Alkaaley citaaboo

Citaaboo fahamandiroo

Alkaaley citaaboo ga alwaatey deede kaŋ ra Izirayel takaa ɲaami. Citaaboo maaɲoo mana duwandi kala citaaboo hunday ra, zama nongu boobo ra a ga Izirayel alkaaley filla deede. Maaɲoo ga cebe kaŋ alkaaley manʼti kala boroyaŋ kaŋ hinoo mana hun kala Irkoy do, de mo ngi goyoo si kay ciitiyan hinne ga. Alkaaley manʼti kala boroyaŋ kaŋ a ga hin ka tee i mma jamaa kul juwal, wala i ma alkabiila foo juwal, wala i ma alkabiila boobo kaŋ goo šiitay ra kaa kabe ra. Alkaaley citaaboo ga hin ka zamnandi zamna hinza:

Ijinaa ga šelaŋ hayey ga kaŋ tee waatoo kaŋ Izirayel borey ga koy goro Kanaŋ gandaa ra ka koy hala Žozuwe buuroo ga (zamnaa 1.1—2.10).

Ihinkantoo ga takaa cebe kaŋ nda Irkoy ga jamaa kaa kabe ra ka boroyaŋ suuba kʼi sanba ngi feeriyanoo se (zamnaa 2.11—16.31).

Ihinzantoo ga ɲaamiroo cebe kaŋ tee Izirayel ra ka koy hala waatoo kaŋ ga Izirayel sintin ka duu kokoy (zamnaa 17.1—21.25).

Alkaaley citaaboo ra, hayaa kaŋ duu Izirayel si hun kala takaa kaŋ nda jamaa ga Irkoy dii. Waati kaŋ i si laadir Irkoy here, ngi taalammey gʼi gurzugay, amma waati kaŋ i yee kate Irkoy ga kʼa cee a ma ngi faaba, Irkoy gʼi feeri. Waati boobo Izirayel ga baa nga ma koy tanayaŋ gana wala ka dirɲa Irkoy yaamarey. Woo ra i ga kate ngi boŋ ga bone nda Irkoy mana kay i se. Nongu kokorantaa ga cebe kaŋ alkabiilawey ga baa ngi ma cindi ngi boŋ ga bila Irkoy. Boro foo kul ma nga boŋ hãa wala Irkoy hinoo cire nga ga baa nga ma bara wala nga boŋ hinoo cire.

1

Izirayel goro Kanaŋ gandaa ra

1Žozuwe buuyanoo banda ga, Izirayel borey na Abadantaa ibaayoo ceeci ka nee: «Ir ra, may no ma tee ijinaa ka žigi ka koy Kanaŋ borey ga kʼi wongu?» 2Abadantaa zaabi ka nee: «Žuda no ma tee ijinaa ka žigi ka koy, ay na gandaa daŋ kaboo ra.» 3Žuda nee nga armaa Simewoŋ se: «Kaa ay bande ir ma koy nongoo ra kaŋ alkurraa nʼa noo ya ne, ir ma Kanaŋ borey tangam. Woo banda ga, ay ga koy ni bande ni nongoo ra.» Simewoŋ koy a bande. 4Žuda žigi, Abadantaa na Kanaŋ borey nda Ferezi borey daŋ kabe ra, i na aru zenber woy (10.000) kar i ra Bezek. 5I na Adoni-Bezek gar no din, i nʼa wongu. Woo ra i na Kanaŋ borey nda Ferezi borey kar. 6Adoni-Bezek zuru, i hanga a bande, i duu a, i na kobaaru hinkaa nda cew-ize beerey hinkaa dunbu. 7Adoni-Bezek nee: «Kokoy woyye (70) kaŋ kobaarey nda cew-ize beerey dunbu ga meecindey kuuna kaŋ ga kaŋ ay ŋaadogoo ra. Goyoo kaŋ ay nʼa tee, Irkoy na nga alhakoo kaa ay ra.» I nʼa ka koy Žerizalem, a buu no din.

8Žuda borey na Žerizalem wongu kʼa dii, i nʼi wii nda takuba ka nuune daŋ koyraa ra. 9Woo banda ga, Žuda borey koy Kanaŋ borey wongu kaŋ ga goro tondi hondoo ra, nda Negew, nda hondey gandaa here. 10Žuda koy Kanaŋ borey wongu kaŋ ga goro Hebroŋ. Hebroŋ maa žeenaa ti Kiryat-Arba. I na Šešay borey, nda Ahimaŋ borey, nda Talmay borey kar. 11A hun no din ka koy Debir borey wongu. Debir koyraa maa žeenaa ti Kiryat-Sefer. 12Kaleb nee: «Ay gʼay ize woyoo Aksa noo boraa se kaŋ ga Kiryat-Sefer kar kʼa dii.»1.12 Žozuwe 15.16.13Woo ga, Otniyel, Kenaz kaŋ ti Kaleb kaynʼaroo izʼaroo koy a dii. Kaleb nʼa noo Aksa a ma tee wandoo. 14Waatoo kaŋ woyoo too kate Otniyel do, a nʼa tusa a ma faari wiri nga baaba ga. Aksa sar ka zunbu nga farkaa ga, Kaleb nee a se: «Macin no nʼga baa?» 15Aksa nee: «Gomni tee ya ne, zama nʼnʼay noo labu Negew gandaa kaŋ ra hari sii, ay noo hari dooyaŋ mo.» Woo ga, Kaleb nʼa noo beene hari dogey, a nʼa noo ganda hari dogey.1.15 Žozuwe 15.17–19.

16Musa nzuraa manʼti kala Keni boro. Keni borey izey žigi ka hun Teenayɲaŋey koyraa1.16 Koyraa ti Žeriko, Alhukumoo 34.3. ra, ngi nda Žuda borey ka koy Žuda saajoo ra, Arad se gurma, i koy goro jamaa bande.

17Žuda koy, nga nda nga armaa Simewoŋ, i na Kanaŋ borey kar kaŋ ga goro Sefat. I nʼi halaci sõy, i na koyraa maaɲoo daŋ Horma (maanaa «halaciyan»). 18Žuda borey yee koyne ka Gaaza nda nga laamaa dii, i na Aškeloŋ nda nga laamaa dii, i na Ekroŋ nda nga laamaa dii. 19Abadantaa goo Žuda borey bande, i na tondi hondoo dii, amma i mana hin ka gooroo gorokey gaaray, zama guuru torkayaŋ bara i kone. 20Hebroŋ nondi Kaleb se sanda takaa kaŋ nda Musa nʼa har. A na Anak ize hinzaa gaaray a ra. 21Benžameŋ borey mana Žebus borey kaŋ ga goro Žerizalem gaaray. Žebus borey goro Žerizalem Benžameŋ borey bande hala hõ.

22Haya kaŋ ti Isufi hugoo borey, i žigi ka Betel koyraa kar, Abadantaa goo i bande. 23I na boroyaŋ sanba i ma koy Betel monno, koyraa maa žeenaa ti Luz. 24Monnokey din dii aru foo kaŋ ga fatta koyraa ra, i nee a se: «Ir gʼa wiri ni ga, mʼir cebe nongoo kaŋ nda boro ga huru koyraa ra, ir ga alhormo tee ma ne.» 25A na nongoo cebe i se kaŋ nda boro ga huru koyraa ra, Isufi hugoo borey na koyraa borey wii nda takuba, amma i na aroo nda nga hugoo kul naŋ. 26Aroo koy Heti borey gandaa ra, a na koyra cin no din kaŋ a na maaɲoo daŋ Luz. Maaɲoo woo da bara a ga hala hõ.

27Manase mana Bet-Šeyaŋ nda nga koyra kanbey, nda Tanak nda nga koyra kanbey, nda Dor nda nga koyra kanbey, nda Ibleyam nda nga koyra kanbey, nda Megido nda nga koyra kanbey gaaray. Kanaŋ borey hin ka cindi gandaa woo ra. 28Waatoo kaŋ ra Izirayel hanse ka duu gaabi, i na Kanaŋ borey daŋ waazibi goy ra, amma i mana hin kʼi gaaray kʼi kaa gandaa ra.

29Efrayim mana Kanaŋ borey gaaray kaŋ ga goro Gezer. Kanaŋ borey cindi Gezer Efrayim game.

30Zabuloŋ mana hin ka Kanaŋ borey gaaray kaŋ goo Kitroŋ nda Nahalal, woo se Kanaŋ borey cindi koyrawey wey ra Zabuloŋ game, amma i nʼi daŋ waazibi goy ra.

31Ašer borey mana Ako borey, nda Sidoŋ borey, nda Alab borey, nda Akzib borey, nda Helba borey, nda Afik borey, nda Rehob borey gaaray. 32Woo maaganda se Ašer borey goro Kanaŋ borey game, zama Ašer borey manʼi gaaray. Kanaŋ borey no ka gay i ga goro gandaa ra.

33Neftali mana Bet-Šemeš borey gaaray, i mana Bet-Anat mo borey gaaray, i goro Kanaŋ borey game kaŋ gay i ga goro gandaa ra, amma Neftali na Bet-Šemeš borey nda Bet-Anat borey daŋ waazibi goy ra.

34Amor borey na Dan alkabiila borey gaabi i ma koy tondi hondoo ra, i mana naŋ i ma zunbu gooroo ra. 35Amor borey hin ka cindi ka goro Har-Heres, nda Ayaloŋ, nda Šalbim ra, amma Isufi hugoo borey na gaabi fur i ga hala nongu kaŋ ra i nʼi daŋ waazibi goy ra. 36Amor borey laboo ga koy za nongoo kaŋ se i ga nee Dontoney žigidogoo hala Sela koyraa nda nga beeneheroo.

2

Irkoy šelaŋ Izirayel borey se

1Abadantaa almalaykaa žigi ka hun Gilgal ka koy Bokim, a nee: «Ay na war ka žigi ka hun Misira, ay na war daŋ gandaa ra kaŋ ay nʼa žee war baabey se. Ay nee war se kaŋ ay si amaanaa dunbu kaŋ goo ir game hala abada. 2War masi amaana daŋ war nda gandaa woo gorokey game, war ma ngi sargari tonadogey kayri. Amma war mana haŋajer ya ne. Macin se woo kaŋ ay nee war masʼa tee, war nʼa tee? 3Woo maaganda se ay nee: ‹Ay sʼi gaaray war jine, i ga tee naaji war carawey ra, de ka ngi koyey gana ga tee war se kumsay.›»2.3 Kabuyaney 33.55; Žozuwe 23.13.4Waatoo kaŋ Abadantaa almalaykaa na šenney wey har Izirayel borey kul se, jamaa na jinde jer ka hẽe. 5I na nongoo din maaɲoo daŋ Bokim (maanaa «hẽenikawyaŋ»), i na sargari kaa Abadantaa se no din.

Žozuwe buuyanoo

6Žozuwe na jamaa sallama, Izirayel borey affoo kul koy nga dogoo ra ka gandaa tee ngi wane. 7Jamaa na Abadantaa gana Žozuwe hunaroo kul ra nda boro beerey hunaroo kul ra kaŋ cindi Žozuwe banda ga, wey kaŋ dii teegoy beeroo kaŋ Abadantaa nʼa tee Izirayel se. 8Žozuwe, Nun izʼaroo, Abadantaa tamoo buu nga jiiri zangu nda iwoyantoo (110to) ga. 9I nʼa sutura laboo ra kaŋ a nʼa tubu, Timnat-Heres ra, Efrayim tondi hondey ra, Gaš tondi hondoo se hawsa. 10Zamanoo din kul izey mo koy ngi hayragey gar alaaharaa. Zaman foo izeyaŋ tun dumawey ga kaŋ si Abadantaa bay, a si teegoyoo bay kaŋ a nʼa tee Izirayel se.

Jamaa na banda bere Abadantaa se

11Izirayel borey na goy futu tee Abadantaa jine. I na toorey kaŋ maaɲey ti Bal gana. 12I na banda bere Abadantaa, ngi baabey Koyoo se kaŋ nʼi fattandi Misira gandaa ra, i hanga koy tanayaŋ bande. Koyey ti dumey kaŋ gʼi kuubi kʼi bere waney. I sujudu i jine, i na Abadantaa futandi. 13Kaŋ i na banda bere Abadantaa se, i na Bal nda Astarteyaŋ gana. 14Abadantaa futu Izirayel ga, a nʼi daŋ komakawyaŋ kabey ra kaŋ nʼi kom, a nʼi kaŋandi iberey kabey ra kaŋ gʼi kuubi ka bere. I mana yee ka hin ka kay ngi iberey jine. 15Waati kul kaŋ i koy wongu, Abadantaa kaboo gʼi torro sanda takaa kaŋ nda Abadantaa nʼa har i se, a nʼa žee i se. I cindi binemarayyan beeri ra. 16Woo se waati kul kaŋ woo tee, Abadantaa ga alkaaliyaŋ tunandi kaŋ gʼi soolam ngi komakey kabey ra. 17Amma ba ngi alkaaley, i si haŋajer i se. I na izefututaray tee2.17 Manʼti gaaham here no, laadir jaŋay no Irkoy here. koy tanayaŋ bande, i sujudu i jine. I cahã ka fondaa naŋ kaŋ i nʼa gar ngi baabey ga hanga a. I mana haŋajer Abadantaa yaamarey se, i mana woo din tee. 18Waati kul kaŋ Abadantaa na alkaaliyaŋ noo i se kaŋ gʼi faaba, Abadantaa goo alkaaloo bande kʼi kaa ngi iberey kabey ra alkaaloo waatey kul ra, zama Abadantaa hinna i ga ngi hẽenoo kaŋ ngi tooɲekey nda ngi šiitakey gʼa tee i se maaganda. 19Amma nda alkaaloo buu, i ga yee ka sintin ka ngi goy laaley tee ka bisa woo kaŋ ngi baabey nʼa tee, i ga hanga koy tanayaŋ ka sujudu i jine. I mana haya kul naŋ ngi goy žeeney nda ngi boŋšendaa ra.

Abadantaa na Izirayel sii

20Aywa, Abadantaa futu Izirayel ga, a nee: «Haya kaŋ se jamaa woo na agay amaanaa dunbu kaŋ ay nʼa daŋ agay nda ngi baabey game, de mo i mana haŋajer ya ne, 21woo se dumey kaŋ Žozuwe nʼi naŋ nga buuroo banda ga, ay si ba affoo gaaray a ma zuru i jine. 22Woo ra ay ga Izirayel sii ka dii wala Abadantaa fondaa kaŋ ngi baabey gana, i gʼa gana wala i sʼa gana.» 23Woo ka kate Abadantaa na dumey din naŋ i ma goro gandaa ra, a mana yadda ka cahã kʼi gaaray, a mana yadda kʼi daŋ Žozuwe kaboo ra.

3

1Dumey ne kaŋ Abadantaa nʼi naŋ gandaa ra hala nga ma Izirayel sii nda ey, wey din kul kaŋ mana dii Kanaŋ wongey. 2Woo mana teendi de kala hala Izirayel borey zamaney kaŋ ga kaa ma wongu denden ka wan a, wey hinne kaŋ mana wongu ka bisa. 3Dumey kaŋ a nʼi naŋ Izirayel borey bande ne: Kanaŋ borey kul, nda Sidoŋ borey, nda Hewi borey kaŋ ga goro Libaŋ tondi hondoo ra za Bal-Hermoŋ tondi hondoo hala Hamat miɲoo ga, ngi nda ngi boŋkoyni guwaa.

4Dumey wey nda Izirayel borey siyandi ka bay wala i ga haŋajer Abadantaa yaamarey se kaŋ a nʼi har ngi baabey se Musa bande. 5Izirayel borey goro Kanaŋ borey, nda Heti borey, nda Amor borey, nda Ferezi borey, nda Hewi borey, nda Žebus borey game. 6I na dumey ize woyey zaa hiijay, i na ngi ize woy gundey noo dumey izʼarey se, i na ngey koyey gana.

Alkaaloo Otniyel fillaa

7Izirayel borey na goy futu tee Abadantaa jine, i dirɲa Abadantaa, ngi Koyoo, i na Balyaŋ nda Ašerayaŋ gana. 8Abadantaa futu Izirayel ga, a nʼi kaŋandi Kušaŋ-Rišatayim kaboo ra kaŋ ti Mezopotami kokoyoo. Izirayel borey cindi Kušaŋ-Rišatayim cire jiiri yaaha.

9Izirayel borey kaati ka Abadantaa cee, Abadantaa nʼi noo boro kaŋ gʼi hallasi, boraa ti Otniyel, Kenaz kaŋ ti Kaleb kaynʼaroo izʼaroo. 10Abadantaa Hundoo zunbu Otniyel ga, a tee Izirayel alkaaloo. A koy wongu, de Abadantaa na Kušaŋ-Rišatayim, Mezopotami kokoyoo daŋ kaboo ra, a hin Kušaŋ-Rišatayim. 11Takaa woo nda gandaa yay jiiri woytaaci (40), woo banda ga, Otniyel, Kenaz izʼaroo buu.

Alkaaloo Ehud fillaa

12Izirayel borey yee koyne ka goy futu tee Abadantaa jine. Abadantaa na albarka daŋ Egloŋ, Mowab kokoyoo ra Izirayel sabbu se, zama i na goy futu tee Abadantaa jine. 13Egloŋ na Amoŋ borey nda Amalek borey marga kʼi tonton nga ga ka koy Izirayel kar. I na Teenayɲaŋey koyraa3.13 Zamnaa 1.16. dii. 14Izirayel borey cindi Mowab kokoyoo Egloŋ cire jiiri woy cindi yaaha (18).

15Izirayel borey kaati ka Abadantaa cee, Abadantaa na Izirayel borey noo boro kaŋ gʼi hallasi, boraa ti Ehud, Gera izʼaroo, Benžameŋ boro kaŋ ga hantum nda kabe waawa. Nga bande Izirayel borey na alkaasi sanba Egloŋ, Mowab kokoyoo se. 16Ehud na takuba tee kaŋ goo nda mee hinka, nga kuuyanoo ga too kabedaaru foo, a nʼa daŋ nga gamahawoo ga nga darbaa cire, nga caraw gumaa ga. 17A koy nda alkaasoo Egloŋ, Mowab kokoyoo do. Ka gar Egloŋ manʼti kala boro kaŋ ga hanse ka warga. 18Waatoo kaŋ Ehud na alkaasoo noo ka ben, a na borey kaŋ kate alkaasoo naŋ i ma koy. 19Amma nga, a yee kate ka hun toorey do kaŋ goo Gilgal, a nee: «Kokoyoo, ay goo nda ma ne alhabar gundante.» Woo ga, Kokoyoo nee: «Wa dangay!» Borey kul kaŋ goo jeroo ga fatta. 20Waatoo din Ehud kaa a do soorohugu yaynaa ra kaŋ soolandi a se sooraa boŋ. Ehud nee: «Ay goo nda ma ne šenni foo kaŋ hun Irkoy do.» Kokoyoo tun nga gorodogoo ra. 21Ehud na nga kabe waawaa šerre, a na nga takubaa hoobu kʼa kaa nga caraw gumaa ga kʼa hay gundoo ra. 22Ba takubaa kaboo huru a bande, maanoo na takubaa daabu, zama a mana takubaa hoobu kʼa kaa gundoo ra, a fatta nda banda here. 23Ehud fatta nda šiifaa, a nka jin ka soorohugoo miɲoo daabu a ga kʼa kufal.

24Waatoo kaŋ a koy, kokoyoo tamey kaa ka guna, i dii kaŋ soorohugoo miɲoo ga kufal. I nee cere se: «Adiši kokoyoo mma goo ma almuraadu hanse hugu yaynaa ra.» 25Za i ga batu hala i fara, amma hala sohõ kokoyoo si soorohugoo miɲoo feeri. I na kufal-izoo zaa kʼa feeri, de nga ne, ngi koyoo ga daaru ganda, a buu. 26Kaŋ i goo batuyanoo ra, woo gar Ehud zuru ka bisa tondi toorey ga, a zuru ka koy Seyira here. 27Za a too kate, a na hilloo kaŋ ga ciya ka borey marga hẽenandi Efrayim tondi hondey ra. Izirayel borey zunbu a bande hondoo ra, a huru i jine. 28A nee i se: «Wa hanga agay, zama Abadantaa na war iberey, Mowab borey daŋ war kabey ra.» I hanga a bande ka zunbu, i na Žurdeŋ isaa yawdogey dii Mowab borey bande, i si naŋ boro kul ma bisa. 29Waatoo woo, i na aru zenber woy (10.000) cine kar Mowab borey ra, i kul ti boro gaabikoyniyaŋ, wongaariyaŋ no, ba boro foo mana hallasi i ra. 30Hanoo din, Izirayel na Mowab kaynandi. Gandaa yay jiiri woyyaaha (80).

Alkaaloo Šamgar fillaa

31Ehud buuroo banda ga, Šamgar, Anat izʼaroo huru dogoo ra. A na Filisti aru zangu iddu (600) kar kʼi wii nda yaaji kaŋ ga haw kur, nga mo na Izirayel kaa ngi iberey kabey.

4

Debora nda Barak fillaa

1Ehud buuroo banda ga, Izirayel borey yee ka goy futu tee Abadantaa jine. 2Abadantaa nʼi kaŋandi Yabin, Kanaŋ kokoyoo kaŋ ga Hasor laama kaboo ra. Nga wongu-izey jineboraa ti Sisera. A si goro kala Harošet-Goyim. 3Izirayel borey kaati ka Abadantaa cee, zama bari torka zangu yagga (900) bara Yabin se, Yabin na Izirayel borey torro torro dumi kul jiiri waranka (20).

4Alwaatoo din, Debora, annabi woy kaŋ ti Lapidot wandoo, ti alkaali Izirayel ra. 5Debora ga goro Debora teenayɲaŋoo cire kaŋ goo Rama nda Betel game Efrayim tondi hondey ra. Izirayel borey ga žigi ka koy dii a ciiti se. 6A sanba i ma ciya Barak, Abinoyam izʼaroo se Kedeš, Neftali gandaa ra, a nee a se: «Abadantaa, Izirayel Koyoo mana ni yaamar kaŋ ma koy Tabor tondi hondoo do, ma aru boro zenber woy (10.000) zaa ni bande Neftali borey nda Zabuloŋ borey ra? 7Ay ga Sisera, Yabin wongu-izey jineboraa cendi kate ni do Kišoŋ haroo here, nga nda nga torkawey nda nga jamaa, ay gʼi daŋ ni kaboo ra.» 8Barak nee Debora se: «Nda nʼga koy ay bande, ay ga koy, amma nda nʼsi koy ay bande, ay si koy.» 9A zaabi ka nee: «Ay ga koy ni bande hunday, amma nʼsi duu beray fondaa woo kaŋ nʼnʼa zaa ra, zama woy boro kaboo ra Abadantaa ga Sisera kaŋandi.» Woo banda ga, Debora tun ka koy Barak bande Kedeš. 10Barak ciya Zabuloŋ alkabiilaa nda Neftali alkabiilaa se Kedeš, boro zenber woy (10.000) hanga a bande, Debora mo žigi ka koy a bande. 11Boro foo kaŋ se i ga nee Heber hun Keni borey cindey bande ka koy hala tuuriɲaa beeroo do kaŋ goo Sananim, Kedeš jere ka nga hukkumoo cin. Keni borey baaba ti Hobab, Musa alboraa.

12I na alhabar daŋ Sisera ra kaŋ Barak, Abinoyam izʼaroo, žigi ka koy Tabor tondi hondoo dii. 13Sisera ciya kate nga torkawey kul se, guuru torka zangu yagga (900) nda borey kul kaŋ goo a bande za Harošet-Goyim hala Kišoŋ haroo do. 14Debora nee Barak se: «Tun, zama hõ no Abadantaa ga Sisera daŋ ni kaboo ra. Nʼbay Abadantaa hunday no ma huru ni jine ka wongu?» Woo ga, Barak zunbu Tabor tondi hondoo boŋ, aru zenber woy (10.000) hanga a bande. 15Abadantaa na Sisera lakkaloo ɲaami, nga torkawey kul nda wongu-izey kul, i nʼi wii nda takuba Barak moɲey cire. Sisera zunbu nga torkaa ra ka zuru nda nga cewey. 16Barak hanga torkawey nda wongu-izey hala Harošet-Goyim, Sisera wongu-izey kul, takuba nʼi kaŋandi. Ba aru foo mana cindi.

17Sisera zuru nda cee ka koy Yayel kaŋ ti Heber, Keni boraa wandoo hukkumoo do, zama baani goo Yabin, Hasor kokoyoo nda Heber, Keni boraa hugoo game. 18Yayel fatta ka koy Sisera kubay, a nee a se: «Huru, ay koyoo, huru ay do, masi hunbur.» A huru a do hukkumoo ra, a nʼa gum nda kunta. 19A nee a se: «Hinžee ya ne, ay noo hari kayna ya haŋ, ay ga jaw.» A na waawaa hunbaroo feeri kʼa noo a ma haŋ jina a yee kʼa gum. 20A nee a se koyne: «Kay hukkumoo miɲoo ga, nda boro kaa ka ni hãa ka nee: ‹Boro goo ne?›, ma nee a se: ‹Boro sii ne.›»

21Sisera cindi ka jirbi no din, zama a nka fara. Heber wandoo Yayel na hukkum sukahaya foo zaa nda ndarka, a moolimooli ka Sisera hay nda lakkaloo ga ka boŋoo fun nda bundoo ka koy hala laboo ra. Sisera buu. 22Aywa, Barak huru Sisera cewoo ra, a too kate Yayel hukkumoo do. Yayel fatta kʼa kubay ka nee a se: «Kaa, ay ga aroo cebe ma ne kaŋ nʼgʼa ceeci.» A huru a do, de nga ne, Sisera goo ma daaru, a buu, hukkumoo sukahayaa goo lakkaloo ra.

23Hanoo din, Irkoy na Yabin, Kanaŋ kokoyoo kaynandi Izirayel borey jine. 24Izirayel borey na Yabin, Kanaŋ kokoyoo hottandi hala nongu kaŋ ra i nʼa halaci.

5

Debora baytoo

1Zaaroo woo, Debora nda Barak, Abinoyam izʼaroo na doonoo woo don cere bande ka nee:

2«Albarka ma bara Abadantaa se,

Izirayel, boŋkoyney yadda ka huru i jine,

jamaa yadda ka koy nda ngi boŋ ka wongu.

3Kokoyey, wa maa,

boŋkoyney, wa haŋajer!

Agay, Abadantaa se, nhuu, agay, ay ga bayti don.

Ay ga zabur don Abadantaa, Izirayel Koyoo se.

4Abadantaa, waati kaŋ ni fatta Seyir,

waati kaŋ za Edom gandaa ra ni man,

laboo jijiri, beenawey doo,

duulawey na hari doori.

5Tondi hondey žititi Abadantaa jine,

Sinay wanoo mo jijiri Abadantaa, Izirayel Koyoo jine.

6Šamgar, Anat izʼaroo zamanoo ra,

Yayel waatey ra,

fondo beerey goo koonu,

naarukey na fondo šendey zaa,

7koyra kanbey naŋandi Izirayel ra,

i dere,

hala waatoo kaŋ agay, Debora tun,

ay tun sanda ɲaa Izirayel se.

8I nka koy taagayaŋ suuba,

aywa, wongoo goo koyrawey miɲey ga.

Wongu-ize zenber woytaaci (40.000) Izirayel ra

kaŋ boro si dii ba ngi affoo kone koray foo wala yaaji foo.

9Ay binoo goo Izirayel boŋkoyney se,

ay binoo goo jamaa borey kaŋ na ngi boŋ noo se.

Wa albarka daŋ Abadantaa se.

10War kaŋ ga kaaru farkey woy kaarayyaŋ ga,

war kaŋ ga goro gaariyaŋ ga,

war kaŋ ga dira fondaa ra, wa miile.

11Hari gurkey, ngi dooney,

ga Abadantaa teegoy šerrantey deede,

teegoyey kaŋ Boŋkoynoo nʼi tee Izirayel koyra kanbey se.

Waatoo din no Abadantaa jamaa zunbu koyrawey miɲey ga.

12Tun, tun jirboo ra, Debora!

Tun, tun ka bayti don!

Tun Barak!

Abinoyam izʼaroo, kate ni baɲɲey.

13Borey kaŋ cindi i mana buu zunbu ka koy borciney do,

Abadantaa jamaa zunbu sanda wongaariyaŋ.

14Efrayim mana hun kala nongoo kaŋ ra Amalek borey cindi.

Ngi dumaa ga, Benžameŋ hun.

Bonkoyniyaŋ zunbu ka hun Makir,

borey kaŋ ga kokoytaraa goboo dii zunbu ka hun Zabuloŋ.

15Isakar boŋkoyney goo Debora bande.

Isakar nda Barak tee affoo,

a cahã ka zunbu ka koy ganganoo ra.

Rubeŋ hugey hanse ka bine-bine.

16Macin ka kate ma cindi kaley ra ka maa kurkey laati karyanoo se?

Rubeŋ hugey hanse ka bine-bine.

17Galad goro Žurdeŋ isaa se banda bila nda i koy.

Macin se Dan ga waati tee harihiyey jere bila nda i ma koy?

Ašer goo ma goro teekoo miɲoo ga,

a cindi nga gurawey ga.

18Amma Zabuloŋ manʼti kala jama kaŋ na buuyan tangam,

Neftali mo na buuyan tangam wongoo farroo ra.

19Kokoyey kaa, i wongu.

Kanaŋ kokoyey wongu Tanak,

Megido harey jere,

i mana duu alganiima, i mana duu nzorfu kaaray.

20Za beenaa ra handarawey wongu,

ngi fondaa ra i na Sisera wongu.

21Kišoŋ haroo nʼi tuusu,

Kišoŋ haroo kaŋ gay a ga bara.

Yala ya dira ay fondaa ra nda hini!

22Woo ra baryey ceekorey na laboo kar,

i ga hanse ka zuru nda ngi kobsey.

23Wa Meroz koyraa danga, Abadantaa almalaykaa kʼa har,

wa nga gorokey danga,

zama i mana kaa ka Abadantaa faaba,

ka tonton wongaarey ga ka Abadantaa faaba.

24Albarka ma huru Yayel ra woyey kul ra,

Yayel, Heber, Keni boraa wandoo,

woyey ra kaŋ ga huna hukkum cire, albarka ma huru a ra.

25Sisera na hari wiri, Yayel nʼa noo waa,

borciney potoo ra a kate waahoonu.

26A na kabe ka sukahayaa dii,

a na nga kabe gumaa ka goykey ndarkaa zaa,

a na Sisera kar, a na boŋoo kayri-kayri,

a nʼa kayri, a na lakkaloo fun.

27Sisera kunkuni Yayel cewey cire,

Sisera kaŋ, a kani.

A na nga boŋ kunkuni cewey cire, a kaŋ,

nongoo kaŋ ra a na nga boŋ kunkuni nga ra a kaŋ, a halaci.

28Sisera ɲaa ga honnay nda funeetaraa fun-funey, a kaati ka nee:

‹Macin se nga bari torkaa si kaa hala sohõ?

Macin se ay si maa torkawey jindey?›

29Lakkalkoyney kaŋ goo boŋkoyni woyey ra nʼa zaabi.

Nga hunday mo zaabi ka nee:

30‹Šikka sii kaŋ alganiimaa kaŋ i duu a nga no i goo mʼa zamna.

Hondiyaw woy foo wala ihinka wongu-ize foo kul se.

Alganiima kaŋ ti bankaaray caarantey, wey kaŋ i nʼi taa,

icere-cerantey, nda bankaaray hinka kaŋ kayandi borey kaŋ hin jindey se.›

31Abadantaa, yala ni iberey kul ma dere takaa woo da,

borey kaŋ ga baa ni ma tee sanda waynaa

waati kaŋ a fatta nda nga gaaboo.»

Gandaa yay jiiri woytaaci (40).

6

Majaŋ borey na Izirayel borey torro

1Izirayel borey na goy futu tee Abadantaa jine. Woo se Abadantaa nʼi kaŋandi Majaŋ borey kabey ra jiiri iyye. 2Majaŋ na nga hinoo daŋ Izirayel ga. Majaŋ borey maaganda se Izirayel borey na nongu hanse tondi hondey ra, i na tondi guusuyaŋ nda tondi dooyaŋ tee kaŋyaŋ ra i ga tugu. 3Nda Izirayel borey na dumi say, Majaŋ borey, nda Amalek borey, nda waynahunay izey ga kaa kʼi wongu. 4I na ngi kaloo tee Izirayel borey jeroo ga, ka gandaa laboo nafaa hasara hala Gaaza here, Izirayel ra i mana hunay naŋ, i mana alman naŋ, i mana haw naŋ, i mana farka naŋ. 5Waati kaŋ i žigi ka koy nda ngi adabbawey nda ngi hukkumey, i ga kaa ma nee ndoo jamaa. I si kabandi, ngi nda ngi yoowey, i ga kaa gandaa ra kʼa hasara. 6Izirayel hanse ka kayna Majaŋ borey kabey ra. Izirayel borey kaati ka Abadantaa cee.

7Waatoo kaŋ Izirayel borey kaati ka Abadantaa cee Majaŋ borey sabbu se, 8Abadantaa na annabi sanba Izirayel borey se. A nee i se: «Hayaa ne kaŋ Abadantaa, Izirayel Koyoo nʼa har: ‹Ay na war žigandi ka hun Misira, ay na war kaa baɲɲataray hugoo ra. 9Ay na war kaa Misira borey kabey ra, ay na war kaa war torrokey kabey ra. Ay na war iberey gaaray war jine, ay na war noo ngi gandaa.› 10Ay nee war se: ‹Agay ti Abadantaa, war Koyoo. War masi hunbur Amor borey koyey kaŋ gandaa ra war goo, war masʼi gana. Amma war mana haŋajer ya ne.›»

Irkoy na Žedewoŋ daŋ a ma Izirayel hallasi

11Woo banda ga, Abadantaa almalaykaa kaa ka goro tuuriɲaa beeroo cire kaŋ goo Ofra kaŋ ti Yowaš, Abiyezer boraa wane. Nga izʼaroo Žedewoŋ ga alkama kar alaneb mottidogoo ra. A ga woo tee no din hala Majaŋ borey masi dii a. 12Abadantaa almalaykaa bangay a se. A nee a se: «Abadantaa goo ni bande, wongaaroo!» 13Žedewoŋ nee a se: «Alha-naŋ ay koyoo, nda Abadantaa goo ir bande, macin se woo kul duu ir? Man Abadantaa teegoy kayfantey kul kaŋ ir hayragey nʼi deede ir se ka nee: ‹Abadantaa nka manʼir ka žigi ka hun Misira wala?› Sohõ Abadantaa nʼir yala, a nʼir daŋ Majaŋ borey kabey ra.» 14Abadantaa bere a here ka nee: «Koy nda gaaboo kaŋ goo ma ne, nʼga Izirayel hallasi Majaŋ borey kabey ra. Manʼti agay ka ni sanba wala?» 15Žedewoŋ nee a se: «Alha-naŋ ay Koyoo, macin nda ay ga Izirayel hallasi? Agay jamaa ti jamawey kul ikaccaa Manase alkabiilaa ra, agay ti ay baaba hugoo kul ikaccaa.» 16Abadantaa nee a se: «Ay goo ni bande, nʼga Majaŋ borey kar ni mma nee boro folloku bande nʼga yenje.» 17A nʼa zaabi ka nee: «Alhormo tee ya ne, ay gʼa wiri ni ga, tammaasa cebe ya ne kaŋ ni, Abadantaa no ma šelaŋ ya ne. 18Ay gʼa wiri ni ga, masi hun ne hala ya yee kate ma ne, ay ga kate ay sargaroo kʼa jisi ni jine.» Abadantaa nee: «Ay ga cindi ne hala ma yee kate.»

19Žedewoŋ koy hancin-ize foo hanse ka farin kilo waranza (30) tee takulayaŋ kaŋ ra dolobiri sii. A na hamoo daŋ kokondo ra, a na maafaa daŋ jinay ra, woo banda ga, a koy nda ey almalaykaa do tuuriɲaŋoo cire. 20Irkoy almalaykaa nee a se: «Hamoo nda takulawey kaŋ ra dolobiri sii zaa, i fur tondoo woo boŋ ma maafaa doori i boŋ.» Žedewoŋ na takaa din da tee. 21Abadantaa almalaykaa na goboo kaŋ goo nga kaboo ra boŋoo ka tuku hamoo nda takulawey kaŋ ra dolobiri sii ga. Nuune tun tondoo ra kaŋ na hamoo nda takulawey kaŋ ra dolobiri sii ton. Woo banda ga, Abadantaa almalaykaa dere moɲey cire. 22Žedewoŋ dii kaŋ Abadantaa almalaykaa no, a nee: «Woo si hin ka tee, ay Koyoo, Abadantaa, adiši Abadantaa almalaykaa no ay dii a moo nda moo!» 23Abadantaa nee a se: «Baani ma kaa ni ga, masi hunbur, nʼsi buu.»

24Žedewoŋ na sargari tonadoo cin Abadantaa se kaŋ a na maaɲoo daŋ «Abadantaa ti baani». A goo Ofra, Abiyezer borey koyraa ra hala hõ.

Žedewoŋ na tooroo kaŋ ti Bal sargari tonadogoo kayri

25Zaari follokaa cijinoo ra Abadantaa nee Žedewoŋ se: «Ni baaba haw yaaroo zaa kaŋ ti ihinkantoo kaŋ goo nda jiiri iyye. Ma Bal sargari tonadogoo kayri kaŋ ti ni baaba wane, ma Ašera bundu tooroo kaŋ goo jeroo ga dunbu. 26Woo banda ga, ma sargari tonadoo cin tondi dogoo woo boŋ beene Abadantaa, ni Koyoo se ka sawa nda ašariyawey. Ma haw yaaru hinkantoo zaa mʼa ton nda Ašera bundu tooroo kaŋ nʼnʼa dunbu kʼa tee sargari kukurante.» 27Žedewoŋ na aru woy (10) zaa nga tamey ra, a na hayaa tee kaŋ Abadantaa nʼa har a se. Amma kaŋ a ga hunbur nga baaba hugoo borey nda nga koyraa borey, a manʼa tee zaaroo ra, cijinoo ra a nʼa tee. 28Waatoo kaŋ koyraa borey tun subbaahi taya ra, i dii kaŋ Bal sargari tonadogoo kayri, Ašera bundu tooroo kaŋ goo jeroo ga dunbandi, haw yaaru hinkantoo sargandi sargari tonadogoo ga kaŋ ne ka cinandi. 29I nee cere se: «May ka woo tee?» I na alhabar ceeci, de a harandi ka nee: «Žedewoŋ, Yowaš izʼaroo no ka woo tee.» 30Koyraa borey nee Yowaš se: «Ni izʼaroo kaataray a ma buu, zama Bal kaŋ ir gʼa gana sargari tonadogoo no a nʼa kayri ka Ašera bundu tooroo kaŋ goo jeroo ga dunbu.» 31Yowaš na borey kul kaŋ tun a se zaabi ka nee: «War ga Bal faasayanoo goo wala? War no mʼa hallasi wala? Boro kul kaŋ nee nga ga Bal faasa ga buu za moo mana boo. Nda koy no a ma faasa nga boŋ se nga hunday, zama nga sargari tonadogoo no ka kayrandi.» 32Hanoo din no i na Žedewoŋ maaɲoo daŋ Yerub-Bal (maanaa «yala Bal ma nga boŋ faasa») ka nee: «Yala Bal ma nga boŋ faasa a ga, zama a na nga sargari tonadogoo kayri.»

Žedewoŋ na tammaasa ceeci Irkoy ga

33Majaŋ borey kul, nda Amalek borey, nda waynahunay izey na cere marga ka Žurdeŋ isaa deŋ ka ngi kaloo gorandi Žizireyel gooroo ra. 34Abadantaa Hundoo zunbu Žedewoŋ ga, a na hilli hẽenandi ka Abiyezer borey marga i ma hanga nga. 35A na dontokawyaŋ sanba Manase gandaa kul ra kʼi marga hala ngi mo alkabiilaa ma hanga nga. A na dontokawyaŋ sanba Ašer, nda Zabuloŋ, nda Neftali alkabiilawey ra kaŋ žigi ka koy kʼi kubay.

36Žedewoŋ nee Irkoy se: «Nda nʼga baa ma Izirayel hallasi nda ay kaboo sanda takaa kaŋ nda nʼnʼa har, 37nga ne, ay ga alman kuuroo haabu jisi taasu kar ganganoo ra, de nda harandaŋ zunbu haaboo hinne boŋ, amma nongoo kul ra laboo ga kogu, woo ra ay ga bay kaŋ nʼgʼay kaboo ka Izirayel hallasi sanda takaa kaŋ nda nʼnʼa har.» 38Woo kaŋ Žedewoŋ nʼa har, nga da ka tee. Subaa ra, a biya ka tun, a na haaboo musay ka harandaŋoo kaa a ra, tuu mee foo. 39Žedewoŋ nee Irkoy se: «Masi futu ay ga, hiino hinne no ay ga šelaŋ. Naŋ ya tammaasa wiri ni ga hiino hinne alman haaboo ga, alman haaboo hinne ma kogu, amma laboo kul ra harandaŋ ma bara.» 40Woo kaŋ Žedewoŋ nʼa har, Irkoy na woo din da tee hanoo din cijinoo. Alman haaboo hinne kogu, amma laboo kul tee harandaŋ.

7

Žedewoŋ ga koy Majaŋ borey wongu nda jama kaccu

1Yerub-Bal kaŋ ti Žedewoŋ nda jamaa kul kaŋ goo a bande biya ka tun ka ngi kaloo sinji Harod haroo jere. Majaŋ borey kaloo goo i se hawsa here, ka hun More hondoo do hala gooroo ra.

2Abadantaa nee Žedewoŋ se: «Jamaa kaŋ goo ni bande ga hanse ka boobo ka Majaŋ borey daŋ ni kaboo ra se. Izirayel masi koy fooma ay ga ka nee: ‹Ay gaabi kaaraa kʼay hallasi.›» 3Sohõ ay gʼa wiri ni ga, ma fee ni jamaa kul ga ka nee: «Boro kaŋ ga hunbur a ga jijiri ma yee, a ma mooru Galad tondi hondey.» Aru zenber waranka cindi hinka (22.000) jamaa ra yee. A cindi zenber woy (10.000). 4Abadantaa nee Žedewoŋ se: «Jamaa ga hanse ka boobo. I doori haroo ga, no din ra ay gʼi suuba ma ne, boro kaŋ ay nee ma ne: ‹Woo ma koy ni bande› ma koy ni bande. Boro kul kaŋ ay nee ma ne: ‹Woo masi koy ni bande› si koy.» 5Žedewoŋ na jamaa doori haroo ga. Waatoo din Abadantaa nee a se: «Boro kul kaŋ ga haroo zuu nda deene sanda hanšey takaa, mʼa daŋ jere ga, takaa din da ma boro kul mo daŋ jere ga kaŋ ga kanjezor ka haŋ.» 6Borey hinnaa kaŋ na haroo zaa ngi kabey ra kʼa zuu nda ngi miɲey manʼti kala boro zangu hinza (300). Jamaa jeroo kul nka kanjezor ka hari haŋ. 7Abadantaa nee Žedewoŋ se: «Aru zangu hinzaa (300) kaŋ na haroo zuu nda ay ga war hallasi, ngi nda ay ga Majaŋ borey daŋ ni kaboo ra. Jamaa jeroo boro foo kul ma koy nga do.» 8Woo ga, Žedewoŋ na aru zangu hinzaa (300) naŋ nga bande, a na Izirayel borey jerey naŋ i ma willi ngi do. Boro zangu hinzaa (300) na borey kaŋ ga yee šilfandawey nda hilley taa. Majaŋ borey kaloo goo a se ganda gooroo ra.

Irkoy na bine daŋ Žedewoŋ ra

9Cijinoo din Abadantaa nee Žedewoŋ se: «Tun ni boŋ ga, zunbu ka koy kaloo ga, ay nʼa daŋ ni kaboo ra. 10Nda nʼga hunbur ka kar, zunbu jina kaloo here, ni nda Pura, ni tamoo. 11Ma haŋajer hayaa kaŋ i gʼa har se, woo ra, nʼga bine tee ka zunbu ka koy kaloo ga.» A zunbu nda Pura nga tamoo hala wongu-izey jere kaŋ goo kaloo ra. 12Majaŋ borey, nda Amalek borey, nda waynahunay izey kul na ngi boŋ daaru gooroo ra sanda ndoo jama. Ngi yoowey si kabandi sanda teekoo miɲoo labutaasoo. 13Waatoo kaŋ Žedewoŋ too kate, woo gar aru foo goo ma handiri deede nga ceroo se. A nee: «Nga ne, ay na handiri foo tee, orž takulaa ga bere-bere ir, Majaŋ borey kaloo ra, a too hala hukkumoo do, a nʼa fonku, a kaŋ, a nʼa daŋ cere ra, hukkumoo kaŋ.» 14Ceroo zaabi ka nee: «Woo manʼti haya kul kala Žedewoŋ, Yowaš izʼaroo Izirayel boraa takubaa. Irkoy nʼir, Majaŋ borey nda ir kaloo kul daŋ kaboo ra.» 15Waatoo kaŋ Žedewoŋ maa handiroo fillaa nda nga almaganaa, a sujudu. Woo banda ga, a kaa Izirayel kaloo do ka nee: «Wa tun, zama Abadantaa na Majaŋ borey daŋ war kabey ra!»

Majaŋ borey karandi

16Žedewoŋ na aru zangu hinzaa (300) zamna margari hinza, a nʼi kul noo hilli nda hoobu koonu kaŋyaŋ gundey ra bundu boŋ diinante goo. 17A nee i se: «Wʼay guna, de war mʼay takaa tee. Nga ne, za ay too Majaŋ borey kaloo here, war ma hayaa tee kaŋ ay gʼa tee. 18Waati kaŋ ay na hilloo hẽenandi, agay nda borey kul kaŋ goo ay bande, woo ma gar war mo na kuubi kʼa bere, waatoo din war mo ma hilley hẽenandi, de war ma nee: ‹Ir wongu Abadantaa se nda Žedewoŋ se!›»

19Žedewoŋ nda aru zangoo (100) kaŋ goo a bande too kaloo here, lakkalkey waati hinkantoo sintinoo ga, waatoo kaŋ lakkalkey barmayandi. I na hilley hẽenandi, i na hoobey kaŋ goo kabey ra kayri. 20Margari hinzaa na hilley hẽenandi ka hoobey kayri. I na bundu boŋ diinantey dii ngi kabe waawey ra i na hilley dii ngi kabe henney ra ka hẽenandi. Woo banda ga, i kaati ka nee: «Ir na takuba ka wongu Abadantaa se nda Žedewoŋ se!» 21I ga kay ka kaloo kuubi kʼa bere, boro foo kul goo nga dogoo ra. Kaloo kul tun ka zuru, ka kaati ka ngi boŋ ceeci. 22Waatoo kaŋ aru boro zangu hinzaa (300) na hilley hẽenandi, Abadantaa na Majaŋ borey bere cere ga i na takuba ka cere wii kaloo kul ra. I kul zuru ka koy hala Bet-Šita, Sereda here hala Abel-Mehola hirroo ra Tabat jere.

23I na Izirayel borey cindey kaŋ ti Neftali borey, nda Ašer borey, nda Manase borey kul marga. I na Majaŋ borey gaarandi. 24Žedewoŋ na dontokawyaŋ sanba Efrayim tondi hondey kul ra ka nee: «Wa zunbu ka koy Majaŋ borey gagay ka fondaa dunbu, i ga yawdogey dii Žurdeŋ isaa ga hala Bet-Bara.» Efrayim arey kul marga, i na yawdogey dii Žurdeŋ isaa ga hala Bet-Bara. 25I na Majaŋ borey boŋkoyni hinkaa Oreb nda Zeb dii. I na Oreb wii Oreb tondoo do, i na Zeb wii Zeb alaneb mottidogoo ra. I na Majaŋ borey gaarandi koyne, i kate Oreb boŋoo nda Zeb boŋoo Žedewoŋ do Žurdeŋ isaa se banda.

8

Efrayim borey futu

1Efrayim arey nee Žedewoŋ se: «Macin ti hayaa woo kaŋ nʼnʼa tee ir se? Macin se manʼir cee waatoo kaŋ nʼkoy Majaŋ borey wongu?» I hanse ka citi a ga. 2Žedewoŋ nee i se: «Macin ti goyoo kaŋ ay nʼa tee kaŋ ga too war wanoo? War, Efrayim borey alaneb hegaa kurmaroo mana baa ir, Abiyezer borey alaneb izey kosuyanoo wala? 3War kabey ra Irkoy na Majaŋ borey boŋkoyney Oreb nda Zeb kaŋandi, war nʼi wii. Macin ti goyoo kaŋ ay nʼa tee kaŋ ga too war wanoo?» Waatoo kaŋ a na woo har, ngi futuyanoo ben Žedewoŋ ga.

Žedewoŋ koy Žurdeŋ isaa se dandi

4Žedewoŋ nka too Žurdeŋ isaa do, a bisa a ga, nga nda aru zangu hinzaa (300) kaŋ goo a bande. I fara, amma i goo Majaŋ borey gaarandiroo ra. 5Žedewoŋ nee Sukot borey se: «Ay gʼa wiri war ga, war ma borey kaŋ goo ay bande noo ŋaayan, zama i nka fara. Ya mma goo ma Zeba nda Salmunna Majaŋ borey kokoyey gaarandi.» 6Amma Sukot boŋkoyney nee: «Zeba nda Salmunna mma bara ni kaboo ra ka ben kaŋ se ir ga ni wongu-izey noo ŋaayan?» 7Žedewoŋ nee: «Waati kaŋ Abadantaa na Zeba nda Salmunna daŋ ay kaboo ra, ay ga war barzu nda saajoo karjiyaŋ nda ngorfuyaŋ.» 8A hun no din ka žigi ka koy Penuwel, a na haya follokaa wiri no din borey ga. Penuwel borey nʼa zaabi nda woo kaŋ nda Sukot borey nʼa zaabi. 9Woo ga, a nee Penuwel borey se: «Waati kaŋ ay yee kate nda baani, ay ga soorohugu kukoo woo kayri.»

10Woo gar Zeba nda Salmunna cindi Karkor koyraa ra, ngi nda ngi wongu-izey jamaa kaŋ ti aru zenber woy cindi guu (15.000) cine, wey no kul kaŋ cindi waynahunay izey wongu-izey ra. Aru zenber zangu nda waranka (120.000) kaŋ too wongu ka wiiyandi. 11Žedewoŋ žigi ka koy nda borey kaŋ goo hukkumey cire fondaa, Noba nda Yogboha se waynahunay, a na wongu-izey kar kaŋ ga hongu haya kul si duu ngi. 12Zeba nda Salmunna zuru, Žedewoŋ hanga ey. A na Majaŋ borey kokoy hinkaa Zeba nda Salmunna dii, a na wongu-izey kul jitandi.

13Žedewoŋ, Yowaš izʼaroo kaa ka hun wongoo ra nda Heres žigidogoo here. 14Žedewoŋ na Sukot arusooga foo dii kʼa hãa, arusoogaa na Sukot boŋkoyney nda boro beerey maaɲey hantum a se, aru boro woyye cindi iyye (77). 15Woo banda ga, a koy Sukot borey do, Žedewoŋ nee: «Zeba nda Salmunna ne, ngi kaŋ se war nʼay wow ka nee: ‹Zeba nda Salmunna mma bara ni hinoo cire kaŋ se nʼga nee ir ma ni borey kaŋ fara noo ŋaayan?›» 16Aywa, Žedewoŋ na saajoo karjiyaŋ nda ngorfuyaŋ zaa ka Sukot koyraa borey gooji. 17A na Penuwel soorohugu kukoo kayri, a na koyraa arey wii.

18Woo banda ga, Žedewoŋ nee Zeba nda Salmunna se: «Takaa foo ti arey takaa kaŋ war nʼi wii Tabor?» I nee: «I ga hima nda ni, affoo kul ga hima nda kokoy ize.» 19A nee: «Agʼarmey no, ay ɲaa-izey no. Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, nda war nkʼi naŋ i ma huna, ay si war wii.» 20Woo banda ga, a nee nga izʼaru jinaa Yeter se: «Tun kʼi wii!» Amma zankaa mana nga takubaa hoobu, zama a mma hunbur, a manʼti kala zanka. 21Zeba nda Salmunna nee: «Tun kʼir wii ni hunday, zama aru, nga hinagoo de no a gʼa tee.» Woo ra Žedewoŋ na Zeba nda Salmunna wii. Woo banda ga, a na taalamey zaa kaŋ goo ngi yoowey jindey ra.

Žedewoŋ teegoy kokorantey

22Izirayel borey nee Žedewoŋ se: «Ir laama, ni banda ga, ni izʼaroo mʼir laama, woo banda ga, ni haamaa mʼir laama, zama nʼnʼir hallasi Majaŋ borey kabey ra.» 23Žedewoŋ nee i se: «Ay si war laama, manʼti agay, manʼti ay izʼaroo, Abadantaa no ma war laama.» 24Žedewoŋ nee i se: «Ay ga haya foo ceeci war ga: war affoo kul mʼay noo korbay foo nga alganiimaa ra.» Woo gar borey kaŋ i hin ey goo nda wura korbayyaŋ, zama Isimayel boroyaŋ no. 25I nee: «A ga kan ir se ir mʼi noo ma ne.» I na darbay foo daaru, boro foo kul ga wura korbay foo kaa nga alganiimaa ra kʼa warra a boŋ. 26Wura korbawey kaŋ a nʼi ceeci tiŋaa tee kilo waranka (20) cine kaŋ ra taalamey nda haŋakorbawey nda darbay ciray henney kaŋ Majaŋ borey kokoyey gʼi daŋ sii a ra, korbawey kaŋ goo ngi yoowey jindey ra mo sii a ra. 27Žedewoŋ na wuragey kar kʼi tee tooru kʼa daŋ nga koyraa ra kaŋ ti Ofra. Izirayel kul na izefututaray tee8.27 Zamnaa 2.17. no din tooroo bande, woo tee kumsay Žedewoŋ nda nga hugoo kul se.

28Majaŋ borey kayna Izirayel borey jine, i mana hin ka ngi boŋey jer koyne. Gandaa yay jiiri woytaaci (40) Žedewoŋ waatoo ra.

Žedewoŋ buuroo

29Yowaš izʼaroo Žedewoŋ kaŋ se i ga nee Yerub-Bal yee nga do ka goro. 30Žedewoŋ duu izʼaru woyye (70) kaŋ hun a ga, zama a cindi nda woy booboyaŋ. 31Nga wahayoo kaŋ goo Šekem, nga mo duu a se izʼaru foo kaŋ a na maaɲoo daŋ Abimelek. 32Žedewoŋ, Yowaš izʼaroo buu žeenay henna banda ga, i nʼa sutura nga baaba Yowaš saaraa ra Ofra, Abiyezer borey koyraa ra.

33Žedewoŋ buuroo banda ga, Izirayel borey yee ka sintin ka izefututaray tee8.33 Zamnaa 2.17.Bal toorey bande. I na Bal-Berit tee ngi koyoo. 34Izirayel mana yee ka hongu Abadantaa, ngi Koyoo kaŋ nʼi kaa iberey kul kabey ra kaŋ gʼi kuubi kʼi bere. 35I mana haya henna tee Yerub-Bal kaŋ ti Žedewoŋ hugoo borey se, haya hennaa kul kaŋ a nʼa tee Izirayel se banda ga.

9

Abimelek tee kokoy Šekem

1Abimelek, Yerub-Bal izʼaroo koy Šekem ka šelaŋ nga ɲaa armey se nda nga ɲaa alkabiilaa kul se. A nee: 2«Ay gʼa wiri war ga, war ma šelaŋ Šekem borey kul se ka nee: ‹Boro woyye (70) Yerub-Bal izʼarey kul ra ma tee war se boŋkoyni wala aru folloku ma tee war se boŋkoyni?› I hongandi kaŋ ay manʼti kala ngi hamoo.» 3Nga ɲaa armey na woo kul har Šekem borey jine. Biney yadda Abimelek se, zama i nee: «Ir armaa no.» 4I nʼa noo nzorfu kaaray tamma boŋ woyye (70) Bal-Berit hugoo ra. Nooroo woo nda Abimelek na aru fuyyanteyaŋ nda yaara-yaarakawyaŋ bana, i hanga a bande.

5A koy baaboo hugoo ra Ofra, a na nga armey wii, Yerub-Bal izey, aru woyye (70) tondi folloku ga. Boro kul mana cindi kala Yotam, Yerub-Bal izey kul ikaccaa, zama a nka tugu. 6Šekem borey kul nda Bet-Millo borey kul marga ka koy Abimelek tee kokoy tuuriɲaa beeroo jere kaŋ goo tondoo kaŋ ga kay do Šekem.

Žentoo kaŋ Yotam nʼa deede

7Yotam duu alhabaroo. A koy kay Garizim tondi hondoo boŋ, a na jinde jer ka kaati ka nee: «Wa haŋajer ya ne Šekem borey, woo ra Irkoy ga maa war se.

8Ay ženti ka fur war se,

han foo woo ti tuuri fooyaŋ kaŋ šerre ka koy kokoy yon a ma ngi laama.

I nee zaytuɲaa se:

‹Ir laama.›

9Amma zaytuɲaa nee i se:

‹Yʼay jiyoo naŋ

kaŋ ti hayaa kaŋ koyey nda adamizey ga bagʼa ay ra,

ka koy ay boŋ warra tuuri tanayaŋ boŋ wala?›

10Aywa, tuurey koy nee jeejayɲaa se:

‹Ni, kaa kʼir laama.›

11Amma jeejayɲaŋoo nee i se:

‹Ya fay nda ay kaanoo nda ay ize hennaa

ka koy ay boŋ warra tuuri tanayaŋ boŋ wala?›

12Woo banda ga, tuurey nee alanebɲaa se:

‹Ni, kaa kʼir laama.›

13Amma alanebɲaŋoo nee i se:

‹Ya fay nda agay alaneb hari kaanaa kaŋ ga koyey nda adamizey ɲaalandi,

ka koy ay boŋ warra tuuri tanayaŋ boŋ wala?›

14Woo banda ga, tuurey kul nee karjiɲaa se:

‹Ni, kaa kʼir laama.›

15Karjiɲaŋoo nee tuurey se:

‹Nda cimi no kaŋ war ga baa war mʼay yon ya tee war kokoyoo,

wa kaa ka goro ay biyoo ra,

nda manʼti woo,

yala nuune ma hun ay ra kaŋ ga koy tuurey ŋaa

hala ba Libaŋ tuuriɲaŋey kaŋ se i ga nee sedere a gʼi ŋaa.›»

16Yotam koy a ga ka nee: «Sohõ, cimi nda laadirtaray da nda war goy ka Abimelek tee kokoy? War goy nda boro hennataray Yerub-Bal nda nga hugoo here wala? War nʼa bana ka sawa nda nga teegoyey wala? 17Zama ay baaba wongu war se, a na nga hundoo fur war se, a na war kaa Majaŋ borey kabey ra. 18Amma war, hõ war tun ay baaba hugoo se, war na nga izʼarey wii, boro woyye (70) tondi folloku ga, de war na Abimelek nga koŋŋaa izʼaroo tee kokoy Šekem borey boŋ, zama war armaa no. 19Nda cimi nda laadirtaray nda war goy Yerub-Bal nda nga hugoo here hõ, yala war ma ɲaali nda Abimelek, nga mo ma ɲaali nda war. 20Nda manʼti woo, yala nuune ma fatta Abimelek ra ka Šekem borey nda Bet-Millo borey ŋaa, de yala nuune ma fatta Šekem borey nda Bet-Millo borey ra ka Abimelek ŋaa!»

21Woo banda ga, Yotam zuru ka koy tugu Ber, a goro no din ka mooru nga armaa Abimelek.

Šekem borey ture Abimelek ga

22Abimelek na Izirayel laama jiiri hinza. 23Woo banda ga, Irkoy na binelaalay daŋ Abimelek nda Šekem borey game. Šekem borey mana laadir Abimelek se, 24takaa kaŋ nda goy futaa kaŋ teendi Yerub-Bal izʼaru woyyaa (70) se nda ngi kuroo alhakoo kaŋ Abimelek ngi armaa ga kaŋ nʼi wii nda Šekem borey ga kaŋ nʼa gaa a ma nga armey wii. 25Woo gar Šekem borey na zanbaguusu tee tondi hondey boŋ beene, boroyaŋ kaŋ ga boro kul kaŋ ga bisa ngi fondaa ra kom. Abimelek duu alhabaroo.

26Waati follokaa ra Gal, Ebed izʼaroo kaa, nga nda nga armey, i bisa nda Šekem. Šekem borey naanay a. 27I koy hawsaa ra ka ngi alaneb faarey hegay, ka alaneb-izey motti ka daame. I koy ngi tooroo hugoo do, i ŋaa i haŋ, i na Abimelek danga. 28Gal, Ebed izʼaroo nee: «May ti Abimelek, may ti Šekem, hala ir mʼir boŋ daŋ Abimelek cire? Manʼti Yerub-Bal izoo no wala? Manʼti Zebul ti boŋkoyni kaŋ goo a cire wala? Wa war boŋ yeeti ganda Hamor borey se kaŋ ti Šekem borey baaba, macin se ir no mʼir boŋ daŋ Abimelek cire. 29Jalla, nda a gar i nkʼay noo Šekem borey, kala ya Abimelek gaaray kʼa kaa dogoo ra.» A nee Abimelek ga: «Ni, Abimelek, he! Tonton ni soojey ga, de ma fatta kate ka wongu.»

30Zebul kaŋ ti koyraa goforneroo maa hayaa kaŋ Gal, Ebed izʼaroo gʼa har, a dukur. 31A na boroyaŋ sanba tuguyan ra Abimelek do ka nee a se: «Gal, Ebed izʼaroo nda nga armey kaa Šekem, nga ne, i goo ma koyraa turandi ni ga. 32Adiši sohõ, tun cijin here, ni nda jamaa kaŋ goo ni bande ma koy zanbaguusu tee i se hawsaa ra. 33Subbaahoo ra, wayna fattayanoo ga, ma biya ka tun, de ma kaŋ koyraa ga. Nga ne, waati kaŋ Gal nda jamaa kaŋ goo a bande fatta ka ni kubay, ma haya tee i se kaŋ nʼbaa.»

34Hanoo din Abimelek nda jamaa kul kaŋ goo a bande tun cijinoo ra ka koy zanbaguusu tee Šekem jere, i tee margari taaci kʼi batu. 35Gal, Ebed izʼaroo fatta ka koy kay koyraa miɲoo ga. Abimelek nda jamaa kaŋ goo a bande buttu ka fatta ngi tugudogoo ra. 36Gal dii jamaa, a nee Zebul se: «Nga ne, jama foo goo ma zunbu ka hun tondi hondoo boŋ.» Zebul nee a se: «Manʼti woo no, hondoo biyoo no ma tee ma ne sanda boroyaŋ.» 37Gal yee ka nee: «Guna ka boori, jama no ma zunbu hondoo boŋ kaŋ goo gandaa gamoo ra, affoo mo goo ma kaa ka hun gunandikey tuuriɲaa beeroo here.» 38Zebul nee a se: «Adiši man ni šenni henney, ni kaŋ ga nee: ‹May ti Abimelek, hala ir ma huru a cire?› Manʼti jamaa ti woo kaŋ nʼga donda? Sohõ fatta, koy i wongu.» 39Gal fatta Šekem borey jine ka Abimelek wongu. 40Abimelek nʼa gaaray, a zuru a se. Boro boobo kaŋ ka buu za hawsaa ra hala koyraa miɲoo ga. 41Abimelek goro Aruma. Zebul na Gal nda nga armey gaaray, i mana hin ka goro Šekem.

42Subaa ra, jamaa fatta ka koy hawsaa ra. Abimelek duu alhabaroo. 43A na jamaa zaa, a nʼi zamna margari hinza, a nʼi lanba ka zanbaguusu tee saajoo ra. Nga ne, waatoo kaŋ a ga dii jamaa ga fatta koyraa ra, a gum i boŋ kʼi wongu. 44Abimelek nda nga margarey kaŋ goo a bande tun ka koy kay koyraa miɲoo ga. Margari hinkaa kaŋ borey kul kaŋ goo hawsaa ra boŋ kʼi kar. 45Abimelek na zaaroo kul tee a ga koyraa wongu. A na koyraa dii, a na borey wii kaŋ goo a ra. Woo banda ga, a na koyraa kayri, a na ciiri say-say a ra.

46Aywa, waatoo kaŋ Migdal-Šekem borey kul maa alhabaroo, i koy tooroo kaŋ se i ga nee Berit hugoo folgoo ra. 47Abimelek duu alhabar kaŋ Migdal-Šekem borey kul marga. 48Woo banda ga, Abimelek žigi Salmoŋ tondi hondoo ga, nga nda jamaa kaŋ goo a bande. Abimelek na daaši zaa, a na tuuri kabe foo dunbu, a nʼa jeeje nga jesoo ga. A nee jamaa se kaŋ goo nga bande: «War dii hayaa kaŋ ay nʼa tee, wʼay takaa tee, wa cahã.» 49Jamaa boro foo kul na tuuri kabe foo dunbu ka hanga Abimelek. I na tuuri kabey daŋ tooroo hugoo folgoo ra, i na nuune daŋ i ra, i na folgoo nda hayaa kaŋ goo a ra kul ton. Takaa woo nda Migdal-Šekem borey buu, ngi hinnaa arey nda woyey manʼti kala boro zenber foo (1.000) cine.

Abimelek buuyanoo

50Abimelek koy Tebes. A na Tebes wanga kʼa daŋ game, a nʼa dii. 51Soorohugu kuku gaabante foo goo koyraa gamoo ra, boraa kul zuru ka koy tugu a ra, arey nda woyey, nda koyraa borey. I nʼa daabu ngi ga, i žigi soorohugu kukoo sooraa batumaa ra. 52Abimelek man soorohugu kukoo miɲoo ka wongu, a nee nga mma nuune daŋ a ra. 53Woy foo kaŋ goo sooraa boŋ na Abimelek warra nda fufutondi boŋoo ra, a na boŋoo kayri. 54Dogoo din da Abimelek ciya arusoogaa se kaŋ nga wongu jinawey zaa ka nee a se: «Ni takubaa hoobu mʼay wii, i masi koy nee: ‹Woy kʼa wii.›» Arusoogaa nʼa hay, a buu. 55Waatoo kaŋ Izirayel borey dii kaŋ Abimelek buu, boro foo kul koy nga hugoo do.

56Takaa woo nda Irkoy na teegoy futaa kaŋandi Abimelek boŋ kaŋ a nʼa tee nga baaba se, zama a na nga arma woyyaa (70) wii. 57Teegoy futaa kul kaŋ Šekem borey nʼa tee, Irkoy nʼa kaŋandi i boŋ. Dangaa kaŋ Yotam, Yerub-Bal izʼaroo nʼa har i ga duu ey.

10

Alkaali tanayaŋ kaŋ ti Tola nda Yahir

1Abimelek buuyanoo banda ga, Tola kaa ka Izirayel borey kaa iberey kabey ra. Tola ti Puwa izʼaroo, Puwa manʼti kala Dodo, Isakar alkabiilaa boro izʼaroo. A si goro kala Šamir koyraa ra, Efrayim tondi hondey ra. 2A tee alkaali Izirayel ra jiiri waranka cindi hinza (23), nga banda ga, a buu, i nʼa sutura Šamir.

3Tola banda ga, Yahir kaa, Galad boro no, a tee alkaali Izirayel ra jiiri waranka cindi hinka (22). 4Izʼaru waranza (30) bara a se kaŋyaŋ ga kaaru farka waranza (30) boŋ, koyra waranza (30) goo ngi mayray ra. Hala hõ i mma nee koyrawey wey se Yahir koyra buuna-buunawey, i sii kala Galad gandaa ra. 5Woo banda ga, Yahir buu, i nʼa sutura Kamoŋ.

Amoŋ borey na Izirayel tangam

6Izirayel borey yee ka goy futu tee Abadantaa jine. I na toorey kaŋ se i ga nee Bal nda Astarte gana kaŋyaŋ ti Siiri gandaa koyey, nda Sidoŋ koyey, nda Mowab koyey, nda Amoŋ borey koyey, nda Filisti borey koyey. I na Abadantaa naŋ, i mana yee kʼa gana. 7Abadantaa dukur Izirayel ga, a nʼi daŋ Filisti borey nda Amoŋ borey kabey ra. 8I na Izirayel borey kankam kʼi šiita jiiroo din, takaa din da hala jiiri woy cindi yaaha (18), maanaa Izirayel borey kul kaŋ goo Žurdeŋ isaa se banda, Amor borey gandaa ra kaŋ goo Galad. 9Amoŋ borey na ba Žurdeŋ isaa deŋ ka koy Žuda, nda Benžameŋ, nda Efrayim hugoo wongu. Izirayel borey hanse ka fara. 10Izirayel borey kaati ka Abadantaa cee ka nee: «Ir na zunubu tee ma ne, zama ir na ni kaŋ ti ir Koyoo naŋ, ir na toorey kaŋ ti Balyaŋ gana.» 11Abadantaa nee Izirayel borey se: «Waatoo kaŋ Misira borey, nda Amor borey, nda Amoŋ borey, nda Filisti borey, 12nda Sidoŋ borey, nda Amalek borey, nda Mawoŋ borey ga war gurzugay, war nʼay cee. Ya na war hallasi kabey ra wala? 13Amma war, war nʼay naŋ ka koy koy tanayaŋ gana. Woo se ay si yee ka war kaa kabe ra. 14Wa koy, war ma koyey cee kaŋ war nʼi suuba! I ma war hallasi war gurzugaa waati.» 15Izirayel borey nee Abadantaa se: «Ir na zunubu tee, haya tee ir se kaŋ nʼbaa. Amma ir hallasi hõ!» 16Woo banda ga, i na koy waaney kaa ngi game ka Abadantaa gana kaŋ hinna i se.

17Aywa, Amoŋ borey marga ka ngi kaloo gorandi Galad wongoo se. Izirayel borey mo marga ka ngi kaloo gorandi wongoo se Mispa. 18Izirayel borey kaŋ goo Galad gandaa ra, ngi nda ngi boŋkoyney nee cere se: «May ti aroo kaŋ ga huru ir jine ka Amoŋ borey wongu? Boro kul kaŋ hin ka woo tee ga tee Galad borey kul boŋkoynoo.»

11

Žefte tee Izirayel boŋkoynoo

1Wongaari beeri goo Galad gandaa ra, maaɲoo ti Žefte. Baaboo maaɲoo ti Galad. Galad mana duu Žefte kala woykuuru ga. 2Galad wandoo hunday na izʼaruyaŋ hay a se. Waatoo kaŋ woyoo woo izey beeri i na Žefte gaaray, i nee a se: «Nʼsi duu tubu ir baaba hugoo ra, zama woy tana ize ti ni.» 3Kaŋ woo tee, Žefte zuru ka hun nga armey ra ka koy goro Tob gandaa ra. Aru fuyyanteyaŋ marga Žefte jere. I ga fatta a bande ka windi.

4Waati banda ga, Amoŋ borey tun ka Izirayel wongu. 5Kaŋ Amoŋ borey goo ma Izirayel wongu, Galad boro beerey koy Žefte ceeci Tob gandaa ra. 6I nee Žefte se: «Kaa, nʼga tee ir jineboraa, de ir ga Amoŋ borey wongu.» 7Žefte nee Galad boro beerey se: «Manʼti war no ka wanji ay ga, kʼay gaaray ay baaba hugoo ra? Macin se war ga kaa ay do hõ kaŋ war goo gurzugay ra?» 8Galad boro beerey nee Žefte se: «Hayaa kaŋ se ir yee kate ni do sohõ da manʼti kala ma koy ir bande, ma Amoŋ borey wongu, ma tee ir boŋkoynoo. Ma tee Galad borey kul se boŋkoyni.» 9Žefte nee Galad boro beerey se: «Nda war nʼay ka koy hala ya Amoŋ borey wongu, de Abadantaa nʼi daŋ ay kaboo ra, boŋkoynitaraa ga huru ay mayraa ra wala?» 10Galad boro beerey nee Žefte se: «Ir yadda, woo kaŋ nʼnʼa har, nda ir manʼa tee, Abadantaa ga tee seede.»

11Woo ga, Žefte koy Galad boro beerey bande. Jamaa nʼa daŋ jine a ma tee boŋkoyni nda jineboro. Allaahidoo kul kaŋ i nʼa zaa Žefte se, Žefte kaa kʼa kul har Abadantaa jine Mispa.

Šenney kaŋ Žefte nʼi har Amoŋ borey se

12Žefte na dontokawyaŋ sanba Amoŋ borey kokoyoo do ka nee a se: «Macin bara ir game kaŋ se nʼga kaa ay ga kʼay gandaa wongu?» 13Amoŋ borey kokoyoo nee Žefte dontokey se: «Izirayel no, waatoo kaŋ a žigi ka fatta Misira, a nʼay gandaa dii za Arnoŋ isaa hala Yabok isaa ga ka koy hala Žurdeŋ isaa do. Sohõ ma labey wey yeeti ir se nda ni boŋ.»

14Žefte yee ka dontokawyaŋ sanba Amoŋ borey kokoyoo do 15ka nee a se: «Žefte nee: ‹Izirayel mana Mowab gandaa dii, a mana Amoŋ borey gandaa dii.› 16Waatoo kaŋ Izirayel borey žigi ka fatta Misira, i nka dira saajoo ra hala Kakaarey teekoo do ka too Kadeš. 17No din ra Izirayel na dontokawyaŋ sanba Edom kokoyoo do ka nee a se: ‹Ay gʼa wiri ni ga, naŋ ya bisa nda ni gandaa.›11.17 Kabuyaney 20.14–21. Amma Edom kokoyoo mana haŋajer i se. A na dontokawyaŋ sanba Mowab kokoyoo mo se, nga mo wanji. Woo ra Izirayel kul cindi Kadeš. 18Woo banda ga, Izirayel borey dira saajoo ra, i na Edom nda Mowab kuubi, i bisa Mowab se waynahunay. I goro Arnoŋ se banda bila nda i ma huru Mowab laboo ra, zama Arnoŋ manʼti kala Mowab hirroo. 19Izirayel na dontokawyaŋ sanba Sihoŋ do kaŋ ti Amor borey nda Hešboŋ kokoyoo, Izirayel nee a se: ‹Ay gʼa wiri ni ga, naŋ ir ma bisa nda ni gandaa ka koy too ir nongoo ra.›11.19 Kabuyaney 21.21–24; Alhukumoo 2.26–36.20Amma Sihoŋ mana naanay Izirayel kʼa naŋ a ma bisa nda nga laamaa. Sihoŋ na nga wongu-izey kul marga, a na nga kaloo gorandi Yahas ka Izirayel wongu. 21Abadantaa, Izirayel Koyoo na Sihoŋ nda nga wongu-izey kul daŋ Izirayel kaboo ra. Izirayel na Amor borey gandaa kul mayray kaŋ ra Amor borey ga goro. 22I na Amor borey laboo kul mayray, za Arnoŋ isaa hala Yabok isaa ka koy za saajoo ra hala Žurdeŋ isaa do. 23Aywa, Abadantaa, Izirayel Koyoo na Amor borey gaaray nga jamaa Izirayel jine, ni no mʼir gaaray laboo ra? 24Ni koyoo kaŋ ti Kemoš, gandaa kaŋ a nʼa noo ma ne ga tee ni wane wala? Takaa din da ir mo, haya kul kaŋ Abadantaa nʼa noo ir se wongu ra, hayaa ga tee ir wane. 25Ni nka bisa Sipor izʼaroo Balak kaŋ ti Mowab kokoyoo? A na yenje ceeci Izirayel ga wala? A nʼa wongu wala? 26Jiiri zangu hinza (300) ne kaŋ Izirayel ga goro Hešboŋ nda nongey kaŋ goo nga laamaa ra, Aroyer ra nda nongey kaŋ goo nga laamaa ra, nda koyrawey kul kaŋ goo Arnoŋ isaa miɲey bande. Macin se war mana laboo woo taa alwaatoo woo kul? 27Manʼti agay ka zunubu tee ma ne, ni ka goy laala goy ay ga, ni kaŋ baa mʼay wongu. Yala Abadantaa kaŋ ti ciitikaa, ma ciiti hõ Izirayel borey nda Amoŋ borey game.»

28Amma Amoŋ borey kokoyoo mana haŋajer Žefte šenney se kaŋ a donto kʼi har a se.

Žefte na meefur zaa

29Abadantaa Hundoo zunbu Žefte ga, a na Galad gandaa nda Manase gandaa dunbu ka bisa. Woo banda ga, a bisa ka koy Mispa kaŋ goo Galad, a hun Mispa kaŋ goo Galad ka bisa Amoŋ borey do. 30Žefte na meefur zaa Abadantaa se, a nee: «Abadantaa, nda nʼna Amoŋ borey daŋ ay kaboo ra nda cimi, 31boro kul kaŋ fatta nda ay hugoo miɲoo kʼay kubay waati kaŋ ay yee kate nda baani ka hun wongoo kaŋ ay gʼa tee Amoŋ borey bande, boraa ga tee Abadantaa wane, ay gʼa kaa sargari kukurante.» 32Žefte bisa Amoŋ borey do kʼi wongu, Abadantaa nʼi daŋ kaboo ra. 33Žefte hin ey hinyan beeri, a nʼi kar za Aroyer hala boro ma too Minit, koyra waranka (20), hala Abel-Keramim. Amoŋ borey na ngi boŋ yeeti ganda Izirayel borey se.

34Waatoo kaŋ Žefte ga yee kate nga do Mispa, nga ne, nga ize woyoo nʼa kubay nda tubal nda gaani. Nga ize bajja follokaa no, nga banda ga, a sii nda izʼaru, a sii nda ize woy tana foo. 35Za a dii a, nga no, a na nga bankaarawey kottu ka nga binemaraa cebe ka nee: «He! Kaari, ay ize woyoo, ni no ma kate ay ga bone. Agay ka hanse ka šelaŋ Abadantaa se, ay si hin ka yee ay šennoo se banda.» 36Ize woyoo nee a se: «Baaba, ni nka hanse ka šelaŋ Abadantaa se, hayaa tee ya ne ka sawa nda woo kaŋ hun ni miɲoo ra sohõ kaŋ Abadantaa na ni dukuroo kaa ni iberey ra kaŋ ti Amoŋ borey.» 37A yee ka nee baaboo se: «Ma woo tee ya ne kaŋ ay gʼa wiri ni ga, ay noo handu hinka šarti, ay ga koy tondi hondey ra ka yaara-yaara ka hẽe, agay nda ay cerey, zama ay ga buu ay hondiyawtaraa ra bila ya hiiji.» 38A nee a se: «Koy.» A nʼa naŋ a ma koy handu hinka. A koy tondi hondey boŋ, nga nda nga cerey ka hondiyawtaraa hẽe. 39Handu hinka banda ga, a yee kate baaboo do, a nʼa ka meefuroo kaa kaŋ nʼa zaa. A mana bay ka marga nda aru. Za woo ga, a tee alaada Izirayel ra kaŋ ti 40jiiri ka kaa jiiri Izirayel hondiyawey ga fatta jirbi taaci ka koy hongu Žefte Galad boraa ize woyoo.

12

Efrayim borey nda Žefte wongoo

1Efrayim arey marga ka bisa ka koy Safoŋ12.1 «Safoŋ», Ebere šenni ra, almaganaa faa ti «hawsa here». ka nee Žefte se: «Macin se ni bisa ka koy Amoŋ borey wongu bila nda ma ciya ir se ir ma koy ni bande? Ir ga nuune daŋ ni hugoo ra ka ni nda ni hugoo ton.» 2Žefte nee: «Agay nda ay jamaa, waafakay jaŋay beeri huru ir nda Amoŋ borey game. Waatoo kaŋ ay na war cee war manʼay kaa kabey ra. 3Kaŋ ay dii war si kaa kʼay faaba, ay farrati, ay bisa ka koy Amoŋ borey do, de Abadantaa nʼi daŋ ay kaboo ra. Adiši macin se war ga kaa kʼay wongu hõ?» 4Žefte na Galad arey kul marga ka koy Efrayim wongu. Galad arey na Efrayim kar, ka gar Efrayim borey nka nee: «War Galad borey, war manʼti kala meecindiyaŋ kaŋ zuru ka hun Efrayim ka koy Manase.» 5Galad na Žurdeŋ isaa yawdogey dii Efrayim heroo ra. Waati kul kaŋ Efrayim boro foo kaŋ cindi ga baa nga ma bisa, Galad arey gʼa hãa ka nee: «Efrayim boro ti ni wala?», nda a tuuru ka nee: «Kalaa», 6i ga nee a se: «Nee: ‹Šibolet›.» Nda a nee: «Sibolet»12.6 «Šibolet» wala «Sibolet», Ebere šenni ra, maanaa ti «jeeni»., zama Efrayim borey si hin kʼa har nda fondaa, i gʼa dii ka jindoo kaa no din Žurdeŋ isaa yawdogey ra. Waatoo woo ra Efrayim aru zenber woytaaci cindi hinka (42.000) jaŋ ngi hundey.

7Žefte kaŋ ti Galad boro tee alkaali Izirayel ra jiiri iddu, woo banda ga, Žefte buu, de i nʼa sutura Galad koyrawey affoo ra.

Alkaaley kaŋ na Izirayel laama Žefte duma ga

8Žefte buuyanoo banda ga, Ibsaŋ kaŋ ti Betelehem boro tee alkaali Izirayel ra. 9A duu izʼaru waranza (30) nda ize woy waranza (30) kaŋ a nʼi hiijandi taray boroyaŋ se. Nga izʼarey, a kate i se woy-ize waranza (30) kaŋ a nʼi ka hun taray. A tee alkaali Izirayel ra jiiri iyye. 10Woo banda ga, Ibsaŋ buu, i nʼa sutura Betelehem.

11Ibsaŋ banda ga, Eloŋ kaŋ ti Zabuloŋ boro tee alkaali Izirayel ra jiiri woy (10). 12Woo banda ga, Eloŋ, Zabuloŋ boraa buu, i nʼa sutura Ayaloŋ ra, Zabuloŋ gandaa ra.

13Eloŋ banda ga, Hilel izʼaroo Abdoŋ kaŋ ti Piratoŋ boro tee alkaali Izirayel ra. 14A duu izʼaru woytaaci (40) nda haama waranza (30) kaŋ ga kaaru farka woyye (70) boŋ. A tee alkaali Izirayel ra jiiri yaaha. 15Nga banda ga, Hilel, Piratoŋ boraa buu, i nʼa sutura Piratoŋ, Efrayim gandaa ra, Amalek borey tondi hondoo ra.

13

Samsoŋ hayandiroo

1Izirayel borey yee koyne ka goy futu tee Abadantaa jine. Abadantaa nʼi daŋ Filisti borey kabey ra jiiri woytaaci (40).

2Sora koyraa ra aru foo goo no, Dan alkabiilaa boro no, maaɲoo ti Manowa, wandoo manʼti kala woy gun, a sii nda ize. 3Han foo Abadantaa almalaykaa bangay woyoo woo se ka nee a se: «Nga ne, ni kaŋ ti woy gun, mana duu ize, nʼga kaa ka tee alhaamidu, nʼga izʼaru daŋ aduɲɲa ra. 4Sohõ, ay gʼa wiri ni ga, ma hanse ka hawgay, masi alaneb hari mooro haŋ, masi harifutu dumi kul haŋ, masi haya harramante kul ŋaa. 5Zama nga ne, nʼga tee alhaamidu, de nʼga izʼaru daŋ aduɲɲa ra. Šiini si zuru boŋoo ra, zama zankaaroo woo ga tee boro kaŋ yeetandi jere ga Irkoy se za ɲaŋoo gundoo ra. Nga no ma sintin ka Izirayel hallasi Filisti borey kabey ra.» 6Woyoo koy nee nga kurɲoo se: «Irkoy aru foo kaa kʼay gar, a ga hima nda Irkoy almalaykaa, a ga hanse ka hunburandi. Ay manʼa hãa man ra a hun, a mana nga maaɲoo har ya ne. 7Amma a nee ya ne: ‹Nʼga kaa ka tee alhaamidu, nʼga izʼaru daŋ aduɲɲa ra. Sohõ masi alaneb hari moora haŋ, masi harifutu dumi kul haŋ, masi haya harramante kul ŋaa, zama zankaaroo woo ga tee boro kaŋ yeetandi jere ga Irkoy se za ɲaŋoo gundoo ra hala nga buuyanoo zaaroo ga.›»

8Kaŋ Manowa maa woo, a na Abadantaa suurandi ka nee: «Abadantaa, ay ga ni ŋaaray, Irkoy boraa kaŋ nʼnʼa sanba ma yee kate ir do kʼir cawandi woo kaŋ ir ga hima kʼa tee zankaaroo se kaŋ ga hayandi.» 9Abadantaa na haŋajer Manowa se, Irkoy almalaykaa yee kate woyoo do. A goo ma goro hawsaa ra. Nga kurɲoo Manowa sii a bande. 10Woyoo cahã ka zuru ka koy nga kurɲoo do ka deede ka nee: «Kaa ka guna, aroo kaŋ bay ka kaa ay do yee ka bangay ya ne.» 11Dogoo din da, Manowa tun ka hanga wandoo, a na aroo gar, a nee a se: «Ni no ka šelaŋ woyoo woo se?» A nee: «Agay no.» 12Manowa nee: «Nda šennoo kaŋ nʼnʼa har tee cimi, macin ti zankaaroo dira takaa ašariyawey, macin ti hayaa kaŋ a ga hima kʼa tee?» 13Abadantaa almalaykaa nee Manowa se: «Hayey kul kaŋ ay nʼi har woyoo se, a ma nga boŋ dii i ga. 14A si alanebɲaa haya kul ŋaa, a si alaneb hari moora haŋ, a si harifutu dumi kul haŋ, a si haya harramante kul ŋaa, hayey kul kaŋ ay nʼi har a se a mʼi dii.» 15Manowa nee Abadantaa almalaykaa se: «Suuri, mʼir batu hala ir ga hancin-ize foo soolu kʼa hina ma ne.» 16Abadantaa almalaykaa nee Manowa se: «Ba nda nʼnʼay gaabi ya cindi, ay si ni ŋaahayaa ŋaa, amma nda nʼga baa ma sargari kukurante tee, a kaa Abadantaa se.» Manowa si bay kaŋ Abadantaa almalaykaa no. 17Manowa nee Abadantaa almalaykaa se: «Macin ti ni maaɲoo, hala ir ma albarka tee ma ne nda ni šenney tee cimi?» 18Abadantaa almalaykaa nee Manowa se: «Macin se nʼgʼay hãa nda ay maaɲoo, ay maaɲoo ti kayfi.» 19Manowa na hancinoo nda taasu sargaroo zaa, a nʼa sarga tondoo boŋ Abadantaa se kaŋ ga kayfi tee. Kaŋ Manowa nda nga wandoo goo ma honnay, 20sargari tonadogoo nuunaa goo ma žigi beenaa here, Abadantaa almalaykaa žigi sargari tonadogoo nuunaa ra. Manowa nda nga wandoo dii woo, i na ngi ndumey sinji laboo ra. 21Abadantaa almalaykaa mana yee ka bangay Manowa nda nga wandoo se. Waatoo din Manowa bay kaŋ Abadantaa almalaykaa no. 22Manowa nee nga wandoo se: «Šikka sii ir ga buu, zama ir dii Irkoy.» 23Wandoo nee a se: «Nda Abadantaa mma baa nga mʼir wii, a si sargari kukurantaa nda taasu sargaroo taa, a sʼir cebe woo kul, de mo a si naŋ ir ma maa wey kaŋ ir maarʼey.»

24Aywa, woyoo na izʼaru daŋ aduɲɲa ra, a na maaɲoo daŋ Samsoŋ. Zankaa ga beeri, Abadantaa na albarka daŋ a ra. 25Abadantaa Hundoo sintin ka goy Samsoŋ ra waatoo kaŋ a goo Dan jamaa kaloo, Sora koyraa nda Eštawol koyraa game.

14

Samsoŋ hiijaa

1Han foo Samsoŋ doo ka koy Timna koyraa ra. Timna din ra, a dii woy foo Filisti borey ize woyey ra. 2Waatoo kaŋ a willi hugey do, a nee baaboo nda ɲaŋoo se: «Ay dii woy foo Timna, Filisti borey ize woyey ra, sohõ, wʼa wiri ya ne hiijay.» 3Baaboo nda ɲaŋoo nee a se: «Woy nka sii ni baaba-izey ize woyey ra nda ay jamaa kul ra, kaŋ se nʼga koy woy zaa Filisti borey ra, jofolowey wey?» Samsoŋ nee nga baaba se: «A wiri ya ne, zama nga no ma tee ya ne.» 4Baaboo nda ɲaŋoo si bay kaŋ hayaa kaŋ Samsoŋ nʼa wiri, haya no kaŋ hun Abadantaa do, zama yenje no Abadantaa ga ceeci Filisti borey ga. Alwaatoo din Filisti borey goo Izirayel boŋ.

5Samsoŋ, nda nga baaba, nda nga ɲaa doo ka koy Timna, waatoo kaŋ i too Timna alaneb faarey do, ganjihayla-ize booro ka Samsoŋ kubay. 6Abadantaa Hundoo zunbu Samsoŋ ga, haya kul sii kaboo ra, a na ganjihaylaa dunbu-dunbu sanda takaa kaŋ nda boro ga hancin-ize dunbu-dunbu. A mana hayaa har nga baaba nda nga ɲaa se kaŋ nga nʼa tee. 7Samsoŋ doo Timna, a šelaŋ woyoo se. Woyoo kan a se. 8Waati banda ga, a yee kate Timna ka woyoo wiri hiijay, a kuubi ka koy dii ganjihaylaa jifaa. A gar ayu zuku nda yuu goo ganjihaylaa bukaa ra. 9A zaa a ra kʼa daŋ kaboo gundoo ra kʼa ŋaa waatoo kaŋ a goo fondaa ra. Waatoo kaŋ a too baaboo nda ɲaŋoo do fondaa ra, a nʼi noo a ra, i nʼa ŋaa. Amma a manʼi bayrandi kaŋ nga mana yuuwoo woo zaa kala ganjihayla bukaa ga.

Samsoŋ na albata foo fur Filisti borey ga

10Baaboo doo ka koy woyoo do. No din ra Samsoŋ na hoyandi tee, zama takaa din no arusoogey gʼa tee. 11Za Filisti borey dii Samsoŋ, nga no i na sooga waranza (30) suuba kaŋ ma goro a jere. 12Samsoŋ nee i se: «Wa naŋ ya albata foo fur war se. Nda war nʼa feeri ya ne hoyandoo jirbi iyyaa ra, nda war duu a, ay ga war noo darbay kaccu waranza (30) nda jingar darbay waranza (30). 13Amma nda war mana hin kʼa feeri, war no mʼay noo darbay kaccu waranza (30) nda jingar darbay waranza (30).» I nee a se: «Ni albataa har, ir ga maa.» 14A nee i se:

«Ŋaakaa ra haya fatta kaŋ ga ŋandi,

gaabikoynoo ra haya kaana fatta.»

Jirbi hinza i mana hin ka albataa feeri. 15Jirbi iyyantoo hane, i nee Samsoŋ wandoo se: «Ni kurɲoo fafagay hala a ma albataa feeri ir se, nda manʼti woo, ir ga ni ton nuune ra hala ma tee boosu, ni nda ni baaba hugoo borey. War mma baa war mʼir kabey koonandi, woo se war nʼir hoyandi?» 16Samsoŋ wandoo koy Samsoŋ do a ga hẽe, a nee a se: «Ni mma konna agay, nʼsi baa agay. Nʼna albata fur ay jamaa borey ga, manʼa feeri ya ne.» A nee: «Guna, ya nʼa feeri ay baaba se, ya nʼa feeri ay ɲaa se, ay ga hima kʼa feeri ma ne wala?» 17A hanga a bande nda nga hẽenoo jirbi iyyaa ra kaŋ hoyandoo nʼa tee, jirbi iyyantoo hane a nʼa feeri a se, zama a nkʼa zaa ka kay. Woo banda ga, woyoo koy a feeri nga jamaa borey se. 18Jirbi iyyantoo hane, za waynaa mana kaŋ, koyraa arey nee Samsoŋ se:

«Macin ka kan nda yuu,

macin ka gaabi nda ganjihayla?»

A nee i se: «Nda war nka mana faari beeri nda ay haw woy zanoo, war si agay albataa feeri.»

19Abadantaa Hundoo zunbu Samsoŋ ga, a doo Aškeloŋ. A na aru waranza (30) wii, a na bukawey darbawey kaa i ga, a nʼi noo borey se kaŋ na albataa feeri. A futu, a willi ka koy nga baaba do. 20Haya kaŋ ti Samsoŋ wandoo, i nʼa noo arusoogey affoo se kaŋ goro Samsoŋ jere hiijaa waati.

15

Samsoŋ faasa nga boŋ se

1Waati banda ga, alkamaa hegaa waati, Samsoŋ koy nga wandoo foo nda hancin-ize foo. A nee nga wandoo baaba se: «Ay ga huru ay wandoo hugoo ra.» Amma wandoo baaba mana yadda a ma huru. 2Wandoo baaba nee: «Kaŋ ay hakiika ka bay kaŋ ni konna a, ay nʼa noo ni ceroo se. Kayne woyoo mana boori nda a wala? Ay gʼa wiri ni ga, mʼa zaa dogoo ra.» 3Samsoŋ nee i se: «Hiino nda ay na ifutu tee Filisti borey se, ay si duu i ga zunubu.»

4Samsoŋ koy, a na nzungu zangu hinza (300) dii. A na bunduyaŋ zaa ka nzungey dumawey bere cere se ihinka-hinka, nsunfay hinka kul a ga bundu foo haw gamey ra. 5Samsoŋ na nuune daŋ bundey ra, a na nzungey taŋ Filisti borey alkamaa ra, a na alkama jeeni hawarey nda alkamaa kaŋ goo jeenoo ga kul ton ka koy hala alaneb faarey nda zaytuɲaŋey do. 6Filisti borey nee: «May ka woo tee?» I nee: «Samsoŋ no, Timna koyraa boraa nzuraa, zama nga nzuraa na nga wandoo dii kʼa noo ceroo se.» Woo ga, Filisti borey žigi ka koy woyoo nda baaboo ton nuune ra kʼi tee boosu. 7Samsoŋ nee i se: «Zama war na woo tee, ay si goro nda ay manʼay boŋ faasa war ra.» 8A hanse kʼi kar, a hin ey hinay beeri. Woo banda ga, a koy huru ka cindi ka goro Etam tondoo horboo ra.

Samsoŋ na aru boobo wii nda farka warkandu

9Woo banda ga, Filisti borey koy ngi kaloo gorandi Žuda ka koy hala Lehi. 10Žuda arey nee: «Macin se war žigi ka kaa ir ga?» I nee: «Ir mana žigi ka kaa kala ka Samsoŋ haw, ka takaa tee a se kaŋ a nʼa tee ir se.» 11Woo ga, Žuda aru zenber hinza (3.000) doo nda Etam tondi horboo ka kaa ka nee Samsoŋ se: «Nʼsi bay kaŋ Filisti borey goo ir boŋ? Macin no nʼnʼa tee ir se?» A nee i se: «Hayaa kaŋ i nʼa tee ya ne no ay nʼa tee i se.» 12I nee a se: «Ir nka doo ka kaa ka ni haw ka ni noo Filisti borey se.» Samsoŋ nee i se: «Wa žee ya ne kaŋ war si kaŋ ay ga kʼay wii.» 13I nee: «Kalaa, ir si baa de kala ka ni haw ka ni daŋ kabey ra, ir si ni wii.» I nʼa haw nda karfu taji hinka kʼa kaa tondi guusoo ra. 14Waatoo kaŋ a too Lehi, Filisti borey kaati kʼa kubay. Waatoo din Abadantaa Hundoo zunbu a ga. Karfey kaŋ goo kabey ga tee ma nee šukka kaŋ nuune nʼa ton, hawarey hun kabey ga. 15Samsoŋ duu farka warkandu gani, a na kaboo šerre kʼa zaa, a nʼa ka aru zenber foo (1.000) wii. 16Samsoŋ nee:

«Farka warkandu nda

ay na aru zuku15.16 Ebere hantumoo ra, «farka» nda «zuku» kalimawey ga baa ka hima. beeri tee,

ay na aru zenber foo (1.000) wii

nda farka warkandu.»

17Waatoo kaŋ a šelaŋ ka ben, a na warkandoo warra nongu mooro ra. I na nongoo maaɲoo daŋ Ramat-Lehi (maanaa «warkandoo hondoo»). 18Samsoŋ hanse ka jaw, a na Abadantaa cee, a nee: «Ni no ka kate agay, ni tamoo ma hin Filisti borey hinay beeri, sohõ ay ga buu nda jaw ka kaŋ jofolowey kabey ra wala?» 19Irkoy na tondi guusoo kayri kaŋ goo Lehi, hari fatta a ra. Samsoŋ haŋ, hundoo yee kate, a duu gaabi. Woo se i na hari dogoo woo maaɲoo daŋ En-Kore (maanaa «boraa kaŋ ciya hari dogoo»). A goo Lehi hala hõ.

20Samsoŋ tee alkaali Izirayel ra Filisti borey waati jiiri waranka (20).

16

Samsoŋ koy Gaaza koyraa ra

1Han foo Samsoŋ koy Gaaza, no din ra a dii woykuuru foo, a marga nda a. 2I nee Gaaza borey se: «Samsoŋ goo ne.» I na boroyaŋ daŋ nongu kul ra kʼa lakkal, i na zanbaguusu tee a se cijinoo ra koyraa miɲoo ga. I na cijinoo kul tee i si haya kul tee, i ga nee: «Nda moo boo, ir gʼa wii.» 3Samsoŋ cindi a ga kani hala cijinoo gamoo ga. Cijinoo gamoo ra, a tun, a na koyraa miɲoo ganbey nda caraw hinkaa nda guurey dogu, a nʼi jere nga jesoo ga, a nʼi ka koy tondi hondoo boŋoo ga kaŋ goo Hebroŋ tenje.

Dalila na Samsoŋ zanba

4Woo banda ga, Samsoŋ baa woy foo Sorek gooroo ra. Maaɲoo manʼti kala Dalila. 5Filisti borey boŋkoyney žigi ka koy Dalila do, i nee a se: «Samsoŋ fafagay ka dii takaa kaŋ ti nga gaabi beeroo woo, nda takaa kaŋ nda ir ga hin a, woo ra ir gʼa haw ka gaaboo kaccandi. Ir boro foo kul ga ni noo nzorfu kaaray tamma boŋ zenber foo nda zangu (1.100).» 6Aywa, Dalila nee Samsoŋ se: «Ay gʼa wiri ni ga, takaa har ya ne kaŋ ti ni gaabi beeroo woo, taka foo nda boro ga ni haw ka ni gaaboo kaccandi?» 7Samsoŋ nee a se: «Nda ay hawandi nda ceelinji gani iyye kaŋ mana kogu jina, ay gaaboo ga kacca, de ay ga tee sanda borey kul takaa.» 8Kaŋ Filisti borey maa woo, ngi borey boŋkoyney kate Dalila se ceelinji gani iyye kaŋ mana kogu jina, Dalila na Samsoŋ haw nda ey. 9Boroyaŋ goo ma tugu hugoo ra Dalila jere. Dalila nee Samsoŋ se: «Filisti borey kaa ni ga, Samsoŋ!» Dogoo din da Samsoŋ na ceelinjey say sanda waati kaŋ nuune huru šilli ra. Woo ra i mana hin ka duu nga gaaboo sirroo.

10Dalila nee Samsoŋ se: «Guna, agay no nʼnʼay darga, nʼtaari ya ne. Sohõ ay gʼa wiri ni ga, hayaa har ya ne kaŋ nda boro ga ni haw.» 11A nee a se: «Nda i nʼay haw nda karfu taaga kaŋ mana bay ka goy, ay ga yalaafu, de ay ga tee sanda borey kul takaa.» 12Dalila na karfu taagayaŋ zaa kaŋ nda a nʼa haw. Woo banda ga, a nee: «Filisti borey kaa ni ga, Samsoŋ!» Boroyaŋ goo ma tugu hugoo ra Dalila jere. Samsoŋ na karfey dunbu kaŋ goo kabey ga sanda šilli.

13Dalila nee Samsoŋ se: «Hala sohõ nʼnʼay darga, nʼtaari ya ne. Hayaa har ya ne kaŋ nda boro ga ni haw.» A nee a se: «Kala mʼay boŋoo manga iyyaa tur nda jerse kaŋ nda maalawey ga kay.» 14Dalila nʼi haw kokoro ga, woo banda ga, a nee a se: «Filisti borey kaa ni ga, Samsoŋ!» Dogoo din da Samsoŋ tun jirboo ra, a na kokoraa nda jersaa dunbu.

15Dalila nee Samsoŋ se: «Taka foo nda nʼga hin ka nee ya ne: ‹Ay ga baa ni›, ka gar ay sii ni binoo ra? Cee hinza ti woo kaŋ nʼgʼay darga, nʼsi nongoo har ya ne kaŋ ra ni gaabi beeroo ga hun.» 16A nʼa zaa ka kay, a gʼa kankam zaari kul nda nga šenney, Samsoŋ fara nda a hala a ga baa ka buu, 17a na nga binoo kul feeri a se, a nee a se: «Šiini mana bay ka zuru ay boŋoo ra, zama boro kaŋ yeetandi jere ga Irkoy se ti agay za ay ɲaa gundoo ra. Nda ay boŋoo cebu, ay gaaboo ga koy, ay ga yalaafu, de ay ga tee sanda borey kul takaa.» 18Dalila dii kaŋ a na nga binoo kul feeri nga se, a sanba ka ciya Filisti borey boŋkoyney se, a nee i se: «Wa kaa sohõ, zama a na nga binoo kul feeri ya ne.» Filisti borey boŋkoyney koy a do, i koy nda ngi bande nzorfu kaaraa kaŋ i nʼa har a se. 19Dalila na Samsoŋ jirbandi nga cewey ga, woo banda ga, a ciya aru foo se a ma Samsoŋ manga iyyaa cebu, Dalila sintin ka Samsoŋ gaaboo kaccandi. Gaaboo hun a ra. 20A nee: «Filisti borey kaa ni ga, Samsoŋ!» Dogoo din da a tun jirboo ra, a nee: «Ay ga hun woo ra sanda waati kul takaa, ay ga hun i ra», amma a mana bay kaŋ Abadantaa hun nga bande. 21Filisti borey nʼa dii, i na moɲey looti. I nʼa ka doo ka koy Gaaza, de i nʼa haw nda alhan šešeriyaŋ. A ga fufutondoo kuubi kasa hugoo ra. 22Amma za i na boŋoo hinbirey cebu, i sintin ka zay.

Samsoŋ yee ka faasa nga boŋ se jina, a buu

23Han foo Filisti borey boŋkoyney na cere marga ka sargari kaa ngi koyoo, Dagoŋ se, nda ka ɲaali. I nee: «Ir koyoo na Samsoŋ, ir iberoo daŋ ir kabey ra.» 24Waatoo kaŋ jamaa dii Samsoŋ, i na ngi koyoo beerandi ka nee:

«Ir koyoo nʼir iberoo daŋ ir kabey ra,

nga kaŋ nʼir gandaa kayri,

a hanse ka wiiya ir ra.»

25Biney ga kan, i nee: «Wa Samsoŋ cee a ma kaa kʼir haarandi!» I na Samsoŋ cee kʼa kaa kasaa ra, a gʼi haarandi. I nʼa kayandi hugoo tondi ganjey game. 26Samsoŋ nee arusoogaa kaŋ gʼa gongu se: «Ay ka tuku hugoo ganjey kaŋ ga a ga kay do hala ya dibi i ga.»

27Woo gar kaŋ hugoo too nda aru nda woy. Filisti borey boŋkoyney kul goo no. Boro zenber hinza (3.000) cine, aru nda woy kaŋ goo hugoo sooraa boŋ ka Samsoŋ guna kaŋ gʼi haarandi. 28Woo ga, Samsoŋ na Abadantaa cee, a nee: «Ay Koyoo, Abadantaa, hongu agay, ay gʼa wiri ni ga, ay noo gaabi hiino hinne hala yʼay boŋ faasa Filisti borey ra ay moo hinkaa sabbu se.» 29Samsoŋ tuku ganji hinkaa ga kaŋ goo hugoo gamoo ra, a dibi i ga, affoo a dibi a ga nda nga kabe hennaa, affaa a dibi a ga nda kabe waawaa. 30Woo banda ga, Samsoŋ nee: «Yala ya buu Filisti borey bande.» Kaŋ a na woo har, a na ganjey tuti nda gaabi, hugoo kaŋ boŋkoyney nda jamaa kul kaŋ goo a ra boŋ. Boro hinnaa kaŋ a nʼi wii hanoo woo kaŋ a buu bisa boro hinnaa kaŋ a nʼi wii nga hunaroo ra.

31Samsoŋ armey nda nga hugoo borey kul doo ka kaa kʼa zaa. Waatoo kaŋ i žigi, i nʼa sutura koyraa kaŋ se i ga nee Sora nda Eštawol koyraa gamoo ra, Manowa, nga baaba saaraa ra. Samsoŋ tee alkaali jiiri waranka (20) Izirayel ra.

17

Mika nda nga tooru ganadogoo

1Aru foo goo Efrayim tondi hondey ra kaŋ maaɲoo ti Mika, 2a nee nga ɲaa se: «Nzorfu kaaray tamma boŋ zenber foo nda zangoo (1.100) kaŋ i nʼi dii ni ga kaŋ se nʼna dangayan har ay jinoo ra, guna, agay kone nzorfoo goo. Agay no kʼa zaa.» Ɲaŋoo nee: «Ay izoo, yala Abadantaa albarkaa ma huru ni ra.» 3A na nzorfu kaaray tamma boŋ zenber foo nda zangoo (1.100) yeeti ɲaŋoo ga. Ɲaŋoo nee: «Ay ga nzorfoo woo yeeti jere ga Abadantaa se, hala ya duu kʼa mennandi kʼa tee tooru assuura ni, ay izʼaroo se. Sohõ ay gʼa yeeti ni ga.» 4A yee ka nzorfoo yeeti ɲaŋoo ga. Ɲaŋoo na nzorfu kaaray tamma boŋ zangu hinka (200) zaa kʼa noo wura deŋkaa se. A nʼi mennandi kʼi tee tooru assuura. I nʼa jisi Mika hugoo ra.

5Woo gar Mika goo nda tooru hugu, a na beene kaayi-ize nda tooruyaŋ tee, a na nga izʼaru foo gorandi sargari juwalyan goyoo ra a ma tee a se sargari juwalkaw. 6Alwaatey din ra, kokoy sii Izirayel ra. Boro kul ga tee haya kaŋ kan a se.

7Arusooga goo no kaŋ Betelehem kaŋ goo Žuda wane nda a, a sii kala Žuda alkabiilaa ra, Lewi boro no, a ga tee yaw no din. 8Han foo aroo woo hun Betelehem kaŋ goo Žuda ka koy taabuši nongu tana ra. A goo nga fondaa ra Efrayim tondi hondey ra, a too Mika hugoo do. 9Mika nee a se: «Man ra ni hun?» A nee a se: «Lewi boro ti agay, Betelehem kaŋ goo Žuda wane nda agay, ay goo ma naaru ka koy taabuši nongu kaŋ ay duu a ra.» 10Mika nee a se: «Cindi ay bande, tee ya ne baaba nda sargari juwalkaw, ay ga ni noo jiiri kul nzorfu kaaray tamma boŋ woy (10), nda bankaarayyaŋ nda ŋaayan.» Lewi boraa huru hugoo ra. 11Woo banda ga, Lewi boraa yadda ka goro Mika do. A na Mika dii sanda nga izey affoo. 12Mika na Lewi boraa gorandi goyoo ra. Arusoogaa tee nga sargari juwalkaa. A goo Mika hugoo ra. 13Mika nee: «Sohõ ay ga bay kaŋ Abadantaa ga gomni tee ya ne, zama Lewi boro hunday ti ay sargari juwalkaa.»

18

Dan borey na labu barmay

1Alwaatey wey ra kokoy sii Izirayel ra, alwaatoo woo ra mo Dan borey alkabiilaa ga nongu ceeci kaŋ ra ngi ga goro, zama hala waatoo woo baa kul mana nondi i se Izirayel borey alkabiilawey game. 2Dan borey na aru guu ngi alkabiilaa borey kul ra kaŋ ti aru wongaariyaŋ sanba ka hun Sora nda Eštawol ka gandaa monno kʼa bay. I nee i se: «Wa koy gandaa monno.» I too kate Efrayim tondi hondey ra, Mika hugoo ra ka zunbu no din ka kani. 3Kaŋ i goo Mika hugoo ra, i na arusoogaa Lewi boraa deenešennoo bay, i kuubi a here kʼa hãa ka nee: «May ka kate ni ne? Macin no nʼga tee ne? Macin ma ni dii ne?» 4A na hayey har i se kaŋ Mika nʼi tee nga se. A nee i se koyne: «A na banaw kayandi ya ne, ay tee nga sargari juwalkaa.» 5I nee a se: «Adiši ir gʼa wiri ni ga, Irkoy ibaayoo ceeci hala ir ma bay wala naarumaa kaŋ ra ir goo ga boori.» 6Sargari juwalkaa nee i se: «Wa koy nda baani, naarumaa kaŋ ra war goo, Abadantaa goo war jine.»

7Aru guwaa koy, i too Layiš. I gar kaŋ jamaa kaŋ goro a ra goo alaafiya ra sanda Sidoŋ borey takaa, i goo baani nda lakkalkanay ra. Gandaa ra boro kul si ni ceroo šiita. I ga mooru Sidoŋ borey, haya kul sii ngi nda boro kul game. 8I yee kate ngi armey do Sora nda Eštawol, armey nʼi hãa ka nee: «Alhabar?» 9I nee: «Wa tun, ir ma žigi ka koy kʼi wongu. Ir dii gandaa, a ga hanse ka boori. War mma bine-bine wala? War masi gaabuunay. Wa koy gandaa dii kʼa mayray. 10Waati kaŋ war huru a ra, war ga dii jama kaŋ goo lakkalkanay ra. Gandaa ga beeri nongoo kul here, Irkoy nʼa daŋ war kabey ra. Nongu no kaŋ haya kul kaŋ goo laboo ga goo a ra.»

11Dan alkabiilaa aru zangu iddu (600) hun Sora koyraa ra nda Eštawol koyraa ra ngi nda ngi wongu jinawey. 12I žigi ka koy ngi kaloo gorandi Kiryat-Yarim kaŋ goo Žuda gandaa ra. Woo se hala hõ i ga nee nongoo din kaŋ goo Kiryat-Yarim dumaa ga se Mahane-Dan (maanaa «Dan kaloo»). 13I hun no din ka bisa ka koy Efrayim tondi hondey ra ka koy too Mika hugoo do. 14Aru guwaa kaŋ bay ka koy Layiš gandaa monno na šennoo zaa ka nee ngi armey se: «War ga bay kaŋ hugey wey, beene kaayi-ize, nda tooruyaŋ, nda assuura, nda nzorfu kaaray tooru goo i ra? Sohõ war ma bay haya kaŋ war ga kaa kʼa tee.» 15Aru guwaa kuubi ka koy arusoogaa Lewi boraa do kaŋ ti Mika hugoo do, i nʼa hãa wala a ga saabu. 16Woo gar Dan borey aru zangu idduwaa (600) ga kay hugoo miɲoo ga, ngi nda wongu jinawey. 17Aru guwaa kaŋ bay ka koy gandaa monno žigi, i huru hugoo ra, i na assuuraa, nda beene kaayi-izoo, nda toorey, nda guuru tooroo zaa waatoo kaŋ sargari juwalkaa ga kay hugoo miɲoo ga, nga nda boro zangu idduwaa (600), ngi wongu jinawey goo kabey ra. 18I nka huru Mika hugoo ra ka assuuraa, nda beene kaayi-izoo, nda toorey, nda nzorfu kaaray tooroo zaa kaŋ sargari juwalkaa nee i se: «Macin no war ga wiri ne ra?» 19I nee a se: «Dangay, ni kaboo daŋ ni miɲoo ga, kaa ir bande, tee ir se baaba nda sargari juwalkaw. Ma tee sargari juwalkaw aru folloku se wala ma tee sargari juwalkaw Izirayel ra alkabiila foo nda hugu foo se, affoo ka baa ma ne?» 20Sargari juwalkaa binoo kan, a na beene kaayi-izoo, nda toorey, nda assuuraa zaa, a hanga jamaa ka koy.

21I na fondaa zaa ka koy, i na alaayaney, nda jawdey, nda almaanoo daŋ ngi jine. 22Waatoo kaŋ i mooru Mika hugoo, borey kaŋ goo hugey ra kaŋ ga taalamma Mika hugoo ga marga ka huru Dan borey cewey ra. 23Kaŋ i too i do, i kaati Dan borey bande. Dan borey bere, i nee Mika se: «Macin ka tee kaŋ se nʼga borey wey marga?» 24A nee: «Ay koyey, hayey kaŋ ay nʼi tee, war nʼi taa sargari juwalkaa kone, war koy. Macin ka cindi ya ne? Adiši taka foo nda war ga hin ka nee ya ne: ‹Macin ka tee?›» 25Dan borey nee a se: «Masi ir haŋawey kayri, borey kaŋ biney tun masi koy gum war ga, nʼga ni boŋ faatandi, ni nda ni hugoo.» 26Dan borey koy ngi fondaa ra. Mika dii kaŋ i gaabi nda nga, a yee nga do.

Dan koyraa nda nga Irkoy hugoo

27Dan borey na hayey zaa kaŋ Mika nʼa tee, i na nga sargari juwalkaa ka koy. I na Layiš tangam, jamaa kaŋ goo baani nda lakkalkanay ra. I nʼi wii nda takuba, i na ngi koyraa ton nuune ra kʼa tee boosu. 28Boro kul mana kaa kʼa kaa kabe ra, zama a ga mooru Sidoŋ, koyne mo nga nda boro kul sii cere ra. A sii kala gooroo ra kaŋ ga koy Bet-Rehob koyraa ra. Woo banda ga, Dan borey na koyraa cin ka goro a ra. 29I na koyraa maaɲoo cee Dan, ngi baaba Dan kaŋ hayandi Izirayel maaɲoo ka huru a ga, cee jinaa koyraa maaɲoo ti Layiš. 30Dan borey na assuuraa kayandi ngi mʼa gana. Musa izʼaroo ti Geršom. Geršom izʼaroo ti Žonataŋ. Žonataŋ, nga nda nga izʼarey tee sargari juwalkaw Dan borey se hala waatoo kaŋ i na jamaa dii ka koy ganda tanayaŋ ra. 31I na Mika assuuraa kayandi ngi boŋ se kaŋ a nʼa tee, assuuraa cindi no din waatoo kul kaŋ Irkoy hugoo goo Silo18.31 Žozuwe 18.1..

19

Lewi aru foo nda nga wahayoo fillaa

1Alwaatey wey ra kokoy sii Izirayel ra. Lewi aru foo kaŋ taabuši Efrayim tondi hondey koroo ra na wahay kaŋ hun Betelehem kaŋ goo Žuda zaa ka goro nda a. 2Wahayoo futu a ga, woo banda ga, woyoo nʼa naŋ ka koy nga baaba do Betelehem kaŋ goo Žuda, a na waati tee no din, handu taaci. 3Han foo kurɲoo tun ka koy dii a ka šelaŋ binoo se kʼa willi kate. Nga tamoo nda nga farka hinka goo a bande. Woyoo nʼa daŋ nga baaba hugoo ra, kaŋ woysoogaa baaba dii a, a nʼa kubay nda ɲaali. 4Nga nzuraa kaŋ ti woysoogaa baaba nʼa dii, a goro a do jirbi hinza. I ŋaa, i haŋ, i na cijiney kul tee no din. 5Jirbi taacantoo, i biya ka tun. Waatoo kaŋ Lewi boraa ga baa ka koy, woysoogaa baaba nee nga nzuraa se: «Ŋaa jina, ma duu albarka, woo banda ga, war ma koy.» 6I goro, i ŋaa, i haŋ ngi boro hinkaa kul. Woysoogaa baaba nee kurɲoo se: «Ay gʼa wiri ni ga, ma cijinoo tee koyne, ma ɲaali.» 7Kurɲoo tun nga ma koy, amma nzuraa šendandi a ga hala a na cijinoo tee no din. 8Jirbi guwantoo, a biya ka tun nga ma koy. Woysoogaa baaba nee koyne: «Ay gʼa wiri ni ga, ma duu albarka, war ma cindi ne hala waynaa ma yay.» Ngi boro hinkaa kul ŋaa. 9Woo banda ga, kurɲoo tun nga ma koy nga, nda nga wahayoo, nda nga tamoo. Amma nzuraa, woysoogaa baaba nee a se: «Zaaroo ben, waynaa kaŋ, ay gʼa wiri war ga, war ma kani, zaaroo ben, wa kani ne, ni binoo ma ɲaali. Suba war ga biya ka tun ka fondaa zaa, nʼga koy ni do.»

10Amma aroo wanji ka kani, a tun ka koy. A too hala Žebuz tenje kaŋ ti Žerizalem nda farka soolante hinkaa nda nga wahayoo. 11Waatoo kaŋ i man Žebuz, waynaa kaŋ, tamoo nee nga koyoo se: «Ay gʼa wiri ni ga, ir ma kuubi ka koy Žebuz borey koyraa woo ra, ir ma cijinoo tee no din.» 12Nga koyoo nee a se: «Ir si kuubi ka koy koyra waani ra kaŋ ra Izirayel boro sii. Ir ma bisa ka koy hala Gibeya.» 13A nee koyne nga tamoo se: «Ir ma koy ka man Gibeya wala Rama, ir ma cijinoo tee nongu hinkaa woo affoo ra.» 14I bisa ka koy ngi fondaa ra, waynaa goo ma kaŋ kaŋ i man Gibeya kaŋ ti Benžameŋ alkabiilaa wane. 15I kuubi ka koy cijinoo tee Gibeya. I huru, i kay koyraa farroo ra. Amma boro kul manʼi zumandi nga do hala i ma kani.

16Nga ne, cijinoo ra, aru žeena foo kaŋ ga hun nga faarey do, aroo manʼti kala Efrayim tondi hondey boro, taabuši no Gibeya, ka gar nongoo din borey manʼti kala Benžameŋ boroyaŋ. 17Aru žeenaa na boŋoo jer, a ga dii naarukaa koyraa farroo ra. A nee: «Man ra nʼga koy? Man ra ni hun?» 18A nee a se: «Ay mana hun kala Betelehem kaŋ goo Žuda, ay sii ma koy kala Efrayim tondi hondey koroo ra kaŋ wane nda agay. Ya na koy kala Betelehem kaŋ goo Žuda. Ay goo ma naaru ka koy ay hugoo19.18 «ay hugoo», hantum fooyaŋ ga nee «Abadantaa hugoo». do, amma fondaa ra boro kul manʼay yawzunbay. 19Ka gar subu koga nda fita goo ir kone ir farkey se, ay goo nda ŋaayan nda alaneb hari mooro agay, nda ni koŋŋaa, nda tamoo kaŋ goo ni tamey bande se. Ir si too haya kul ga.» 20Aru žeenaa nee: «Baani kubay! Ay ga huga nda haya kul kaŋ ga nʼga too. Nʼsi cijinoo tee farroo ra.» 21A nʼi ka koy nga do, a na farkey noo fita. Naarukey na ngi cewey ɲumay, i ŋaa, i haŋ.

22Waatoo kaŋ i goo binekaanay ra, koyraa aruyaŋ, aru laalayaŋ na hugoo kuubi kʼa bere ka ganboo kar-kar ka nee aru žeenaa kaŋ ti hugoo koyoo se: «Boraa fattandi kaŋ huru ni do hala ir ma kani nda a.» 23Hugoo koyoo fatta kate i do, a nee i se: «Kalaa, agʼarmey, ay gʼa wiri war ga, war masi goy laala tee, zama boraa woo mana huru kala ay do. War masi haawoo woo cine tee. 24Wa haŋajer, agay ize woyoo kaŋ si aru bay nda aroo woo wahayoo goo ne. Ay gʼa wiri war ga, war ma naŋ yʼi fattandi war se, war mʼi hasara ka haya tee i se kaŋ kan war se. Amma war masi haawi beeroo woo tee boraa woo se.» 25Waatoo kaŋ arey mana haŋajer hugoo koyoo se, naarukaa na nga wahayoo dii kʼa kaataray i se taray. I marga nda woyoo, i nʼa žilla cijinoo kul hala subbaahoo ra. Waatoo kaŋ moo ga baa ka boo, i na woyoo naŋ.

26Subbaahoo ga baa ka too, wahayoo koy kaŋ aroo kaŋ do nga koyoo goo hugoo miɲoo ga hala gandaa kaaray. 27Subbaahoo ra, kurɲoo tun, a na hugoo miɲoo feeri ka nga fondaa zaa. Nga ne, woyoo, nga wahayoo ne ma daaru hugoo miɲoo ga, kabey goo hugoo jindoo ra. 28A nee nga woyoo se: «Tun, ir ma koy.» Amma zaabi sii no. Kurɲoo na bukaa fur nga farkaa boŋ ka fondaa zaa ka koy nga do. 29Waatoo kaŋ aroo too nga hugoo do, a na huryaw zaa, a na nga woyoo dii, a nʼa dunbu-dunbu, nongu ka koy nongu, dunbu woy cindi hinka (12), a nʼi sanba Izirayel laboo kul ra. 30Borey kul kaŋ dii woo nee: «Abada woo cine mana bay ka tee, a mana bay ka diyandi za Izirayel borey žigi ka hun Misira gandaa ra hala hõ.» I nee koyne: «Wa miile hayaa woo ga, wa cere guna, war ma hayaa har kaŋ war dii a.»

20

Izirayel borey na Benžameŋ alkabiilaa borey wongu

1Woo banda ga, Izirayel borey kul fatta, jamaa kul marga ka tee sanda boro folloku za Dan hala Ber-Šeba nda Galad gandaa Abadantaa jine Mispa koyraa ra. 2Izirayel jamaa kul boŋkoyney ga kay Irkoy jamaa margaroo ra, i manʼti kala wongu-ize boro zenber zangu taaci (400.000) kaŋ goo cee ga takubakoyniyaŋ. 3Woo gar Benžameŋ borey maa kaŋ Izirayel borey žigi ka koy Mispa.

Izirayel borey nee i se: «Wa šelaŋ. Taka foo nda goy futaa woo tee?» 4Woo ga, Lewi boraa, woyoo kaŋ wiiyandi kurɲoo nee: «Ya nka kaa Gibeya koyraa ra Benžameŋ wanoo ra ka cijinoo tee no din, agay nda ay wahayoo. 5Gibeya borey tun ay ga ka hugoo kaŋ ra ay goo wanga cijinoo ra. Agay no i na anniya ngi mʼay wii, amma ay wahayoo no i nʼa hasara, a buu. 6Ay nʼay wahayoo dii, ay nʼa dunbu-dunbu, ka dunbey sanba Izirayel laboo kul ra, zama i na almuhal nda saamataray tee Izirayel ra. 7Aywa Izirayel borey, war kul goo ne, wa cere guna ka haya kayandi.» 8Kaŋ jamaa maa woo, i kul tee mee foo, i nee: «Boro kul ir ra si koy nga hukkumoo ra, boro kul si yee nga hugoo do. 9Sohõ hayaa ne kaŋ ir gʼa tee Gibeya koyraa borey se: ir ga alkurra kar ka koy. 10Izirayel alkabiilawey kul ra ir ga aru zangu (100) kul iwoy (10) zaa ra, aru zenber foo (1.000) ir ga zangu (100) zaa a ra, zenber woy (10.000) zenber foo (1.000) ga zandi a ra. I ga koy hunay ceeci wongu-izey se. Nda woo teendi, wongu-izey ga koy Gibeya koyraa kar ka sawa nda saamataraa kaŋ i nʼa tee Izirayel ra.»

11Izirayel borey kul marga koyraa ga, i tee affoo. 12Izirayel alkabiilawey na boroyaŋ sanba Benžameŋ gandaa kul ra ka nee: «Takaa foo nda goy futaa woo cine hin ka teendi war game? 13Sohõ wa boro laaley wey kaŋ goo Gibeya dii hala ir mʼi wii ka haya futu kaa Izirayel ra.» Amma Benžameŋ borey wanji ka haŋajer ngi armey, Izirayel borey se 14hala nongu kaŋ ra i hun ngi koyrawey ra ka marga Gibeya ka fatta ka Izirayel borey wongu. 15Benžameŋ borey hun ngi koyrawey ra ka kaa, hanoo din i manʼti kala boro zenber waranka cindi iddu (26.000) kaŋ kone takuba goo kaŋ sii Gibeya borey cindey ra kaŋ kabandi, kaŋ ti wongu-ize suubante zangu iyye (700). 16Wongu-ize suubante zangu iyyaa (700) sii kala jamaa ra, kabe waawaa nda i ga goy. Ngi affoo kul ga hin ka fizza ka hinbiri-ize folloku neeši kʼa kar nda nga tondoo bila nda i mʼa hatta. 17Izirayel borey kaŋ kabandi bila Benžameŋ alkabiilaa manʼti kala boro zenber zangu taaci (400.000) kaŋ kone takuba goo, i kul manʼti kala wongaariyaŋ.

18Izirayel borey tun ka žigi ka koy Betel, i na Irkoy ibaayoo ceeci ka nee: «May no ma tee ir ra boro jinaa ka koy Benžameŋ borey wongu?» Abadantaa nee: «Žuda no ma tee ijinaa ka koy.» 19Subbaahoo ra, Izirayel borey koy ngi kaloo gorandi Gibeya tenje. 20Izirayel borey fatta ka Benžameŋ wongu, i na ngi wongu-izey marga jama-jama ka koy i wongu Gibeya. 21Benžameŋ borey fatta Gibeya, i na Izirayel boro zenber waranka cindi hinka (22.000) kar ganda. 22Izirayel borey jamaa na bine tee, i na wongu-izey marga koyne nongoo kaŋ ra i bay ka marga zaari jinaa. 23Izirayel žigi ka koy, i hẽe Abadantaa jine hala cijinoo ra. I na Abadantaa ibaayoo ceeci ka nee: «Ay ga hima ka koy agʼarmaa Benžameŋ borey wongu koyne wala?» Abadantaa nee: «Wa žigi ka koy i ga.» 24Izirayel borey koy man Benžameŋ borey jirbi hinkantoo hane. 25Jirbi hinkantoo woo, Benžameŋ borey fatta Gibeya kʼi kubay. I na boro zenber woy cindi yaaha (18.000) kar ganda Izirayel borey ra koyne, borey wey kul manʼti kala takubakoyniyaŋ. 26Izirayel borey kul, jamaa kul žigi ka koy Betel, i hẽe ka cindi no din Abadantaa jine. Hanoo din, i meehaw hala cijinoo ra, i na sargari kukuranteyaŋ nda alaafiya teendi sargariyaŋ kaa Abadantaa jine. 27Izirayel borey na Abadantaa ibaayoo ceeci. Waatoo woo, Irkoy amaanaa sundukoo sii kala Betel, 28Haruna izʼaroo Eleyazar, nga izʼaroo Pinehas goyoo zaaroo ti haney din. I nee: «Ay ga hima ka wongu marga ka koy agʼarmaa Benžameŋ borey wongu koyne wala ya sʼa tee koyne?» Abadantaa nee: «Wa žigi ka koy, zama suba ay gʼi daŋ ni kaboo ra.»

Benžameŋ borey ga baa ka ben

29Woo ga, Izirayel na zanbaguusu tee ka Gibeya kuubi kʼa bere. 30Izirayel borey žigi ka koy ka Benžameŋ borey wongu jirbi hinzantoo. I na wongu-izey marga jama-jama Gibeya tenje sanda cee jinawey. 31Benžameŋ borey fatta ka koy Izirayel jamaa tangam, i nʼi gaaray ka mooru koyraa. I sintin ka wiiya Izirayel jamaa ra sanda cee jinawey takaa, i na boro waranza (30) wii hawsaa ra, i wiiya fondaa ra kaŋ ga žigi ka koy Betel, i wiiya fondaa faa ra kaŋ ga žigi ka koy Gibeya. 32Benžameŋ borey nee: «Ngi ne ka karandi ir jine sanda cee jinaa takaa!» Amma woo gar Izirayel borey nka nee: «Ir ma zuru kʼi moorandi koyraa ka koy fondawey here.» 33Izirayel borey kul na ngi dogey naŋ, jere foo koy tee jama-jama Bal-Tamar. Jere faa kaŋ na lantaa hirri haabu ka hun nongoo kaŋ ra i goo ka koy Geba farroo ra. 34Wongu-ize suubante zenber woyaa (10.000) hun Izirayel kul ra ka kaa Gibeya tenje. Wongoo koron, Benžameŋ borey si tammahã wala bone ga duu ngi. 35Abadantaa na Benžameŋ kar Izirayel jine. Hanoo din, Izirayel borey na boro zenber waranka cindi guu nda zangu (25.100) wii Benžameŋ borey ra, i kul manʼti kala takubakoyniyaŋ. 36Benžameŋ borey dii kaŋ ngi karandi.

Takaa ne kaŋ nda i nʼi kar: Izirayel borey nka muray ka zuru Benžameŋ borey jine, zama Izirayel borey ga bay kaŋ lanta no ngi nʼa hirri Gibeya. 37Borey kaŋ lanba ka zanbaguusu tee cahã ka gum Gibeya ga, i koy jine ka koyraa kul wii nda takuba. 38Izirayel borey na silbay foo noo cere se kaŋ ti zanbaguusu teekey ga hima ka dullu beeri tunandi koyraa ra. 39Izirayel borey yee banda wongoo ra. Benžameŋ sintin ka boroyaŋ wii Izirayel borey ra, boro waranza (30) cine. Benžameŋ borey nee: «Šikka sii kaŋ i karandi kaaray sanda cee jinaa wongoo takaa.» 40Amma dullu kuku sintin ka tun koyraa ra. Benžameŋ borey ɲeli, koyraa kul ti dullu kaŋ ga žigi beenaa ra. 41Waatoo kaŋ Izirayel borey bere i ga, Benžameŋ borey zalba, zama i dii kaŋ bone na ngi kar. 42I bere ka zuru Izirayel borey jine ka koy saajoo here. Amma wongoo mana ben, wey kaŋ ga hun koyrawey ra sintin kʼi wii, zama i na Benžameŋ borey daŋ game. 43I na Benžameŋ borey kuubi kʼi bere, i nʼi gaarandi hala Gibeya tenje waynahunay here kʼi motti. 44Boro zenber woy cindi yaaha (18.000) ka buu Benžameŋ borey ra, i kul manʼti kala wongaariyaŋ. 45Affooyaŋ bere ka zuru ka koy saajoo ra, Rimoŋ tondoo here, amma i na boro zenber guu (5.000) wii Benžameŋ borey fondaa ra, i koy a ga kʼi gaarandi hala Gidom, i yee ka boro zenber hinka (2.000) wii i ra. 46Boro hinnaa kaŋ buu Benžameŋ alkabiilaa ra hanoo din manʼti kala boro zenber waranka cindi guu (25.000) kaŋyaŋ ti takubakoyni, i kul manʼti kala wongaariyaŋ. 47Boro zangu iddu (600) bere ka zuru ka koy saajoo ra, Rimoŋ tondoo do, i cindi Rimoŋ tondoo do handu taaci. 48Izirayel borey yee kate Benžameŋ borey se, i na Benžameŋ borey wii nda takuba ka huru ngi koyrawey kul ra ka borey, nda adabbawey, nda haya kul wii kaŋ goo i ra. Koyrawey kul kaŋ goo no din, i na nuune daŋ i ra.

21

Izirayel borey na Benžameŋ borey kaŋ cindi noo wandeyaŋ

1Mispa koyraa ra Izirayel borey žee ka nee: «Boro kul ir ra si nga ize woyoo hiijandi Benžameŋ boro se.» 2Jamaa koy Betel, i goro no din Irkoy jine hala almaaroo ra. I na jinde jer ka hanse ka hẽe. 3I nee: «Abadantaa, Izirayel Koyoo, macin se woo tee Izirayel ra hala nongu kaŋ ra Izirayel alkabiila foo kuma?» 4Subaa ra, jamaa biya ka tun, i na sargari tonadoo cin no din ka sargari kukuranteyaŋ nda alaafiya teendi sargariyaŋ kaa. 5Izirayel borey nee: «Alkabiila foo no alkabiilawey ra ka mana žigi ka koy margaroo ra Abadantaa do?» Zama žeeyan beeroo kaŋ teendi nee kaŋ boro kaŋ mana žigi ka koy Abadantaa do Mispa koyraa ra, žeeyanoo nee: «A waazibi boraa ma wiiyandi.» 6Ka gar Izirayel borey biney maray ngi armey Benžameŋ borey se, i nee: «Hõ alkabiila foo halaci ka hun Izirayel ra. 7Benžameŋ arey kaŋ cindi, man ra ir ga duu i se woy hiijay se, zama ir nka žee nda Abadantaa kaŋ ir sʼi noo ir ize woyey i ma hiiji ey?»

8I nee: «Izirayel alkabiilawey ra boro goo no kaŋ mana žigi ka koy Abadantaa do ne Mispa wala? Woo gar Yabeš koyraa kaŋ goo Galad gandaa ra, boro kul mana koy kaloo do margaroo ra kaŋ tee Mispa.» 9I na jamaa laasaabu, i gar kaŋ cimi no kaŋ Yabeš kaŋ goo Galad boro kul sii a ra. 10Jamaa na boro zenber woy cindi hinka (12.000) wongaariyaŋ sanba no din kʼi yaamar ka nee i se: «Wa koy Yabeš kaŋ goo Galad borey wii nda takuba, ngi, nda woyey, nda zankey. 11Hayaa ne kaŋ war gʼa tee: ‹War ma arey kul halaci sõy, nda woy kul kaŋ kani nda aru.›» 12Borey ra kaŋ goo Yabeš kaŋ goo Galad, i duu woysoogo zangu taaci (400), hondiyaw kaŋ mana bay ka marga nda aru, i kate ey kaloo do kaŋ goo Silo, Kanaŋ gandaa ra.

13Woo banda ga, jamaa kul na dontokawyaŋ sanba i ma šelaŋ Benžameŋ borey se kaŋ goo Rimoŋ tondoo do ka alaafiya tee nda ey. 14Alwaatoo woo Benžameŋ borey yee kate. Izirayel borey nʼi noo woyey kaŋ cindi kaŋ mana wiiyandi kaŋ i duu ey Yabeš kaŋ goo Galad. Amma woyey hinnaa si too i se.

15Jamaa hinna Benžameŋ borey se, zama Abadantaa nka folgu kaa Izirayel alkabiilawey ra. 16Jamaa boro beerey nee: «Macin no ir gʼa tee wey kaŋ cindi se hala i ma duu wande, zama Benžameŋ woyey kul halacandi?» 17I nee: «Borey kaŋ cindi Benžameŋ borey ra ma gaabu hayey ga kaŋ goo i kone hala ngi alkabiilaa masi tuusandi ka hun Izirayel ra. 18Amma ir, Izirayel borey, ir si hin kʼi noo ir ize woyey i ma tee ngi wandey, zama ir nka žee ka nee: ‹Boraa ma laali kaŋ na Benžameŋ boro noo wande.›»

19Izirayel borey nee: «Aywa, jiiri kul jingar ga tee Abadantaa maaɲoo ga Silo ra kaŋ goo Betel se hawsa here, a goo waynahunay here fondaa se kaŋ ga kaŋ ga hun Betel ka žigi ka koy Šekem, Silo goo Lebona se gurma here.» 20Woo banda ga, i na Benžameŋ borey noo yaamaroo woo ka nee: «Wa koy tugu alaneb faarey ra. 21War ma guna, waati kaŋ Silo ize woyey ga fatta ka gan, war ma fatta alaneb faarey ra, boro foo kul ma Silo ize woy foo dii, war ma koy nda ey Benžameŋ gandaa ra. 22Nda ngi baabey wala armey kaa ka war wurru ir do, ir ga nee i se: ‹Wa alhormo tee i se, ir mana hin ka duu woy ngi affoo-foo kul se wongoo ra. Manʼti war kʼi noo woy, war mana tooɲe.›»

23Woo kaŋ Izirayel borey nʼa har, Benžameŋ borey nʼa tee nda takaa din da. I na woy kaŋ hinnaa ga too zaa gankey ra kaŋ i nʼi kom, woo banda ga, i koy, i yee ngi laboo ra. I yee ka ngi koyrawey cin, i goro i ra. 24Alwaatoo din, Izirayel borey hun no din, boro foo kul koy nga alkabiilaa ra nda nga hugoo do, i hun no din, boro foo kul koy nga laboo ra.

25Alwaatey din ra, kokoy sii Izirayel ra. Boro foo kul ga tee haya kaŋ kan a se.