Yesu wasana
Mataiyo
ye kuli wa
1Yesu Keliso kana kulutubuwao
(Luka 3:23-38)
1 Teina ta Yesu Keliso kana kulutubuwao. Abelahama unai ye hetubu ye dobi Dawida iya wasawasa, na kabo ye dobi ede Yesu unai.
2 Abelahama natuna Isako,
Isako natuna Yakobo,
Yakobo natuna Yuda ma kana kahao.
3 Yuda natunao Pelesa yo Sela, sinadi ede Tamala.
Pelesa natuna Heselona,
Heselona natuna Lama.
4 Lama natuna Aminadaba,
Aminadaba natuna Nasona,
Nasona natuna Salamona.
5 Salamona natuna Bowasi, na sinana ede Lahaba.
Bowasi natuna Obedi, sinana ede Luti.
Obedi natuna Yese,
6 Yese natuna Dawida, iya ede wasawasa.
Dawida natuna Solomona, sinana ede Bateseba, iya meta Ulaiya kwabulina. * 1:6 Dawida yo Bateseba wasadi ku hasili 2 Samuel 11-12 unai.
7 Solomona natuna Lehobowama,
Lehobowama natuna Abiya,
Abiya natuna Asa.
8 Asa natuna Yehosapata,
Yehosapata natuna Yeholama,
Yeholama natuna Usiya.
9 Usiya natuna Yotama,
Yotama natuna Ahasa,
Ahasa natuna Hesekiya.
10 Hesekiya natuna Manase,
Manase natuna Amona,
Amona natuna Yosiya.
11 Yosiya natuna Yekoniya* 1:11 Yekoniyahesana hesau ede Yehoyakina ma kana kahao. Siya yodi huya unai Babeloniya yona tauiyala se laoma Yudeya tanona tamowaidiyao se haidi se laedi Babeloniya.
12 Na muliyena kabo Yekoniya natuna Salatiyela,
Salatiyela natuna Selubabela.
13 Selubabela natuna Abiuda,
Abiuda natuna Eliyakima,
Eliyakima natuna Asowa.
14 Asowa natuna Sadoka,
Sadoka natuna Akima,
Akima natuna Eliuda,
15 Eliuda natuna Eleyasala,
Eleyasala natuna Matana,
Matana natuna Yakobo,
16 Yakobo natuna Yosepa.
Yosepa mwanena Maliya. Maliya natuna ede Yesu, iya hesana ta katai ede Keliso.
17 Unai, Abelahama kana isimulitao ye dobi Dawida unai meta isi saudoudoi-hasi (14), yo Dawida unai ye dobi huyana se laedi Babeloniya, isidiyao meta saudoudoi-hasi (14), na kabo ye dobi Keliso unai meta hinage isi saudoudoi-hasi (14).
Yesu Keliso huyalabasina
(Luka 2:1-7)
18 Yesu Keliso huyalabasina wasana ede doha teina: Maliya Yesu sinana se hedede hepatu laei Yosepa unai, na sola nige se miya kesega, na ye masalaha na kabina se kata meta Maliya ye diyaka Yaluwa Tabuna logulogunaena.
19 Na Yosepa meta tamowai namwanamwana, na nige ye henuwa Maliya ye hemwadine tamowai matadi yena. Unai yona nuwatu bena wadawadam yena ye inawasei.* 1:19 Dius yodi kabikabi unai waihiu se hedede hepatu laei tau hesau unai se kita doha se tawasola, unai tamowai matadi yena Maliya meta ye ganawali. Na Yosepa meta laulau dudulaidi tamowaina, ede nige gonowana Maliya ye tawasolai, matawuwuna ye ganawaliko. Na iyamo nige ye henuwa bena Maliya ye hemwadine kaliliyei tamowai matadi yena, unai ye nuwatui bena kabo wadawadam yena ye laugabaei. 20 Sola ye nuwanuwatu, na Guiyau yona anelu ye laoma kenosuwai yena ye hededelau unai ye wane, “Yosepa Dawida natuna* 1:20 Dawida meta Yosepa kana mumuga, na Dius yodi hedehedede ede Dawida natuna., tabu ku matausi na Maliya ku tawasolai. Iya natuna meta Yaluwa Tabuna unai ye tubuma. 21 Iya kabo natuna loheya ye labasi, na hesana kabo ku tole Yesu* 1:21 Yesu kaniyona meta Yaubada tauhemaulida., matawuwuna iya boda Isalaela yodi yababa udiyedi kabo ye gilihaidi.”
22 Ginauli maudoidi ta se tubu bena Guiyau yona hedehedede peloweta saha ye hededenonohaiyako wa ye hemamohoiyei:
23 “Hasala nuwanuwasupuna kabo ye diyaka, na kabo natuna loheya ye labasi. Iya kabo hesana ede Emanuwela” (Aisaiya 7:14)
(Emanuwela kaniyona ede “Yaubada maiyada”.)
24 Yosepa ye kenotolo ede Guiyau yona anelu saha ye hedede wa ye lauwatani na Maliya ye woyaiyama yona magai yena ye kitahetete. 25 Na sola Maliya ma nuwanuwasupuna ye lau ee kana siga natuna ye labasi. Na Yosepa hesana ye tole ede Yesu.
2Tamowai sibasibadiyao teha kaluwabu unai se laoma
1 Yudeya magaina gagilina hesau hesana Betelehema unai Yesu se labasi, Heloda* 2:1 Heloda wasawasa ye hetahetalausei ta meta iya Heloda bagubagunana, hesana se katai ede Heloda Lakilakina. (Dimdim unai se wane ‘Herod the Great’.) Na mulina ne unai Heloda hekadiyo se hemala wasawasa meta iya kana isimulitao. yona huyawasawasa unai. Na tamowai sibasibadiyao kipwala taukitahekasadi teha kaluwabu unai se laoma ee Yelusalema unai se lage, 2 na se henahenamai se wane, “Yudeya yomi wasawasa hauhauna se labasiyako wa, iya ede haedi? Yona huyalabasi kipwalana teha kaluwabu unai ye sae ka kita, ede ka laoma ta bena iya ka tabaꞌohui.”
3 Heloda wasawasa hedehedede ta ye lapui meta ye siliyata, unai nuwana ye mode kalili, yo Yelusalema tamowaidi maudoidi hinage. 4 Na taukaitalasam tauwoyaidi yo laugagayo taulauhekataedi ye yogagogoidima na ye henamaiyedi, “Haedi kabo Keliso se labasi? Na peloweta beyabeyadi yodi kulikuli udiyedi meta saha se kuli?” 5 Na se wane, “Betelehema unai, matawuwuna ede peloweta ye kuli nonohaiyako ye wane,
6 ‘Na kowa, Betelehema Yudeya tanona* 2:6 Yudeya hesana beyabeyana meta Yuda, iya ede kadi mumuga hesana. unai,
kowa nige ku dobi kalili Yudeya magaidiyao udiyedi,
matawuwuna kowa kalimyena kabo tauwoyawoya ye laoma
na yogu tamowai Isalaela ye kitahetetedi.’” (Maika 5:2)
7 Na kabo Heloda tamowai sibasibadiyao wa ye yoga hesuwaladi na ye henamaiyedi kipwala wa yona huyamasalaha mayadaina mamohoina bena kabina ye kata. 8 Na kabo ye hetamalidi se lau Betelehema yo ye wane, “Kwa lau wawaya ta kwa loya namwanamwaei. Ena kwa lobai kabo kwa uyoma yogu kwa hedehedede namwanamwa, na kabo yau hinage ya laowa unai ya tabaꞌohu.”
9 Wasawasa wa kalinana se lapui na kabo se lau, na kipwala wa ye woya useidima wa se kita uyoi meta se gwauyala kalili. Na ye keda bagunaidi ye lau wawaya wa yona kaba miya wa unai. 11 Se mwalaesae numa kalona wa unai na wawaya wa ma sinana Maliya se kitadi, se tulibono yo wawaya wa unai se tabaꞌohu. Yodi kainauya se haidi na se kainauyaidi, gole yo mulamula panepanedi labui meta inisensi yo mulo.* 2:11 Yodi kainauya wa kaniyodi ede teina: Gole unai se hemasalaha meta Yesu se kita iya wasawasa. Taukaitalasam tamowaidi inisensi se gabugabu na kasuna ye sae Yaubada unai, unai ye hemasalaha meta tausonoga wa Yesu se kita iya Yaubada. Mulo meta kamkamna tauhekaiyawasidi yo hinage tauboiboita sinaledi kabaheyausidi, unai ye hemasalaha meta Yesu kabo ye kamkamna yo ye boita.
12 Na kabo kenosuwai yena Yaubada ye hededelau udiyedi tabu se uyo Heloda unai. Ede keda hesau se hai na se uyo yodi magai.
Yosepa ma mwanena yo natudi se wasabu se lau Aikupito
13 Tamowai sibasibadiyao wa se dahalaiko, na kabo Guiyau yona anelu kenosuwai yena ye taumasalaha Yosepa unai ye wane, “Ku tolo wawaya ta ma sinana ku woyaidi kwa wasabu kwa lau Aikupito. Menai kabo kwa miya ye lau ee kana siga ya hededelaowa uyo. Mata wuwuna Heloda wawaya ta ye wasewasenei bena ye unui.” 14 Ede boniyai yena Yosepa ye tolo na wawaya wa ma sinana ye wasabuyedi se lau Aikupito. 15 Unai se miya ye lau ee Heloda ye boita. Teina unai Guiyau yona hedehedede peloweta saha ye hedede nonohaiyako wa ye laoma ye mamohoi:
“Aikupito unai natugu tau ya yoganei uyoiyama.” (Hoseya 11:1)
Heloda yona tauiyala wawayao se unuidi
16 Heloda wasa ye lapui meta tamowai sibasibadiyao wa iya se lupoi, unai ye kouyalayala kalili. Ede yona tauiyala ye hetamalidi se lau Betelehema maudoina unai wawayao tatao yodi bolimai labui sola nige se haidi maudoidi se unuidi. Mata wuwuna ede tausibasiba wa ye henamaiyedi na kipwala yodi huyakitana wa unai ye laoma meta sola nige bolimai labui ye lobai. 17 Teina unai peloweta Yelemaiya saha ye hededeyako wa ye laoma ye mamohoi, ye wane:
18 “Kalina lakilakina Lama* 2:18 Lama meta magai hesau Yelusalema dedekana ena. Hedehedede ta unai Mataiyo ye hai Betelehema unai ye heyaheyasoniyei. unai ye laoma:
nuwa yababa yo dou lakilaki daguguna.
Lahela* 2:18 Lahela sina bagubaguna ye hai ye heyaheyasoniyei sina maudoidiyao Betelehema unai natudiyao se boitako wa udiyedi. natunao sabidi ye dou na nige ye henuwa nuwana se hedede hetalu,
matawuwuna ede natunao se boitako.” (Yelemaiya 31:15)
Aikupito unai se uyoma Isalaela
19 Heloda yona boita mulina ena, Aikupito unai Yaubada yona anelu kenosuwai yena ye taumasalaha Yosepa unai 20 ye wane, “Ku tolo wawaya ta ma sinana ku woyaidi kwa uyo Isalaela tanona unai, matawuwuna wawaya ta bena tauꞌunuina wa se boitako.” 21 Unai Yosepa ye tolo wawaya wa ma sinana ye woyaidi na se uyo Isalaela. 22 Na wasa ye lapui meta Alekelau Heloda natuna iya tamana lauhedamaina Yudeya yodi wasawasa, unai ye matausi kalili na nige ye henuwa ye lau Yudeya. Na kenosuwai yena hedehedede hesibasiba ye haidi unai ye lau Galili 23 na magai hesau hesana Nasaleta unai se miya. Unai peloweta yodi hedehedede hesau hinage ye laoma ye mamohoi:
“Iya kabo hesana se katai Nasaleta tauna.”
3Yowane Babatiso yona lauguguya balabala ena
(Maleko 1:1-12; Luka 4:1-13; Yowane 1:19-28)
1 Bolimai hisa se lau mulidi ne unai Yowane Babatiso Yudeya balabalana ena ye hetubu ye lauguguya ye wane, 2 “Kwa nuwabui! Galewa basileiyana* 3:2 Galewa basileiyana meta Yaubada yona kaba tanuwagao Yaubada yona basileiya. Mataiyo Dius yodi hedehedede yo yodi laulau ye lauwatani ede Yaubada hesana nige ye katakatai kaliliyei, na galewa mo ye hepaisowa. ye hanahanauma!” 3 Yowane meta iya tamowaina ede Aisaiya peloweta ye hededehemasalaha usei wa ye wane,
“Tamowai hesau balabala unai ye yogayoga ye wane,
‘Guiyau yona keda kwa kabinonohai,
yo yona kabalau kwa hedudulai!’” (Aisaiya 40: 3)
4 Yowane kana kaleko meta kamela wiyana unai se ginauli, na kana dagilolo meta suisui hesau dahina,* 3:4 Yowane kana kaleko meta gonogonowana doha peloweta Ilaisa kana kaleko (2 Kings 1:8). na kana kai ede mwadimwadi yo kamwakamwa. 5 Yelusalema, Yudeya yo Yolidani tehana maudoina tamowaidiyao se laoma iya kalinawai 6 na yodi yababa se hededehemasalahadi, ede Yowane ye hebabatisoidi Yolidani sagasagana unai.
7 Kabo Paliseya yo Sadusiya tamowaidiyao gwaudi se laoma Yowane unai babatiso hesabana. Ye kitadi ede ye dilaidi ye wane, “Komiu mwata natunao! Kaiteya ye hededelaowa bena kabo Yaubada yona hekamkamna kwa yabubugabaei? 8 Bena nuwabui kaniyona kwa miyahemasalahadi! 9 Na tabu kwa nuwatui meta kabo kwa bom kwa hemauli uyoigomiu na kwa wane, ‘Kai Abelahama kana isimulitao* 3:9 Kaniyona ede: Paliseya yo Sadusiya tamowaidiyao wa se bom se kitauyoidi meta siya Yaubada kana bodao. !’ Ya hededelaowa, Yaubada gonowana weku ta udiyedi Abelahama kana isimulitao ye ginaulidi. 10 Kilam se tole nonohaiyako. Na ena kaiwa hesau nige ye kaniyo namwanamwa, meta kabo se koigabaei yo se gabalaei kaiwa kalakalasina luwana ena.
11 Kaiteyadi se nuwabui kabo waila unai ya hebabatisoidi. Na tamowai hesau ede sola kabo ye laoma. Iya yona gigibwali meta ye sae kalili na kabo yau. Yau nige ya namwa kalili taba iya kana sendolo ya baheidi.* 3:11 Yowane Yesu kana sendolo ye baheidi: Teina ta meta heyayai tauhaina kana paisowa hesau. Iya kabo Yaluwa Tabuna yo kaiwa kalakalasina udiyedi ye hebabatisoigomiu. 12 Yona kaba hesuhesuluisini kaikaiwana iya nimana ena, na kabo witi ye hesuluisinidi yo ye hinelidi. Na kabo kaniyodi ye toledi sanala ena, na mosomosodiyao ye tole hesuwaladi kabo ye gabudi kaiwa kalakalasina nige yona kaba boso unai.”
Yesu yona babatiso
(Maleko 1:9-11; Luka 3:21-22; Yowane 1:32-34)
13 Kabo Yesu Galili unai ye laoma Yolidani sagasagana unai, bena Yowane unai babatiso ye hai.
14 Na Yowane ye kaipate bena Yesu ye hedede hekaiyawasi ye wane, “Idohagi to kowa ku laoma yau kaliguyena? Ye namwa mo taba kowa ku hebabatisoigau!” 15 Na Yesu ye hededebui ye wane, “Nige, teina mahana ta unai meta kowa bena ku hebabatisoigau. Taba Yaubada yona nuwatu mo ta lauwatani.” Ede Yowane ye talam na Yesu ye hebabatisoi.
16 Ye hebabatisoi ye gehe kabo Yesu waila ne unai ye gayo ye saesae, na mahanana ne unai galewa ye tasoke, na Yesu Yaluwa Tabuna ye kita ye dobima doha bunebune na ye talu iya unai. 17 Na kalina hesau galewa ne unai ye wane, “Teina yau natugu. Iya ya gadosisiyei, yo ya gwauyala kalili iya unai.”
4Diyabolo Yesu ye nohoi
(Maleko 1:12-13; Luka 4:1-13)
1 Na kabo Yaluwa Tabuna Yesu ye laei balabala ena bena diyabolo iya ye nohoi. 2 Menai ye kaihudi ye lau mayadai 40 yo boniyai 40, ede ye hasali. 3 Na taunohonoho wa ye laoma kalinaena ye wane, “Ena kowa Yaubada natuna, kabo ku hededelau weku ne udiyedi se hemala pwalawa.” 4 Na Yesu ye wane, “Yaubada kalinana unai ta hasili ye wane,
‘Tamowai nige pwalawa mo unai se maumauli, na Yaubada yona hedehedede maudoidi udiyedi hinage se maumauli.’” (Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 8:3)
5 Na kabo diyabolo wa Yesu ye laei Yelusalema, na se sae numa tabuna kewana saesaena unai se tolo, 6 na ye hededelau ye wane, “Ena kowa Yaubada Natuna, kabo ku kamposidobi. Mata wuwuna buka tabuna unai se kuli se wane,
‘Kabo ye hededelau yona anelu udiyedi bena se kitahetetego,
kabo nimadi yena se kabisinigo, na taba nige kaem ne ku hetupanei weku hesau unai.’” (Same 91:11-12)
7 Na Yesu ye hededebui ye wane, “Na hinage buka tabuna unai ta hasili meta ye wane, ‘Tabu Guiyau yom Yaubada ku lautonogi.’” (Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 6:16)
8 Na kabo diyabolo wa Yesu ye laei kuduli saesae kalilina unai, na tanoubu ta basileiyana maudoidi yodi namwanamwa saesaedi ye hekita 9 na ye wane, “Ena ku tulibono yo ku tabaꞌohu kaliguwai, kabo ginauli maudoidi ta ya haidiwa.”
10 Na Yesu ye wane, “Satani, ku tausuwala! Mata wuwuna buka tabuna unai ye wane,
‘Guiyau yom Yaubada mo unai ku tabaꞌohu, yo iya ye bom mo ku hedebasae.’” (Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 6:13)
11 Ede diyabolo wa Yesu ye laugabaei, na anelu se laoma Yesu se kitahetete.
Yesu ye hetubu ye lauguguya
(Maleko 1:14-15; Luka 4:14-15)
12 Huya hesau Yesu wasa ye lapui meta Yowane se haiyako na numa tutugudu unai se tole. Ede Yudeya ye laugabaei na ye uyo Galili. 13 Nige ye uyo yona magai Nasaleta, na ye lau Kapelenauma, Galili Gabwana* 4:13 Galili Gabwana meta waila lakilakina Galili tanona unai. Ye laki kalili doha gabwa, unai se kawa gabwaei. dedekana ena, meta Sebulona yo Napatali tehadi yena. 14 Unai saha Aisaiya peloweta ye hededeyako wa ye hemamohoiyei:
15 “Sebulona tanona yo Napatali tanona,
tanodiyao udiyedi keda ye dobi gabwa,
tano Galili Gabwana dedekana ena,
Yolidani sagasagana halitana kawasina,
Galili tanona dagela tamowaidiyao yodi kabamiya —
tano ta tamowaidiyao yodi wasa ya hedehededei ede teina:* 4:15 Lausoisoi ta hedehededena maudoidi kaniyodi ede Galili tanona, meta peloweta wa Galili tanona hesana udoi udoi ye kataidi.
16 Masigili unai taumiya wa mala lakilakina se kita,
yo mwaloi logulogunaena taumiya kalidiyena mala ye sina.” (Aisaiya 9:1-2)
17 Tenem huyana ne unai Yesu ye hetubu ye lauguguya ye wane, “Nuwamiu kwa buidi, matawuwuna ede galewa basileiyana wa ye hanahanaumako.”
Yesu yona hekahekatao bagubagunadi ye yoganeidi
(Maleko 1:16-20, Luka 5:1-11, Yowane 1:35-51)
18 Huya hesau Galili Gabwana dedekana ena, Yesu ye yona ye laulau ede tauyamayama labui ye kitadi yodi hinaya udiyedi se yamayama. Tamowaidiyao ede Simona — hesana hesau ede Petelo — ma kana kaha Andeleya. 19 Na ye yogadobi udiyedi ye wane, “Kwa saema kwa hemuliwatanigau, na kabo ya hekatagomiu kwa hemala tamowai tauyamayamaidi.” 20 Ede yodi hinaya wa se laugabaedi na se saema se hemuliwatani.
21 Se tausigilau, na kabo Sebedaiyo ma natunao Yamesi yo Yowane ye kitadi yodi waga unai, yodi hinaya se polapolaidi. Na Yamesi ma kana kaha Yowane ye yoganeidi. 22 Mahanana ne unai tamadi yo yodi waga wa se laugabaedi, na Yesu se hemuliwatani.
Yesu taukasiyebwa ye henamwanamwadi
(Maleko 1:39 yo 3:7-12; Luka 4:44 yo 6:17-19)
23 Yesu Galili maudoina ye tauhetakikili na yodi sunago udiyedi ye lauhekata. Yaubada yona basileiya wasana namwanamwana ye hededehemasalaha, yo hinage tamowai kadi kasiyebwa udoi udoi ye henamwanamwadi. 24 Yesu wasana Galili tehana maudoina ye hemwayau, yo hinage ye lau Siliya tanona maudoina unai. Na tamowai kadi kasiyebwa udoi udoi se laedima Yesu unai, kasiyebwa doha taukamkamna, yo yaluwa yabayababadi tamowai se luwuidi, yo taukikikikiwasi, yo hinage taubunibuni, na ye henamwanamwadi. 25 Na teha Galili, Dekapolisi, Yelusalema, Yudeya, yo Yolidani halitana kawasina udiyedi boda lakilaki se laoma Yesu se hemuliwatani.
5Yesu ye lauguguya kuduli yena
(Mataiyo 5:1-7:29)
Tamowai sahasahadi bena se gwauyala
(Luka 6:20-23)
1 Na Yesu boda wa ye kitadi se laolaoma, ede maiyanao hekahekatao se sae kuduli hesau unai. Kabo ye tuli 2 na ye hetubu ye hekatadi ye wane,
3 “Kaiteyadi nige gonowana se bom se sagu uyoidi, na se kitalau Yaubada yona sagu unai,* 5:3 Lausoisoi ta unai Yesu yona hedehedede wa kaniyona ku hasili. Hedehedede wa ede, Kaiteyadi se deha yaluwadiyao udiyedi. siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna galewa basileiyana meta siya yodi.
4 Kaiteyadi se doudou yo se nuwanuwa yababa, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna ede Yaubada kabo ye hedede hetaludi.
5 Kaiteyadi se nuwatalu, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna ede tanoubu maudoina ta kabo siya yodi.
6 Kaiteyadi laulau namwanamwadiyao se henuwa kaliliyeidi, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna saha se henuwa wa kabo se lobai.
7 Kaiteyadi tamowai hekadiyo se katekamkamnaedi, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna Yaubada kabo ye katekamkamnaedi.
8 Kaiteyadi nuwa mamohoidiyao udiyedi Yaubada se gadosisiyei, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna ede Yaubada kabo se kita.
9 Kaiteyadi siya tamowai tauhenuhenuwa daumwalidi, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna ede Yaubada kabo ye kawa natuyeidi.
10 Kaiteyadi siya laulau namwanamwadi debadi yena se hekamkamnadi, siya gonowana se gwauyala,
matawuwuna ede galewa basileiyana meta siya yodi.
11 Ena tamowai se dilamataigomiu yo se hekamkamnagomiu yo hedede lupolupo yabayababadi udoi udoi udiyedi se hededeheyababagomiu yau debaguyena, meta Yaubada ye kitahenamwagomiu. 12 Nuwamiu bena se namwa matawuwuna ede yomi kainauya ye laki kalili galewa ne unai. Na peloweta bagubagunadiyao wa se hekamkamnadi gonogonowana doha se hekamkamnagomiu ta.”
Kalita yo mala
(Maleko 9:50; Luka 14:34-35)
13 “Komiu tanoubu ta kalitana ede. Taba kalita ne kamnana ye gehe, meta nige gonowana ta hekalita uyoi, yo nige kana paisowa hesau. Unai kabo se inigabae na tamowai se sae se dobi na se utuꞌutui.
14 Komiu tanoubu ta malana ede. Magai lakilakina hesau kuduli kewana ena malana nige gonowana se tolewadam. 15 Yo hinage taba lampa ta hekalasi, nige gonowana gulewa unai ta hebilikoi. Na ta tolesaei masalaha ena na numakalo ne unai tamowai maudoidi dawayana ne se kita. 16 Unai bena tamowai yomi laulau namwanamwadi se kitadi doha mala wa, yo tamamiu galewa ne unai se hedebasaei.”
Yesu laugagayo kaniyodi mamohoidi ye hededehemasalahadi
17 “Tabu yomi nuwatu ya laoma ta laugagayo yo peloweta yodi hedehedede wa bena ya hekaiyawasidi. Nige, na ya laoma ta bena ya hemamohoiyedi. 18 Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Galewa yo tanoubu kabo se gehe, na Yaubada yona laugagayo se kulidiko wa nige gonowana kulikulina gagilina hesau ye taukwadalele, kana siga hedehedede maudoidi se laoma se mamohoi. 19 Ena tamowai hesau laugagayo ta gagilina hesau ye utusi yo tamowai hekadi ye hekatadi bena laugagayo ta se utusi, Yaubada kabo iya ye tolehemulita galewa basileiyana unai. Na ena kaiteya laugagayo ta ye miyamiyaei yo tamowai hekadi ye hekatadi na se miyawatani, Yaubada kabo iya ye tolehebaguna galewa basileiyana unai. 20 Ya hededelaowa kalimiuyena: Yomi laulau bena se dudulai yo se namwa kalili na kabo siya Paliseya yo laugagayo taulauhekataedi. Ena nige, meta nige gonowana kwa lusae galewa basileiyana unai.”
Kouyalayala lauhekatana
21 “Kwa lapuiyako meta Mose ye hededelau kada mumugao udiyedi ye wane, ‘Tabu ku kaiunu’* 5:21 Pesahai bukana [Esodo] 20: 13, yo hinage, ‘Ena tamowai hesau ye kaiunu meta iya kabo se laei tautolehedudulai tamowaidiyao udiyedi na se hekamkamna.’ 22 Na yau ya hededelaowa, ena hesau kana kaha ye kouyalayalaei meta iya taba se helauhetala. Na ena tamowai hesau kana kaha ye kawayauyaulei ye wane, ‘Kulum ne nige kaniyona!’, meta iya taba se laei Sunedeli* 5:22 Sunedeli meta Dius tamowaidiyao yodi kabalauhetala saesae kalilina. Maleko 14:55 hededehemasalahana ku hasili. unai na se hekilaino. Na taba hesau kana kaha ye hededeheyababa ye wane, ‘Kowa tamowai yauyaule kalilina, yo Yaubada kana waiunu mamohoi!’, meta iya kaba hekilainona ede kaiwa kalakalasina unai.
23 Unai, ena kowa yom kainauya ku baheiyamako bena ku kaitalasamyei na nuwam yena ye saema meta kowa yom yababa hesau kam kaha hesau unai na ye kouyalayalaego, 24 yom kainauya wa ku laugabaei kaitalasam kabagabuna dedekana ena, na ku lau kam kaha wa unai yom teha ku tole hedudulai na kabo ku uyoma yom kainauya wa ku kaitalasamyei.
25 Ena saha hesau ku ginauli na kam waiunu ye koipiliyeigo na ye laego bena ku lauhetala, meta maidam kwa tolehedudulai mwamwayauyei. Ena nige, kabo ye laego tautolehedudulai udiyedi. Yo tautolehedudulai kabo se moselaego polisi udiyedi na se tolego numa tutugudu yena. 26 Ya hedede mamohoi: Taba nige se hepesago ye lau ee kana siga kam hagahaga maudoidi ku hemaisa hegehedi.”
Ganawali lauhekatana
27 “Kwa lapuiyako meta beyabeyana Mose yona laugagayo unai ye wane, ‘Tabu ku ganaganawali.’* 5:27 Pesahai bukana [Esodo] 20: 1428 Na ya hededelaowa kalimiuwai: Ena kaiteya waihiu hesau ye kita na nuwana ena ye gadosisiyei bena taba maidana se keno, meta iya nuwana ne unai ye ganawaliko. 29 Ena mata kahatum ye woyalaego yababa unai, ku lamohai na ku gabaei. Ye namwa mo taba yaum hesau nigele na kabo taum maudoudoina ye lau kaiwa kalakalasina unai. 30 Yo hinage ena nima kahatum ye woyalaego yababa unai meta ku bolihai ku gabaei. Ye namwa mo taba yaum hesau nigele na kabo taum maudoudoina ye lau kaiwa kalakalasina unai.”
Inawase lauhekatana
(Mataiyo 19:9; Maleko 10: 11; Luka 16:18)
31 “Mose ye wane, ‘Ena tamowai hesau mwanena bena ye inawasei meta kabo inawase pepwana ye kuli na ye mosei.’* 5:31 Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 24:132 Na yau ya hededelaowa: Ena tamowai hesau mwanena nige ye ganaganawali na ye inawasegaibui, meta iya waihiu ne ye heganawali. Na ena tamowai hesau waihiu inaꞌinawasena ye tawasolai, meta iya hinage ye ganawali.”* 5:32 Maleko 10: 11-12 yo Luka 16:18 hinage ku hasili.
Kaigwala lauhekatana
33 “Doha hinage kwa lapuiyako meta Mose ye hededelau kada mumugao udiyedi ye wane, ‘Tabu yom hedede kaigwala hesau ku utusi, na yom kaigwala ku hededediko Yaubada unai meta bena ku ginauliwatanidi.’* 5:33 Namba 30: 2; Kabikabi tabudi bukadi [Lewitikas] 19:12; Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 23:2134 Na yau ya hededelaowa: Tabu ku kaigwala! Tabu galewa hesana ena ku kaikaigwala, matawuwuna galewa meta Yaubada yona kabatuli. 35 Yo tabu ku kaikaigwala tanoubu hesana ena, matawuwuna tanoubu ta iya Yaubada kaena kabatolena. Yo tabu ku kaikaigwala Yelusalema hesana ena, matawuwuna Yelusalema meta wasawasa saesaena yona magai. 36 Tabu ku kaikaigwala kulum ne unai,* 5:36 Ena tamowai hesau kuluna ena ye kaigwala, kaniyona meta yona mauli kabo ye mosegabaei, ena yona hedehedede ne nige ye mamohoi. matawuwuna nige gonowana kulum ne maiyawana hesau ku heposiposi o ku hedubaduba. 37 Ye namwa mo taba ku talam ku wane ‘Aa’, o ku uhala ku wane ‘Nige’. Ena saha hesau ku hedede hagahagai uyoi meta tauyababa unai ye laoma.”
Haigum lauhekatana
(Luka 6:29-30)
38 “Yo hinage kwa lapuiyako yomi taulauhekata se wane, ‘Ena matam kesega se koihegibu, kabo hinage taukoihegibuna ne matana kesega ku koihegibu, yo ena mwakam kesega se koihuhuhai hinage taukoihuhuna ne mwakana kesega ku koihuhuhai.’* 5:38 Pesahai bukana [Esodo] 21:24; Kabikabi tabudi bukadi [Lewitikas] 24:20; Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 19:21 39 Na yau ya hededelaowa: Ena tamowai hesau papali kahatum ne unai ye koi meta tabu ku hemaisa, hinage ku tolobui na papalim hesauna ne unai ye koi. 40 Ena tamowai hesau ye laego ku lauhetala na kam lulu nima kubwakubwana ne ye hai meta hinage kam lulu nima lohalohana* 5:40 Yesu yona huya ena kwama labui se likwalikwadi. Lulu nima kubwakubwana se likwa bagunai, na lulu nima lohalohanakewana ena se likwa wa hinage se hepaisowa yodi kabobo. ku mosei. 41 Ena iyala tamowaina hesau ye lauheliligo bena yona gogo ku baheidi keda kubwakubwana mo, meta bena ku baheidi ku lau keda lohaloha.* 5:41 Keda kubwakubwana mo … keda lohaloha: Loma yodi tauiyala yodi dudulai meta tamowai se lauhelilidi bena yodi gogo se baheidi keda kubwakubwa. Keda lohana ede Dimdim unai ta hedede ta wane ‘one mile’.42 Ena tamowai hesau saha ye kaibwadai kalimyena meta bena ku mosei. Na ena tamowai hesau saha kalimyena ye sagenahagahagai meta tabu ku nuwahi, na bena ku mosei.”
Waiunu gadosisiyeina lauhekatana
(Luka 6:27-28 yo 32-36)
43 “Yo hinage kwa lapuiyako yomi taulauhekata se wane, ‘Keham ku gadosisiyei* 5:43 Kabikabi tabudi bukadi [Lewitikas] 19:18 na kam waiunu ku hewaiunu.’ 44 Na yau ya hededelaowa kalimiuyena: Kami waiunu kwa gadosisiyedi yo hinage tauhekamkamnagomiu yodi kwa tapwalolo. 45 Teina laulau ta unai kabo komiu kwa hemala tamamiu galewa ne unai natunao mamohoidi, matawuwuna ede mahana ye hesina tamowai yabayababadi yo tamowai namwanamwadi udiyedi; yo hinage nabu ye hetalu tamowai namwanamwadi yo tamowai yabayababadi udiyedi. 46 Ena taugadosisiyeigomiu se bom mo kwa gadosisiyeidi, kabo kaniyona ede saha? Takisi tautanotano* 5:46 Takisi tautanotanometa Dius tamowaidiyao, Loma babadadiyao yodi se paisowa. Kadi paisowa ede yodi hali Dius tamowaidiyao udiyedi moni se tanotano na se moseidi Loma yodi gabemani udiyedi. Unai yodi hali Dius tamowaidi siya se kitaheyababadi. hinage se gadogadosisi hineli. 47 Ena kehamiyao mo se bom kwa lautoki hinelidi meta kabo idohagi yomi laulau ne se namwa na kabo tamowai hekadiyo yodi laulau? Mata wuwuna dagela tamowaidiyao teina miya ta hinage se miyamiyaei. 48 Yomi miyamiya ne udiyedi bena kwa namwa yo kwa dudulai kalili, doha tamamiu galewa ne unai iya ye namwa yo ye dudulai kalili.”
6Kaikainauya lauhekatana
1 “Bena kwa kita namwanamwa, tabu tamowai matadi yena yomi laulau namwanamwadi kwa ginaginaulidi bena kabo se kitahenamwagomiu. Ena yomi laulau doha teina, meta tamamiu galewa ne unai taba nige kainauyana ye haiyawa.
2 Unai ena yomi kainauya kwa moseidi deha tamowaidiyao udiyedi meta tabu bwagigina kwa yuhi doha taukailupolupo yodi laulau sunago yo keda udiyedi, yodi kainauya se moseidi tamowai matadi yena bena kabo se kitadi yo se nokoedi. Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Siya yodi kainauya maisana ede se haiyako. 3 Ena yom kainauya ku mosei deha tamowaina hesau unai meta tabu ku hedede uyoigo kam kaha hesau unai na bena kabim ye kata. 4 Na yom kainauya meta bena ku mose wadam. Na Tamam ginauli wadawadamdi taukitadi, iya kabo ye kainauyaego.”
Tapwalolo lauhekatana
(Luka 11:2-4)
5 “Na ena kwa tapwalolo, tabu yomi laulau doha taukailupolupo. Se henuwa bena kabo tamowai se kitadi, unai sunago kalodi yena yo hinage keda dedekadi yena se tolo na se tapwatapwalolo. Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Siya yodi tapwalolo maisana ede se haiyako. 6 Na ena ku tapwalolo, meta ku mwalae yom numa kalona ena, kedana ku gudu na ku tapwalolo Tamam unai, iya ede teha wadawadam yena yo teha maudoidi udiyedi taumiya. Na Tamam ginauli wadawadamdi taukitadi, iya kabo ye kainauyaego.
7 Na ena kwa tapwalolo, tabu yomi hedehedede kwa laulaubodai uyoidi, doha Yaubada nige kabina taukata yodi tapwalolo. Siya yodi nuwatu meta bena tapwalolo se heloha, na kabo yodi yaubada ye lapuidi. 8 Unai komiu yomi tapwatapwalolo tabu doha siya, matawuwuna ede ginauli sahasahadi udiyedi kwa deha ne Tamamiu kabidi ye katako na kabo kwa kaibwadaidi.
9 Unai taba komiu kwa tapwalolo doha teina:
‘Tamamai galewa ne unai! Kowa hesam ka hedede tausaei.
10 Yom basileiya bena ye laoma. Yom nuwatu bena ka ginauli watanidi tanoubu ta unai, doha galewa ne unai yom nuwatu se ginauli watanidi.
11 Mayadai ta kaina ku leyama.
12 Yoma yababa ku nuwatugabaedi, doha hinage kai tauheyababagai yodi yababa ka nuwatugabaedi.
13 Bena ku kitahetetegai na taba nige ka lulau noho luwana ena, na tauyababa yona nuwatu udiyedi ku gilihaigai.’” * 6:13 Kulikuli beyabeyadi hekadiyo lausoisoi 13 se tubei se wane, Mata wuwuna ede basileiya kowa yom, yo gigibwali kowa yom, yo namanamali kowa yom. Amen. Na kulikuli bagubagunadi udiyedi hedehedede ta nige se kulidi.
14 Tapwalolo wa ye hekatadi ye gehe kabo ye hedehedede uyo ye wane, “Tau heyababagomiu yodi yababa bena kwa nuwatugabaedi, kabo Tamamiu galewa ne unai hinage yomi yababa ye nuwatugabaedi. 15 Na ena yodi yababa nige kwa nuwatugabaedi meta hinage Tamamiu galewa ne unai taba nige yomi yababa ye nuwatugabaedi.”
Kaihudi lauhekatana
16 “Ena kwa kaihudi tabu kami kao doha taukailupolupo yodi laulau. Siya kadi kao se heyababadi bena tamowai se kitadi meta se kaihudi. Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Siya yodi kainauya ede se haidiko. 17 Taba ena ku kaihudi meta bena ku matakabi, kulum ne ku heyausi yo ku suwali. 18 Unai kabo tamowai hekadi nige gonowana se kitalobaigo meta ku kaihudi, na Tamam teha wadawadam yena taumiya, iya ye bom mo kabim ye kata. Na Tamam ginauli wadawadamdi taukitadi, iya kabo ye kainauyaego.”
Gogo lauhekatadi
(Luka 12:22-36 yo 16:13)
19 “Tanoubu ta unai tabu kwa kaipate bena taba kwa gogo kalili. Gogo ne kabo se pwasa se tatagwaligwali yo hinage taukaiwahali kabo se kaiwahalidi. 20 Na taba kwa kaipate bena galewa ne unai kwa gogo kalili. Temenai nige gonowana se pwasa se tatagwaligwali yo hinage taukaiwahali taba nige se kaiwahalidi. 21 Mata wuwuna ede kaiteya teha unai yom gogo se miyamiya, meta yom nuwanuwatu ede temenai.
22 Matada meta iya tauda ta malana ede. Ena matada se dawaya meta kabo tauda maudoina ta ye dawaya. 23 Ena matada se yababa meta tauda maudoina ta kabo ye masigili.* 6:23 Ena tamowai hesau ye bom mo ye nuwatu uyoi, meta Dius tamowaidiyao se wane ‘matana se yababa’. Tamowai doha tenem nuwana ne unai meta ye masigili gudui, nige mala hesau. Na ena ku nuwatui meta mala ede nuwam yena, na mala ne meta ye masigili, masigilina ne meta ye laki kalili.
24 Nige gonowana tamowai hesau tanuwaga labui yodi ye paisowa. Hesau kabo ye subu na hesauna wa kabo ye henuwa. O nuwana bagubagunana wa yona nuwatu ye ginauli watanidi ma nuwa kohihaina, na hesauna wa ye kita dobidobiyei. Unai nige gonowana Yaubada yo moni yodi kwa paisowa.
25 Unai ya hededelaowa kalimiuyena: Tabu kwa nuwanuwatu kalili yomi mauli hesabana, bena saha kabo kwa kai yo kwa numa; yo taumiu ta hesabana, saha kabo kwa likwa. Mauli ye sae kalili na kabo kai, yo taumiu ta ye sae kalili na kabo kaleko! 26 Hage manuwa ne sola kwa kitadi, siya nige kadi se paipaisowa, nige yodi koya yo hinage nige yodi sanala, na tamamiu galewa ne unai, iya ye hekahekaidi. Na komiu meta kwa sae kalili na kabo manuwa ne. 27 Kaiteyadi kwa nuwanuwatu kalili meta nige gonowana kwa bom yomi mauli ne kwa heloha uyoi.
28 Na idohagi to kaleko kwa nuwanuwatu kaliliyedi? Sola koya pasadiyao ne kwa kitadi. Nige se paipaisowa yo nige kaleko se laulauginauli. 29 Ya hededelaowa kalimiuyena: Solomona yona wasawasa kalekodiyao nige hesau kana kao ye namwa doha tenem pasa ne. 30 Yaubada pasa ne kadi kao ye henamwadi, wau se lala na malaitom meta kabo se wowoya na se gabudi se kalasi. Na komiu meta ye nuwatu kaliliyeigomiu, unai kami kaleko iya kabo ye haidiwa. Komiu sunuma gagilidi tamowaidiyao!
31 Unai tabu nuwamiu se mode kwa wane, ‘Malaitom kabo saha ka kai? O saha ka numa? Yo saha ka likwa?’ 32 Mata wuwuna nige Yaubada tausunumaena siya meta kai yo gogo se henuwa kaliliyedi, na kami henuhenuwa maudoidi ta tamamiu galewa ne unai kabidi ye katako. 33 Na komiu bena Yaubada yona basileiya kwa tolebagunai yo hinage miyamiyana dudulaidi kwa miyamiyaidi, na kabo ginauli maudoidi ta hinage ye haidiwa. 34 Unai tabu malaitom modena unai kwa nuwanuwatu kalili, matawuwuna malaitom kabo ye bom modena ye modeuyo. Mayadai kesega kesega ye bom mo polohena.”
7Kitahineli lauhekatana
(Luka 6:37-38 yo 41-42)
1 “Tabu tamowai hesau yona laulau unai ku hineli na ku hededeheyababa. Ena ku hineli na ku hededeheyababa, meta hinage Yaubada kabo ye hineligo na ye hededeheyababago. 2 Mata wuwuna Yaubada kabo ye hineligo doha tamowai hekadi ku hinelidi, na laugagayo saha ku hepaisowa kalidiyena wa kabo hinage Yaubada ye hepaisowa kalimwai.
3 Ye saha to kam kaha matana mukalina ku kaikaikewai na kowa matam ne unai kaiwa mwayana ne nige ku modei? 4 Idohagi to ku hededelau kam kaha unai bena matana mukalina ku haigabaei, na matam ne unai kaiwa mwayana ede sola ma miyana? 5 Kowa taukailupolupo mamohoi, matam ne unai kaiwa mwayana ne ku haigabaei bagunai, na matam ne ye nega, kabo kam kaha matana mukalina ku kita namwanamwaei na ku haigabaei.
6 Ginauli tabudi tabu kwa moselaedi kedewa udiyedi, yo yomi giniuba tabu kwa gabalaedi puwaka udiyedi. Ena ku gabalaedi, kabo puwaka wa giniuba ne se utukalakalateidi bwatano ne unai, yo kedewa wa kabo se gelobui na se kalasigomiu.” * 7:6 Ginauli tabudi yo giniuba meta Yaubada yona hedehedede namwanamwadi, na kedewa yo puwaka, siya ede tamowai nige gonowana Yaubada yona hedehedede ne se kawanamwanamwaedi.
Kaibwada Yaubada unai
(Luka 11:9-13)
7 “Kwa kaibwada Yaubada unai, kabo saha kwa kaibwadai wa ye leyawa. Kwa wase, na kabo saha kwa wasewasenei wa Yaubada ye saguigomiu na kwa lobai. Yo hinage keda guduna unai kwa koikoi, kabo keda ye sokeyawa. 8 Mata wuwuna ede taukaikaibwada saha se kaibwadai wa kabo se hai, yo tauwasewase saha se wasenei wa kabo se lobai, yo keda kabo ye soke kaiteyadi taukoikoi wa udiyedi.
9 Komiu sina yo tama, ena natumiu ye kaibwada kai, kabo weku kwa mosei? 10 O ena ye kaibwada yama, kabo mwata kwa mosei? 11 Komiu yomi miyamiya se yababa na iyamo gonowana kabo kainauya namwanamwadiyao kwa moseidi natumiyao udiyedi; na tamamiu galewa ne unai yona laulau se namwa kalili, na ye nonoha kaliliko kabo kainauya namwanamwadi ye moseidi kaiteyadi se kaibwada iya unai.
Mose yona laugagayo maudoina kaniyona
12 Unai, laulau sahasahadi kwa henuwa bena tamowai se ginaulidi kalimiuyena meta komiu hinage kwa ginaulidi siya kalidiwai. Teina ta Mose yo Peloweta yodi lauhekata maudoina kaniyona ede.”
Keda labui hedehedededi
(Luka 13:24)
13 “Kawakeda gagilina unai kwa lusae. Mata wuwuna keda ye lau kaba kamkamna magaina unai meta ye masalaha yo kawakedana ye laki, unai tamowai se bado keda ne se hemuliwatani. 14 Na mauli kedana meta ye giligili yo kawakedana ye gagili, unai tamowai hisa mo se lobai na unai se lau.”
Peloweta bwalabwala kadi kao
(Luka 6:43-44)
15 “Kwa kita namwanamwa kalili peloweta bwalabwala udiyedi. Mamoe kadi kao yena se laoma kalimiuyena, na iyamo kadi kao mamohoina meta siya doha kedewa nukula kaikaikalasidiyao. 16 Siya laulau saha se miyamiyaedi ne udiyedi kabo kwa kitalobaidi. Nige gonowana tamowai hesau kamokuku unai wine kaniyona ye gigi, yo hinage nige gonowana kaiwa gwaligwalidi udiyedi bosibosi* 7:16 Isalaela unai nige bosibosi, na kaiwa hesau Dimdim unai hesana ede ‘fig’. Ka bui bosibosi matawuwuna kaniyodi se kamna. kaniyona ye gigi. 17 Yo hinage kaiwa yababana kaniyonao meta kaikailewa, na kaiwa namwanamwana kaniyona meta kaikaina. 18 Kaiwa namwanamwana unai taba nige kaiwa yababana kaniyona ta lobai, yo hinage kaiwa yababana unai taba nige kaiwa namwanamwana kaniyona ta lobai. 19 Ena taba kaiwa hesau kaniyonao nige se namwa meta kabo se koigabaei na se tulaei kaiwa kalakalasina unai. 20 Unai kaiwa kaba kitalobaina ede kaniyonao udiyedi.
21 Tamowai se bado kaliguwai se wane, ‘Guiyau, Guiyau!’, na iyamo nige gonowana maudoidi se lusae galewa basileiyana, na tamagu galewa ne unai yona nuwatu kaiteyadi se ginauli watanidi, siya se bom mo kabo se lusae. 22 Huya kitahekasa yo hineli mayadaina ne unai meta boda kabo se wane, ‘Guiyau, Guiyau, hesam yena ka hedede peloweta, yo hesam yena demoni ka hedede hepesadi, yo hinage hesam yena laulau gigigigibwali ka ginaulidi.’ 23 Kabo ya hededelau kalidiyena ya wane, ‘Nige kabimiu ya kata, kwa tausuwala, komiu yomi laulau se yababa kalili.’”
Kabakabi numa labui hedehedededi
(Luka 6:47-49)
24 “Unai, kaiteya yogu hedehedede ta ye lapuidi na ye miyawatanidi meta iya doha tamowai sibasibana weku kewana ena ye kabinuma. 25 Na kabo nabu ye talu, kabaita ye didi, yo hinage yaumai ye towa na numa wa ye nukunuku, na nige ye guli matawuwuna ede numa wa weku kewana ena ye hetolo. 26 Na kaiteya yogu hedehedede ta ye lapuidi na nige ye miyawatanidi meta iya doha tamowai yauyaulena, malanaganagali yena yona numa ye hetolo. 27 Na kabo nabu ye talu, kabaita ye didi yo yaumai ye towa ede numa wa ye nukuheguli yo ye tatagwaligwali.”
28 Yesu yona lauhekata maudoidi wa gehedi yena meta boda wa se noko, 29 matawuwuna ede yona lauhekata wa meta ma gigibwalina, nige doha laugagayo taulauhekataena tamowaidiyao.
8Yesu taulepela ye henamwanamwa
(Maleko 1:40-45; Luka 5:12-16)
1 Yesu kuduli wa unai ye lauhekata gehe ede maiyana hekahekatao se lidi se dobi. Na boda se laoma se hemuliwatani. 2 Na kabo taulepela hesau ye laoma ye tulibono na Yesu unai ye wane, “Guiyau, gigibwali ede kalimwai, na ena ku henuwa kabo ku henamwanamwagau.” 3 Na Yesu ye kabilau tamowai wa unai na ye wane, “Ya henuwa, teina mahana te unai ku namwanamwa!” Mahanana ne unai tamowai wa ye namwanamwa. 4 Kabo Yesu ye hededelau unai ye wane, “Tabu tamowai hesau yona ku hedehedede! Na ku lau, yom kainauya ku hai doha Mose yona laugagayo unai ye hededeyako wa, ku bahelaei taukaitalasam unai ku mosei yo hinage ye kitago* 8:4 Laugagayo ta ta hasili LEV 14:2-4 unai. , unai kabo tamowai maudoidi kabina se kata meta ku namwanamwako.”
Iyala taubagunaena tamowaina* 8:4 Iyala taubagunaena tamowainameta hedehedede mamohoina ede sentuliyo. Sentuliyo meta Loma yodi tauiyala badodi 100 tauwoyaidi. Apostolo 10: 1 unai hinage hededehemasalahana ku hasili. yona sunuma
(Luka 7:1-10)
5 Huyana Yesu ye lage Kapelenauma unai meta iyala taubagunaena tamowaina hesau ye laoma Yesu unai ye kaibwada sagu 6 ye wane, “Guiyau, yogu taupaisowa hesau meta ye kasiyebwa na tauna meta se kamkamna kalili nige gonowana tauna ye hetetelidi, iya ede numa ena ye kenokeno.” 7 Ede Yesu ye wane, “Kabo ya laowa ya henamwanamwa.” 8 Na iyala taubagunaena tamowaina wa ye wane, “Guiyau, kowa ku sae kalili na kabo yau, unai nige gonowana ku laoma yogu numa ena. Na taba ku hedehedede mo na yogu taupaisowa ne ye namwanamwa. 9 Mata wuwuna yau hinage meta kagu tanuwaga lakilakidiyao se kitahetetegau, yo yau hinage tauiyala taukitahetetedi. Ena ya hededelau hesau unai ya wane, ‘Ku lau’, meta ye lau; ena ya wane, ‘Ku laoma’, meta kabo ye laoma; yo ya hededelau yogu taupaisowa unai ya wane, ‘Paisowa ne ku ginauli’, meta ye ginauliwatani.”
10 Yesu hedehedede wa ye lapuidi meta ye noko kalili. Na ye hededelau boda wa udiyedi ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Isalaela unai nige tamowai hesau ya kita yona sunuma doha teina! 11 Na ya hededelaowa kalimiuyena teha maudoina tanoubu ta unai boda* 8:11 Boda ta, siya meta dagela tamowaidiyao, nige Dius tamowaidiyao. kabo se laoma Abelahama, Isako yo Yakobo maidadiyao se hekoikesega yo se gwauyalagogoi galewa basileiyana unai. 12 Na galewa basileiyana Yaubada ye kabinonohai meta Isalaela tamowaidiyao hesabadi, na iyamo nige yodi sunuma. Unai kabo ye hepesadi na ye tolelaedi masigili magaina unai. Temenai kabo se doudou yo kawadi se kapuyahisidi.” 13 Na Yesu kabo ye hededelau iyala taubagunaena wa unai ye wane, “Yom sunuma ne unai yom taupaisowa ne kabo ye namwanamwa, na ku lau yom magai.” Mahanana ne unai yona taupaisowa wa ye namwanamwa.
Yesu taukasiyebwa ye henamwanamwadi
(Maleko 1:29-34; Luka 4:38-41)
14 Na kabo Yesu ye lau Petelo yona numa unai, na Petelo bwasiyana waihiu ye kita meta tauna se gwagwama yo ye kasiyebwa kalili na ye kenokeno. 15 Ye kabilau sinebada wa nimana unai meta kasiyebwa wa ye gehe, na sinebada wa ye namwanamwa, ede ye kabinonoha na Yesu ye haitalai.
16 Meimeilahina ne unai mahana ye dui* 8:16 Dius yodi laugagayo meta Sabati unai mahana ye dui kabo Sabati ye gehe na gonowana se hetubu se paisowa uyo. na kabo tamowai yaluwa yabayababadi se tanuwagaidi wa se woyaidima na yaluwa yabayababadi wa ye hedede hepesadi. Yo taukasiyebwa maudoidi ye henamwanamwadi. 17 Teina laulau gigigigibwalidi ye ginaulidi ta unai meta Yaubada kalinana peloweta Aisaiya ye hededediko wa ye hemamohoiyedi doha ye wane,
“Iya meta yoda basabasa maudoidi ye haigabaedi,
na kada kasiyebwa ye henamwanamwadi.” (Aisaiya 53:4)
Tamowai labui bena Yesu se hemuliwatani
(Luka 9:57-62)
18 Yesu boda wa ye kita meta ye laki ye laulau, unai ye hededelau yona hekahekatao wa udiyedi meta bena se kawasilau Galili Gabwana halitana kawasi ne unai. 19 Na kabo laugagayo taulauhekataena hesau ye laoma Yesu unai na ye wane, “Tanuwaga, yom kabalau maudoidi udiyedi yau kabo ya hemuliwatanigo.” 20 Na Yesu ye hededelau unai ye wane, “Kedewa nukula yodi duha se paganidi, yo hinage manuwa yodi noi se paganidi, na Tau Natuna* 8:20 Yesu ye bom hesana ye katai Tau Natuna. nige yona numa yo yona kaba kaiyawasi mamohoina hesau.”
21 Na tauhemuliwatanina hesau ye hededelau Yesu unai ye wane, “Guiyau, taba gonowana ya uyo magai na tamagu toletoletauna ya kita, na kabo ya uyoma ya hemuliwatanigo.” * 8:21 Dius yodi miyamiya unai, ena tamowai hesau tamana yo sinana se tautaubada yo se sinesinebada kaliliko, meta iya kana paisowa bena ye kitahetetedi ye lau ee kana siga se boita. Yodi boita unai kabo natudi ta iya kana paisowa bena ye kita meta tamana yo sinana ta se kabi namwanamwaedi yo se laedi kaba toledi namwanamwana unai se toledi. 22 Na Yesu ye hededelau unai ye wane, “Kowa ku hemuliwatanigau, na kaiteyadi se boitako meta siya bena kehadi tauboita ne se lae bwayabwaya unai se tole.” * 8:22 Kaiteyadi se boitako siya ede yaluwadi yena se boitako, kaniyona ede nige se modelau Yaubada unai yo Yesu nige se sunumai. Kehadi tauboitane meta buluma ena tauboita.
Yesu wowoli ye hedede hedaumwali
(Maleko 4:35-41; Luka 8:22-25)
23 Na kabo Yesu maiyana hekahekatao se dobi waga ena se gelu na Galili Gabwana wa unai se kawasi. 24 Yesu waga wa unai ye kenoko na makesega kabo wowoli ye lage na waga wa bagodu se iniꞌini pulihi. 25 Unai yona hekahekatao wa iya se hanoi na se wane, “Guiyau, ku hesaguhaida! Nige bayaona kabo ta yoli!” 26 Na Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Idohagi to kwa matausi? Yomi sunuma taki se gagili!” Ede ye tolo na yaumai yo bagodu wa ye kawamananaidi, meta yaumai wa ye kaiyawasi na gabwa ye daumwali. 27 Unai yona hekahekatao wa meta se noko kalili na se wane, “Teina meta tamowai sahasahana? To yaumai yo bagodu hinage kalinana se kawakabiyei na se daumwali?”
Tamowai labui udiyedi yaluwa yabayababadi Yesu ye hedede hepesadi
(Maleko 5:1-20; Luka 8:26-39)
28 Kabo Yesu ye dunasae Gadala tamowaidiyao yodi teha unai. Tenem teha ne unai meta tamowai labui, yaluwa yabayababadi siya se luwuidi. Yodi laulau se yababa kalili to nige tamowai hesau gonowana ye lau temenai. Yodi kabamiya meta bwayabwaya, unai se pesa se laoma Yesu se hailobai. 29 Se yogalau unai se wane, “Yesu, Yaubada natuna, ku laoma kabo saha ku ginauli kalimaiyena? Yaubada yona kaisunuwa mayadaina meta sola nige ye lage, na ku laoma ta bena ku hekamkamna nonohaigai?” 30 Na teha laudi wa unai meta puwaka yawoina se dumudumuli. 31 Ede demoni wa se wane, “Ena ku hedede hepesagai, taba gonowana ku hetamaligai na ka lau puwaka ne udiyedi ka luwu.” 32 Unai Yesu ye hededelau demoni wa udiyedi ye wane, “Kwa lau!” Ede tamowai wa se pesagabaedi na puwaka wa udiyedi se luwu. Kabo puwaka wa padipadi wa unai se heloigogo se dobi waila wa unai se mwaloigogoi. 33 Na puwaka taukitahetetedi wa se heloi se lau yodi magai na saha ye tubu wa yo hinage tamowai labui wa wasadi se hedehedededi. 34 Ede magai wa ye tauhetakikili tamowaidiyao se laoma Yesu unai se kaibwada bena taba yodi magai tanona ye laugabaei.
9Yesu taubunibunina ye henamwanamwa
(Maleko 2:1-12; Luka 5:17-26)
1 Yesu waga hesau unai ye gelu na ye kawasi uyo yona magai Kapelenauma. 2 Menai tamowai hekadiyo tau hesau bunibunina diyadiyali unai se baheiyama iya unai. Yesu yodi sunuma ye kita na ye hededelau taubunibunina wa unai ye wane, “Natugu! Ku nuwabayao, yom yababa ya nuwatugabaedi.”
3 Na laugagayo taulauhekataedi hekadiyo se bom se gadigadigugu se wane, “Teina tamowai ta meta Yaubada ye hedede heyaheyababa.”
4 Yodi nuwanuwatu wa Yesu kabidi ye kata ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Idohagi to nuwatu yababadi kwa nuwanuwatuidi. 5 Saha hedehededena ye biga ede: ‘Yom yababa wa ya nuwatugabaedi’, o, ‘Ku tolo na ku laulau.’ 6 Ya henuwa bena kabina kwa kata meta Tau Natuna* 9:6 Yesu ye bom hesana ye katai Tau Natuna. iya kaiyaulina ta unai yona gigibwali gonowana yababa ye nuwatugabaedi.” Ede ye hededelau taubunibuni wa unai ye wane, “Ku tolo, yom diyadiyali ne ku bahei na ku lau yom magai.” 7 Ede tamowai wa ye tolo na ye lau yona magai. 8 Laulau saha ye tubu wa boda se kita meta se siliyata na Yaubada se hedebasaei matawuwuna gigibwali wa ye mosei tamowai udiyedi.
Yesu Mataiyo ye yoganei
(Maleko 2:13-17; Luka 5:27-32)
9 Yesu magai ye laugabaei ye laulau, na takisi tautanotano hesau hesana Mataiyo ye kita yona kabapaisowa numana unai ye tutuli. Ye hededelau unai ye wane, “Ku hemuliwatanigau.” Ede Mataiyo ye tolo na ye hemuliwatani.
10 Kabotaki se lau Mataiyo yona numa unai. Na takisi tautanotano bodadi yo hinage yababa tamowaidi hekadiyo se laoma Yesu yo yona hekahekatao wa maiyadiyao se kaikaigogoi. 11 Paliseya tamowaidiyao se kitadi ede yona hekahekatao wa se henamaiyedi, “Idohagi to kami tanuwaga ne takisi tautanotano yo yababa tamowaidi maidanao se kaikaigogoi?” 12 Yodi hedehedede wa Yesu ye lapui, na ye hededebui ye wane, “Tau kasikasiyebwa mo se henuwa doketa, na tamowai namwanamwadi meta nige. 13 Na kwa lau teina hedehedede ta kaniyona kwa wasenei:
‘Katekamkamna mo ya henuwa,
na nige kaitalasam.’ (Hoseya 6:6)
Yogu laoma ta meta nige tamowai se bom se kitahedudulai uyoidi hesabadi, na yababa tamowaidiyao hesabadi.”
Kaihudi henamaina
(Maleko 2:18-22; Luka 5:33-39)
14 Na kabo Yowane Babatiso yona hekahekatao se laoma Yesu se henamaiyei, “Idohagi to kai yo Paliseya tamowaidiyao ka kaikaihudi, na tauhemuliwatanigo nige se kaikaihudi?” 15 Yesu ye hededebui ye wane, “Idohagi to tautawasola kana taumana yona tawasola kaikaigogona unai bena se nuwadubu? Sola mahanana kabo ye laoma tautawasola kabo kalidiyena se haigabaei na siya kabo se kaihudi.
16 Nige gonowana tamowai hesau luwuluwu wodubona ye polai kaleko hauhauna unai, matawuwuna kaleko hauhauna ne luwuluwu kabo ye tabepulisi uyoi, na tapulisina ne kabo ye laki kalili luwuluwu ne unai.
17 Yo hinage waina hauhauna nige ta ini kaba inina beyabeyana unai. Taba waina kaba inina beyabeyana ta hepaisowa, kabo ye tapulisi, na waina wa kabo ye bwalili. Unai waina hauhauna ta ini waina kaba inina hauhaudi udiyedi, kabo se namwa labulabui.”
Yesu sinebada yo sinekuku ye henamwanamwadi
(Maleko 5:21-43; Luka 8:40-56)
18 Yesu sola ma hedehededena, na magai wa yodi sunago badana hesau ye laoma Yesu matanaena ye tulibono na ye wane, “Natugu waihiu kaboina ta ye boita, na ku laoma nimam ku tolesae iya kewana ena, kabo ye mauli.” 19 Ede Yesu yo yona hekahekatao wa se tolo na maiyadi se lau.
20 Se laulau, na kabo sinebada hesau kwasina ye miyamiyagabai bolimai saudoudoi-labui, iya Yesu dagelana unai ye laoma ede kana kwama sinosinona ye kabitonogi. 21 Yona nuwanuwatu unai ye wane, “Taba Yesu kana kwama mo ya kabitonogi, kabo ya namwanamwa.” 22 Na Yesu ye kitabui sinebada wa ye kita ede ye hededelau unai ye wane, “Natugu, nuwam ye bayao! Yom sunuma ta ye henamwanamwago.” Na mahanana ne unai waihiu wa ye namwanamwa.
23 Sunago badana wa yona numa unai se lage ede tauhigohigo* 9:23 Dius yodi kabikabiyena higo se yuhidi meta huyagwauyala yo huyanuwadubu udiyedi. yo taudoudou bodadi se kitadi, 24 na Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Kwa pesa! Sinekuku me nige ye boita, na ye keno mo meta.” Na se talawasiyei.
25 Boda wa ye hetamalidi se pesa gehe kabo Yesu ye mwalae sinekuku wa yona kaba keno wa unai, na ye kabilau nimana wa unai, ede ye tolo. 26 Na wasana wa ye lau tenem teha ne maudoina unai.
Yesu matagibugibu labui ye henamwanamwadi
27 Yesu sunago badana yona numa wa ye laugabaei ye laulau na taumatagibugibu labui se tolo se hemuliwatani na se yogayoga se wane, “Dawida natuna! Ku katekamkamnaegai!” 28 Na ye mwalaesae yona kaba miya numana hesau unai, na taumatagibugibu wa se laoma iya unai. Na ye henamaiyedi ye wane, “Kwa kawamamohoi meta gonowagu ya henamwanamwagomiu?” Se wane, “Guiyau, ka kawamamohoi!” 29 Kabo matadi ye kabitonogidi na ye wane, “Saha kwa kawamamohoiyei wa kabo ye tubu kalimiuyena.” 30 Ede matadiyao wa se lala. Na Yesu ye laugagayoidi ye wane, “Tabu tamowai hesau yona kwa hedehedede!” 31 Na iyamo muliyena yodi lau ne unai meta Yesu wasana wa se helaki tenem teha maudoina ne unai.
Yesu tamowai unaꞌunana ye henamwanamwa
32 Taudi labui wa se hetubu se dahalai, na tatao hekadi kadi kaha hesau se woyaiyama Yesu unai. Yaluwa yabayababana meta ye luwu tamowai wa unai, ede ye unaꞌuna. 33 Na Yesu yaluwa yabayababana wa ye hedede hepesa, ede tamowai unaꞌunana wa ye hedehedede. Na boda se noko se wane, “Nige sola laulau hesau doha teina ka kita Isalaela unai!”
34 Na Paliseya tamowaidiyao se wane, “Yaluwa yabayababadi yodi wasawasa Belesebulu yona gigibwali yena yaluwa yabayababadi ye hedede hepesadi.”
Yesu tamowai ye katekamkamnaedi
35 Kabo Yesu ye lau magai lakilakidi yo gagilidi ye tauhetakikilidi. Na ye lauhekata yodi sunago udiyedi yo Yaubada yona basileiya wasana namwanamwana ye wasaduwaiyei, yo hinage tamowai kadi kasiyebwa udoi udoi ye henamwanamwadi. 36 Na boda wa ye kitadi ede ye katekamkamnaedi, matawuwuna pilipili udoi udoi se hekalodi na nige tausaguidi, kadi kao doha mamoe nige taukitahetetedi. 37 Na ye hededelau yona hekahekatao wa udiyedi ye wane, “Koya ye masuli, na taupaisowa meta nige se bado. 38 Unai kwa kaibwadalau koya tanuwagana unai kabo taupaisowa ye hetamalidima.”
10Yesu yona hekahekatao saudoudoi-labui ye hetamalidi se lau se lauwasi
(Maleko 3:13-19 yo 6:7-13; Luka 6:12-16 yo 9:1-6)
1 Yesu yona hekahekatao saudoudoi-labui wa ye yoganedi na gigibwali ye mosedi bena yaluwa yabayababadi se hedede hepesadi yo tamowai kadi kasiyebwa udoi udoi se henamwanamwadi. 2 Taupaisowa ye hetamalidi wa hesadiyao ede teina:
Bagubagunana ede Simona, hesana hesau meta Petelo, yo kana kaha Andeleya.
Yamesi Sebedaiyo natuna, yo kana kaha Yowane.
3 Pilipo yo Batolomaiyo,
Tomasi yo Mataiyo, iya takisi tautanotano,
Yamesi Alepaiya natuna, yo Tadaiyo,
4 Simona Tauhaikabi, yo Yudasi Isakaliyota, Yesu kana tauwalohai.
5 Tatao saudoudoi-labui wa Yesu ye guguyaidi na ye hetamalidi ye wane, “Tabu kwa laulau dagela tamowaidiyao yo Samaliya tamowaidi yodi magai udiyedi, 6 na kwa lau Isalaela tamowaidiyao mo udiyedi, siya doha mamoe gegegegediyao.* 10:6 Yesu Isalaela tamowaidiyao ye heyaheyasoniyedi mamoe gegegegedi udiyedi, matawuwuna siya Yaubada taumiyasuwalaena. 7 Kwa lau na kwa wasaduwai kwa wane, ‘Galewa basileiyana ye hanahanaumako.’ 8 Tau kasikasiyebwa kwa henamwanamwadi, tauboiboita kwa hemauli uyoidi, taulepelepela kwa heꞌaꞌadi* 10:8 Yaubada taulepelepela ye laugagayoidi tabu se laulau numa tabuna, yo tabu se lulau tamowai hekadiyo udiyedi, na ye hedede ye wane siya se bida. Unai huyana Yesu taulepelepela ye henamwanamwadi meta se hedede se wane ‘ye heꞌaꞌadi’. , yaluwa yabayababadi kwa hedede hepesadi. Kainauya ta kwa hai moei nige maisana, unai kwa kainauyaei, tabu maisana. 9 Tabu moni, tobwa, kwama, buti, yo tuke kwa laulaubaheidi yomi lau ne unai. Mata wuwuna ede tamowai bena taupaisowa se saguidi.
11 Ena magai hesau unai kwa lage meta tamowai namwanamwana hesau kwa wasenei na yona numa ena kwa miya kana siga kwa dahalai. 12 Huyana kwa mwalaesae numa ne unai meta yomi lautoki kwa mosei kwa wane, ‘Nuwa daumwali kwa hai!’ 13 Ena numa tamowaidiyao ne se namwa, meta yomi nuwa daumwali ne kwa tole kalidiyena. Ena nige se namwa, meta yomi nuwa daumwali ne kwa hai uyoi. 14 Ena magai hesau nige se yogaisinigomiu o se lapulaowa kalimiuyena, meta kaemiu mukalidi kwa koinihinihiyedi* 10:14 Laulau ta hededehemasalahana ku lobai Maleko 6:11 unai. , na magai ne kwa laugabae. 15 Ya hedede dudulai kalimiuyena: Yaubada yona hineli mayadaina ne unai meta kadi hekamkamna se laki kalili, na kabo Sodoma yo Gomola.
16 Ya hetamaligomiu ta kami kao doha mamoe se lulau kedewa kaikaikalasidiyao udiyedi. Unai bena kwa sonoga doha mwata, yo tabu yababa hesau kalimiuyena, doha bunebune. 17 Bena kwa kitakita namwanamwa, tamowai kabo se haigomiu yo se laegomiu magai yona laugagayo taukitahetetena udiyedi na se helauhetalagomiu, yo hinage sunago udiyedi kabo se pidiligomiu. 18 Yau debagu ena kabo se haigomiu na se laegomiu wasawasa yo gabana matadi yena, bena kwa hemala galewa basileiyana wasana tauhedede hemasalahana siya yo dagela tamowaidiyao udiyedi. 19 Na huyana se haigomiu meta tabu kwa mode bena saha yo idohagi kabo yomi hedehedede. Huyana ne unai kabo hedehedede se masalaha. 20 Mata wuwuna hedehedede kwa hedededi ne meta nige komiu, na Tamamiu Yaluwana ye hemasalahadi kalimiuyena na kwa hedededi.
21 Tatao kadi kahao kabo kadi se walohai, yo tama kabo natudiyao se kabidi doha tenem hinage. Natu kabo se tolo na sinadiyao yo tamadiyao se hewaiunudi na se mose gabaedi se unu hemwaloidi. 22 Tatao maudoidi kabo se subugomiu yau debaguyena. Na kaiteya ye miyatahitahi kana siga gehena unai, kabo mauli ye lobai. 23 Ena magai hesau unai se hewaiunugomiu meta kwa yabubu kwa lau magai hesau. Hedehedede ta meta mamohoi, yo hinage ya hededelaowa meta nige gonowana Isalaela magaidiyao kwa lau hegehedi na kabo Tau Natuna ye uyoma. 24 Nige gonowana wawaya hesau ye sae kalili na kabo tauhekatana. Yo hinage nige gonowana taupaisowa ye sae kalili na kabo kana tanuwaga. 25 Ena wawaya ye sonoga doha tauhekatana meta ye namwa, yo ena taupaisowa se kabi doha kana tanuwaga, meta ye namwa. Ena numa tanuwagana* 10:25 Numa tanuwagana meta Yesu ye bom ye hedehedede uyoi. se hedede meta iya yaluwa yabayababadi kadi tanuwaga Belesebulu, kabo numa ne tanuwagana kana bodao* 10:25 Numa ne tanuwagana kana bodao, siya ede Yesu yona hekahekatao yo tauhemuhemuliwatanina hekadiyo. hinage se hededeheyababa kaliliyeidi.
26 Unai, tabu kwa matausiyedi! Ginauli yo nuwatu wadawadamdi maudoidi kabo se masalaha. 27 Boniyai yena saha ya hedededi wa kabo kwa hedede uyoidi mayadai yena, yo saha beyamiu yedi ya hedede gadigadiguguyedi wa kabo numa kewadi yedi kwa hedede helakidi.
28 Tabu buluma tauhemwaloina kwa matausiyedi, na siya nige gonowadi yaluwa se hemwaloi. Na Yaubada mo bena kwa matausiyei, matawuwuna iya gonowana buluma yo yaluwa ye unuhemwaloidi kaiwa kalakalasina unai.
29 Pene kesega unai gonowana pekopeko labui ta hemaisadi. Na Tamamiu galewa ne unai ye nuwatu kaliliyedi. Taba hesau ye beku, meta kabina ye kata. 30 Yo hinage kulumiu maiyawadi meta ye hasilidiko. 31 Unai tabu kwa matausi. Komiu kwa sae kalili na kabo pekopeko yawoina. Yaubada meta ye kitahetete namwanamwaegomiu.
32 Kaiteyadi se kawa namwanamwaegau boda udiyedi meta yau yogu teha ena kabo hinage ya kawa namwanamwaedi Tamagu galewa ne unai matanaena. 33 Na kaiteyadi se uhalaegau boda udiyedi, kabo hinage ya uhalaedi Tamagu galewa ne unai matanaena.
34 Tabu yomi nuwatu bena ya laoma ta nuwa daumwali ya leyama kaiyaulina ta unai. Nige! Na ya laoma ta meta kelepa ya leyama.* 10:34 Kelepameta heyaheyasoni hesau, kaniyona ede Yesu debanaena tamowai kabo se hewahewaiunu uyoidi. 35 Ya laoma ta bena
‘tau ma tamana,
sine kabo ma sinana,
yo sinehelam ma lawana kabo se haihewahewaiunu uyoidi.
36 Tamowai kana waiunu ede kabo yona numakalo tamowaidiyao.’ (Maika 7:6)
37 Kaiteya ena tamana yo sinana ye gadosisi kaliliyedi na kabo yau, iya nige gonowana yau yogu. Yo ena kaiteya natuna tau o sine ye gadosisi kaliliyedi na kabo yau, iya nige gonowana yau yogu. 38 Yo kaiteya nige ye henuwa yona sataulo ye bahei yo ye hemuliwatanigau* 10:38 Huyana Loma tamowai hesau se woyai bena kabo se hesataulo meta kabo kana sataulose hebahei. Unai lausoisoi ta kaniyona ede teina: ‘Kaiteya nige ye henuwa bena tamowai hekadiyo (siya Yesu nige tausunumaena) iya se hekamkamna, iya nige ye namwa, na nige gonowana iya yau yogu tamowai.’ meta iya nige gonowana yau yogu. 39 Kaiteya yona mauli ye nuwatu kaliliyei meta nige gonowana mauli ye lobai. Na kaiteya yona mauli ye mosegabaei yau debaguyena, iya kabo mauli ye lobai.
40 Kaiteya ye yogaisinigomiu, yau hinage ye yogaisinigau. Yo kaiteya ye yogaisinigau meta tauhetamaligau hinage ye yogaisini. 41 Kaiteya peloweta hesau ye yogaisini matawuwuna iya peloweta, yona kainauya kabo gonogonowana doha peloweta. Yo kaiteya tamowai dudulaina hesau ye yogaisini matawuwuna iya tamowai dudulaina, iya yona kainauya kabo gonogonowana doha tamowai dudulaina yona kainauya. 42 Yo hinage ena tamowai hesau yona sagu gagilina doha waila kaputina ye mosei tausunumaegau tamowaina hesau unai matawuwuna iya tauhemuliwatanigau, mamohoi iya maisana kabo ye hai.”
11Yowane Babatiso yona henamai
(Luka 7:18-35)
1 Yesu yona hekahekatao saudoudoi-labui wa ye hedede hasahasaedi ye gehe, na kabo ye dahalai ye lau Galili magaidi udiyedi ye lauhekata yo ye lauguguya.
2 Na Yowane Babatiso numa tutugudu unai, na Keliso yona paisowa wa wasana ye lapui na ye nuwalabulabui, ede yona hekahekatao ye hetamalidi se lau Yesu unai 3 bena se henamaiyei se wane, “Mamohoina kowa Kelisona ede ka nayanayai wa, o sola tamowai hesau ka nayanayai kabo ye laoma?” 4 Yesu ye hededebui ye wane, “Kwa uyo na saha kwa lapuidi yo kwa kitadi wa Yowane yona kwa hedehedede, 5 meta taumatagibugibu matadi se lala, taubunibuni se laulau, taubonubonu se namwanamwa uyo, beya kolakoladi se lapulapui uyo, tauboiboita se tolouyo, yo taudehadeha wasa namwanamwana se lapulapui. 6 Na kaiteya tamowai nige ye nuwa labulabuiyeigau, Yaubada iya ye kitahenamwa.”
Yesu Yowane ye hededehemasalaha
7 Yowane yona hekahekatao se dahalai se lau, na kabo Yesu Yowane wasana ye hedehededei boda wa udiyedi, ye wane, “Ginauli saha hesabana kwa lau balabala ne unai bena kwa kita? Nuwana lagau yaumai ye yuhi saei yo ye yuhi dobiyei?* 11:7 Lagau meta tamowai nuwanuwalabulabuina hekihekinoina. 8 O yomi nuwatu bena tamowai hesau yona kaleko wasawasana kwa kita? Tamowai kaleko wasawasadi se likwalikwadi, siya wasawasa yodi numa udiyedi se miyamiya. 9 O nuwana kwa lau bena peloweta hesau kwa kita? Mamohoi, Yowane iya peloweta. Na iyamo ye sae kalili na kabo peloweta hekadi. 10 Iya tamowaina ede wasana peloweta Malakai ye kuli nonohaiyako buka tabuna unai:
‘Yogu tauwasaduwai kabo ya hetamali bagunaiyawa,
iya yom kamwasa taukabinonohaina.’ (Malakai 3:1)
11 Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Tanoubu ta unai tamowai maudoidi udiyedi nige hesau Yowane Babatiso ye saedikwai. Na iyamo tamowai gaibu galewa basileiyana unai taumiya, iya ye sae kalili na kabo Yowane. 12 Yowane yona huya ena ye hetubu ye laoma teina huya ta meta galewa basileiyana wa ye laki ye lau ma bayaona, na tamowai se bado se kaipate ma gigibwalidi bena se lusae basileiya wa unai. 13 Mose yo peloweta maudoidi ye lau ee Yowane yona huya ena, siya Galewa basileiyana wasana se hedehededei. 14 Na ena taba yodi hedehedede wa kwa kawamamohoiyedi, kabo kwa nuwatulobai meta Yowane iya ede Eliya se hedede nonohaiyako meta kabo ye laoma. 15 Kaiteyadi gonowana se lapulapui bena se lapulapui namwanamwa!”
16 Na Yesu yona hedehedede ye tubei ye wane, “Teina isi ta tamowaidiyao* 11:16 Teina isi ta tamowaidiyao ta, siya ede Paliseya yo Sadusiya kadi bodao. Siya meta se henuwa bena Yesu yo Yowane Dius yodi kabikabi se lauwatanidi. , saha unai kabo ya hekaigonogonowaidi? Siya doha wawayao bakubaku yena se tuli na kadi kahao se yogayoganedi se wane, 17 ‘Higo ka yuhidi, na nige kwa sobu. Siyayau wanadi ka wanaidi, na nige kwa dou.’ 18 Yowane ye laoma na ye kaihudi, na numanuma bayabayaodi nige ye numa, na iyamo se wane, ‘Yaluwa yababana hesau ye luwu iya unai.’ 19 Tau Natuna ye laoma ye kaikai yo ye numanuma, na se wane, ‘Iya tamowai botabotaina yo numanumana, takisi tautanotano yo yababa tamowaidi kadi kaha.’ Na iyamo sibasiba kaba hemamohoina ede tamowai yona laulau unai.”
Yesu tamowai nige se nuwabui ye guguyaidi
(Luka 10: 13-15)
20 Na Yesu Isalaela magaidiyao hekadiyo ye dilaidi, matawuwuna ede laulau gigigigibwalidi se bado udiyedi ye ginaulidi, na nige se nuwabui. Ye wane, 21 “Ahani mo komiu, Kolasin yo Betesaida tamowaidiyao, yababa lakilakina kabo kwa hekalo. Laulau gigigigibwalidi ya ginaulidi kalimiuyena wa, taba ya ginaulidi magai Taiya yo Sidona udiyedi, meta tamowaidiyao kabo se nuwabuiko, na yodi nuwabui ta unai meta kabo kaleko kadi kao doha baiki se luwuidi yo taudi maudoidi se hekahusadi. 22 Unai ya hededelaowa kalimiuyena: Yaubada yona hineli mayadaina ne unai kamkamna lakilakina kabo kwa lobai, na kabo Taiya yo Sidona tamowaidiyao.
23 Na komiu Kapelenauma tamowaidiyao, bena kabo Yaubada ye lausinigomiu kwa sae galewa ne? Taba nige! Kabo kwa dobi kamkamna magaina unai! Laulau gigigigibwalidi ya ginaulidi kalimiuyena wa, taba ya ginaulidi Sodoma unai, meta teina mayadai ta unai kabo Sodoma sola ma miyana. 24 Unai ya hededelaowa kalimiuyena: Yaubada yona hineli mayadaina ne unai kamkamna lakilakina kabo kwa lobai, na kabo Sodoma tamowaidiyao.”
Kaiteya gonowana Yaubada kabina ye kata
(Luka 10: 21-22)
25 Mahanana ne unai Yesu ye gwauyala na ye tapwalolo ye wane, “Tamagu, kowa tanoubu yo galewa yodi Guiyau. Ya hedebasaego matawuwuna ginauli maudoidi ta ku tole wadamdi na tausonoga yo tausibasiba nige gonowana se nuwatulobaidi. Na tamowai gaibu udiyedi ginauli ta ku tole hemasalahadi na se nuwatulobaidi. 26 Tamagu, teina ta yom nuwatu mamohoina ede.”
27 Na kabo ye hededelau boda wa udiyedi ye wane, “Nuwatu maudoidi tamagu ye ledima bena ya ginaulidi. Iya ye bom mo kabigu ye kata, na yau* 11:27 Hedehedede mamohoina ede natuna, na unai Yesu ye bom ye hetala uyoi. ya bom mo tamagu kabina ya kata, yo hinage yogu kaisunuwa tamowaidi udiyedi tamagu ya hededehemasalaha na kabina se kata.”
Kaba kaiyawasi ede Yesu
28 Kabo Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Yomi taulauhekata laugagayo bayabayaodi se hekatagomiu, na laugagayo ne miya watanidi meta doha bahebahe polopolohedi. Ena kwa kaikaipate kalili bena laugagayo wa kwa miya watanidi na unai kamnamiu se yababa, meta kwa laoma kaliguwai, kabo kaba kaiyawasi kwa lobai. 29 Yau ya nuwabiga yo ya nuwa dobidobi, unai yogu lauhekata kwa haidi na kwa miya watanidi, kabo nuwamiu se talu, 30 matawuwuna yogu lauhekata ne ye biga, yo kabo bahebahe malamalahena ya leyawa kwa bahei.” * 11:30 Lausoisoi ta udiyedi Yesu yona hedehedede wa kaniyona mamohoina ku hasili. Ena Yesu yona hedehedede wa ta kulibui hedehedede kesega kesega unai, kabo doha teina: 28*Kaiteyadi kamnamiu se yababa yo yomi bahebahe se polohe, meta kwa laoma kaliguwai, kabo kaiyawasi ya leyawa. 29* Yogu bulumakau kabakau labulabuiyeidi yo yogu lauhekata kwa haidi, matawuwuna yau meta ya nuwabiga yo ya nuwadobidobi, na nuwamiu kabo se talu yo se kaiyawasi. 30* Mata wuwuna yogu bulumakau kabakau labulabuiyeidi ne meta ye biga, yo bahebahe kabo ya leyawa ne ye malamalahe.
12Ma labui Yesu ye hekitada meta iya Sabati guiyauna
Sabati yena Yesu yona hekahekatao witi kaniyodi se gigidi
(Maleko 2:23-28, Luka 6:1-5)
1 Sabati hesau unai Yesu maiyana hekahekatao se laulau kabo witi koyana hesau se tauduwaduwali se lau. Na se hasali ede witi kaniyodiyao se gigidi na se kaidi. 2 Na Paliseya tamowaidi hekadi se kitadi ede se hededelau Yesu unai se wane, “Ku kita ne! Yom hekahekatao meta Sabati laugagayona se utusi!” 3 Na Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Huyana Dawida ma kana hewahewaliyo se hasali na saha ye ginauli wa wasana kwa hasili o nige? 4 Ye lusae Yaubada yona numa unai na pwalawa hetahetabuna ye hai ede se kai. Unai laugagayo se utusi matawuwuna ede pwalawa tabuna ta meta taukaitalasam mo gonowana se kai. 5 Yo Mose yona laugagayo kwa hasili o nige? Ye wane meta taukaitalasam numa tabuna unai Sabati maudoina yodi paisowa se ginaginauli na unai Sabati laugagayona se utusi, na iyamo nige kadi gilu. 6 Unai ya hededelaowa kalimiuyena: Tamowai hesau iya ede inai meta ye sae kalili na kabo numa tabuna laugagayona. 7 Yaubada yona hedehedede ye wane,
‘Katekamkamna mo ya henuwa, na nige kaitalasam.’ (Hoseya 6:6)
Taba hedehedede ta kaniyona kabina kwa kata, meta nige gonowana tamowai ta kwa hegilugaibuidi. 8 Mata wuwuna ede Tau Natuna iya Sabati guiyauna ede.”
Yesu tamowai nimana basabasana ye henamwanamwa Sabati unai
(Maleko 3:1-6, Luka 6:6-11)
9 Tenem teha ne ye laugabae kabo ye lau na ye mwalaesae yodi sunago unai. 10 Menai meta tamowai hesau nimana ye gagili yo ye basabasa. Na Paliseya tamowaidiyao wa se kaipate bena Yesu se hegilu, unai iya se henamaiyei se wane, “Taba Sabati yena tamowai hesau ta kabi henamwanamwa, kabo laugagayo ta utusi o nigele?” 11 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Ena taba Sabati yena hesau yom mamoe ye bekudobi duha ena, kabo ku lau ku tabeisini uyoi o nige? 12 Na tamowai meta ye sae kalili na kabo mamoe! Unai ye namwa mo taba Sabati yena laulau namwanamwana ta ginauli.”
13 Na kabo ye hededelau tamowai wa unai ye wane, “Nimam ku tuu hedudulai!” Ede nimana wa ye tuu hedudulai, na ye namwanamwa doha nimana hesauna wa. 14 Ede Paliseya tamowaidiyao wa se pesa na se koitalaliu taba idohagi na Yesu bena se unuhemwaloi.
Yesu Yaubada yona kaisunuwa tamowaina ede
15 Yesu yodi nuwatu wa kabina ye kata, ede magai wa ye laugabaei. Boda lakilaki iya se hemuliwatani, na yodi taukasikasiyebwa maudoidi ye henamwanamwadi. 16 Na ye guguyaidi bena tabu se hedehedede hemasalaha meta iya kaiteya. 17 Teina unai Yaubada kalinana peloweta Aisaiya ye hedededi wa se laoma se mamohoi, doha ye wane:
18 “Teina ta yogu kaisunuwa tamowaina, yo iya yogu heyayai tauhaina tamowaina ede.
Iya ya gadosisiyei, yo ya gwauyala kalili kalinawai.
Yaluwagu kabo ya mosei iya unai
na yogu kabihemauli wasana kabo ye hededehemasalaha dagela tamowaidiyao udiyedi.
19 Iya taba nige ye haikawayagala, yo taba nige ye kalina lakilaki.
Hinage tamowai keda udiyedi nige gonowana kalinana se lapuidi.
20 Tamowai basabasadi taba nige ye heyababadi,
yo yodi sunuma gagilidi taba nige ye haigabaedi* 12:20 Peloweta Aisaiya yona buka unai hedehedede ta meta heyaheyasoni unai ye kuli, iya ede doha teina: Didiyali welawelaina taba nige ye kabigodu, na lampa wikina nige ye kalasi namwanamwa taba nige ye kabi heboso.”
kana siga yodi dudulai ye moseidi.
21 Kabo tamowai maudoidi yodi sunuma se tole iya hesana ena.” (Aisaiya 42:1-4)
Kaiteya yona gigibwali yena Yesu ye paipaisowa
(Maleko 3:20-30; Luka 11:14-23)
22 Na kabo tamowai hesau se woyaiyama Yesu unai. Tamowai wa mata gibugibuna yo unaꞌunana, matawuwuna yaluwa yabayababana iya ye luwui. Na Yesu ye henamwanamwa, kabo ye hedehedede yo matana se lala. 23 Na boda wa se siliyata na se henahenamai uyoidi se wane, “Teina ta nuwana Keliso, Dawida Natuna?”
24 Na huyana Paliseya boda yodi hedehedede wa se lapui ede se wane, “Teina tamowai ta meta nige yona gigibwali, na yaluwa yabayababadi kadi tanuwaga Belesebulu ye bom mo yona gigibwali yena yaluwa yabayababadi ye hedede hepesadi.”
25 Na Yesu yodi nuwanuwatu wa kabina ye kata ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Taba basileiya hesau ye bom ye lulululu uyoi, meta taba nige yona namwa hesau ye lobai. Yo taba magai hesau o numa hesau tamowaidiyao se bom se haitoledagela uyoidi, kabo se bom se hetatagwaligwali uyoidi. 26 Taba Satani ye bom ye hedede hepesa uyoi, meta iya ye bom ye hewaiunu uyoi, na yona basileiya kabo idohagi na ye tolobayao?
27 Kwa wane bena Belesebulu yona gigibwali yena yaluwa yabayababadi ya hepesadi. Yo kami kahao hinage yaluwa yabayababadi se hedede hepesadi. Na yomi nuwatu saha, kaiteya yona gigibwali yena se paipaisowa? Unai siya kabo se lauhegilugomiu meta kwa laupwano. 28 Na ena yau Yaubada Yaluwana yona gigibwali yena yaluwa yabayababadi ya hedede hepesadi, meta Yaubada yona basileiya ye laumako.
29 Yo hinage nige gonowana taukaiwahali hesau ye mwalae tamowai yasiyasiyalana yona numa unai na yona gogo ye hai gaibuidi. Yasiyala wa bena ye pai bagunai, na kabo gonowana yona gogo wa ye kaiwahalidi.
30 Kaiteya nige ye hemuhemuliwatanigau, iya meta tauhewaiunugau. Yo kaiteya nige ye sagusaguigau yogu paisowa ta unai meta iya paisowa ta tauhetatagwaligwalina. 31 Unai ya hededelaowa, Yaubada kabo yababa maudoidi yo hinage Yaubada hededeheyababana maudoidi ye nuwatugabaedi, na ena tamowai hesau Yaluwa Tabuna ye hededeheyababa, taba nige yababa ne nuwatugabaena. 32 Hinage ena kaiteya Tau Natuna ye hededeheyababa, Yaubada kabo yababa ne ye nuwatugabaei. Na ena kaiteya Yaluwa Tabuna ye hededeheyababa, taba nige yababana ne nuwatugabaena mayadai ta unai yo huya se laolaoma matada ena.
33 Kaiwa namwanamwana meta kaniyona namwanamwana, yo kaiwa yababana meta kaniyona yababana. Kaiwa kaba kitalobaidi ede kaniyodi udiyedi. 34 Komiu meta doha mwata yabayababadi! Idohagi to bena hedehedede namwanamwadi kwa hedededi? Nuwanuwatu saha nuwada ne unai ye mwayau meta kabo kawada ena ta hedede gabaedi. 35 Tamowai namwanamwana nuwana meta nuwanuwatu namwanamwadi udiyedi ye mwayau, unai iya yona hedehedede kabo se namwa. Yo tamowai yababana nuwana meta nuwanuwatu yababadi udiyedi ye mwayau, unai iya yona hedehedede kabo se yababa. 36 Na ya hededelaowa, Yaubada yona huyahineli mayadaina ne unai kabo tamowai maudoidi se tolo Yaubada matanaena na hedehedede yababadi saha se hededediko wa maudoidi kabo se hededehemasalahadi. 37 Yomi hedehedede ne udiyedi kabo ye hegilugomiu, yo yomi hedehedede ne udiyedi kabo yailihai kwa lobai.”
Peloweta Iyona hekihekinoina
(Maleko 8:11-12; Luka 11:29-32)
38 Na kabo Paliseya tamowaidiyao yo laugagayo taulauhekata hekadiyo se laoma Yesu unai se wane, “Taulauhekata, ka henuwa bena laulau gigigigibwalina hesau ku ginauli na ka kita.” 39 Na Yesu ye hededebui ye wane, “Teina isi ta tamowaidiyao se yababa na Yaubada nige se sunumaei, na iyamo se henuwa bena laulau gigigigibwalidi ya hekitadi. Na taba nige laulau gigigigibwali hesau kwa kita, na hekihekinoi kesega mo kabo unai kwa kitalau ede peloweta Iyona hekihekinoina. 40 Iya meta mayadai haiyona yo boniyai haiyona yama lakilakina bogana ena ye miyamiya. Hinage Tau Natuna kabo mayadai haiyona yo boniyai haiyona bwayabwaya ena ye miya.
41 Yaubada yona huyahineli mayadaina ne unai Ninewa tamowaidiyao kabo se tolo na teina isi ta tamowaidiyao se hegiludi, matawuwuna ede Iyona yona lauguguya ena Ninewa tamowaidiyao wa se nuwabui. Na mayadai ta unai tamowai hesau ye sae kalili na kabo Iyona, iya ede maidamiu.
42 Huyahineli mayadaina ne unai magai Siba* 12:42 1 Kings 10:1ff, 2 Chronicles 9:1ff yodi wasawasa waihiuna kabo hinage ye tolo na teina isi ta tamowaidiyao ye hegiludi, matawuwuna keda lohaloha ena ye laoma bena Solomona yona hedehedede sonoga ye lapuidi. Na tamowai hesau iya ede inai, ye sonoga kalili na kabo Solomona.”
Yaluwa yabayababadi yodi kabikabi
(Luka 11:24-26)
43 Kabo Yesu ye hedede uyo ye wane, “Huyana yaluwa yabayababana tamowai hesau ye pesagabaei meta ye lau balabala gaibu yena na yona kaba kaiyawasi ye wase na nige hesau ye lobai. 44 Kabo ye wane, ‘Hage, ya uyo numa ya laugabaei wa unai.’ Ye lage uyo numa wa ye kita meta se kuya heꞌaꞌa yo se gwaugogo namwanamwaei, na nige taumiyaina. 45 Kabo ye lau yaluwa yabayababa kalilidi haligigi-labui ye woyaidima numa wa unai se lusae na se miya. Ede tamowai wa yona mauli ye yababa kalili na kabo yona mauli bagubagunana wa. Teina isi yababana ta yodi mauli kabo hinage gonogonowana doha tenem.”
Yesu kehanao
(Maleko 3:31-35; Luka 8:19-21)
46 Numa kalo ena, Yesu sola ma hedehededena boda wa udiyedi, na sinana yo kana kahao se laoma ede dagela wa unai se nayanayai, bena kabo iya maiyadi se hedehedede. 47 Na tamowai hesau ye hededelau Yesu unai ye wane, “Sinam yo kam kahao ede dagela ne unai, se henuwa bena se kitago.” 48 Kabo Yesu ye hededelau tauhedehedede wa unai ye wane, “Kaiteya iya sinagu, yo kaiteyadi kagu kahao ede?” 49 Ye nima helelelau yona hekahekatao udiyedi na ye wane, “Ku kitadi, teina sinagu yo kagu kahao ede. 50 Mata wuwuna kaiteya Tamagu galewa ne unai yona nuwatu ye lauwatani meta iya kagu kaha, lougu, yo sinagu ede.”
13Bwatano udoi udoi heyaheyasonidi
Yesu bwatano pilipilidaina ye hasili
(Maleko 4:1-9; Luka 8:4-8)
1 Mayadai kesekesegana ne unai Yesu numa wa unai ye pesa ye dobi Galili Gabwana dedekana ena ye tuli. 2 Kabo boda lakilaki se tupagogoima iya unai, ede ye gelu waga hesau unai na ye tuli, na boda maudoidi se totolo nagali wa unai. 3 Na kabo ginauli gwaudi heyaheyasoni yena ye hedededi. Ye wane, “Tamowai hesau ye lau yona witi koyana unai na witi likena tumadiyao ye hesulu. 4 Ye hesuhesulu ede like wa hekadi se bekudobi keda ena. Na manuwa se laoma ede se kaidi. 5 Like wa hekadi se beku tano maladebadebana unai. Tano wa nige ye buluma, unai like wa se kini mwamwayau. 6 Na mahana ye dalasae na gigibwalina wa unai ede like wa se wowoya, matawuwuna like wa lamdi nige se dobi. 7 Hekadi se beku lagau gwaligwalidi luwadi yena. Lagau wa se kini ede like wa se yahaidi. 8 Yo hinage hekadi se beku bwatano namwanamwana unai, ede like wa se kini yo se kaniyo, hekadi kaniyodi badodi 30, hekadi 60, yo hinage hekadi 100. 9 Kaiteyadi gonowana se lapulapui bena se lapulapui namwanamwa!”
Mata wuwuna saha to Yesu heyaheyasoni mo udiyedi ye laulauhekata
(Maleko 4:10-12; Luka 8:9-10)
10 Yesu yona hekahekatao se laoma iya se henamaiyei se wane, “Idohagi to heyaheyasoni ku hepaisowadi na ku hedehededelau tamowai udiyedi?” 11 Unai Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Galewa basileiyana hedehededena wadawadamdi* 13:11 Galewa basileiyana hedehededena wadawadamdimeta beyabeyana tamowai nige kabina se kata, na Yesu ye hededehemasalahadi yona hekahekatao maudoidi udiyedi. ya hededehemasalahadi komiu kalimiuyena, na siya meta nige ya hedededi udiyedi. 12 Kaiteyadi yogu lauhekata ta se lapulobaidi, siya galewa basileiyana nuwatulobaina kalidiwai kabo ye laki kalili. Na kaiteyadi yogu lauhekata nige se lapulobaidi meta saha se lapui wa kabo se nuwaluluhiyei yo ye gehe kalidiyena.* 13:12 Hedehedede ta heyaheyasonina ede teina: a “Kaiteya ginauli saha gagilina kalinawai meta Yaubada kabo ye helaki yo kalinawai kabo ye bado kalili. Na kaiteya nige saha hesau gagilina kalinawai meta gagilina ne kalinawai kabo se haigabaei.” 13 Heyaheyasoni yogu hepaisowadi kalidiyena kaniyona ede
‘se lapulapui, na nige se lapulobai,
se kaikaikewa, na nige saha se kitalobai.’ (Yelemaiya 5:21)
14 Yodi laulau ta udiyedi meta peloweta Aisaiya yona hedehedede wa ye laoma ye mamohoi, doha ye wane,
‘Beyamiu udiyedi hedehedede kwa lapulapuidi
na iyamo nige gonowana saha hesau kwa lapulobai.
Yo hinage matamiu udiyedi kwa kaikaikewa,
na iyamo taba nige saha hesau kwa kitalobai.
15 Mata wuwuna teina tamowaidiyao ta se nuwakwailolo kalili,
na beyadi se tupigudui, yo matadiyao se hegibudi.
Ena taba nige doha tenem se ginauli,
kabo se kitalobai yo se lapulobai yo se nuwatulobai,
kabo se nuwabui na ya henamwanamwadi.’” (Aisaiya 6:9-10)
16 Na Yesu yona hedehedede wa ye tubei ye wane, “Na komiu meta kwa gwauyala matawuwuna matamiyao udiyedi kwa kaikaikewa na beyamiyao udiyedi kwa lapulapui. 17 Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Peloweta yo laulau dudulai tamowaidi se henuwa kalili saha kwa kitadi ta bena se kitadi, yo saha kwa lapuidi ta bena se lapuidi, na iyamo nige se kitadi yo nige se lapuidi.”
Yesu bwatano heyaheyasonina kaniyona ye hededehemasalaha
(Maleko 4:13-20; Luka 8:11-15)
18 “Kwa lapulapui, teina ta like tauhesuhesulu heyaheyasonina wa kaniyona ede: 19 Kaiteyadi galewa hedehededena ta se lapui na nige se nuwatulobai, kabo tauyababa ye laoma na saha namwanamwana nuwadi yena wa ye haigabaedi; siya meta doha like se hesuhesulu na hekadi se beku keda ena na manuwa se laoma ede se kaidi. 20 Tamowai hedehedede wa ye lapui na ye haimoei ma gwauyalana, iya doha like se hesulu maladebadeba unai. 21 Nige lamna, unai yona miya nige ye loha. Na huyana pilipili yo hewahewaiunu ye hekalodi yogu hedehedede ta debanaena meta ye nuwagwagwama na ye lausuwala.
22 Like se beku lagau gwaligwalidi luwadi yena meta doha tamowai hesau hedehedede wa ye lapui, na kaiyaulina nuwamodemodena udoi udoi yo gogo gadosisidi nuwana se hemwayau, ede hedehedede wa kalinawai nige kaniyona. 23 Na like se beku bwatano namwanamwana unai na kabo hekadi kaniyodi tumadiyao 100 se toledi, hekadi 60, yo hekadi 30; siya meta doha tamowai hesau hedehedede wa ye lapui yo ye nuwatulobai, ede kaniyona se masalaha.”
Witi yo lagau heyaheyasonidi
24 Yesu heyaheyasoni hesau ye hedede uyoi ye wane, “Galewa basileiyana meta doha tamowai hesau yona koya unai like namwanamwadi ye kuma. 25 Na boniyai yena tamowai maudoidi se kenoko, na kana waiunu ye laoma ede lagau likedi ye hesulu like namwanamwadi wa luwadi yena, na koya wa ye laugabaei. 26 Huyana like namwanamwadi wa se kini na se hetubu se kaniyo meta lagau wa hinage se kini.
27 Koya tanuwagana yona taupaisowa se laoma unai na se wane, ‘Tanuwaga, like namwanamwadi ku kumaidi yom koya ne unai, na lagau ne haedi se laoma ede se kini ne?’ 28 Ede koya tanuwagana wa ye wane, ‘Waiunu lagau me ye hesulu, ede se kini.’ Yona taupaisowa wa se wane, ‘Gonowana ka lau lagau ne ka upadi?’ 29 Na koya tanuwagana wa ye wane, ‘Taba nige, matawuwuna ena lagau ne kwa upadi, kabo witi ne kwa upahai kesegaidi. 30 Kwa toledi na se kini gogoi kana siga kelikeli kana huya, kabo ya hedede na witi tautanogogoidi lagau ne se tano bagunaedi se kuinidi na se gabudi, na kabo witi ne se tanogogoidi na se baheidima yogu sanala ena se toledi.’”
Tuma gagilidi yo yisti heyaheyasonidi
(Maleko 4:30-32; Luka 13:18-19)
31 Yesu heyaheyasoni hesau ye hedede uyoi tamowai wa udiyedi ye wane, “Galewa basileiyana meta doha kaiwa tumana gagigagilina* 13:31 Kaiwa ne dimdim unai hesana se katai ede ‘mustard’. Isalaela unai kaiwa ta se kumakumai yodi koya edi, na ye kini mwamwayau ye hemala kaiwa lakilakina. tamowai hesau ye hai na yona koya ena ye kumai. 32 Like maudoidi ne udiyedi iya meta tuma gagili kalilina, na ena ye kini koya ena meta iya kabo ye hemala kaiwa lakilakina, kabo manuwa se laoma laganao ne udiyedi se kabinoi.”
33 Hinage Yesu heyaheyasoni hesau ye hedede uyoi ye wane, “Galewa basileiyana meta doha yisti gagilina. Waihiu hesau yisti ne ye hai na pwalawa disina lakilakina unai ye yebwali kabo yisti ne pwalawa maudoina wa ye hesese.”
Yesu heyaheyasoni ye hasilidi meta peloweta yodi hedehedede wa ye hemamohoiyedi
(Luka 13:20-21)
34 Yesu ginauli maudoidi ta ye hedededi boda wa udiyedi meta heyaheyasoni udiyedi ye hedehedededi. Na nige hedehedede dudulaidiyao udiyedi ye hedehedede. 35 Unai ede peloweta hesau* 13:35 Peloweta wa hesana ede Asapa, Same badodi 12 ye kulidi, na tamowai se hedede meta iya hinage peloweta hesau (2 Chronicles 29:30). yona hedehedede wa ye hemamohoiyei,
“Kabo kawagu yena heyaheyasoni ya hedededi.
Yo hinage kaiyaulina yona huyatubu unai na ye laoma hedehedede saha Yaubada ye tole wadamdi wa kabo ya hemasalahadi.” (Same 78:2)
Yesu witi yo lagau heyaheyasonidi kaniyona ye hededehemasalaha
36 Yesu boda wa ye laugabaedi na ye mwalae numakalo ena. Na yona hekahekatao wa se laoma iya unai se wane, “Witi koyana unai lagau heyaheyasonina wa kaniyona ku hededehemasalaha kalimaiyena.” 37 Ye wane, “Like namwanamwana tauhesuluna, iya ede Tau Natuna. 38 Na witi koyana meta kaiyaulina, na like namwanamwanadi ede Yaubada yona basileiya tamowaidiyao, na lagau meta tauyababa yona tamowai, 39 na waiunu ede diyabolo iya lagau likena tauhesuluna. Na kelikeli huyana meta kaiyaulina kana siga, na taukelikeli meta Yaubada yona anelu. 40 Lagau ta se upadi na se gabudi meta kabo doha kaiyaulina yona huyagehe unai. 41 Tau Natuna yona anelu kabo ye hetamalidi se lau yona basileiya unai, na tamowai kadi kahao se woyalaedi yababa unai, yo yababa tauginaulidi maudoidi se haigabaedi, 42 na kabo se tuudobiyedi kaiwa kalakalasina gigigigibwali kalilina unai, kabo se doudou yo kawadi se kapuyahisidi. 43 Na siya taukawamamohoi yo yodi laulau se dudulai kadi kao kabo se namanamali doha mahana, Tamadi yona basileiya unai. Kaiteyadi gonowana se lapulapui bena se lapulapui namwanamwa!”
Wasawasa wadawadamna yo giniuba heyaheyasonidi
44 “Galewa basileiyana meta doha ginauli wasawasana hesau se tolewadam koya ena. Na tamowai hesau ye lobai bwatano luwana ena, ede ye puluhi wadam uyoi, na ma gwauyalana ye lau yona gogo maudoidi ye lokune gabaedi na monina wa unai tano wa ye hemaisahai.
45 Yo hinage galewa basileiyana meta doha gogo taulokulokune tamowaina hesau giniuba namwanamwadi ye wasewase. 46 Ena giniuba namwanamwa kalilina hesau ye lobai, kabo ye lau yona gogo maudoidi ye lokunegabaedi na monina wa unai giniuba wa ye hemaisahai.”
Hinaya heyaheyasonina
47 “Hinage galewa basileiyana meta doha hinaya se galaei gabwa ena, na yama kadi kao udoi udoi se hekonadi. 48 Hinaya wa yama ye mwayau ede tauyamayama hinaya wa se gayosaei salagomgom wa unai na yama wa se hekasadi, namwanamwadi se usaidi bosa ena na yababadi se gabaedi. 49 Kaiyaulina kana siga kabo doha teina: Anelu kabo se dobima tamowai namwanamwadiyao luwadi yena tamowai yababadi se tolehesuwaladi. 50 Na baꞌaya tamowaidiyao kabo se tuudobiyeidi kaiwa kalakalasina gigigigibwali kalilina unai. Temenai kabo se doudou yo kawadi se kapuyahisidi.”
51 Yesu yona hekahekatao wa ye henamaiyedi ye wane, “Teina ginauli maudoidi ya hedededi ta kwa nuwatulobaidi?” Se wane, “Aa, ka nuwatulobaidi.” 52 Ye hededelau udiyedi ye wane, “Unai, ena laugagayo taulauhekataena tamowaina hesau Yaubada yona basileiya hedehededena ye nuwatulobaidi, meta kana kao doha numa hesau tanuwagana yona gogo wasawasadi hauhaudi yo hinage beyabeyadi ye bahe hepesadima na ye toledi tamowai matadi yena.” * 13:52 Laugagayo taulauhekataena ne kabo lauhekata beyabeyadi yo hinage galewa basileiyana hedehededena ye hededehemasalahadi tamowai udiyedi.
Nasaleta unai Yesu se subu
(Maleko 6:1-6; Luka 4:16-30)
53 Yesu heyaheyasoni wa udiyedi ye lauhekata gehe ede magai wa ye laugabaei 54 na ye lau yona magai mamohoina Nasaleta. Na yodi sunago unai ye lauhekata ede tamowai wa se siliyata na se wane, “Teina tamowai ta yona sibasiba haedi ye hai? Yo yona gigibwali ne haedi ye hai na laulau gigigibwalidi ye ginaulidi?” 55 Na hinage se wane, “Iya kabina ta katako meta kapenta Yosepa natuna, na sinana ede Maliya, yo kana kahao ede Yamesi, Yosepa, Simiyona yo Yuda. 56 Na lounao maudoidi siya ede maiyadao ta miyamiya! Na haedi sonoga ta ye haidi?” 57 Unai Yesu nige se kitahenamwa na se kouyalayalaei.
Na ye hededelau udiyedi ye wane, “Peloweta kabo se hekasisiyei, na iyamo yona magai mamohoina yo yona numa tamowaidiyao taba nige se hekasisiyei.” 58 Na Yesu laulau gigigigibwalidi hisa mo ye ginaulidi, matawuwuna tamowai wa nige se sunumaei.
14Yowane Babatiso yona boita
(Maleko 6:14-29; Luka 9:7-9)
1 Huyana ne meta Heloda Antipasi yona huyawasawasa Galili unai. Yesu yona paisowa wasana ye lapuidi ede ye hededelau yona taupaisowa udiyedi ye wane, 2 “Teina meta Yowane Babatiso boita unai ye tolouyoma, unai ede laulau gigigigibwalidiyao ye ginaulidi ta.”
3 Yowane Babatiso yona boita wasana ede doha teina: Heloda kana kaha Pilipi mwanena hesana ede Helodiyasi. Na Heloda bwasiyana waihiu wa ye kwayai ede Yowane ye hedehededelau unai ye wane, “Saha ku ginauli ta nige ye dudulai!” Unai Heloda Yowane ye hai ye pai na ye tole numa tutugudu yena. 5 Ye henuwa bena ye unuhemwaloi, na Yudeya tamowaidiyao ye matausiyedi, matawuwuna ede se hedede meta iya peloweta.
6 Na Heloda yona huyalabasi mayadaina henuwaisinina unai ma kana taumana se kaikaigogoi, na Helodiyasi natuna waihiu kadi ye sobu. Yona sobu wa unai Heloda nuwana ye namwa kalili 7 ede ye hedede kaigwala unai ye wane, “Ena kaliguyena ginauli saha hesau ku kaibwadai meta kabo ya haiyawa.” 8 Na sinana iya ye guguyaiyako, ede ye hededelau Heloda unai ye wane, “Ya henuwa Yowane Babatiso kulukuluna ku usai gaeba unai na ku haiyama.” 9 Heloda ye nuwa yababa, na iyamo kana taumana matadi yena ye hedede kaigwalako. Unai waihiu wa yona nuwatu ye ginauli 10 ede ye hedede na Yowane Babatiso gadona se boli, 11 na kuluna wa se usai gaeba ena na se baheiyama ede se mosei waihiu wa unai, ede ye bahelaei sinana wa unai.
12 Yowane yona hekahekatao se laoma ede sinalena wa se hai na se laei bwayabwaya ena se tole. Na saha ye tubu wa wasana Yesu yona se hedehedede.
Pwalawa haligigi yo yama labui
(Maleko 6:30-44; Luka 9:10-17; Yowane 6:1-14)
13 Yesu Yowane wasana wa ye lapui ede ye dobi waga ena ye gelu na ye kawasi ye lau balabala hesau unai. Magai wa tamowaidiyao Yesu wasana se lapui ede se hemuliwatani na se yona se lau. 14 Na huyana Yesu ye dunasae meta boda lakilaki ye kitadi se nayanayai. Na boda wa ye katekamkamnaedi ede taukasikasiyebwa maudoidi ye henamwanamwadi.
15 Ye hetubu ye meimeilahi ede Yesu yona hekahekatao se laoma iya unai se wane, “Teina meta balabala gaibu yena, yo mahana ye laoko. Boda ta ku hetamalidi se lau magai udiyedi kadi se lokune.” 16 Yesu ye wane, “Taba nige kwa hetamali gwaligwalidi, na komiu kai kwa moseidi se kai.” 17 Na se hededelau unai se wane, “Teina kalimaiyena ta meta pwalawa haligigi yo yama labui mo.” 18 Ede Yesu ye wane, “Kwa baheidima kaliguwai.” 19 Na ye hedede boda wa se tuli lagau wa unai. Pwalawa haligigi yo yama labui wa ye haidi ede ye kitasae galewa ne na ye lautoki Yaubada unai, kabo pwalawa wa ye kihidi na ye moseidi yona hekahekatao wa udiyedi, na yona hekahekatao pwalawa yo yama wa se soiyedi boda wa udiyedi. 20 Tamowai maudoidi wa se kaikai meta bogadiyao se sese. Na kai kaitoledi wa se tanogogoidi meta bosa saudoudoi-labui se hemwayaudi. 21 Taukaikai bodana wa unai meta tatao badodi 5,000, na sinesineo yo wawayao nige se hasili kesegaidi. s Yesu gabwa ena ye laulau
(Maleko 6:45-52; Yowane 6:15-21)
22 Na kabo Yesu yona hekahekatao wa ye hegeludi se baguna se lau halitana kawasi ne, na iya boda wa ye hetamali gwaligwalidi. 23 Se dahalai gwaligwali, na kabo iya ye bom ye sae kuduli yena bena ye tapwalolo. Na ye meimeilahi meta iya ye bom mo menai.
24 Waga wa meta gabwa duwaduwalina ena na yaumai se taumatai ede bagodu waga wa se koikoi nuwahi.
25 Malatomtom gagilina sola ma masimasigilina* 14:25 Awa meta 3 kiloki yo 6 kiloki duwaduwalidi yena. Yesu ye dobi gabwa ne na ye laulau ye lau yona hekahekatao wa udiyedi. 26 Yona hekahekatao wa iya se kita gabwa kewana ena ye laolaoma hesabadi meta se matausi kalili, ma matausidi na se yogahi se wane, “Aiyoi! Teina ta yaluyaluwa.” 27 Na Yesu ye yogalau udiyedi ye wane, “Tabu kwa matausi! Yau Yesu! Kwa nuwabayao!”
28 Ede Petelo ye hededelau iya unai ye wane, “Guiyau, ena mamohoina kowa, ku hedede na gabwa ta unai ya laowa kalimwai.” 29 Ye wane, “Ku laoma!” Kabo Petelo waga wa unai ye pesa na gabwa wa unai ye laulau ye lau Yesu hesabana. 30 Ye laulau na yaumai yo bagodu wa ye kitadi ede ye matausi na ye hetubu ye yoli, ede ye yogalau ye wane, “Yesu, ku saguigau!” 31 Na Yesu nimana ye helelelae na Petelo ye kabihekahini, na ye hededelau unai ye wane, “Yom sunuma taki ye gagili! Idohagi to ku nuwa labulabui?” 32 Na se laoma waga wa unai se gelu meta yaumai wa ye motu. 33 Ede taumiyamiya waga wa unai Yesu se kaihelahui yo se wane, “Mamohoi kalili, kowa Yaubada Natuna!” 34 Na kabo se kawasi se lau Genesaleta unai se duna.
35 Magai wa tamowaidiyao Yesu se kitalobai ede wasa se hetamali ye lau magai maudoidi wa udiyedi. Ede yodi taukasikasiyebwa maudoidi se laedima Yesu unai, 36 na se kaibwada katekamkamna taba kana lulu se kabitonogi. Na kana lulu taukabitonogina maudoidi wa se namwanamwa.
15Yaubada yona hedehedede bena ta tolebagunaedi
(Maleko 7:1-13)
1 Paliseya yo laugagayo taulauhekataena hekadiyo Yelusalema unai se laoma na Yesu se henamaiyei se wane, 2 “Idohagi to yom hekahekatao kada kulutubu yodi kabikabi laugagayona se utusi? Nimadiyao meta nige se deulidi na se kaikai.” 3 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Na idohagi to komiu kami kulutubu yodi kabikabi debanaena Yaubada yona laugagayo kwa utusi? 4 Doha Mose yona laugagayo unai Yaubada ye wane,
‘Tamam yo sinam ku hekasisiyeidi.’ (Pesahai bukana [Esodo] 20: 12; Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 5:16)
yo ye wane,
‘Ena kaiteya tamana yo sinana ye hededeheyababadi meta bena kwa koihemwaloi.’ (Pesahai bukana [Esodo] 21:17; Kabikabi tabudi bukadi [Lewitikas] 20: 9)
5 Unai ta kita meta Yaubada ye henuwa bena tamada yo sinada ta saguidi. Na komiu kwa hedede kwa wane, ‘Gonowana tamowai hesau ye hededelau tamana yo sinana udiyedi ye wane, “Yogu kainauya bena ya haiyawa kaba saguigomiu wa meta ya talamyeiyako Yaubada unai.”’ 6 Kabikabi ta kwa talamyei, na tama yo sina hekasisidi meta nige! Yomi lauhekata ta unai kwa laupwano kalili. Yaubada yona laugagayo wa kwa tole basiyeidi na kami kulutubu kabikabidiyao mo kwa miyamiyaidi. 7 Komiu taukailupolupo! Aisaiya yona hedehedede meta ye mamohoi, doha komiu hedehededemiu ye hedede nonohaiyako ye wane,
8 ‘Teina tamowai ta sopa gaibudi mo udiyedi se hekasisiyeigau
na nuwa mamohoidiyao udiyedi meta Yaubada nuwanuwatuna nigele.
9 Yodi tapwalolo kaliguyena meta nige kaniyodi.
Laugagayo saha se lauhekataedi meta tamowai mo se ginaulidi.’” (Aisaiya 29:13)
Ginauli saha tamowai ye hebiki
(Maleko 7:14-23)
10 Kabo Yesu boda ye yogagogoidima na ye hededelau udiyedi ye wane, “Kwa lapulapui namwanamwa na saha ya hedededi ta kabo kwa nuwatulobaidi. 11 Ginauli saha kawam yena ku kai ye dobi meta iya nige gonowana ye hebikigo, na saha luwam ne unai ye saema kawam ne unai ye pesa meta kabo ye hebikigo.”
12 Kabo Yesu yona hekahekatao se laoma iya unai na se wane, “Yom hedehedede ta unai meta Paliseya bodadi se kouyalayala kalili.” 13 Ede Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Tamagu galewa ne unai taumiya, iya kaiwa sahasahadiyao nige ye kumaidi meta kabo ma lamdi ye suluhi haidi. 14 Kwa laugabaedi se miyawa, siya tauwoyawoya mata gibugibudiyao. Taba taumatagibugibu hesau yona hali taumatagibugibu ye woyai, meta kabo se beku labulabui dobi duha ena.”
15 Na Petelo ye hededelau Yesu unai ye wane, “Taba gonowana kabahebikida heyaheyasonina wa kaniyona ku hededehemasalaha kalimaiyena.” 16 Ede Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Idohagi, sola ma nuwapwanopwanomiu? 17 Nige kwa nuwatulobai? Saha kawada ta unai ta kai meta ye dobi bogada ne unai na kabo ta miyagabaei. 18 Na hedehedede saha kawamiu yena se pesama meta nuwamiu yena se masalahama, siya tauhebikigomiu ede. 19 Mata wuwuna ede nuwada ta udiyedi kabo nuwatu yabayababadi se masalahama, kaiunu, ganawali, laulau bikibiki udoi udoi, kaiwahali, hedehedede lupolupo, yo hinage tamowai hededeheyababana. 20 Teina laulau ta, siya tamowai tauhebikina ede. Na ena nimamiu ma bikidi na kai kwa hai kwa kai meta nige gonowana se hebikigomiu.”
Kanana waihiuna yona sunuma
(Maleko 7:24-30)
21 Kabo Yesu teha Galili ye laugabaei na ye sae teha Taiya yo Sidona udiyedi. 22 Na Kanana waihiuna hesau temenai taumiya ye laoma Yesu unai ye kaibwada lakilaki ye wane, “Guiyau, Dawida natuna, ku katekamkamnaegau! Yaluwa yababana hesau meta ye luwu natugu sinesinekukuna unai na ye hekasiyebwa kaliliyei.” 23 Na Yesu nige saha hesau ye hedede waihiu wa unai. Kabo yona hekahekatao se wane, “Waihiu ta ku hetamali ye tausuwala, matawuwuna ede ye dahikwatakwata kalili.” 24 Ede Yesu ye hedehedede ye wane, “Tamagu ye hetamaligauma ta meta Isalaela yodi mamoe tautaukwadaleledi hesabadi.” 25 Kabo waihiu wa ye laoma ye tulibono dobi Yesu matana wa unai na ye kaibwada ye wane, “Guiyau, ku saguigau!” 26 Yesu ye hededebui ye wane, “Nige ye dudulai bena wawayao kadi kai ta haidi na ta gabalaedi kedewa udiyedi.” * 15:26 Yesu yona hedehedede ta kaniyona ede, “Nige gonowana ya saguigo matawuwuna kowa dagela sinena.” 27 Na waihiu wa ye wane, “Guiyau, mamohoi, na iyamo kedewa kadi tanuwaga yona hatahata ena kana kai mapuladi se bekudobi meta kabo kedewa ne se laoma se kaidi.” 28 Unai Yesu ye hededelau unai ye wane, “Waihiu, yom sunuma meta ye laki kalili! Unai saha ku kaibwadai meta kabo ye masalaha.” Mahanana ne unai waihiu wa natuna sinekuku wa ye namwanamwa.
Yesu tamowai kasikasiyebwadi ye henamwanamwadi
29 Yesu teha Taiya yo Sidona ye laugabaedi na ye uyo Galili, na Galili Gabwana dedekana ena ye yona ye lau. Ye lau ede ye sae kuduli gagilina hesau unai, na ye tuli. 30 Kabo boda lakilaki se laoma na taukasikasiyebwa se laedima, kasiyebwa doha taubunibuni, taumatagibugibu, tamowai kae yo nima yabayababadiyao, unaunadi yo taukasikasiyebwa hekadi hinage se laedima Yesu unai, ede maudoidi ye henamwanamwadi. 31 Unai boda wa se siliyata kalili, matawuwuna ede matadi yena tauꞌunaꞌuna se hedehedede, taubunibuni ye henamwanamwadi, tamowai kae yabayababadiyao se laulau yo taumatagibugibu matadiyao se lala yo se kaikewa. Na Isalaela yodi Yaubada se hedebasae.
Yesu boda lakilaki ye hekaidi
(Maleko 8:1-10)
32 Yesu yona hekahekatao wa ye yogagogoidima na ye hededelau udiyedi ye wane, “Tamowai ta ya katekamkamna kaliliyedi, matawuwuna ede mayadai haiyona inai maiyadao na nige sola kai hesau se kai, unai nige ya henuwa ma hasalidi na ya hetamalidi se lau. Taba ma hasalidi na se lau kabo keda ena hasahasali ye haidi na se guli.” 33 Na se hededebui se wane, “Teina balabala gaibu ta unai kabo haedi kai ta hai na boda ta ta hekaidi?” 34 Yesu ye henamaiyedi ye wane, “Pwalawa hisa kalimiuyedi?” Ede se wane, “Pwalawa haligigi-labui yo yama habuhabuludiyao hisa ede teina.” 35 Ede ye hededelau boda wa se tulidobi bwatano wa unai. 36 Kabo pwalawa yo yama wa ye haidi na ye hedede lautokisae Yaubada unai, ye kihidi na ye moseidi hekahekatao wa kalidiyena, na se soiyedi boda wa udiyedi. 37 Boda wa se kaikai meta maudoidi bogadiyao se sese. Na kadi kaitole wa hekahekatao wa se tanoi na se usagogoi meta bosa haligigi-labui se hemwayaudi. 38 Taukaikai bodana wa unai meta tatao badodi 4,000, na sinesineo yo wawayao nige se hasili kesegaidi. 39 Kabo Yesu boda wa ye hetamali gwaligwalidi. Na yawalana ye lau kabo waga hesau unai ye gelu se lau teha Magadani.
16Paliseya yo Sadusiya se henuwa bena galewa hekihekinoina hesau se kita
(Maleko 8:11-13; Luka 12:54-56)
1 Paliseya yo Sadusiya tamowaidiyao hekadi se laoma Yesu unai bena se lautonogi. Na se kaibwadai taba bena galewa hekihekinoina hesau* 16:1 Mataiyo Yaubada hesana nige ye katakatai, na yona kulikuli unai meta galewamo ye hepahepaisowa. Yodi kaibwada ta kaniyona ede Yaubada yona gigibwali hekihekinoinahesau ye ginauli, na ye hemala yodi kabakita meta Yaubada Yesu ye hetamali ye dobima tanoubu ta unai. ye ginauli se kita.
2 Ye hededelau udiyedi ye wane, “Meimeilahi yena kwa wane, ‘Huya kabo ye namwa, matawuwuna ede mahana ye dui na yada ne ye pululu.’ 3 Na malatomtom yena kwa wane, ‘Mayadai ta kabo huyayababa, matawuwuna ede mahana ye dalasae na yada ne ye pululu yo huya ye toleyaloyalohi.’ Huya kadi kao gonowana kwa hededehemasalahadi, na idohagi to teina saha se tubutubu ta meta nige gonowana kaniyodi kwa nuwatulobaidi. 4 Komiu yomi nuwanuwatu se yababa na Yaubada nige kwa kawamamohoiyei, na kwa henuwa bena taba laulau gigigigibwalina hesau kwa kita. Na taba nige hesau kwa kita, na kesega mo kabo ya hekitagomiu, iya ede saha ye tubu Iyona peloweta unai wa.” Kabo Yesu ye laugabaedi na ye lau.
Paliseya yo Sadusiya yodi yisti
(Maleko 8:14-21)
5 Galili Gabwana unai se kawasi se lau na Yesu yona hekahekatao wa se nuwaluluhi ede nige pwalawa se bahei. 6 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Matamiyao se nega, na Paliseya yo Sadusiya yodi yisti kwa kaihaleidi.”
7 Hekahekatao wa se bom nuwatu wa se hetahetala se wane, “Yona hedehedede ta kaniyona ede pwalawa nige ta bahei.”
8 Saha se hetahetala wa meta Yesu kabina ye kata ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Idohagi to yomi sunuma se gagili, na kwa bom pwalawa hedehededena kwa hedehededei? 9 Nuwana sola nige kwa nuwatulobai? Hage pwalawa haligigi wa kwa nuwatuidi, ya soiyedi boda 5,000 se kai na kadi kaitole kwa tanoi na kwa usagogoi meta bosa badona hisa? 10 Yo hinage taba pwalawa haligigi-labui wa kwa nuwatuidi! Ya soiyedi boda 4,000 se kai na kadi kaitole kwa tanoi na kwa usagogoi meta bosa hisa? 11 Idohagi to nige kwa nuwatulobai meta yau nige pwalawa ya hetahetala, na bena Paliseya yo Sadusiya yodi yisti unai komiu kwa kitahetete uyoigomiu.” 12 Unai kabo se nuwatulobai meta iya nige pwalawa kadi yisti ye hetahetala, na Paliseya yo Sadusiya yodi lauhekata bena se kaihaleidi.
Petelo Yesu ye hededehemasalaha
(Maleko 8:27-30; Luka 9:18-21)
13 Yesu maiyana hekahekatao se lage Sisaliya Pilipi tehana unai, kabo yona hekahekatao wa ye henamaiyedi ye wane, “Hage yogu kwa hedehedede, tamowai maudoidi yodi hededehemasalaha meta Tau Natuna iya kaiteya?” 14 Ede se wane, “Hekadi se hedede meta kowa Yowane Babatiso, hekadi se wane kowa Eliya, hekadi se wane kowa Yelemaiya, yo hekadi se wane kowa peloweta hesau.” 15 Na ye wane, “Na hage kwa hededehemasalaha yau meta kaiteya?” 16 Ede Simona Petelo ye hededelau unai ye wane, “Kowa meta Keliso, Yaubada maumaulina natuna.” 17 Kabo Yesu ye hededelau unai ye wane, “Simona, Iyona natuna! Nuwam ye namwa* 16:17 Hedehedede ta, “Nuwam ye namwa” meta gonogonowana doha Mataiyo 5:3-10 udiyedi. . Teina nuwatu ta meta nige tamowai udiyedi ye laoma, na nuwatu ta meta tamagu galewa ne unai ye hemasalaha kalimwai. 18 Unai ya hedelaowa, kowa meta Petelo,* 16:18 Petelo kaniyona ede weku. na teina weku ta unai kabo yogu dubu ya kabi. Na boita nige gonowana ye hekaiyawasi.* 16:18 Kaniyona ede, gabemani o gigibwali hesau ena se kaipatei bena dubu tamowaidiyao se koihemwaloidi, meta nige gonowana dubu se hekaiyawasi, na dubu kabo ye miya ye lau. 19 Gigibwali ya leyawa na bena Yaubada yona tamowai ku kedabagunaedi. Laulau sahasahadi ku laugagayoidi tanoubu ta unai, meta Yaubada hinage ye laugagayoidi galewa ne unai. Na laulau sahasahadi ku kitahenamwadi, meta Yaubada hinage ye kitahenamwadi.” * 16:19 Lausoisoi unai Yesu yona hedehedede kaniyona ku hasili. Na ena ta kulibui hedehedede kesega kesega unai, kabo doha teina: Kabo galewa basileiyana kana ki ya haiyawa kalimwai. Na saha ku kauhekahini tanoubu ta unai, meta galewa ne unai hinage se kauhekahini. Na saha ku yailigabaei tanoubu ta unai, kabo galewa ne unai hinage se yailigabaei. 20 Kabo ye hededelau yona hekahekatao wa udiyedi ye wane, “Tabu tamowai hesau yona kwa hedehedede meta yau Kelisona* 16:20 Keliso kaniyona ede Yaubada yona kaisunuwa tamowaina. ede.”
Yesu yona boita ye hedede nonohai
(Maleko 8:31-33; Luka 9:22-27)
21 Huyana ne unai Yesu ye hetubu yona hekahekatao ye hekatadi na ye hededehemasalaha meta bena taba ye lau Yelusalema. Temenai Dius babadadiyao yo taukaitalasam tauwoyaidi yo laugagayo taulauhekataena kabo iya se hekamkamna yo iya kabo se unuheboita, na mayadai hehaiyonana unai kabo Yaubada iya ye hetolouyoi na ye mauli. 22 Kabo Petelo Yesu ye woya hesuwala na ye dilai ye wane, “Guiyau, teina ginauli ta taba tabu se tubutubu kalimyena.” 23 Yesu ye kitabui Petelo ye kaikewai na ye hededelau unai ye wane, “Ku tausuwala, kowa Satani! Kowa ku hemala yau yogu kaba kalabesibesi. Kowa nige Yaubada yona nuwanuwatu ku nuwatuidi, na tamowai mo yodi nuwanuwatu yedi ku nuwanuwatu.”
24 Na kabo Yesu ye hededelau yona hekahekatao udiyedi ye wane, “Taba hesau ye henuwa bena ye hemuliwatanigau, meta iya ye bom ye nuwagabae uyoi, na yona sataulo ye bahei na ye hemuliwatanigau. 25 Kaniyona ede ena hesau ye henuwa bena yona mauli ye bom ye kitahetete, meta kabo yona mauli ye kabisapuli. Na ena debaguyena hesau yona mauli ye nuwagabaei, kabo yona mauli ye lobai uyoi. 26 Yo ena tamowai hesau tanoubu ta maudoudoina bena iya yona, na ye bom yaluwana ye heyababa uyoi, kabo saha namwanamwana ye hai? Saha unai kabo yaluwana ye hemaisahai uyoi? 27 Mata wuwuna ede Tau Natuna kabo ye uyoma Tamana yona namanamali yena, maidanao yona anelu. Huyana ne unai tamowai kesega kesega yona mauli yena saha ye ginauliyako wa unai kabo maisana ye mosei. 28 Ya hedede mamohoi: Hekadiyo inai tautotolo ta meta taba nige se boita ye lau ee Tau Natuna se kita ye uyoma iya wasawasa.”
17Yesu yona wasawasa se kita
(Maleko 9:2-13; Luka 9:28-36)
1 Mayadai haligigi-kesega mulidi yena kabo Petelo, Yamesi, yo Yamesi kana kaha Yowane, Yesu ye woyaidi se sae kuduli lakilakina hesau kewana ena. Menai se bom mo, 2 na matadi yena Yesu kana kao ye bui ye namanamali doha mahana, yo kana kaleko se posi yo se dawaya kalili. 3 Mahanana ne unai menai Mose yo Eliya se taumasalaha na Yesu maiyadi se hedehedede.
4 Na Petelo ye hededelau Yesu unai ye wane, “Guiyau, ye namwa mo kai ede inai. Ena ku henuwa, kabo inai gwau haiyona ya kabidi, hesau kowa yom, hesau Mose yona, yo hesau Eliya yona.”
5 Sola ma hedehededena, na kabo yalohi dawadawayana ye laoma ye gawuidi, na kalina hesau yalohi wa unai ye wane, “Teina yau natugu ya gadosisiyei. Iya unai yau ya gwauyala kalili. Kwa lapulapulau unai!”
6 Hekahekatao wa hedehedede ta se lapui ede se guli yaboyabom dobi bwatano wa unai ma matamatausidi. 7 Na Yesu ye laoma ye kabilau udiyedi na ye wane, “Kwa tolo. Tabu kwa matausi.” 8 Se tamaisima na se kaikewasae meta nige tamowai hesau se kita, na Yesu ye bom mo.
9 Kuduli wa unai se lidi se dobidobi na Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Saha kwa kita wa meta tabu tamowai hesau yona kwa hedehedede, kana siga Yaubada Tau Natuna boita unai ye hetolouyoi.”
10 Na hekahekatao wa Yesu se henamaiyei se wane, “Idohagi to laugagayo taulauhekataena se hedede meta taba bena Eliya ye laoma baguna, na kabo Keliso?” 11 Yesu ye wane, “Mamohoi, Eliya ye uyoma kabo ginauli maudoidi ye tolehedudulai uyoidi. 12 Iyamo ya hededelaowa kalimiuyena: Eliya ede ye laomako, na nige se kitalobai. Na yodi nuwatu saha se henuwa iya unai se ginauli meta se ginaulidiko. Teina kabikabi ta gonogonowana unai kabo Tau Natuna se hekamkamna.” 13 Kabo hekahekatao wa se nuwatulobai meta Yesu Yowane Babatiso ye hetahetala.
Yesu wawaya loheya ye henamwanamwa
(Maleko 9:14-29; Luka 9:37-43a)
14 Huyana se dobima boda luwadi yena kabo tamowai hesau ye laoma Yesu unai na ye tulibono dobi matana wa unai 15 ye wane, “Guiyau, natugu tau ku katekamkamnaei. Ye kikikikiwasi, na kasiyebwa ta unai ye kamkamna kalili. Na huya hekadi ye bekudobi kaiwa kalakalasidi kewadi yena yo waila kalodi yena hinage. 16 Ya laeyama yom hekahekatao udiyedi na nige gonowana se henamwanamwa.”
17 Na Yesu ye hededelau ye wane, “Komiu nuwatu namwanamwadi tauheunaunaedi, nige yomi sunuma! Yau maidamiu ta miya huyana ye loha kalili, na nige kwa kawamamohoi! Wawaya me kwa baheiyama kaliguwai.” 18 Yesu yaluwa yabayababana wa ye hedede hepesa, ede demoni wa wawaya wa ye pesagabaei. Mahanana ne unai wawaya wa ye namwanamwa.
19 Muliyena kabo hekahekatao wa se bom se laoma Yesu unai se henamai se wane, “Mata wuwuna saha to kai nige gonowana demoni ne ka hedede hepesa?” 20 Ye hededebui ye wane, “Nige gonowamiu matawuwuna yomi sunuma se gagili kalili. Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Taba yomi sunuma lakina doha lugu tumana* 17:20-21 Dimdim yena se wane ‘mustard seed’, na hededehemasalahana meta MAT 13:31 unai kabo ku hasili. , gonowana kabo kwa hededelau kuduli ne unai, ‘Ku sigi ku lau menai!’, gonowana kabo ye lauwatani. Nige gonowana ginauli hesau kalimiuyena paisowana ye laki.” * 17:20-21 Kulikuli beyabeyadiyao hisahisadi mo lausoisoi 21 se kuli: Na yaluwa yabayababadi doha teina meta nige gonowana se pesa kana siga ta kaihudi yo ta tapwalolo.
Yesu yona boita hedehededena ye hedede uyoi
(Maleko 9:30-32; Luka 9:43b-45)
22 Se laomagogoi Galili unai na Yesu ye hededelau yona hekahekatao udiyedi ye wane, “Tau Natuna kabo kana se walohai na tamowai yabayababadiyao kabo se hai. 23 Kabo iya se unuhemwaloi, na mayadai hehaiyonana unai kabo Yaubada iya ye hetolouyoi na ye mauli.” Ede hekahekatao wa se nuwa yababa kalili.
Numa tabuna takisina
24 Yesu maiyana hekahekatao se lage Kapelenauma, na kabo numa tabuna takisina* 17:24 Numa tabuna takisina meta moni Dius babadadiyao se tanotano yodi hali Dius tamowaidiyao udiyedi, numa tabuna kabasaguina. tautanotano se lau Petelo unai se wane, “Kami tanuwaga hinage takisi ye toletole o nige?” 25 Ye wane, “Aa, takisi ye toletole.”
Petelo ye uyo numa ede Yesu ye hedede baguna lau unai ye wane, “Simona, hage yom nuwatu idohagi? Tanoubu ta wasawasadiyao kaiteyadi udiyedi takisi se tanotano? Se bom yodi magai tamowaidiyao udiyedi, o hali magai tamowaidiyao udiyedi?” 26 Petelo ye wane, “Tamowai hekadiyao udiyedi.” Na Yesu ye hededelau unai ye wane, “Unai yodi magai tamowaidiyao meta taba nige takisi se tole.* 17:26 Takisi tanotano kabikabina se hetala ta, iya ede Loma yodi laulau. Loma yodi gabemani takisi monina se tanotano tamowai hekadiyo yodi basileiya unai taumiya udiyedi, na magai Loma tamowaidiyao udiyedi nige se tano. Unai Yesu yona hedehedede wa kaniyona ede Yaubada natunao nige gonowana numa tabuna takisina se toletole. 27 Na takisi tautanotano wa bena tabu ta henuwa pilipilidi. Unai ku lau gabwa ne unai ku huku. Yama bagubagunana ku katuni meta kawana ne ku gasi, kabo unai moni kesega lakina ede pene hasi ku lobai. Ku hai na kowa yo yau yoda takisi monina ku tole.”
18Kaiteya ye sae kalili galewa basileiyana unai
(Maleko 9:33-37 yo 42-48; Luka 9:46-48 yo 17:1-2)
1 Huyana ne unai hekahekatao wa se laoma Yesu unai se henamai se wane, “Galewa basileiyana unai meta kaiteya ye sae kalili?” 2 Yesu wawaya gagilina hesau ye yoganeiyama na luwadi wa unai ye hetolo, 3 na ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Nige gonowana kwa lau galewa basileiyana unai kana siga kwa buigomiu kwa hemala doha wawaya gagilina ta. 4 Unai, kaiteya ye nuwa dobidobi doha wawaya ta meta iya ye sae kalili galewa basileiyana unai. 5 Na ena tamowai hesau wawaya gagilina doha teina wawaya ta ye yogaisini yau hesagu yena meta ye yogaisinigau. 6 Na ena tamowai hesau teina wawayao tausunumaegau ta hesau ye woyalaei yababa unai, laulau te maisana ede kabo ye kamkamna kalili, na kabo weku lakilakina gadona ne unai se paihekahini na se dobiyei gabwatum ne unai se heyoli.
7 Ahani mo siya tanoubu ta tamowaidiyao, kabo kamkamna se hekalo, matawuwuna ede tamowai se woya hesuwala laedi yababa unai. Huya maudoina noho se laolaoma, na ahani mo siya noho ne yodi kaba laoma tamowaidi ne, kabo se kamkamna kalili. 8 Ena nimam o kaem se woya hesuwalalaego yababa unai, taba ku bolihai na ku gabaei. Ye namwa mo taba ku bunibuni o nimam o kaem kesekesega unai na ku lau ku mauli, na kabo ma tau udoudoim na ku lau kaiwa kalakalasina. 9 Na ena matam ye woyalaego yababa unai, ku lamohai na ku gabaei. Ye namwa mo taba mata kesekesegam unai ku lau ku mauli, na kabo ma mata labulabuim na se gabalaego kaiwa kalakalasina unai.”
Mamoe tautaukwadalelena pilipilidaina
(Luka 15:3-7)
10 Na kabo Yesu ye hedede ye wane, “Tabu wawaya gagilidiyao* 18:10-11 Wawaya gagilidiyao Yesu ye hetahetaladi lausoisoi 10 yo 14 udiyedi, siya ede Yesu tausunumaena maudoidi, wawayao yo tamowai lakilakidiyao. kwa kitadobidobiyedi! Ya hededehemasalaha kalimiuyena meta galewa ne unai yodi anelu siya huya maudoina yodi se kaikaibwada Tamagu unai.* 18:10-11 Kulikuli beyabeyadi hekadiyo lausoisoi 11 se kuli: Tau Natuna ye laoma bena tamowai tautaukwadalele ye gilihaidi.
12 Yomi nuwatu idohagi? Taba tamowai hesau yona mamoe badodi handele kesega, na hesau ye taukwadalele, kabo hekadiyo wa ye tole namwanamwaedi kuduli wa udiyedi na ye lau kesega ye taukwadalele wa ye wasenei, e nige? 13 Ya hedede mamohoi kalimiuyena: Ena ye lobai, kabo kesega ta gwauyalana ye laki kalili, na kabo mamoe 99 maidanao wa. 14 Gonogonowana doha, Tamamiu galewa ne unai nige ye henuwa bena taba wawaya gagilina hesau ye taukwadalele yababa unai.”
Taulaupwano idohagi kabo ta sagui
15 “Ena kam kaha* 18:15 Kam kaha ede helem tausunuma Keliso unai. saha hesau yababana ye ginauli kalimyena, meta ku lau unai na kowa yo iya yomi labui mo matamiu yena yona laupwano ne ku hededehemasalaha. Ena ye lapulaowa kalimwai, meta yababa yona teha unai ku gilihaiyako. 16 Na ena nige ye lapulaowa kalimwai, kabo tamowai kesega o labui ku haidi na maidamwao kwa lau iya unai. Unai kabo yom hedehedede maudoidi se hemamohoiyedi, doha buka tabuna ye hekatada ye wane, ‘Lauhegilu maudoidi meta tamowai labui o haiyona yodi hemamohoi ne unai kabo se dudulai.’* 18:16 Laugagayo kaba henuwaisinina [Dutolonomi] 19:1517 Ena nige ye henuwa ye lapulau udiyedi, kabo kwa laei dubu bodana udiyedi. Na ena nige ye lapulau udiyedi, meta iya kabo kwa kabi doha dagela tamowaina o yababa tauginaginauli yo takisi tautanotano yomi kabikabidi.
18 Hedehedede ta meta mamohoi, na hedehedede hesau ya hedede uyoi kalimiuyena: Laulau saha kwa kawa namwanamwaei tanoubu ta unai, Yaubada kabo hinage ye kawa namwanamwaei, na laulau saha kwa kita heyababadi, Yaubada hinage ye kitaheyababadi.* 18:18 Hedehedede ta gonogonowana doha Mat 16:19 unai. Ena ta kulibui hedehedede kesega kesega unai meta kaniyona ede teina: Saha tanoubu ta unai kwa kauhekahini, kabo galewa ne unai hinage se kauhekahini. Na saha inai kwa yailigabaei, kabo galewa ne unai hinage se yailigabaei. 19 Yo ya hedede uyo kalimiuyena doha teina: Ena yomi labui tanoubu ta unai saha kwa talamyei na kwa kaibwadai, Tamagu galewa ne unai kabo ye ginauli yomiu. 20 Mata wuwuna, ena tamowai labui o haiyona se laomagogoi yau hesagu yena, meta yau ede siya luwadi yena.”
Kada kaha yona yababa nuwatugabaena
21 Kabo Petelo ye laoma Yesu unai ye henamai ye wane, “Guiyau, ena kaliguyena kagu kaha hesau yababa saha ye ginauli, kabo ma hisa yona yababa ne ya nuwatugabaei? Ma kesega o ma haligigi-labui o ma hisa?” 22 Yesu ye hededebui ye wane, “Ya hededelaowa, nige bena ma haligigi-labui mo, na bena ma 77. 23 Mata wuwuna galewa basileiyana kana kao ede doha teina: Wasawasa hesau yona taupaisowa siya gogo taukitahetetedi ye yogagogoidi na ye henuwa bena yodi paisowa kaniyodi se tole hemasalahadi. 24 Yona hekasa ye hetubu ede moni baikidi 10,000* 18:24 Moni lakina doha Kina unai meta million kesega. taukabihagahagaina tamowaina se woyaiyama kalinawai. 25 Nige gonowana ye hemaisa, ede wasawasa wa ye hedede bena taba tamowai wa ma mwanena yo natudiyao maudoidi, yo yona gogo maudoidi se lokunegabaedi na monina wa unai kana hagahaga wa se hedudulaidi. 26 Tamowai wa ye tulibono dobi matana wa unai na ye kaibwada bigabigalau unai ye wane, ‘Ku katekamkamnaegau, na kagu hagahaga ta maudoidi kabo ya hedudulai uyoidi.’ 27 Wasawasa wa tamowai ta ye katekamkamnaei ede kana hagahaga wa ye hededegabaedi, na ye kabigabaei ye lau.
28 Na huyana tamowai wa ye pesa ye lau ede kalinaena taukaihagahaga tamowaina hesau ye kita kana hagahaga meta nige ye laki kalili.* 18:28 Hagahaga wa lakina ede 100 denali, meta nawalai hasi paisowana maisana mayadai kesega denali kesega. Kina unai lakina ede doha tausani labui. Gadona unai ye kabihekahini ye nukugwadagwadaei na ye hedede kasokaso ye wane, ‘Kam hagahaga kaliguwai wa ku hemaisa uyoi!’. 29 Kana kaha wa ye tulibono dobi matana wa unai na ye kaibwada katekamkamna ye wane, ‘Ku katekamkamnaegau, na kagu hagahaga ta kabo ya hemaisa uyoidiwa.’ 30 Nige ye kitalau tamowai ne yona kaibwada wa unai, na ye laei ye hedede se tole numa tutugudu yena kana sigana kana hagahaga maudoidi wa ye hedudulai hegehedi. 31 Kana kahao hekadi se kita meta se nuwa yababa kalili, ede se lau wasawasa wa unai na saha ye tubu wa yona se hedehedede. 32 Kabo wasawasa wa taukaihagahaga kalinaena tamowaina wa ye yoganei uyoi na ye hededelau unai ye wane, ‘Kowa tamowai yabayababana! Ku kaibwadalaoma kaliguwai, unai kam hagahaga maudoina ya hededegabaei. 33 Idohagi to nige gonowana kam kaha ne ku katekamkamnaei doha yau ya katekamkamnaego wa?’ 34 Wasawasa wa ye kouyalayala kalili ede tamowai wa ye moselaei numa tutugudu taukitahetetena udiyedi na se tole numa tutugudu unai na se hekamkamna ye lau ee kana hagahaga maudoidi ye hedudulaidi.
35 Ena nige nuwamiu mamohoidi udiyedi kami kahao yodi yababa kwa nuwatugabaedi, meta kabo Tamagu galewa ne unai yona kabikabigomiu ede doha teina.”
19Inawase lauhekatana
(Maleko 10: 1-12)
1 Yesu yona hedehedede ta se gehe, kabo Galili ye laugabaei na ye lau Yudeya ye lage Yolidani sagasagana halitana kawasina unai. 2 Na boda lakilaki se hemuliwatani, na menai ye henamwanamwadi.
3 Na Paliseya tamowaidiyao hekadi se laoma bena Yesu se lautonogi, na se henamaiyei se wane, “Gonowana taba tamowai hesau mwanena nuwatu saha hesau debanaena ye inawasei, o ye inawase gaibuimoei?” 4 Yesu ye hededebui ye wane, “Buka Tabuna unai nige kwa hasili meta tanoubu huyahetubuna unai Tauginaulida ‘tau yo sine ye ginaulidi’?* 19:4 Genese 1:265 Na ye hedede ye wane, ‘Teina debanaena kabo tau tamana yo sinana ye laugabaedi na ye lau mwanena maidana se miyakesega. Na kabo taudi labui se hemala buluma yo kwasina kesega.’* 19:5 Genese 2:246 Unai siya nige tamowai labui, na se hemalako tamowai kesega mo. Unai, Yaubada saha ye tubei kesegai meta tamowai nige gonowana se hetata gwaligwali.”
7 Kabo Paliseya wa se wane, “Idohagi na Mose ye hedede meta gonowana tau hesau inawase pepwana ye kuli na ye mosei mwanena unai na ye hetamali ye lau?” 8 Yesu ye wane, “Mose ye talamyegomiu bena kwa inawase matawuwuna ede kwa nuwakwailolo kalili. Na iyamo tanoubu yona huyatubu unai meta nige doha teina. 9 Ya hededelaowa kalimiuyena: Ena hesau mwanena yona tawasola miyana ye kabinamwanamwaei na nige ye ganawali, na iyamo ye inawase gaibui na waihiu hesau ye tawasolai, meta tau ne ye ganawali.”
10 Yona hekahekatao wa se hededelau unai se wane, “Ena teina ta tawasola miyamiyana ede, ye namwa mo taba tabu ta tawatawasola.”
11 Yesu ye hededebui uyo ye wane, “Teina hedehedede ta meta nige gonowana tamowai maudoidi se miyawatani, na siya kaiteyadi Yaubada ye hebayaodi meta kabo hedehedede ta se miyawatani. 12 Tatao hekadi nige se tawasola matawuwuna se labasidi meta kobokobosidi, na hekadiyo meta tamowai siya se hekobosidi, na hekadiyo meta yodi talam se ginaulidi Yaubada yona paisowa unai, debanaena ede nige gonowana se tawasola. Unai kaiteyadi gonowana hedehedede ta se hai meta bena se hai.”
Yesu wawayao gagilidi ye hedede henamwadi
(Maleko 10: 13-16; Luka 18:15-17)
13 Tamowai hekadiyao wawayao se laedima Yesu unai bena nimana ye tolesae kewadi yena yo yodi ye tapwalolo. Na yona hekahekatao tamowai wa se dilaidi bena tabu Yesu se hemohemode. 14 Yesu ye wane, “Wawayao ta bena se laoma kaliguyena, na tabu kwa hedede guduguduidi. Mata wuwuna ede tamowai nuwadobidobina doha teina wawayao ta meta galewa basileiyana siya yodi.” 15 Ede nimana ye tolesaedi wawayao wa kewadi yena yo ye hedede henamwadi, na magai ne ye laugabai ye lau.
Tamowai wasawasana hesau yona henamai Yesu unai
(Maleko 10: 17-31; Luka 18:18-23)
16 Kabo tamowai hesau ye laoma Yesu unai ye henamai ye wane, “Taulauhekata, taba laulau saha namwanamwana ya ginauli kabo mauli nige kana siga ya lobai?” 17 Na Yesu ye hededelau tamowai wa unai ye wane, “Idohagi to laulau namwanamwadiyao hesabadi ku henamaiyegau. Yaubada ye bom mo ye namwa. Ena ku henuwa bena mauli nige kana siga ku hai, meta laugagayo ku miyawatanidi.” 18 Na hewali wa ye henamai ye wane, “Laugagayo sahasahadiyao?” Ede Yesu ye wane, “Tabu ku kaiunu, tabu ku ganawali, tabu ku kaiwahali, tabu tamowai hesau ku hegilugaibui, 19 yo tamam yo sinam ku hekasisiyeidi, hinage kam kaha hesau ku gadosisiyei doha kowa ku bom ku gadosisiyei uyoigo.” 20 Hewali wa ye hededebui ye wane, “Laugagayo maudoidi ta meta ya miyawatanidiko, na saha hesau meta nige sola ya miyawatani?”
21 Yesu ye wane, “Ena ku henuwa bena ku dudulai meta ku lau yom gogo maudoidi ku lokune gabaedi na monidiyao ku moseidi taudehadeha udiyedi, na galewa ne unai kabo yom wasawasa gogodiyao ku lobaidi. Na kabo ku laoma ku hemuliwatanigau.” 22 Na hewali wa hedehedede ta ye lapui ede ye nuwa yababa na ye dahalai, matawuwuna yona gogo meta se bado kalili.
Kaiteya kabo ye mauli
(Maleko 10: 23-31; Luka 18:24-30)
23 Unai kabo Yesu ye hededelau yona hekahekatao wa udiyedi ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena meta tamowai gogogogodiyao yodi lusolalau galewa basileiyana unai meta ye kwailolo kalili. 24 Na ya hedede uyo kalimiuyena meta kamela nige gonowana ye lusola diu duhana unai. Gonogonowana doha tamowai gogogona hinage nige gonowana ye lusolalau Yaubada yona basileiya unai.”
25 Yesu yona hekahekatao wa hedehedede wa se lapui meta se siliyata ede se henamai se wane, “Kaiteya kabo gonowana ye mauli?”
26 Yesu ye kitadudulailau kalidiyena na ye wane, “Tamowai se bom mo nige gonowana mauli se lobai, na Yaubada unai ginauli maudoidi meta gonowana.”
27 Kabo Petelo ye hededelau unai ye wane, “Hemuliwatanigo ta unai meta ginauli maudoidi ka nuwatugabaediko. Na maisamai ede saha kabo ka lobai?”
28 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena, ginauli maudoidi huyahehauhau uyoidi mayadaina ne unai kabo Tau Natuna yona telona saesaena unai ye tuli, meta komiu tauhemuliwatanigau ta kabo hinage telona badodi saudoudoi-labui udiyedi kwa tuli na Isalaela tamowaidiyao boga saudoudoi-labui ta kwa kitahetetedi. 29 Yo kaiteyadi siya yodi numa, kadi kahao, loudiyao, tamadiyao, sinadiyao, natudiyao yo yodi tano se laugabaedi yau debaguyena, meta kabo se hai uyoidi se laki yo se bado kalili, yo hinage mauli nige kana siga meta kabo siya yodi. 30 Na tamowai ta kitahesae useidi meta hekadi kabo se laoma se dobi, na tamowai ta kitadobidobiyei useidi wa meta hekadi kabo se laoma se sae.”
20Taupaisowa wine koyana unai hedehedededi
1 Na Yesu ye wane, “Galewa basileiyana heyaheyasonina hesau ede doha teina: Koya tanuwagana hesau malatomtom yena ye lau yona taupaisowa ye haidi se laoma bena yona wine koyana unai se paisowa. 2 Yona talam ye ginauli kalidiyena meta mayadai kesega paisowana ne unai meta kabo ye hemaisadi denali kesega. Kabo ye hetamalidi se lau se paisowa. 3 9 kiloki yona teha wai ye uyo kaba lokulokune magaina unai. Menai tamowai hekadi ye kitadi se totolo gaibu nige kadi paisowa. 4 Ye hededelau udiyedi se lau yona wine koyana wa unai se paisowa yo kalidiyena ye wane, ‘Maisa dudulaina unai kabo ya hemaisagomiu.’ Ede se lau se paisowa. 5 Mayamayadai laki unai yo 3 kiloki meimeilahi unai hinage ye uyo na laulau kesekesegana wa ye ginauli uyoi.
6 5 kiloki meimeilahi unai ye uyo na tamowai hekadi ye lobai uyoidi se totolo gaibu. Ede ye henamaiyedi ye wane, ‘Idohagi to mayadai udoudoina ta unai inai kwa totolo gaibu na nige saha hesau kwa ginauli?’ 7 Se hededelau unai se wane, ‘Mata wuwuna ede nige tamowai hesau ye haigai bena taba yona ka paisowa.’ Kabo ye hedelau udiyedi ye wane, ‘Komiu hinage kwa lau yogu wine koyana unai taupaisowa ne kwa paisowa saguidi.’
8 Paisowa kaiyawasi mahanana unai koya tanuwagana wa ye hededelau yona taupaisowa kadi tanuwaga wa unai ye wane, ‘Yogu taupaisowa maudoidi ku yogagogoidima na yodi paisowa maisana ku moseidi. Taupaisowa mulita udiyedi ku hetubu ku lau ee taupaisowa baguna udiyedi ku kaiyawasi.’ 9 Taupaisowa mulita awa kesega mo se paisowa wa se laoma ede maisadi denali kesega se hai. 10 Na taupaisowa ye haibagunai useidi wa yodi nuwatu meta bena kabo siya maisa lakilakina se hai, na iyamo maudoidi wa meta hinage denali kesega se hai. 11 Maisadi wa se haidi na se kitadi meta denali kesega kesega ede se hetubu se hetalapili koya tanuwagana wa unai, 12 se wane, ‘Teina tamowai ta ku hai mulita useidi ta meta se paisowa awa kesega mo na kai meta ka paisowa mahana gigibwalina wa unai yo paisowa lakilakina ka ginauli mayadai udoudoina wa unai, na iyamo ku hemaisadi meta gonogonowana doha kai ku hemaisagai ta.’ 13 Na koya tanuwagana wa ye hededelau kadi kaha hesau unai ye wane, ‘Kehagu, nige hekasa yababana hesau ya ginauli o ya kao lupolupo kalimwai. Wau ku yali meta kabo denali kesega paisowana ku paisowa. 14 Maisam ta ku hai na ku lau, yogu hekasa ya ginauliyako meta kabo taupaisowa mulita maisana ya mosei doha kowa taupaisowa bagubagunana maisana ta. 15 Teina moni ta yau yogu moni, unai yogu dudulai gonowana saha ya hekasa meta kabo ya ginauli. O nuwana ku kaikalomagigiliyedi matawuwuna ede ya kabinamwanamwaedi?’”
16 Yesu yona hedehedede wa gehena unai ye wane, “Na tamowai ta kitadobidobiyei useidi wa meta hekadi kabo se laoma se sae, na tamowai ta kitahesae useidi meta hekadi kabo se laoma se dobi.”
Yesu yona boita hedehededena ye hedede uyoi
(Maleko 10: 32-34; Luka 18:31-34)
17 Huyana Yesu yona sae Yelusalema unai yona hekahekatao saudoudoi-labui wa ye woya hesuwaladi na ye hededelau udiyedi ye wane, 18 “Teina yoda sae Yelusalema ta unai meta Tau Natuna kabo se mose gabaei taukaitalasam tauwoyaidi yo laugagayo taulauhekataena udiyedi. Siya kabo se hegilu yo se hetamalilaei ye boita. 19 Yo kabo se mose laei dagela tamowaidiyao udiyedi kabo se talatalawasiyei, se pidili yo se laei se hesataulo. Na mayadai hehaiyonana unai kabo Yaubada iya ye hetolouyoi.”
Yamesi yo Yowane sinadi yona kaibwada Yesu unai
(Maleko 10: 35-45)
20 Na kabo Sebedaiyo natunao ma sinadi se laoma Yesu unai, na sinadi wa ye tulibono dobi na ye hededelau Yesu unai taba gonowana yona kaibwada ye ginauliwatani. 21 Yesu ye wane, “Yom kaibwadana ede saha?” Sinebada wa ye wane, “Taba gonowana ku hedede nonohai meta yom basileiya unai kabo natuguwao labui ta hesau tehatutum ne unai ye tuli yo hesau tehaseuseulim ne unai ye tuli.” 22 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Saha kwa kaikaibwadai ta meta nige kabina kwa kata! Keyaka* 20:22 Keyaka unai kabo ye numana ye hetahetalausei ta meta kamkamna lakilaki kalilina kabo unai ye lulau. unai kabo ya numa meta gonowamiu kabo unai kwa numa?” Ede se wane, “Kai gonowamai.” 23 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Kagu keyaka ta kabo komiu hinage unai kwa numa, na bena tehatutugu o tehaseuseuligu yena kwa tuli meta yau nige gonowana ya hekasa. Teina kabatuli ta meta tamagu ye kabinonohaidiko yona kaisunuwa tamowaidiyao siya yodi.”
24 Yamesi yo Yowane yodi hedehedede wa hekahekatao hekadiyo wa se lapui ede se kouyalayala. 25 Ede Yesu ye yogagogoidima na ye hededelau udiyedi ye wane, “Kabina kwa kata meta dagela tamowaidiyao yodi wasawasa saesaediyao yo yodi tauwoyawoya tamowaidi lakilakidiyao yodi loina gigibwalina yo bayabayaona unai yodi tamowai se loinaedi. 26 Na komiu yodi laulau ta tabu kwa laulauyeidi. Na ena hesau luwamiu yena ye henuwa bena hesana ye sae yo ye laki meta iya bena ye hemala heyayai tauhaina tamowaina. 27 Yo kaiteya ye henuwa bena ye bagunaegomiu meta iya taba ye hemala yomiu taupaisowa tamowaina. 28 Doha ede Tau Natuna ye laoma nige bena tamowai iya yona se paisowa, na iya bena tamowai yodi ye paisowa yo kabo yona mauli ye mosegabaei yo unai tamowai maudoidi ye hemaisahaidi na se mauli.”
Taumatagibugibu labui matadi se lala
(Maleko 10: 46-52; Luka 18:35-43)
29 Huyana Yesu maiyana hekahekatao Yeliko se laugabaei meta boda lakilaki se hemuliwatanidi. 30 Keda wa dedekana unai meta taumatagibugibu labui se tutuli. Wasa se lapui meta Yesu kabo keda ne unai ye laoma ye lau, ede kalina lakilaki unai se yogayoga se wane, “Guiyau Dawida natuna, ku katekamkamnaegai.” 31 Na boda wa taumatagibugibu labui wa se dilaidi se wane, “Kwa taumodimodiya, kwa kaiyawasi!” Na nige se modelau udiyedi, na se yogahi lakilaki uyo se wane, “Guiyau, Dawida Natuna e, ku katekamkamnaegai!” 32 Kalinadi wa Yesu ye lapui ede ye kaiyawasi ye yoganeidi na ye henamaiyedi ye wane, “Saha kwa henuwa bena yomiu ya ginauli?” 33 Se hededelau iya unai se wane, “Guiyau, ka henuwa bena matamaiyao ta se lala yo ka kaikewa.” 34 Yesu ye katekamkamnaedi ede ye kabilau matadiyao wa udiyedi, na mahanana ne unai matadiyao wa se lala yo se kaikewa, na se tolo ede Yesu se hemuliwatani.
21Yesu yona sae Yelusalema unai boda lakilaki se hailobai
(Maleko 11:1-11; Luka 19:28-40; Yowane 12:12-19)
1 Huyana se laoma Yelusalema se hanahanawui se lage Betepage Olibe koyana unai, kabo Yesu yona hekahekatao labui ye hetamalidi se lau, 2 na ye hededelau udiyedi ye wane, “Kwa lau magai matamiu ne unai. Menai kabo donki ma natuna se paihekahinidi kwa kitadi. Kwa yailihaidi na kwa laedima kaliguwai. 3 Ena tamowai hesau saha ye hedede kalimiuyena, meta kwa hededelau unai kwa wane, ‘Guiyau ye henuwadi. Kabo mahanana ne unai ye talamgabaeidi.’” 4 Teina laulau ta ye tubu bena peloweta saha ye hedede nonohaiyako wa ye laoma ye mamohoi. 5 Ye wane,
“Kwa hededelau Saiyoni* 21:5 Yelusalema hesana hesau ede Saiyoni. natunao udiyedi,
‘Kwa kita yomi wasawasa ye laolaoma kalimiuwai,
ye nuwadobidobi yo donki unai ye gelu,
na donkina ne meta donki natuna.’”
6 Hekahekatao labui wa se lau ede saha Yesu ye hedede kalidiyena wa se ginauliwatani. 7 Donki wa ma natuna se laedima kabo kadi lulu se haigabaeidi na se yesedi donki wa kewadi yena kabo Yesu ye tulisae donki natuna wa kewana ne unai. 8 Boda lakilaki kadi lulu se haigabaedi na se yesedi keda wa unai yo hekadi se lau kaiwa lagadiyao gagigagilidi ma lugulugudi se bolihaidi na se laoma keda wa unai se yesedi. 9 Kabo boda lakilaki wa se baguna yo se mulita na se heyoheyoga se wane,
“Hosana,* 21:9 Hosana kaniyona ede ‘Ku saguigai!’, na Yesu yona huya ena Dius tamowaidiyao meta hedebasae unai se hepaisowa. Dawida Natuna!”
“Ka hedebasaego, kowa Guiyau hesana ena ku laoma!”
“Hosana saesae kalilina!”
10 Huyana Yesu ye mwalaesae Yelusalema meta magai wa tamowaina maudoidi se siliyata na se henahenamai uyoidi se wane, “Teina kaiteya tamowai ina?” 11 Boda wa se hededelau udiyedi se wane, “Teina ta Yesu, iya peloweta Nasaleta tamowaina, Galili unai ye laoma.”
Yesu taulokulokune numa tabuna bakubakuna unai ye henaku hepesadi
(Maleko 11:15-19; Luka 19:45-48; Yowane 2:13-16)
12 Yesu ye lusae numa tabuna unai na taulokulokunegabae yo tauhemahemaisa ye henaku hepesadi yo moni taulaulauhedudu* 21:12 Taulaulauhedudu yodi paisowa meta dagela monidiyao se hai na numa tabuna monina unai se hedudu. yodi hatahata ye buikahalaidi yo bunebune taulokulokunegabaidi yodi kabatuli ye buikahalaidi. 13 Ye hededelau udiyedi ye wane, “Peloweta Yaubada kalinana ye kulihemasalahayako meta, ‘Yogu numa ta kabo hesana se katai ede kabatapwalololo numana’ (Aisaiya 56:7) , na yomi kabikabina ta meta doha ‘taukaiwahali yodi kaba kenowadam duhana’.” (Yelemaiya 7:11)
14 Taumatagibugibu yo tamowai kaediyao yabayababadi se laoma numa tabuna wa unai na Yesu ye henamwanamwadi. 15 Na numa tabuna bakubakuna wa unai wawayao Yesu se nokonokoei se wane, “Hosana Dawida Natuna!” Na taukaitalasam tauwoyaidi yo laugagayo taulauhekataena laulau gigigigibwalidi yo namwanamwadi Yesu ye ginaulidi wa se kitadi yo wawayao yodi hedebasae wa se lapui meta se kouyalayala kalili. 16 Se henamaiyei se wane, “Wawayao ta saha se hedehedede ta ku lapui, o nige?” Yesu ye wane, “Aa, na komiu sola nige kulikuli tabuna unai kwa hasili? Doha ye wane,
‘Wawayao yo wawayao bedabedalidi ku hepaisowadi
na kabo sopadi yena kowa se nokoeigo yo se hedebasaego.’” (Same 8:2)
17 Kabo boda wa ye laugabaedi na magai lakilakina wa ye pesagabaei ye lau Betani unai ye keno kwaduwali.
Yesu kaiwa hesau ye hedede kita
(Maleko 11:12-14 yo 20-24)
18 Malatomtom gagilina unai yona seuyo magai lakilakina wa hesabana na keda wa unai ye tauhasahasali. 19 Na kaiwa hesau hesana ede fig keda wa dedekanaena ye totolo ye kita ede ye lau kaiwa wa unai na ye kita meta kaiwa wa lugu gaibuna ye kuyawa na nige kaniyona. Ede ye hededelau kaiwa wa unai ye wane, “Kowa taba nige huya hesau ku kaniyo uyo.” Mahana ne unai kaiwa wa ye wowoya. 20 Yona hekahekatao saha ye tubu wa se kita meta se noko kalili. Se henamai se wane, “Idohagi na kaiwa ta ye wowoya mwamwayau?” 21 Yesu ye hededebui udiyedi ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena, ena kwa sunuma na nige unai kwa nuwa labulabui, kabo laulau saha kaiwa ne unai ye tubu ta hinage gonowana kwa ginauli. Nige ye bom mo, na hinage gonowana kwa hededelau kuduli ne unai kwa wane, ‘Ku tudobiyei uyoigo gabwa ne unai!’, meta gonowana kabo ye tubu. 22 Ena kwa kawamamohoi kabo ginauli sahasaha tapwalolo ena kwa kaibwadaidi kabo kwa haidi.”
Yesu yona dudulai henamaina
(Maleko 11:27-22; Luka 20: 1-8)
23 Yesu ye seuyo numa tabuna wa unai na bakubakuna unai ye hetubu ye lauhekata, na taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao se laoma iya se henamaiyei se wane, “Kaiteya yona gigibwali yena teina laulau ta ku ginaulidi, yo kaiteya yom dudulai ye haiyawa na taulokulokune wa ku henaku hepesadi?” 24 Yesu ye hededelau kalidiyena ye wane, “Yau hinage kabo henamai hesau ya henamaiyeigomiu. Ena yogu henamai ta kwa bui, meta kabo kaiteya yona gigibwali yena teina laulau ta ya ginaulidi ta kabo ya hededehemasalaha kalimiuwai. 25 Yowane yona hebahebabatiso paisowana meta haedi ye laoma, o kaiteya ye mosei? Yaubada ye mosei o tamowai se mosei?” Se bom kalidiyena se hetahetala se wane, “Taba ta wane, ‘Yaubada unai ye laoma’, kabo iya ye wane, ‘Idohagi to nige kwa kawa mamohoiyei?’ 26 Ena taba ta wane, ‘Tamowai udiyedi ye laoma’, meta boda ta ta matausiyeidi matawuwuna ede siya se kawa mamohoi meta Yowane iya peloweta.” 27 Ede se hededelau Yesu unai se wane, “Nige kabina ka kata.” Unai ye hededelau udiyedi ye wane, “Yau hinage taba nige ya hededehemasalaha haedi yogu gigibwali yo yogu dudulai ta ya haidi na laulau ta ya ginaulidi.”
Natu labui heyaheyasonidi
28 Kabo Yesu ye hedede uyo babadao wa udiyedi ye wane, “Hage kwa nuwatu hekasa, taubada hesau meta natunao labui. Kabo ye hededelau taubaguna wa unai ye wane, ‘Natugu, ku lau yoda wine koyana unai ku paisowa.’ 29 Ye wane, ‘Taba nige ya lau.’ Iyamo muliyena nuwana ye bui ede ye lau ye paisowa. 30 Kabo tamadi wa ye lau natuna helabuina wa unai ye wane, ‘Ku lau yoda wine koyana unai ku paisowa.’ Natuna wa ye wane, ‘Aa, tamagu, kabo ya lau.’ Na iyamo nige ye lau.” 31 Kabo Yesu ye henamaiyedi ye wane, “Natu sahasahana tamana yona nuwatu ye lauwatani?” Se wane, “Natu taubaguna wa.” Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena, tauyababa doha takisi tautanotano yo sinesineo taudiyao se lokulokune gabaedi moni hesabana, siya kabo se lusola bagunalau Yaubada yona basileiya unai na kabo komiu, matawuwuna siya meta doha taubaguna wa. 32 Mata wuwuna Yowane ye laoma kalimiuyena mauli dudulaina kamwasana ye hekitagomiu, na nige kwa kawa mamohoiyei, na takisi tautanotano yo sinesineo taudiyao se lokulokune gabaedi moni hesabana, siya se bom mo se kawa mamohoiyei. Yodi nuwabui ta kwa kita, na iyamo nige kwa nuwabui yo kwa kawa mamohoi.”
Wine koyana taukitahetetena heyaheyasonidi
(Maleko 12:1-12; Luka 20: 9-19)
33 Kabo Yesu yona hedehedede babadao wa udiyedi ye tubei ye wane, “Teina hinage heyaheyasoni hesau ta kwa lapui. Tano hesau tanuwagana yona wine koyana ye kumai, ye ganahetakikili, yo yona wine kaniyodi kabatamtam yo koya yona kabayaiyaiwa ye ginaulidi. Kabo yona wine koyana ye moselae koya taupaisowa hekadiyo udiyedi se kitahetete na kabo ye lau ye kadau. 34 Wine huyagigidi nawalaina ye lage ede yona heyayai tauhaidi ye hetamalidi se lau wine koyana taukitahetetena wa udiyedi kabo koya tanuwagana yona wine se giginonohaidiko wa bena se haidi. 35 Na koya taukitahetetena wa heyayai tauhaidi wa se kabihekahinidi, hesau se bibi gwadagwadai na hesau se koihemwaloi yo hesau se hekalaweku ede ye mwaloi. 36 Koya tanuwagana yona heyayai tauhaidi katubadodi ye hetamalidi se lau, na koya taukitahetetena wa hinage laulau kesekesegana wa se ginauli kalidiyena. 37 Unai gehegehena meta iya ye bom natuna ye hetamalilaei kalidiyena, na ye wane, ‘Natugu ta kabo se hekasisiyei na yoma lausoisoi dudulaina se mosei.’ 38 Huyana koya taukitahetetena wa koya tanuwagana natuna wa se kita meta se wane, ‘Teina tau ta meta iya tamana lauhedamaina ede, kwa laoma ta unuhemwaloi na yona gogo maudoidi meta kabo ta tanuwagaidi.’ 39 Ede se hai na koya ganana wa unai se gabahepesa na se koihemwaloi.
40 Unai hage, kwa nuwatui ena wine koyana tanuwagana ye uyoma meta kabo saha ye ginauli wine koyana taukitahetetena ne udiyedi?” 41 Boda wa se wane, “Teina tamowai yodi laulau yabayababadi ta kabo ye haidi na ye unuhemwaloidi. Na wine koyana ne kabo ye mose hekawalaei taukitakitahetete hekadiyo udiyedi. Ena wine kaniyodi huyagigidi nawalaina ye lage, siya kabo gonowana wine kaniyodi wa yona teha se moselaei koya tanuwagana unai.”
42 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Kulikuli tabudiyao udiyedi teina hedehedede ta kwa hasili o nige?
‘Taukabinuma weku se laukwatakwataei usei wa meta
ye hemala kabakabinuma wekuna namwanamwana yo saesae kalilina.
Teina ta meta Yaubada ye ginauli,
na matada ena kitakitana meta ye namwa kalili.’ (Same 118:22, 23)
43 Unai ya hededelaowa kalimiuyena: Yaubada yona basileiya meta kabo kalimiuyena ye haigabae na ye moselae tamowai hekadiyo udiyedi, siya kabo se paisowai na kaniyo namwanamwadi se masalaha. 44 Ena hesau ye bekudobi weku ne unai kabo ye talugodugodu, na ena weku ne ye bekudobi tamowai hesau kewana ena meta kabo ye kaihesolusolu.” 45 Taukaitalasam saesaedi yo Paliseya tamowaidiyao Yesu yona heyaheyasoni wa se lapuidi ede kabina se kata meta siya kadi hedehedede. 46 Unai kamwasa se wase kabo taba idohagi na Yesu se hai, na iyamo boda wa se matausiyeidi matawuwuna ede siya se hedede meta iya peloweta.
22Hetahetawasola kaikaigogona heyaheyasonina
(Luka 14:15-24)
1 Kabo Yesu heyaheyasoni hesau ye hedede uyoi tamowai lakilakidiyao wa kalidiyena ye wane, 2 “Galewa basileiyana kana kao ede doha wasawasa hesau natuna yona tawasola kabinonohana ye kabinonoha. 3 Kabo yona heyayai tauhaina ye hetamalidi se lau kana taumana udiyedi na se hededelau udiyedi bena se laoma tawasola kaikaigogona ne unai, na iyamo se laukwatakwata. 4 Ede yona heyayai tauhaina hekadiyao hinage ye hetamalidi se lau na ye wane, ‘Kwa hededelau taulaoma ne kalidiyena meta kai yo yogu bulumakau sinisinibudi namwanamwadiyao ya ligadi yo ya kabinonohaidiko. Unai bena taba kwa laoma hetahetawasola kaikaigogona ta unai.’ 5 Na taumana ne nige se lapulau tautauwasa wa udiyedi na se bom mo yodi nuwatu se lauwatanidi, hekadi se lau yodi koya na hekadi se lau yodi sitowa. 6 Yo hekadiyo heyayai tauhaidi wa se kabihekahinidi na se bibidi yo se koihemwaloidi. 7 Na saha ye tubu wa wasana, wasawasa wa ye lapui meta ye kouyalayala kalili. Unai yona tauiyala tamowaidiyao ye hetamalidi se lau taukaiunu wa se koihemwaloidi yo yodi magai wa se gabu.
8 Kabo wasawasa wa ye hededelau yona heyayai tauhaidi wa udiyedi ye wane, ‘Hetahetawasola kaina wa se kabinonohaiyako, na taumana ya hededelau udiyedi wa nige se mode, unai ede nige se laoma. 9 Unai kwa lau keda udiyedi tamowai kwa kitadi meta kwa hededelau udiyedi na se laoma hetahetawasola kaikaigogona ta unai.’ 10 Kabo heyayai tauhaidi wa se lau magai lakilakina kedana maudoidi udiyedi tamowai namwanamwadi yo yabayababadiyao se lobaidi meta se woyagogoidima ede kaba hetahetawasola numana wa se hemwayau.
11 Na kabo wasawasa wa ye laoma ye mwalae numa wa unai bena taumana wa ye kitadi, na luwadi yena tamowai hesau ye kita meta nige hetahetawasola kwamana ye likwa. 12 Ede ye henamaiyei ye wane, ‘Kehagu, idohagi to ku laoma teinai na hetahetawasola kwamana nige ku likwa?’ Na tamowai wa nige saha hesau ye hedede. 13 Kabo wasawasa wa ye hededelau yona heyayai tauhaina hekadiyo udiyedi ye wane, ‘Tamowai ta nimana yo kaena kwa paidi na kwa gabahepesa masigili ne unai, temenai kabo ye doudou yo gadigadina ye kapuyahisidi.’” 14 Yesu yona hedehedede wa ye hegehe ye wane, “Yaubada ye hedede bena boda se laoma, na iyamo tamowai hisa mo se talam ede se laoma.”
Takisi tolena henamaina unai Paliseya se kaipate bena Yesu se lupohai
(Maleko 12:13-17; Luka 20: 20-26)
15 Na kabo Paliseya bodana wa se laomagogoi na se koitalaliu bena taba idohagina kabo Yesu se lupoi na yona hedehedede yena ye laupwano, na unai kabo se hegilu. 16 Kabo Paliseya bodana kadi hewahewaliyo yo Heloda kana boda tamowaidiyao se hetamalidi se lau Yesu unai, se wane, “Taulauhekata, kabina ka kata meta kowa laulau dudulai tamowaina yo mamohoi yo dudulai yena Yaubada yona laulau miyamiyadi ku laulauheketaedi, matawuwuna tamowai maudoidi ku hekasisi gogoidi na nige ku modelau kadi kao yo yodi laulau udiyedi. 17 Hage yom nuwanuwatu saha ku hedede kalimaiyena: Gonowana takisi ka tole Sisa unai, o nige?”* 22:17 Ena Yesu ye hedede bena takisi se hemaisa Sisa unai, meta kabo Diu tamowaidiyao se koipiliyei. Na ena ye wane, nige, kabo Heloda kana bodao iya se koipiliyei. 18 Na yodi nuwatu yababana wa Yesu kabina ye katako ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Komiu taukailupolupo tamowaidiyao. Idohagi to kwa kaipate bena kwa lupohaigau? 19 Hage takisi kabahemahemaisa monina hesau kwa hekitagau.” Ede denali kesega iya se hekita. 20 Na ye henamaiyedi ye wane, “Kaiteya tautauna yo hesana se kulidi denali ta unai?” 21 Ede se wane, “Sisa.” Kabo ye hededelau udiyedi ye wane, “Saha Sisa yona meta kwa mosei Sisa unai, na saha Yaubada yona meta kwa mosei Yaubada unai.” 22 Yesu yona hedehedede wa se lapui meta se siliyata yo se nuwanuwatu kalili ede se laugabaei.
Boita tolouyona hedehededena
(Maleko 12:18-27; Luka 20: 27-40)
23 Mayadai kesekesegana ne unai Sadusiya bodana se laoma Yesu unai. Sadusiya tamowaidiyao meta boita tolouyona nige se kawa mamohoiyei. Na se henamaiyei se wane, 24 “Taulauhekata, Mose ye hedede meta ena tamowai hesau ye tawasola na nige natuna na ye boita, meta kana kaha kabo kwabuli ne ye tawasolai. Ena natuna meta kabo se hedede waihiu ne mwanena bagubagunana wa natuna. 25 Sinebada hesau natunao tatao badodi haligigi-labui. Taubaguna ye tawasola nige natuna, na ye boita, ede kana kaha helabuina kwabuli wa ye tawasolai. 26 Laulau kesekesegana ta ye tubu kalinawai ye lau hehaiyonadi wa unai ye lau ye dobi ee gehena hehaligigi-labuidi wa unai, 27 kabo waihiu wa hinage ye boita. 28 Unai hage ku hedede na ka lapui: Tolouyo unai meta waihiu ta mwanena ede kaiteya? Mata wuwuna ede tatao haligigi-labui wa waihiu ta se tawasolai.” 29 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Yomi nuwatupwano ta kaniyona ede kulikuli tabudiyao yo Yaubada yona gigibwali meta nige kabidi kwa kata. 30 Mata wuwuna ede tolouyo huyana unai meta taba nige tamowai se tawasola uyo, yo taba nige natudiyao se hetawasola uyoidi, na tautolouyo meta siya kabo kadi kao ede doha galewa aneludiyao. 31 Na boita tolouyona hedehededena unai meta Yaubada kalinana kulikuli tabuna udiyedi kwa hasilidi e nige, 32 doha ye wane, ‘Teina mayadai ta yau ede Abelahama yona Yaubada, Isako yona Yaubada, yo Yakobo yona Yaubada hinage.’ (Pesahai bukana [Esodo] 3:6) Tamowai haiyona ta buluma unai se boitako. Na Yaubada meta nige tauboiboita yodi Yaubada, na iya taumaumauli yodi Yaubada. Unai ye masalaha meta tamowai haiyona ta siya ede sola se maumauli galewa ne unai.” 33 Yona lauhekata hedehedededi boda wa se lapui meta se siliyata kalili.
Laugagayo saesae kalilina
(Maleko 12:28-34; Luka 10: 25-28)
34 Paliseya bodadi se lapui meta Sadusiya bodana wa Yesu ye hedede hemwanoudiko ede se laomagogoi, 35 na luwadi ne unai hesau meta iya laugagayo kabina taukata kalili na ye henuwa bena henamai hesau unai Yesu ye lupoi. 36 Ede ye wane, “Taulauhekata, laugagayo sahasahana meta iya laugagayo lakilaki kalilina ede?” 37 Yesu ye hededelau unai ye wane, “Guiyau yom Yaubada ku gadosisiyei ma nuwam maudoina, yaluwam maudoina, yo yom nuwanuwatu maudoina hinage. 38 Teina meta iya laugagayo bagubagunana yo lakilaki kalilina ede. 39 Yo helabuina meta doha bagubagunana ne: Kam kaha hesau ku gadosisiyei doha kowa ku bom ku gadosisiyei uyoigo. 40 Mose yona laugagayo yo peloweta yodi kulikuli maudoidi yodi wuwu ede teina laugagayo labui ta.”
Keliso meta iya kaiteya natuna?
(Maleko 12:35-37; Luka 20: 41-44)
41 Yesu Paliseya wa ye kitadi se totolo ede ye henamaiyedi ye wane, 42 “Yomi nuwatu ede saha? Keliso meta iya kaiteya? Yo iya kaiteya natuna?” Se wane, “Iya meta Dawida natuna.” 43 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Idohagi to Yaluwa Tabuna yona gigibwali yena Dawida ye hedehedede na Keliso ye kawaguiyauyei? Doha ye wane,
44 ‘Guiyau ye hededelau yogu Guiyau unai ye wane,
“Nima tehatutugu unai ku tuli kana siga kam waiunu ya toledobiyeidi kaem gunina ena se hemala kaem kabatolena.”’ (Same 110. 1)
45 Ena taba Dawida ye kawaguiyauyei, idohagi to bena iya Dawida natuna?” 46 Nige gonowana hesau ye hededebui Yesu unai, na tenem mayadaina ne unai na ye lau meta nige tamowai hesau henamai hesau unai bena Yesu ye lupoi uyoi.
23Yesu tamowai ye guguyaidi tauwoyawoya yodi kailupolupo tabu se miyamiyaedi
(Maleko 12:38-40; Luka 11:43 yo 46; Luka 20: 45-47)
1 Na kabo Yesu ye hededelau boda yo yona hekahekatao wa udiyedi ye wane, 2 “Laugagayo taulauhekataena yo Paliseya bodana, siya meta Mose yona kulikuli tabudiyao taukitahekasa namwanamwaedi yo taulauhekataedi. 3 Unai saha se hedededi ne bena kwa miyawatanidi, na laulau saha se ginaulidi meta tabu kwa laulauyeidi, matawuwuna ede saha se laulau hekataedi meta nige se miyamiya watanidi. 4 Laugagayo bayabayaodi se ginaulidi bena taba tamowai se miya watanidi, siya meta doha bahebahe polopolohedi se tolesaedi tamowai kewadi yena na se baheidi, iyamo siya nige gonowana nimadi se helele laedi bena se saguidi.
5 Ginauli maudoidi se ginaulidi meta bena kabo unai tamowai se kita henamwadi. Laugagayo hedehededediyao kulikulidi kabausaidi ne se helaki gaibuidi na se pai hepatudi debadi yo nimadi udiyedi,* 23:5 Kabikabi ta meta laugagayona Yaubada unai ye laoma. Laugagayo kaba henuwaisinina bukana (DEU) 6:8 unai ta lobai. yo kadi kwama pasadiyao se heloha gaibuidi.* 23:5 Kwama pasadiyao meta hinage Yaubada yona laugagayo hesau, Hasili yawasi bukana (NUM) 15:38 unai ta lobai. 6 Yo kaikaigogo lakilakidiyao yo sunago udiyedi meta se henuwa bena kabatuli namwanamwadiyao udiyedi se tuli. 7 Na ena se lau kaba lokulokune magaidiyao udiyedi se henuwa bena tamowai se laoma ma hekasisidi se lautokiyedi na se kawa yauwedo yo se kawa tanuwaga* 23:7 Dius kalinadi yena meta se wane ‘Rabbi’, kaniyona ede tanuwaga o taulauhekata. udiyedi.
8 Na komiu tabu se kawa tanuwaga kalimiuyena, matawuwuna kami tanuwaga kesega ede yau, na komiu meta doha boga kesega. 9 Tabu tanoubu ta tamowaina hesau kwa katai meta iya tamamiu, matawuwuna tamamiu kesega ede galewa ne unai. 10 Yo hinage komiu tabu hesamiu se katai meta taulauhekata, matawuwuna tauhekatagomiu kesega ede Keliso. 11 Kaiteya luwamiu yena ye sae kalili meta iya bena ye hemala yomi heyayai tauhaina. 12 Kaiteya ye bom ye toleisini uyoi meta Yaubada kabo ye toledobiyei, na kaiteya iya ye nuwa dobidobi meta Yaubada kabo iya ye toleisini.”
Yesu tauwoyawoya ye guguyaidi
(Maleko 12:40; Luka 11:39-52 yo 20: 47)
13 Kabo Yesu ye wane, “Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Kabo kamkamna lakilakina kwa hekalo! Tamowai yodi lulau galewa basileiyana meta kwa gudu kaliliyei. Komiu taba nige kwa lulau galewa basileiyana, na kaiteyadi se henuwa bena se lusola meta kwa hekahekaiyawasidi.* 23:13-14 Kulikuli beyabeyadi hekadiyo lausoisoi 14 hinage se kuli doha tenem: Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Wabuwabu kwa lupoidi na yodi numa kwa haidi kwa tanuwagaidi. Na kabo kwa lau tamowai matadi yena yomi tapwalolo kwa helohadi. Unai hekamkamna lakilaki kalilina kabo kwa lobai.
15 Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Kabo kamkamna lakilakina kwa hekalo! Kwa lau teha maudoina kwa tauhetakikilidi bena tamowai kwa nuwakoidi, na ena hesau ye nuwabui na ye hemala kami kaha hesau, yona laulau kabo se yababa kalili na kabo komiu, na iya kabo ye lau kaiwa kalakalasina doha komiu.
16 Ahani mo komiu, tauwoyawoya matagibugibudi! Kwa hedede kwa wane, ‘Ena tamowai hesau ye kaigwala numa tabuna ne unai meta yona kaigwala ne nige mamohoina, na ena tamowai hesau ye kaigwala numa tabuna golena ne unai meta nige gonowana ye bui uyoi.’ 17 Komiu taumatagibugibu yo tamowai yauyaulediyao! Ginauli saha meta ye sae kalili, gole ne o numa tabuna yona tabu ne debanaena gole ne ye tabu? 18 Yo hinage kwa hedede kwa wane, ‘Ena tamowai hesau ye kaigwala kaitalasam kabagabuna ne unai meta nige mamohoi, na ena tamowai hesau ye kaigwala kaitalasam udiyedi meta yona kaigwala ne nige gonowana ye bui uyoi.’ 19 Komiu tamowai matagibugibudiyao! Kaitalasam gogodiyao kabahetabudi ede Kaitalasam kabagabuna. Unai kaitalasam kabagabuna ye sae kalili na kabo kaitalasam gogodiyao. 20 Unai ede ena tamowai hesau ye kaigwala kaitalasam kabagabuna ne unai, meta hinage ye kaigwala ginauli maudoidi kewana ne unai se toledi wa udiyedi. 21 Na ena kaiteya ye kaigwala numa tabuna ne unai, meta hinage ye kaigwala Yaubada unai, iya meta numa tabuna ne unai taumiya. 22 Yo ena kaiteya ye kaigwala sae galewa ne unai meta ye kaigwala Yaubada yona telona unai, yo hinage telona ne unai tautuli ne.
23 Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Laugagayo lakilakidi kwa tolehesuwaladi, na laugagayo gagigagilidi kwa toleisinidi. Doha yomi koya uwauwadi gagilidiyao* 23:23 Koya uwauwadi gagilidi meta siya ede kai kaba hepanedi, na Dimdim yodi hesa ede ‘mint, dill, cummin’. Kalina Saliba yoda hesa ede ‘saiyala’. udiyedi yomi taiti kwa toledi, na laugagayo nuwanuwatudiyao lakilakidi nige kwa lauwatanidi, siya ede laulau dudulai, katekamkamna, yo sunuma. Taba laugagayo gagilidi ne tabu kwa nuwaluluhiyei na hinage laugagayo lakilakidi ta bena kwa miyawatanidi. 24 Komiu tauwoyawoya matagibugibudiyao! Kami waila udiyedi nabugala kwa hekona gabaei na iyamo kamela meta kwa tonoli.* 23:24 Kamela meta laugagayo, Dius tamowaidi nige gonowana se kaidi (LEV 11:4). Nabugala yo kamela hedehedededi ta kaniyona ede, “Yababa gagilidi kwa kaihaleidi, na yababa lakilakidi kwa ginaulidi.”
25 Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Kami keyaka yo gaeba* 23:25 Keyaka yo gaeba, siya ede nuwadi yo yodi mauli heyaheyasonidi. dageladiyao kwa deuli namwanamwaedi, na kalodiyao ne udiyedi meta mahimahihi yo nuwatu uyo se hemwayaudi. 26 Komiu Paliseya matagibugibudiyao! Kami keyaka yo gaeba kalodiyao ne kwa deuli bagunaidi na dageladiyao ne kabo hinage se aꞌa.
27 Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Mata wuwuna ede kami kao meta doha bwayabwaya dagelana se deuli heꞌaꞌa na se pokahu heposiposi na iyamo kalona ne unai meta boha yo tauboiboita siliyadi ye mwayau. 28 Unai hinage komiu kami kao ede doha bwayabwaya ne: Tamowai se kitagomiu meta bena komiu miyamiya dudulaidi tamowaidiyao, na iyamo nuwakalomiu yena meta laulau lupolupo yo nuwatu yabayababadiyao se mwayau.
29 Ahani mo komiu, Mose yona laugagayo taulauhekataena bodana yo Paliseya bodana, komiu meta taukailupolupo tamowaidiyao! Peloweta bwayabwayadi kwa kabi namwanamwaedi yo hekihekinoidiyao kwa hetolodi, yo laulau dudulai tamowaidiyao bwayabwayadi kwa hepasa namwanamwaedi. 30 Na kwa wane, ‘Taba kama kulutubu maidamaiyao ka miya meta peloweta yodi hekamkamnadi ne unai taba nige ka kabisagusaguidi.’ 31 Yomi hedehedede ta unai kwa bom kwa hededehemasalaha uyoigomiu meta komiu peloweta taukoihemwaloidi wa kadi isimulitao ede. 32 Taba kulutubumiyao laulau yababadi saha se ginauli toledi wa kwa lae kwa hegehe molosiyeidi. 33 Komiu mwata, yo mwata yabayababadi natudiyao! Idohagi kabo Yaubada yona hekamkamna magaina kwa wasabugabaei? 34 Unai kabo peloweta yo tamowai sibasibadiyao yo taulauhekata ya hetamalidiwa kalimiuwai. Hekadi kabo kwa koihemwaloidi yo kwa hesataulodi, na hekadi kabo sunago kalodi yena kwa sapidi yo kwa henakudi se lau teha udoi udoi udiyedi. 35 Teina laulau ta debanaena laulau dudulai tamowaidiyao kaiyaulina ta unai se unuidi wa kwasinadi giludi kabo se dobima kewamiu yena, laulau dudulai tamowaina Abela kwasinana unai ye hetubu ye dobima ee Belakiya natuna Sakaliya unai, iya ede kaba kaitalasam yo numa tabuna duwaduwalidi yena kwa koihemwaloi usei wa. 36 Ya hedede mamohoi kalimiuyena, ginauli maudoidi ta giludi kabo se dobima kewamiu yena na kamkamna lakilakina kabo kwa lobai.”
Yesu Yelusalema tamowaidi ye katekamkamnaedi
(Luka 13:34-35)
37 Kabo Yesu ye wane, “Ae Yelusalema, Yelusalema ee, kowa peloweta taukoihemwaloidi yo tamowai Yaubada ye hetamalidiwa kalimyena meta ku hekalawekudi. Huya maudoina meta ya henuwa bena natumwao ya kabigogoidima doha kamkam sinadi natunao ye kabigogoidi pepenao gunidi yena, na iyamo komiu nige kwa henuwa. 38 Unai sola kwa kita, Yaubada kabo numa tabuna ye laugabaei na ye hemala numa gaibu. 39 Unai ya hededelaowa kalimiuwai, nige gonowana kwa kita uyoigau kana sigana ee kwa wane, ‘Ka hedebasaego, kowa Guiyau hesana ena ku laoma!’”
24Huya gehegehedi hedehedededi
(Mataiyo 24:1 ye lau 25:46)
Numa tabuna kabo ye ulu gwaligwali
(Maleko 13:1-2; Luka 21:5-6)
1 Numa tabuna bakubakuna wa unai Yesu ye dahalai ye laulau na yona hekahekatao wa se laoma ede se yoga hekaiyawasi na se hededelau unai se wane, “Sola numa tabuna yo numana hekadiyo ne yodi kabikabidi yo kadi wawali ne ku kitadi!” 2 Na ye hededelau udiyedi ye wane, “Ginauli maudoidi ta kwa kitadiko. Ya hedede mamohoi kalimiuyena, taba nige weku hesau ye miya yona hali weku kewana ena, na maudoidi meta kabo se ulu gwaligwali.” * 24:2 Yesu saha ye hedede nonohai ta meta bolima 70 unai ye laoma ye mamohoi. Loma yodi tauiyala Yelusalema magaina yo hinage numa tabuna se heyababa. Numa tabuna se gabu na kaiwa gigibwalina unai gatowa golena ye solu ye bwalili ye dobi na ye luwu numa wekuna duwaduwalidi yena. Unai weku maudoidi se tabe gwaligwalidi.
Kamkamna huyahetubudi
(Maleko 13:3-13; Luka 21:7-19)
3 Se lau se lage Olibe koyana unai, ede Yesu ye lau ye tuli na yona hekahekatao wa se bom se laoma iya unai na se henamaiyei se wane, “Hage yomai ku hedehedede, kaiuyana kabo laulau ku hedededi wa se tubu, na yom uyoma yo tanoubu yona huyagehe hekihekinoidi ede saha?”
4 Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Bena matamiyao se nega na tabu tamowai hesau ye lupohaigomiu. 5 Tamowai se bado kabo hesagu ena se laoma na se hedehedede meta siya Keliso, na tamowai se bado kabo se lupohaidi. 6 Iyala wasadiyao yo hinage iyala wasa lupolupodiyao kabo kwa lapuidi, na tabu udiyedi kwa matausi. Ginauli doha teina kabo se tubu, na iyamo teina nige huyagehena ede. 7 Magai hesau bodana yo magai hesau bodana kabo se hai hewahewaiunu uyoidi. Basileiya hesau yo basileiya hesau kabo hinage se hai hewahewaiunu uyoidi. Yo hinage hasahasali lakilakidi yo mwanikuniku kabo se tubu teha udoi udoi udiyedi. 8 Ginauli saha se tubu ne meta ginauli nuwa matamatausidiyao sola kabo se laoma yodi kaba hetubu ede.
9 Na kabo se hekamkamnagomiu yo se unuhemwaloigomiu, yo magai maudoidi bodadiyao kabo se hewaiunugomiu yau debaguyena. 10 Tenem huyana ne unai boda hekana kabo Guiyau sunumana se laugabaei, ede kadi kahao se hewaiunudi yo kadi se walohai. 11 Peloweta bwalabwala se bado kabo se masalaha na boda lakilaki kabo se lupohaidi. 12 Yababa udoi udoi se laki kalili, debanaena tamowai kadi kahao gadosisidi nuwadi yena kabo se gagili yo se gehe. 13 Na ena kaiteya ye tolo bayao ye lau ee pilipili maudoidi sigadi ne unai, meta Yaubada kabo ye hemauli. 14 Na basileiya wasana namwanamwana se lauguguyaei kaiyaulina teha maudoina unai na tamowai maudoidi se lapui, na kabo huya gehegehena ye laoma.
15 Na numa tabuna unai kabo ginauli nuwamatamatausina kwa kita ye totolo, iya magai tauheyababana, iya ede peloweta Daniyela ye hededehemasalaha usei wa* 24:15 Daniela 9:27 yo 11:31 yo 12:11 — lausoisoi ta tauhasilina meta kaniyona bena ye nuwatulobai. Na huyana ginauli ne ye tubu 16 kabo Yudeya unai taumiya bena se yabubu se sae kuduli ne udiyedi. 17 Taba nige tamowai hesau yona numa kewana ena ye pesa dobi numa ne kalona ena bena gogo hesau ye hai na ye wasabu. 18 Yo taba nige tamowai hesau yona koya wai ye uyo magai kana kwama hesabana. 19 Na sinesineo diyadiyakadi yo sinesineo labalaba hauhaudi ya nuwanuwatuidi, matawuwuna tenem mayadai ne kabo ye pilipili kalili kalidiyena. 20 Na kwa tapwalolo Yaubada unai yomi huyawasabu meta tabu huyagwagwama o Sabati yena* 24:20 Huya gwagwama unai meta nabu yo kabaita, meta ye pilipili kalili taukadau udiyedi. Na Sabati laugagayona ede nige gonowana se kadau. Mayadaina ne unai gonowana se yona se lau keda kubwakubwa, doha 1:2 kilometer. . 21 Mata wuwuna kamkamna ye tubu ne kabo ye laki kalili, nige doha beyabeyana tanoubu yona huyatubu unai ye laoma teina huya ta, yo mulina ne unai hinage taba nige ye tubu uyo. 22 Ena Yaubada tenem mayadaidi ne nige ye hekubwadima, meta nige gonowana tamowai hesau mauli ye lobai. Na iyamo yona kaisunuwa tamowaidi debadi yena tenem huya ne ye hekubwadi. 23 Tenem huyana ne unai, ena tamowai hesau ye hededelaowa ye wane, ‘Kwa kitalaoma, Keliso ede inai!’, o hesau ye wane, ‘Iya ede temenai!’, meta tabu kwa kawakawamamohoiyeidi. 24 Kabo Keliso lupolupo yo peloweta lupolupo udoi udoi se masalahama na laulau gigigigibwalidi yo kaba nuwapwanopwano se ginaulidi bena kabo tamowai se lupohaidi. Yo hinage se kaipate bena Yaubada yona kaisunuwa tamowaidiyao se lupohaidi, na iyamo nige gonowadi. 25 Teina ta meta ya hedede hesibasiba nonohaigomiu.
26 Unai, ena tamowai hesau ye hededelaowa meta Keliso ede balabala gaibu ne unai, tabu kwa laulau menai. Yo ena ye hededelaowa meta bena iya ede numa hesau dahalana wadawadamna unai, tabu kwa kawakawamamohoiyei. 27 Mata wuwuna Tau Natuna yona laoma doha namanamali, ye sili teha kaluwabu ne unai na dawayana gonowana ye masalaha teha Yalasi unai. 28 Gonogonowana doha kaiteya teha unai suisui boiboitana panena, kabo aoꞌao* 24:28 Hedehedede mamohoina Dimdim yena se wane vultures. Manuwa ne nige Papua New Guinea unai, ede aoꞌaomo ta hepaisowa. se lagegogoi menai.
29 Nuwadubu mayadaidi ne se gehe na
‘nige bayaona mahana kabo ye masigili,
yo waikena kabo nige ye dawaya,
na galewa ne kipwaladi kabo se beku,
yo hinage galewa ginaulidiyao kabo se tabutabubu.’ (Aisaiya 13:10 yo 34:4)
30 Na kabo huyagehena ne unai Tau Natuna yona laoma hekihekinoidi kabo se taumasalaha galewa ne unai, yo tanoubu tehana maudoina tamowaidiyao se dou siyasiyayau, na kabo Tau Natuna se kita ye lagema galewa yadana unai ma gigibwalina yo ma namanamali lakilakina. 31 Na bwagigi kabo se yuhi na daguguna ne unai kabo yona anelu ye hetamalidi se lau bena yona kaisunuwa tamowaidiyao teha hasi yaumaidi yodi kabatowalaoma udiyedi yo tanoubu ta maudoina unai se laedima.”
32 Yesu ye hedede uyo ye wane, “Kwa kitalau saido* 24:32 Kaiwa Yesu ye katai ta kalina Dimdim yena se wane fig. Saido ka kuli matawuwuna huyagwagwama unai luguna se ulu, gonogonowana doha fig, na huyagwagwama ye gehe, kabo lugu hauhaudi se tole uyoidi. kaiwana ne unai, iya kabo ye hekatagomiu: Ena lagadi ne udiyedi lugudi hauhaudi se kini meta kabina kwa kata ede huyamahamahana ye hanahanauma. 33 Gonogonowana doha huyana ginauli maudoidi ta kwa kitadi se tubu kabo kabina kwa kata meta Tau Natuna ye hanahanaumako, iya ede kawakeda ne unai. 34 Ya hedede mamohoi kalimiuwai, teina isi ta taba nige ye gehe ye lau ee ginauli maudoidi ta se tubu. 35 Galewa yo tanoubu kabo se gehe, na yogu hedehedede ta taba nige se gehe.”
Mayadaina yo mahanana ne nige kabina ta kata
(Maleko 13:32-37; Luka 17:26-30 yo 34-36)
36 Kabo Yesu ye wane, “Tau Natuna yona huyauyoma mayadaina yo mahanana nige hesau kabina ye kata, galewa aneludi hinage nige kabina se kata, Natuna hinage nige kabina ye kata, na Tamana iya ye bom mo. 37 Tau Natuna yona laoma ne meta gonogonowana doha beyabeyana Nowa yona huya mayadaidi wa udiyedi. 38 Huyana sola nige kabaita ye tubu meta tamowai se kaikai yo se numanuma, yo hinage tatao yo sinesineo se tawatawasola ye lau ee kana siga Nowa ma natunao se mwalaesae waga ne unai. 39 Tamowai wa nige se nuwatulobai saha kabo ye tubu kalidiyena kana siga kabaita wa ye dididobima ede ye yaluhaidi. Na Tau Natuna yona huyauyoma kana kao kabo doha tenem mayadaidi ne. 40 Huyana ne unai tatao labui se paipaisowa koya kesega unai. Yaubada kabo kesega ye hai na kesega kabo ye laugabaei. 41 Sinesineo labui witi kabagiligili yena se paipaisowa labulabui meta hesau kabo Yaubada ye haigabaei, na hesau kabo ye miya.
42 Unai bena kwa silasilawa yo kwa nonoha matawuwuna ede yomi Guiyau yona uyoma mayadaina meta nige kabina kwa kata. 43 Ginauli kesega ye masalaha kalili: Ena taba numa tanuwagana kabina ye kata boniyai yena mahana saha unai kabo taukaiwahali ye laoma bena ye kaiwahali, kabo ye silasilawa yo yona numa ye kitahetete na taukaiwahali tabu ye lusae yona numa ena. 44 Unai komiu hinage bena kwa nonoha, matawuwuna tau natuna yona uyoma mahanana unai kabo ye hesiliyata gomiu.
45 Heyayai tauhaina laulau dudulaina yo sibasibana yona kabikabi kwa nuwatuidi. Kana tanuwaga iya ye kaisunuwai yona numa kalona wai heyayai tauhaidi maudoidi taukitahetetedi yo kadi kai ye mosemoseidi kaikai mahanana dudulaina unai. Na kabo kana tanuwaga ye dahalai ye lau ye kadau. 46 Yona huyauyoma unai, ena yona heyayai tauhaina wa ye lobai yona paisowa unai ye paipaisowa namwanamwa, kabo yona kainauya ye mosei. 47 Ya hedede mamohoi kalimiuyena, kabo ye tole yona gogo maudoidi taukitahetetedi.
48 Na taba heyayai tauhaina ne yona nuwanuwatu se yababa na ye wane, ‘Kagu tanuwaga taba nige ye lage mwamwayauma’, meta idohagi? 49 Nuwana ye hetubu yona hali heyayai tauhaidi wa ye kabihenayaidi yo hinage numanuma bayabayaodi taunumanumadi maiyanao se kaikai yo se numagogoi. 50 Kana tanuwaga ne kabo ye lage uyoma na yona heyayai tauhaina ne kabo ye siliyata, matawuwuna kana tanuwaga yona uyoma mayadaina meta nige ye nuwatui. 51 Tanuwaga wa yona heyayai tauhaina wa ye hekamkamna kaliliyei yo ye hai ye tolelaei taukailupolupo yodi kaba kamkamna magaina unai kabo ye doudou yo gadigadina ye kapuyahisidi.”
25Hasahasalao saudoudoi heyaheyasonidi
1 Yesu yona hedehedede wa ye tubei ye wane, “Galewa basileiyana heyaheyasonina hesau ede doha teina: Hasahasalao saudoudoi yodi lampa se haidi na se lau tautawasola tamowaina se launayanayai bena se hailobai. 2 Taudi haligigi meta se naganaga na hinage taudi haligigi meta se sibasiba. 3 Naganagadiyao wa yodi lampa se baheidi na nige hetulanidi se baheidi. 4 Na sibasibadiyao wa yodi lampa se baheidi yo yodi kelesini initoledi hinage.
5 Tau tawasola tamowaina wa yona laoma ye pahili ede hasahasalao maudoidi wa kamnadi se yababa yo matadiyao se kenokeno ede se keno.
6 Boniyai duwaduwalina unai tamowai hesau ye heyoheyoga ye wane, ‘Tau tawasola tamowaina wa ye lagemako, kwa laoma kwa hailobai!’
7 Hasahasalao saudoudoi wa se kenotolo ede yodi lampa se nukutonogidi. 8 Unai naganagadiyao wa se hededelau sibasibadiyao udiyedi se wane, ‘Kelesini teuna unai kwa saguigai! Yoma lampa ta bena se boso.’ 9 Na sibasibadiyao wa se wane, ‘Nigele, yoma kelesini ta gonogonowamai, nige gonowana ka saguigomiu. Na kwa lau kaba lokulokune unai yomi kelesini kwa hemaisadi.’ 10 Naganagadiyao haligigi wa se lauko bena yodi kelesini se hemaisadi, na kabo tautawasola tamowaina wa ye lage. Ede sibasibadiyao haligigi se nonohako wa maidanao se lau hetahetawasola kaikaigogona unai. Se lusae, na kabo keda wa taukitahetetena keda ye gudui.
11 Muliyena kabo hasahasalao hekadi wa se lage ede se koikoi na se yogalau tautawasola tamowaina wa unai se wane, ‘Taubada, taubada, keda ku soke na ka mwalaewa!’ 12 Na ye hededelau udiyedi ye wane, ‘Ya hedede mamohoi, nige kabimiu ya kata.’”
13 Na Yesu ye hedede hasahasaedi ye wane, “Unai bena kwa silasilawa, matawuwuna ede Tau Natuna yona laoma mayadaina yo mahanana meta nige kabina kwa kata.”
Heyayai tauhaina namwanamwana yo yababana heyaheyasonidi
(Luka 19:11-27)
14 Yo hinage Yesu heyaheyasoni hesau ye hedede ye wane, “Galewa Basileiyana meta doha tamowai hesau bena ye kadau ye lau keda lohaloha, na yona heyayai tauhaidi ye yogagogoidima na kesega kesega yona paisowa kana kao yena yona moni maudoina ye soiyeidi kalidiyena. Heyayai tauhaina tamowaina bagubagunana unai moni tausani haligigi ye mosei, helabuina moni tausani labui ye mosei, na hesau unai moni tausani kesega ye mosei. Unai yodi paisowa ye moseidi na yona kaba kadau yena ye kadau. 16 Heyayai tauhaina bagubagunana wa yona moni tausani haligigi wa ye hepaisowa na ye helaki uyoi ede tausani haligigi ye lobai uyoi. 17 Na taupaisowa hesau yona moni tausani labui ye hai wa ye lau ye hepaisowa na ye helaki uyoi ede tausani labui ye lobai uyoi. 18 Na heyayai tauhaina hesau wa yona tausani kesega wa ye hai na ye lau, bwatano unai duha ye sala na kana tanuwaga yona moni wa ye tolewadam.
19 Huya lohaloha mulina ena heyayai tauhaidi kadi tanuwaga wa ye uyoma na ye yogagogoidima yo ye henamaiyedi idohagi yona moni wa yodi hepahepaisowadi. 20 Kabo moni lakina tausani haligigi tauhaina wa ye laoma ye wane, ‘Kagu tanuwaga, moni tausani haligigi ku haidima wa ya hepaisowadi ede hinage hagahagana tausani haligigi ya lobai.’ 21 Kana tanuwaga wa ye wane, ‘Kowa heyayai tauhaina namwanamwana, ya sunumaego matawuwuna moni gagilina gonowana ku kitahetete. Unai kabo ya tolego ginauli lakilakidi ku kitahetetedi. Ku laoma yo yogu gwauyala ta unai ta gwauyala kesega.’
22 Kabo moni lakina tausani labui tauhaina wa hinage ye laoma ede ye wane, ‘Kagu tanuwaga, moni tausani labui ku haidima wa ya hepaisowadi ede hinage hagahagana tausani labui ya lobai.’ 23 Kana tanuwaga ye wane, ‘Kowa heyayai tauhaina namwanamwana, ya sunumaego, matawuwuna moni gagilina gonowana ku kitahetete. Unai kabo ya tolego ginauli lakilakidi ku kitahetetedi. Ku laoma yo yogu gwauyala ta unai ta gwauyala kesega.’
24 Na kabo moni lakina tausani kesega tauhaina wa ye laoma ede ye wane, ‘Kagu tanuwaga, kabim ya kata meta kowa tamowai yona laulau yabayababana, matawuwuna ede haedi nige saha hesau ku kumai meta kabo unai ku kelikeli, yo haedi nige witi likena ku hesulu meta unai kabo kaniyona ku tanogogo. 25 Unai ya matausi ede ya lau bwatano ena yom moni wa ya puluhi wadam, unai saha kowa yom wa meta iya ede teina.’ 26 Ede kana tanuwaga wa ye hededelau unai ye wane, ‘Kowa tamowai yababana yo yauyaule kalili! Mamohoi, kabigu ku kata meta haedi nige saha hesau ya kumai meta unai ya kelikeli, yo haedi nige witi likena ya hesulu meta udiyedi kaniyodi ya tanotanogogo? 27 Idohagi to yogu moni ne nige ku lau ku tole moni taukitakitahetetedi udiyedi na yogu uyoma ta unai kabo ya hai uyoi yo hagahagana hinage.’ 28 Kabo ye hededelau yona heyayai tauhaidi hekadiyo udiyedi ye wane, ‘Moni ne kalinawai kwa haigabaei na kwa moselaei moni tausani saudoudoi tauhaina ne unai. 29 Kaiteyadi saha kalidiyena meta kabo se koihepwata uyoidi na ginauli saha kalidiyena wa kabo ye laki kalili. Na kaiteyadi nige saha kalidiyena meta kabo ginauli saha gagilina kalidiyena ne se haigabaei.’ 30 Na ye wane, ‘Teina tamowai ta, iya heyayai tauhaina yababa kalilina, kwa gabahepesa dobiyei masigili ne unai! Menai kabo ye doudou yo gadigadina ye kapuyahisidi.’”
Yaubada yona hekasa mayadaina
31 “Huyana Tau Natuna kabo ye uyoma ma didigana yo ma namanamalina, yo yona anelu maudoidi maidanao, meta kabo yona telona wasawasana yo saesae kalilina unai ye tuli yo ye hemala wasawasa. 32 Na basileiya maudoidi tamowaidiyao kabo se laomagogoi kalinawai na tamowai wa ye hekasadi, doha suisui taukitahetetedi yona suisui ye hekasadi, mamoe teha hesau unai ye toledi yo gouti teha hesau unai. 33 Mamoe kabo ye toledi tehatutuna unai, yo gouti ye toledi teha seuseulina unai.
34 Na kabo wasawasa wa ye hededelau nimatutuna tamowaidiyao wa udiyedi ye wane, ‘Kwa laoma, komiu tamagu yona hedede henamwa tamowaidiyao! Huyana sola nige tanoubu ye tubu meta tamagu galewa basileiyana ye ginauli nonohaiko komiu hesabamiu. Kwa laoma na unai kwa miya. 35 Huyana ya hasali meta kai kwa haiyama ya kai, yo gadogu ye magu meta waila kwa haiyama ya numa, na yau laolaoma, iyamo kwa yogaisinigau yomi numa ena. 36 Huyana nige yogu kaleko meta kaleko yogu kwa haidima, ya kasiyebwa meta kwa kitahetetegau, yo hinage numa tutugudu yena se tolegau meta kwa laoma kwa kaitaumanaigau.’
37 Kabo miyamiya dudulai tamowaidiyao wa se hededelau unai se wane, ‘Guiyau, kaiuyana ka kitago ku hasali na kai ka haiyawa, gadom ye magu na waila ka haiyawa ku numa? 38 Yo kaiuyana ka kitago kowa laolaoma na ka yogaisinigo, yo nige yom kaleko na kaleko yom ka haidiwa? 39 Hinage kaiuyana ka kitago ku kasiyebwa o numa tutugudu yena na ka laowa ka kaitaumanaigo?’ 40 Wasawasa wa kabo ye hededebui kalidiyena ye wane, ‘Mamohoi, na ya hedede uyo kalimiuyena: Ena teina laulau ta hesau kwa ginauli kagu kahao ta hesau unai meta kwa ginauli yau kaliguwai.’
41 Kabo ye hededelau teha seuseulina unai tautolo wa udiyedi ye wane, ‘Kwa tausuwala kaliguwai, komiu tamagu yona hededeheyababa tamowaidiyao. Kwa lau kaiwa kalakalasina nige kana siga ne unai, tamagu ye kabinonohai diyabolo yo yona anelu hesabadi. 42 Mata wuwuna ede ya hasali na nige kai kwa haiyama ya kai, gadogu ye magu na nige waila kwa haiyama ya numa. 43 Yau laolaoma na nige kwa yogaisinigau, nige yogu kaleko, na nige kwa hekalekogau, ya kasiyebwa yo numa tutugudu yena se tolegau na nige kwa laoma kwa kaitaumanaigau.’
44 Na kabo se wane, ‘Guiyau, kaiuyana ka kitago ku hasali, gadom ye magu, kowa laolaoma, nige yom kaleko, ku kasiyebwa, yo se tolego numa tutugudu yena, na nige ka saguigo?’ 45 Ede ye hededelau udiyedi ye wane, ‘Ya hedede mamohoi kalimiuyena, ena nige laulau ta hesau kwa ginauli tamowai hesau unai meta hinage nige saha hesau kwa ginauli yau kaliguwai.’ 46 Kabo se lau kamkamna nige kana siga unai, na miyamiya dudulai tamowaidiyao wa kabo se lau mauli nige kana siga unai.”
26Yesu unuina koitalaliuna
(Mark 14:1-2; Luke 22:1-2; John 11:45-53)
1 Yesu yona lauhekata hedehedededi wa mulidi ne unai kabo ye hededelau yona hekahekatao wa udiyedi ye wane, 2 “Kabina kwa kata meta mayadai labui mo na kabo Taukiuli Henuwaisinina* 26:2 Taukiuli Henuwaisinina: Hedede hemasalahana ede GLOSSARY unai ku hasili. , unai Tau Natuna kabo se mose gabaei na se hesataulo.”
3 Na taukaitalasam tauwoyaidi yo magai wa babadadiyao se lagegogoima taukaitalasam saesaena hesana Kaiyapasi yona numa unai, 4 na se koitalaliu idohagi kabo lupo hesau se ginauli na unai kabo Yesu se hai na se unuhemawaloi. 5 Na se wane, “Nige teina Taukiuli Henuwaisinina huyana ta unai, matawuwuna ede boda ta yo kita kalidaena kabo hetalagegagega lakilakina ye tubu.”
Betani unai waihiu hesau Yesu ye heyausi
(Maleko 14:3-9; Yowane 12:1-8)
6 Huya hesau Betani unai, Yesu meta lepela tamowaina hesau hesana Simona yona numa ena. 7 Yodi huyakaikai unai meta waihiu hesau yausi panena namwanamwana yo maisana lakilakina ye bahei na ye laoma ede Yesu kuluna kewana ena ye ini.
8 Yona hekahekatao wa se kita meta se kouyalayala yo se hetalapili, se wane, “Idohagi to yausi ta ku kaiheya gaibui. 9 Teina yausi ta taba ta lokunei kabo moni lakilakina ta hai na ta mosei deha tamowaidiyao udiyedi.”
10 Yodi nuwatu wa Yesu kabina ye kata ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Idohagi to waihiu ta kwa hemohemode. Teina ta meta laulau namwanamwana ye ginauli kaliguyena. 11 Deha tamowaidiyao meta kabo siya huya maudoina maidamiyao, na yau meta nige gonowana huya maudoina maidamiu. 12 Taugu ta ye heyausi meta ye kabinonohaigau toletoletau hesabana. 13 Hedehedede ta mamohoina ede, na ya hedede uyo kalimiuyena: Kaiyaulina maudoina ta unai, ena haedi wasa namwanamwana ta se lauguguyaei, meta waihiu ta saha ye ginauli ta wasana kabo se hasili kaba henuhenuwaisinina.”
Yudasi Yesu kana ye walohai
(Maleko 14:10-11; Luka 22:3-6)
14 Saudoudoi-labui wa luwadi yena hesau hesana Yudasi Isakaliyota ye lau taukaitalasam tauwoyaidi udiyedi 15 ye henamaiyedi ye wane, “Moni lakina saha kabo kwa haiyama ena Yesu ya mosegabaeiyawa kalimiuyena?” Unai moni siluba badona ede 30* 26:15 Moni siluba badona 30, iya ede taupaisowa yona paisowa maisana nawalai hasi unai ye hai. se mosei. 16 Huyana ne unai ye lau meta ye hetubu ye kaikewasipwa na taba kamwasa saha unai kabo Yesu ye mose gabaei kalidiyena.
Yesu maiyana hekahekatao Taukiuli kaina se kai
(Maleko 14:12-21; Luka 22:7-13; Yowane 13:21-30)
17 Pwalawa Nige Yistina henuwaisinina* 26:17 Pwalawa nige Yistina henuwaisinina: Hedede hemasalahana ede GLOSSARY unai ku hasili. mayadaina bagubagunana unai, hekahekatao wa se laoma Yesu se henamaiyei se wane, “Kaiteya tupwa ku henuwa kabo unai Taukiuli kaina ka kabinonohai?” 18 Ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Kwa lau magai laki ne* 26:18 Magai laki ne, iya ede Yelusalema. unai, kabo tamowai hesau kwa lobai na kwa hededelau unai kwa wane, ‘Taulauhekata ye wane, “Yogu huya ye hanahanauma. Unai yau yo yogu hekahekatao kabo yom numa ena Taukiuli kaikaigogona ka hai.” ’” 19 Unai hekahekatao wa se lau na saha Yesu ye hedede wa se ginauliwatani na Taukiuli Henuwaisinina kaina wa se kabinonohai.
20 Ye meimeilahi ede Yesu yo yona hekahekatao saudoudoi-labui wa se laoma kesega na se kaikaigogoi. 21 Yodi kaikai wa unai Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimiuyena, bodamiu ta unai kabo hesau kagu ye walohai.” 22 Yona hedehedede wa unai nuwadiyao se yababa kalili ede kesega kesega ye henahenamai lau Yesu unai ye wane, “Guiyau, yau, e nigele?” 23 Yesu ye hededebui ye wane, “Yoda kaikaigogo ta unai luwamiu yena kaiteya nimana ena pwalawa ye hai na ye hedakwadobiyei kada gaeba ta unai meta iya kabo kagu ye walohai.” 24 Hinage ye wane, “Tau Natuna yona boita kulikuli tabuna unai se kuli nonohaiyako wa meta kabo ye mamohoi. Na ahani mo tauwalohai tamowaina ne, kabo kamkamna lakilaki kalilina ye hekalo. Taba ye namwa mo sinana iya tabu ye labasi.” 25 Ede Yudasi iya kabo Yesu kana ye walohai wa ye wane, “Taulauhekata, ku nuwatui meta yau, e nige?” Na Yesu ye hededelau unai ye wane, “Kowa ku bom ku hedede uyoigo.”
26 Yodi kaikai gogo wa unai, Yesu pwalawa ye hai ye lautoki, ye kihi na ye mosei yona hekahekatao wa udiyedi na ye wane, “Kwa hai kwa kai, teina ta yau taugu.”
27 Waina keyakana ye hai ye lautoki na ye mosei yona hekahekatao wa udiyedi na ye wane, “Maudoimiu ta kwa numa. 28 Teina ta yau kwasinagu, na unai kabo Yaubada yona talam hauhauna ye ginauli kalimiuwai. Kwasinagu ta kabo ye didi na unai kabo tamowai maudoidi yodi yababa ye deuligabaedi. 29 Ya hededelaowa kalimiuyena, taba nige waina ta ya numa uyoi kana sigana ee Tamagu yona basileiya unai komiu yo yau waina ta numagogoi uyo.”
30 Yodi kaikaigogo gehena wa unai wana lautoki hesau se wanai na kabo se pesa se lau Olibe koyana unai.
Yesu ye hedede nonohai meta Petelo kabo iya ye uhalaei
(Maleko 14:27-31; Luka 22:31-34; Yowane 13:36-38)
31 Na Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Teina boniyai ta unai saha kabo ye tubu kaliguyena debanaena maudoimiu kabo kwa wasabu gabaeigau, matawuwuna kulikuli tabuna unai se kuliyako ye wane:
‘Mamoe tauwoyaidi kabo ya unui,
na yona mamoe yawoina kabo se wasabu gwaligwali.’ (Sakaliya 13:7)
32 Na yogu tolouyo mulina ena kabo ya baguna ya lau Galili na kwa laowa kabo menai ta hailobai.”
33 Petelo ye hededebui ye wane, “Ena kagu kahao ta maudoidi se wasabu gabaego, na yau taba nige.”
34 Ede Yesu ye hededelau unai ye wane, “Ya hedede mamohoi kalimyena, teina boniyai ta unai sola nige kamkam hakiyana ye dou, na ma haiyona kowa kabo ku uhalaeigau.”
35 Na kabo Petelo ye hedehedede uyo ye wane, “Ena kowa to yau bena kabo ta boita, iyamo yau taba nige ya uhalaeigo!” Hinage hekahekatao hekadi wa yodi hedehedede meta gonogonowana.
Getesemani unai Yesu ye tapwalolo
(Maleko 14:32-42; Luka 22:39-46)
36 Na kabo Yesu maiyana hekahekatao wa se lau koya hesau hesana Getesemani.* 26:36 Getesemani koyanameta Olibe kudulina dedekana wa unai. Menai ye hededelau udiyedi ye wane, “Inai kwa babawa na yau ya lau temenai ya tapwalolo.” 37 Ede Petelo yo Sebedaiyo natunao labui ye woyaidi na se lau, menai kabo Yesu ye hetubu ye nuwa kamkamna yo ye nuwa yababa. 38 Na kabo ye hededelau udiyedi ye wane, “Nuwagu ta ye kamkamna kalili gonowana kabo unai ya boita, unai inai kabo komiu yo yau ta silasilawa.”
39 Yesu ye tausigilau kabo ye guli yaboyabom dobi tano ne unai na ye tapwalolo ye wane, “Tamagu, taba gonowana teina kamkamna keyakana ta kaliguyena ku haigabaei. Na tabu yau yogu nuwatu ya lauwatani, na kowa yom nuwatu mo bena ya lauwatani.”
40 Ye uyoma meta yona hekahekatao wa ye lobaidi se kenoko, ede ye hededelau Petelo unai ye wane, “Kagu kahao, idohagi to nige gonowana komiu yo yau ta silasilawa awa kesega? 41 Kwa silasilawa yo kwa tapwatapwalolo, na taba nige noho kwa hekalo na unai kwa beku. Yaluwamiu ta se talam, na iyamo taumiu ta se basabasa.”
42 Helabuina ye uyo ye tapwalolo ye wane, “Tamagu, ena nige kamwasa hesau unai bena kamkamna keyakana ta ku haigabaei, na ku henuwa bena ya numa, taki yede yom nuwatu kabo ya lauwatani.”
43 Ye uyoma meta ye lobai uyoidi se kenokeno matawuwuna ede matadiyao wa se kenokeno kalili. 44 Huya hehaiyonana ye laugabaedi na ye uyo ye tapwalolo, yona tapwalolo wa meta hedehedededi kesekesegadi udiyedi ye tapwalolo uyo.
45 Ye uyo yona hekahekatao wa udiyedi na ye hededelau udiyedi ye wane, “Komiu sola kwa kenokeno yo kwa kaikaiyawasi? Kwa kita, mahanana ede ye hanahanaumako, na Tau Natuna kabo se mosegabaeilaei yababa tamowaidiyao nimadi yena. 46 Kwa tolo na ta lau, kagu tauwalohai meta ye lageko.”
Yesu huyahaina
(Maleko 14:43-50; Luka 22:47-53; Yowane 18:3-12)
47 Yesu sola ma hedehededena, na Yudasi ye lage, iya meta saudoudoi-labui wa hesauna. Boda lakilaki maiyanao se laoma ma kelekelepadi yo yodi kepata hinage se baheidi. Boda ta meta taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao se hetamalidima. 48 Na tauwalohai wa meta maiyadi se koitalaliuko hekihekinoi saha kabo ye ginauli na tamowaina ne unai se kitalobai na se hai, ye wane, “Ena kaiteya ya sumtai meta iya kwa hae usei yede.” 49 Yudasi ye lau dudulai ye lau Yesu unai na ye wane, “Taulauhekata, yauwedo!” na kabo ye sumtai. 50 Yesu ye hededelau unai ye wane, “Kehagu, saha hesabana ku laoma ta meta ku ginauli!” Kabo boda wa se lau Yesu se hai na se laei. 51 Temenai Yesu kana kahao wa hesau yona kelepa ye hai ede taukaitalasam saesaena yona heyayai tauhaina tamowaina hesau beyana ye bolihai. 52 Yesu ye hededelau unai ye wane, “Yom kelepa ne ku tole uyoi yom kabatolena ne unai, matawuwuna ede kaiteyadi kelepa ena se lulu meta kabo hinage kelepa ena se boita. 53 Nige ku nuwatulobai meta gonowana ya yogasae tamagu unai na anelu bodadiyao* 26:53 Anelu bodadiyao ne kalina Dimdim yena se kuli ‘legions’. ‘Legion’ kesega meta tauiyala badodi 6,000. saudoudoi-labui ye hetamalidima? 54 Na idohagi kabo kulikuli tabudi hedehededediyao se laoma se mamohoi, matawuwuna se hedede nonohai meta teina laulau ta kabo ye tubu.”
55 Mahanana ne unai Yesu ye hededelau boda wa udiyedi ye wane, “Huya maudoina numa tabuna bakubakuna unai ya laulauhekata na nige kwa kabi hekahinigau. Kana kao doha yau laugagayo tauꞌutuꞌutusidi na ma kelekelepamiu yo kepata kwa baheidi na kwa laoma hesabagu? 56 Na teina ginauli maudoidi se tubu ta udiyedi meta Peloweta yodi kulikuli kabo se laoma se mamohoi.”
Na kabo hekahekatao wa Yesu se wasabu gabaei.
Sunedeli unai Yesu se helauhetala
Maleko 14:53-65; Luka 22:54-55 yo 63-71; Yowane 18:13-14 yo 19-24
57 Boda wa Yesu se hai na se lae taukaitalasam saesaena hesana Kaiyapasi yona numa ena. Menai meta laugagayo taulauhekataena yo magai babadadiyao* 26:57 Taukaitalasam yo laugagayo taulauhekataenayo magai babadadiyao, siya meta Sunedeli tamowaidiyao. se laomagogoiko na se nayanaya. 58 Na Petelo meta Yesu maiyanao taulaeina wa ye hemuliwatanidi kana siga se lage taukaitalasam saesaena yona numa bakubakuna unai. Ye mwalaesae na heyayai tauhaidi hekadi maidanao se tuli na se kaikaikewa kabo saha ye tubu Yesu unai.
59 Taukaitalasam saesaedi yo Sunedeli tamowaidiyao Yesu kana mata se wasenei na hedehedede lupolupodiyao udiyedi kabo se hegilu na unai bena se unuhemwaloi. 60 Na tauhededelupolupo yodi hedehedede se hedededi, na iyamo nige kana mata hesau se lobai kabo unai se hegilu. 61 Na gehena ne unai tauhedehedede labui se wane, “Teina tamowai ta ye wane, ‘Yaubada yona numa tabuna kabo ya hetata gwaligwali, na mayadai haiyona unai kabo ya kabi uyoi.’”
62 Na kabo Kaiyapasi ye tolo na ye hededelau Yesu unai ye wane, “Kabo hedehedede hesau ku hedede o nige? Teina kam hedehedede maudoidi se hedededi ta mamohoidi o nige?” 63 Na Yesu nige saha hesau ye hedede, ede taukaitalasam saesaena wa ye hededelau Yesu unai ye wane, “Ya hededelaowa kalimyena, Yaubada maumaulina hesana ena ku kaigwala na ku hedede laoma kalimaiyena: Kowa Keliso, Yaubada Natuna, o nige?” 64 Yesu ye talam ye wane, “Aa, saha ku hedede ne meta mamohoi, na ya hedede laowa maudoimiu kalimiuyena, huya matada ena kabo Tau Natuna kwa kita Yaubada saesae kalilina nimatutuna ena ye tutuli na galewa yadana kewana ena ye laolaoma.” 65 Na kabo taukaitalasam saesaena wa kana kaleko ye pulisidi na ye wane, “Teina tamowai ta meta Yaubada ye hededeheyababa, idohagi to bena tamowai hekadiyo ta laedima na se hedehedede teina tamowai ta hesabana, na yona hededeheyababa maudoidi meta kwa lapuidiko. 66 Na yomi nuwatu ede saha?” Boda wa se wane, “Ye namwa mo taba ye boita.”
67 Na kabo matana wa se kaikaisoi yo nimadi yena se biteli, yo hekadi se laupapali, 68 na se wane, “Keliso, ku hededehemasalaha kalimaiyena, kaiteya ye biteligo?”
Petelo Yesu ye uhalaei
(Maleko 14:66-72; Luka 22:56-62; Yowane 18:15-18 yo 25-27)
69 Na Petelo meta ye tutuli bakubaku wa unai, kabo heyayai tauhaina waihiu hesau ye laoma iya unai na ye wane, “Kowa hinage Yesu Galili tamowaina tauhemuliwatanina hesau.” 70 Na boda wa matadi yena ye uhala ye wane, “Saha ku hetahetala me nige kabina ya kata.”
71 Ede ye lau gana kedana wa unai, na menai waihiu hesau Petelo ye kita na ye hededelau tamowai hekadiyo udiyedi ye wane, “Teina tamowai ta meta Yesu Nasaleta tauna tauhemuliwatanina hesau.” 72 Na kabo ye kaigwala na ye uhala uyo ye wane, “Temeta tamowai ne meta nige kabina ya kata.”
73 Yawalana ye lau na temenai tautotolo wa se lau Petelo unai na se wane, “Yom hedehedede daguguna meta doha Galili tamowaina, unai kabina ka kata meta kowa kadi kaha hesau.” 74 Kabo Petelo ye hedede kaigwala na ye wane, “Ena ya uhala lupolupo meta giluna Yaubada kabo ye tole kaliguyena. Temeta tamowai me nige kabina ya kata!” Na mahanana ne unai kamkam hakiyana ye dou.
75 Ede Petelo Yesu yona hedehedede wa ye nuwatuidi: “Sola nige kamkam hakiyana ye dou na ma haiyona kabo ku uhalaeigau.” Unai nuwana wa ye yababa kalili na ye pesa ye lau dagela wa unai ye dou mwalomwaloi.
27Yesu se laei Pilato matanaena
(Maleko 15:1; Luka 23:1-2; Yowane 18:28-32)
1 Malatomtom gagilina unai taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao maudoidi yodi hineli se ginauli bena kabo Yesu se mosegabae na se unuhemwaloi. 2 Ede se pai na se woyai se lau na se moselae Gabana Pilato* 27:2 Gabana Pilato meta Loma tamowaidi se hetolo iya Yudeya tanona taukitahetetena. unai.
Yudasi ye hegadosoha uyoi
(Apostolo 1:18-19)
3 Huyana ne unai Yesu kana tauwalohai Yudasi ye kita meta Yesu kabo se unuhemwaloi, ede ye nuwakuhali na moni siluba badona 30 wa ye moseuyoi taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao wa udiyedi. 4 Na ye wane, “Mamohoi, laupwano ya ginauli, matawuwuna ede tamowai ta nige kana mata hesau na kana ya walohai.” Se hededelau unai se wane, “Nige ka modeigo, temeta kowa yom pilipili.” 5 Unai Yudasi moni wa ye tusaedi numa tabuna kalona wa unai na ye dahalai ye lau ede ye gadosoha.
6 Taukaitalasam tauwoyaidi moni wa se haidi na se wane, “Yoda laugagayo unai ye hedede meta nige gonowana moni ta ta usaidi moni kabatoledi unai, matawuwuna ede moni ta tamowai kwasinana maisana.” 7 Se koitalaliu na moni wa se hai ede walata taulaulauginauli yona tano se hemaisa na ye hemala laolaoma tamowaidiyao yodi bwayabwaya. 8 Tenem huyana ne unai na ye laoma ee teina mayadai ta meta tano wa hesana se tole ede “Kwasina Tanona”. 9 Peloweta Yelemaiya yona hedehedede wa ye laoma ye mamohoi, ye wane:
“Moni lakina 30 Isalaela tamowaidiyao se talamyei tamowai maisana, 10 se hai na walata taulaulauginauli yona tano se hemaisa. Saha se ginauli ta unai meta Yaubada saha ye hedede kaliguwai wa ye laoma ye mamohoi.” (Sakaliya 11:12-13; Yelemaiya 19:1-3 yo 32:6-9)
Pilato Yesu ye helauhetala
(Maleko 15:2-5; Luka 23:3-5; Yowane 18:33-38)
11 Yesu se woya lae Gabana Pilato unai na ye henamaiyei ye wane, “Kowa Dius yodi wasawasa?” Ede Yesu ye wane, “Aa, saha ku hedede ne mamohoi.” 12 Na kabo taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao yodi hedehedede udiyedi se hegilu, na iyamo nige saha hesau ye hedede. 13 Na Pilato Yesu ye henamaiyei ye wane, “Teina kam hedehedede maudoidi ta ku lapuidi, o nige?” 14 Na iyamo Yesu nige saha hesau ye hedede, unai Pilato ye siliyata yo ye noko kalili.
15 Na bolimai kesega kesega, Taukiuli Henuwaisinina unai, gabana yona kabikabi meta numa tutugudu yena taumiya tamowaina hesau kabo Dius tamowaidiyao se kaisunuwai na ye yailigabaei. 16 Tenem huyana ne unai wasalaulau tamowaina hesau hesana Balabasi numa tutugudu yena ye miyamiya. 17 Na huyana boda wa se laomagogoi ede Pilato ye henamaiyedi ye wane, “Kaiteya tamowai kwa henuwa kabo ya yailigabaei, Balabasi o Yesu, iya hesana kwa katai ede Keliso?” 18 Mata wuwuna Pilato kabina ye kata meta kaikalomagigili debana yena na Yesu se moselaei iya kalinawai.
19 Na Pilato tauhelauhetala yona kaba tuli unai ye tutuli na mwanena wasa ta ye hetamalilaei unai ye wane, “Tamowai me nige kana gilu hesau, unai tabu saha hesau ku ginauli kalinawai, matawuwuna boni iya ya kenosuwaiyei, na kenosuwaigu wa unai ya matausi kalili.”
20 Na taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao boda wa se nuwakoidi na se kaibwada Pilato unai taba Balabasi ye yailigabaei na Yesu se unuhemwaloi. 21 Na Gabana boda maudoidi wa ye henamaiyedi ye wane, “Teina taudi labui ta, kaiteya kwa henuwa kabo ya yailigabaei?” Ede se wane, “Balabasi.” 22 Ede Pilato ye henamaiyedi ye wane, “Na saha kabo ya ginauli Yesu unai, iya hesana hesau ede Keliso?” Na boda wa se yoga sae se wane, “Ku hesataulo.” 23 Pilato ye henamaiyedi ye wane, “Kana mata saha, o yababa saha ye ginauli?” Na boda wa ma kalina lakilakidi se wane, “Ku hesataulo.”
24 Na Pilato ye nuwatulobai meta nige gonowana dudulai hesau ye lobai, na boda wa se hetubu se hetalagegagega. Unai waila gaebana ye hai na boda wa matadi yena ye nimadeuli na ye wane, “Tamowai ta kwasinana giluna meta yau nige kagu gilu. Na polohena maudoina meta komiu kalimiuwai.” 25 Na boda wa se wane, “Kwasinana giluna meta kai ma natumaiyao kewamai yena.”
26 Ede Pilato Balabasi ye yailigabaei na ye hededelau tauiyala tamowaina hesau wipi yena Yesu ye pidili na kabo se laei bena se hesataulo.
Tauiyala Yesu se talatalawasiyei
(Maleko 15:16-20; Yowane 19:2-3)
27 Na kabo gabana wa yona iyala tamowaidiyao Yesu se hai se laei yodi kaba miya numana lakilakina unai na tauiyala bodana maudoina se yogagogoidima na Yesu se tolo hetakikili. 28 Kana kwama se haigabaedi na wasawasa kwamana pulupululuna se heluwui. 29 Na kabo pasa gwaligwalina se hei na se tolesaei kuluna ne unai, yo kaikaiwa se mosei nimatutuna ne unai ye kabi, na se tulibono matanaena na se talatalawasiyei se wane, “Yauwedo, Dius yodi wasawasa!” 30 Yo hinage se kaikaisoi na kaikaiwa wa se hai na kuluna wa unai se koikoiyei. 31 Se talatalawasiyei ye gehe, kabo kwama pulupululuna wa se haigabaei na iya kana kwama wa se heluwui uyoi. Na kabo se woyalaei bena se hesataulo.
Yesu se hesataulo
(Maleko 15:21-32; Luka 23:26-43; Yowane 19:17-21)
32 Yelusalema bena kabo se pesa gabaei na Sailini tamowaina hesau hesana Simona se lobai, na se lauhelili ede Yesu yona sataulo wa ye bahei. 33 Se lau magai hesau hesana Golagota unai se lage. “Golagota” kaniyona ede “mwayalu kudulina”. 34 Temenai kamkamna kaba hekaiyawasina mulamulana yo waina se yebwali na se mosei Yesu bena ye numa. Na ye numatonogi ede nige ye henuwa ye numa. 35 Na kabo Yesu se hesataulo, na mulina ne unai kabo kana kwama wa se kaiheyaidi, kaiteya kabo yona hesau ye hai. 36 Kabotaki se tuligogoi na Yesu se kitahetete. 37 Kulubawana ne unai kabahegiluna hedehededena se kuli molumolu hesau unai na se tutuhepatu, ye wane, “Teina ta Yesu, Dius yodi wasawasa.”
38 Laulau yabayababadi tauginaginaulidi labui maiyanao se hesataulodi, hesau teha tutuna unai na hesau teha seuseulina ne unai.
39 Tamowai se sae yo se dobi meta se kulukulukwade na se hagahagasiyei yo se wane, 40 “Kowa numa tabuna bena ku hetata gwaligwali na mayadai haiyona unai kabo ku kabi uyoi, hage ku hemauli uyoigo! Ena kowa Yaubada natuna, sataulo ne unai ku pesadobima!”
41 Taukaitalasam saesaedi, laugagayo taulauhekataedi, yo magai babadadiyao hinage hedehedede wa kesekesegana unai se hagahagasiyei. 42 Se wane, “Tamowai hekadiyo ye saguidi na nige gonowana iya ye bom ye sagu uyoi. Na ye wane bena iya kita Isalaela yoda wasawasa! Taba sataulo ne unai ye pesadobima kabo ka kawa mamohoiyei. 43 Yona mauli maudoina unai Yaubada ye sunumaei, na hinage ye wane, ‘Yau Yaubada Natuna.’ Ena mamohoi Yaubada iya ye gadosisiyei kabo ye hesaguhai!” 44 Na laulau yabayababadi tauginaginaulidi labui wa hinage Yesu se hagahagasiyei.
Yesu yona boita
(Maleko 15:33-41; Luka 23:44-49; Yowane 19:28-30)
45 Mayamayadai laki unai magai wa maudoina ye masigili ye lau ee meimeilahi awa hehaiyonana unai. 46 Tenem mahanana ne unai Yesu ye yoga ma kalina lakilakina ye wane, “Eloi, eloi, lama sabatani?” Kaniyona ede, “Yogu Yaubada, yogu Yaubada, idohagi to ku nuwagabaeigau ta?”
47 Na temenai tautotolo hekadiyo kalinana wa se lapui ede se wane, “Eliya ye yogayoganei.”
48 Dedekana ne unai tautotolo wa yona hedehedede ta se lapupwanoli, ede hesau ye heloi ye lau balo ye hai ye hedakwa winega unai na ye pai hepatu kaikaiwa hesau unai na ye helele saeyei Yesu bena ye numa. 49 Na maudoidi wa se wane, “Ku laugabaei! Hage ta kita kabo Eliya ye laoma ye sagui.”
50 Kabo Yesu ye yoga uyo ma kalina lakilakina, na yawasina ye pito.
51 Tenem mahanana ne unai numa tabuna woyona kaleko* 27:51 Numa tabuna unai bili labui. Bagubagunana hesana se tole ‘Teha tabuna’, na helabuina ede ‘Teha tabu kalikalilina’. Duwaduwalidi yena ede woyo kaleko lausoisoi ta unai se hetala ne. Hebelu 9:1-15 ye hededehemasalaha namwanamwa. ye taigali labuiyei kewa unai ye dobi guni. Tano ye tabutabubu yo weku se taigali. 52 Bwayabwaya se tasoke na tamowai tabudiyao se boitako wa se tolouyo. 53 Kadi bwayabwaya se pesa gabaedi na Yesu yona tolouyo mulina ne unai se lusae Yelusalema na se taumasalaha tamowai gwaudi udiyedi.
54 Huyana iyala kapinana yo yona tauiyala maiyanao Yesu se kitakitahetete wa mwanikuniku yo ginauli saha se tubu wa se kitadi ede se matausi kalili na se wane, “Mamohoi, iya Yaubada natuna!”
55 Sinesinebadao bodana keda lohaloha wai se totolo se kaikaikewa. Siya ede sinesineo maiyadi Yesu Galili unai se laoma wa, na yona paisowa ne unai saha udiyedi ye deha, kabo udiyedi se sagui. 56 Bodadi wa unai meta Maliya Magadala waihiuna, yo Maliya Yamesi yo Yosepa sinadi, yo hinage Sebedaiyo natunao sinadi.
Yesu se tole bwayabwaya ena
(Maleko 15:42-47; Luka 23:50-56; Yowane 19:38-42)
57 Ye hetubu ye meimeilahi ede Yosepa Alimatiya tamowaina, iya tau gogogogona yo Yesu tauhemuliwatanina hesau, ye laoma 58 ye lau Pilato ye kaibwadai taba Yesu sinalena ye hai na ye tole bwayabwaya ena. Ede Pilato ye hedede na sinale wa se mosei Yosepa unai. 59 Ede Yosepa sinale wa ye hai na kaleko posiposina hauhauna unai ye suma, 60 na iya yona bwayabwaya hauhauna weku unai se sala nonohaiyako wa unai ye tole. Na kabo weku lakilakina ye bui laei bwayabwaya wa kedana ye bui gudui na ye laugabai. 61 Bwayabwaya wa tehalauna ne unai Maliya Magadala waihiuna yo Maliya hesauna wa se tutuli na se kaikaikewa.
Tau iyala tamowaidiyao Yesu bwayabwayana se kitahetete
62 Kabinonoha mayadaina mulina ne unai* 27:62 Mayadaina ne iya ede Taukiuli Henuwaisinina mayadaina bagubagunana. taukaitalasam saesaedi yo Paliseya tamowaidiyao se lau Pilato unai 63 na se wane, “Tanuwaga, teina taukailupolupo ta yona hedehedede hesau ka nuwatui. Huyana sola ma maumaulina meta ye hedede ye wane, ‘Mayadai haiyona mulidi ne unai kabo ya tolouyo.’ 64 Unai ku hededelau yom tauiyala tamowaidi udiyedi bena bwayabwaya ne se kitahetete namwanamwaei kana siga mayadai hehaiyonana ne unai, madai yona hekahekatao se laoma na sinalena ne se hai se laei na se hededelau tamowai udiyedi meta bena ye tolouyoko, na yodi kailupolupo mulimulitana ne kabo ye yababa kalili na kabo bagubagunana wa* 27:64 Kailupolupo bagubagunana se hedehededei ta, iya ede yodi hedehedede meta Yesu iya Kelisona ede. .” 65 Ede Pilato ye talam ye wane, “Tau iyala tamowaidi kwa haidi na kwa lau bwayabwaya ne se kitahetete namwanamwaei.” 66 Unai se lau bwayabwaya wa kawamatana buiguduna wa se dedeli gudugudui na tauiyala tamowaidiyao se toledi bwayabwaya wa se kitahetete.
28Yesu yona tolouyo
(Maleko 16:1-10; Luka 24:1-12; Yowane 20: 1-10)
1 Dius yodi Sabati wa ye gehe na sabati kesega mayadaina bagubagunana* 28:1 Mayadaina ne, iya ede yoda Sabati, na Dimdim yena se wane ‘Sunday’. unai mala ye hetubu ye uyali na Maliya Magadala waihiuna maiyana Maliya hesauna se lau bwayabwaya wa se lohei. 2 Mahanana ne unai meta mwanikuniku lakilakina, na Guiyau yona anelu galewa ne unai ye dobima na bwayabwaya buiguduna wekuna wa ye bui hesuwala na kewana ne unai ye tuli. 3 Kana kao meta ye namanamali na yona kaleko se posiposi kalili. 4 Tauiyala tamowaidiyao bwayabwaya se kitakitahetete wa se matausei ede se tabutabubu na se gulidobi doha tauboiboita.
5 Anelu wa ye hededelau sinesinebadao wa udiyedi ye wane, “Tabu kwa matausi na kabina ya kata meta Yesu se hesataulo usei wa kwa wasewasenei. 6 Iya nige inai, na ye tolouyoko, doha saha ye hededeyako wa. Kwa laoma kabatolena ne kwa kita. 7 Na kabo kwa lau mwayamwayau na kwa hededehemasalaha yona hekahekatao udiyedi meta iya boita unai ye tolouyoko, na kabo ye baguna ye lau Galili na menai kabo kwa kita. Teina yomi wasa ya haiyawa ede.”
8 Ede sinesinebadao wa se lau ma matamatausidi na iyamo ma gwaugwauyaladi, na se heloi se lau bena anelu yona wasa wa se hededegabaei hekahekatao wa udiyedi. 9 Se laulau na kamwasa wa unai Yesu ye hailobaidi na ye wane, “Yauwedo!” Ede se laoma iya unai, se tulibonodobi se kabilau kaena wa udiyedi na se tabaꞌohui. 10 Kabo Yesu ye hededelau udiyedi ye wane, “Tabu kwa matausi! Na kwa lau kwa hededelau kagu kahao ne udiyedi na se lau Galili, kabo menai se kitagau.”
Dius yodi tauwoyawoya yodi kailupo
11 Sinesinebadao wa sola ma laulaudi na tauiyala bwayabwaya taukitahetetena wa hekadi se baguna se lau Yelusalema na sahasaha se tubu wa taukaitalasam saesaedi yodi se hedehedede. 12 Ede taukaitalasam tauwoyaidi yo magai babadadiyao se laomagogoi se koitalaliu ede tauiyala tamowaidiyao wa moni lakilaki unai se hemaisadi 13 na se hededelau udiyedi se wane, “Kabo kwa hedede kwa wane, ‘Boniyai yena ka kenoko na yona hekahekatao wa se laoma ede Yesu sinalena wa se kaiwahali se laei.’ 14 Ena teina wasa ta Gabana ye lapui kabo ka lausabilauyeigomiu na taba nige ye hekamkamnagomiu.” 15 Unai tauiyala tamowaidiyao wa moni wa se hai na hedehedede saha unai se guguyaidi wa se hedede watanidi. Na teina wasa lupolupo ta ye lau Dius tamowaidiyao maudoidi udiyedi, na teina mayadai ta unai sola se hedehededei.
Yesu yona hekahekatao ye hedede hetamalidi
(Maleko 16:14-18; Luka 24:36-49; Yowane 20: 19-23; Apostolo 1:6-8)
16 Na kabo Yesu yona hekahekatao saudoudoi kesega wa se lau Galili, na kuduli Yesu ye hedede wa se lau unai. 17 Menai se kita ede se tabaꞌohui, na iyamo hekadi se nuwalabulabui. 18 Yesu ye laoma udiyedi na ye wane, “Gigibwali maudoina galewa yo tanoubu ta unai meta Tamagu ye haidimako kaliguwai. 19 Unai kwa lau basileiya maudoidi udiyedi tamowai kwa guguyaidi na se hemala yogu hekahekatao. Kwa hebabatisoidi Tamana, Natuna yo Yaluwa Tabuna hesadi yena, 20 yo ginauli maudoidi ya hedehededeidi kalimiuyena wa bena kwa hekatadi na se miya watanidi. Na mamohoi kalili: yau kabo huya maudoina maidamiu ye lau ee tanoubu ta yona huyagehe.”