeji gaarey maaney sargari.

23Zama tureyan Abadantaa ga, ga too gunandiyan zunuboo,

hiɲešenday ga sawa nda tooru ganayan laalaroo.

Zama ni wanji Abadantaa šennoo ga,

nga mo ga wanji ni ga, nʼsi yee ka tee kokoy.»

24Sawul nee Samiyel se: «Ay na zunubu tee, ay na Abadantaa yaamaroo hoo, ay na ni šenney hoo. Ya nka hunbur jamaa, ay hanga ngi šenney. 25Sohõ ay gʼa wiri ni ga, ay zunuboo yaafa ya ne, ir ma yee cere bande, ay ga koy sujudu Abadantaa se.» 26Samiyel nee Sawul se: «Ay si yee ni bande. Ni wanji Abadantaa šenney ga, Abadantaa ga wanji ni ga, nʼsi yee ka tee kokoy Izirayel se.»

27Samiyel na duma bere ka koy, waatoo kaŋ a ga koy, Sawul na Samiyel darbaa miɲoo dii, darbaa kottu. 28Samiyel nee a se: «Abadantaa na Izirayel kokoytaraa kottu kʼa taa ni kone hõ, a gʼa noo boro se kaŋ baa ni. 29Izirayel Koy daržantaa si taari, a si nimsi, manʼti adamize no kaŋ ga nimsi.» 30Sawul nee: «Ay na zunubu tee, sohõ ay gʼa wiri ni ga, ay beerandi ay jamaa boro beerey jine nda Izirayel jine. Ir ma yee cere bande, ay ga koy sujudu Abadantaa, ni Koyoo jine.» 31Samiyel yee kate, a hanga Sawul bande, Sawul sujudu Abadantaa jine.

32Samiyel nee: «Wa kate ya ne Agag, Amalek borey kokoyoo.» Agag man ka kaa a do nda farhã, a mma nee nga boŋ se: «Šikka sii buuyanoo šennoo sii no.» 33Samiyel nee: «Ni takubaa ka kate woyyaŋ izey faati, ni ɲaa mo wanoo dere.» Samiyel na Agag dunbu-dunbu kʼa wii Abadantaa jine Gilgal.

34Samiyel koy Rama, Sawul žigi ka koy nga do Gibeya, Sawul koyraa ra. 35Hala Samiyel buuroo ga, a mana yee ka dii Sawul. Samiyel cindi binehẽenay ra Sawul misoo se, zama Abadantaa nimsi nda haya kaŋ se nga na Sawul tee kokoy Izirayel se.

16

Irkoy na Dawda suuba a ma tee kokoy

1Abadantaa nee Samiyel se: «Hala waati foo no ni binoo ga hẽe ka ben Sawul misoo se? Agay, ay wanji a ga, a si yee ka tee kokoy Izirayel se. Ni hilloo too nda jii ma koy. Ay ga ni sanba Yišay, Betelehem boraa do, zama ay dii kokoy nga izʼarey ra ya ne.» 2Samiyel nee: «Takaa foo nda ay ga koy? Nda Sawul maarʼa, a gʼay wii.» Abadantaa nee: «Ma koy nda ni bande haw zan, ma nee kaŋ ni nka kaa ka sargari kaa Abadantaa se. 3Ma Yišay cee sargari kaadogoo ra, agay hunday ga ni bayrandi hayaa kaŋ nʼga hima kʼa tee. Boraa kaŋ ay ga cebe ma ne, ma jii doori boŋoo boŋ kʼa tee kokoy.»

4Samiyel na hayaa tee kaŋ Abadantaa nʼa har a se, a koy Betelehem. Koyraa boro beerey kaa a do nda jijiriyan kʼa kubay, i nee a se: «Baani?» 5A nee: «Baani de. Sargari no ay kaa kʼa kaa Abadantaa se. Wa war boŋ daŋ jere ga Irkoy se ka kaa ay bande sargari kaadogoo ra.» A na Yišay nda nga izʼarey daŋ jere ga Irkoy se kʼi cee sargari kaadogoo ra. 6Waatoo kaŋ i too, Samiyel dii Eliyab, a nee nga boŋ se: «Šikka sii boraa kaŋ Abadantaa nʼa suuba a ma yonandi, nga ti woo Abadantaa jine.» 7Abadantaa nee Samiyel se: «Masi nga kunturoo wala nga kayyanoo guna, zama ay wanji a ga. Abadantaa laasaaboo nda adamize wanoo manʼti affoo. Adamize si haya guna kala nda tarayheroo, amma Abadantaa, bine no a gʼa guna.»

8Yišay ciya Abinadab se a ma bisa Samiyel jine. Samiyel nee: «Abadantaa mana woo mo suuba.» 9Yišay na Šamma bisandi, Samiyel nee: «Abadantaa mana woo mo suuba.» 10Yišay na nga izʼarey boro iyye bisandi Samiyel jine. Samiyel nee Yišay se: «Abadantaa mana boro kul suuba i ra.» 11Woo banda ga, Samiyel nee Yišay se: «Soogey kul ti wey?» A nee: «Ikaccaa ka cindi, amma almaney no a goo mʼi kur.» Woo ga, Samiyel nee Yišay se: «Boro daŋ i mʼa ceeci kate, zama ir si goro sargaroo ŋaadogoo ra nda a mana kaa ne.»

12Yišay daŋ i mʼa ceeci kate. Gaahamoo ga ciray, a goo nda mootondi hennayaŋ, nga kunturoo ga boori. Abadantaa nee Samiyel se: «Tun kʼa yon, nga no.» 13Samiyel na hilloo zaa kʼa yon armey game. Za hanoo din, Abadantaa Hundoo zunbu Dawda ga. Samiyel tun ka koy Rama.

Abadantaa Hundoo hun Sawul ga

14Abadantaa Hundoo mooru Sawul, ka gar hundi laala kaŋ hun Abadantaa do nʼa torro. 15Sawul borey nee Sawul se: «Nga ne, hundi laala kaŋ hun Irkoy do na ni torro. 16Ir gʼa wiri ni ga, ir koyoo, ma naŋ ir ma aru ceeci kaŋ ga wan kurbu karyan, a gʼa kar nda nga kaboo waati kaŋ hundi laalaa kaŋ hun Irkoy do zunbu ni ga, de a ga baa ma ne.» 17Sawul nee: «Ay gʼa wiri war ga, wa duu ya ne aru kaŋ ga kara henna, wa kate a ya ne.» 18Arusooga goykey affoo zaabi ka nee: «Ay dii Yišay, Betelehem boraa izʼaru foo kaŋ ga wan karyan, wongaari mo no, asaja no, a ga wan šenni, aru henna no, Abadantaa goo a bande.»

19Sawul na dontokawyaŋ sanba Yišay do i ma nee a se: «Ni izʼaroo Dawda kaŋ goo almaney bande sanba ya ne.» 20Yišay na farka foo dii, a na ŋaayan, nda hunbar foo alaneb hari mooro, nda hancin-ize foo jeeje a ga, a nʼa noo nga izʼaroo Dawda se a ma koy a noo Sawul se. 21Dawda koy Sawul do ka goy a se. Sawul hanse ka bagʼa. A nʼa tee nga wongu jinawey zaakaa. 22Sawul daŋ i ma nee Yišay se: «Ay gʼa wiri ni ga, ma Dawda naŋ ya ne, zama ay na alhormo tee a se.» 23Waati kul kaŋ hundoo kaŋ hun Irkoy do kaa Sawul ga, Dawda ga kurboo zaa kʼa kar, Sawul ga hunsar, de a ga baa a se, hundi laalaa ga mooru Sawul.

17

Dawda nda Goliyat yenjaa

1Filisti borey na ngi wongu-izey marga wongoo se. I na cere marga Soko koyraa ra kaŋ ti Žuda wane. I na ngi kaloo gorandi Soko nda Azeka koyrawey game Efes-Damin ra. 2Sawul nda Izirayel borey mo na cere marga. I na ngi kaloo gorandi tuuriɲaa beerey gooroo ra, i na ngi wongu-izey marga jama-jama Filisti borey tenje. 3Filisti borey goo ma kay jere ga tondi hondu foo boŋ, Izirayel mo goo ma kay jere ga tondi hondu tana foo boŋ, gooroo goo gamey ra.

4Asaja foo fatta Filisti borey kaloo ra ka dira ka kaa. Maaɲoo ti Goliyat, Gat koyraa boro no, kabedaaru iddu nda kabetaami foo kuuyan bara a se. 5Alhan fuula bara boŋoo ra, alhan kaŋ i nʼa tee kokoši kaayi kaŋ tiŋaa ti kilo woydu (60) bara a ga. 6Ceehamey ga daabu nda alhan, alhan yaaji goo jesoo ga. 7Nga yaaji hinkantoo bundoo ga hima maalawey kaymi bundoo, yaajoo boŋoo, guuru no, nga tiŋaa ti kilo iyye. Boraa kaŋ ga nga koraa zaa ga dira jinoo ra. 8A ga kay, a ga kaati Izirayel wongu-izey jamaa ga ka nee: «Macin se war ga fatta ka war wongu-izey marga jama-jama? Manʼti agay no Filisti boraa wala, manʼti war ti Sawul baɲɲey? Wa aru suuba kaŋ ma zunbu ka kaa ay ga. 9Nda a hin agay kʼay kar, ir ga tee war baɲɲey, amma nda ay hin a kʼa kar, war ga tee ir baɲɲey, war ga alhaadimay ir se.» 10Filisti boraa nee koyne: «Hõ agay, ay ga Izirayel wongu-izey jamaa wow. Wʼay noo aru kaŋ agay nda a ga cere kar.» 11Sawul nda Izirayel kul maa Filisti boraa šenney. Biney dunbu, i hanse ka hunbur.

12Woo gar Dawda manʼti kala Efrata kaŋ goo Betelehem, Žuda gandaa ra boro izʼaru. Maaɲoo ti Yišay, izʼaru yaaha bara a se. Sawul waatoo ra, aru no kaŋ hanse ka žen. 13Yišay izʼaru hinza jinaa koy kara Sawul ga ka wongu. Izʼaru hinzaa kaŋ koy wongu maaɲey ne: Eliyab ti izʼaru jinaa, ihinkantoo ti Abinadab, ihinzantoo ti Šamma. 14Dawda ti i kul koddaa. Kaŋ izʼaru beeri hinzaa koy Sawul bande, 15Dawda ga doonay ka koy Sawul do, woo banda ga, a yee kate ka nga baaba almaney kur Betelehem.

16Filisti boraa ga man kate cijin nda zaari. A ga woo tee ka kay jiney ra jirbi woytaaci (40). 17Yišay nee nga izʼaroo Dawda se: «Zaa ka koy nda ni armey se taasu gurunbu haagantaa saakoo woo nda takula woyaa (10) woo, ma zuru ka koy nda ey ni armey do kaloo ra. 18Ma koy nda gaši woyaa (10) woo boro zenber (1.000) boŋkoynoo se. Nʼga dii taka kaŋ ti ni armey takaa, de ma kate ya ne haya kaŋ ga cebe kaŋ i ga huna. 19I goo Sawul bande nda Izirayel arey kul tuuriɲaa beerey gooroo ra ka Filisti borey wongu.»

20Dawda biya ka tun. A na almaney talfi boro foo ga, a na nga jinawey zaa ka koy nda takaa kaŋ nda Yišay nʼa yaamar. Waatoo kaŋ a too kaloo do, wongu-izey goo ma koy wongudogoo ra, i ga wongu kaati tee. 21Izirayel nda Filisti borey na ngi wongu-izey marga jama-jama, i ga cere tenje. 22Dawda na jinawey kaŋ goo a kone naŋ jinay lakkalkaa do, a zuru ka koy wongudogoo ra. Za a too, a na nga armey hãa wala i ga saabu. 23A goo ma šelaŋ i bande kaŋ nga ne ma fatta kate Filisti borey ra, asajaa kaŋ se i ga nee Goliyat, Filisti boraa kaŋ si hun kala Gat. A goo ma šenni follokaa har, Dawda maarʼa. 24Waati kaŋ Izirayel borey dii aroo woo, i zuru ka yee banda, i hanse ka hunbur. 25Izirayel borey nee: «War ga dii aroo woo kaŋ ga fatta kate wala? A mma Izirayel wow, nga se a ga fatta kate. Boro kaŋ nʼa wii, kokoyoo ga alman beeri noo a se, a gʼa noo nga ize woyoo, nga hugoo si yee ka alkaasi bana Izirayel ra.»

26Dawda nee arey kaŋ nga nda ey ga kay se: «Macin no i gʼa tee boraa se kaŋ ga Filisti boraa woo wii ka haawoo kaa Izirayel ga? May ti Filisti boraa woo, jofolaa woo kaŋ ga yadda ka Irkoy hunantaa wongu-izey jamaa wow?» 27Jamaa na šenni follokaa har a se ka nee: «Hayaa ne kaŋ i gʼa tee boraa se kaŋ gʼa wii.» 28Eliyab, Dawda beerʼaroo kaŋ ga maa Dawda ga šelaŋ arey bande futu Dawda ga. A nee: «Macin se ni zunbu kate, may no nʼnʼa naŋ alman kur kaccaa din do saajoo ra? Agay, ay ga ni moo-izetaraa nda ni anniya laalataraa bay. Hala ma duu ka dii wongoo, nga se ni zunbu kate ne ra.» 29Dawda nee: «Macin no ay nʼa tee? Ya nka hãa de.» 30A hun nga beeroo do ka bere boro foo here kʼa hãa nda šenni follokey. Jamaa na zaabi follokaa har a se.

31Borey maa hayaa kaŋ Dawda gʼa har, i koy alhabar daŋ Sawul ra. Sawul donto i ma kate a. 32Dawda nee Sawul se: «Boro kul binoo masi hun boraa woo maaganda se. Agay, ni tamoo, ay ga koy yenje Filisti boraa woo bande.» 33Sawul nee Dawda se: «Nʼsi hin ka koy yenje Filisti boraa woo bande, zama ni manʼti kala arwasu. Nga, wongaari no za nga zankataraa ra.» 34Dawda nee Sawul se: «Waatoo kaŋ agay, ni tamoo cindi kʼay baaba almaney kur, nda ganjihayla wala urs kaa ka alman haamay, 35ya mma zuru a bande, ay gʼa kar, ay ga almanoo kaa miɲoo ra. Nda a kay ya ne, ay gʼa dii nda kaaboo, ay gʼa kar, ay gʼa wii. 36Takaa woo nda ni tamoo ga ganjihaylaa wala ursoo wii. Filisti boraa jofolaa woo ga tee ngi cine, zama a nka Irkoy hunantaa wongu-izey jamaa wow.» 37Dawda nee koyne: «Abadantaa kaŋ nʼay kaa ganjihaylaa nda ursoo kabeboyey ra, nga kʼay kaa Filisti boraa woo kaboo ra.» Woo banda ga, Sawul nee Dawda se: «Koy, Abadantaa ma bara ni bande.»

38Sawul na nga boŋ darbawey daŋ Dawda ga, a na alhan darbay daŋ boŋoo ra, a na guuru darbay daŋ jindoo ra. 39Dawda na Sawul takubaa daŋ nga centoo ga nga bankaarawey ga, a ceeci ka dira, a mana hin, a mana doona ey. A nee Sawul se: «Ay si hin ka dira nda wey, ya na doona ey.» Dawda nʼi kaa nga ga. 40A na nga goboo zaa kaboo ra, a na tondi-ize yutta guu suuba gooroo ra, a nʼi daŋ nga kurkaw bolboloo ra, nga foolaa ra. Woo banda ga, nga fizzaa goo kaboo ra, a ga dira ka man Filisti boraa. 41Filisti boraa ga man Dawda kayna-kayna, boraa kaŋ ga nga koraa zaa goo a jine. 42Filisti boraa ga Dawda guna nda dondaceray, a si dii de kala zanka ciray kaŋ kunturoo ga boori. 43Filisti boraa nee Dawda se: «Hanši ti agay kaŋ se nʼga kaa ay ga nda gobuyaŋ?» Filisti boraa na Dawda danga nda nga toorey maaɲey. 44Woo banda ga, Filisti boraa nee Dawda se: «Kaa ne, ay ga ni hamoo noo cirawey nda ganji hoogawey se.» 45Dawda nee Filisti boraa se: «Ni, nʼga kaa ay ga nda takuba, nda yaajiyaŋ. Agay, ay ga kaa ni ga nda Abadantaa, Aduɲɲakoyoo maaɲoo kaŋ ti Izirayel wongu-izey jamaa Koyoo kaŋ nʼnʼa wow. 46Hõ, Abadantaa ga ni daŋ ay kaboo ra, ay ga ni kar, ay ga ni boŋoo dunbu. Hõ ay ga Filisti borey kaloo bukawey noo cirawey nda laboo hoogawey se. Woo ra laboo kul ga bay Izirayel goo nda Koy. 47Takaa woo ra jamaa woo kul ga bay kaŋ manʼti takuba, manʼti yaaji nda Abadantaa ga boro hallasi. Zama wongoo manʼti kala Abadantaa wane, nga no ka war daŋ ir kabey ra.» 48Waatoo kaŋ Filisti boraa tun ka man Dawda, Dawda cahã ka koy wongudogoo ra ka Filisti boraa kubay. 49Dawda na nga kaboo daŋ nga bolboloo ra ka tondi-ize foo zaa kʼa warra nda nga fizzaa, tondoo huru teɲaa ra, Filisti boraa kaŋ nga ndumoo ga laboo ra.

50Takaa woo nda fizza nda tondi-ize foo Dawda hin Filisti boraa. A nʼa wii bila nda takuba ma bara a kone. 51Dawda zuru ka koy Filisti boraa jeroo ga, a na nga takubaa zaa, a nʼa hoobu kʼa kaa ɲaŋoo ra kʼa wii, a na boŋoo kaa jindoo ga nda takubaa. Kaŋ Filisti borey ga dii kaŋ ngi wongaaroo buu, i zuru. 52Dogoo din da Izirayel nda Žuda borey na wurru tee. I na Filisti borey gaarandi hala gooroo hurudogoo ra, hala Ekroŋ miɲoo ga. Filisti borey kaŋ ka buu Šarayim fondaa ra hala Gat nda Ekroŋ.

53Waatoo kaŋ Izirayel borey fay nda ka Filisti borey gaaray, Izirayel borey yee kate ka alganiima zaa kaloo ra. 54Dawda na Filisti boraa boŋoo zaa, a nʼa ka koy Žerizalem. A na Filisti boraa wongu jinawey daŋ nga hukkumoo ra.

55Waatoo kaŋ Sawul dii kaŋ Dawda ga fatta ka koy Filisti boraa kubay, a nee Abner kaŋ ti wongu-izey jineboraa se: «May ize ti woo, Abner?» Abner nee: «Ay ga žee nda ni hundoo, kokoyoo, ay si bay.» 56Kokoyoo nee a se: «Alhabar ceeci ka bay boro kaŋ ize ti woo.» 57Waatoo kaŋ Dawda yee kate ka hun Filisti boraa wiidogoo ra, Abner nʼa dii ka koy nda a Sawul do. Filisti boraa boŋoo goo Dawda kaboo ra. 58Sawul nee a se: «Ay zankaa, may ize ti ni?» Dawda nee: «Ni tamoo Yišay, Betelehem boraa izoo ti agay.»

18

Ceretaray huru Žonataŋ nda Dawda game

1Za Dawda šelaŋ ka ben Sawul bande, Žonataŋ nda Dawda hundey denji cere ga, Žonataŋ bagʼa sanda nga boŋ hunday. 2Zaari follokaa ra Sawul na Dawda dii, a mana naŋ a ma yee nga baaba hugoo do. 3Žonataŋ na amaana daŋ nga nda Dawda game, zama Žonataŋ bagʼa sanda nga boŋ hunday. 4A na burmusoo kaŋ goo a ga kaa kʼa noo Dawda se, nda nga bankaarawey, nda takubaa, nda nga biraa, nda nga gamahawoo.

5Dawda ga koy nongu kul kaŋ ra Sawul nʼa donto, nga teegoyey kul ga boori. Sawul nʼa daŋ nga wongu-izey jine, jamaa kul ga bagʼa, ba Sawul goykey.

Sawul ceeci ka Dawda wii

6Waatoo kaŋ borey ga yee kate ka hun wongudogoo ra, kaŋ Dawda willi kate ka hun Filisti boraa Goliyat wiidogoo ra, woyey hun Izirayel koyrawey kul ra ka don ka gaani ka kokoyoo Sawul kubay nda tubal-izeyaŋ, nda ɲaali, nda guuruyaŋ kaŋ ga hẽe. 7Woyey kaŋ ga don ga cere zaabi ka nee:

«Sawul na boro zenberyaŋ wii,

Dawda na zenber woyyaŋ wii.»

8Sawul hanse ka futu, woo mana kan a se. A nee: «I ga zenber woyyaŋ har Dawda se, agay zenberyaŋ. Haya kul mana cindi a se kala kokoytaraa.» 9Za hanoo din, Sawul mma Dawda guna nda gulluyan.

10Subaa ra, Irkoy naŋ hundi laala18.10 Zamnaa 16.14. ma huru Sawul ra, a tee hollay-ize nga hugoo gundoo ra. Dawda na kurboo kar nda nga kabey sanda waati kul takaa. Yaaji goo Sawul kaboo ra. 11Sawul na nga yaajoo šerre ka nee nga boŋ se: «Ay ga Dawda denjandi cetaa ga.» Amma cee hinka Dawda gʼa mulay. 12Sawul hunbur Dawda, zama Abadantaa goo Dawda bande, Abadantaa na Sawul naŋ. 13Sawul na Dawda moorandi nga, a nʼa tee wongu-ize boro zenber foo (1.000) se boŋkoyni. Dawda goo wongu-izey jine waati kaŋ i ga fatta ka koy wongu nda waati kaŋ i ga yee kate. 14Dawda teegoyey kul ga boori, Abadantaa goo a bande. 15Kaŋ Sawul dii kaŋ Dawda teegoyey ga hanse ka boori, a hunbur Dawda. 16Amma Izirayel kul nda Žuda ga baa Dawda, zama nga no ma huru i jine ka koy wongu ka yee kate.

Dawda tee Sawul se nzura

17Sawul nee Dawda se: «Ay ize woy beeroo Merab ne, ay gʼa noo ma ne a ma tee ma ne wande nda nʼga goy ya ne nda hinay, ma Abadantaa wongey tee.» Sawul nee nga boŋ se: «Agay hunday si hima ka Dawda wongu, Filisti borey mʼa wongu.» 18Dawda na Sawul zaabi ka nee: «May ti agay, macin ti ay borey, macin ti ay baaba alkabiilaa Izirayel ra hala ya tee kokoyoo nzuraa?» 19Waatoo kaŋ Merab, Sawul ize woyoo waatoo too kaŋ ra a ga hima ka nondi Dawda se, i nʼa noo Adiriyel, Mehola boraa se a ma tee nga wandoo.

20Mikal, Sawul ize woyoo ga baa Dawda. I nʼa har Sawul se, woo kan a se. 21Sawul nee nga boŋ se: «Ay gʼa noo a se hala a ma tee a se kumsay, de Filisti borey mʼa wii.» Sawul nee Dawda se: «Hõ ti cee hinkantoo kaŋ ay ga nee ma ne kaŋ nʼga tee ya ne nzura.» 22Sawul nee nga goykey se: «Wa ciinay ka nee Dawda se: ‹Nga ne, nʼga kan kokoyoo se, nga goykey kul ga baa ni, tee a se nzura.›» 23Sawul goykey nʼa har Dawda jine, Dawda nee: «War ga hongu haya kaccu no boro ma tee kokoyoo nzuraa? Agay, ay ga talka, ay ga kacca.»

24Sawul goykey na Dawda šenney ka too Sawul do. 25Sawul nee: «Wa nee Dawda se: ‹Kokoyoo si baa hiijay alman, a si baa kala Filisti borey aru zangu (100) toošidoo mee kuurey, hala a ma nga boŋ faasa kokoyoo iberey ra.›» Sawul mma hongu nga ga taka tee kaŋ ra Filisti borey ma Dawda kaŋandi. 26Sawul goykey na šenney wey ka too Dawda do. Woo kan Dawda se nga ma tee kokoyoo se nzura. Za waatoo kaŋ kayandi mana too, 27Dawda tun ka koy, nga nda nga borey, a na boro zangu hinka (200) wii Filisti borey ra. Dawda kate ngi toošidoo mee kuurey, i na hinna timmantaa noo kokoyoo se hala a ma duu ka tee kokoyoo se nzura. Woo ga, Sawul nʼa noo nga ize woyoo Mikal a ma tee nga wandoo.

28Sawul dii, a faham kaŋ Abadantaa goo Dawda bande, de mo kaŋ nga ize woyoo Mikal ga baa Dawda. 29Sawul mma koy de a ga hunbur Dawda. Sawul tee Dawda se iberi nga hunaroo kul ra.

30Waatoo din Filisti borey boŋkoyney ga fatta ka koy wongu, waati kul kaŋ i fatta ka koy wongu, Dawda ga zaame wongey ra ka bisa Sawul goykey jerey kul. Dawda hanse ka duu maa.

19

Žonataŋ faasa Dawda se

1Sawul šelaŋ nga izʼaroo Žonataŋ nda nga goykey kul se kaŋ nga ga Dawda wii. Ka gar Dawda ga hanse ka kan nga izʼaroo Žonataŋ se. 2Žonataŋ na alhabar daŋ Dawda ra ka nee: «Ay baaba Sawul goo ma ceeci ka ni wii. Ay gʼa wiri ni ga, suba subbaahi ma ni boŋ hawgay, ma koy tugudoo ra, ma tugu. 3Agay, ay ga fatta ka koy ay baaba jere hawsaa kaŋ ra nʼgoo ra, ay ga šelaŋ a se ni ga, woo ra ay ga anniyaa bay, de ay ga alhabar daŋ ni ra.»

4Žonataŋ na Dawda maa henna har nga baaba Sawul se, a nee: «Kokoyoo masi duu zunubu nga tamoo Dawda ga, zama a mana duu ni ga zunubu. Hayey kaŋ a nʼi tee hanse ka ni nafa. 5A na nga hundoo fur ka Filisti boraa Goliyat wii, Abadantaa na Izirayel kul noo zaame beeri. Nʼdii a, ni ɲaali. Macin se nʼga duu zunubu ka boro kaŋ mana haya kul tee kuroo mun, ka Dawda wii bila addalil?» 6Sawul na haŋajer Žonataŋ se, a žee ka nee: «Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, Dawda si wiiyandi.» 7Žonataŋ na Dawda cee, a na šenney wey kul har a se. Woo banda ga, Žonataŋ koy nda Dawda Sawul do, a koy a ga nda nga goyoo Sawul jere sanda cee jinaa takaa.

Dawda zuru Sawul maaganda

8Wongoo yee ka sintin. Dawda fatta ka Filisti borey tangam, a nʼi kar karyan laala hala nongu kaŋ ra i mma zuru a jine.

9Abadantaa naŋ hundi laalaa19.9 Zamnaa 16.14; 18.10. ma huru Sawul ra, a gar a mma goo ma goro nga do, nga yaajoo goo kaboo ra. Dawda goo ma kuntijoo kar. 10Dogoo din da Sawul baa nga ma Dawda hay nda nga yaajoo hala kʼa denji cetaa ga. Amma Dawda na Sawul mulay, yaajoo koy suka cetaa ra. Woo ga, Dawda zuru, cijinoo din ra a yena. 11Sawul na dontokawyaŋ sanba i ma koy Dawda hugoo do kʼa koroši, subbaahoo ra i mʼa wii. Amma Mikal, Dawda wandoo na alhabar daŋ Dawda ra ka nee: «Nda mana zuru hõ cijinoo, suba nʼga wiiyandi.» 12Mikal na Dawda zumandi nda funeetaraa, a koy, a zuru ka yena. 13Woo banda ga, Mikal na nga tooroo zaa kʼa jisi daaroo ra, a na hancin hinbiri šukka kaccu daŋ daaroo boŋoo ga, a nʼa gum nda zaara. 14Waatoo kaŋ Sawul na dontokawyaŋ sanba i ma koy Dawda dii, Mikal nee: «A mma wirci.» 15Sawul yee kʼi sanba i ma koy dii Dawda, a nee: «Wa kate a ya ne kʼa žigandi nda nga daaroo, a ma wiiyandi.»

16Dontokey yee kate, de i gar tooroo goo daaroo ra, hancin hinbiri šukkaa goo daaroo boŋoo ga. 17Sawul nee Mikal se: «Macin se nʼna takaa woo kʼay darga? Macin se nʼna agay iberoo naŋ a ma yena?» Mikal nee Sawul se: «A nka nee ya ne: ‹Ay naŋ ya koy, nda manʼti woo, ay ga ni wii.›»

18Takaa woo nda Dawda zuru ka nga boŋ kaa. A koy Samiyel jeroo ga Rama, a na hayaa kul har a se kaŋ Sawul nʼa goy nga ga. Woo banda ga, a koy Samiyel bande, de i goro Nayot. 19Sawul duu alhabar kaŋ Dawda goo Nayot kaŋ goo Rama. 20Sawul na dontokawyaŋ sanba i ma koy Dawda dii. I dii annabi jamaa kaŋ goo ma annabitaray tee19.20 Zamnaa 10.5., Samiyel ti ngi jineboraa. Irkoy Hundoo zunbu Sawul dontokey ga, ngi mo na annabitaray tee. 21Sawul duu alhabaroo, a na dontokaw tanayaŋ sanba, ngi mo na annabitaray tee. A yee koyne ka dontokaw tanayaŋ sanba cee hinzantoo, ngi mo na annabitaray tee. 22Woo ga, Sawul hunday koy Rama. Waatoo kaŋ a too day beeroo do kaŋ goo Seku, a hãa ka nee: «Man ra Samiyel nda Dawda goo?» I nee a se: «I goo Nayot kaŋ goo Rama.» 23A hun no din ka koy Nayot kaŋ goo Rama. Irkoy Hundoo zunbu nga mo ga, a koy nga fondaa ra a ga annabitaray tee hala a too Nayot kaŋ goo Rama ra. 24Kaŋ a too no din, nga mo na nga bankaarawey kaa, nga mo ga annabitaray tee Samiyel jine. A na nga boŋ kaŋandi laboo ra, a cindi no din gaa koonu zaaroo kul nda cijinoo kul. Woo se i ga nee: «Sawul mo mma bara annabey ra wala?»

20

Žonataŋ na amaana daŋ nga nda Dawda game

1Dawda zuru ka hun Nayot kaŋ goo Rama. A koy Žonataŋ gar ka nee a se: «Macin no ay nʼa tee? Macin ti ay layboo, man zunuboo kaŋ ay duu a ni baaba ga kaŋ se a ga baa nga mʼay hundoo kaa?» 2Žonataŋ nee a se: «Abada nʼsi buu. Guna, ay baaba si haya kul tee nda a mana alhabar daŋ ay ra, a ma tee haya beeri wala ikaccu. Adiši macin se ay baaba ga woo tugu ya ne? Woo si kubay.» 3Dawda žee ka nee: «Ni baaba ga bay kaŋ nʼna alhormo tee ya ne, woo se a ga nee nga boŋ se: ‹Žonataŋ masi bay, a masi dor.› Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo nda ni maaɲoo, ceedaaru folloku bara agay nda buuyan game.»

4Žonataŋ nee Dawda se: «Woo kaŋ nʼnʼa har, nga no ay gʼa tee ma ne.» 5Dawda nee Žonataŋ se: «Nga ne, suba no handoo ga kay, ay ga hima ka goro ka ŋaa kokoyoo bande, amma naŋ ya koy, ay ga tugu hawsaa ra hala jirbi hinzantoo cijinoo. 6Nda ni baaba dii kaŋ ay sii no, ma nee a se: ‹Dawda nkʼa wiri ay ga nda šenday kaŋ ya naŋ nga ma cahã ka koy Betelehem, nga koyraa ra, zama ngi alkabiilaa kul jiiri kul sargaroo no ma hun.› 7Nda a nee: ‹A boori›, agay, baffoo si duu agay, ni tamoo, amma nda a futu, ma bay kaŋ a kayandi kaŋ nga ga bone tee. 8Ma goy nda laadirtaray agay, ni tamoo here, zama Abadantaa maaɲoo ga nʼna amaana daŋ ir game. Amma nda goy futu goo no kaŋ ay nʼa tee, ni hunday mʼay wii, macin se nʼgʼay ka koy ni baaba do?»

9Žonataŋ nee: «Abada, masi hongu kaŋ nda ay bay kaŋ ay baaba ga baa nga ma bone tee ma ne, ay sʼa har ma ne.» 10Dawda nee Žonataŋ se: «Nda ni baaba na ni zaabi futay, may no mʼa har ya ne?» 11Žonataŋ nee Dawda se: «Kaa, ir ma koy hawsaa ra.» Ngi boro hinkaa fatta ka koy hawsaa ra. 12Žonataŋ nee Dawda se: «Abadantaa, Izirayel Koyoo ga tee ya ne seede kaŋ suba dimmaa woo cine ga ay gʼay baaba hãa ka bay haya kaŋ a ga baa nga mʼa tee. Dawda, guna, nda gomni goo ma ne a ra, ay ga boro sanba kʼa har ma ne, 13Amma nda ifutu no a ga baa nga mʼa tee ma ne, de agay, Žonataŋ, ya na haya kul har ma ne ka ni naŋ, ya na ni kaa kaboo ra, Abadantaa ma goy goy ay ga. Abadantaa ma bara ni bande takaa kaŋ nda a cindi ay baaba bande cee jinaa. 14Kullihinne ay ga huna, ma alhormo tee ya ne Abadantaa maaganda se, ya si buu. 15Abada ni alhormaa masi hun ay hugoo here, ba waati kaŋ Abadantaa na Dawda iberey kul halaci laboo ga.» 16Žonataŋ na amaana daŋ nga nda Dawda hugoo game ka nee: «Abadantaa ma Dawda alhakoo kaa nga iberey ra.» 17Žonataŋ nee Dawda se kaŋ a ma yee ka žee nga se ka nga bajoo cebe nga se, zama Žonataŋ ga bagʼa sanda takaa kaŋ nda a ga baa nga boŋ.

18Žonataŋ nee a se: «Suba no handu taagaa ga kay, borey ga dii ni dogoo, zama boro sii a ra. 19Jirbi hinzantoo, ma cahã ka zunbu, ma koy nongoo ra kaŋ hanoo kaŋ hayey ɲaami20.19 Zamnaa 19.1–3., ni bay ka tugu a ra, ma goro Ezel tondoo jere. 20Ay ga biraw-ize hinza warra nga here, sanda haya foo no ay gʼa ceeci. 21Nga ne, ay ga arusoogaa sanba, ay ga nee a se: ‹Koy biraw-izey ceeci.› Nda ay nee a se kaaray: ‹Guna, ni bisa biraw-izey ga, i zaa›, adiši kaa, haya kul si duu ni, masi hunbur haya kul, ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo. 22Amma nda ay nee arusoogaa se: ‹Guna, biraw-izey goo ma ne jine›, adiši koy, zama Abadantaa no ma baa nga ma ni naŋ ni ma koy. 23Haya kaŋ ti šennoo kaŋ ir nʼa har cere se, agay nda ni, Abadantaa no ma tee seede agay nda ni game hala abada.»

Sawul kayandi nga ma Dawda wii

24Dawda tugu hawsaa ra. Handu taagaa kayyanoo no, kokoyoo goro ka ŋaa. 25Kokoyoo goro sanda waati kul takaa nga gorodogoo ra kaŋ ga jeesi cetaa ga. Žonataŋ tun, Abner goro Sawul jeroo ga. Amma Dawda dogoo, boro kul sii a ra. 26Sawul mana haya kul har hanoo din, a mma nee nga boŋ se: «Manʼti yaada no, haya ka Dawda žiibandi, šikka sii a nka si henan.» 27Subaa ra, handu taaga jirbi hinkantoo, Dawda dogoo hala sohõ boro kul sii a ra. Sawul nee nga izʼaroo Žonataŋ se: «Macin se Yišay izʼaroo mana kaa ka ŋaa bi, a mana kaa ka ŋaa hõ?» 28Žonataŋ na Sawul zaabi ka nee: «Dawda nkʼa wiri ay ga nda gaabi ya naŋ nga ma koy Betelehem.» 29A nee ya ne: «Ay gʼa wiri ni ga, alhormo tee ya ne, ma naŋ ya koy, zama ir goo nda alkabiila sargari koyraa ra, agʼarmey hunday ka ciya ya ne, naŋ ya koy hala ya dii agʼarmey.» Woo se a mana kaa kokoyoo hoyandoo dogoo ra. 30Woo ga, Sawul dukur Žonataŋ ga. A nee a se: «Woy laadir jaŋante turante ize, ya nka si bay kaŋ ni nka hanga Yišay izʼaroo bande, ni haawoo ga nda ni ɲaa haawoo ga wala? 31Zama kullihinne Yišay izʼaroo goo laboo ga, nʼsi duu fondo, ni kokoytaraa mo si duu fondo. Sohõ boro sanba i mʼa ceeci, ma kate a ya ne, zama buuyan nda a ga hima.» 32Žonataŋ na Sawul zaabi ka nee: «Macin se a ga wiiyandi? Macin no a nʼa tee?» 33Sawul na nga yaajoo ka Žonataŋ warra hala nga mʼa kar. Woo ra Žonataŋ bay kaŋ nga baaba nka kayandi nga ma Dawda wii. 34Žonataŋ tun ŋaadogoo ra nda futay beeri, a mana haya kul ŋaa handu taagaa jirbi hinkantoo. Binoo maray Dawda maaganda, zama baaboo nʼa wow.

35Subaa ra, Žonataŋ koy hawsaa ra nga nda Dawda cere kubayyanoo se, zankaaru foo goo a bande. 36A nee zankaaroo se: «Ay gʼa wiri ni ga, zuru ka koy ay biraw-izey kaŋ ay gʼi warra ceeci.» Zankaa zuru, Žonataŋ na biraw-ize foo warra kaŋ bisa a ga. 37Waatoo kaŋ zankaa too nongoo kaŋ ra biraw-izoo goo kaŋ Žonataŋ nʼa warra, Žonataŋ kaati a ga ka nee: «Manʼti biraw-izoo goo ma ne jine wala?» 38A yee ka kaati zankaa ga ka nee: «Cahã, tanba, masi kay!» Žonataŋ zankaa na biraw-izey kuuna, a yee kate nga aru beeroo do. 39Zankaa mana faham haya kul se woo ra, Žonataŋ nda Dawda hinne no ma bay haya kaŋ ti woo. 40Žonataŋ na nga wongu jinawey noo zankaa se kaŋ goo a bande, a nee a se kaŋ a ma koy nda ey koyraa ra. 41Waatoo kaŋ zankaa koy, Dawda tun gurma here, a na nga ndumoo sinji laboo ra ka gunguma cee hinza. Dawda nda Žonataŋ na cere naagu cere gande ra, i hẽe cere bande hala waatoo kaŋ ra Dawda hẽenoo jer ka bisa Žonataŋ wanoo. 42Žonataŋ nee Dawda se: «Ma koy nda alaafiya, woo kaŋ agay nda ni nʼa žee Abadantaa maaɲoo ga, yala Abadantaa ma tee seede agay nda ni game, a ma tee seede ay hayroo nda ni hayroo game hala abada.»

21

1Dawda tun ka koy, Žonataŋ huru koyraa ra.

Dawda zuru Sawul se ka koy Ahimelek do Nob

2Dawda koy koyraa ra sargari juwalkaa Ahimelek do. Ahimelek kaa a do nda jijiray, a nee a se: «Macin se ni folloku no? Macin se boro kul sii ni bande?» 3Dawda nee sargari juwalkaa Ahimelek se: «Kokoyoo nkʼay noo yaamar foo, a nee ya ne: ‹Boro kul masi bay hayaa kaŋ se ay na ni sanba nda yaamaroo kaŋ ay nʼa noo ma ne.› Ya nka daŋ agay nda ay soogey ma cere kubay nongu foo ra. 4Sohõ macin bara ma ne? Ay noo takula guu wala woo kaŋ nʼga hin a.» 5Sargari juwalkaa na Dawda zaabi ka nee: «Takula koonu sii ya ne, takulawey kaŋ yeetandi jere ga Irkoy se de bara ne, kala de nda ni soogey mana man woy-boro.» 6Dawda na sargari juwalkaa zaabi ka nee: «Waati kul, nda ay fatta ka koy wongu ir sii nda fondo ka marga nda woy-boro. Nda arusoogey wongu jinawey mana kayandi kala wongu kaŋ manʼti koonu se, i ga henan soko hõ diraa woo cine kaŋ ra ir goo.» 7Woo ga, sargari juwalkaa nʼa noo takulayaŋ kaŋ yeetandi jere ga Irkoy se, zama takula sii a se kala wey kaŋ jisandi Abadantaa jine, kaŋ i nʼi kaa no ka takula konnayaŋ yeeti dogey ra.

8Hanoo din hunday, Sawul goykey boro foo kaŋ i nʼa dii goo no din Abadantaa jine, Edom boro no kaŋ maaɲoo ti Doyeg, Sawul kurkey jineboraa no.

9Dawda nee Ahimelek se: «Yaaji wala takuba sii ni kone? Ya nʼay takubaa zaa, ya na wongu jinawey zaa, zama kokoyoo dontaa ga hanse ka cahã.» 10Sargari juwalkaa nee: «Filisti boraa Goliyat kaŋ nʼnʼa wii tuuriɲaa beerey gooroo ra takubaa ne, a goo ma didiji darbay ra beene kaayi-izoo dumaa ga. Nda nʼga baa mʼa zaa, a zaa, zama affoo tana sii ne.» Dawda nee: «Nga cine sii, a noo ya ne.»

Dawda koy Filisti borey do Gat

11Hanoo din, Dawda tun ka zuru ka hun Sawul ra. A too Akiš, Gat kokoyoo do. 12Akiš goykey nee a se: «Manʼti Dawda ti woo, gandaa kokoyoo? Manʼti nga se i ga don ka nee:

‹Sawul na zenberyaŋ wii,

Dawda na zenber woyyaŋ wii.›21.12 Zamnaa 18.7; 29.5.»

13Dawda na šenney wey dii nda soobay, a ga hanse ka hunbur Akiš, Gat kokoyoo. 14Waatoo din, a na nga boŋ tee i jine sanda boro kaŋ lakkaloo hun a ga, a ga žeeriyaŋ daŋ hugey miɲey ga, a ga naŋ nga yololaa ma doo nga kaaboo ga. 15Akiš nee nga goykey se: «War ga dii kaŋ aroo woo hollo, macin se war ga kate a ya ne? 16Ya nka sii nda hollokom kaŋ se war ga kate ya ne woo a ma hollokomtaray tee ay jine? Aroo woo ga hima ka huru ay hugoo ra wala?»

22

Dawda tee boŋkoyni borey se kaŋ goo a bande

1Dawda hun Gat koyraa ra ka koy tugu Adulam tondi horboo ra. Nga armey nda nga hugoo borey kul maarʼa, de i zunbu ka koy a do. 2Borey kul kaŋ ga fara, nda borey kaŋ ga garaw goo, nda borey kaŋ biney gʼi maray kaa ka marga a do, a tee ngi boŋkoynoo. Aru zangu taaci (400) cine bara a bande.

3Dawda hun no din ka koy Mispe kaŋ goo Mowab gandaa ra. A nee Mowab kokoyoo se: «Ay gʼa wiri ni ga, ma naŋ ay ɲaa nda ay baaba ma koy goro ni do hala waati kaŋ ay na hayaa bay kaŋ Irkoy gʼa tee ya ne.» 4A nʼi ka koy Mowab kokoyoo jine. I cindi Mowab kokoyoo do waatoo kul kaŋ Dawda goo tondi guusoo ra. 5Annabi Gad nee Dawda se: «Masi cindi tondi guusoo ra, koy huru Žuda gandaa ra.» Dawda dira, a koy Heret hawsaa ra.

Sawul koy Nob sargari juwalkey wii

6Sawul maa kaŋ alhabar duwandi Dawda nda borey kaŋ goo a bande ga. Sawul goo ma goro Gibeya tamaris tuuriɲaŋoo cire hodaddaa ra, nga yaajoo goo kaboo ra, nga goykey kul goo ma kay jeroo ga. 7Sawul nee nga goykey kaŋ goo jeroo ga se: «Ay gʼa wiri war ga, Benžameŋ borey, wa haŋajer ya ne, Yišay izʼaroo ga kaa ka war noo faariyaŋ nda alaneb faariyaŋ wala? A ga kaa ka war affoo kul tee sooje zenber foo (1.000) boŋkoyni nda sooje zangu (100) boŋkoyni wala? 8War kul ka hawandifutay ay ga, boro kul manʼay bayrandi kaŋ ay izʼaroo na amaana daŋ nga nda Yišay izʼaroo game. War affoo kul si alhuzun ya ne, a sʼay bayrandi kaŋ ay izʼaroo nʼay goykaa taŋ ay ra hala a ma kumsay hirri ya ne sanda woo kaŋ ne ka tee hõ.»

9Doyeg, Edom boraa kaŋ goo Sawul goykey jine nee: «Ay dii Yišay izʼaroo a ga kaa Nob koyraa ra, Ahitub izʼaroo Ahimelek do. 10Ahimelek na Abadantaa ibaayoo ceeci a se, a nʼa noo hunay, a nʼa noo Filisti boraa Goliyat takubaa.»

11Kokoyoo daŋ i ma ciya sargari juwalkaa kaŋ ti Ahimelek, Ahitub izʼaroo, nda nga baaba hugoo kul, nda sargari juwalkey kul kaŋ goo Nob se. I kul koy kokoyoo jere. 12Sawul nee: «Ay gʼa wiri ni ga, Ahitub izʼaroo, ma haŋajer.» A nee: «Agay ne, ay koyoo.» 13Sawul nee a se: «Macin se ni nda Yišay izʼaroo, war ga hawandifutay ay ga? Macin se nʼnʼa noo takula nda takuba, de nʼna Irkoy ibaayoo ceeci a se hala a ma kay ya ne ka kumsay hirri ya ne sanda woo kaŋ ne ka tee hõ.» 14Ahimelek na kokoyoo zaabi ka nee: «Ni goykey kul ra, may bara no kaŋ ga too Dawda, a ga laadir, kokoyoo nzuraa no, nga kaŋ goo ni lakkalkaw maanawey ra, a goo nda beeray ni hugoo ra? 15Hõ no ay sintin ka Irkoy ibaayoo ceeci a se wala? Abada! Kokoyoo masi woo daŋ ay ga, a masʼa daŋ ay baaba hugoo boro kul ga, zama agay, ni tamoo si haya bay woo kul se, ay si ikaccu bay a ra, ay si ibeeri bay a ra.» 16Amma kokoyoo nee: «Šikka sii nʼga buu, Ahimelek, ni nda ni baaba hugoo borey kul.»

17Kokoyoo nee nga lakkalkey kaŋ goo nga jeroo ga se: «Wa bere, war ma Abadantaa sargari juwalkey wii, zama ngi mo na kabe daŋ Dawda se. I bay kaŋ a ga zuru, amma i mana alhabar daŋ ay ra.» Amma kokoyoo goykey si baa ngi ma kabe deke Abadantaa sargari juwalkey ga kʼi wii. 18Woo ga, kokoyoo nee Doyeg se: «Bere, ni, ma sargari juwalkey wii.» Woo banda ga, Doyeg Edom boraa bere. Nga no ka sargari juwalkey wii. Hanoo din, a na boro woyyaaha cindi guu (85) wii kaŋ ga leŋ beene kaayi-izoo goo. 19A na Nob kaŋ ti sargari juwalkey koyraa borey wii nda takuba. Aru, nda woy, nda zanka, nda taana, nda haw, nda farka, nda feeji wiiyandi nda takuba. 20Ahitub izʼaroo Ahimelek, nga hinne izʼaroo ka yena, maaɲoo ti Abiyatar. A zuru ka hanga Dawda bande. 21Abiyatar na alhabar daŋ Dawda ra kaŋ Sawul na Abadantaa sargari juwalkey wii. 22Dawda nee Abiyatar se: «Hanoo din ay dii kaŋ Doyeg Edom boraa goo no, šikka sii a ga alhabar daŋ Sawul ra. Agay ka tee sabbu kaŋ na ni baaba hugoo borey kul wii. 23Cindi ay bande, masi hunbur, zama boraa kaŋ ga baa nga mʼay hundoo kaa, ga baa nga ma ni da hundoo kaa, ay jeroo ga haya kul si duu ni.»

23

Dawda koy Kela nda Horša koyrawey ra

1I na alhabar daŋ Dawda ra ka nee: «Nga ne, Filisti borey na Kela tangam, i goo ma taasoo kaŋ goo taasu kar ganganey ra kom.» 2Dawda na Abadantaa ibaayoo ceeci ka nee: «Ya koy Filisti borey kar wala?» Abadantaa nee a se: «Koy, nʼga Filisti borey kar, nʼga Kela hallasi.» 3Amma Dawda borey nee a se: «Guna, ne Žuda hunday ra ir ga hunbur, adiši taka foo nda ir ga koy Kela kaŋ ra Filisti borey wongu-izey ga marga?» 4Dawda yee ka Abadantaa ibaayoo ceeci, Abadantaa nʼa zaabi ka nee: «Tun ka doo ka koy Kela, zama ay ga Filisti borey daŋ ni kaboo ra.» 5Woo ga, Dawda nda nga borey koy Kela. A na Filisti borey tangam, a na ngi adabbawey ka kaa, a hin ey hinyan beeri. Takaa woo nda Dawda na Kela borey hallasi.

6Waatoo kaŋ Ahimelek izʼaroo Abiyatar zuru ka koy Dawda do Kela, a koy nda nga bande beene kaayi-izoo nga kaboo ra.

7Sawul duu alhabar kaŋ Dawda too Kela. Sawul nee: «Irkoy kʼa daŋ ay kaboo ra, zama a kaa ka nga boŋ daŋ koyraa ra kaŋ miɲey ga kufalandi.» 8Sawul na nga jamaa kul daŋ cere ga i ma wongu hala i ma doo ka koy ka Dawda nda nga borey wanga kʼi daŋ game kʼi dii. 9Dawda bay kaŋ Sawul nka haya futu soolu nga se, a nee sargari juwalkaa Abiyatar se: «Kate beene kaayi-izoo.» 10Dawda na Irkoy ibaayoo ceeci ka nee: «Abadantaa, Izirayel Koyoo, agay, ni tamoo maa kaŋ šikka sii Sawul goo ma ceeci ka kaa Kela ka koyraa kayri agay maaganda se. 11Kela borey gʼay daŋ kaboo ra wala? Sawul ga doo kate sanda takaa kaŋ agay, ni tamoo maarʼa wala? Abadantaa, Izirayel Koyoo, ay gʼa wiri ni ga, ma agay, ni tamoo bayrandi.» Abadantaa nee: «Sawul ga doo kate.» 12Dawda nee koyne: «Kela borey ga agay nda ay borey daŋ kaboo ra wala?» Abadantaa nee: «I ga ni noo a se.» 13Dawda nda nga borey, i ga too boro zangu iddu (600) cine, i tun ka hun Kela ka koy nongu kaŋ i ga hin ra. Sawul duu alhabar kaŋ Dawda zuru ka hun Kela, Sawul na diraa naŋ.

14Dawda koy saajoo tee nga gorodogoo, tondey nongey ra. Kaŋ a goo ma goro Zif saajoo hondey boŋ, Sawul gʼa ceeci zaari kul, amma Irkoy manʼa daŋ kaboo ra. 15Dawda dii kaŋ Sawul goo ma yaara ka ceeci ka nga hundoo kaa. Dawda goo Horša, Zif saajoo ra.

16Woo banda ga, Žonataŋ, Sawul izʼaroo koy Dawda do Horša ka Dawda binoo daŋ a ma koy a ga ka nga naanaa daŋ Irkoy ra. 17A nee a se: «Masi hunbur. Ay baaba Sawul si hin ka too ni do. Ni no ma tee kokoy Izirayel se, ay ga tee ni ihinkantoo. Sawul ay baaba hunday mo ga bay.» 18Ngi boro hinkaa kul na amaana zaa cere se Abadantaa jine. Dawda cindi Horša, Žonataŋ koy nga do.

Irkoy na Dawda kaa Sawul ra

19Zif boroyaŋ žigi ka koy Sawul do Gibeya, i nee: «Manʼti Dawda mma goo ma tugu ir do Horša, Hakila tondi nongey ra, labu kogaa se gurma? 20Sohõ, kokoyoo, nda ni mma baa ma doo ka koy, doo. Ir no mʼa daŋ kokoyoo kaboo ra.» 21Sawul nee: «Abadantaa ma albarka daŋ war ra, zama war hinne ya ne. 22Ay gʼa wiri war ga, war ma koy, war ma guna koyne ka dii nongoo kaŋ ra a goo, wa hãa may ka dii a, zama ay maa kaŋ a ga hanse ka caram. 23Wa tugudogey kul guna ka dii nongu kaŋ ra a ga hin ka tugu, war ma willi ka kaa ka dii agay nda alhabar kayante, de ay ga koy war bande. Nda a goo gandaa ra, ay gʼa ceeci Žuda boro zenberey kul ra.»

24I tun ka koy Zif Sawul jine. Dawda nda nga borey goo Mawoŋ saajoo ganganoo gandaa ra, labu kogaa se gurma. 25Sawul nda nga borey koy huru Dawda cewoo ra. Dawda duu alhabar, a zunbu tondey ra, a cindi Mawoŋ saajoo ra. Sawul maarʼa, a na Dawda gaarandi Mawoŋ saajoo ra. 26Sawul goo ma dira hondoo caraa ga, Dawda nda nga borey mo ga dira caraw faa ga. Dawda cahã ka hun Sawul ra. Amma a gar Sawul nda nga borey ceeci ka Dawda nda nga borey kuubi kʼi bere hala ngi mʼi dii. 27Alhabar teekaw foo kaa ka nee Sawul se: «Cahã ka kaa, Filisti borey huru gandaa ra.» 28Sawul willi banda, a fay nda ka Dawda gaarandi, a koy Filisti borey kubay. Woo din se i ga nee nongoo din se Sela-Malekot (maanaa «fayyan tondoo»).

24

Dawda wanji ka Sawul wii En-Gedi tondi horboo ra

1Dawda žigi ka hun no din ka koy goro En-Gedi tondi nongey ra. 2Waatoo kaŋ Sawul willi ka hun Filisti borey gaarandiroo ra, i nee a se: «Nga ne, Dawda goo En-Gedi saajoo ra.» 3Sawul na wongu-ize suubante zenber hinza (3.000) zaa Izirayel kul ra, a koy Dawda nda nga borey ceeci hala ganjihanciney tondey jere. 4A too alman buuney kaley do kaŋ goo fondaa jeroo ga, no din tondi horbu goo a ra. Sawul huru a ra ka koy saaji. Dawda nda nga borey goo ma goro horboo koroo ra. 5Dawda borey nee a se: «Nga ne, zaaroo no kaŋ Abadantaa nee ma ne: ‹Guna, ay ga ni iberoo daŋ ni kaboo ra, ma tee a se woo kaŋ kan ma ne.›» Dawda tun ka mossoyaada ka Sawul burmusoo miɲoo dunbu. 6Woo banda ga, Dawda ga maate nga binoo ga zarga, zama a na Sawul burmusoo miɲoo dunbu. 7A nee nga borey se: «Yala Abadantaa mʼay waa ya si woo dumoo tee, ka tee ay koyoo sotoloo, boraa kaŋ Abadantaa nʼa yon. Zama nga no Abadantaa nʼa yon.» 8Šenney wey ga, Dawda na nga borey kayandi, a nʼi ganji i ma too Sawul do. Sawul fatta horboo ra ka nga fondaa zaa ka koy.

9Woo banda ga, Dawda tun ka fatta horboo ra, a kaati Sawul bande ka nee: «Ay koyoo, ay kokoyoo.» Sawul ɲeli ka banda bere ka guna, Dawda na nga ndumoo sinji laboo ra ka gunguma. 10Dawda nee Sawul se: «Macin se nʼga haŋajer borey šenney se kaŋ ga nee: ‹Dawda mma baa nga ma ni bonandi?› 11Guna, hõ zaaroo ni hunday ma dii nda ni moɲey kaŋ hõ Abadantaa na ni daŋ ay kaboo ra horboo ra. Borey nee kaŋ ay ma ni wii, amma ay na ni naŋ, ya nka nee: ‹Ay si tee ay koyoo sotoloo, zama nga no Abadantaa nʼa yon.› 12Guna, ay baaba, ni burmusoo miɲoo guna ay kaboo ra. Ay na ni burmusoo miɲoo dunbu, ay mana ni wii. Nʼga dii kaŋ anniya futu sii ay do, tureyan sii ay do, ay mana duu ni ga zunubu. Amma ni, nʼgʼay hundoo ceeci kʼa kaa. 13Abadantaa ga ciiti agay nda ni game, Abadantaa ga bana ya ne, amma ay kaboo si too ni do. 14Yaasay žeena foo ga nee: ‹Ifutu ra ifutu ga hun.› Ay kaboo si too ni do. 15May no Izirayel kokoyoo koy a wongu? May no nʼgʼa gaarandi? Hanši bukaw, nkanji yaada? 16Abadantaa ga ciiti dunbu, a ga ciiti agay nda ni game. A ga dii, a ga faasa ya ne, a ga ciiti kʼay kaa ni kaboo ra.»

17Waatoo kaŋ Dawda na wey har ka ben Sawul se, Sawul nee: «Ni jindoo da no, ay izoo Dawda wala?» Sawul na nga jindoo jer ka hẽe. 18Woo banda ga, a nee Dawda se: «Nʼgoo nda cimi nda agay, zama ni, nʼna ihenna tee ya ne, ka gar agay ilaala no ay nʼa tee ma ne. 19Hõ, ni cebe kaŋ gomni no nʼga tee ya ne, Abadantaa nʼay daŋ ni kaboo ra, amma manʼay wii. 20Nda boro duu ni iberoo, nga naŋ a ma koy yaada nga fondaa ra wala? Yala Abadantaa ma ni bana gomnoo woo kaŋ nʼnʼa tee ya ne hõ se. 21Sohõ guna, ay bay kaŋ šikka sii nʼga kaa ka tee kokoy, Izirayel kokoytaraa ga tabati waati kaŋ a huru ni kaboo ra. 22Sohõ žee ya ne Abadantaa maaɲoo ga kaŋ nʼsʼay hayroo halaci ay banda ga, nʼsʼay maaɲoo derandi ay baaba hugoo ra.» 23Dawda nʼa žee Sawul se. Woo banda ga, Sawul koy nga do, Dawda nda nga borey žigi ka koy tondi guusoo ra.

25

Samiyel buuroo

1Samiyel faati. Izirayel kul marga kʼa hẽe, i nʼa sutura nga do Rama. Waatoo din no Dawda doo Paraŋ saajoo ra.

Nabal na gomni mun Dawda se

2Aru foo goo Mawoŋ kaŋ ga goy Karmel. Boro beeri no, a goo nda feeji zenber hinza (3.000) nda hancin zenber foo (1.000). Woo gar a goo Karmel ka nga feejey kosu. 3Aroo woo maaɲoo ti Nabal, wandoo maaɲoo ti Abigayel. Woy lakkalkoyni no, a ga boori mo, amma kurɲoo binoo si boori, nga teegoyey ga laala. Kaleb alkabiilaa boro no.

4Saajoo ra Dawda maa kaŋ Nabal goo ma nga feejey kosu. 5A na arusooga woy (10) sanba a do, a nee arusoogey se: «Wa žigi ka koy Karmel. War ma koy Nabal do, ay maaɲoo ga war mʼa foo ya ne. 6War ma nee a se: ‹Kay yeeši, alaafiya ma kaa ni, nda ni hugoo, nda haya kul kaŋ ti ni wane ga. 7Ay maa kaŋ alman kosukawyaŋ bara ni do. Ka gar ni kurkey goo ir bande. Ir mana haya laala kul tee i se, haya kul mana dere i se waatoo kul kaŋ i nʼa tee Karmel. 8Ni borey hãa, ngi hunday gʼa har ma ne. Woo ga, alhormo tee ay borey se, zama ir mana kaa kala jingar zaari. Ir gʼa wiri ni ga, mʼir kaŋ ti ni tamey nda Dawda ni izʼaroo noo woo kaŋ goo ni kaboo ra.› »

9Waatoo kaŋ Dawda borey too kate, i nʼa har Nabal se nda takaa din da Dawda maaɲoo ga. Woo banda ga, i batu. 10Nabal tuuru Dawda dontokey se ka nee: «May ti Dawda, may ti Yišay izʼaroo? Hõ tam booboyaŋ goo no kaŋ ga zuru ngi koyey ga. 11Ay takulaa, nda ay haroo, nda ay hamoo kaŋ ay nʼi soolu ay kosukey se, ngi no ay gʼi noo boroyaŋ se kaŋ ay si ba ngi hundogoo bay wala?» 12Dawda arusoogey na ngi fondaa zaa ka willi. Kaŋ i too, i na hayaa kul har Dawda se. 13Dawda nee nga borey se: «Boro foo kul ma nga takubaa haw centoo ga.» Boro foo kul na nga takubaa haw centoo ga. Dawda mo na nga takubaa haw centoo ga. Boro zangu taaci (400) cine hanga a bande ka koy tangam. Boro zangu hinka (200) cindi jinawey do.

Abigayel na Dawda faaba

14Nabal sooga goykey affoo nee Nabal wandoo Abigayel se: «Guna, Dawda na dontokawyaŋ sanba ka hun saajoo ra ka kaa kʼir koyoo foo, amma ir koyoo nʼi kubay, kubay laala. 15Ka gar borey wey hanse ka boori ir se, ir mana alhuzun, haya kul mana dere ir se waatoo kul kaŋ ir goo cere bande fondaa ra, waatoo kaŋ ir goo hawsaa ra. 16I nʼir lakkal haya kul ma si duu ir cijin nda zaari, waatoo kul kaŋ ir goo i bande ka alman buunaa kur. 17Ni no ma guna sohõ haya kaŋ nʼga hima kʼa tee, nda manʼti woo, šikka sii ir koyoo nda nga hugoo kul ga bone. Nga woo, boro no kaŋ sii nda attabiya, boro si hin ka šelaŋ a se.» 18Abigayel cahã ka takula zangu hinka (200) zaa, nda alaneb hari mooro hunbar hinka, nda feeji guu kaŋ hansandi, nda attam haagante mudu guu, nda alaneb-ize koga gabante zangu (100), nda jeejay-ize koga gabante zangu hinka (200), a nʼi daŋ farkayaŋ boŋ. 19A nee nga tamey se: «Wa koy ay jine, guna, ay goo war bandawey ga.» A mana haya kul har Nabal, nga kurɲoo se. 20A žigi farka boŋ, a zunbu ka koy nda tondi hondoo caraa, ka sawa nda Dawda nda nga borey zunbu a tenje, i nʼa kubay. 21Dawda nee nga boŋ se: «Ay nʼay boŋ tooɲe ka aroo woo almaanoo kul lakkal saajoo ra, haya kul mana hun nga almaanoo ra. Ihennaa kaŋ ay nʼa tee a se, a nʼa bana nda ifutu. 22Irkoy ma goy goy ay ga, agay Dawda, nda ne nda suba ay na aru foo naŋ Nabal borey ra.»

23Waatoo kaŋ Abigayel dii Dawda, a cahã ka zunbu farkaa boŋ, a na nga ndumoo sinji laboo ra, a gunguma Dawda jinoo ra. 24A kaŋ cewey cire, a nee: «Ay na laybu tee, ay koyoo. Ay gʼa wiri ni ga, ma agay, ni tamoo naŋ ya šelaŋ, haŋajer ni tamoo šenney se. 25Ay gʼa wiri ni ga, ay koyoo, masi hanga Nabal bande, boro no kaŋ sii nda attabiya, a nka tuuru nga maaɲoo se, maaɲoo manʼti kala Nabal (maanaa ‹saama›), saama no. Agay, ni tamoo, ya na bay ka dii ay koyoo arusoogey kaŋ nʼnʼi sanba. 26Sohõ ay koyoo, ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo nda ni maaɲoo, Abadantaa ka ni ganji ma kuri mun, ka ni boŋ faasa. Ay koyoo, yala ni iberey nda borey kaŋ ga ceeci kʼi ifutu tee ma ne, ma tee sanda Nabal. 27Gomnoo kaŋ agay, ni tamoo kate a ma ne ma zamnandi soogey se kaŋ goo ni bande. 28Ay gʼa wiri ni ga, ma agay, ni tamoo layboo yaafa. Abadantaa ga albarka daŋ ni hugoo borey ra kʼi gorandi waati kul kokoytaraa ra, zama Abadantaa wongey ra nʼgoo. Yala haya futu kul masi garandi ni do ni hunaroo kul ra. 29Nda boro tun ka ni gurzugay, ka ceeci ka ni hundoo kaa, Abadantaa, ni Koyoo ga ni hundoo marga henna. Amma a ga ni iberey hunaroo warra sanda takaa kaŋ nda fizza ga tondi warra. 30Waati kaŋ Abadantaa ga gomnoo kul tee ma ne kaŋ a na nga allaahidoo zaa ma ne ka ni tee Izirayel boŋkoynoo, 31woo ra ni binoo si ni zarabi ka nee ma ne kaŋ nʼna boro wii yaada ka ni dukuroo kaa. Nda Abadantaa na gomni tee ma ne, masi dirɲa agay, ni tamoo.»

32Dawda nee Abigayel se: «Albarka Abadantaa, Izirayel Koyoo kaŋ na ni sanba mʼay kubay hõ. 33Albarka ma huru ni lakkaloo ra, albarka ma huru ni ra kaŋ nʼay ganji hõ ya boro wii yaada, yʼay dukuroo kaa. 34Ay ga žee nda Abadantaa, Izirayel Koyoo kaŋ ga huna maaɲoo kaŋ nʼay ganji ya ifutu tee ma ne, nda manʼti kaŋ ni cahã ka kaa kʼay kubay, ne nda alfazar ba aru foo si cindi Nabal borey ra.»

35Dawda na hayaa taa kaŋ Abigayel kate a se, a nee a se: «Žigi ka koy ni do nda baani. Guna, ay na haŋajer ma ne, ay yadda woo kaŋ nʼnʼa har.»

Nabal buuroo

36Abigayel too kate Nabal do, a gar hoyandi beeri tee a do kaŋ ga hima nda kokoy hoyandi. Nabal binoo ga hanse ka kan, a hanse ka suu. Abigayel mana haya kul har a se šenni kaccu ra wala ibeeri ra hala moo boo. 37Subbaahoo ra, suuyanoo ben Nabal ga, wandoo na hayaa deede a se kaŋ tee. Ni mma nee haya ka binoo hay, Nabal gaahamoo buu. 38Jirbi woy (10) cine banda ga, Abadantaa na Nabal kar, a buu.

Dawda hiiji Abigayel

39Dawda maa kaŋ Nabal buu, a nee: «Albarka Abadantaa kaŋ faasa ya ne tooɲaa kaŋ Nabal nʼa tee ya ne ra, kaŋ na agay, nga tamoo moorandi ifutu. Abadantaa na Nabal goy futaa kaŋandi a boŋ.» Dawda sanba ka Abigayel wiri hiijay. 40Dawda borey too kate Abigayel do Karmel, i šelaŋ a bande ka nee: «Dawda kʼir sanba ni do ir ma ni zaa nga se wande.» 41A tun, a gunguma, a na nga ndumoo sinji laboo ra, a nee: «Nga ne, ni tamoo ti agay, ay ga tee koŋŋa kaŋ ga ni tamey cewey ɲumay, ay koyoo.» 42Abigayel cahã ka tun, a žigi farka boŋ, woysoogo guu hanga a bande, a hanga Dawda dontokey. A tee Dawda wandoo.

43Woo gar Dawda na Ahinowam, Žizireyel boraa sanbu wande. Ngi boro hinkaa kul tee Dawda se wande. 44Amma haya kaŋ ti Dawda wandoo Mikal, Sawul ize woyoo, Sawul nʼa noo Layiš izʼaroo, Palti, Galim koyraa boraa se.

26

Dawda wanji ka Sawul wii Zif saajoo ra

1Zif borey koy Sawul do Gibeya, i nee: «Manʼti Dawda mma goo ma tugu Hakila hondoo ga, labu kogaa tenje?» 2Sawul doo Zif saajoo ra nda Izirayel wongu-ize suubante zenber hinza (3.000) ka koy Dawda ceeci Zif saajoo ra. 3A na nga kaloo gorandi Hakila hondey ra, labu kogaa tenje, fondaa jesoo ga. Dawda si goro kala saajoo ra. Waatoo kaŋ a bay kaŋ Sawul na nga gaarandi hala saajoo ra, 4Dawda na monnokawyaŋ sanba, a bay kaŋ cimi no Sawul too kate. 5Woo ga, Dawda tun ka koy nongoo kaŋ ra Sawul na kali tee. A dii nongoo kaŋ ra Sawul ga kani, nda nga wongu-izey jineboraa Abner, Ner izʼaroo. Sawul ga kani kaloo gamoo ra, wongu-izey jamaa gʼa kuubi kʼa bere.

6Dawda nee Heti boraa Ahimelek, nda Žowab armaa kaŋ ti Seruya26.6 Seruya ti Žowab, nda Abišay, nda Asayel ɲaa. Dawda woymaa no. izʼaroo Abišay se: «May no ma baa nga ma doo ay bande Sawul do kaloo ra?» Abišay nee: «Ay ga doo ni bande.»

7Dawda nda Abišay koy cijinoo ra jamaa do. Woo gar Sawul goo ma kani, a ga jirbi kaloo gamoo ra, nga yaajoo ga sinji laboo ra nga boŋoo jere. Abner nda jamaa ga kani kʼa kuubi ka bere. 8Abišay nee Dawda se: «Hõ Irkoy na ni iberoo daŋ ni kaboo ra, ay gʼa wiri ni ga, naŋ ya yaaji kʼa hay laboo ra cee folloku, ay sʼa kar cee hinka.» 9Amma Dawda nee Abišay se: «Masʼa wii! May no ma hin ka too boraa do kaŋ Abadantaa nʼa yon kʼa tee kokoy, nga alhakoo mana hun boraa ra?» 10Dawda nee koyne: «Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, Abadantaa no ma hin kʼa kar, nga waatoo mma too a ma buu, wala a ma doo wongoo ra i mʼa halaci. 11Yala Abadantaa mʼay waa ay kaboo ma too boraa do kaŋ Abadantaa nʼa yon. Sohõ ay gʼa wiri ni ga, yaajoo zaa kaŋ goo boŋoo jere nda hooboo, ir ma koy.»

12Dawda na yaajoo nda hooboo zaa kaŋ goo Sawul boŋoo jere, i koy. Boro kul mana dii ey, boro kul mana bay, boro kul moɲey mana hay, zama boraa kul goo ma jirbi. Abadantaa nʼi kaŋandi jirbi koma ra.

13Dawda bere hondoo boŋ faa here, a kay nongu mooro ra, tondi hondu faa boŋoo ga, farru beeri goo gamey ra. 14Dawda kaati ka nee jamaa nda Ner izʼaroo Abner se: «Nʼsi tuuru, Abner?» Abner nee: «May ti ni, ni kaŋ ga kaati kokoyoo bande?» 15Dawda nee Abner se: «Manʼti aru ti ni wala? Ni cine mma bara Izirayel ra? Macin se mana kokoyoo, ni koyoo hawgay? Jamaa boro foo kaa ka kokoyoo, ni koyoo halaci. 16Woo kaŋ nʼnʼa tee mana boori. Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, war ga hima ka buu, zama war mana war koyoo hawgay, boraa kaŋ Abadantaa nʼa yon. Sohõ guna, man ra kokoyoo yaajoo nda hooboo kaŋ cindi boŋoo jere?»

17Sawul na Dawda jindoo bay, a nee: «Ay izʼaroo, ni jindoo hunday no wala?» Dawda nee: «Ay jindoo no, ay koyoo, ay kokoyoo.» 18A nee koyne: «Macin se ay koyoo ga agay, nga tamoo gaarandi ka ceeci kʼay wii? Macin no ay nʼa tee? Macin ti ifutaa kaŋ ay nʼa tee? 19Sohõ ay koyoo, ay kokoyoo, ay gʼa wiri ni ga, haŋajer agay, ni tamoo se, nda Abadantaa no ma ni daŋ ma ifutu tee ya ne, ay ga sargari kaa a se hala a mʼay yaafa, amma nda adamizeyaŋ no, yala i ma laali Abadantaa jine, zama i gʼay gaarandi kʼay kaa Abadantaa tuboo ra kaŋ ti nga jamaa ka nee ya ne: ‹Koy koy tanayaŋ gana.› 20Yala ay kuroo masi mun ganda Abadantaa ndumoo se nongu mooro ra, zama Izirayel kokoyoo fatta ka nkanji yaada ceeci sanda takaa kaŋ nda boro ga daaniŋaana gaaray tondi hondey ra.»

21Sawul nee: «Ay na zunubu tee, yee kate, Dawda ay izʼaroo. Ay si yee ka ifutu tee ma ne, zama hõ ay hundoo duu beeray ni do, ay na lakkal jaŋante goy tee, ay hanse ka dere.» 22Dawda zaabi ka nee: «Kokoyoo yaajoo ne, arusoogey affoo ma kaa kʼa taa. 23Abadantaa ga boro foo kul bana nda nga šerretaraa nda nga laadirtaraa, zama hõ Abadantaa nka ni daŋ ay kaboo ra, amma ya na baa ay kaboo ma too boraa do kaŋ Abadantaa nʼa yon. 24Takaa kaŋ nda hõ ni hunaroo duu ay do alkadar beeri, takaa din da ay hunaroo ma duu alkadar beeri Abadantaa do, de a mʼay kaa torro kul ra.» 25Sawul nee Dawda se: «Albarka ma huru ni ra Dawda, ay izʼaroo. Goy kul kaŋ nʼnʼa tee ga koy jine.» Woo banda ga, Dawda koy nga fondaa ra, Sawul willi nga do.

27

Dawda koy tugu Filisti borey gandaa ra

1Woo banda ga, Dawda nee nga boŋ se: «Sawul kokoroo kul ti han foo a mʼay halaci. Hayaa de kaŋ ay ga hima kʼa tee ti ya zuru ka koy Filisti borey gandaa ra, hala Sawul ma fay nda kʼay ceeci Izirayel laboo kul ra, ay ga hallasi kaboo ra.» 2Woo ga, Dawda nda aru zangu idduwaa (600) kaŋ goo a bande bisa ka koy Gat kokoyoo Akiš do kaŋ ti Mawok izʼaroo. 3Dawda goro Akiš, Gat boraa do, nga nda nga borey, boro foo kul nda nga alaayaney, Dawda nda nga wande hinkaa, Ahinowam, Žizireyel boraa nda Abigayel, Nabal, Karmel boraa aduɲɲa wandoo. 4Sawul duu alhabar kaŋ Dawda zuru ka koy Gat, a fay nda nga ceeciyanoo.

5Dawda nee Akiš se: «Ay gʼa wiri ni ga, alhormo tee ya ne, mʼay noo koyrawey kaŋ goo hawsaa ra affoo ra nongu kaŋ ra ay hin ka goro. Macin se ay ga goro ni do, agay, ni tamoo, kokoyoo koyraa ra?» 6Zaari follokaa ra Akiš nʼa noo Siklak. Woo se Siklak manʼti kala Žuda kokoyoo wane hala hõ. 7Waatoo kaŋ Dawda nʼa tee Filisti borey gandaa ra manʼti kala jiiri foo nda handu taaci.

8Dawda nda nga borey ga koy Gešur borey, nda Girzi borey, nda Amalek borey tangam affoo-foo, zama borey wey gay, waatoo kul i sii kala Šur laboo ga hala Misira gandaa ra. 9Dawda ga doona ka gandaa kar, a si aru naŋ, a si woy naŋ. A ga alman buuney nda alman beerey zaa, nda farkey, nda yoowey, nda bankaarawey, woo banda ga, a willi Akiš do. 10Akiš ga doona ka nee: «Man ra war koy tangam hõ?» Dawda nee: «Negew saajoo kaŋ goo Žuda gandaa ra here no ir koy, nda Negew saajoo kaŋ goo Yeramel borey here, nda Negew saajoo kaŋ goo Keni borey here.» 11Dawda si aru naŋ, a si woy naŋ ka kate ey Gat. A mma nee nga boŋ se: «I ga hin ka šelaŋ ir ga ka nee: ‹Wa guna hayaa kaŋ Dawda goo mʼa tee.›» Woo ti takaa kaŋ a gʼa tee waatoo kul kaŋ a goo Filisti borey laboo ga. 12Akiš ga naanay Dawda, a mma nee nga boŋ se: «Dawda hanse ka nga boŋ konnandi Izirayel borey se. Sohõ a ga tee ya ne tam hala abada.»

28

Filisti borey koy Izirayel wongu

1Alwaatoo woo ra, Filisti borey na ngi wongu-ize jamawey marga ka Izirayel tangam. Akiš nee Dawda se: «Nʼga bay kaaray kaŋ ni nda ni arey ga tonton ay ga ka koy wongu.» 2Dawda nee Akiš se: «Aywa, hayaa kaŋ agay, ni tamoo gʼa tee, nʼga kaa ka dii a.» Akiš nee Dawda se: «Woo ga, ay ga ni tee ay lakkalkaa hala abada.»

Sawul koy En-Dor gunandikaw woyoo do a ma gunandi nga se

3Woo gar Samiyel buu, Izirayel kul nʼa hẽe, a suturandi Rama nga koyraa ra. Sawul na borey kaŋ ga bukawey tunandi nda gunandikey gaaray kʼi kaa gandaa ra.

4Filisti borey marga ka koy ngi kaloo gorandi Šunem. Sawul na Izirayel kul marga, i na ngi kaloo gorandi Gilbowa. 5Waatoo kaŋ Sawul dii Filisti borey kaloo, a hunbur, binoo hanse ka dunbu. 6Sawul na Abadantaa ibaayoo ceeci, Abadantaa manʼa zaabi, a manʼa zaabi handiri ra, a manʼa zaabi nda alkurra goy jinawey kaŋ ti Urim, a manʼa zaabi nda annabey. 7Sawul nee nga goykey se: «Wa woy ceeci ya ne kaŋ ga bukawey tunandi ka šelaŋ i bande hala ya koy a do kʼa hãa.» Goykey nee a se: «Guna, En-Dor ra woy foo goo no kaŋ ga bukawey tunandi ka šelaŋ i bande.» 8Sawul na nga boŋ bere ka bankaaray tanayaŋ daŋ ka koy, nga nda boro hinka a bande. I too woyoo do cijinoo ra. Sawul nee a se: «Ay gʼa wiri ni ga, ma bukawey tunandi ka gunandi ya ne, boraa kaŋ ay gʼa har ma ne tunandi ya ne.» 9Woyoo nee a se: «Guna, nʼga bay far hayaa kaŋ Sawul nʼa tee, takaa kaŋ nda a na borey kaŋ ga bukawey tunandi nda wey kaŋ ga gunandi gaaray kʼi kaa gandaa ra. Adiši macin se nʼga kumsay hirri ya ne kʼay noo buuyan se?» 10Sawul žee a se Abadantaa maaɲoo ga ka nee: «Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, haya kul si duu ni hayaa woo se.» 11Woyoo nee: «May no nʼga baa yʼa tunandi ma ne?» A nee: «Samiyel tunandi ya ne.»

12Waatoo kaŋ woyoo dii Samiyel, a na kaati beeri tee, a nee Sawul se: «Macin se nʼnʼay darga? Sawul ti ni.» 13Kokoyoo nee a se: «Masi hunbur. Macin no nʼga dii a?» Woyoo nee Sawul se: «Ay ga dii koy kaŋ ga fatta laboo ra.» 14Sawul nee a se: «Taka foo nda a ga hima?» Woyoo nee: «Aru žeena kaŋ ga fatta, burmusu ga didiji a ga.» Sawul bay kaŋ Samiyel no. A sonbu ka nga ndumoo sinji laboo ra ka gunguma. 15Samiyel nee Sawul se: «Macin se nʼnʼay torro kʼay fattandi?» Sawul nee: «Kankamyan beeri ra ay goo, Filisti borey goo mʼay wongu, Irkoy mooru agay, a mana tuuru ya ne nda annabey, a mana tuuru ya ne handiri ra. Ya nka ni cee hala ma hayaa har ya ne kaŋ ay ga hima kʼa tee.» 16Samiyel nee: «Nda Abadantaa mooru ni, a tee ni yenjekasinaa, adiši macin se nʼgʼay hãa koyne? 17Hayaa kaŋ Abadantaa bay kʼay donto yʼa har ma ne nga maaɲoo ga, da ti woo ka tee. Abadantaa nka kokoytaraa taa ni kone kʼa noo boro tana se kaŋ ti Dawda. 18Zama mana haŋajer Abadantaa se, takaa kaŋ nda Abadantaa futu Amalek borey ga ka nee ma ne mʼi halaci, mana woo din tee, woo maaganda se Abadantaa mo ga woo tee ma ne hõ. 19Ni bande, Abadantaa ga Izirayel mo daŋ Filisti borey kabey ra. Suba, ni nda ni izʼarey, war ga bara ay bande, Abadantaa ga Izirayel wongu-izey daŋ Filisti borey kabey ra.»

20Dogoo din da Sawul kaŋ ganda nga kuuroo kul bande. A hanse ka hunbur Samiyel šenney maaganda. Koyne mo gaabi sii a ra, zama zaaroo kul nda cijinoo kul a mana haya kul ŋaa. 21Woyoo kaa Sawul do, a dii kaŋ a hanse ka zalba, a nee a se: «Agay, ni tamoo, ay na haŋajer ma ne, ay nʼay hundoo daŋ farratay ra ka haŋajer ni šenney se kaŋ nʼnʼi har ya ne. 22Sohõ ay gʼa wiri ni ga, ni mo ma haŋajer agay, ni tamoo se, naŋ ya ni noo haya kaŋ mʼa ŋaa, hala ma duu sahã ka koy ni fondaa ra.» 23Amma Sawul wanji, a nee: «Ay si ŋaa.» Nga goykey nda woyoo gaabandi a ga a ma ŋaa, a kokor ka haŋajer i se. A tun laboo ra ka goro daaroo ga. 24Woyoo goo nda haw-ize biirimaw nga windoo ra, a cahã ka koy a wii, a na farin zaa, a nʼa loobu, a na takulayaŋ kaŋ ra dolobiri sii tee. 25A nʼi daŋ Sawul nda nga goykey jine, i ŋaa. I tun ka koy cijin follokaa din da ra.

29

Filisti borey na Dawda kaa ngi ra

1Filisti borey na ngi wongu-ize jamawey kul marga Afek. Izirayel na nga kaloo gorandi hari hundogoo kaŋ goo Žizireyel jere. 2Filisti borey boŋkoyney ga dira ngi wongu-ize margari zangu foo-foo (100) nda zenber foo-foo (1.000) jine, margari foo kul boŋkoyni foo. Dawda nda nga borey goo Akiš bande banda here, i ga koy jine. 3Filisti borey boŋkoyney nee: «Mayyaŋ ti Eberewey wey?» Akiš nee Filisti borey boŋkoyney se: «Dawda no kaŋ ga goy Sawul, Izirayel kokoyoo se. A goo ay bande za waatiyaŋ, a bisa jiiri, kʼa dii za hanoo kaŋ a ma kaa hala hõ ay si hin ka haya kul har a ga.»

4Filisti borey boŋkoyney futu Akiš ga, i nee a se: «Aroo woo willandi, a ma yee nga gorodogoo ra kaŋ nʼnʼa kayandi a se. A masi koy ir bande wongoo ra, a masi koy tee ir se iberi wongoo ra. Taka foo nda aroo woo ga hin ka kan nga koyoo Sawul se nda a manʼti a nka koy ir aruyaŋ jindey kaa? 5Manʼti Dawda woo da se i ga don ka nee:

‹Sawul na boro zenberyaŋ wii,

Dawda na boro zenber woyyaŋ wii?›29.5 Zamnaa 18.7; 21.12.»

6Akiš na Dawda cee ka nee a se: «Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, boro šerrante ti ni, a ga kan ya ne ma koy wongoo ra ka yee kate ay bande, ir nda wongu-izey, zama ya na dii ni ga haya futu kul za hanoo kaŋ nʼkaa ay do hala hõ, amma Filisti borey boŋkoyney si baa ni. 7Woo ga, willi nda baani, hala masi haya kul tee kaŋ si kan Filisti borey boŋkoyney se.» 8Dawda nee Akiš se: «Macin no ay nʼa tee, macin no nʼdii a agay, ni tamoo ga za ay goo ni jeroo ga hala hõ, hala ya si koy ay koyoo, ay kokoyoo iberey wongu?» 9Akiš zaabi ka nee Dawda se: «Ay ga bay, zama nʼga kan ya ne sanda Irkoy almalayka. Amma Filisti borey boŋkoyney nee kaŋ nʼsi žigi ka koy ir bande wongoo ra. 10Adiši ma biya ka tun, ni nda ni koyoo goykey kaŋ kaa ni bande. Wa biya ka tun, war ma koy za moo boo.»

11Dawda nda nga borey biya ka tun ka koy za moo boo, i willi Filisti borey gandaa ra. Filisti borey žigi ka koy Žizireyel.

30

Amalek borey na Siklak koyraa ton

1Dawda nda nga borey too Siklak koyraa ra ngi diraa jirbi hinzantoo hane, i gar kaŋ Amalek borey kaŋ Negew borey nda Siklak borey ga kʼi kar ka nuune daŋ Siklak kʼa ton hala a tee boosu. 2I na woyey kaŋ goo a ra dii, i na borey kul kaŋ goo no dii, soogey nda boro beerey. I mana boro kul wii, amma i nkʼi ka koy nda ey ngi bande. 3Waatoo kaŋ Dawda nda nga borey too koyraa ra, i gar koyraa ton, ngi woyey, nda ngi izʼarey, nda ngi ize woyey, Amalek borey nʼi ka koy. 4Woo ga, Dawda nda jamaa kaŋ goo a bande na jinde jer ka hẽe hala nongu kaŋ ra i sii nda gaabi ka hẽe. 5I koy nda Dawda wande hinkaa mo kaŋyaŋ ti Ahinowam, Žizireyel boraa nda Abigayel kaŋ ti Nabal, Karmel boraa aduɲɲa wandoo. 6Dawda binoo hanse ka maray, zama jamaa goo ma nee kaŋ i ma Dawda warra nda tondi kʼa wii, zama jamaa kul biney tun, boro foo kul nga izʼarey wala ize woyey maaganda. Amma Dawda na bine tee Abadantaa, nga Koyoo albarkaa ra.

7Dawda nee Ahimelek izʼaroo Abiyatar kaŋ ti sargari juwalkaa se: «Ay gʼa wiri ni ga, kate ya ne beene kaayi-izoo hala ay ga Irkoy ibaayoo ceeci.» Abiyatar kate Dawda se beene kaayi-izoo. 8Dawda na Abadantaa ibaayoo ceeci ka nee: «Ya komakaw jamaa woo gaarandi wala? Ay ga duu ey wala?» A nee a se: «I gaarandi, šikka sii nʼga duu ey, šikka sii nʼgʼi taa i kone.»

9Dawda na fondaa zaa, nga nda boro zangu idduwaa (600) kaŋ goo a bande. Kaŋ i too gooroo kaŋ se i ga nee Besor ra, boroyaŋ i ra kay no din. 10Dawda na Amalek borey gaarandi nda boro zangu taacaa (400), zama boro zangu hinkaa (200) ka kay kaŋyaŋ mana hin ka Besor gooroo deŋ ka bisa takaa kaŋ nda i fara. 11I na Misira boro foo gar saajoo ra, i nʼa ka koy Dawda do. I nʼa noo takula, a ŋaa, i nʼa noo hari, a haŋ. 12I na jeejay-ize koga gabante nda alaneb-ize koga gabante hinka noo a se. Waatoo kaŋ a ŋaa, hundoo yee kate. Woo gar jirbi hinza cijin nda zaari a mana ŋaa a mana haŋ. 13Dawda nee a se: «May ti ni koyoo? Man ra ni hun?» A nee: «Misira soogo ti agay, Amalek boro baɲɲa. Ay goo nda jirbi hinza hõ kaŋ ay koyoo kʼay naŋ, zama ay sii nda baani. 14Ir nka Keret borey kaŋ goo Negew saajoo ra, nda Žuda laboo, nda Kaleb Negew saajoo kar, ir na nuune daŋ Siklak koyraa ra kʼa tee boosu.» 15Dawda nee a se: «Nʼga hin ka koy nda agay komakaw jamaa woo do wala?» A nee: «Žee ya ne nda Irkoy kaŋ nʼsʼay wii, de mo nʼsʼay daŋ ay koyoo kaboo ra, ay ga ni ka koy komakey wey do.»

Dawda na Amalek borey kar

16Aroo na Dawda ka doo ka koy Amalek borey dogey cebe a se. I na Amalek borey gar nongoo kul ra, i ga ŋaa, i ga haŋ, i ga hooray, zama alganiima beeri no i nʼa zaa Filisti borey gandaa ra nda Žuda gandaa ra. 17Dawda nʼi kar za alfazar hala subaa cijinoo ra, boro kul mana hallasi i ra nda manʼti arusooga zangu taaci (400) kaŋyaŋ žigi yooyaŋ ga ka zuru. 18Dawda na hayaa kul taa kaŋ Amalek borey bay kʼa zaa. Woo ra Dawda na nga wande hinkaa mo taa i kone. 19Boro kul mana kuma Dawda borey ra, a ma tee ikaccu, wala ibeeri, wala izʼaru, wala ize woy, wala alganiimaa, haya kul mana kuma hayey kaŋ i bay kʼi taa i kone ra, Dawda kate nda a kul. 20Dawda na adabba buuney nda adabba beerey kul zaa. Borey kaŋ ga alman kurey boy ga dira adabbawey jine ka nee: «Dawda alganiimaa ti woo kaŋ a duu a wongoo ra.»

21Woo banda ga, Dawda yee kate boro zangu hinkaa (200) do kaŋ faraa se i mana hin ka hanga a, i cindi Besor gooroo ra. I fatta ka Dawda nda jamaa kaŋ goo a bande kubay. Dawda too i do kʼi hãa wala i ga saabu. 22Boro laaley kul nda boro attabiya futey kul borey ra kaŋ hanga Dawda ka koy, nee: «Zama i mana hanga ir bande, ir si haya kul noo i se alganiimaa ra kaŋ ir nʼa taa, nda manʼti boro foo kul nga wandoo nda nga izey, i mʼi zaa ka koy.» 23Amma Dawda nee: «War masi takaa woo tee, agʼarmey, hayaa kaŋ Abadantaa nʼa noo ir se ra. Zama a nʼir lakkal, a na komakaw jamaa kaŋ kaŋ ir ga daŋ ir kabey ra. 24May no ma yadda war šennoo woo se? Boraa kaŋ doo ka koy wongoo ra bagaa nda boraa kaŋ cindi ka jinawey hawgay kul ga hima ka sawa, i mma zamna cere game.» 25Dawda na woo hantum kʼa tee ašariya Izirayel se za hanoo din hala hõ.

26Waatoo kaŋ Dawda too Siklak, a na alganiimaa jere foo sanba Žuda boro beerey, nga cerey se ka nee i se: «Nga ne, war gomnoo no kaŋ hun alganiimaa ra kaŋ taandi Abadantaa iberey kone.» 27A sanba Betel boro beerey se, nda Ramot boro beerey kaŋ goo Negew se, nda Yatir boro beerey se, 28nda Aroyer boro beerey se, nda Sifmot boro beerey se, nda Eštemowa boro beerey se, 29nda Rakal boro beerey se, nda boro beerey kaŋ goo Yeramel borey koyrawey ra se, nda boro beerey kaŋ goo Keni borey koyrawey ra se, 30nda Horma boro beerey se, nda Bor-Ašaŋ boro beerey se, nda Atak boro beerey se, 31nda Hebroŋ boro beerey se, nda nongey kul kaŋ ra Dawda nda nga borey bay ka bisa boro beerey se.

31

Sawul buu Filisti borey wongoo ra

(Taarikey 1na 10.1–14)

1Filisti borey koy Izirayel wongu. Wongoo ra Izirayel borey zuru Filisti borey jine. I na Izirayel boroyaŋ wii Gilbowa tondi hondoo boŋ. 2Filisti borey hanse ka Sawul nda nga izʼarey šiita. I na Žonataŋ, nda Abinadab, nda Malkišuwa kaŋyaŋ ti Sawul izʼarey wii. 3Wongoo hanse ka koron Sawul ga. Birawkarkawyaŋ dii Sawul, a hanse ka jijiri hunburay se birawkarkey jine. 4Sawul nee boraa kaŋ ga nga wongu jinawey zaa se: «Ni takubaa hoobu mʼay hay nda a kʼay wii, jofolowey wey masi kaa kʼay hay ka hooray ay ra.» Boraa kaŋ ga nga wongu jinawey zaa mana yadda, zama a hanse ka hunbur. Woo ga, Sawul na nga takubaa zaa, a na nga boŋ warra a ga. 5Boraa kaŋ ga Sawul wongu jinawey zaa, ga dii kaŋ a buu, nga mo na nga boŋ warra nga takubaa ga, a buu a bande. 6Zaari follokaa din da ra, Sawul nda nga izʼaru hinzaa, nda nga boraa kaŋ ga nga wongu jinawey zaa, nda nga wongu-izey kul buu cere bande.

7Izirayel borey kaŋ ga goro gooroo jere faa ga nda wey kaŋ goo Žurdeŋ isaa jere faa ga dii Izirayel borey zuru, de mo Sawul nda nga izʼarey buu. I na koyrawey naŋ ka zuru. Filisti borey kaa ka goro dogey ra.

8Subaa ra, Filisti borey kaa ka bukawey hayey kaa i ga, i dii Sawul nda nga izʼaru hinzaa kaŋyaŋ kaŋ Gilbowa tondi hondoo boŋ. 9I na Sawul boŋoo dunbu ka nga wongu jinawey kaa a ga. Woo banda ga, i koy alhabar kaanaa har Filisti borey gandaa kul ra ngi tooru hugey ra nda jamaa ra. 10I na Sawul wongu jinawey daŋ tooru woyey kaŋ se i ga nee Astarteyaŋ hugoo ra, i na bukaa kanji Bet-Šeyaŋ cetaa ga.

11Waatoo kaŋ Yabeš koyraa kaŋ goo Galad gandaa ra, borey maa hayaa kaŋ Filisti borey nʼa tee Sawul se, 12woo ga, asajawey kul tun ka dira cijinoo kul ka koy Sawul bukaa, nda nga izʼarey bukawey kaa Bet-Šeyaŋ cetaa ga. Woo banda ga, i willi kate Yabeš, i nʼi ton no din. 13I na ngi birey zaa kʼi fiji Yabeš tuuriɲaa beeroo cire kaŋ maaɲoo ti tamaris. Woo banda ga, i na jirbi iyye tee i ga meehaw.