Batagaa kaŋ sanbandi Eberewey se

Citaaboo fahamandiroo

Batagaa woo mana hantumandi kala dumoo kaŋ se i ga nee Ebere, Izirayel borey maa foo no. I ga nee i se mo Alyahuudu. Boraa kaŋ na batagaa woo hantum, sohõ ir si maaɲoo bay. Boraa kaŋ nʼa hantum ga Alyahuudey ašariyaa bay.

Alyahuudey kaŋ naanay Isa, kaŋ goo gurzugay ra, ngi no batagaa woo hantumkaa ga biney daŋ kʼi hoyray i ma duumi Isa naanaa ga. I masi hanga Alyahuudey alaadawey, a si haya kul hanse. A gʼi cebe mo kaŋ Isa bisa almalaykey, a bisa annabey, a bisa sargari juwalkey jineborey, Isa ti sargari juwalkaw beeroo kaŋ na sargari follokaa tee kaŋ ga wasa alwaatey kul se. A nʼi bayrandi kaŋ i ma gaabandi ba nda i ga zarabi, i ma Ibirahima nda Irkoy ganakaw beerey jerey guna ka tee.

1

Irkoy na nga Izʼaroo ka šelaŋ ir se

1Cee boobo nda taka boobo, waati jinaa Irkoy šelaŋ ir baabey se annabey bande, 2amma zaarey din kaŋ ti zaari korawey, a šelaŋ ir se nda Izʼaroo kaŋ a nʼa kayandi a ma tee haya kul tubukaa. Nga mo nda a na aduɲɲawey tee. 3Izʼaroo din manʼti kala Irkoy daržaa nereyanoo, nga ti hayaa kaŋ ti Irkoy zaati. A ga haya kul dii nda nga šenni gaabantaa. Waatoo kaŋ a na adamizey henanandi ngi zunubey ra ka ben, a goro Jerantaa kabe hennaa ga beene nongey ra.

Irkoy Izʼaroo bisa almalaykey

4Izʼaroo bisa almalaykey sanda takaa kaŋ nda a duu maa kaŋ bisa ngi waney. 5Koyne mo almalaykey ra, may se Irkoy bay ka nee:

«Ay Izʼaroo ti ni,

hõ ay na ni hay»1.5 Zabur 2.7.?

A mana bay ka nee mo:

«Agay, ay ga tee a se baaba,

nga, a ga tee ya ne izʼaru.»1.5 Samiyel 2to 7.14.?

6Amma waati kaŋ a ga nga Izʼaru jinaa sanba aduɲɲa ra koyne1.6 «Amma waati kaŋ a ga nga Izʼaru jinaa sanba aduɲɲa ra koyne», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Amma waati kaŋ a ga kaa ka nga Izʼaru jinaa sanba aduɲɲa ra koyne»., a ga nee:

«Irkoy almalaykey kul ma sujudu a se.»1.6 Alhukumoo 32.43; Zabur 97.7.

7Almalaykey here a nee:

«A ga hewoo tee nga dontokey,

a ga nuune deenewey tee nga goykey.»1.7 Zabur 104.4.

8Amma Izʼaroo here a nee:

«He Irkoy, ni kokoy gorodogoo ga cindi abada hala abada.

Ni laamaa goboo manʼti kala gobu kaŋ ga šerre.

9Šerretaray no ma kan ma ne,

nʼna ifutu konnay.

Woo se Irkoy, ni Koyoo

na ni yon nda ɲaali jii,

ka baa ni ka bisa ni cerey kul.»1.8–9 Zabur 45.7–8.

10Irkoy nee koyne:

«Ni ir Koyoo ka laboo gorandi za sintinoo ga.

Beenawey manʼti kala ni kabe teegoyoo.

11I ga halaci, amma ni, nʼga cindi.

I kul ga žen sanda bankaaray.

12Nʼgʼi taabu sanda gumtaafa.

I ga barmay.

Ni, nʼga cindi taka follokaa ga,

ni zaarey sii nda kaydoo.»1.10–12 Zabur 102.26–28.

13Almalaykey ra, may se Irkoy bay ka nee:

«Goro ay kabe hennaa here,

hala waati kaŋ ra ay na ni iberey tee taari

kʼi daŋ ni cewey cire»1.13 Zabur 110.1.?

14Almalaykey, manʼti hundiyaŋ no kaŋ ga goy Irkoy se wala? Manʼti i nka sanbandi hala i ma goy borey se kaŋ na hallasiyan tubu wala?

2

Ir masi hallasiyan beeroo yala

1Woo maaganda se ir ga hima ka hanse ka hawa hayey kaŋ ir maarʼey ga hala ir masi fondaa naŋ. 2Šennoo kaŋ almalaykey bay kʼa har garandi cimi. Nda hooyan kul nda maayan jaŋay kul duu ngi zukandoo kaŋ nda i ga hima, 3de ir, taka foo nda ir si zukandi nda ir na hallasiyan beeroo woo yala kaŋ ir Koyoo jin kʼa har, borey kaŋ maarʼa nʼa tabatandi ir se? 4Irkoy na seedetaray tee i ga nda tammaasayaŋ, nda almunkaryaŋ, nda kayfi dumi-dumiyaŋ nda nooyaney kaŋ Hundi Henanantaa gʼi zamna ka sawa nda nga ibaayoo.2.4 Marku 16.17–20; Teegoyey 5.12.

Boro follokaa kaŋ ga hallasiyan noo

5Aduɲɲa kaŋ goo kaa kaŋ ga ir goo ma šelaŋ, Irkoy manʼa yeeti almalaykey hinoo cire. 6Amma boro foo na seedetaray tee nongu foo ra ka nee:

«Cin ti boro hala ni, Irkoy ma hongu a?

Adamize kul ti macin hala ma huga nda a?

7Waati kayna ra almalaykey bisa a.2.7 «Waati kayna ra almalaykey bisa a», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Haya kayna nda almalaykey bisa a».

Nʼna darža nda beeray tee a se boŋkoyni fuula.

8Nʼna haya kul daŋ cewey cire.»2.8 Zabur 8.5–7.

Sohõ kaŋ Irkoy na haya kul daŋ a cire, a mana haya kul naŋ kaŋ sii a cire. Sohõ da ir si dii kaŋ haya kul sii kala a cire. 9Amma ir ga dii Isa, waati kayna ra almalaykey bisa a2.9 Sorro 7to. hala Irkoy albarkaa ra a ma buuyan taba adamizey kul se, sohõ ir dii kaŋ darža nda beeray kokoy fuula goo boŋoo ra buuyanoo zaraboo kaŋ a nʼa zaa maaganda se.

10A ga hima boraa kaŋ na haya kul taka, koyne mo hayaa kul mana takandi kala a se, a na izʼaru boobo ka koy daržaa ra. Irkoy na Isa zarabey kʼa tee boro timmante. Woo ka kate a ma tee ngi hallasiroo koyoo. 11Boraa kaŋ ga borey jisi jere ga Irkoy se nda borey kaŋ jisandi jere ga Irkoy se kul mana hun kala boro folloku ga. Woo se a si haw ka nee i se nga armey. 12A nee Irkoy se:

«Ay ga ni maaɲoo har agʼarmey se,

ay ga don ka ni saabu margaroo game.»2.12 Zabur 22.23.

13A nee koyne:

«Agay, ay gʼay naanaa daŋ Irkoy ra.»2.13 Ezayi 8.17.

A nee mo:

«Agay ne, agay nda zankey kaŋ Irkoy nʼi noo ya ne.»2.13 Ezayi 8.18.

14Takaa kaŋ nda zankey goo nda gaaham nda kuri, Isa tee sanda ngi, hala a ma nga buuyanoo ka boraa kaŋ kone buuyan gaaboo goo tee yaada, maanaa Ibilisi. 15De mo a ma borey feeri kaŋ buuyan hunburay maaganda se ngi hunaroo kul i goo baɲɲataray ra, 16zama šikka sii a mana kaa ka almalaykey gaa, Ibirahima hayroo no a kaa kʼa gaa. 17Woo maaganda se haya kul here a ga hima ka hima nda nga armey hala a ma tee ngi sargari juwalkey jineboraa kaŋ ga hinna a ga laadir Irkoy goyoo ra ka jamaa zunubey tuusu. 18Zama Isa hunday zarabi, a siyandi, woo se a ga hin ka borey kaŋ goo ma siyandi faaba.

3

Isa bisa Musa

1Woo maaganda se, agʼarma henanantey kaŋ goo nda baa ciyayanoo ra kaŋ hun beenaa ra, wa Isa guna kaŋ tee diyaw a tee sargari juwalkey jineboro ir naanaa fondaa kaŋ ir gʼa har ra. 2Isa ga laadir boraa here kaŋ nʼa gorandi goyoo ra, sanda takaa kaŋ Musa na tee Irkoy hugoo [kul] goyoo ra. 3Isa duu darža ka bisa Musa, sanda takaa kaŋ nda hugu cinakaw goo nda beeray ka bisa hugoo. 4Hugu kul, boro kʼa cin, amma haya kul cinakaa manʼti kala Irkoy. 5Musa manʼti kala goykaw, a tee laadirante Irkoy hugoo ra, hala hayaa kaŋ ga kaa ka harandi, a ma nga seedetaraa too. 6Amma Almasihu manʼti kala Irkoy Izʼaroo, a tee laadirante ka Irkoy hugoo juwal. Ir ti nga hugoo nda ir ga naanaa nda naataa kaŋ nda ir ga fooma dii ka boori.

Hunanzamoo kaŋ jisandi Irkoy borey se

7Woo maaganda se, sanda takaa kaŋ nda Hundi Henanantaa ga nee:

«Hõ, nda war maa Irkoy jindoo,

8war masi war biney šendandi sanda tureyanoo waati,

siiyanoo zaaroo hane saajoo

9kaŋ ra war baabey nʼay sii kʼay guna,

i dii ay teegoyey 10jiiri woytaaci (40).

Woo maaganda se ay futu zamanoo din borey ga.

Ay nee: ‹Ngi biney ra, i ga dere waati kul,

i manʼay fondawey bay.›

11Ay futuyanoo ra ay žee ka nee: ‹Ir ga dii wala i ga huru ay hunanzamoo ra!›»3.7–11 Zabur 95.7–11.

12Agʼarmey, wa war boŋ hawgay, boro kul war ra masi bara nda bine futu nda naanay jaŋay ka Irkoy hunantaa naŋ. 13Wa cere kunahennay zaari kul, kullihinne ir goo waatoo woo ra kaŋ se i ga nee «hõ», boro kul war ra masi binešenday ka naŋ zunubu ma nga darga. 14Zama ir mana tee kala Almasihu hangasineyaŋ, nda a gar ir gaabu ir sintinoo naanaa ga hala benantaa ga. 15Citaaboo nee:

«Hõ, nda war maa Irkoy jindoo,

war masi war biney šendandi sanda tureyanoo waati.»3.15 Zabur 95.7–8.

16May ti borey kaŋ ture Irkoy meešennoo maayanoo banda ga? Manʼti borey kul no kaŋ Musa nʼi fattandi Misira wala? 17Mayyaŋ ga Irkoy futu jiiri woytaaci (40)? Manʼti borey no kaŋ na zunubu tee, de kunturey kaŋ ka buu saajoo ra wala? 18Mayyaŋ ga a goo kaŋ a žee kaŋ i si huru nga hunanzamoo ra? Manʼti borey kaŋ mana haŋajer a se ga a goo wala? 19Ir dii kaŋ i mana hin ka huru hunanzamoo ra ngi naanay jaŋaa maaganda se.

4

1Irkoy na allaahidu zaa kaŋ ir ga huru nga hunanzamoo ra, ir ma hawgay war ra boro masi goro kaŋ mana huru a ra. 2Zama ir mo, ir maa Alhabar Boryaa sanda borey din. Amma šennoo kaŋ i maarʼa mana baffoo hansʼi se, zama i mana hanga borey kaŋ na haŋajer bande ka naanaa dii. 3Ir kaŋ naanay, ir ga huru hunanzamoo ra kaŋ Irkoy nʼa har ka nee:

«Ay futuyanoo ra ay žee ka nee:

‹Ir ga dii wala i ga huru ay hunanzamoo ra›»4.3 Zabur 95.11.,

ba kaŋ se goyey teendi ka ben za aduɲɲa daaruroo ga. 4Zama Citaaboo nongu foo ra a harandi jirbi iyyantoo ga ka nee: «Jirbi iyyantoo din hane Irkoy hunanzam nga goyey kul kaŋ a nʼi tee ra.»4.4 Sintinoo 2.2.5Koyne mo Citaaboo nongoo din kaŋ ir nʼa har ra Irkoy nee: «Ir ga dii wala i ga huru ay hunanzamoo ra!»4.5 Zabur 95.11.6Boro jinawey kaŋ maa Alhabar Boryaa mana huru hunanzamoo ra ngi haŋajer jaŋaa maaganda se. Amma hala sohõ fondo goo boro fooyaŋ se ka huru. 7Woo maaganda se Irkoy yee ka zaari foo kayandi kaŋ ti «hõ». Waati gaya banda ga, a na Dawda ka šelaŋ ir se, sanda takaa kaŋ nda a harandi ka bisa, a nee:

«Hõ, nda war maa Irkoy jindoo,

war masi war biney šendandi.»4.7 Zabur 95.7–8.

8Aywa, nda a gar Žozuwe nkʼi daŋ hunanzamoo ra, Irkoy si šelaŋ hunanzam zaari foo ga koyne. 9Adiši, takaa kaŋ nda Irkoy hunanzam jirbi iyyantoo hane, hunanzamoo din dumoo ka cindi Irkoy jamaa se. 10Boro kaŋ huru Irkoy hunanzamoo ra, boraa mo hunanzam nga boŋ teegoyey ra, sanda takaa kaŋ nda Irkoy hunanzam nga waney ra.

11Woo maaganda se ir ma gaabandi ka huru hunanzamoo woo ra, hala boro kul masi jaŋ ka huru sanda borey kaŋ mana haŋajer cine. 12Irkoy meešennoo ga huna, a goo nda gaabi. A kan nda takuba kaŋ goo nda mee hinka. A ga koy hala a ma bine nda hundi fay, ka dobu nda londi fay. A ga dii bine honguyanoo nda nga anniyaa. 13Takahaya sii no kaŋ ga tugu a se, moɲey cire hayey kul goo gaa koonu, i ga kaaray. Nga jine ir ga hima ka kay.

Isa ti sargari juwalkey jineboraa

14Sohõ kaŋ sargari juwalkey jineboro beeri goo ir bande kaŋ ti Isa, Irkoy Izʼaroo kaŋ na beenawey kottu ka bisa, ir ma gaabu ir naanaa haryanoo ga. 15Zama manʼti sargari juwalkey jineboro bara ir se kaŋ si hin kʼir faaba ir luufuyaney ra. A siyandi sanda ir takaa, haya kul here, amma a mana zunubu tee. 16Adiši, ir ma man nda naanay Irkoy kokoy gorodoo anneemantaa hala ir ma duu tamalla nda anneema ka duu faabari waatoo ra kaŋ ir ga muraadu a.

5

1Sargari juwalkey jineboro kul kaŋ zandi adamizey ra goyoo mana gorandi kala adamizey se Irkoy goyoo here, hala a ma hayey kaŋ nondi nda sargarey kaa kaŋ ga zunubu yaafa. 2A ga faham borey se kaŋ si haya bay de i dere, zama nga hunday manʼti kala adamize de. 3Haya kaŋ se adamize de no, woo se a ga hima ka sargari kaa nga boŋ zunubey se, takaa din da a mʼa kaa jamaa waney se. 4Boro kul si hin ka nga boŋ noo beeraa woo, Irkoy no ma boro cee kʼa noo a se, sanda Haruna takaa. 5Takaa din da Almasihu mo mana nga boŋ noo darža ka tee sargari juwalkey jineboro. Amma a duu daržaa boraa do kaŋ šelaŋ a se ka nee:

«Ay Izʼaroo ti ni,

hõ ay na ni hay.»5.5 Zabur 2.7.

6Citaaboo nongu foo mo ra a nee:

«Sargari juwalkaw ti ni hala abada

sanda Melšizedek takaa.»5.6 Zabur 110.4.

7Waatoo kaŋ Isa goo laboo ga, a na Irkoy ŋaaray kaŋ ga hin kʼa hallasi buuyan ra, a nʼa suurandi hala nongu kaŋ ra a hẽe ka jinde jer ka hanse ka kaati. Irkoy nʼa yakubar, zama a nka Irkoy gana. 8Ba kaŋ se Irkoy Izʼaroo no, nga zarabey ra a na Irkoy jindoo haŋajeryanoo denden. 9Waatoo kaŋ a tee timmante, borey kul kaŋ ga haŋajer a se, a tee i se hallasiyan abadante nookaw. 10Irkoy nʼa tee sargari juwalkey jineboro sanda Melšizedek takaa.

Ir ma hawgay ir masi duma bere Irkoy se

11Haya boobo goo no kaŋ ir ga baa ir mʼa har war se woo ga, amma hayayaŋ no kaŋ ngi maanaa ga šendi war se, zama war tee fuyyanteyaŋ kaŋ si cahã ka faham. 12Sohõ hima ka gar war tee alfa, amma war ga too cawandikaw ga koyne kaŋ ma war cawandi Irkoy meešennoo harfu jinawey. Waa ga war ga too, war si hin ka ŋaayan šenda ŋaa. 13Zama boro kul kaŋ ga waa nan si hin ka šerretaray hayey kaa cere ra, zanka no. 14Amma ŋaayan šendaa manʼti kala borey kaŋ nin wane, borey kaŋ lakkaley ga hin ka ihenna nda ilaala kaa cere ra, zama i doona a.

6

1Woo maaganda se ir masi kay Almasihu cawyanoo haya jinawey ga, ir ma koy jine ka timme, bila nda ir ma yee kate ka hayey gorandi za sintinoo ga kaŋ ti: ka tuubi teegoyey ra kaŋ ga kate boro ma buu, nda ka naanay daŋ Irkoy ra, 2nda cawandiyanoo kaŋ ga šelaŋ batizeyan 6.2 «batizeyan», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «alwalayan», Teegoyey 18.25; 19.3–6. ga, nda ka kabe fur borey ga Irkoy maaɲoo ga, nda bukawey tunyanoo, nda ciiti abadantaa. 3Woo no ir ga kaa kʼa tee nda Irkoy yadda.

4Borey kaŋ waati foo lakkaley feeri, i na beenaa nooyanoo taba, i duu Hundi Henanantaa sanda takaa kaŋ nda boroyaŋ duu a, 5i na Irkoy meešenni hennaa taba, i na zamanoo kaŋ goo kaa gaabey taba, 6amma woo kul, i na fondaa naŋ, a si hin ka tee i ma bere ka yee ka tuubi koyne, zama Irkoy Izʼaroo no i gʼa kanji taaga ngi boŋ se kʼa haawandi borey jine.

7Labu kaŋ ga ncirɲi ga kara cee boobo, de a ga dumari nafanteyaŋ hay borey se kaŋ gʼa beeri, Irkoy ga albarka daŋ laboo din ra. 8Amma nda a ga karji nda ngorfu hay, a sii nda nafaw, a mana mooru laaliyan, de nga kokoroo ti a ma tonandi.

9Haya kaŋ ti war, ay baakey, ba kaŋ se ir ga šennoo woo dumoo har, ir ga naanay ka bay kaŋ war goo fondo hennaa ga kaŋ ti hallasiyan fondaa. 10Irkoy manʼti boro kaŋ si šerre, a si dirɲa war goyoo nda bajoo kaŋ war nʼa tee a se ka nga boro henanantey alhaadimay, de mo war gʼi alhaadimay hala hõ. 11Ir ga boonay war affoo kul ma nga gaabandiyanoo cebe hala benantaa ga sanda takaa woo, hala war naataa kul ma hakiika. 12Hala war masi duu ka fuyye, amma war ma borey denden kaŋ naanay, i suuri, de i duu tuboo kaŋ allaahidoo zandi i se.

Irkoy allaahidu naanayantaa

13Waatoo kaŋ Irkoy na allaahidu zaa Ibirahima se, a žee nda nga boŋ maaɲoo, zama boro sii no kaŋ bisa a kaŋ nda a ga hin ka žee. 14A nee: «Šikka sii ay ga albarka boobo daŋ ni ra, ay ga hanse ka ni boobandi.»6.14 Sintinoo 22.16–17.15Takaa woo nda Ibirahima suuri, de a duu hayaa kaŋ allaahidoo zandi a se. 16Borey si žee nda kala borey kaŋ bisa ey, žeeyanoo no ma ngi šennoo gorandi ka kakaw kul benandi. 17Takaa din da, woo se Irkoy žee ka hanse ka cebe tubukey se kaŋ nga allaahidoo si tun. 18Haya hinka goo no kaŋ si tun kaŋ ti žeeyan nda allaahidu, a si hin ka tee Irkoy ma tun i ga. Woo ti haya kaŋ ga hanse kʼir biney daŋ, ir kaŋ zuru ka haya kul naŋ ka hanga naataa kaŋ allaahidoo zandi. 19Naataa woo ga tee ir se sanda langara kaŋ ga ir biney ga hawa. Šikka sii a ra, a sinjandi ka boori. A ga huru ka koy ridowoo6.19 Sargarey 16.2. dumaa ga nongu henanantey ihenanantaa ra. 20Isa nʼir jin ka huru no din hala nga mʼir faaba, nga kaŋ tee sargari juwalkey jineboro sanda hala abada Melšizedek takaa.

7

Melšizedek manʼti kala kokoy nda sargari juwalkaw

1Melšizedek woo manʼti kala Zalem kokoyoo, Irkoy Jerantaa sargari juwalkaa no. Kaŋ Ibirahima koy kokoyey wongu ka hin ey ka kaa, Melšizedek nʼa kubay ka gaara a se. 2Nga no Ibirahima na nga hayey kul azakkaa noo a se. Maa jinaa kaŋ huru a ga maanaa ti «šerretaray kokoyoo», koyne mo Zalem kokoyoo no, maanaa «alaafiyaa kokoyoo». 3Baaba sii a se, ɲaa sii a se, a sii nda hayraa. Nga zaarey sii nda sintindoo, nga hunaroo sii nda kaydoo. A ga hima nda Irkoy Izʼaroo, a ga cindi sargari juwalkaw hala abada.

4Wa guna takaa kaŋ nda Melšizedek ga beeri. Ibirahima, ir kaagaa nʼa noo alganiimaa azakkaa. 5Lewi izʼarey ra, borey kaŋ duu sargari juwalyan goyoo goo nda fondo ašariyaa ra ka jamaa almaanoo azakkaa taa, maanaa ngi armey ga, ba kaŋ se i kul mana hun kala Ibirahima ga. 6Melšizedek mana hun Lewi hayroo ga, a na Ibirahima almaanoo azakkaa taa a ga. Ibirahima kaŋ duu allaahidey, Melšizedek gaara a se. 7Ka gar kakaw sii a ra, boraa kaŋ ga gaara bisa boraa kaŋ se a ga gaara. 8Ne ra, borey kaŋ ga almaanoo azakkaa taa manʼti kala boroyaŋ kaŋ ga buu. Amma nongoo woo ra i ga seedetaray tee boraa7.8 Boraa manʼti kala Melšizedek. ga kaŋ a ga huna. 9Lewi no ma almaanoo azakkaa taa. Ir ga hin ka nee kaŋ Lewi mo nʼa kaa, zama Ibirahima nʼa kaa. 10Waatoo kaŋ Melšizedek koy Ibirahima kubay, a gar Lewi goo nga kaagaa hamoo ra, ba nda a mana hayandi jina.

11Nda a gar Lewi sargari juwalkawtaraa nka tee ka timme, zama nga bande Izirayel jamaa duu ašariyaa, a si too sargari juwalkaw tana ma gorandi sanda Melšizedek takaa kaŋ manʼti Lewi hayroo sanda Haruna. 12Zama nda sargari juwalkawtaray ga barmay, adiši ašariyaa mo ga hima ka barmay. 13Boraa kaŋ ga hayey wey ga harandi si hun kala alkabiila tana ra kaŋ ra boro kul mana bay ka tee goykaw sargari tonadogoo ra. 14A ga kaaray kaŋ ir Koyoo mana hun kala Žuda ga kaŋ ti alkabiilaa kaŋ ga Musa mana bay ka šelaŋ sargari juwalkawtaray here.

Sargari juwalkey jineboro sanda Melšizedek takaa

15Woo ti haya kaŋ ga hanse ka hakiikandi kaŋ sargari juwalkaw ga kaa kaŋ ga hima nda Melšizedek. 16Maanaa manʼti sargari juwalkaw no kaŋ adamizey alaadaa kʼa gorandi, amma hunari hinoo kaŋ si halaci kʼa gorandi. 17Seedetaraa ne kaŋ harandi a ga:

«Sargari juwalkaw ti ni hala abada

sanda Melšizedek takaa.»7.17 Zabur 110.4.

18Yaamar jinaa tuusandi, zama a sii nda gaabi, a sii nda nafaw, 19ašariyaa mana haya kul tee kʼa timmandi, amma naata henna feeri ir se kaŋ ga kate ir ma man Irkoy. 20A mana teendi mo kala nda Irkoy žeeyanoo, sargari juwalkey jerey ti a bila Irkoy žeeyanoo. 21Isa tee sargari juwalkaw, Irkoy ka žee kʼa har. A nee a se:

«War Koyoo nka žee,

nga žeeyanoo si tun,

sargari juwalkaw ti ni hala abada.»7.21 Zabur 110.4.

22Takaa woo ra Isa na amaanaa kaŋ bisa ijinaa zaa.

23Koyne mo ngi, iboobo tee sargari juwalkaw ka bisa, zama buuyan no mʼi ganji i ma duumi sargari juwalkawtaraa ra. 24Amma Isa ga duumi hala abada, boro tana si tee sargari juwalkaw dogoo ra. 25Woo se a ga hin ka borey kaŋ ga too a do ka koy Irkoy do hallasi ka timme, zama waati kul a ga huna ka Irkoy ŋaaray borey din se.

26Nga ti sargari juwalkey jineboro dumoo kaŋ ga ir ga too. A ga henan, a si ifutu miile, žiibi sii a ga, a ga fay ka mooru zunubantey. Irkoy nʼa jer beenawey se beene. 27Nga, a si too a ma sargari kaa zaari kul sanda sargari juwalkey jineborey jerey takaa kaŋ kala i ma sargari kaa ngi boŋ zunubey se jina i ma duu ka sargari kaa koyne jamaa zunubey se. Zama waatoo kaŋ a na nga boŋ tee sargari, a manʼa tee kala cee folloku. 28Borey kaŋ alfaydawey ga kacca, ašariyaa gʼi gorandi i ma tee sargari juwalkey jineboro, amma žeeyanoo šennoo kaŋ kaa ašariyaa dumaa ga na Izʼaroo gorandi kaŋ ga timme dak hala abada.

8

Isa ti ir sargari juwalkey jineboraa

1Šennoo kul kaŋ ir gʼa har gaaboo manʼti kala: sargari juwalkey jineboraa woo, nga dumoo bara ir se, a goo ma goro Jerantaa kokoy gorodogoo kabe hennaa ga beenaa ra. 2A goo ma goy Irkoy hugoo ra, maanaa hukkum cimoo kaŋ ir Koyoo nʼa cin, manʼti boro kʼa cin.

3Sargari juwalkey jineboro kul mana gorandi kala ka hayey kaŋ nondi nda sargari kaa. Woo maaganda se, ba ir sargari juwalkey jineboraa mo, kala a ma sargari kaa. 4Nda a gar a mma bara laboo ga, a si tee ba sargari juwalkaw, zama borey goo no kaŋ ga hayey kaŋ nondi kaa ka sawa nda ašariyaa. 5Goyoo kaŋ sargari juwalkey goo mʼa tee manʼti kala himakasinay nda bii, hayey kaŋ ga teendi beenaa ra no i gʼi guna kʼi tee. Sanda Musa, waatoo kaŋ a goo ma hukkumoo cin, Irkoy nʼa yaamar ka nee: «Hawgay, ma hayaa kul tee ka sawa nda fasaloo kaŋ cebandi ma ne tondi hondoo boŋ.»8.5 Fattaroo 25.40.6Amma sohõ goy nondi Isa se kaŋ bisa woo, zama nga ti waafakandikaa amaana henna ra kaŋ ga goro allaahidu hennayaŋ ga kaŋ bisa amaana žeenaa waney.

7Nda a gar amaana jinaa woo nka wasa, ihinkantoo kaayanoo sii nda addalil. 8Irkoy šelaŋ nga jamaa se ngi laybey ga ka nee i se:

«Nga ne, zaariyaŋ ga kaa, war Koyoo kʼa har,

ay ga amaana taaga zaa

Izirayel hugoo nda Žuda hugoo se.

9A si tee sanda amaanaa dumoo kaŋ huru agay nda ngi baabey game

waatoo kaŋ ay nʼi dii nda kabey kʼi ka fatta Misira gandaa ra.

I mana amaanaa din dii,

woo maaganda se agay mo nʼi naŋ. War Koyoo kʼa har.

10Amaanaa kaŋ ay gʼa zaa Izirayel hugu-izey se

zaarey wey banda ga, war Koyoo kʼa har,

ay gʼay ašariyawey daŋ lakkaley ra,

ay gʼi hantum biney mo ga.

Ay ga tee ngi Irkoy,

i ga tee ay jamaa.

11Boro kul si yee ka nga gandaa boraa

wala nga armaa cawandi ka nee a se: ‹Mʼir Koyoo bay!›

Zama i kul ga kaa kʼay bay,

za ikaccu hala ibeeri.

12Ay ga ngi goy futawey yaafa i se,

ay si yee ka hongu ngi zunubey.»8.8–12 Žeremi 31.31–34.

13Kaŋ Irkoy nee «amaana taaga»8.13 Sorro 8to., a nka ijinaa tee ižeena, ka gar haya kaŋ gay, a žen, a ga dere ne nda kayna.

9

Almasihu hinne ti sargaroo kaŋ tee ka timme

1Amaana jinaa [mo] ra ašariyayaŋ goo kaŋ ga cebe takaa kaŋ nda Irkoy goyoo ga teendi nda takaa kaŋ Irkoy hugoo ga tiya laboo ga. 2Hukkum cinandi, nga nongu jinaa se i ga nee nongu henanantaa, nga ra fitilla gorodogoo goo, nda taabaloo, nda takulawey kaŋ jisandi Irkoy jine. 3Rido hinkantoo dumaa ga hukkum goo kaŋ se i ga nee nongu henanantey ihenanantaa. 4Dugu diinandidogoo kaŋ i nʼa tee nda wura goo a ra, nda sunduku kaŋ kuubi ka berandi nda wura kaŋ ga amaanaa cebe kaŋ huru Irkoy nda nga jamaa game, nga ra wura kusoo goo kaŋ ra ŋaahayaa kaŋ se i ga nee manoo goo, nda Haruna goboo kaŋ bagu ka zay, nda tondi walhawey kaŋ ga amaanaa šenney hantumandi. 5Sundukoo, almalayka daržantey kaŋ se i ga nee šerib kaŋ i nʼi tee goo daabirjoo9.5 Daabirjoo woo no ma zunubey daabu. boŋ, i ga ngi biyey kʼa gum. Sohõ da ir si huru šenney wey fesufesuyanoo ra.

6Takaa woo nda hayey soolandi, waati kul sargari juwalkey si huru kala hukkumoo nongu jinaa ra ka ngi goyoo tee. 7Amma nongu hinkantoo sargari juwalkey jineboraa hinne no ma huru a ra cee folloku jiiroo ra, woo din mo kala kuri ma bara a kone. A ma kuri sargari kaa nga boŋ se, a mʼa kaa jamaa dereyaney se. 8Takaa woo nda Hundi Henanantaa baa nga ma cebe ir se kaŋ nongu henanantey ihenanantaa mana feeri, kullihinne hukkum jinaa ga bara. 9Hukkumoo manʼti kala bii waatoo woo se, maanaa nooyaney nda sargarey si hin ka boraa kaŋ gʼi kaa binoo tabatandi Irkoy goyoo ra. 10Goyoo din si teendi de nda kala ŋaahaya, nda haŋhaya, nda alwala dumi-dumiyaŋ. Wey manʼti kala kabehayayaŋ kaŋ ga bara hala waatoo kaŋ ra Irkoy na hayey barmay.

11Amma Almasihu kaa, nga ti haya henney kaŋ kaa9.11 «haya henney kaŋ kaa», hantum fooyaŋ ga nee «haya henney kaŋ ga kaa». sargari juwalkey jineboraa. A mana bisa nda kala hukkum kaŋ ga beeri, a ga timme, kabe manʼa tee, maanaa aduɲɲa woo kaŋ takandi sʼa may. 12A mana huru nongu henanantey ihenanantaa ra nda jindaaruyaŋ kuri wala haw-izeyaŋ kuri, amma nga boŋ kuroo nda a huru cee folloku no din ka duu sawalyan abadante. 13Zama nda a gar jindaaruyaŋ kuri, wala haw yaaruyaŋ kuri, wala haw zan kaŋ i nʼa ton ka boosoo say-say borey žiibey ga, ga ngi tarayheroo henanandi kʼi kaarandi, 14taka foo nda Almasihu kuroo kaŋ Hundi abadantaa albarkaa ra na nga boŋ noo sanda sargari kaŋ ga laybu sii, si war lakkaley henanandi ka hun teegoyey ra kaŋ ga koy buuyan here hala war ma goy Irkoy hunantaa se?

15Woo maaganda se, Almasihu ti amaana taaga waafakandikaa. Borey kaŋ na hooyan tee amaana jinaa waati, a buu ngi feeriyanoo se, hala borey kaŋ ciyandi ma duu tubu abadantaa kaŋ allaahidoo zandi i se.

16Tubu-kaddaasu, waati kaŋ a henan kaŋ koyoo buu, nga no a goo nda alfayda. 17Tubu-kaddaasu sii nda alfayda kala waati kaŋ koyoo buu, kullihinne koyoo ga huna, a sii nda gaabi. 18Woo maaganda se amaana jinaa mo mana gorandi kala nda kuri. 19Waatoo kaŋ Musa na ašariyaa yaamarey kul har jamaa se affoo-foo ka ben, a na haw-izeyaŋ kuri, [nda jindaaruyaŋ kuri,] nda hari, a nʼi say-say nda feeji haabu ciray zaram, nda izopu bundu, citaaboo hunday ga nda jamaa kul ga. 20A nee: «Woo ti amaanaa kuroo kaŋ Irkoy nʼa yaamar war se.»9.20 Fattaroo 24.8.21Takaa din da, a na kuroo say-say hukkumoo ga nda jinawey kul kaŋ goo no Irkoy goyoo se. 22A ga himandi ašariyaa ra, haya kul si henanandi nda kala kuri, nda kuri mana mun, zunubu yaafayan sii no.

Almasihu buuyanoo no ma zunubu yaafa

23A nka waazibi hayey kul kaŋ goo beenaa ra himakasinawey ma henanandi nda takaa woo. A nka tilasu beenaa hayey mo ma henanandi nda sargari kaŋ bisa ey. 24Almasihu mana huru Irkoy hugoo ra kaŋ teendi nda kabe, kaŋ ga hima nda Irkoy hugu cimoo. Beenaa zaati ra a huru, a goo ma kay Irkoy jine ir se. 25Koyne mo manʼti hala a ma duu ka nga boŋ noo sanda sargari cee booboyaŋ sanda takaa kaŋ nda sargari juwalkey jineboraa kaŋ jiiri kul a ga huru nongu henanantaa ra nda kuri waani. 26Nda woo no, a hima ka zarabi cee booboyaŋ za aduɲɲa daaruroo ga. Sohõ, cee folloku no a bangay, zamaney benantaa ga, a na nga boŋ tee sargari ka zunubu tuusu. 27A dunbandi kaŋ adamize kul si buu kala cee folloku jina ciitoo ma kaa. 28Takaa din da, Almasihu mo nondi sargari cee folloku hala a ma boro boobo zunuboo jeejaa zaa. Cee hinkantoo ga a ga kaa, amma manʼti zunubu se, a mma kaa ka borey hallasi kaŋ gʼa batu nda cahãyan.

10

1Ašariyaa manʼti kala haya henney kaŋ goo kaa biyoo, manʼti nga hunday ti hayey din. Abada a si hin ka borey tee boroyaŋ kaŋ tee ka timme kaŋ ga man Irkoy nda sargariyaŋ kaŋ si ben kaŋ i gʼi kaa jiiri kul. 2Nda manʼti woo, borey kaŋ ga Irkoy gana nda takaa woo mma henan cee folloku ngi zunubey ra, i si zunubu maate ngi ga, i si sargari kaa koyne. 3Amma sargarey wey kul kaayanoo mmʼi hongandi jiiri kul ngi zunubey. 4Zama haw yaaru kuri nda jindaaru kuri si hin ka zunubu kaa.

5Woo maaganda se waatoo kaŋ Almasihu kaa aduɲɲa ra, a nee Irkoy se:

«Nʼsi baa sargari, nʼsi baa nooyan,

gaaham no nʼdaŋ ay ga.

6Sargari kukurantey wala zunubu sargarey si kan ma ne.

7Ay nee:

‹Nga ne, agay ne ma kaa ka ni ibaayoo tee, ay Koyoo,

sanda takaa kaŋ nda a hantumandi Citaabu kunkunantaa ra ay ga.›»10.5–7 Zabur 40.7–9.

8A nka jin ka nee:

«Nʼsi baa sargari, nda nooyan, nda sargari kukurante, nda zunubu sargari,

i mana kan ma ne.»

Ba kaŋ se hayayaŋ no kaŋ ga nondi ka sawa nda ašariyaa. 9A nee koyne:

«Nga ne, agay ne ma kaa ka ni ibaayoo tee.»

A ga sargari jinaa tuusu ka ihinkantoo gorandi. 10Irkoy ibaayoo woo albarkaa ra ir jisandi jere ga Irkoy se, zama Isa Almasihu na nga kunturoo noo a ma tee sargari cee folloku.

11Sargari juwalkaw kul mma kay zaari kul ka nga goyoo tee. Cee boobo haya follokey no a gʼi noo sargari kaŋ abada i si hin ka zunubu kaa. 12Amma Almasihu na sargari folloku kaa kaŋ ga zunubu yaafa, woo banda ga, a goro Irkoy kabe hennaa ga hala abada.10.12 «Amma Almasihu na sargari folloku kaa kaŋ ga zunubu yaafa, woo banda ga, a goro Irkoy kabe hennaa ga hala abada», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Amma Almasihu na sargari folloku kaa zunubey se hala abada, woo banda ga, a goro Irkoy kabe hennaa ga».13Sohõ a ga batu hala nga iberey ma tee taari ka daŋandi nga cewey cire. 14Zama sargari folloku albarkaa ra a na borey tee timmanteyaŋ hala abada kaŋ ga yeetandi jere ga Irkoy se.

15Hundi Henanantaa mo na nga seedetaraa tee ir se. Zama waatoo kaŋ a nee:

16«‹Amaanaa kaŋ ay gʼa zaa i se

zaarey wey banda ga›, war Koyoo kʼa har,

‹ay gʼay ašariyawey daŋ biney ra,

ay gʼi hantum lakkaley ra›»,

17a nee koyne: «Ay si yee ka honga ngi zunubey nda ngi teegoy futawey.»10.16–17 Žeremi 31.33–34.18Nongu kaŋ ra yaafayan teendi, sargari si yee ka hun zunubu se.

Ir ma man Irkoy

19Woo se, agʼarmey, ir goo nda fondo nda naanay ka huru nongu henanantaa ra Isa kuroo albarkaa ra. 20A na fondo taaga hunante feeri ir se kaŋ ga bisa nda hukkumoo ridowoo, maanaa nga gaahamoo. 21Ir goo nda sargari juwalkaw beeri kaŋ gorandi Irkoy hugoo boŋ. 22Ir ma man Irkoy nda bine kaaray nda naanay timmante, ir ma duu bineyaŋ kaŋ henan ka mooru ifutu kaŋ ir bay ir lakkaley ra kaŋ ir nʼa tee nda gaaham kaŋ ɲumay nda hari henanante. 23Ir ma gaabandi ka gaabu ir naataa haryanoo ga bila binehunay, zama boraa kaŋ na allaahidoo zaa ga laadir. 24Ir ma cere hawgay ka cere gaabandi baji nda teegoy henna ga. 25Ir masʼir margaroo naŋ sanda takaa kaŋ nda boro fooyaŋ ga doona kʼa tee. Ir ma cere bine daŋ, waaniwaani war ga dii ciitoo zaaroo ga baa ka too.

26Nda ir ga muray ka cindi ka zunubu tee, ka gar ir duu cimoo bayraa, sargari sii no koyne kaŋ ga zunubu yaafa. 27Amma haya sii no kala ciitoo batuyanoo kaŋ ga boro hunburandi nda nuune futaa kaŋ ga iberey gon. 28Boro kaŋ na Musa ašariyaa yankar, bila hinnari a ga wiiyandi seede hinka wala ihinza šennoo ga. 29De war ga hongu macin ti zukandoo kaŋ nda boraa ga hima kaŋ na Irkoy Izʼaroo kaynandi, ka amaanaa kuroo kaŋ nʼa henanandi tee yaada, ka Irkoy Hundi tamallantaa wow? 30Zama ir ga boraa bay kaŋ nee: «Agay no ma boro zukandi, agay no ma boro bana.»10.30 Alhukumoo 32.35. A nee mo: «War Koyoo ga nga jamaa ciiti.»10.30 Alhukumoo 32.36.31Almasiiba ti boro ma kaŋ Irkoy hunantaa kaboo ra!

32Wa hongu war zaari jinawey, war lakkaley feeriyanoo banda ga, war na wongu šenda hotta tangam, 33kaŋ cee fooyaŋ i na war wow ka war kabekunafutay borey jine wala mo war tee affoo borey bande kaŋ i gʼi tee takaa woo. 34War zarabi kasa-izey bande10.34 «War zarabi kasa-izey bande», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «War na hinnari cebe kasa-izey se»., war yadda nda ɲaali i ma war almaanoo taa war kone, zama war ga bay kaŋ war goo nda alman henna duumante. 35War masi war naanayyanoo fur, a goo nda sufuray beeri. 36War ga too muɲeyan ga hala war ma duu ka Irkoy ibaayoo tee ka duu allaahidoo kaŋ a nʼa zaa. 37Zama Citaaboo nee:

«Ne nda kayna, nda cahãyan,

boraa kaŋ ga hima ka kaa ga kaa,

a si gay.

38Ay boro šerrantaa si huna kala nda naanaa albarkaa.10.38 «Ay boro šerrantaa si huna kala nda naanaa albarkaa», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Ay boraa kaŋ naanaa nʼa tee boro šerrante, ga huna».

Amma nda a yee nda banda, ay binoo si bagʼa.»10.38 Habaku 2.3–4.

39Amma ir, ir sii borey ra kaŋ ga yee banda ka halaci. Ir sii kala borey ra kaŋ ga naanay ka ngi hundey hallasi.

11

Ir Izirayel hayragey naanayyanoo

1Naanayyan manʼti kala ma hakiika kaŋ naataa kaŋ nʼduu a šikka sii a ra, hayey kaŋ nʼsi dii ey ti cimi. 2Nga no ka kate Irkoy ma seedetaray henna har ir hayragey ga.

3Naanayyan ka kate ir ma faham kaŋ Irkoy meešennoo ka aduɲɲa daaru, taka kaŋ ra hayey kaŋ ir ga dii ey mana hun kala hayey ra kaŋ moo si dii ey.

4Naanayyan ka kate Habila ma sargari kaa Irkoy maaɲoo ga kaŋ baa Kabila wanoo. Naanayyanoo woo se seedetaray teendi a ga kaŋ boro šerrante no. Irkoy na seedetaray tee nga nooyaney ga. Woo maaganda se, ba kaŋ a buu, a ga šelaŋ.

5Naanayyan ka kate Henok ma zandi bila nda a ma dii buuyan. Boro kul mana dii a koyne, zama Irkoy kʼa zaa. Za a mana zandi, a duu seedetaray kaŋ nee boro no kaŋ kan Irkoy se. 6Bila naanayyan boro si hin ka kan Irkoy se. Boro kaŋ man Irkoy, kala a ma naanay kaŋ Irkoy ga bara, de mo a ga borey bana kaŋ gʼa ceeci.

7Naanayyan ka kate Nuhu ma sunduku beeri tee kʼa tee harihii waatoo kaŋ Irkoy na hayayaŋ cebe a se kaŋ boro si dii ey. Irkoy hunburay ra a nʼa tee ka nga hugoo borey hallasi. Nga naanayyanoo cebe kaŋ aduɲɲa borey, boro laalayaŋ no, nga naanayyanoo sabbu se a diyandi boro šerrante.

8Naanayyan ka kate Ibirahima ma tuuru Irkoy ciyayanoo se ka koy nongu ra kaŋ a ga hima kʼa tubu. A koy bila nda a ma bay nongoo kaŋ ra nga ga koy. 9Naanayyan ka kate a ma koy goro gandaa ra kaŋ allaahidoo zandi a se. A goro hukkumyaŋ cire. Isiyaka nda Yakuba kaŋ na allaahidu follokaa tubu Irkoy do mo goro hukkumyaŋ cire. 10A na koyraa batu kaŋ goo kaa kaŋ goo nda asaasu henna, Irkoy ti boraa kaŋ ga takaa kaŋ nda a ga cina žeeri, nga ti cinakaa mo.

11Naanayyan ka kate Sarata mo, ba kaŋ se woy gun no, ba kaŋ se nga jiirey boobo, a hin ka ize daŋ aduɲɲa ra, zama boraa kaŋ na allaahidoo zaa, a nʼa dii laadirante.11.11 «Naanayyan ka kate Sarata mo, ba kaŋ se woy gun no, ba kaŋ se nga jiirey boobo, a hin ka ize daŋ aduɲɲa ra, zama boraa kaŋ na allaahidoo zaa, a nʼa dii laadirante», Grek šenni ra, almaganaa faa ti «Naanayyan ka kate mo Ibirahima nda Sarata, ba kaŋ se woy gun no, ba kaŋ Ibirahima jiirey boobo, a hin ka ize daŋ aduɲɲa ra, zama boraa kaŋ na allaahidoo zaa, Ibirahima nʼa dii laadirante.»12Woo maaganda se aru folloku kaŋ a ga hima nda gaahamoo buu na jama hay kaŋ ga boobo sanda beenaa handarawey, sanda labutaasoo kaŋ goo teekoo miɲoo ga kaŋ hinnaa si hin ka kabandi.

13Borey wey kul mana buu kala naanayyan ra, i mana duu hayey kaŋ allaahidey zandi i se, amma i nʼi honnay nongu mooro ra, i nʼi foo. I yadda kaaray kaŋ ngi manʼti kala yawyaŋ nda naarukawyaŋ laboo ga. 14Borey kaŋ ga šelaŋ nda takaa woo, ga cebe kaaray kaŋ ganda tana no ngi gʼa ceeci. 15Koyne mo nda a gar i nka faaji gandaa se kaŋ ra i fatta, i duu fondo ka yee. 16Amma sohõ i ga ganda ceeci kaŋ baa woo din, maanaa beenaa wanoo. Woo maaganda se Irkoy si haw nga ma ciyandi nda ngi Irkoy, zama a na koyra hanse i se.

17Naanayyan ka kate, waatoo kaŋ Ibirahima siyandi, a na Isiyaka tee sargari. A na nga izʼaru follokaa tee sargari, nga kaŋ allaahidu zandi a se. 18Irkoy bay ka bayrandi a se ka nee: «Isiyaka no ma duu ma ne hayyan kaŋ ra ni maaɲoo si dere.»11.18 Sintinoo 21.12.19Ibirahima laasaabu ka dii kaŋ ba bukaw, Irkoy ga hin kʼa tunandi. Woo maaganda se izoo yee a ga sanda haya kaŋ tun bukawey game.

20Naanayyan ka kate Isiyaka ma gaara Yakuba nda Eso se hayayaŋ kaŋ ga kaa ga.

21Naanayyan ka kate Yakuba, waatoo kaŋ a goo buuyan mee ga, a gaara Isufi izʼarey se nda affoo-foo. A dibi nga bundoo miɲoo ga ka sujudu.

22Naanayyan ka kate, waatoo kaŋ Isufi buuyanoo man, a šelaŋ Izirayel borey fattayanoo ga Misira ra. A na yaamar noo nga birey here.

23Naanayyan ka kate, waatoo kaŋ Musa hayandi, nga hayragey mʼa tugu handu hinza, zama i dii kaŋ zankaa ga boori, de i mana hunbur kokoyoo yaamaroo.

24Naanayyan ka kate, waatoo kaŋ Musa beeri, a wanji nga ma ciyandi Firawuuna ize woyoo izʼaroo. 25A suuba nga ma žilla Irkoy jamaa bande nda nga ma maakaani waati kayna zunubu ra. 26A dii kaŋ kaynandoo kaŋ i nʼa tee Almasihu se goo nda gomni beeri ka bisa Misira almaanoo, zama a si dii kala sufuraa.

27Naanayyan ka kate a ma hun Misira bila nda a ma hunbur kokoyoo futuyanoo. A gaabandi sanda boro kaŋ ga dii boraa kaŋ si diyandi. 28Naanayyan ka kate a ma Borcintaraa jingaroo tee ka kuri daŋyanoo tee hala halacikaa masi too Izirayel gunde jinawey do.

29Naanayyan ka kate i ma teeko Hari Ciraa dunbu ka bisa sanda labu koga, ka gar Misira borey kaŋ nee ngi gʼa tee, i yoole.

30Naanayyan ka kate Žeriko cetewey ma kaŋ waatoo kaŋ i nʼi kuubi jirbi iyye. 31Naanayyan ka kate woykuuroo Rahab mana halaci borey kaŋ si haŋajer Irkoy se bande, zama a nka monnokey yawzunbay nda alaafiya.

32Macin no ay ga nee koyne, zama ay si duu ay boŋ ka šelaŋ Žedewoŋ ga, nda Barak, nda Samsoŋ, nda Žefte, nda Dawda, nda Samiyel, nda annabey. 33Ngi kaŋ naanayyanoo ka kate i ma hin laamawey, i laama nda šerretaray, i duu allaahidey hayey, i na ganjihaylawey miɲey daabu, 34i na nuunaa gaaboo wii, i hallasi takubaa ra. Ngi yalaafuyanoo ra i duu gaabi, i duu hinay wongoo ra, i na wongu-ize waaney gaaray. 35Woyyaŋ kaŋ borey buu, borey tun ka nondi i se, affooyaŋ gurzugay, zama i mana yadda ka Irkoy yankar hala i ma ngi feeri, amma i baa ngi ma duu tunyan henna. 36Affooyaŋ mo i nʼi sii kʼi kašikaši, kʼi barzu, kʼi haw kʼi daŋ kasu. 37I nʼi warra nda tondi kʼi wii, i nʼi dunbu nda cendi, i nʼi wii nda takuba, i mana huna nongu foo, i bankaaray nda feeji kuuru nda hancin kuuru, i tilasu, i nʼi zarabi, i nʼi žilla. 38Ngi kaŋ naanay, aduɲɲa si hima nda ngi dumey, i dere saajey nda tondi hondey ra, nda tondi guusey ra, nda laboo guusey ra.

39Borey wey kul, seedetaray henna harandi ngi naanayyanoo ga, woo kul, i mana duu hayaa kaŋ allaahidoo zandi i se. 40Zama Irkoy na haya kayandi ir se kaŋ ga hanse ka hennay, hala i masi tee timmante bila ir.

12

Baaba Irkoy ga nga izey aladabu

1Woo se ir mo, zama seede jamaa woo gʼir kuubi kʼir bere, ir ma jeeje kul nda zunubu kaŋ ga cahã kʼir daabu fur, ir ma zuraa zuru kaŋ goo ir jine nda muɲeyan. 2Ir mʼir moɲey kanji Isa ga kaŋ ti naanayyan koyoo, nga ti timmandikaa. Ɲaaloo kaŋ gʼa batu maaganda se, a yadda ka buu kanjandibundoo ga, a mana haawoo guna kaŋ goo a ra, a goo ma goro Irkoy kokoy gorodogoo kabe hennaa ga.

3Wa hongu boraa kaŋ na zunubantey kakawey muɲe hala war masi naŋ war ma fara, war biney masi duu ka hun. 4War zunuboo wonguyanoo ra, war mana gurgay jina hala nongu kaŋ ga i ma war kurey mun. 5War nka dirɲa hoyraa kaŋ ga šelaŋ war se sanda izʼaruyaŋ, a nee:

«Ay izʼaroo, masʼir Koyoo aladaboo kaynandi kaŋ a gʼa tee ma ne.

De mo ni binoo masi hun nda a ga ni layboo cebe.

6Zama boraa kaŋ ir Koyoo ga bagʼa no a gʼa aladabu.

Boraa kaŋ a gʼa dii nga izoo no a gʼa gooji.»12.6 Yaasawey 3.11–12.

7Wa gurzugay muɲe, nga nda war ga aladabu. Irkoy mma war dii nga izʼarey. May ti izoo kaŋ baaboo si aladabu? 8Amma nda war si duu aladaboo kaŋ borey kul ga duu a, war manʼti kala taray izeyaŋ, war manʼti nga izey. 9Koyne mo aduɲɲa ra ir duu baabayaŋ kaŋ nʼir aladabu, ir nʼi beerandi. Ir sʼir boŋ yeeti ganda hundey Baaba se ka duu hunayan wala? 10Cimi no i sʼir borey aladabu kala waati kayna se ka sawa nda woo kaŋ ga kan i se, amma nga, a sʼir aladabu kala ir nafaa se ka duu nga henanyanoo ra. 11Ka gar aladabuyan kul, dogoo din da a si hima nda ɲaali haya, binemarayyan no. Amma waati banda ga, boraa kaŋ duu a, ga duu nga gomney kaŋ ti alaafiya nda šerretaray.

Hoyrayyaŋ nda yaamaryaŋ

12Woo maaganda se «wa war kabey kaŋ fara šerre ka boori nda war kanjey kaŋ ga jijiri.»12.12 Ezayi 35.3.13«Wa fondo šerranteyaŋ tee war cewey se»12.13 Yaasawey 4.26. hala woo kaŋ ga sinbar masi golbi, amma a ma duu baani.

14Wa ceeci alaafiya ma bara war nda borey kul game, nda henanyan, bila henanyan boro kul si dii ir Koyoo. 15Wa hawgay boro kul masi Irkoy anneemaa yala. Boro kul masi naŋ dooray ma zay nga binoo ra ka boro boobo žiibandi. 16Woy nda aru izefututaray teekawyaŋ masi bara war game, haya henanante kaynandikaw masi bara war game, sanda Eso kaŋ na nga izejinawtaraa neere ŋaayan de se. 17War ga bay kaŋ woo din banda ga, kaŋ a baa nga ma duu gaararoo, i wanji a ga. A mana duu taka kul kaŋ nda nga ga takaa barmay, ba kaŋ a nʼa ceeci nda hẽeni.

18War mana too tondi hondoo12.18 Sinay tondi hondoo no. do kaŋ ga boro ga hin ka tuku, war mana too nuunaa kaŋ ga dii do, war mana too kubaa do, war mana too kubay beeroo do, war mana too hewkuroo do, 19war mana maa laati beeroo jindoo, war mana maa boro jinde. Borey kaŋ maa jindoo nee jindoo masi yee ka šelaŋ ngi se koyne. 20Zama i mana hin ka yaamaroo muɲe kaŋ nee: «Ba nda adabba ka tuku tondi hondoo ga, i gʼa warra nda tondi kʼa wii.»12.20 Fattaroo 19.12.21Hayaa kaŋ i dii a hanse kʼi hunburandi hala nongu kaŋ ra Musa nee: «Ay hanse ka hunbur hala ya mma jijiri.»12.21 Alhukumoo 9.19.

22Amma war too Siyoŋ tondi hondoo do nda Irkoy hunantaa koyraa kaŋ ti Žerizalem kaŋ goo beenaa ra, nda almalayka zenber-zenberyaŋ kaŋ ti jingaroo hoorawey margaroo, 23nda gunde jinayaŋ margaroo kaŋyaŋ hantumandi beenaa ra, nda Irkoy kaŋ ti borey kul ciitikaa, nda boro šerrantey hundey kaŋ Irkoy nʼi tee boro timmanteyaŋ. 24War too Isa do kaŋ ti amaana taaga waafakandikaa, nda kuroo ga kaŋ sayandi kaŋ ga šelaŋ ka bisa Habila wanoo.

25Wa hawgay war masi wanji boraa ga kaŋ ga šelaŋ. Zama nda borey din kaŋ wanji boraa ga kaŋ ga šelaŋ laboo ga mana hallasi, taka foo nda ir ga hin ka hallasi nda ir na banda bere boraa se kaŋ šennoo hun beenaa ra? 26Nga kaŋ jindoo ga laboo jijirandi, amma sohõ a na allaahidu zaa ka nee: «Manʼti laboo hinne no ay ga yee koyne kʼa jijirandi, ay ga beenaa mo jijirandi.»12.26 Aže 2.6.27«Yee koyne» woo kaŋ harandi ka bisa ga cebe kaŋ hayey kaŋ goy aduɲɲa takaroo ga, ga jijiri hala hayey kaŋ si jijiri ma cindi.

28Zama ir ga hima ka duu laama kaŋ si tun, ir ma Irkoy anneemaa dii henna kaŋ nda ir ga goy a se nda taka kaŋ ga kan a se, nda beeray nda hunburay. 29Zama ir «Irkoy manʼti kala nuune beeri»12.29 Alhukumoo 4.24..

13

Takaa kaŋ ra boro ga kan Irkoy se

1Wa koy jine armataray baji ra. 2War masi dirɲa yaw zumandiyan, nga ka kate boro fooyaŋ ma almalaykayaŋ zumandi bila nda i ma bay. 3Wa hongu kasa-izey sanda war mma bara i bande kasaa ra. Wa hongu borey kaŋ i gʼi žilla, zama war mo, gaaham goo war se.

4Borey kul ma hiijay beerandi, kurɲe nda wande ma laadir, zama woy nda aru izefututaray teekey nda zinateerey, Irkoy gʼi ciiti.

5Nooru baji masi war gongu, war ma wasa nda woo kaŋ goo war kone, zama ir Koyoo hunday nee: «Ay si ni naŋ abada, ay si ni fur abada.»13.5 Alhukumoo 31.6, 8; Žozuwe 1.5.6Woo se ir ga hin ka nee nda naanay:

«Ay Koyoo ti ay faabakaa,

ay si hunbur haya kul,

macin no boro ga hin kʼa tee ya ne?»13.6 Zabur 118.6.

7Wa hongu war jineborey kaŋ na Irkoy meešennoo har war se, wa ngi dira takaa guna ngi hunaroo benantaa ga, wa ngi naanayyanoo denden. 8Isa Almasihu follokaa no bi, nga no hõ, nga no hala abada. 9War masi naŋ cawandiyan dumi-dumiyaŋ nda cawandiyan waaniyaŋ ma war lakkaley bere, zama a ga boori Irkoy ma nga anneemaa ka boro binoo tabatandi, manʼti ŋaayaŋyaŋ ašariyaa kaŋ mana bay ka borey nafa kaŋ ga dira nda ey kʼa tee.

10Ir goo nda sargari tonadoo kaŋ sargari juwalkey kaŋ ga goy Irkoy hukkumoo ra sii nda fondo ka hayaa ŋaa kaŋ ga sargandi. 11Adabbawey kaŋ sargari juwalkey jineboraa ga ngi kurey ka koy nongu henanantaa ra zunubu tuusuyanoo se kunturey si tonandi kala jamaa kaloo se taray.13.10–11 Sargarey 16.27.12Woo se Isa mo, hala nga ma duu ka jamaa henanandi nda nga boŋ kuroo, a zarabi koyraa miɲoo se banda. 13Adiši ir ma fatta ka koy a do jamaa kaloo se taray, ir ma kaynandoo zaa sanda nga. 14Zama ne ra koyra kaŋ ga duumi sii no, woo kaŋ goo kaa no ir gʼa batu. 15[Adiši] ir masi fay nda ka saabuyan sargari kaa Irkoy maaɲoo ga Isa Almasihu albarkaa ra, maanaa nga maaɲoo saabuyanoo ma bara ir miɲey ra. 16War masi dirɲa ihenna teeyan, war ma cere faaba nda war almaanoo, zama sargarey wey dumey no ma kan Irkoy se.

17Wa haŋajer war jineborey se, war ma war boŋ yeeti ganda i se, zama ngi no ma war hundey lakkal, Irkoy ga kaa kʼi hãa. Wa woo tee hala i ma war juwal nda ɲaaliyan bila taabi kaŋ sii nda war se nafaw.

18Wa Irkoy ŋaaray ir se, ir ga naanay ka bay kaŋ ir biney ga boori, ir ga baa ir ma dira nda fondaa haya kul here. 19Ay gʼa šendandi war ga war mʼa tee hala ya cahã ka yee war ga.

Saabuyan

20Irkoy kaŋ ti Alaafiyakoyoo kaŋ na feeji kurkaw beeroo, ir Koyoo Isa tunandi ka hun bukawey ra amaana abadantaa kuroo albarkaa ra, 21ma war tee timmanteyaŋ ka teegoy henna dumi kul tee nga ibaayoo se. A ma haya tee ir ra kaŋ ga kan a se Isa Almasihu albarkaa ra kaŋ darža ma bara a ga abada [hala abada]! Amin.

Fooyan kokorantaa

22Agʼarmey, ay gʼa wiri war ga, war ma hoyraa šennoo woo dii, zama haya kayna de no ay nʼa hantum war se. 23War ma bay kaŋ ir armaa Timote taŋandi. Nda a kaa tanba, agay nda a ga koy dii war. 24Wa war jineborey kul foo, nda Irkoy boro henanantey kul. Ir armey kaŋ goo Itali gandaa ra ga war foo. 25Irkoy anneemaa ma bara war kul bande.