Batagaa kaŋ Pol nʼa sanba Rom borey se

Citaaboo fahamandiroo

Pol ka citaaboo woo hantum. Pol manʼti kala Alyahuudu. A cindi ka kretiyeŋey gurzugay hala waatoo kaŋ Isa Almasihu na nga boŋ cebe a se Damas koyraa fondaa ra hala a ma tee nga se diyaw gandawey ra. Jiiri kaynayaŋ Isa Almasihu buuyanoo nda nga tunyanoo banda ga, Alyahuudey kaŋ naanay a sanda Akilas nda Prisil sintin ka Alhabar Boryaa waazu Rom koyraa ra. Egiliz gorandi Rom ra. Irkoy bayrandi Pol se kaŋ a ma koy hala aduɲɲa kaydogoo ga ka nga meešennoo waazu. Woo ka kate a kayandi nga ma koy Rom nda Espaɲ. Ir si bay wala a hin ka koy Espaɲ. Diraa sooluroo se a hantum kretiyeŋey se kaŋ goo Rom kaŋ ga marga Akilas nda Prisil do.

Pol maa kaŋ kretiyeŋey kaŋ goo Rom si waafaku. Pol bayrandi kaŋ boro kul mana bisa ceroo. Alhabar Boryaa manʼti kala Alyahuudey nda borey kaŋ manʼti Alyahuudu kul wane. A bayrandi kaŋ borey kul na zunubu tee. A nee ašariyaa ga boori, amma boro kul si hin ka ašariyaa hayey kul tee, ir sii nda woo din gaaboo nda nga hinoo. Za sintinoo hala benantaa ga, naanayyan no ma boro tee boro šerrante (zamnaa 1.17).

1

Borey kaŋ se batagaa sanbandi maaɲey

nda fooyanoo kaŋ teendi i se

1Agay Pol kaŋ ti Almasihu Isa tam, kaŋ ciyandi diyaw, ka yeetandi jere ga Irkoy Alhabar Boryaa haryanoo se.

2Alhabar Boryaa no kaŋ Irkoy jin ka allaahidoo zaa ka annabey donto i mʼa hantum Citaabu henanantey ra. 3Alhabar Boryaa ga šelaŋ Irkoy Izʼaroo ga kaŋ hun Dawda banda-ka-zunboo ra gaaham here. 4Amma kaŋ a tun bukawey ra, Irkoy Hundoo kaŋ ga henan cebe nda hini kaŋ Irkoy Izʼaroo no. Nga ti Isa Almasihu ir Koyoo. 5Nga no kʼir noo anneemaa ir ma tee diyaw, hala dumi kul borey ma naanay a, i ma haŋajer a se. 6War mo, war goo borey din ra, zama Isa Almasihu nka war cee. 7Irkoy baakey kul kaŋ goo Rom koyraa ra, kaŋ ciyandi i ma jisandi jere ga Irkoy se, war se ay ga batagaa woo sanba. Ir Baaba Irkoy nda ir Koyoo Isa Almasihu anneemaa nda alaafiyaa ma kaa war ga.

Pol ga baa nga ma koy Rom kretiyeŋey do

8Ay ga jin ka albarka daŋ ay Koyoo se Isa Almasihu albarkaa ra war kul se, zama war naanaa alhabaroo huru aduɲɲa kul ra. 9Irkoy kaŋ se ay ga goy nda ay binoo kul nga Izʼaroo Alhabar Boryaa fondaa ra ga tee ya ne seede kaŋ waati kul war goo ay ŋaarayrey ra. 10Waati kul ay ga Irkoy ŋaaray nda nga ibaayoo no a mʼay noo fondo ya koy war do. 11Ay ga hanse ka baa ya dii war, hala ya Irkoy Hundoo anneemaa nooyan fooyaŋ zamna war se, hala war ma duu gaabi. 12Maanaa war do, ir ma cere bine daŋ naanaa fondaa ra, naanaa kaŋ goo agay nda war se. 13Agʼarmey, ay si baa war ma jaŋ ka bay kaŋ cee booboyaŋ ay kayandi ya koy war do, hala ya hin ka duu nafaw war game sanda takaa kaŋ nda ay duu a dumey jerey game, amma ya na duu fondo hala sohõ. 14Grekey nda dumey jerey, nda borey kaŋ caw nda wey kaŋ mana caw ga may ay ga ya Alhabar Boryaa har i se. 15Woo maaganda se agay hunday ga baa ya Alhabar Boryaa har war mo se kaŋ goo Rom.

Alhabar Boryaa hinoo

16Ay si haw nda Alhabar Boryaa, zama Irkoy hinoo no kaŋ ga boro kul kaŋ naanay hallasi, Alyahuudey jina, Grekey1.16 Grekey ne ra manʼti kala boro kul kaŋ manʼti Alyahuudu.. 17Zama Alhabar Boryaa ra Irkoy ga takaa cebe kaŋ nda nga ga borey dii boro šerrante, za sintinoo ga hala benantaa ga naanayyan no mʼa noo, sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee: «Boro šerrantaa si huna nda kala naanaa albarkaa.»1.17 «Boro šerrantaa si huna nda kala naanaa albarkaa», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Boro kaŋ naanaa nʼa tee boro šerrante, ga huna», Habaku 2.4.

Adamize kul manʼti kala zunubante

18Irkoy futayyanoo ga bangandi ka hun beenaa ra adamizey Irkoy hunburay jaŋaa nda ngi šerretaray jaŋaa se. Ngi no ma cimi ganji nda ngi šerretaray jaŋaa. 19Zama hayaa kaŋ boro ga hin kʼa faham Irkoy ga, a ga henan i se, zama Irkoy nʼa bangandi i se. 20Za aduɲɲa takaroo ga nga atabiyaa kaŋ boro si hin ka dii a, maanaa nga hini abadantaa nda nga koytaraa, borey ga faham i se, i ga dii ey nga teegoyey ra, woo maaganda se i sii nda cimi ka Irkoy yankar. 21Ba nda i na Irkoy bay, i manʼa beerandi sanda Irkoy, i mana albarka daŋ a se. Ngi miilewey tee yaada, de ngi biney kaŋ sii nda lakkal too met nda kubay. 22I na ngi boŋ tee sanda lakkalkoyniyaŋ ka gar i nka hollo. 23Irkoy kaŋ si buu daržaa, i nʼa bere kʼa himandi nda adamize bukaw, nda cirawyaŋ, nda cee taacikoyniyaŋ, nda gandakoyyaŋ assuuraa.

24Woo se Irkoy nʼi naŋ žiibi se nda ngi bine boonay futawey ra, hala nongu kaŋ ra i na ngi boŋ gaahamey kaynandi cere game. 25I na Irkoy cimoo barmay nda taari, i na takahayaa gana ka goy a se, ka Takakaa naŋ kaŋ se albarka ma bara hala abada. Amin.

26Woo se Irkoy nʼi naŋ boonay futawey ra kaŋ ga boro haawandi, ngi woyey na daari kaniyan barmay kʼa tee ka kani nda woy nda woy. 27Arey mo takaa din da, i na daari kaniyan ngi nda woyey game barmay ka cere boonay, ka teegoy haawanteyaŋ tee aru nda aru game, i duu ngi firkaa banaa kaŋ ga hima.

28Takaa kaŋ nda i mana ceeci ngi ma Irkoy bay, Irkoy nʼi naŋ i ma hanga ngi lakkal šiirey bande hala i ma haya tee kaŋ si hima. 29Biney ga too nda šerretaray jaŋay dumi kul, nda laalay, nda albahiiritaray, nda binefutay. I ga too nda canseyan, nda borowiiyan, nda yenje, nda zanbayan, nda binebibitaray, nda almunafikitaray. 30Ciinaykawyaŋ no, nda Irkoy iberiyaŋ, nda boro wowkawyaŋ, nda boro binebeeriyaŋ, nda foomante, nda haya futu takakawyaŋ, i si ngi hayragey beerandi, 31i sii nda lakkal, i si allaahidu kaŋ i nʼa zaa too, biney ga kogu, i si tamalla. 32Ba kaŋ i ga Irkoy šerretaraa bay kaŋ ti borey kaŋ ga hayey wey dumey tee ga hima nda buuyan, woo kul, i ga teegoyey wey tee, de mo a ga kan i se ngi ga dii borey gʼi tee.

2

Irkoy ciitoo

1Woo se ni kaŋ ga borey ciiti, boro kul kaŋ ti ni, nʼsii nda cimi ka borey ciiti, zama šennoo kaŋ ra nʼga ni cinaa ciiti, ni mma ni boŋ hunday zukandi, zama ni kaŋ ga borey ciiti, haya follokey kaŋ i gʼi tee no nʼgʼi tee. 2Ir ga bay kaŋ borey kaŋ ga hayey wey dumey tee, Irkoy gʼi ciiti ka sawa nda cimoo. 3He ni, nʼga hongu, ni kaŋ ga borey ciiti kaŋ ga hayey wey dumey tee, nʼgʼi ka goy, nʼga hallasi Irkoy ciitoo ra wala? 4Ni mma Irkoy borohennataraa beeriyanoo, nda nga suuroo, nda nga batuyan kukoo kaynandi wala? Nʼsi bay kaŋ Irkoy borohennataraa mma ni tuti ma tuubi? 5Nʼga šendi, ni binoo si barmay, nʼgoo ma futay marga ni boŋ se futayyanoo zaaroo hane kaŋ ra Irkoy ciiti šerrantaa ga bangay. 6A ga boro foo kul bana ka sawa nda nga teegoyey. 7Borey kaŋ ga cindi goy henna teeyan ga, ka darža, nda beeray, nda hunaroo kaŋ si ben ceeci, i ga duu hunayan abadantaa. 8Amma borey kaŋ ga alhaasiday, i ga wanji cimoo ga, i ga yadda šerretaray jaŋay ga, futay nda binetunay beeri ga duu ey. 9Binemarayyan nda šiitay ga duu boro kul kaŋ ga ilaala tee, Alyahuudey jina, Grekey2.9 Zamnaa 1.16. mo. 10Darža, nda beeray, nda alaafiya ma kaa boro kul ga kaŋ ga ihenna tee, Alyahuudu jina, Grek mo, 11zama Irkoy si borey bisandi cere.

12Borey kul kaŋ na zunubu tee, ka gar ašariyaa sii no, ga halaci mo bila ašariyaa. Borey kul kaŋ na zunubu tee, ka gar ašariyaa goo no, Irkoy ga ašariyaa kʼi ciiti. 13Irkoy do manʼti borey kaŋ ga haŋajer ašariyaa se ti boro šerrante, amma borey kaŋ gʼa ka goy ti boro šerrante. 14Nda dumey jerey, wey kaŋ sii nda ašariyaa ga haya tee nda ngi boŋ kaŋ ašariyaa nʼa har, i tee ngi boŋ se ašariya, ba kaŋ se i sii nda ašariya. 15I ga cebe kaŋ hayaa kaŋ ašariyaa gʼa har nka hantumandi lakkaley ra. Ngi biney ga woo seedetaraa tee, cee fooyaŋ ngi miilewey gʼi gurzugay, cee fooyaŋ i ga ngi boŋ noo cimi. 16I ga bangay zaaroo hane kaŋ Irkoy ga Isa Almasihu ka borey teegoy tugantey ciiti ka sawa nda Alhabar Boryaa kaŋ ay gʼa har.

Alyahuudey nda ašariyaa šennoo

17Ni kaŋ ga Alyahuudu maa goo, nʼga ni boŋ kul fur ašariyaa ga, nʼga fooma nda Irkoy, 18nʼga nga ibaayoo bay, nʼga wan ka haya henney fay kʼi kaa cere ra, zama ašariyaa na ni cawandi. 19Nʼga naanay ka bay kaŋ danaw gongukaw ti ni, borey kaŋ goo kubaa ra gaayoo, 20borey kaŋ sii nda lakkal cawandikaa, zanka kaccey alfagaa, zama bayraa fondaa nda cimoo, nʼduu ey ašariyaa ra. 21De ni woo kaŋ ga boro waaney cawandi, nʼsi ni boŋ cawandi wala? Ni kaŋ ga waazu kaŋ boro masi zay, nʼga zay? 22Ni kaŋ ga nee kaŋ boro masi zina, amma nʼga zina, ni kaŋ ga konna toorey, amma nʼga ngi hugey hayey zay! 23Ni kaŋ ga fooma nda ašariyaa, amma nʼga Irkoy kaynandi, zama nʼga ašariyaa hoo. 24Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee: «War maaganda se Irkoy maaɲoo ga wowandi ganda tanawey ra.»2.24 Ezayi 52.5.

25Šikka sii hurubanguyan goo nda nafa nda nʼga dira nda ašariyaa, amma nda nʼgʼa hoo, ni hurubanguyanoo tee hurubanguyan jaŋay. 26Nda jofolaa gaabu ašariyaa šerretaraa ga, nga hurubangu jaŋaa si kabandi a se sanda hurubanguyan wala? 27Boro kaŋ nga azzaatoo mana hurubangu, amma a ga ašariyaa tabatandi, ni kaŋ goo nda ašariyaa hantumoo nda hurubanguyanoo, a si ni ciiti, ni kaŋ ga ašariyaa hoo wala? 28Manʼti haya kaŋ boro ga dii a no ma boro tee Alyahuudu, manʼti tammaasa kaŋ boro ga dii a gaaham ga ti hurubanguyan. 29Boro kaŋ ti Alyahuudu nga kuneheroo ra, woo din ti Alyahuudu cimoo. Bine hurubanguyanoo kaŋ Irkoy Hundoo gʼa tee, a si teendi ašariyaa hantumoo harfoo ra, woo din ti hurubanguyan cimoo. Boraa woo dumoo saabuyanoo si hun boro do, Irkoy do a ga hun.

3

Irkoy šerretaraa

1Adiši macin ti alyahuudutaray nafaa, wala mo macin no hurubanguyan gʼa hanse? 2Nga nafaa ga beeri nongoo kul here. Haya jinaa, Alyahuudey ga Irkoy na nga šenney talfi. 3Adiši macin? Nda boro fooyaŋ i ra si laadir, ngi laadir jaŋaa ga Irkoy laadirtaraa kaa wala? 4Abada! Ma bay kaŋ Irkoy ga diyandi cimi, adamize kul ti taariharkaw, sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Hala ni šenney ma tee cimi,

nda i na ciiti dunbu, ma duu cimi.»3.4 Zabur 51.6.

5Amma nda ir šerretaray jaŋaa ga Irkoy šerretaraa cebe, macin no ir ma nee? Irkoy nka si šerre waati kaŋ a ga nga futayyanoo doori? – Adamize takaa nda ay ga šelaŋ. – 6Abada! Nda Irkoy si šerre, taka foo nda a ga aduɲɲa ciiti? 7Nda Irkoy cimoo ga diyandi kaaray ay taaroo ra ka darža daŋ Irkoy ga, macin se ay ga ciitandi sanda zunubante? 8Aywa woo ra, takaa foo ra ir si nee: «Ir ma goy futu tee hala goy henna ma hun a ra.» Boroyaŋ gʼir wow ka nee ir no ma woo har. I ga hima nda ngi zukandoo.

Boro šerrante sii no

9Adiši macin koyne? Ir kaŋ ti Alyahuudu, ir nka bisa borey jerey? Kalaa, kalaa, zama ir nʼa har ka bisa kaŋ Alyahuudu kul nda Grekey3.9 Zamnaa 1.16. kul sii kala zunubu cire, 10sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Boro šerrante sii no, ba boro foo.

11Lakkalkoyni sii no,

boro kul sii no kaŋ ga Irkoy ceeci.

12I kul mooru fondaa,

i tee boro kaŋ sii nda nafaw.

Boro kul sii no kaŋ ga goy henna tee, ba boro foo.»3.10–12 Zabur 14.1–3; 53.2–4.

13«Ngi kormollawey ga hima nda saaray kaŋ ga feera.

I ga borey darga nda ngi deeney.

Gondi naaji bara ngi meetuwey cire.»3.13 Zabur 5.10; 140.4.

14«Miɲey ga too nda dangayan nda laalay.»3.14 Zabur 10.7.

15«Cewey ga cahã kuri munyan ra.

16Halaciyan nda bone goo ngi fondaa ga.

17I si alaafiya fondaa bay.»3.15–17 Ezayi 59.7–8.

18«Irkoy hunburay kul sii i ra.»3.18 Zabur 36.2.

19Ir ga bay kaŋ haya kul kaŋ ašariyaa gʼa har, a sʼa har kala borey se kaŋ goo ašariyaa hinoo cire, hala borey kul miɲey ma daabandi, aduɲɲa kul ma bay kaŋ ngi ti zunubante Irkoy jine. 20Woo se ašariyaa diiyanoo si boro kul tee šerrante Irkoy jine, ašariyaa no ma boro bayrandi zunubu.

Takaa kaŋ nda Irkoy ga boro tee boro šerrante

21Sohõ Irkoy na takaa cebe kaŋ nda nga ga boro dii boro šerrante bila ašariyaa. Ašariyaa nda annabey ga seedetaray tee a ga. 22Woo manʼti kala takaa kaŋ nda Irkoy ga boro dii boro šerrante Isa Almasihu naanaa albarkaa ra borey kul se kaŋ ga naanay. Fay-fayyan sii no, 23zama borey kul na zunubu tee, i mooru Irkoy daržaa. 24Irkoy anneemaa kʼi tee boro šerrante bila nda i ma haya kul tee, Isa Almasihu nʼi feeri kʼi kaa zunubu ra. 25Nga no Irkoy nʼa kayandi kʼa sanba kuroo ma tee sargari borey se kaŋ ga naanay a. A nʼa tee sargari ka nga šerretaraa cebe, zama zunubey kaŋ teendi ka bisa, a manʼi kabu 26nga suuroo maaganda se. A nʼa tee sargari ka nga šerretaraa cebe waatoo woo ra, hala nga šerretaraa ma cindi, ka boro kaŋ naanay Isa tee boro šerrante.

27Man bolsiyan addaliloo? A sii no! Macin se a sii no? Teegoy henney kʼa kaa wala? Kalaa, kalaa, naanaa kʼa kaa. 28Ir ga laasaabu kaŋ naanaa albarkaa ra adamize diyandi boro šerrante bila ašariyaa ganayanoo. 29Wala Irkoy manʼti kala Alyahuudey hinne Koyoo? Manʼti dumey jerey mo Koyoo no wala? Šikka sii kaŋ dumey jerey mo Koyoo no, 30zama Irkoy folloku no ma borey kaŋ hurubangu tee boro šerrante naanaa albarkaa ra, ka borey kaŋ ti jofoloyaŋ mo tee boro šerrante naanaa albarkaa ra. 31Adiši ir mma ašariyaa tee yaada naanaa maaganda se wala? Abada! Ir mma ašariyaa kayandi.

4

Ibirahima himakasinaa

1Ibirahima kaŋ ti ir hayragoo gaaham here, ir ma nee, macin no a duu a? 2Nda a gar teegoy ka Ibirahima tee boro šerrante, a goo nda fondo ka bolsay, amma manʼti Irkoy jine. 3Macin no Citaaboo nee? A nka nee: «Ibirahima naanay Irkoy, de a kabandi a se šerretaray.»4.3 Sintinoo 15.6.4Boro kaŋ na goy tee, nga banaa si kabandi a se nooyan, a mma hima nda a. 5Boro kaŋ mana teegoy tee, amma a ga naanay boraa kaŋ ga boro laala tee boro šerrante, nga naanaa ga kabandi a se šerretaray. 6Sanda takaa kaŋ nda Dawda mo šelaŋ ka nee kaŋ boraa duu gomni kaŋ Irkoy gʼa kabu boro šerrante bila teegoy. 7A nee:

«Borey duu gomni kaŋ goy futawey yaafandi,

de ngi zunubey tuusandi.

8Boraa duu gomni kaŋ abada ir Koyoo si nga zunuboo kabu a se.»4.8 Zabur 32.1–2.

9Gomnoo woo si hun kala hurubanguyan ra wala hurubanguyan jaŋay mo goo a ra? Zama ir nee: «Ibirahima naanaa kabandi a se šerretaray.»4.9 Sorro 3to.10Waati foo no woo teendi? Kaŋ a hurubangu wala za a mana hurubangu? Kalaa, manʼti kaŋ a hurubangu, za a mana hurubangu no. 11Hurubanguyanoo nka tee Ibirahima se silbay, ka cebe kaŋ Irkoy nʼa tee boro šerrante nga naanaa maaganda za a mana hurubangu. Woo no ma kate Ibirahima ma tee ganakey kul kaŋ mana hurubangu hayragoo, hala ngi mo ma kabandi boro šerrante. 12Nga ti borey mo kaŋ hurubangu baaba, wey kaŋ mana kay hurubanguyan hinne ga, amma i dira naanaa fondaa ra sanda ir baaba Ibirahima, kaŋ naanay za a mana hurubangu.

Irkoy allaahidoo, boro kul kaŋ ga naanay ga duu a

13Irkoy na allaahidu zaa Ibirahima nda nga hayroo se kaŋ i ma tee aduɲɲa tubukaa, manʼti ka dira ašariyaa bande ka woo tee, šerretaray no kaŋ ga duwandi naanay albarkaa ra. 14Nda a gar borey kaŋ ga dira ašariyaa bande nka tee tubukawyaŋ, naanaa sii nda nafaw, allaahidoo mo ga tee yaada. 15Zama ašariyaa mma Irkoy futuyanoo tunandi, nongu kaŋ ra ašariya sii, hooyan sii no din.

16Woo ka kate, allaahidoo mana zandi kala naanaa maaganda se, hala a ma sawa nda Irkoy anneemaa, a ma hakiika Ibirahima hayroo kul se. Manʼti wey kaŋ ga dira ašariyaa bande hinne, amma borey mo kaŋ duu ir kul baaba kaŋ ti Ibirahima naanaa. 17Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee: «Ay na ni tee dumi boobo se hayraa.»4.17 Sintinoo 17.5. Ir baaba no Irkoy kaŋ a naanay a jine, Irkoy kaŋ ga bukawey hunandi, hayey kaŋ si bara, a ga šelaŋ i se sanda hayayaŋ kaŋ ga bara. 18Nongoo kaŋ ra naatayan sii, a naanay ka nga naataa daŋ no din. Woo ra a tee dumi boobo se baaba, sanda takaa kaŋ nda a hantumandi ka nee: «Takaa woo no ni hayroo booboyanoo ga ti a.»4.18 Sintinoo 15.5.19Ibirahima ga miile nga gaahamoo kaŋ goo buuyan mee ga, nga jiirey kaŋ ga koy too zangu (100) cine sabbu se. A miile Sarata woyguntaraa mo ga, amma woo kul, nga naanaa mana kacca. 20A mana naanay jaŋay daŋ Irkoy allaahidoo ra ka šikka-šikka, nga naanaa nka tonton, a na Irkoy beerandi. 21Ibirahima hakiika ka bay kaŋ allaahidu kaŋ Irkoy nʼa zaa a ga hin kʼa tee. 22Woo se nga naanaa kabandi a se [mo] šerretaray. 23Šennoo woo mana hantumandi nga hinne se, a kabandi a se šerretaray, 24amma a hantumandi ir mo se kaŋ a ga kaa ka kabandi ir se šerretaray, ir kaŋ ga naanay boraa kaŋ na Isa ir Koyoo tunandi bukawey ra. 25A nondi ir hooyaney maaganda se, amma a tun hala ir ma tee boro šerrante Irkoy jine.

5

Alaafiya huru ir nda Irkoy game

1Sohõ Irkoy gʼir dii boro šerrante naanaa albarkaa ra. Ir Koyoo Isa Almasihu na alaafiya daŋ ir nda Irkoy game. 2Irkoy anneemaa woo kaŋ ra ir goo, ir mana huru a ra kala [naanaa albarkaa ra]. Ir ga bolsay Irkoy daržaa naataa ra. 3Manʼti woo hinne, ir ga bolsay mo ir zarabey ra, zama ir ga bay kaŋ zarabi ga muɲeyan hay. 4Muɲeyan ga kate boro ma hin annešaa, hinyanoo woo ga naataa hay. 5Naataa woo si boro haawandi abada, zama Irkoy bajoo doorandi ir biney ra Hundi Henanantaa albarkaa ra kaŋ nondi ir se.

6Waatoo kaŋ ir sii nda hini, waatoo kaŋ kayandi ra, Almasihu buu, a buu boro laaley se. 7Šenday ga boro ga yadda ka buu boro šerrante se, a ga hin ka tee boro ma yadda ka buu boro henna maaganda se. 8Amma takaa woo nda Irkoy ga nga bajoo cebe ir se: waatoo kaŋ ir manʼti kala zunubanteyaŋ, Almasihu buu ir maaganda se. 9Soko sohõ kaŋ ir diyandi boro šerrante Isa kuroo albarkaa ra, ir ga kaa ka hallasi futayyanoo ra! 10Nda waatoo kaŋ ir ga tee Irkoy iberi, nga Izʼaroo buuyanoo nʼir waafakandi. Soko sohõ kaŋ ir nda a waafaku, nga Izʼaroo hunaroo gʼir hallasi. 11Manʼti woo hinne, ir ga bolsay nda Irkoy, ir Koyoo Isa Almasihu albarkaa, nga kaŋ sohõ a nʼir nda Irkoy waafakandi.

Adama kate buuyan, Almasihu kate hunayan

12Woo se takaa kaŋ nda boro folloku ka kate zunubu ma huru aduɲɲa ra, zunubu mo kate buuyan. Takaa woo nda buuyan ga too adamizey kul do, zama i kul na zunubu tee. 13Zunubu goo aduɲɲa ra za Musa ašariyaa mana goro, amma zunubu si kabandi nda a gar ašariya nka sii no. 14Woo kul, za Adama hala Musa ga, buuyan na borey kul laama, ba borey kaŋ mana zunubu tee sanda Adama Irkoy hooyanoo cine. Adama manʼti kala boraa kaŋ ga hima ka kaa biyoo.

15Amma Adama layboo nda Irkoy anneemaa nooyanoo ga fay. Irkoy anneemaa nda nooyanoo kaŋ nondi yaada bisa boro folloku layboo kaŋ kate boro boobo ma buu. Anneemaa nda nooyanoo woo si duwandi kala boro folloku alhormaa ra kaŋ ti Isa Almasihu. 16Hayey kaŋ boro folloku zunuboo kate ey nda Irkoy nooyanoo ga fay. Zama zunubu folloku maaganda se ciitoo ga teendi, zukandiyan mo ga kaa. Amma anneemaa nooyanoo kaa zunubu boobo banda ga, a na borey feeri. 17Boro folloku zunuboo ka kate buuyanoo ma laama, de borey kaŋ duu anneema beeroo nda šerretaray nooyanoo ga laama hunayan ra Isa Almasihu albarkaa ra.

18Aywa, takaa kaŋ nda laybu folloku kate borey kul ma zukandi, takaa din da goy šerrante folloku ga kate borey kul ma tee boro šerrante, i ga duu hunaroo. 19Zama takaa kaŋ nda boro folloku haŋajeryan jaŋaa na boro boobo tee zunubante, takaa din da, boro folloku kaŋ dira nda fondaa, ga boro boobo tee boro šerrante.

20Haya kaŋ ti ašariyaa, a mana goro kala hala laybey ma boobo, amma nongoo kaŋ ra zunubu boobo, anneemaa boobo ka bisa a, 21hala takaa kaŋ nda zunubu laama buuyan ra, takaa din da Irkoy anneemaa ma laama šerretaray ra hunayan abadantaa se Isa Almasihu ir Koyoo albarkaa ra.

6

Irkoy anneemaa ga boro sawalandi zunubu baɲɲataraa ra

1Macin no ir ma nee? Ir ma duumi zunubu ra hala Irkoy anneemaa ma tonton wala? 2Abada! Ir kaŋ zunubu tenje ir buu, taka foo nda ir ga yee ka huna a ra? 3War nka si bay kaŋ ir kul kaŋ batizandi Almasihu Isa ra ka tee a bande affoo, ir batizandi ka tee a bande affoo nga buuyanoo ra? 4Batizeyanoo ka kate ir marga nda a ka fijandi cere bande buuyanoo ra, hala takaa kaŋ nda Almasihu tun bukawey ra Baaba Irkoy daržaa albarkaa ra, ir mo ma dira hunayan taaga ra.

5Ir nda a tee affoo ka hima nda a nga buuyanoo ra, woo se nga tunyanoo hane ir ga hima nda a. 6Ir ma haya foo bay kaŋ ti ir kunturu žeenaa nda Almasihu kanjandi cere bande. Gaaham zunubantaa ma halaci hala ir masi yee ka tee zunubu baɲɲa. 7Zama boro kaŋ buu, a duu nga boŋ zunubu here. 8Ir nda Almasihu buu cere bande, woo se ir ga naanay kaŋ ir nda a ga kaa ka huna mo cere bande. 9Ir ga bay kaŋ Almasihu tun ka hun bukawey game, a si buu koyne. Buuyan si yee ka duu a ga hini. 10Kaŋ a buu, a mana buu kala cee folloku zunubu se. Hunaroo kaŋ ra a goo, a si huna kala Irkoy se. 11Takaa din da, war mo, zunubu ma war dii bukaw, amma Irkoy here war ma war boŋ guna sanda baahunante Almasihu Isa albarkaa ra.

12Adiši zunubu masi laama war gaaham bukawey ra, a masi war hangandi gaaham boonawey. 13War masi war gaahamoo nongey naŋ zunubu se ka tee šerretaray jaŋay goy jinayyaŋ. Amma war ma war boŋ noo Irkoy se sanda boro hunanteyaŋ kaŋ tun ka hun bukawey ra ka war gaahamey nongey noo a se sanda šerretaray goy jinayyaŋ. 14Zunubu si kaa ka duu war ga hini, zama war sii Musa ašariyaa hinoo cire, war sii kala anneemaa hinoo cire.

Ir manʼti kala Irkoy baɲɲayaŋ

15Adiši macin? Ir ma zunubu tee, zama ir sii ašariyaa hinoo cire, Irkoy anneemaa hinoo cire ir goo? Abada! 16War nka si bay kaŋ boraa kaŋ se war ga tee baɲɲa ka goy a se ka haŋajer a se, boraa kaŋ se war ga haŋajer baɲɲaa ti war? A ma tee zunubu buuyan se, wala haŋajeryan šerretaray se. 17Albarka ma bara Irkoy se, war cindi ka tee baɲɲa zunubu se, amma war na haŋajer nda war biney kul cawandoo takaa se kaŋ war duu a. 18War sawalandi ka hun zunubu ra, war tee šerretaray se baɲɲayaŋ. 19Ay ga takaa woo ka šelaŋ war se, zama adamize de ti war. Takaa kaŋ nda war na war gaahamey nongey tee baɲɲa žiibi nda goy futu se kaŋ ga koy hooyan here, takaa din da, sohõ war ma war gaahamoo nongey tee baɲɲa šerretaray goyoo se kaŋ ga koy henanyan here.

20Waatoo kaŋ war ga tee baɲɲa zunubu se, šerretaray si haya kul may war ga. 21Macin ti nafaa kaŋ war duu a waatoo din? Sohõ war ga haw nda ey, zama ngi benantaa manʼti kala buuyan. 22Amma sohõ war sawalandi ka hun zunubu ra ka tee Irkoy baɲɲa, nafaa kaŋ war ga duu a ga war ka koy henanyan here, de benantaa manʼti kala hunayan abadantaa. 23Zunubu banaa manʼti kala buuyan, amma Irkoy anneemaa nooyanoo kaŋ a gʼa noo yaada manʼti kala hunayan abadantaa kaŋ ga duwandi Almasihu Isa ir Koyoo albarkaa ra.

7

Ganakaw sii ašariyaa hinoo cire koyne

1Agʼarmey, ay ga šelaŋ war se, war kaŋ ti ašariyaa baykey. War nka si bay kaŋ nda boro ga huna hinne no ašariyaa goo nda a ga hini? 2Takaa din da woyhiiji, ašariyaa gʼa haw kurɲoo ga kullihinne kurɲoo ga huna, amma nda kurɲoo buu, ašariyaa kaŋ gʼa haw kurɲoo ga hun a ga. 3Woo se, nda a tee aru tana wande, ka gar kurɲoo ga huna, a ga ciyandi zinateeri. Amma nda kurɲoo buu, ašariyaa hun a ga. Woo ra, nda a tee aru foo wande, a manʼti zinateeri.

4War mo takaa din da, agʼarmey, Musa ašariyaa ga war dii bukaw Almasihu kunturoo albarkaa ra, hala war ma tee boro tana wane kaŋ tun bukawey ra hala ir ma hayayaŋ tee kaŋ goo nda nafaw Irkoy se. 5Zama waatoo kaŋ ir goo ir hundi-ibaayey ra, boonay zunubantey kaŋ ašariyaa nʼir tuti ir mʼi tee, i ga goy ir gaahamoo nongey ra ka hayayaŋ tee kaŋ ga koy buuyan here. 6Sohõ ir duu ir boŋ ašariyaa ra, hayaa kaŋ gʼir dii bukaw. Takaa woo ra ir ga goy Irkoy se nga Hundoo taka taagaa albarkaa ra, manʼti nda taka žeenaa ašariyaa hantumoo harfoo hinoo cire.

Musa ašariyaa ga cebe takaa kaŋ nda zunubu ga laala

7Macin no ir ma nee? Ašariyaa, zunubu no wala? Abada! Amma nda manʼti ašariyaa sii a ra, ay si zunubu bay. Zama ay si bay haya kaŋ ti boonay futu nda a gar ašariyaa nka mana nee: «Masi boonay futu.»7.7 Fattaroo 20.17; Alhukumoo 5.21.8Yaamaroo bande zunubu duu fondo ka boonay futu dumi kul tunandi ay ra. Ka gar nda manʼti ašariyaa sii a ra, zunubu manʼti kala bukaw. 9Agay, cee jinaa, ay huna bila ašariyaa. Amma za yaamaroo kaa, zunubu sintin ka huna, 10agay kay buu. Yaamaroo kaŋ nondi hunayan maaganda se, nga hunday ka tee ya ne buuyan sabbu. 11Zama zunubu duu yaamaroo bande fondo, a nʼay darga, a na yaamaroo kʼay wii. 12Adiši ašariyaa ga henan, yaamaroo ga henan, a ga šerre, a ga boori.

13Haya henna ka tee ay buuyanoo addaliloo wala? Abada! Amma zunubu no ka haya henna dii ka duu kʼay wii, hala zunuboo ma duu ka cebandi sanda zunubu, hala yaamaroo ma zunuboo meeroo kul cebe.

Gurgaa kaŋ goo adamize nda zunubu game

14Ir ga bay kaŋ Irkoy Hundoo ka ašariyaa noo, zama agay, ay sii kala hundi-ibaayi bande, ay neerandi zunubu se. 15Hayaa kaŋ ay gʼa tee, ay si faham a se, zama manʼti hayaa kaŋ ay ga baa yʼa tee no ay gʼa tee, hayaa kaŋ ay ga konna no ay gʼa tee. 16Adiši nda hayaa kaŋ ay si bagʼa no ay gʼa tee, ay yadda ašariyaa ga, ay yadda kaŋ a ga boori. 17Sohõ manʼti agay no kʼa tee koyne, zunuboo kaŋ ga goro ay ra no mʼa tee. 18Zama ay ga bay kaŋ ay ra, maanaa ay hamoo, haya henna kul sii a ra, zama ay goo nda anniya, amma ka ihenna tee, woo ay mongu a se. 19Zama ihennaa kaŋ ay ga bagʼa, ay sʼa tee, amma ilaalaa kaŋ ay si bagʼa, nga no ay gʼa tee. 20Nda hayaa kaŋ [agay,] ay si bagʼa no ay gʼa tee, manʼti agay kʼa tee koyne, zunuboo kaŋ ga goro ay ra no.

21Hayaa kaŋ ay nʼa laasaabu ti: agay kaŋ ga baa ya ihenna tee, ilaala no ma kaa ka gaaru ya ne. 22Irkoy ašariyaa ga kan ya ne ay hundoo ra. 23Amma ay gaahamoo nongey ra ay ga dii haya tana kaŋ ga gurgay ay lakkaloo bande. A gʼay tee zunuboo kaŋ goo ay gaahamoo nongey ra se baɲɲa. 24Agay ne ka bone! May mʼay kaa gaahamoo woo kaŋ gʼay wii kaboo ra? 25Albarka ma bara Irkoy se Isa Almasihu ir Koyoo albarkaa ra.

Adiši agay hunday ga goy Irkoy ašariyaa se nda ay lakkaloo, amma ay hundi-ibaayoo si goy kala zunubu se.

8

Diray taka henna Irkoy Hundoo albarkaa ra

1Adiši sohõ borey kaŋ goo Almasihu Isa bande, zukandiyan kul si duu ey. 2Zama Irkoy Hundoo hinoo kaŋ ga hunayan noo Almasihu Isa albarkaa ra na ni sawal ka ni kaa zunubu nda buuyan hinoo cire. 3Hayaa kaŋ Musa ašariyaa mongu kʼa tee gaaham gaabi jaŋaa se, Irkoy nʼa tee. A na nga Izʼaru gundoo sanba ir gaaham zunubantaa cine ra, zunubu maaganda se a na zunubu zukandi nga Izʼaroo hamoo ra, 4hala šerretaraa kaŋ ašariyaa gʼa ceeci ma tabati ir ra kaŋ si dira hundi-ibaayi bande, Irkoy Hundoo nda ir ga dira. 5Zama borey kaŋ ga dira hundi-ibaayi bande, i si miile kala hundi-ibaayoo hayey ga, wey kaŋ ga dira Irkoy Hundoo bande, i si miile kala Irkoy Hundoo hayey ga. 6Hundi-ibaayi miileyanoo manʼti kala buuyan, Irkoy Hundoo miileyanoo manʼti kala hunayan nda alaafiya. 7Zama hundi-ibaayi miileyanoo manʼti kala Irkoy iberitaray, a si cindi Irkoy ašariyaa cire, koyne mo a si hin ga. 8Borey kaŋ goo ngi hundi-ibaayoo ra si hin ka kan Irkoy se.

9War hunday si dira hundi-ibaayi bande, Irkoy Hundoo nda war ga dira, nda a gar Irkoy Hundoo nka war tee nga gorodogoo. Boro kaŋ ra Almasihu Hundoo sii, a si boraa may. 10Nda Almasihu goo war ra, cimi no gaaham buu zunubu maaganda se, Hundoo ga war noo hunayan8.10 «Hundoo ga war noo hunayan», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «hundoo ga huna»., zama war diyandi boro šerrante. 11Nda boraa kaŋ na Isa tunandi bukawey ra Hundoo nka goro war ra, boraa kaŋ na Almasihu tunandi bukawey ra ga war gaaham bukawey hunandi nga Hundoo kaŋ ga goro war ra maaganda se.

12Adiši agʼarmey, hundi-ibaayi garaw sii ir ga soko ir ma dira nda hundi-ibaayi. 13Zama nda war ga dira nda hundi-ibaayi, war ga buu, amma nda war ga Hundoo ka gaaham teegoyey wii, war ga huna. 14Borey kul kaŋ Irkoy Hundoo gʼi gongu manʼti kala Irkoy ize. 15Hundoo kaŋ war duu a manʼti baɲɲataray hundi soko war ma yee ka hunbur, Hundoo kaŋ war duu a mma war tee ize kanbariyaŋ kaŋ ga kate ir ma kaati ka nee: «Abba, ir Baaba Irkoy!» 16Irkoy Hundoo hunday no mʼir hundoo hakiikandi kaŋ ir manʼti kala Irkoy izeyaŋ. 17Nda Irkoy izeyaŋ ti ir, ir manʼti kala tubukawyaŋ mo, Irkoy tubukaw kaŋ ga tubu Almasihu bande, nda a gar ir zarabi a bande, ir ga daržandi a bande.

Daržaa kaŋ goo kaa

18Ay ga laasaabu kaŋ sohõ da zarabey manʼti baffoo Irkoy daržaa jine kaŋ ga kaa ka bangandi ir se. 19Zama takaroo ga batu nda cahãyan Irkoy ma nga izey bangandi. 20Takaroo yee haya yaada cire, manʼti ngi ibaayoo no, boraa kaŋ nʼi daŋ a cire kʼa tee, amma naata goo. 21Zama takaroo hunday ga kaa ka duu nga boŋ baɲɲataraa ra kaŋ ti funbuyan. A duu nga boŋ ka huna Irkoy izey daržaa ra. 22Ir ga bay kaŋ takaroo kul cere ra ga taabi, i ga taama hala sohõ sanda alhaamidu. 23Manʼti nga hinne, amma ir hunday mo kaŋ duu Irkoy Hundoo nooyan jina-jinawey, ir ga taabi ir kuneheroo ra, kʼir ize kanbaritaraa batu, ir gaahamoo sawalyanoo. 24Zama ir hallasi, amma naatayan ra, naata kaŋ boro ga dii a manʼti naata: may no ma naata haya ga kaŋ a duu a? 25Amma haya kaŋ ir si dii a, ir ga naata a ga, ir gʼa batu nda muɲeyan.

26Takaa din da Irkoy Hundoo gʼir faaba ir gaabi jaŋawey ra. Ir si takaa bay kaŋ nda ir ga hima ka ŋaaray. Amma Hundoo hunday ga ŋaaray ir dogey ra nda durayyan kaŋ si hin ka fillandi. 27Boraa kaŋ ga biney fesufesu ga Hundoo anniyaa bay, zama a mma ŋaaray Irkoy boro henanantey se ka sawa nda Irkoy ibaayoo.

28Ir ga bay kaŋ hayey kul no ma goy cere bande ka ihenna tee borey se kaŋ ga baa Irkoy, wey kaŋ ciyandi ka sawa nda nga dunbandiroo. 29Zama borey kaŋ Irkoy jin kʼi bay, a jin ka kayandi mo i ma hima nda nga Izʼaroo, hala Izʼaroo ma tee gunde jinaa arma boobo game. 30Borey kaŋ a jin kʼi suuba, a nʼi cee mo. Borey kaŋ a nʼi cee, a nʼi dii boro šerrante. Borey kaŋ a nʼi dii boro šerrante, a na darža mo daŋ i ga.

Haya kul si hin kʼir fay kʼir kaa Irkoy bajoo ga

31Macin no ir ma nee hayey wey ga? Nda Irkoy goo ir bande, may no ma kay kʼir gandu? 32Nga kaŋ mana nga Izʼaru gundoo kaa, amma a nʼa nondi ir kul maaganda se, taka foo nda a sʼir noo haya kul nga boŋ Izʼaroo nooyanoo banda ga? 33Irkoy boro suubantey, may no mʼi wurru? Irkoy no kʼi dii boro šerrante. 34May no mʼi zukandi? Almasihu [Isa] buu, koyne mo a tun, a goo Irkoy kabe hennaa ga, a ga ŋaaray ir se. 35May no mʼir fay kʼir kaa Almasihu bajoo ga? Binemarayyan, wala šiitay, wala gurzugay, wala heray, wala baɲi, wala farratayyan, wala takuba? 36Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«I ga hoy kʼir wii ni maaganda se,

i gʼir dii feejiyaŋ kaŋ ga koy koosandi.»8.36 Zabur 44.23.

37Amma woo kul ra, boraa kaŋ ga baa ir nʼir noo haya kaŋ bisa hinyan. 38Zama ay ga naanay ka bay kaŋ a ma tee buuyan, wala hunayan, wala almalaykayaŋ, wala kokoytarayyaŋ, wala hayey kaŋ ga bara, wala hayey kaŋ goo kaa, wala hiniyaŋ, 39wala beene hayey, wala laboo cire hayey, wala takahaya kul si hin kʼir fay kʼir kaa Irkoy bajoo ga kaŋ a nʼa cebe ir se Isa Almasihu ir Koyoo bande.

9

Irkoy na Izirayel suuba

1Cimoo no ay gʼa har Almasihu maaɲoo ga, ay si taari, ay binoo ti ay seedaa Hundi Henanantaa bande. 2Binemarayyan nda dooray kaŋ si ben no ma tee ya ne ay binoo ra. 3Agay hunday baa ya laali, ya mooru Almasihu, ay armey dogoo ra kaŋ ti ay dumoo gaaham here. 4I manʼti kala Izirayel borey. I tee Irkoy ize kanbarey. Irkoy na darža, nda amaanawey, nda ašariyaa, nda takaa kaŋ nda boro ga Irkoy gana, nda hayey kaŋ a nʼi har tee ngi wane. 5I hun ir baaba jina-jinawey ga, Almasihu mo mana hun kala ngi ga gaaham here, Irkoy kaŋ goo haya kul boŋ, albarka ma bara a ga hala abada. Amin.

6Manʼti Irkoy meešennoo nka mana baffoo hanse, zama manʼti borey kul kaŋ ga hun Izirayel ti Izirayel [boro]. 7Manʼti Ibirahima banda-ka-zunboo kul ti nga izeyaŋ. A harandi ka nee: «Isiyaka no ma duu ma ne hayyan kaŋ ra ni maaɲoo si dere.»9.7 Sintinoo 21.12.8Woo almaganaa ti: manʼti gaaham izey ti Irkoy izey, allaahidoo izey ti nga hayroo. 9Zama šennoo woo manʼti kala allaahidoo kaŋ nee: «Yeeši dimmaa woo ga, ay ga kaa, Sarata ga duu izʼaru.»9.9 Sintinoo 18.10.

10Manʼti woo hinne, Rebeka mo duu ize hinka kaŋ kul ti ir hayragoo Isiyaka izeyaŋ. 11Ka gar izey mana hayandi jina, i mana ihenna tee, i mana ilaala tee, hala woo kaŋ Irkoy nʼa suuba kʼa dunbandi ma cindi, 12manʼti teegoy bande a goo, woo kaŋ boraa kaŋ ga ciya nʼa tee de no ma kabu. A nee Rebeka se: «Ibeeroo ga yee ikaccaa cire.»9.12 Sintinoo 25.23.13Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Ay baa Yakuba, ay konna Eso.»9.13 Malaki 1.2–3.

14Macin no ir ma nee? Irkoy nka si šerre? Abada! 15Zama a nee Musa se:

«Ay ga tamalla boro kaŋ se ay baa ya tamalla.

Ay ga hinna boro kaŋ se ay baa ya hinna.»9.15 Fattaroo 33.19.

16Woo, adamize ibaayoo sii a ra, nga durkutuyanoo sii a ra. Irkoy kaŋ ga tamalla no mʼa tee. 17Citaaboo ra Irkoy šelaŋ Firawuuna se ka nee: «Woo hunday maaganda se ay na ni gorandi hala ya duu kʼay hinoo cebe ni ra, hala ay maaɲoo ma fatta gandawey kul ra.»9.17 Fattaroo 9.16.18Woo se Irkoy ga tamalla boro kaŋ a baa se, boro kaŋ a baa, a ga binoo šendandi.

Irkoy futayyanoo nda nga tamallayanoo

19Adiši nʼga nee ya ne: «Macin se Irkoy ga citi borey ga? May no ma nga ibaayoo ganji?» 20He ni, ni ti may kaŋ ga kakaw Irkoy bande? Haya kaŋ hansandi ga hin ka nee nga hansekaa se: «Macin se nʼnʼay tee nda takaa woo?» 21Yoonaa nka sii nda labudiinoo ga hini wala? Labu follokaa nda a ga jinay tee kaŋ goo nda beeray wala a ma jinay tee kaŋ sii nda beeray.

22De nda Irkoy baa nga ma nga futaa cebe, nga ma nga hinoo bayrandi, a na nga futayyanoo jinawey kaŋyaŋ soolu halaciyan se muɲe nda suuri beeri. 23A na woo tee ka nga daržaa beeriyanoo cebe borey se kaŋ ti nga tamallaa jinawey kaŋ a nʼi soolu za gayyan daržaa se. 24Ir ya, a nʼir cee, ir mana hun Alyahuudey hinne ra, ir mana hun mo kala dumi ra kaŋ manʼti Alyahuudu. 25Sanda takaa kaŋ nda Irkoy nʼa har Oze citaaboo ra ka nee:

«Jamaa kaŋ manʼti ay jamaa, ay gʼa cee ay jamaa,

boraa kaŋ manʼti ay baakaa, ay gʼa cee ay baakaa.»9.25 Oze 2.25.

26«Nongoo hunday kaŋ ra a harandi i se ka nee: ‹War manʼti ay jamaa›,

no din ra i ga ciyandi Irkoy hunantaa izʼarey.»9.26 Oze 2.1.

27Ezayi kaati Izirayel ga ka nee: «Ba nda Izirayel borey hinnaa tee sanda teekoo labutaasoo, boro kaynayaŋ no ma hallasi i ra. 28Zama šenney kaŋ ir Koyoo nʼi har, a gʼi timmandi kʼi benandi nda cahãyan laboo ga.»9.27–28 Ezayi 10.22–23.29Woo da no Ezayi nʼa har za gayyan ka nee:

«Nda a gar ir Koyoo, Aduɲɲakoyoo nka mana ize naŋ ir se,

ir ga tee sanda Sodom,

ir ga hima nda Gomor.»9.29 Sintinoo 19.23–28; Ezayi 1.9.

Boro kul kaŋ naanay Isa Almasihu, Irkoy gʼa dii boro šerrante

30Macin no ir ma nee? Dumey kaŋ manʼti Alyahuudu, ngi kaŋ mana šerretaray ceeci, i duu šerretaray, amma šerretaray no kaŋ ga duwandi naanaa ra. 31Ka gar Izirayel ga šerretaray ceeci ašariya ra, amma i mana duu a. 32Macin se? Hayaa kaŋ se i manʼa ceeci naanaa fondaa ra, teegoy nda i nʼa ceeci. I cabu tondoo ga kaŋ gʼi kaŋandi. 33Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Nga ne, ay ga tondi kaŋ ga boro cewoo cabu daŋ Siyoŋ koyraa ra,

tondi no kaŋ ga boro kaŋandi.

Amma boro kaŋ naanay a si kaa ka haawi.»9.33 Ezayi 28.16.

10

1Agʼarmey, hayaa kaŋ goo ay binoo ra, woo kaŋ ay gʼa ŋaaray Irkoy ga Izirayel borey se manʼti kala i ma hallasi. 2Ay ga tee i se seede kaŋ biney kul sii kala Irkoy se, amma i si wan takaa. 3I mana faham Irkoy šerretaraa se. I nka baa ngi ma ngi boŋ [šerretaraa] kayandi. I mana ngi boŋ yeeti Irkoy šerretaraa cire. 4Almasihu ti Musa ašariyaa guwoo, maanaa boro kul kaŋ naanay ga duu šerretaray.

Boro kul kaŋ naanay Almasihu ga hallasi

5Šerretaraa kaŋ hun ašariyaa ra, Musa šelaŋ a ga ka nee: «Boro kaŋ ga hayey wey ka goy ga huna ngi albarkaa ra.»10.5 Sargarey 18.5.6Šerretaraa kaŋ ga hun naanaa ra mma nee: «Masi nee ni binoo ra: ‹May no ma žigi beenaa ra?› – maanaa ka Almasihu zumandi, – 7wala: ‹May no ma zunbu guusu futaa ra?› – maanaa ka Almasihu žigandi kʼa tunandi bukawey ra.» 8Aywa, macin no a ga nee? A nee: «Šennoo goo ni jeroo ga, a goo ni miɲoo ra, a goo ni binoo ra.»10.8 Alhukumoo 30.12–14. Nga ti naanaa šennoo kaŋ ir gʼa waazu. 9Nda nʼna ni miɲoo ka cimandi kaŋ Isa ti Koy, de mo ni naanay ni binoo ra kaŋ Irkoy nʼa tunandi bukawey ra, nʼga hallasi. 10Zama boro mma naanay nga binoo ra ka diyandi boro šerrante, boro kaŋ miɲoo na Isa koytaraa cimandi ga hallasi. 11Citaaboo nee: «Boro kul kaŋ naanay a si haawi.»10.11 Ezayi 28.16.12Fay-fayyan sii Alyahuudu nda Grek game, Koy follokaa ti ngi kul Koyoo, kabedoona no borey kul se kaŋ gʼa cee. 13Zama «boro kul kaŋ nʼir Koyoo maaɲoo cee ga hallasi.»10.13 Žowel 3.5.

14Taka foo nda i ga boro cee kʼa ŋaaray kaŋ i mana naanay a? Taka foo nda i ga naanay boro kaŋ i mana bay ka maa nga šennoo? Taka foo nda i ga maa nga šennoo bila waazukaw? 15Taka foo nda i ga waazu nda i mana sanbandi? Sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee: «Borey kaŋ ga haya boryayaŋ har cewey ga boori.»10.15 Ezayi 52.7.16Woo kul, manʼti borey kul ka haŋajer Alhabar Boryaa se, sanda takaa kaŋ nda Ezayi nee: «Ir Koyoo, may ka naanay ir waazoo?»10.16 Ezayi 53.1.17Adiši naanay si duwandi kala šennoo kaŋ boro ga maarʼa ra, šennoo kaŋ boro ga maarʼa si hun kala Almasihu šennoo ra. 18Amma ay nee: «I nka mana maa wala?» Šikka sii kaŋ i maa:

«Ngi jindey koy gandaa kul ra.

Ngi šennoo too hala aduɲɲa kaydogoo ga.»10.18 Zabur 19.5.

19Ay nee koyne: «Izirayel nka mana faham šennoo se wala?» Za gayyan ga Musa nee Irkoy ka nee:

«Ay ga kate war ma canse dumi buuna ga.

Ay ga war futandi dumi ga kaŋ sii nda lakkal.»10.19 Alhukumoo 32.21.

20Ezayi koy hala nongu kaŋ ra a nee: «Irkoy nee:

‹Borey kaŋ manʼay ceeci ka duu agay.

Ay nʼay boŋ bangandi borey se kaŋ manʼay hãa.›»10.20 Ezayi 65.1.

21Amma Izirayel here a nee:

«Zaaroo kul ay gʼay kaboo šerre dumi se kaŋ si haŋajer, a ga kakaw.»10.21 Ezayi 65.2.

11

Irkoy mana Izirayel fur

1Ay nee: «Irkoy nka nga jamaa fur wala?» Abada! Zama agay hunday manʼti kala Izirayel boro, Ibirahima hayroo, Benžameŋ alkabiilaa. 2Irkoy mana nga jamaa fur kaŋ a jin kʼa bay. War nka mana maa šennoo kaŋ Citaaboo nʼa har nongoo kaŋ ra a šelaŋ Ilyasu ga, waatoo kaŋ a gaara Izirayel ga 3ka nee: «Ay Koyoo, i na ni annabey wii, i na ni sargari tonadogey kayri. Agay hinne ka cindi, i ga ceeci ngi mʼay hundoo kaa.»11.3 Kokoyey 1na 19.10, 14.4Macin ti Irkoy zaaboo? Irkoy nee a se: «Ay na aru zenber iyye (7.000) jisi ay boŋ se kaŋ mana bay ka kanje sonbu tooroo kaŋ maaɲoo ti Bal se.»11.4 Kokoyey 1na 19.18.5Takaa din da, sohõ da mo boroyaŋ cindi kaŋ Irkoy nʼi suuba ka sawa nda nga anneemaa. 6Nda a teendi ka sawa nda nga anneemaa, manʼti teegoy kʼa tee koyne. Nda manʼti woo, anneemaa manʼti anneemaa koyne.

7Adiši macin? Hayaa kaŋ Izirayel gʼa ceeci a mana duu a, amma Irkoy boro suubantey duu a. Borey cindey šendandi, 8sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Irkoy nʼi noo hundi kaŋ si kula,

nda moo kaŋ si dii,

nda haŋa kaŋ si maa,

hala hõ.»11.8 Alhukumoo 29.3; Ezayi 6.10; 29.10.

9Dawda mo nee:

«Ngi ŋaadogoo ma tee i se kumsay nda hirri haya,

a ma tee i se haya kaŋ gʼi kaŋandi, i ma duu woo kaŋ nda i ga hima.

10Moɲey ma kokooru hala i masi dii,

ma dumawey cindandi gungumayan ra.»11.9–10 Zabur 69.23–24.

11Aywa, ay nee: «I nka tanši hala i ma kaŋ cee folloku wala?» Abada! Amma Izirayel borey dereroo kate dumey kaŋ manʼti Alyahuudu ma hallasi hala Izirayel borey ma canse. 12Nda Izirayel borey dereyanoo ka kate aduɲɲa ma duu gomni, nda ngi kaŋyanoo ka kate gandawey ma duu gomni, de ngi timmantaa, a nka si haya tee kaŋ bisa woo wala?

Borey kaŋ manʼti Alyahuudu hallasiyanoo

13War se ay ga šelaŋ, dumey kaŋ manʼti Alyahuudu. Agay, ay manʼti kala diyaw kaŋ sanbandi dumey jerey se, ay gʼay goyoo beerandi, 14hala ya duu taka kʼay dumoo borey tuti i ma canse hala boroyaŋ i ra ma hallasi. 15Nda Irkoy nʼi yala ka nga nda aduɲɲa waafakandi, waati kaŋ a yadda i ga koyne, macin no ma tee? Hayaa kaŋ ga tee manʼti kala borey hunayanoo buuyan banda ga. 16Nda dumari-ize jina-jinawey daŋandi jere ga Irkoy se, laajinoo kul mo ti nga wane.11.16 Kabuyaney 15.19–20. Nda linjoo daŋandi jere ga Irkoy se, tuuri kabey mo ti nga wane.

17Nda tuuroo kabeyaŋ fetandi ka hun a ga, ni kaŋ bay ka tee hawsa zaytuɲaa, ni nka denjandi zaytuɲaŋoo kabey kaŋ hun dogoo ra hala ma duu ka huna nda nga linjoo nda nga jiyoo. 18Masi bolsay kabey ga, amma nda nʼga bolsay i ga, ma bay kaŋ manʼti ni ga linjey goo, linjey no ma ni dii.

19Nʼga nee: «Kabey nka fetandi hala ya duu ka denji.» 20Cimi no. I nka fetandi ngi naanay jaŋaa maaganda se, nʼga kay ni naanaa maaganda se. Masi ni boŋ jer, amma ma hunbur. 21Nda Irkoy mana hinna zaytuɲaa lasal kabey ga, a si hinna ni mo ga. 22Ma Irkoy borohennataraa nda nga šendaa guna. A ga šendandi borey kaŋ kaŋ ga. Ni hunday, Irkoy borohennataraa goo ni ga nda nʼga duumi nga borohennataraa ra. Nda manʼa tee, ni mo ga fetandi. 23Ngi mo, nda i mana cindi ngi naanay jaŋaa ra, i ga denjandi, zama Irkoy goo nda hini kʼi denji koyne. 24Nda ni fetandi ka hun hawsa zaytuɲaŋoo ga, ni denjandi zaytuɲaa cimoo ga, ka gar ni takaa nda ngi takaa manʼti affoo, macin no nʼna har zaytuɲaa kabe cimey se, ngi kaŋ ti zaytuɲaa kabe cimey, Irkoy gʼi denji tuuroo ga kaŋ ti ngi wane.

Izirayel kul ga hallasi waati koraa ra

25Agʼarmey, ay si baa war ma jaŋ ka sirroo woo bay hala war masi koy war boŋ dii lakkalkoyni. Izirayel jere faa binešendaa ga cindi hala waati kaŋ dumey jerey kul yee kate Irkoy ga. 26Takaa woo nda Izirayel kul ga hallasi sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Boraa kaŋ ga borey feeri si hun kala Siyoŋ koyraa ra,

a ga Irkoy hunburay jaŋaa kaa Yakuba ra.

27Woo ti amaanaa kaŋ ay nʼa zaa i se

waati kaŋ ay ga ngi zunubey kaa.»11.26–27 Ezayi 59.20–21; 27.9.

28Alhabar Boryaa here Irkoy iberiyaŋ no war sabboo se, amma suubaroo here Irkoy baakawyaŋ no ngi baabey maaganda. 29Zama Irkoy si nimsi nda nga anneemaa nooyaney nda nga ciyayanoo. 30Sanda takaa kaŋ nda waatoo din war mana haŋajer Irkoy se, amma sohõ kaŋ Izirayel borey si haŋajer Irkoy se, war duu tamallayan, 31takaa din da sohõ ngi mo, i mana haŋajer Irkoy se tamallaa kaŋ war duu a maaganda se, hala ngi mo [sohõ] ma duu tamallayan. 32Irkoy nka borey kul daabu i masi duu ka haŋajer nga se hala nga ma tamallayan daŋ i kul ga.

Irkoy ga hanse ka beeri

33Irkoy gomnoo beeriyanoo, nda nga lakkaloo,

nda nga bayraa ga hanse ka guusu.

Nga ciitey si neešandi,

nga fondawey si hin ka fahamandi.

34Zama «may no mʼir Koyoo miilewey bay?

Wala may ka tee nga hoyraykaa?»11.34 Ezayi 40.13.

35«May ka jin kʼa noo haya

hala a mʼa yeeti a ga?»11.35 Ayuba 41.3.

36Zama haya kul mana hun kala Irkoy ga, nga no ma kate haya kul ma bara, nga se haya kul ga bara. Nga, darža ma bara a ga hala abada. Amin.

12

Hunayan taaga

1Agʼarmey, woo maaganda se ay gʼa ŋaaray war ga Irkoy tamallawey albarkaa ra, war ma war gaahamey noo sanda sargari hunante kaŋ ga henan, a ga kan Irkoy se. Woo ga tee ganayan cimoo kaŋ war gʼa tee a se. 2War masi hanga zamanoo woo teegoyey bande. Wa naŋ Irkoy ma lakkal taaga ka war barmay hala war ma Irkoy ibaayoo laasaabu kaŋ ga boori, a ga kan, a ga timme.

3Alhormaa kaŋ nondi ya ne maaganda se, ay gʼa har war affoo kul se a masi nga boŋ daŋ nongu kaŋ ra a si hima ka bara. Naanaa kaŋ Irkoy nʼa noo boro foo kul se, war ma war boŋ tee lakkalkoyniyaŋ ka sawa nda a. 4Sanda takaa kaŋ nda ir gaaham follokaa ra nongu booboyaŋ goo, de nongey si goy follokaa tee, 5takaa din da, ir kaŋ ti iboobaa, ir manʼti kala gaaham folloku Almasihu ra. Ir affoo kul manʼti kala cere gaaham nonguyaŋ. 6Irkoy anneemaa nooyan dumi-dumiyaŋ kaŋ ir duu a ga sawa nda nga anneemaa kaŋ nondi ir se. Annabitaray no? Ir ma annabitaray tee ka sawa nda naanaa kaŋ ir duu a. 7Nda goy no, ir ma goy. A ma tee boro kaŋ ga cawandi, a ma cawandi. 8Boro kaŋ ga hoyray, a ma hoyray. Boro kaŋ ga noo, a mʼa tee nda kabedoonay. Boro kaŋ ti jineboro, a ma gaabandi kʼa tee nda fondaa. Boro kaŋ ga tamalla, a mʼa tee nda ɲaaliyan.

9Almunafikitaray masi bara baji ra. Wa konna ifutu, wa gaabandi ihenna ga. 10Haya kaŋ ti armataray baji, war ma too nda baji cere se. Haya kaŋ ti boro beerandiyan, war ma tee boro jinaa kaŋ ga nga ceroo beerandi. 11Wa gaabandi war masi tee fuyyanteyaŋ. Wa war lakkaley kul daŋ ir Koyoo se. Wa goy a se. 12Wa ɲaali naataa ra, wa zarabi muɲe. Wa gaabandi Irkoy ŋaarayyan ga. 13Wa Irkoy boro henanantey faaba nda haya kaŋ ga i ga too. Wa yawey zumandi henna.

14Wa gaara borey se kaŋ ga [war] gurzugay. Wa gaara, war masi danga. 15Wa ɲaali borey kaŋ ga ɲaali bande. Wa hẽe borey kaŋ ga hẽe bande. 16War miilewey ma tee affoo, war masi war boŋ jer. Wa baa wey kaŋ ga ngi boŋ yeeti ganda. War masi war boŋ dii lakkalkoyni.

17Boro kul masi ifutu ka ifutu bana. Wa huga nda goy henna teeyan adamizey kul jine. 18Nda a ga hin ka tee, kullihinne war ga hin kʼa tee, alaafiya ma bara war nda borey kul game. 19Ay baakey, war masi faasa war boŋ se, wa naŋ Irkoy futayyanoo ma goy, zama a hantumandi Citaaboo ra ka nee: «Ir Koyoo nee: ‹Agay no ma faasa, agay no ma boro bana.›12.19 Alhukumoo 32.35.» 20Koyne mo Citaaboo nee: «Nda ni iberoo ga heray, a noo ŋaayan. Nda a ga jaw, a noo a ma haŋ. Zama nda nʼna woo tee, denji cirayyaŋ no nʼgʼi jeeje boŋoo boŋ.»12.20 Yaasawey 25.21–22.21Masi naŋ ilaala ma hin ni, ihenna ka hin ilaala.

13

Ganakey ma yee ganda hinoo se

1Boro foo kul ma yee hinoo cire kaŋ goo a boŋ, zama hini sii no kaŋ manʼti Irkoy do a hun, wey kaŋ ga bara mo, Irkoy kʼi gorandi. 2Woo ra boro kaŋ kay hinoo se nka Irkoy fondaa gandu. Wey kaŋ gʼa gandu ga kate ngi boŋ ga ciiti. 3Boŋkoyney, borey kaŋ ga teegoy henna tee si hunbur ey, wey kaŋ ga teegoy laala tee no ma hunbur ey. Nʼsi baa ma hunbur hinoo? Goy henna tee, a ga ni saabu. 4Hinoo manʼti kala Irkoy goykaw ni nafaa se. Amma nda nʼga goy laala tee, ma hunbur de, zama a si takubaa zaa yaada. Irkoy goykaw no, a ga Irkoy futayyanoo cebe ka boraa zukandi kaŋ na ilaala tee. 5Woo se a ga boori boro ma cindi hinoo cire, manʼti futayyanoo hinne se, amma binekanay se.

6Woo maaganda se war ga alkaasi bana, zama Irkoy goykawyaŋ no, i nka ngi boŋ noo goyoo woo se. 7Boro foo kul woo kaŋ nda a ga hima, war mʼa tee a se, alkaasidiikaa, ir ma alkaasoo bana a se, saaladiikaa, ir ma saalaa bana a se. Boraa kaŋ boro ga hima ka hunbur a, ma hunbur a. Boraa kaŋ ga hima nda beeray, ma beerandi.

Ir ma baa cere

8Boro kul masi haya kul may war ga, nda manʼti war ma baa cere. Zama boro kaŋ ga baa nga cinaa, boraa na Musa ašariyaa tabatandi. 9Zama yaamarey kaŋ nee: «Masi zina, masi boro wii, masi zay, masi moo daŋ waani ra»13.9 Fattaroo 20.13–17; Alhukumoo 5.17–21., nda yaamar tana ga bara, i kul almaganaa manʼti kala šenni folloku: «Ma baa ni cinaa sanda takaa kaŋ nda nʼga baa ni boŋ.»13.9 Sargarey 19.18.10Baji si ifutu tee nga cinaa se, woo maaganda se baji manʼti kala ka ašariyaa tabatandi.

Boro ma soolu ka Almasihu kaayanoo batu

11War ga waatoo bay kaŋ ra ir goo, waatoo ti woo kaŋ ra war ga hima ka tun jirboo ra. Sohõ hallasiroo man ir ka bisa ba waatoo kaŋ ir naanay. 12Cijinoo bii, moo ga baa ka boo. Adiši ir ma kubaa teegoyey fur, ir ma gaayoo wongu jinawey daŋ ir ga sanda darbay. 13Ir ma dira beeray ra, sanda zaari here, ir masi ŋaa-ka-hoo, ka suu, ka woy nda aru izefututaray tee, ir masi haya futu boonay, ir masi yenje, ir masi canse. 14Amma wa ir Koyoo Isa Almasihu daŋ war ga sanda darbay, war masi huga nda hundi-ibaayi ka hayey kaŋ a gʼi boonay tee a se.

14

Masi ni armaa ciiti kʼa kaynandi

1Boro kaŋ naanaa ga kacca, wʼa dii henna, war masʼa kakaw nga bine-bineyanoo ra. 2Boro foo ga hongu nga ga hin ka haya kul ŋaa, amma affoo kaŋ naanaa ga kacca, dumaray-ize de no a ga ŋaa. 3Boro kaŋ ga ŋaa masi boraa kaynandi kaŋ si ŋaa, boraa kaŋ si ŋaa masi boraa ciiti kaŋ ga ŋaa, zama Irkoy nʼa dii henna. 4Ni ti may kaŋ ga goykaw-ize waanoo ciiti? A ma kay ka boori wala a ma kaŋ, koyoo šenni no. A ga kay, zama ir Koyoo goo nda hini kʼa kayandi.

5Boro foo ga zaarey beerandi ka bisa cere, boro foo ga zaarey kul sawandi. Boro foo kul ma hakiika nda woo kaŋ nga binoo gʼa har a se. 6Boro kaŋ ga zaarey beerandi sʼa tee kala ir Koyoo maaɲoo ga. Boro kaŋ ga ŋaa sʼa tee kala ir Koyoo maaɲoo ga, zama a ga albarka tee Irkoy maaɲoo ga. Boro kaŋ si ŋaa, a sʼa tee kala Irkoy maaɲoo ga, a ga albarka daŋ Irkoy se. 7Boro sii ir ra kaŋ ga huna nga boŋ se, boro kul si buu nga boŋ se. 8Zama nda ir ga huna, ir si huna kala ir Koyoo maaɲoo ga, nda ir buu, ir mana buu kala ir Koyoo maaɲoo ga. A ma tee ir ga huna wala ir buu, ir manʼti kala ir Koyoo wane. 9Woo maaganda se Almasihu buu ka huna taaga, hala a ma duu ka bukawey nda baahunantey laama. 10De ni, macin se nʼga ni armaa ciiti? Ni mo, macin se nʼga ni armaa kaynandi? Ir kul ga kaa ka kay Irkoy ciitidogoo ra. 11Zama a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Ir Koyoo nee: ‹Ay gʼay hunaroo ka tabatandi,

kanje kul ga kaa ka sonbu ya ne,

deene kul ga Irkoy daržaa har kaaray.›»14.11 Ezayi 45.23.

12Woo se ir boro foo kul ma tuuru [Irkoy se] nga boŋ se.

Masi tee addalil kaŋ ga ni armaa kaŋandi

13Adiši ir ma fay nda ka cere ciiti, amma ir ma gaabandi ir masi haya kul tee ir armaa se kaŋ gʼa kaŋandi zunubu ra wala kaŋ gʼa tusa ifutu ra. 14Ay ga bay kaaray ir Koyoo Isa albarkaa ra kaŋ haya kul sii no kaŋ žiibi nda nga boŋ, amma boro kaŋ na haya dii žiibi, a ga tee a se žiibi. 15Zama nda ŋaahayaa woo kaŋ nʼgʼa ŋaa, nga se ni armaa binoo ga maray, nʼsi dira baji ra koyne. Boraa kaŋ se Almasihu buu, masʼa halaci nda hayaa kaŋ nʼgʼa ŋaa. 16Ihennaa kaŋ war duu a masi wowandi. 17Zama Irkoy Laamaa manʼti ŋaayan nda haŋyan, a manʼti kala šerretaray, nda alaafiya, nda ɲaali Hundi Henanantaa albarkaa ra. 18Boro kaŋ ga goy Almasihu se nda takaa woo ga kan Irkoy se, adamizey ga yadda a ga.

19Woo maaganda se ir ma hanga hayey kaŋ ga koy alaafiya here nda wey kaŋ ti ir cere tontonyanoo. 20Hayaa kaŋ nʼgʼa ŋaa masi Irkoy goyoo hasara. Cimi no haya sii no kaŋ si henan, amma a si boori boro ma haya ŋaa kaŋ ga nga cinaa kaŋandi zunubu ra. 21A ga boori boro masi ham ŋaa, a masi harifutu haŋ, boro masi haya kul tee kaŋ ga ni armaa kaŋandi. 22Naanaa kaŋ goo ma ne, a dii ni boŋ se Irkoy jine. Boraa duu gomni kaŋ si nga boŋ ciiti nda a kayandi ka haya tee. 23Amma boro kaŋ ga ŋaa nda šikka-šikkayan, boraa ga zukandi, zama a manʼa tee nda naanay. Haya kul kaŋ mana teendi nda naanay, zunubu no.

15

Ir ma haya tee kaŋ ga kan ir cinaa se

1Ir kaŋ goo nda gaabi naanaa fondaa ra, wey kaŋ gaaboo ga kacca, ir ga hima kʼi suuri ngi gaabi jaŋawey ra, ir masi hayey ceeci kaŋ ga kan ir se. 2Ir affoo kul ma ceeci ka kan nga cinaa se ihenna here nga tontonyanoo se. 3Almasihu mana haya ceeci kaŋ ga kan a se, a nka hantumandi Citaaboo ra ka nee: «Ni wowkey wowey kaŋ ay boŋ.»15.3 Zabur 69.10.4Zama haya kul kaŋ bay ka hantumandi mana hantumandi kala ir cawandiyanoo se, hala muɲeyanoo nda bineyaynandiroo kaŋ Citaaboo gʼa noo mʼir noo naataa. 5Irkoy kaŋ ti Muɲeyanoo nda Bineyaynandiroo koyoo ma war noo war ma tee anniya folloku sanda Almasihu Isa ibaayoo, 6hala war ma tee mee foo, nda jinde folloku, war ma Irkoy kaŋ ti ir Koyoo Isa Almasihu Baaba beerandi.

Alhabar Boryaa ga harandi

dumey mo se kaŋ manʼti Alyahuudu

7Woo se, wa cere dii henna sanda takaa kaŋ nda Almasihu mo na war dii henna Irkoy beerandiyanoo se. 8Ay ga bayrandi kaŋ Almasihu tee Alyahuudey goykaw, Irkoy laadirtaraa maaganda se, ka Irkoy allaahidey tabatandi kaŋ a nʼi tee ir baabey se. 9Hala dumey kaŋ manʼti Alyahuudu ma Irkoy beerandi nga tamallaa maaganda se, sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Woo se ay ga ni saabu dumey jerey game.

Ay ga ni maaɲoo ka don.»15.9 Zabur 18.50; Samiyel 2to 22.50.

10A nee mo:

«Gandawey, wa ɲaali nga jamaa bande.»15.10 Alhukumoo 32.43.11A nee mo koyne:

«Dumey kul, war mʼir Koyoo saabu.

Gandawey kul mʼa sifa.»15.11 Zabur 117.1.

12Ezayi mo šelaŋ Citaaboo ra ka nee:

«Yišay banda-ka-zunboo ga hima nda tuuri kabe taaga kaŋ zay ka fatta tuuroo kaŋ dunbandi linjoo ga.

Boraa kaŋ ga tun i ra kaŋ ga gandawey kaŋ manʼti Alyahuudu laama,

nga ga dumey jerey ga naata.»15.12 Ezayi 11.10.

13Irkoy kaŋ ti Naatakoyoo ma war too nda ɲaali kul nda alaafiya naanayyanoo albarkaa ra, hala war naataa ma boobo Hundi Henanantaa gaaboo albarkaa ra.

Addaliloo kaŋ se Pol hamaaninay

ka batagaa woo nongu fooyaŋ hantum

14Agʼarmey, haya kaŋ ti war mo here, agay, ay ga naanay ka bay kaŋ war zaati too met nda borohennataray, war too mo nda bayray kul, war ga hin ka cere hoyray. 15Amma ay na hamaaninay ka haya fooyaŋ hantum war se hala war lakkaley ma zunbu, anneemaa kaŋ Irkoy nʼa noo ya ne sabbu se, 16hala ya tee Almasihu Isa goykaw dumey se kaŋ manʼti Alyahuudu, ka sargari juwalkaw goyoo tee Irkoy Alhabar Boryaa here, hala gandawey wey kaŋ tee sargari ma kan a se. Hundi Henanantaa ma sargaroo henanandi. 17Adiši Almasihu Isa albarkaa ra ay [goo nda fondo ka] fooma hayey here kaŋ ay gʼi tee Irkoy maaɲoo ga. 18Ay si yadda ka haya kul har nda manʼti kala woo hinne kaŋ Almasihu nʼa tee nda agay hala dumey kaŋ manʼti Alyahuudu ma haŋajer Irkoy se. A nʼa tee nda šenni nda teegoy, 19a nʼa tee nda tammaasawey nda kayfey gaaboo, a nʼa tee nda Irkoy Hundoo gaaboo. Takaa woo nda za Žerizalem koyraa nda nga kuubi-ka-beraa hala Iliri gandaa ra, ay na Almasihu Alhabar Boryaa har ka timme. 20Ay kayandi ka Alhabar Boryaa har nongey kaŋ ra Almasihu maaɲoo mana harandi hala ya si koy cina boro foo asaasoo ga, 21sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaaboo ra ka nee:

«Borey kaŋ se nga maaɲoo mana harandi ga dii a,

Borey kaŋ mana maarʼa ga faham.»15.21 Ezayi 52.15.

Pol šennoo nga Rom koyyanoo ga

22Woo ti hayaa kaŋ nʼay ganji cee boobo ya koy war do. 23Amma sohõ goy kul mana cindi ya ne laamawey wey ra. A ga too jiiri boobo kaŋ ay hanse ka baa ya koy war do. 24Waati kaŋ ay ga naaru ka koy Espaɲ gandaa ra, ay ga naata ya koy war do, zama ay ga baa ya dii war ay bisayanoo ga ka duu war ga faabari ay diraa se waati kaŋ ay na waati kayna tee war game kʼay faajoo kaa. 25Amma sohõ ay si koy kala Žerizalem, Irkoy boro henanantey faabaroo se. 26Zama a kan Masedoni nda Akay gandawey ganakey se ngi ma gaakasinay tee boro henanante talkey se kaŋ goo Žerizalem. 27Ngi ka kayandi ngi mʼa tee nda ngi boŋ, i gʼa may i ga mo, zama nda gandawey duu Žerizalem borey Irkoy naanaa ra, i ga hima mo kʼi faaba aduɲɲa hayey ra. 28Waati kaŋ ay na goyoo woo benandi ka faabaroo noo Žerizalem borey se, ay ga bisa war do ka koy Espaɲ. 29Ay ga bay kaŋ nda ay koy war do, ay sʼa tee kala Almasihu albarka beeri ra.

30Agʼarmey, ay gʼa ŋaaray war ga nda ir Koyoo Isa Almasihu nda Irkoy Hundoo bajoo, war ma wongu ay bande Irkoy ŋaarayrey ra kaŋ war gʼi tee ya ne. 31Wa Irkoy ŋaaray ya hallasi Žude gandaa borey kabey ra kaŋ si haŋajer Irkoy se, hala faabaroo kaŋ ay ga koy nda a Žerizalem ma kan Irkoy boro henanantey se. 32Hala ya koy war do nda ɲaali Irkoy ibaayoo ra ka hunanzam kayna. 33Irkoy kaŋ ti Alaafiyakoyoo ma bara war kul bande. Amin.

16

Pol ga Rom borey foo

1Ay ga šelaŋ war se ir woymaa Febe ga, boro henna no, Sankre koyraa Egilizoo goykaw no. 2Wʼa kubay henna ir Koyoo maaɲoo ga sanda takaa kaŋ boro ga hima kʼa tee Irkoy boro henanante se. War mʼa faaba haya kul kaŋ ga a too war game, zama a na boro boobo faaba, agay hunday, a nʼay faaba.

3Wa Priska nda Akilas foo, ay goykasinawey no Isa Almasihu goyoo ra. 4I na ngi boŋ hundey daŋ farratay ra hala ngi mʼay hallasi. Manʼti agay hinne no mʼa bay i se, dumey mo kaŋ manʼti Alyahuudu Egilizey kul gʼa bay i se. 5Wa Egilizoo foo kaŋ ga marga ngi hugoo ra. Wʼay baakaa Epanet foo, nga ti boro jinaa kaŋ naanay Almasihu Azi gandaa ra. 6Wa Maryama foo kaŋ hanse ka durkutu war se. 7Wa Andronikus nda Žuniyas foo, ay borey no, ay hangasiney no kasaa ra. I ga hanse ka bayrandi diyawey ra16.7 «I ga hanse ka bayrandi diyawey ra», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Diyawey ga hanse kʼi bay»., koyne mo i nʼay jin ka hanga Almasihu.

8Wa Anpliyatus foo, ay baakaa no ir Koyoo albarkaa ra. 9Wa Irbeŋ foo, ir goykasinaa no Almasihu goyoo ra, nda Stakis ay baakaa. 10Wa Apeles foo kaŋ na nga laadirtaraa cebe Almasihu bande. Wa Aristobil hugoo borey foo. 11Wa Herodiyoŋ foo, ay boraa no. Wa Narsis hugoo borey foo, wey kaŋ goo ir Koyoo bande. 12Wa Trifen nda Trifos foo kaŋ ga goy ir Koyoo se. Wa Persid ay baakaa foo kaŋ hanse ka goy ir Koyoo se. 13Wa Rufus foo, ir Koyoo boro suubante no, nda nga ɲaa kaŋ agay mo ɲaa foo no. 14Wa Asenkrit, nda Flegoŋ, nda Hermes, nda Patrobas, nda Hermas, nda ir armey kaŋ goo i bande foo. 15Wa Filolog nda Žuli foo, nda Nere, nda nga woymaa, nda Olenpas, nda Irkoy boro henanantey kul kaŋ goo i bande.

16Wa cere foo nda summuyan henanante. Almasihu Egilizey kul ga war foo.

Hoyray kokorantaa

17Agʼarmey, ay gʼa ŋaaray war ga, war ma war boŋ hawgay borey ga kaŋ ga kate waafakay jaŋay nda wey kaŋ ga gaaru war nda cawandoo game kaŋ war duu a hala ngi ma war kaŋandi zunubu ra. Wa mooru ey. 18Zama borey wey dumey si goy ir Koyoo Almasihu se, ngi boŋ gundey se i ga goy. I ga ngi šenni kaaney nda šenniyaŋ kaŋ ga boro sifa ka borey kaŋ si ifutu miile darga. 19Borey kul bay kaŋ war ga haŋajer ir Koyoo se. Woo se ay ga ɲaali nda war, amma ay ga baa war ma tee lakkalkoyni ihenna here, war ma henan ifutu here. 20Irkoy kaŋ ti Alaafiyakoyoo si gay a mana Ibilisi motti war cewey cire. Ir Koyoo Isa anneemaa ma bara war bande.

21Ay goykasinaa Timote ga war foo, nga, nda Lusiyus, nda Žasoŋ, nda Sosipater kaŋ ti ay borey. 22Agay Tersiyus kaŋ ti Pol hantumkaa batagaa woo ra, ay ga war foo ir Koyoo maaɲoo ga.

23Gayus kaŋ do ay ga zunbu, kaŋ do Egilizoo kul ga zunbu ga war foo. Erast kaŋ ti koyraa nooroo talfikaa nda ir armaa Kartus ga war foo.

24[Yala ir Koyoo Isa Almasihu anneemaa ma bara war kul bande. Amin.]

Irkoy saabuyan kokorantaa

25Ir ma Irkoy saabu! A goo nda hini ka war noo gaabi ka sawa nda Alhabar Boryaa kaŋ ay gʼa har nda Isa Almasihu hayey waazoo. Waazoo ga sawa nda sirroo bangayyanoo kaŋ cindi ka tugandi waati kul. 26Amma sohõ annabey hantumey nʼa bayrandi ka sawa nda Irkoy abadantaa yaamaroo, ka dumey kul gongu i ma naanay, i ma haŋajer.

27Irkoy kaŋ hinne ti lakkalkoyni, darža ma bara a ga Isa Almasihu albarkaa ra hala abada. Amin.