Paisowa

Apostolo yodi paisowa

Dius

Yaubada se kawamamohoiyei, na Yesu nigele. Hekadiyo kabo se nuwabui na se kawamamohoi Yesu unai.

— taukaitalasam

— taukaitalasam saesaena

— taukaitalasam tauwoyaidi

— Paliseya

— Sadusiya

— laugagayo taulauhekataena

Dagela tamowaidi

— kaniyona ede siya nige Dius, iya ede kadi kulutubu nige Abelahama

— Hekadi nige Yaubada taukawamamohoiyena

— Hekadiyo se nuwabui se hemala Dius (Act 2:11)

— Hekadiyo nige se hemala Dius, na Yaubada se kawamamohoiyei yo se laulau sunago udiyedi (reference)

Romans

¹ Taubada Teopilo, yogu buka bagubagunana unai ginauli maudoidi Yesu ye ginaulidi yo ye lauhekataedi wa ya kulidobiyediko, meta huyana Yesu yona paisowa ye hetubu ² ye lau ee mayadaina ne unai Yaubada iya ye hai ye sae galewa. Sola nige ye sae galewa, na Yaluwa Tabuna yona gigibwali yena hedede hesanapu ye mosedi yona kaisunuwa tamowaidiyao udiyedi, siya ede yona apostolo* 1:2 Apostolo kaniyona labui: ‘Yesu yona hetahetamali tamowaina’ yo ‘tau wasaduwai’. .

Yesu Apostolo kadi hedede hesanapu ye mosedi

³ Yona boita mulina ne unai ye taumasalaha yona apostolo udiyedi na kabikabi udoi udoi udiyedi ye hemamohoiyei meta boita unai ye tolouyo. Mayadai 40 solasoladi ne unai ye tautaumasalaha udiyedi na Yaubada yona basileiya hedehededena ye hedehededei.

⁴ Huya hesau se lagegogoi na yodi kaikaigogo luwana ne unai ye hededelau udiyedi ye wane, “Sola tabu Yelusalema kwa laulaugabaei, na kwa nayanaya ye lau ee tamagu yona hededehesunuma kainauyana ye leyawa kalimiuyena. Doha yau hinage yomiu ya hedehededeko, ⁵ meta Yowane waila unai ye hebahebabatiso, na mayadai hisa mo kabo Yaubada Yaluwa Tabuna unai ye hebabatisoigomiu.”

⁶ Yo hinage huya hesau Yesu yona apostolo maiyanao yodi lagegogoi gehegehena Olibe kudulina unai* 1:6 Yodi koigogo wa magaina kabina ta kata matawuwuna lausoisoi 12 unai Luka kabo ye hededehemasalaha siya Olibe koyana se laugabaei. , na se henamaiyei, “Guiyau, teina mayadai ta unai gonowana ku hemala Isalaela yoma wasawasa, doha beyabeyana yoma wasawasa bagubagunadi?” ⁷ Na Yesu yodi bui ye mosei ye wane, “Mayadaina yo mahanana meta komiu nige gonowana kabina kwa kata, na tamagu yona gigibwali yena ye hineliyako. ⁸ Na Yaluwa Tabuna yona huya dobima unai kabo yona gigibwali yena ye hebayaogomiu. Na komiu kabo tau wasaduwaiyeigau Yelusalema unai, yo Yudeya yo Samaliya udiyedi, yo tanoubu teha maudoina udiyedi.”

Yesu ye sae galewa

⁹ Yesu yona hedehedede wa ye hedededi na Yaubada iya ye hai na matadi yena ye sae galewa, na yada wa unai ye tauwadam. ¹⁰ Iya ye laoko na sola se kaikaikewa sae, na nige bayaona na tamowai labui kadi kwama posiposidi se taumasalaha udiyedi ¹¹ na se wane, “Galili tamowaidi, idohagi to temetai kwa totolo na kwa kaikaikewa sae yada ne unai? Yaubada Yesu ye hai ye saeko galewa, na kabo ye dobi uyoma doha yona saesae galewa ne.”

Mataiyasi se kaisunuwai Yudasi lauhedamaina

¹² Na kabo apostolo wa Olibe kudulina se laugabaei se uyo Yelusalema, meta nige keda loha* 1:12 Keda wa lohana Luka ye hededehemasalaha meta Sabati laugagayona ye hedede meta gonowana keda wa se laui. Yoda nonoi yena meta 1:1 kilometre. . ¹³ Yodi kabamiya numana unai se lage kabo se mwalaesae numa wa heisi helabuina unai. Teina hesadiyao ede: Petelo, Yowane, Yamesi, Andeleya, Pilipo, Tomasi, Batolomaiyo, Mataiyo, Yamesi Alepaiya natuna, Simona Tauhaikabi* 1:13 Tauhaikabi ne meta boda hesau Isalaela unai hesana. Yodi nuwatu bena Isalaela se bom se kitahetete uyoidi. Unai Loma tamowaidiyao maiyadiyao se haihaikabi. Huyana Simona sola nige ye patulau Yesu unai, iya hinage kadi boda hesau. Unai iya hesana se tole Simona Tauhaikabi. yo Yuda Yamesi natuna. ¹⁴ Huya maudoina se lagelagegogoi nuwadi kesega na se tapwatapwalolo, na sinesineo hekadi maiyadiyao, yo Maliya Yesu sinana, yo hinage Yesu kana kahao.

¹⁵ Tenem mayadaidi ne udiyedi kabo taukawamamohoi badodi 120 yodi koigogo unai Petelo ye tolo na ye hedehedede ¹⁶ ye wane, “Kagu kahao, huya bagubagunana unai Yaluwa Tabuna nuwatu ye mosei Dawida unai na ye hedede meta Yudasi kabo Yesu tauhaina ye woyaidi. Na Yudasi hedehedede wa ye ginauli. ¹⁷ Iya meta kada kaha hesau yo tauhaisagusagu yoda paisowa ta unai. ¹⁸ Na iyamo yababa wa ye ginauli. Na yababa wa maisana moni ye hai na unai tano hesau ye hemaisa. Temenai ye beku ede bogana ye talupulisi na sinaena ye tatapesa. ¹⁹ Yelusalema unai taumiya maudoidi wasana wa se lapui ede tano wa hesana se tole Akeledama, kaniyona ede ‘kwasina tanona’* 1:19 Yudasi yona boita wasana meta Mataiyo 27:3-10 unai ta hasili. Ye gadosowa ede tano wa ye heyababa na Dius nige gonowadi unai se miyamiya. . ²⁰ Same bukana unai Dawida ye kuliyako,

‘Taba yona numa ne nige tamowaina,

yo nige gonowana hesau unai ye miya’, (Same 69:25)

yo hinage,

‘Yona paisowa kabo tamowai hesau ye hai.’ (Same 109:8)

²¹ Unai taba tamowai hesau ta kaisunuwai. Tamowaina ne bena maiyada huya maudoina Guiyau Yesu maiyada ta sae yo ta dobi, ²² meta huyana Yowane Yesu ye hebabatisoi unai ye hetubu ye lau ee Yaubada Yesu ye hai ye sae galewa. Kabo iya yo kita ta hemala Yesu yona tolouyo tau hededehemasalahana.”

²³ Tamowai labui se hetolodi ede Yosepa hesana hesau Basabas (yo hinage se katai Diyastas), yo Mataiyasi, ²⁴ na se tapwalolo se wane, “Guiyau, tamowai maudoidi nuwadi kabidi ku kata kalili. Unai tamowai labui ta udiyedi kaiteya ku kaisunuwai na ku hemasalahayama. ²⁵ To iya ye hemala apostolo hesau Yudasi lauhedamaina, matawuwuna ede Yudasi yona paisowa ye laugabaei, na ye lauko yona kaba bawa unai.” ²⁶ Unai tamowai labui wa se kaisunuwaidi* 1:26 Yodi kaisunuwa wa se ginauli meta tamowai hesadi se kulidi weku udiyedi, na se usaidi higuhigu unai, na se nukui. Yaubada yona kaimasi tamowaina hesana kabo ye beku. ede kaisunuwa wa ye lau Mataiyasi ye hai. Unai kabo iya apostolo saudoudoi-kesega (11) wa kadi kaha hesau.

Yaluwa Tabuna yona huya laoma mayadaina

¹ Na kabo Pentekosi mayadaina ne unai* 2:1 Pentekost meta Dius yodi mayadailakilakina hesau, meta Yaubada se lautokiyei kadi kai unai. Pentekost kaniyona ede mayadai 50, iya ede Taukiuli Henuwaisinina mayadaina mulina ne unai. Mayadaina ne unai boda lakilaki Yelusalema unai se bawabawa. meta taukawamamohoi maudoidi se lagegogoi magai kesega unai. ² Makesega na dagugu lakilakina galewa ne unai ye dobima doha yaumai lakilaki ye lotalu. Yodi kabamiya numana wa meta dagugu ye hemwayau. ³ Na ginauli hesau se kita kana kao doha kaiwa pulupululuna ye dobima na ye tatagwaligwali ede ye talu tamowai kesega kesega unai. ⁴ Na Yaluwa Tabuna maudoidi wa ye hemwayaudi na yona gigibwali yena se hetubu kalina udoi udoi udiyedi se hedehedede.

⁵ Na Yelusalema unai meta Dius* 2:5 Dius kaniyona ede Abelahama kana isimulita, yo hinage ta wane Yaubada kana bodao iya ye kaimasiyedi wa. Yodi kabakita meta yodi tatao maudoidi ma gagilidi se hepelitomedi. Dius wa tanoubu maudoina tehana udoi udoi udiyedi se miyamiya. tamowaidiyao Yaubada tau hekasisiyena* 2:5 Dius wa Yaubada ye bom mo se hekasisiyei, na Yesu nigele. , tanoubu teha udoi udoi udiyedi se laoma. ⁶ Huyana dagugu wa se lapui meta boda lakilaki se lagegogoi na tausunuma yodi hedehedede se lapulapui meta se nuwapwanopwano, matawuwuna ede taulaoma maudoidi kalinadi udoi udoi udiyedi se hedehedede. ⁷ Siliyata yo nuwapwanopwano ena se wane, “Teina tau hedehedede ta Galili tamowaidiyao. ⁸ Idohagi to maudoida ta lapulobai meta kalinada mamohoidi udiyedi se hedehedede? ⁹ Kita meta Patiya, Mediya yo Elam, Mesopotamiya, Yudeya yo Kapadosiya, Pontas yo Eisiya, ¹⁰ Pilidiya, Pampiliya yo Aikupito tamowaidiyao. Hekadiyo Libiya tehana Sailini dedekana ena se laoma. Hekadi meta taumana Loma unai se laoma, ¹¹ siya meta Dius yo hinage dagela tamowaidiyao se nuwabui na se patulau Dius bodadi udiyedi. Na hekadi meta Kiliti bwanabwanaluwana yo Alabiya tamowaidiyao. Na iyamo yodi hedehedede ta lapuidi meta kalinada udiyedi Yaubada yona laulau namwanamwadi se hededehemasalahadi.” ¹² Na se noko, yo nuwadi se pwanopwano, na se bom se henahenamai uyoidi, “Teina meta kaniyona ede saha?”

¹³ Na hekadiyo meta taukawamamohoi wa se talatalawasiyedi se wane, “Tamowai ta nuwana se numa yauyaule!”

Petelo yona hedehedede Pentekosi mayadaina wa unai

¹⁴ Na kabo apostolo saudoudoi-kesega (11) wa se tolo na kalina lakilaki yena Petelo ye hedehedede ye wane, “Yogu hali Dius, yo Yelusalema unai taumiya, kwa lapulapui na ginauli maudoidi ta kaniyodi kabo ya hededehemasalahadi. ¹⁵ Teina tamowai ta meta nige se numa yauyaule matawuwuna ede teina ta meta sola ma malatomtomna. ¹⁶ Saha se masalaha kwa kitadi ta meta peloweta Yoela ye hededediko,

¹⁷ ‘Yaubada ye wane, “Mayadai gehegehediyao udiyedi kabo yaluwagu ya ini dobiyei tamowai maudoidi udiyedi.

Natumiyao loheloheyao yo sinesineo kabo se hedede peloweta* 2:17 Hedede peloweta kaniyona ede Yaubada yona nuwatu ye mosei tamowai hesau unai, na kabo ye hededehemasalaha. .

Yomi hewahewaliyo kabo tautau tabudi se kitadi.

Yomi tautaubadao meta kabo kenosuwai tabudiyao se kenosuwaiyedi.

¹⁸ Yo hinage kabo yaluwagu ya inidobiyei yogu heyayai tauginaulidi tatao yo sinesineo udiyedi na kabo se hedede peloweta.

¹⁹ Yada ne unai kabo laulau gigigigibwalidi se masalaha.

Mahana kabo ye masigili, na nawalai kabo ye bui doha kwasina.

Na kaiyaulina unai kabo hekihekinoi se masalaha,

meta kwasina, kaiwa, yo kasu lakilakina.

Mulina ne unai Guiyau yona mayadai wasawasana yo namanamalina kabo ye lage.

²¹ Na kaiteyadi se yogasae Guiyau unai, meta kabo ye gilihaidi.” ’” (Yoela 2:28-32)

²² Petelo yona hedehedede wa ye tubei ye wane, “Isalaela tamowaidiyao, kwa lapulapui! Komiu kabina kwa kata meta Yesu Nasaleta tamowaina laulau gigigigibwalidi* 2:22 Laulau gigibwalidi meta Dimdim unai se kuli ‘miracles, wonders and signs’. Hedehedede haiyona te kabikabi kesekesegadi se hetahetaladi. ‘Miracle’ kaniyona ede ‘laulau gigigigibwalina’, yo ‘wonder’ kaniyona ede ‘taukaikewai wa se noko kalili’, yo ‘sign’ kaniyona ede ‘hekihekinoi’. ye ginaulidi kalimiuyena. Laulau wa udiyedi Yaubada ye hemasalaha yo ye hemamohoiyei meta iya Yesu ye hetamaliyama. ²³ Teina tamowai ta meta Yaubada ye hineli yo ye kaisunuwa nonohaiyako na ye mosegabaei kalimiuyena. Na komiu yomi nuwatu yena dagela tamowaidiyao kwa haidi na maidamiyao kwa hesataulo, na ye boita. ²⁴ Na Yaubada iya ye gilihai boita unai na ye hetolouyoi, matawuwuna boita nige gonowana Yesu ye kabihekahini. ²⁵ Dawida hinage Yesu hedehededena ye hedehedede ye wane,

‘Huya maudoina Guiyau ya kitakita.

Iya nimatuutuugu yena, unai nige gonowana ya matausi.

²⁶ Unai nuwagu ye namwa kalili, na ya hedehedede meta ma gwauyalagu,

yo taugu ta kabo hinage sunuma yo nuwabayao unai ye miya,

²⁷ matawuwuna nige gonowana yaluwagu ta ku nuwagabaei boita magaina unai,

yo nige gonowana yom tamowai tabuna ku nuwagabae na bwayabwaya ena ye pwasa.

²⁸ Mauli kedana wa ku hekitagauko,

na yau dedekam yena, kabo ku hegwauyala kaliliyeigau.’ (Same 16:8-11)

²⁹ Kagu kahao, kabina ta kata kalili meta kada kulutubu Dawida ye boita na se tole, na mayadai ta unai bwayabwayana ede yoda magai ta unai. ³⁰ Dawida meta peloweta, na kabina ye kata saha Yaubada ye hededehesunuma yo ye kaigwala, meta kana isimulita tamowaina hesau kabo ye hemala wasawasa doha iya. ³¹ Ginauli saha kabo se tubu Dawida matana ne unai wa ye kitadi, na Keliso yona tolouyo hedehededena ye hedede, meta Yaubada nige iya ye nuwagabaei tauboiboita yodi magai* 2:31 Tauboiboita yodi magai kaniyona ede tauboiboita yaluyaluwadi yodi kaba miya, hesana ede Biula. unai, yo tauna nige se pwasa bwayabwaya ena. ³² Yaubada Yesu ye hetolouyoi boita unai, na kai maudoimai meta tau hemamohoiyena ede. ³³ Na iya ye seuyoko Yaubada nimatuutuuna ena ye tuli, na tamana yona hedehedede hesunuma Yaluwa Tabuna ye hai. Na teina saha kwa kita yo kwa lapui ta, meta Yesu yona kainauya ye inidobiyeiyama kalimaiyena. ³⁴ Na Dawida meta nige ye sae galewa, na iyamo ye hedede ye wane,

‘Guiyau Yaubada ye hededelau yogu guiyau unai,

“Nimatuutuugu yena ku tuli,

³⁵ ye lau ee kam waiunu ya toledi kaem gunina ena,

se hemala kaem kaba toledi.” (Same 110: 1)

³⁶ Unai, Isalaela tamowaidiyao maudoimiu bena kwa nuwatu lobai namwanamwae meta Yesu kwa hesataulo usei wa meta Yaubada ye kaisunuwai iya Guiyau yo Keliso* 2:36 Keliso kaniyona meta Yaubada yona kaisunuwa tamowaina, iya ede tamowai maudoidi taugilihaidi yo tau saguidi. .”

³⁷ Hedehedede wa se lapuidi ede se nuwagwali na se henamai Petelo yo apostolo hekadiyo wa udiyedi se wane, “Kama kahao, saha kabo ka ginauli?” ³⁸ Petelo ye hededelau udiyedi ye wane, “Kesega kesega bena ku nuwabui yo ka hebabatisoigo Yesu Keliso hesana ena, unai kabo Yaubada yom yababa ye nuwatugabaedi, yo yona kainauya Yaluwana Tabuna kabo ku hai. ³⁹ Teina hedehedede hesunuma ta Yaubada ye haiyawa komiu yo natumiyao yo dagela tamowaidi, yo kaiteyadi siya hinage Guiyau yoda Yaubada kabo ye yoganedi meta siya yodi.”

⁴⁰ Na kabo Petelo hedehedede hekadiyo udiyedi ye guguyaidi ye wane, “Kwa nuwabui yo Yesu kwa sunumaei, kabo teina tamowai yabayababadiyao ta udiyedi ye gilihaigomiu.” ⁴¹ Mayadaina ne unai meta boda lakilaki Petelo yona hedehedede wa unai se kawamamohoi na siya se hebabatisoidi, na badodi ede 3000 se lusae ekalesiya bodana unai. ⁴² Se patulau taukawamamohoi wa udiyedi na se heboda kesega. Se lapulapui apostolo yodi lauhekata wa udiyedi yo se koikoigogo, yo Guiyau yona kaikaigogo henuwaisinina unai se kaikaigogoi, yo se tapwatapwalologogoi.

Tau kawamamohoi yodi kabinamwa

⁴³ Apostolo wa laulau gigigigibwalidi yo hekihekinoi kadi kao udoi udoi se ginaulidi. Unai tamowai maudoidi Yaubada se matausiyei yo se hedede tausaei. ⁴⁴ Tau kawamamohoi wa se lagelage gogoi na yodi gogo se kaikainauya uyoidi. ⁴⁵ Yodi gogo yo yodi tano hekadiyo se lokune gabaedi na monidiyao se haidi na kadi boda wa unai tamowai hekadiyao se saguidi. ⁴⁶ Mayadai kesega kesega se lagelagegogoi numa tabuna bakubakuna unai. Yo hinage yodi numa udiyedi Guiyau yona kaikaigogo henuwaisinina se ginauli, yo se kaikaigogoi ma gwaugwauyaladi yo ma nuwadobidobidi, ⁴⁷ yo Yaubada se hedehedebasaei. Na boda maudoidi taukawamamohoi wa se kitahenamwadi. Na mayadai maudoina Guiyau tamowai ye gilihaidi na ye tolelaedi ekalesiya bodana wa unai.

Petelo tau bunibuni hesau ye henamwanamwa

¹ Mayadai hesau meimeilahi yona teha ena tapwalolo mahanana ne unai* 3:1 meimeilahi yona teha ena tapwalolo mahanana meta 3:00 PM Petelo yo Yowane se lau numa tabuna unai. ² Na numa tabuna kawamatana hesana ‘Keda namwanamwana’ wa unai meta taubunibuni hesau. Iya sinana ye labasi meta bunibunina, na mayadai maudoina tamowai ta se baheiyama se hetuli kawamata wa unai na ye kaikaibwada moni tau mwalamwalae wa udiyedi. ³ Huyana Petelo yo Yowane bena se mwalae na ye kitadi ede hinage udiyedi ye kaibwada moni. ⁴ Taudi labui wa se kitalau iya unai, na Petelo ye wane, “Sola ku kitalaoma kai kalimaiyena.” ⁵ Ede tamowai wa ye kitalau udiyedi, na yona nuwatu meta bena kabo yona kainauya saha hesau se mosei. ⁶ Na Petelo ye hededelau unai ye wane, “Yau nige moni hesau kaliguyena, na saha kaliguyena ta meta kabo ya leyawa. Yesu Keliso Nasaleta tamowaina hesana ena ya hedede laowa, ku tolo na ku laulau.” ⁷ Na Petelo ye kabilau tamowai wa nimatuutuuna unai na ye kabihetolo. Mahanana ne unai kaena tubeidiyao wa se bayao, ⁸ ede ye tolo mwamwayau na ye hetubu ye laulau. Na maiyadi se lusae numa tabuna wa unai ye laulau yo ye kamkamposi na Yaubada ye hedehedebasae. ⁹ Na boda wa iya se kita ye laulau yo Yaubada ye hedehedebasaei ¹⁰ na se nuwatu lobai meta iya tau kaikaibwada numa tabuna kawamatana unai ye tutuli wa, meta se siliyata yo se noko kalili.

Petelo ye hedehededelau boda wa udiyedi

¹¹ Na kabo tau bunibunina se henamwanamwa usei wa Petelo yo Yowane maidanao se hainimakabi na numa tabuna wa unai se pesa se lau teha hesauna hesana ‘Solomona yona Logulogu’ unai. Na boda maudoidi saha se tubu wa se kita yo wasana se lapui ede se siliyata na se heloi gogoi se lau udiyedi. ¹² Petelo ye kitadi ede ye hededelau udiyedi ye wane, “Isalaela tamowaidiyao, idohagi to kwa siliyata kalili? Yo idohagi to kwa kaikewaigai kana kao doha ka bom yoma gigibwali yo yoma namwa debanaena tamowai ta ye laulau.

¹³ Abelahama, Isako, Yakobo yo kada kulutubu maudoidi yodi Yaubada yona taupaisowa Yesu ye lausini na kabatuli namanamalina unai ye tuli. Huyana Yesu sola tanoubu ta unai wa meta komiu iya kwa mosegabaei na se unuhemwaloi. Pilato ye henuwa bena ye yailigabaei, na komiu kwa hedede meta Yesu nige kwa henuwa. ¹⁴ Tamowai tabuna yo namwanamwana kwa subu na kwa kaibwada bena taba tau kaikaiunu wa ye yailigabaei. ¹⁵ Mauli wuwuna tamowaina kwa unui. Na boita unai Yaubada iya ye hetolouyoi, na tau hemamohoiyena ede kai. ¹⁶ Tamowai ta kwa kitalobai meta iya tau bunibunina wa. Na Yesu iya ye hebayao matawuwuna ede Yesu ka sunumaei. Mamohoi, yoma sunuma Yesu unai debanaena tamowai ta ye namwanamwa matamiu yena.

¹⁷ Na kehaguwao, kabina ya kata meta komiu yo tauwoyaigomiu Yesu nige kabina kwa kata meta iya Keliso ede, unai iya kwa unui. ¹⁸ Na teina laulau ta udiyedi meta Yaubada kalinana peloweta se hedede nonohaidiko wa se laoma se mamohoi, doha ye wane Keliso meta kabo ye kamkamna. ¹⁹ Kwa nuwabui na kwa lau Yaubada unai, na yomi yababa kabo ye deuli gabaedi yo yaluwamiu ye hehauhaudi. ²⁰ Na kabo yona kaisunuwa tamowaina Keliso ye hetamali ye uyowa kalimiuyena, tamowaina ede Yesu. ²¹ Na Yesu sola kabo ye miya galewa ne unai kana siga Yaubada ye hetubu bena ginauli maudoidi ye hehauhau uyoidi, doha beyabeyana ye hedehedede hesunuma yona peloweta tabudiyao udiyedi. ²² Doha peloweta Mose ye hedede ye wane, ‘Guiyau Yaubada kabo luwamiu yena peloweta hesau ye kaisunuwai doha yau. Bena kwa lapulapulau yona hedehedede maudoidi udiyedi. ²³ Ena kowa kaiteya nige ku lapulapulau peloweta ne unai meta kabo Yaubada yona tamowai luwadi yena ye boligabaego na ye tolehesuwala kaliliyego.’ (Dutolonomi 18:15, 18, 19) ²⁴ Yo hinage Samuwela unai ye hetubu ye laoma meta peloweta maudoidi ginauli sahasahadi se tubutubu mayadai ta udiyedi meta se hedede bagunaidiko. ²⁵ Yo hinage Yaubada yona talam ye ginauli na ye hededehesuma Abelahama unai ye wane, ‘Kam isimulita kabo tanoubu ta tamowaidiyao yodi kaba namwa.’ (Gen 22:18; 26:4) Peloweta yodi hedehedede wa yo Yaubada yo Abelahama yodi talam wa kaniyodi tauhaidi ede komiu kadi isimulita. ²⁶ Huyana Yaubada yona heyayai tauhaina ye hetolo meta ye hetamali bagunaiyawa komiu Dius tamowaidiyao kalimiuyena yomi kaba namwa. Yaubada bena yomi miyamiya ye buidi na yomi laulau yabayababadi udiyedi ye gilihaigomiu.”

Petelo yo Yowane Sunedeli unai se helauhetaladi

¹ Petelo yo Yowane sola ma hedehedededi boda wa udiyedi na taukaitalasam hekadi yo numa tabuna yona polisi kadi tanuwaga yo Sadusiya tamowaidiyao se lage. ² Se koipili kalili matawuwuna apostolo labui wa se lauguguya yo se lauhekata tamowai wa udiyedi meta Yesu boita unai ye tolouyoko, yo tauboiboita kabo hinage boita unai se tolouyo. ³ Se haidi, na mahana ye laoko ede se toledi numa tutugudu yena ye lau ee mala ye tom. ⁴ Na iyamo tamowai gwaudi Petelo yona lauguguya wa se lapui meta se kawamamohoi. Na loheloheyao taukawamamohoi maudoidi wa badodi ede nuwana 5000.

⁵ Mala wa ye tom meta Dius tauwoyaidi yo tamowai lakilakidiyao yo laugagayo taulauhekataena tamowaidi se lagegogoi Yelusalema unai* 4:5 Taulagegogoi wa siya ede Sunedeli. . ⁶ Luwadi ne unai meta taukaitalasam saesaena Anase, yo Kaiyapasi, Yowane, Alesana yo taukaitalasam saesaena kehanao tatao hekadiyo. ⁷ Se hedede meta Petelo yo Yowane se woyaidima na se hetolodi duwaduwali wa unai, na se henahenamaiyedi se wane, “Kaiteya yona gigibwali yo hesana unai laulau ta kwa ginauli?” ⁸ Yaluwa Tabuna Petelo ye hesibasiba ede ye hededebui ye wane, “Tatao lakilakidi yo tau woyawoya! ⁹ Kwa henamaiyegai matawuwuna ede laulau namwanamwana ka ginauli tau bunibuni wa unai. Na kwa henuwa bena kabina kwa kata idohagi na ye namwanamwa. ¹⁰ Unai bena ya hemasalaha mamohoiyei kalimiuyena yo Isalaela maudoidi udiyedi: Tamowai ta matamiu yena ye totolo ta, iya Yesu Keliso Nasaleta tamowaina yona gigibwali yena ye namwanamwa. Yesu meta kwa hesataulo na ye boita, na Yaubada iya ye hetolouyoi boita unai. ¹¹ Na kulikuli tabuna unai Yesu hedehededena ye hededeyako ye wane,

‘Iya meta duu, komiu tau kabinuma kwa subu na kwa tole hesuwala wa,

na iyamo iya duu salibebe

yo numa tauhebayaona ede.’* 4:11 Isalaela tamowaidiyao weku udiyedi se kabinuma, unai lausoisoi ta kana kao mamohoina ede doha teina: Iya kaba kabinuma wekuna ede, na komiu tau kabinuma kwa subu na kwa tole hesuwala. Iyamo iya weku saesae kalilina numakabi unai. (Same 118:22)

¹² Nige tamowai hesau gonowana ye hemaulida, matawuwuna kaiyaulina ta unai Yaubada nige hesa hesau ye leyama unai kabo gonowana ye gilihaida.”

¹³ Tau woyawoya wa Petelo yo Yowane se kitadi se hedehedede ma nuwabayaodi, yo hinage kabina se kata meta siya tamowai gaibu nige se sonoga, meta se siliyata. Na se nuwatu lobai meta taudi labui wa Yesu tau hemuliwatanina. ¹⁴ Na nige gonowana saha hesau se hedede na laulau gigigigibwalina wa se uhalaei, matawuwuna ede tamowai se henamwanamwa usei wa Petelo yo Yowane maiyadi se totolo. ¹⁵ Na se hededelau udiyedi Sunedeli wa se pesagabaei na kabo se bom se koitalaliu, ¹⁶ se wane, “Kabo saha ta ginauli tatao ta udiyedi? Yelusalema maudoina unai meta laulau gigibwali saesaena se ginauli wa kabina se katako, na nige gonowana ta uhalaei. ¹⁷ Na sunuma ta hedehededena bena ta hekaiyawasi tabu ye laki ye lau boda udiyedi. Unai kabo ta hededebayao yodi labui ta udiyedi tabu Yesu hesana ena se hedehedede uyo tamowai hesau unai.”

¹⁸ Na kabo se yoganei uyoidima na se hededelau udiyedi bena tabu Yesu hesana ena se hedehedede yo se laulauhekata. ¹⁹ Na Petelo yo Yowane se hedede se wane, “Komiu kwa bom kwa hineli saha ye dudulai Yaubada matanaena, yomi hedehedede ta ka lauwatani o Yaubada? Taba Yaubada mo ka kawakabiyei! ²⁰ Unai nige gonowana ka mwanomwanou, na ginauli namwanamwadi ka kitadi yo ka lapuidi wa kabo ka hededehemasalahadi.” ²¹ Na kabo tatao lakilakidiyao wa apostolo wa se hedede hemahematausidi na se hetamalidi se lau. Na nige keda hesau se lobai taba unai kabo se hekamkamnadi, matawuwuna laulau saha ye tubu wa unai ede tamowai maudoidi Yaubada se hedehedebasaei. ²² Yodi hedehedebasae kaniyona ede laulau gigigigibwalina unai tau bunibunina se henamwanamwa usei wa yona bolimai meta 40 ye laugabaeiyako.

Tau kawamamohoi yodi tapwalolo

²³ Huyana Petelo yo Yowane se hededegabaedi ede se uyo kadi boda wa udiyedi, na taukaitalasam tauwoyaidi yo tamowai lakilakidiyao yodi hedehedede wa se hededehemasalahadi udiyedi. ²⁴ Na wasa wa se lapui ede taukawamamohoi maudoidi ma nuwakesegadi se tapwalologogoi se wane, “Guiyau saesae kalilina, kowa galewa, tanoubu, gabwa, yo ginauli maudoidi tau ginaulidi. ²⁵ Yaluwa Tabuna yona hekata unai yom heyayai tauhaina kama kulutubu Dawida ye hedede ye wane,

‘Idohagi to dagela tamowaidiyao se koipili kalili,

yo boda lakilakidiyao nuwanuwatu yabayababadi se koitalaliu gaibuidi?

²⁶ Tanoubu wasawasadiyao se nonoha,

yo tau woyawoya se lage gogoi

bena Guiyau se lului

yo se haikabi yona kaisunuwa tamowaina* 4:26 Yaubada yona kaisunuwa tamowaina ede Keliso. unai.’ (Same 2:1-2)

²⁷ Ye mamohoi kalili, Heloda yo Pontiyo Pilato, yo Isalaela yo dagela tamowaidiyao maudoidi se tupagogoi magai ta unai bena yom heyayai tauhaina tabuna Yesu unai se haikabi. Iya ede yom kaisunuwa tamowaina. ²⁸ Saha se ginauli wa meta yom gigibwali yena beyabeyana ku hineli nonohaiyako meta kabo ye tubu. ²⁹ Na Guiyau, yodi hedehedede hemahematausi wa ku nuwatuidi na yom taupaisowa ta ku hebayaodi bena wasam se duwai ma nuwabayaodi. ³⁰ Nimam ku helele dobiyeiyama na ku hegigibwalidi to tau kasiyebwa se henamwanamwadi yo laulau gigigigibwalidi se ginaulidi yom heyayai tauhaina tabuna Yesu hesana ena.”

³¹ Tapwalolo wa ye gehe meta yodi kaba koigogo numana wa ye nukunuku na Yaluwa Tabuna ye hemwayaudi, na kabo se lau Yaubada wasana se duwai ma nuwabayaodi.

Tau kawamamohoi se haihaisagusagu uyoidi

³² Tau kawamamohoi maudoidi wa nuwadi kesega. Yodi gogo wa udiyedi meta se haihaisagusagu uyoidi, na nige hesau ye hedede bena ye bom mo yona gogo. ³³ Na apostolo wa Guiyau Yesu yona tolouyo boita unai wasana se hedehedede hemasalaha ma gigibwalidi. Na Yaubada yona katekamkamna yo yona henamwa meta taukawamamohoi maudoidi wa udiyedi.

³⁴ Tau kawamamohoi wa udiyedi nige hesau ye deha, matawuwuna ede kaiteyadi yodi tano yo numa, meta se lokuneidi ³⁵ na monidiyao wa se baheidima na se mosedi apostolo wa udiyedi, kabo se soiyedi kaiteyadi se deha wa udiyedi.

³⁶ Tau kainauya hesau meta Yosepa. Iya Lewi kana isimulita hesau, Saipulus bwanabwanaluwana unai ye laoma. Na apostolo wa hesana se tole ede Banaba, kaniyona ede ‘tau hedehedede hebayao’. ³⁷ Iya yona tano hesau ye lokunegabaei na monina ye baheiyama na ye mosegabaei apostolo wa udiyedi.

Ananiya yo Sapila se kailupolupo

¹ Na tamowai hesau hesana Ananiya, yo mwanena Sapila. Siya hinage yodi tano tehana se lokunegabaei. ² Mwanena maiyana yodi nuwatu kesega ede moni wa tehana se kabinuwahi na kabitolena wa se baheiyama se mosei apostolo wa udiyedi. Ede Ananiya ye lau Petelo unai na ye hedede bena moni maudoina ye baheiyama ko. ³ Na Petelo ye wane, “Ananiya, idohagi to Satani nuwam ne ye hemwayau, na Yaluwa Tabuna ku lupoi bena moni maudoina ede ku baheyama ta, na iyamo moni ta tehana ede ku kabinuwahiyako. ⁴ Tano ne meta kowa yom, na yom nuwatu yena ku lokunei. Ku lokunei na monina ne kowa yom, ku kabihekahini o ku kainauyaei. Idohagi to nuwam yena ku hineli na ku kailupolupo ku hedede bena moni maudoina ku baheiyama ta? Nige tamowai udiyedi ku kailupolupo, na Yaubada unai.” ⁵ Hedehedede wa ye lapui ede ye gulidobi meta ye boita. Na kabo hewahewaliyo se laoma ede sinalena wa se suma na se lau se tole bwayabwaya unai* 5:5-6 Huyadi ne unai tauboiboita se heyausidi yo kaleko unai se sumadi, na se lau se toledi kaba toletoletau duhadi udiyedi. . Wasa wa tau lapuina maudoidi meta se siliyata yo se matausi.

⁷ Awa haiyona mulidi yena kabo Sapila ye mwalae saema, na mwanena wa unai saha ye tubu meta nige kabina ye kata. ⁸ Na Petelo ye henamaiyei ye wane, “Yogu ku hedehedede, teina te kowa yo mwanem yomi tano wa maisana kwa hai wa lakina ede?” Ye talam ye wane, “Aa, teina lakina ede.” ⁹ Petelo ye wane, “Ye saha to kowa yo mwanem nuwamiu kesega na Guiyau Yaluwana kwa lupoi? Mahana te unai meta mwanem wa tau tolena siya ede kawakeda ne unai, kowa hinage kabo se bahelaego.”

¹⁰ Mahanana ne unai ye gulidobi Petelo matana wa unai na ye boita. Hewahewaliyo wa se mwalae saema na se kita meta ye boitako, ede se bahe hepesalae na mwanena dedekana ena se tole. ¹¹ Na saha ye tubu wa unai meta taukawamamohoi yo wasana taulapuina maudoidi hinage se matausi kalili.

Apostolo wa tau kasikasiyebwa se henamwanamwadi

¹² Apostolo wa laulau gigibwali hekihekinoidiyao se ginaulidi se bado kalili tamowai luwadi yena. Tau kawamamohoi maudoidi se lagelage gogoi numa tabuna tehana hesau hesana ‘Solomona yona logulogu’ unai. ¹³ Na magai tamowaidiyao maudoidi meta se kitahenamwa kaliliyedi. Na nige hesau ye nuwabayao bena taba ye lusae boda wa luwadi yena, matawuwuna Dius hekadiyo se matausiyedi. ¹⁴ Na iyamo boda lakilaki, sinesineo yo tatao, se kawamamohoi Guiyau unai, ede se patulau taukawamamohoi bodadi wa udiyedi.

¹⁵ Apostolo wa yodi paisowa debanaena Yelusalema tamowaidiyao tau kasikasiyebwa se baheidima keda wa udiyedi se hekenodi diyadiyali yo dam udiyedi. Se henuwa bena Petelo ye henamwanamwadi, o taba Petelo ye laulau na kabo loguloguna tautauna ye kabikitadi na se namwanamwa. ¹⁶ Yo hinage magai hekadiyo Yelusalema dedekana ena udiyedi boda se laoma, yodi tau kasikasiyebwa se baheidima yo kaiteyadi se kamkamna yaluwa yabayababadi udiyedi, meta maudoidi se namwanamwa.

Apostolo wa se hewaiunudi yo se hekamkamnadi

¹⁷ Na Taukaitalasam saesaena ma kana bodao Sadukeya tamowaidiyao, siya se kaikalomagigili kalili. ¹⁸ Ede apostolo wa se haidi se toledi numa tutugudu yena. ¹⁹ Na boniyaina ne unai Guiyau yona anelu numa tutugudu wa kamwasadiyao ye sokedi na apostolo wa ye woya hepesadi na ye wane, ²⁰ “Kwa lau kwa mwalae numa tabuna ne unai, na mauli hauhauna wasana kwa duwai tamowai udiyedi.”

²¹ Mala ye tom kabo apostolo wa se mwalae sae numa tabuna wa unai, na se hetubu se lauguguya. Na taukaitalasam saesaena ma kana bodao se lage Sunedeli* 5:21 Sunadeli meta Dius yodi boda saesae kalilina. Dimdim unai se wane ‘Sanhedrin’, na Buka Suau unai se wane ‘Sunederi’. Taukaitalasam Saesaena meta iya boda ta kadi tanuwaga. Boda haiyona meta teina boda ta luwana ne unai: (1) taukaitalasam tauwoyaidi, (2) tamowai lakilakidi, yo (3) laugagayo taulauhekata. Teina boda ta luwana ne unai meta tautolo badodi 71. Siya dubu pilipilidiyao tau hedudulaidi. Doha ta wane, huyana taba hesau ye lauhekata, siya kabo se hekasa meta yona lauhekata ne ye namwa o ye yababa. numana unai. Ede Sunedeli tamowaidiyao yo Isalaela yodi babadao maudoina se yogagogoidi. Na kabo wasa se hetamalilaei bena apostolo wa se woyaidima. ²² Na numa tabuna yona polisi se lau numa tutugudu wa unai meta apostolo wa se dahalaiko, ede se uyoma kadi tanuwaga yo taukaitalasam tauwoyaidi yodi se hedehedede ²³ se wane, “Numa tutugudu wa guduguduna, yo tau kitakitahetetena se totolo, na keda wa ka soke meta nige tamowai hesau ka kita.” ²⁴ Numa tabuna yona polisi kadi tanuwaga yo taukaitalasam tauwoyaidi wa wasa wa se lapui meta se nuwa pwanopwano yo se nuwanuwatu saha kabo ye tubu.

²⁵ Na kabo tamowai hesau ye laoma ede ye wane, “Numa tutugudu wa unai tamowai kwa gugidi wa, meta siya ede numa tabuna ne unai se laulauguguya boda wa udiyedi!” ²⁶ Ede polisi wa kadi tanuwaga wa maiyadi se lau apostolo wa se woyaidima, na nige se kabi henayaidi, matawuwuna ede se matausi tamowai wa udiyedi madai se hekalawekudi.

²⁷ Apostolo wa se woyaidima Sunedeli unai se hetolodi na taukaitalasam saesaena wa ye henamaiyedi ye wane, ²⁸ “Ka laugagayoigomiu bena tabu Yesu hesana unai kwa laulauhekata, na iyamo yomi lauhekata wa Yelusalema ye hemwayauyako. Yo hinage tamowai ne yona boita giluna bena kwa tole kalimaiyena.”

²⁹ Petelo yo apostolo wa se wane, “Nige gonowana tamowai ka kawakabiyedi, na Yaubada mo ka kawakabiyei. ³⁰ Komiu Yesu kwa hekabasi sataulo unai na ye boita, na boita ena tamadao yodi Yaubada iya ye hetolouyoi. ³¹ Yaubada iya ye hai na ye tole nima tuutuuna unai. Ye hemala wasawasa yo tauhemahemauli, unai bena Isalaela se nuwabui na yodi yababa kabo Yaubada ye nuwatugabaedi. ³² Ginauli ta tau hemamohoiyedi ede kai yo hinage Yaluwa Tabuna. Iya ede Yaubada yona kainauya taukawakabiyena udiyedi.”

³³ Hedehedede wa se lapui ede se koipili kalili na se henuwa bena se koihemwaloidi. ³⁴ Na Sunedeli unai Paliseya tamowaina hesau hesana Gamaliyelo, iya meta laugagayo taulauhekataena saesaena hesau tamowai maudoidi se hekasisi kaliliyei. Iya ye tolo na ye hedede bena mahana kubwakubwa mo tatao ne se hepesadi dagela ne unai. ³⁵ Na kabo ye hetubu ye hedehedede, ye wane, “Isalaela tataodi, bena kwa nuwanuwatu namwanamwa saha bena kwa ginauli tatao ne udiyedi. ³⁶ Bolimai hisa se lauko Tudasi ye taumasalaha na ye hedede bena iya tamowai lakilakina hesau, ede tamowai badodi 400 se hemuliwatani. Na Loma yodi tauiyala* 5:36 Huyadi ne unai ye lau apostolo yodi huya mulina ne unai, Loma tamowaidiyao Isalaela magaina se laugilihai. Isalaela maudoidi Loma yodi laugagayo nige se henuwa. iya se unui, na tau hemuliwatanina wa se hailauyedi. Ede yona woyawoya wa nige kaniyona. ³⁷ Iya mulina ena, hasili yawasi huyana ne unai, Yudasi Galili tamowaina ye tolosaema na boda ye woyaidi bena Loma tamowaidiyao se iyalaidi. Na iya hinage se unui, na tau hemuliwatanina wa hinage se hailauyedi. ³⁸ Unai ya hekatagomiu: Tabu saha hesau kwa ginauli tau lauhetala ne udiyedi. Kwa kabigabaedi na se lau. Taba yodi nuwatu yo yodi paisowa ne tamowai gaibu hesau yona nuwatu, kabo ye kaiyawasi. ³⁹ Na ena Yaubada unai ye laoma, meta nige gonowana kwa hekaiyawasidi, na ena kwa hekaiyawasidi meta komiu Yaubada unai tauhaikabi.”

* 5:39 Buka hekadiyo udiyedi, lausoisoina 40 ye hetubu inai. Yona hedehedede wa se lauwatani ⁴⁰ na apostolo wa se yoganedi se mwalae. Na se hededelau yodi taupaisowa udiyedi na se pidilidi. Na kabo hedehedede bayabayaona se mosedi tabu huya hesau Yesu hesana ena se lauguguya uyo. Na kabo se kabigabaedi na se lau.

⁴¹ Apostolo wa Sunedeli unai se dahalai ma gwaugwauyaladi, matawuwuna Yaubada ye kitahenamwadi na Yesu hesana ena se kamkamna. ⁴² Mayadai badobado numa tabuna bakubakuna unai yo hinage taukawamamohoi yodi numa udiyedi yodi lauhekata wa nige ye kaiyawasi yo wasa namwanamwana se duwaduwai meta Yesu iya yaubada yona kaisunuwa tamowaina* 5:42 Yaubada yona kaisunuwa tamowaina meta Keliso kaniyona ede. ede.

Apostolo tau saguidi haligigi-labui se kaisunuwaidi

¹ Mayadaidi ne udiyedi tau hemuliwatani kadi boda wa ye laki ye lau. Luwadi yena, hekadiyo meta Dius tamowaidiyao tau kalina Giliki* 6:1 Suau unai se wane ‘Heleni’. , yo hekadiyo siya tau kalina Hebelu. Mayadai kesega kesega meta kai se giyagiyahi, na tau kalina Giliki yodi wabuwabu wa se soisoi hemulidi. Unai tau kalina Giliki wa se hetalapili tau kalina Hebelu wa udiyedi. ² Ede apostolo saudoudoi-labui wa tau hemuliwatani maudoidi se yogagogoidi na se wane, “Nige ye namwa bena Yaubada kalinana paisowana ka hekaiyawasi na ka kitalau kai giyahina unai. ³ Unai, kagu kahao, bodamiu ta unai tamowai haligigi-labui kwa kaisunuwaidi, siya meta bena tamowai maudoina yodi hekasisi tamowaidiyao, yo tamowai sibasibadiyao, yo hinage Yaluwa Tabuna ye hemwayaudi. Paisowa ne kabo ka moselaei udiyedi, ⁴ na kai kabo ka kitalau tapwalolo yo wasaduwai mo unai.”

⁵ Boda maudoina apostolo yodi nuwatu wa se kawa namwanamwaei. Unai ede Setepano se kaisunuwaei, iya tausunuma bayao, yo Yaluwa Tabuna ye hemwayau; na kabo Pilipo, Polokolas, Nikenowa, Timon, Palamenas, yo Nikolas. Na Nikolas iya Antiyoka tamowaina nabada wa unai ye nuwabui ye hemala Dius. ⁶ Kabo tamowai wa se laedima apostolo wa udiyedi, na nimadi se tolesaedi kewadi yena na yodi se tapwalolo.

⁷ Kabo Yaubada wasana wa ye laki ye lau, na Yelusalema unai Yesu tau hemuliwatanina bodana wa ye laki ye lau, yo hinage taukaitalasam bodana lakilakina Yesu se sunumaei yo se kawakabiyei.

Dius tamowaidiyao hekadi Setepano maiyadi se haikawayagala

⁸ Na Setepano, Yaubada yona kainauya ye mosei iya unai meta ye hegigibwali, ede laulau gigigigibwalidi hekihekinoidiyao* 6:8 Laulau gigibwalidi wa siya ede hekihekinoi meta Setepano iya Yaubada yona taupaisowa. ye ginaulidi boda luwadi yena. ⁹ Na tamowai hekadi maidadi Setepano se haikawayagala, siya meta sunago* 6:9 Sunagometa Dius yodi kaba koikoigogo yo tapwalolo numana. hesau tamowaidiyao, na sunago wa hesana ede ‘Yailihai Tamowaidiyao’, na yodi kaba laoma ede Sailini yo Alesandiliya. Na tauhaikawayagala hekadiyo wa yodi kaba laoma ede teha Silisiya yo teha Eisiya. ¹⁰ Yodi haikawayagala wa unai nige gonowana Setepano se saedikwai matawuwuna ede Yaluwa Tabuna ye hesibasiba.

¹¹ Kabo nuwatu wadawadam yena tamowai hekadiyo se nuwakoidi bena kabo se hedede se wane, “Setepano yona hedehedede ka lapui meta Mose yo Yaubada ye hededeheyababadi.” ¹² Na kabo boda yo yodi tamowai lakilakidiyao, yo hinage laugagayo taulauhekataena nuwadiyao se hesaedi, na Setepano se kabihekahini na se woyaiyama Sunedeli unai. ¹³ Na tamowai hekadiyo se woyaidima na hedehedede lupolupo maudoidi se hedededi, se wane, “Teina tamowai ta meta huya maudoina numa tabuna yo hinage Mose yona laugagayo ye hedehedede heyababadi. ¹⁴ Mata wuwuna ede yona hedehedede ka lapui meta ye wane Yesu Nasaleta tamowaina kabo numa tabuna ta ye hetatagwaligwali na kabikabi beyabeyadi Mose ye haidima wa kabo ye buidi.” ¹⁵ Na Sunedeli yona koigogo wa unai taututuli wa se kaikewa dudulai Setepano se kita, na kana kao wa se kita meta doha anelu.

Setepano yona hedehedede Sunedeli unai

¹ Na taukaitalasam saesaena Setepano ye henamaiyei, “Teina hedehedede ta* 7:1 Hedehedede wa iya ede hedehedede Apo 6:13-14 unai ta hasili wa. meta mamohoi?” ² Na Setepano ye wane, “Kagu kahao yo tamaguwao, kwa lapulapui. Yoda Yaubada namanamalina ye taumasalaha kada kulutubu Abelahama unai huyana sola ye miyamiya Mesopotamiya unai, nige sola ye dahalai ye lau Halana. ³ Yaubada ye hededelau unai ye wane, “Kam bodao yo yom magai ku laugabaedi na ku lau magai hesau kabo ya hekitago.” ⁴ Kabo yona magai wa* 7:4 Abelahama yona magai meta NIV unai se kuli “land of the Chaldeans”, iya ede Mesopotamiya. ye laugabaei na ye lau Halana unai ye miya, kana siga Abelahama tamana ye boita. Na kabo Yaubada ye hetamali ye laoma teina yoda magai ta unai ye miya. ⁵ Na Yaubada nige tano hesau ye mosei Abelahama, nige bena teuna. Na ye hededehesunuma moei meta kabo tano ne ye mosei iya yo kana isimulita udiyedi. Na huyana ne unai sola nige Abelahama natuna. ⁶ Yo hinage Yaubada ye wane Abelahama kana isimulita kabo se lau tamowai hekadiyo yodi magai unai se miya na menai kabo se hemala laolaoma. Temenai kabo se hemala magai ne tamowaidiyao yodi taupaisowa tahitahi, yo kabo se kabihenayaidi bolimai 400. ⁷ Na kabo Yaubada yona hedehedede ye tubei ye wane, “Magai ne tamowaidiyao kabo ya hekamkamnadi. Na mulina ne unai kabo kam isimulita magai ne se laugabaei na se laoma teina teha ta unai kabo se tabaꞌohu kaliguwai.” ⁸ Na kabo pelitome* 7:8 Pelitome meta loheya dahina teuna se bolihai. ye mosei Abelahama, meta yodi talam wa* 7:8 Yodi talam wasana meta Genesis 17 unai ta hasili. se hemamohoiyei. Na kabo Abelahama natuna Isako ye labasi, na mayadai haligigi-haiyona mulina ne unai ye hepelitome. Na kabo Isako iya natuna Yakobo ye labasi, na iya natunao ede tamadao* 7:8 Tamadao kaniyona ede kada kulutubu, siya ede Yakobo natunao saudoudoi-labui (12). saudoudoi-labui, na maudoidi se hepelitomedi.

⁹ Yakobo natunao wa kadi kaha Yosepa se kaikalomagigiliyei, na se lokunegabaei na ye lau Aikupito ye hemala yodi heyayai tauhaina. Na Yaubada meta iya maiyana ¹⁰ na ye gilihai yona pilipili maudoidi udiyedi, yo hinage ye hesonoga. Ede Palao Aikupito yodi wasawasa Yosepa ye tolesae ye hemala Aikupito maudoina yo hinage wasawasa wa yona kabamiya* 7:10 Palao yona kabamiya meta Dimdim unai se hededede ‘palace’, meta gana luwana ne unai numa se bado. Numa wa Palao mwanenao yo natunao yo yona taupaisowa yodi kabamiya magaina. kadi tanuwaga.

¹¹ Na hasahasali ye tubu Aikupito yo Kanana udiyedi meta kamkamna lakilakina, na tamadao meta nige gonowana kai se lobai. ¹² Na Yakobo wasa ye lapui meta Aikupito unai sola kai maudoina, ede kada kulutubu iya natunao ye hetamalidi se lau bena kai se hemaisa. ¹³ Yodi kaitaumana helabuina unai Yosepa ye hededehemasalaha uyoi kalidiyena meta iya kadi kaha. Menai kabo Palao Yosepa kana bodao kabidi ye kata. ¹⁴ Na kabo Yosepa kalina ye hetamali tamana Yakobo yo kana bodao maudoidi se laoma Aikupito, badodi meta 75. ¹⁵ Ede Yakobo ma kana bodao se lau Aikupito unai se miya. Temenai Yakobo ye boita, na kabo tamadao hinage se boita. ¹⁶ Tauboita wa sinalediyao se baheidi se uyo Sekema magaina unai. Temenai, Abelahama beyabeyana Hamala natunao udiyedi duha hesau ye hemaisa, yona bwayabwaya. Unai kabo se toledi.”* 7:16 Setepano hedehedede labui ne ye tolekesegaidi. Sekema unai Yakobo tano hesau ye hemaisa Hamala natunao udiyedi (Genese 33:19). Na Abelahama Hebelona unai duha hesau ye hemaisa Epelon Hitaiti tamowaina unai, bena yona bwayabwaya (Genese 23:15-18). Setepano yona hedehedede taulapuina wa wasa maudoina kabina se katako, yo hinage kabina se kata meta Yakobo se tole Abelahama yodi kabatolena duhana unai (Genese 50: 13), na Yosepa se tole Sekema unai (Josuwa 24:30)

¹⁷ Na kabo Setepano ye hedehedede ye wane, “Mayadaina ye hanahanau Yaubada yona hededehesunuma Abelahama unai kabo ye hemamohoiyei meta kabo tano ye mosei kana isimulita udiyedi, ede kada boda Aikupito unai wa meta ye laki ye lau. ¹⁸ Na kabo wasawasa hesau ye tolo Aikupito ye kitahetete. Na iya meta nige Yosepa kabina ye kata. ¹⁹ Teina wasawasa ta kada bodao wa ye lupoidi yo ye hekamkamnadi, na ye lauhelilidi natudiyao labahauhaudi numa dageladi udiyedi se toledi na bena kabo unai se boita.

²⁰ Huyana ne unai Mose se labasi** 7:20 Esodo 1-2, na iya meta wawaya namwanamwana Yaubada matanaena. Nawalai haiyona udiyedi tamana yona numa ena se kitahetete. ²¹ Huyana Mose se tolehesuwala dagela ena Palao natuna sine ye lobai na ye hai ye kabihelaki ye hemala natuna. ²² Mose meta Aikupito yodi sonoga yo yodi sibasiba maudoidi se hekata na ye haidi, na ye hemala taukulukulu namwanamwana.

²³ Huyana Mose yona bolimai 40, meta yona hineli ye ginauli bena yona hali Isalaela tamowaidiyao ye kitadi. ²⁴ Mayadaina ne unai Mose matanaena Aikupito tamowaina hesau ye tolo na Isalaela tamowaina ye kabihenayai. Ede ye gilihai na Aikupito tamowaina wa ye koihemwaloi. ²⁵ Mose yona nuwatu bena kana bodao wa kabo se kitalobai meta Yaubada iya ye hepaisowa na kabo ye gilihaidi. Iyamo nige se kitalobai.

²⁶ Mayadai hesauna kabo Isalaela tamowaidi labui ye kitadi se haihaikabi, ede ye hededelau udiyedi bena nuwadi ye hedede hetaludi ye wane, ‘Tatao, teina ta ma kam kaha. Tabu kwa hewahewaiunu uyoi gomiu!’ ²⁷ Na hesauna, kana kaha ye kabihenayai usei wa, Mose ye kabitepanei na ye hededelau unai ye wane (Esodo 2:14), ‘Kaiteya ye hetologo kama tanuwaga yo tautolehedudulaigai? ²⁸ Bena ku koihemwaloigau, doha lahi Aikupito tamowaina ku koihemwaloi wa?’ ²⁹ Mose hedehedede wa ye lapui ede ye wasabu na Aikupito ye laugabaei ye lau Midiyan unai ye miyamiya, meta ye hemala laolaoma. Menai ye tawasola na natunao loheloheyao labui ye labasidi.

³⁰ Bolimai 40 se lau, na Mose meta balabala hesau unai Sinai kudulina dedekana ena. Na anelu ye taumasalaha kaiwa hesau unai, na kana kao doha kaiwa ye kalapululu. ³¹ Mose ye siliyata saha ye kita wa unai. Ye sigilau dedekana wa unai bena ye kita namwanamwaei, na Yaubada kalinana ye lapui ye wane, ³² ‘Yau meta kam kulutubu yodi Yaubada, Abelahama, Isako, yo Yakobo yodi Yaubada.’ Mose ye matausi yo ye tabutabubu, na nige ye henuwa ye kaikewalau. ³³ Na Yaubada ye hededelau unai ye wane, ‘Kam sendolo ne ku haigabaedi, matawuwuna ede teina meta tano tabuna. ³⁴ Matagu yena kagu bodao ya kitadi meta se kamkamna kalili Aikupito unai. Yodi dou ya lapuidi na ya dobima bena ya gilihaidi. Unai, Mose, kabo ya hetamaligo ku uyo Aikupito.’

³⁵ Mose iya tamowaina ede Isalaela tamowaidi se hedede hesuwala se wane, ‘Kaiteya ye hetologo kama tanuwaga yo tautolehedudulaigai?’ Na Yaubada yona anelu ye taumasalaha kaiwa kalakalasina wa unai, na Mose ye hetamali ye uyo Isalaela bodadi kadi tanuwaga yo taugilihaidi. ³⁶ Iya Aikupito unai Isalaela bodana wa ye woyahaidi, meta laulau gigigigibwalidi hekihekinoidiyao ye ginaulidi Aikupito unai yo Gabwa Pulupululuna unai yo hinage balabala ena bolimai 40 luwadi yena.

³⁷ Iya ede Mose ye hededehemasalaha Isalaela udiyedi ye wane (Dutolonomi 18:15), ‘Yaubada kabo peloweta hesau ye hetamaliyama doha yau. Iya meta kada boda ta unai kabo ye tubu saema.’ ³⁸ Yo iya tamadao bodadi maiyadi se miya balabala gaibu yena, yo hinage anelu maiyana se hedehedede Sinai kudulina unai. Anelu wa hedehedede maumaulina ye mosei Mose unai bena kabo ye hekawadima kalidaena.

³⁹ Na kada kulutubu nige se henuwa Mose se kawakabiyei, na iya se subu na nuwadi se uyo Aikupito. ⁴⁰ Ede se hededelau Elon unai se wane (Esodo 32:1), ‘Yoda yaubada ku ginaulidi kabo se kedabagunaida, matawuwuna teina Mose ta Aikupito unai ye woyahaida wa, nige kabina ta kata saha ye tubu kalinawai.’ ⁴¹ Mayadaidiyao ne udiyedi koitau se ginauli kana kao doha bulumakau natuna, na unai se kaitalasam, yo nimadi wa unai saha se ginauli wa meta unai se gwauyala kalili. ⁴² Ede Yaubada ye miyasuwalaedi, na ye mosegabaedi na mahana, nawalai, yo kipwala udiyedi se tabaꞌohu. Doha peloweta yodi buka unai se kulihemasalahayako (Emosi 5:25-27):

‘Isalaela tamowaidi, balabala ena kwa sae kwa dobi bolimai 40,

na yau kaliguyena kwa kaitalasam e nige?

⁴³ Molek yona kaba tabaꞌohu* 7:43 Molek meta Kanana tamowaidi yodi yaubada hesau. Yodi tabaꞌohuina kana kao ede koitauna yona numa gagilina se ginauli na diyadiyali unai se bahei. kwa lausini,

yo yomi yaubada Lepan* 7:43 Lepan hinage yaubada lupolupo hesau, meta Aikupito tamowaidiyao unai se tabatabaꞌohu. yona kipwala hinage;

meta koitau kwa bom kwa ginaulidi bena kwa tabaꞌohu udiyedi.

Unai kabo ya hetamaligomiu kwa lau Babeloniya unai kabo kwa miya.’

⁴⁴ Balabala ena tamadao yodi kabalau maudoina unai meta Yaubada kaba tabaꞌohuina se bahei maiyadi. Kaba tabaꞌohu wa Mose ye ginauli meta tautau Yaubada ye hekita wa unai ye ginauliwatani. ⁴⁵ Na tamadao Yaubada kaba tabaꞌohuina wa se bahei na Yosuwa ye woyaidi se laoma inai na tano ta tamowaidiyao Yaubada ye henaku hepesadi na siya tano ta se hai. Na Yaubada kaba tabaꞌohuina wa inai se hepaisowa ye lau ee Dawida yona huya ena. ⁴⁶ Na Dawida meta Yaubada yona nuwanamwa tamowaina, na ye kaibwada Yaubada unai taba ye talam na Yakobo yona Yaubada* 7:46 Yakobo yona Yaubadameta Yaubada kesegana iya ede Dawida ye kaibwada unai na yona kabamiya numana ye ginauli. yona kabamiya numana ye ginauli. ⁴⁷ Na numa wa tauginaulina ede Solomona.

⁴⁸ Na iyamo Yaubada saesae kalilina taba nige tatao nimadi yena numa se ginauli unai ye miya. Doha peloweta ye hededeyako ye wane (Aisaiya 66:1-2):

⁴⁹ ‘Yaubada ye hedede ye wane,

“Yogu kabatuli ede galewa,

na kaegu kaba tolena ede tanoubu.

Unai numa sahasahana bena ku ginauli yogu kabamiya?

Yo haedi bena yogu kabakaiyawasi?

⁵⁰ Mata wuwuna ginauli maudoidi ta tauginaulidi ede yau.” ’”

⁵¹ Setepano yona hedehedede wa ye tubei ye wane, “Komiu nuwamiu se kwailolo kalili! Nuwamiu yo beyamiu nige kwa hepelitomedi. Komiu doha tamamiyao wa: Huya maudoina Yaluwa Tabuna nige kwa modelau unai. ⁵² Tamamiyao wa meta kaiteya peloweta nige se hewaiunu yo se kabihenayai? Yo hinage Taulaulaududulaina Tamowaina yona laoma tauhededehemasalahana tamowaidiyao se unuhemwaloidi. Na komiu hinage Keliso kana kwa walohai na kwa unuhemwaloi. ⁵³ Komiu Yaubada yona laugagayo tauhaina ede. Anelu udiyedi ye laoma, na nige kwa kawakabiyei.”

⁵⁴ Setepano yona hedehedede wa unai Sunedeli numana unai taumiya wa se koipili kalili na kadi kao se heyababadi. ⁵⁵ Na Yaluwa Tabuna Setepano ye hemwayau, na ye kaikewasae galewa ne meta Yaubada yona namanamali ye kita, yo Yesu ye totolo Yaubada nimatuutuuna wa unai. ⁵⁶ Na ye wane, “Kwa kaikewasae, galewa kamwasana wa ye tasoke, na Tau Natuna ya kita ye totolo Yaubada nimatuutuuna ne unai.”

⁵⁷ Yona hedehedede wa unai se yogahi gudugudui na beyadiyao se kabi guduguduidi. Na maudoidi nuwadi kesega se heloi se lau hesabana ⁵⁸ na se tabehepesalaei magai wa dagelana unai, na se hetubu Setepano se hekalaweku. Na taulauhegilu lupolupo wa kadi kwama se haigabaedi na se toledi hewali hesau hesana Saulo kaena wa unai.

⁵⁹ Tatao wa Setepano se hekahekalaweku na ye tapwalolo, “Guiyau Yesu, yaluwagu ta ku hai!” ⁶⁰ Yo ye tulibono na kalina lakilaki yena ye wane, “Guiyau, tatao ta yodi yababa ta unai tabu ku hegiludi.” Na ye gulidobi ede ye boita.

¹ Na Saulo Setepano yona boita ye kawa namwanamwaei.

Dius yodi tauwoyawoya taukawamamohoi wa se kabihenayaidi

Mayadaina ne unai Dius tamowaidiyao se hetubu taukawamamohoi wa Yelusalema unai se hekamkamnadi* 8:1 Taukawamamohoi siya ede Dius tamowaidiyao Yesu tausunumaena, na tauhekamkamnadi ede Dius hekadiyo nige Yesu tausunumaena. Ede ekalesiya se wasabu gwaligwali. . Ede maudoidi se wasabu gwaligwali se lau Yudeya yo Samaliya magaidi udiyedi, na apostolo wa se bom mo se bawabawa. ² Na tatao hekadi Yaubada tausunumaena* 8:2 Nige ye masalaha kalili Yaubada tausunumaenasiya bena ekalesiya o Dius hekadiyo nige Guiyau tausunumaena. Nuwana siya ekalesiya hekadi, se toletoletau ye gehe kabo se dahalai. se laoma Setepano se bahei se lau se toletoletau yo sabina se dou.

³ Na Saulo ye hetubu taukawamamohoi bodadi wa ye kabihenayaidi. Ye lau numa kesega kesega unai tatao yo sinesineo ye tabehepesadi na numa tutugudu unai ye toledi.

Pilipo ye lauguguya Samaliya unai

⁴ Taukawamamohoi Yelusalema se wasabu gabaei wa Yesu wasana se duwaduwai yodi kabalau yena. ⁵ Na Pilipo ye dobi magai lakilakina Samaliya unai, na wasa ye hededehemasalaha meta Yesu Yaubada yona kaisunuwa tamowaina* 8:5 Yo hinage ta hedede ta wane Keliso. ede. ⁶ Boda wa laulau gigigigibwalidi ye ginaulidi se kitadi, ede se lapulapui namwanamwa yona hedehedede wa unai. ⁷ Tamowai gwaudi udiyedi yaluwa yabayababadi se pesa na se dou yogayogahi, yo hinage tamowai bunibuinidi se bado se namwanamwa. ⁸ Unai magai maudoina se gwauyala kalili.

Simona taubalau wasana

⁹ Tamowai hesau hesana Simona Samaliya unai ye bawabawa. Iya taukobakoba hesau, na tamowai maudoidi iya se nokoei. Na ye bom ye hedede hesae uyoi bena iya tamowai lakilakina hesau. ¹⁰ Samaliya tamowaidi maudoidi yodi nuwatu se lau iya unai, hekadi tamowai gaibu, hekadi tamowai saesae kalilidi, na hesana se tole ‘Yaubada yona gigibwali lakilakina’. ¹¹ Huya lohaloha kalili yona laulau gigigigibwalidi debadi yena se noko, unai se hemuhemuliwatani.

¹² Na huyana Pilipo Yaubada yona basileiya yo Yesu hesana wasana namwanamwana ye hedehededei, sinesineo yo tatao se kawamamohoiyei, na kabo Pilipo ye hebabatisoidi. ¹³ Simona hinage ye kawamamohoi ede ye babatiso. Na kabo Pilipo ye hemuhemuliwatani, na Pilipo laulau gigigigibwalidi yo hekihekinoi ye ginaulidi ye kitadi meta ye noko kalili.

¹⁴ Kabo apostolo Yelusalema unai wasa wa se lapui meta Samaliya tamowaidi Yaubada wasana wa se kawamamohoiyei, ede Petelo yo Yowane se hetamalidi se lau kalidiyena. ¹⁵ Apostolo labui wa se lage magai wa unai, ede taukawamamohoi wa yodi se tapwalolo bena Yaluwa Tabuna wa kabo se hai. ¹⁶ Kana kao ede Yaluwa Tabuna sola nige ye dobima kalidiyena, na Guiyau Yesu mo hesana ena se babatiso. ¹⁷ Petelo yo Yowane se tapwalolo ye gehe, kabo nimadi se tolesaedi taukawamamohoi wa udiyedi, ede Yaluwa Tabuna se hai.

¹⁸ Na Simona kabo apostolo wa ye kitadi nimadi se tolesaedi tamowai wa kuludi wa udiyedi na Yaluwa Tabuna se hai, ede ye hededelau apostolo wa udiyedi bena kabo gigibwali wa ye hemaisa moni yena, ¹⁹ na ye wane, “Hinage gigibwali ne kwa haiyama, na kabo nimagu ta ya tolesae tamowai kewadi ne udiyedi na Yaluwa Tabuna se hai.” ²⁰ Na Petelo ye wane, “Idohagi to yom nuwatu bena Yaubada yona kainauya moni unai ku hemaisa. Unai yom moni ne ku hai na ye namwa mo ku mwaloi! ²¹ Nige yom tupwa hesau yoma paisowa ta unai, matawuwuna ede Yaubada matanaena nuwam ne nige ye dudulai. ²² Ku nuwabui yo yom nuwatu yababana ne ku hekaiyawasi, na Yaubada unai ku tapwalolo taba yom nuwatu yababana wa ye nuwatugabaei. ²³ Na ya kitago meta kaikalomagigili ye nuhuligo, yo yababa ye kabihekahinigo.” ²⁴ Ede Simona ye hedehededelau Petelo yo Yowane udiyedi ye wane, “Yogu kwa kaibwada Guiyau unai, na ginauli saha kwa hetahetaladi wa kabo taba nige se tubu kaliguyena.”

²⁵ Petelo yo Yowane Yesu yona laulau se kitadi wa se hededehemasalahadi yo Guiyau wasana se guguyai magai lakilakina Samaliya unai ye gehe, na kabo se dahalai se uyo Yelusalema, na yodi kabalau yena Yaubada wasana se duwai magai hekadiyo udiyedi Samaliya tehana unai.

Pilipo ye wasaduwai Itiyopiya tamowaina unai

²⁶ Kabo Guiyau yona anelu hesau ye hededelau Pilipo unai ye wane, “Ku lau tupwa yawana balabala wa unai keda ye lau Yelusalema unai na ye dobi Gasa ku lobai.”

²⁷ Unai Pilipo ye dahalai ye lau. Keda wa unai Itiyopiya tamowaina hesau ye lobai. Iya meta yunika* 8:27 Yunika meta Suau unai se kuli eunauka, na Dimdim unai ede eunuch. Beyabeyana Aikupito yo Alabiya yodi teha unai wasawasa mwanediyao taukitahetetedi tatao meta nigwanigwa tauhaidi tabu natudiyao. Yunika hekadiyo yodi paisowa gigibwalidi se mosedi, doha hinage wasa ta unai ta hasili. Na Dius meta laulau ne nige se ginaginauli matawuwuna laugagayo, yo yunika nige gonowadi se lusae numa tabuna yo Dius yodi tapwalolo maudoina unai. , na iya tamowai lakilakina yo gigigigibwalina hesau, Itiyopiya yodi wasawasa sinena Kendeisi* 8:27 Kendeisi nige waihiu ne hesana, na kaniyona mamohoina ede Itiyopiya yodi wasawasa sinena. Dimdim unai se kuli Candace, na Suau unai se kuli Kanaki. yona moni yo gogo hekadi taukitahetetedi. Ye lau Yelusalema unai Yaubada ye tabaꞌohui, ²⁸ na ye uyouyo yona magai, meta yona kaliyota* 8:28 Dimdim unai ta wane chariot, meta kabakadau hosi ye tabetabei keda lakilakidi udiyedi. unai ye gelu ye laulau na peloweta Aisaiya yona buka ye hasihasili.

²⁹ Na Yaluwa Pilipo yona ye hedehedede ye wane, “Ku lau tenem kaliyota ne dedekana ne unai.” ³⁰ Ede Pilipo ye heloisae kaliyota wa unai, na tamowai wa kalinana ye lapui peloweta Aisaiya yona buka ye hasihasili. Ede ye henamai ye wane, “Saha ku hasihasili ne nuwam ne unai ye masalaha?” ³¹ Na tamowai wa ye wane, “Idohagi na kabo kabina ya kata? Kabo kaiteya ye hedede hesibasibagau?” Ede Pilipo ye kaibwadai na ye mwalaesae kaliyota wa unai maiyana se tuli. ³² Na buka ye hasili wa ede teina (Aisaiya 53:7-8):

Iya se woyai se laei se unui doha mamoe* 8:32 Mamoe yodi laulau doha teina: Huyana mamoe hesau se laei bena kabo se unui meta nige gonowana ye koipili. ,

na ye mwanomwanou doha mamoe natuna ye mwanomwanou na wiyana se bolihai, nige saha ye hedede.

³³ Iya se toledobiyei,

nige yona dudulai hesau se mosei.

Nige kana isimulita hesau,

matawuwuna yona mauli tanoubu ta unai se hekaiyawasi.

³⁴ Yunika wa ye henamai Pilipo unai ye wane, “Taba gonowana yogu ku hedehedede? Aisaiya meta iya ye bom ye hetahetala uyoi o tamowai hesau?” ³⁵ Na Pilipo Aisaiya yona kulikuli wa unai ye hetubu na Yesu wasana namwanamwana yona ye hedehedede.

³⁶ Yodi kabalau wa unai waila kipuna hesau unai se lage. Ede yunika wa ye hedehedede ye wane, “Waila ede teina. Taba gonowana ku hebabatisoigau?”* 8:36-37 Lausoisoi te kulikuli beyabeyadiyao maudoidi udiyedi nige se kuli, na hisahisadi mo se kuli: Na Pilipo ye wane, “Ena ku kawamamohoi nuwam maudoina, kabo ku babatiso.” Ede yunika wa ye wane, “Ya kawamamohoi meta Yesu Keliso iya Yaubada natuna.”

³⁸ Ede yunika wa ye hedede kaliyota wa se hekaiyawasi. Na se dobi waila wa unai ede Pilipo iya ye hebabatisoi. ³⁹ Waila wa unai se gayosae ede Guiyau Yaluwana Pilipo ye woya hesuwala. Yunika wa Pilipo nige ye kita uyoi. Na iyamo yona kabalau wa unai meta ma gwaugwauyalana.

⁴⁰ Na Pilipo ye bom ye taumasalaha Asotasi unai na ye dahalai uyo Sisaliya hesabana na yona kabalau wa unai Yesu wasana namwanamwana ye wasaduwai magai wa udiyedi. Ye lauguguya ye lau ee Sisaliya unai ye lage.

Saulo ye nuwabui

¹ Yelusalema unai huya maudoina Saulo Guiyau tau hemuliwatanina wa ye hedede hemahematausidi bena ye koihemwaloidi. Ye lau taukaitalasam saesaena unai ² na ye hededelau taba yona talam ye ginauli na leta ye kuli na ye mosei Saulo kabo ye laei Damaseko Dius tamowaidiyao ye hekitadi, na ena menai Guiyau tausunumaena hekadi ye lobaidi meta kabo ye haidi ye laedi Yelusalema na ye toledi numa tutugudu unai.

³ Saulo ye dahalai ye lau Damaseko hesabana. Magai wa ye hanahanawui, na makesega mala lakilakina galewa ne unai ye sinadobima Saulo kewana ne unai. ⁴ Ede Saulo ye gulidobi bwatano wa unai na kalina hesau ye lapui ye wane, “Saulo! Saulo! Idohagi to ku hekamkamnagau ta?” ⁵ Saulo ye wane, “Guiyau, kowa kaiteya?” Na kalina wa ye hedehedede uyo ye wane, “Yau ede Yesu ku hekamkamnagau ta. ⁶ Ku tolo na ku lau Damaseko, unai kabo tamowai hesau ye hededelaowa saha bena kabo ku ginauli.”

⁷ Saulo kana bodao wa se siliyata kalili na nige gonowana saha hesau se hedehedede, matawuwuna kalina gaibu wa se lapui na tamowaina nige se kita. ⁸ Saulo se kabihetolo na matana ye helaladi, iyamo nige gonowana saha hesau ye kita. Ede se kabinimai na se woyai se lau Damaseko. ⁹ Menai mayadai haiyona unai nige gonowana saha hesau ye kita, nige kai ye kai, yo nige waila ye numa.

¹⁰ Damaseko unai Yesu tau hemuliwatanina hesau hesana Ananiya. Kenosuwai yena Guiyau ye hedehededelau unai ye wane, “Ananiya!” Na Ananiya ye wane, “Guiyau, yau ede teina.” ¹¹ Na Guiyau ye wane, “Ku tolo Keda Dudulaina unai ku lau Yuda yona numa na menai kabo Tasis tamowaina hesau hesana Saulo ku kita. Iya ede menai ye tapwatapwalolo. ¹² Saulo yona tapwalolo ena na tautau hesau ya hekita meta tamowai hesau hesana Ananiya kabo ye lau iya unai na nimana ye tolesaedi kewana ne unai, ede matana wa se namwanamwa uyo.” ¹³ Na Ananiya ye wane, “Guiyau, tamowai se bado udiyedi hedehedede ya lapuidi meta teina tamowai ta Yelusalema unai laulau yabayababadi udoi udoi ye ginaulidi Guiyau yom tamowai* 9:13 Guiyau yona tamowaimeta siya tau hemuliwatani, Dimdim unai se wane saint. kalidiyena. ¹⁴ Na taukaitalasam tauwoyawoya udiyedi gigibwali ye hai na ye laoma Damaseko bena Guiyau hesam yena tau yogayogasaewa* 9:14 Guiyau hesana ena tau yogayogasaemeta hinage ta hedede ta wane taukawamamohoi. maudoidi kabo ye haidi na ye toledi numa tutugudu unai.” ¹⁵ Guiyau ye hedehededelau Ananiya unai ye wane, “Ku lau, matawuwuna ede yau yogu kaisunuwa tamowaina ede iya, kabo wasagu ta ye laei dagela tamowaidiyao yo yodi wasawasa udiyedi, yo hinage Isalaela tamowaidiyao udiyedi. ¹⁶ Na iya kabo ya hekita meta hesagu ta debanaena kabo ye kamkamna.”

¹⁷ Ede Ananiya ye lau Yuda yona numa unai ye mwalae na nimana ye tolesaedi Saulo kewana ena na ye wane, “Kagu kaha Saulo! Guiyau Yesu, yom laoma wa unai ye taumasalaha kalimyena wa, iya ye hetamaligau ya laoma kalimwai ta, kabo matam ta se namwanamwa uyo yo hinage Yaluwa Tabuna kabo ye hemwayaugo.” ¹⁸ Mahanana ne unai ginauli hesau kana kao doha yama konahidi Saulo matana wa udiyedi se bekuhai, na gonowana ye kaikewa uyo. Ede ye tolo na ye babatiso. ¹⁹ Ye kaikai kabo yona bayao ye hai uyoi.

Saulo Damaseko yo Yelusalema unai

Kabo Damaseko unai Yesu tau hemuliwatanina wa maidadi Saulo se miya mayadai hisa, ²⁰ na Saulo ye hetubu ye lauguguya sunago udiyedi ye wane, “Yesu meta iya Yaubada natuna.” ²¹ Tau lapulapui maudoidi wa se siliyata yo se nuwapwanopwano, na se wane, “Teina tamowai ta meta Yelusalema unai taukawamamohoi Yesu unai ye kabikabihenayaidi, yo hinage ye laoma inai bena Yesu tau hemuliwatanina ye haidi na ye laedi taukaitalasam tauwoyaidi udiyedi.” ²² Na Saulo yona guguya ye bayao ye lau, na ye hededehemasalaha namwanamwaei meta Yesu iya Yaubada yona kaisunuwa tamowaina* 9:22 Iya ede Keliso. . Ede Dius Damaseko unai taumiya wa nuwadiyao se pwanopwano na nige gonowana kalinana se bui.

²³ Saulo ye babawa huya lohaloha, na kabo Dius tamowaidiyao se koitalaliu bena iya se koihemwaloi. ²⁴ Na iya yodi talaliu wasana ye lapui. Mayadai yo boniyai magai wa kedadiyao se kaikaikewa guduidi bena unai kabo Saulo se unuhemwaloi. ²⁵ Ede boniyai hesau unai Saulo tau hemuliwatanina hekadiyo se hededelau Saulo unai bosa ena ye gelu na magai wa ganana windona unai se hedalolo dobiyei. Na ye dahalai ye lau Yelusalema.

²⁶ Saulo ye lage Yelusalema na ye kaipate bena ye lusae tau hemuliwatani wa udiyedi, na iya se matausei matawuwuna ede nige se kawamamohoiyei meta iya tau hemuliwatani hesau. ²⁷ Na Banaba Saulo ye woyaiyama apostolo wa udiyedi yo ye hededehemasalaha kalidiyena meta Damaseko kedana unai Saulo Guiyau ye kita yo Guiyau ye hededelau Saulo unai. Yo hinage ye hededehemasalaha meta Damaseko unai Yesu hesana ena ye lauguguya ma nuwabayaona. ²⁸ Ede Saulo maiyadi se miya. Na Yelusalema magaina maudoina ye tauhetakikili, na Guiyau hesana ena ye laulauguguya. ²⁹ Yo hinage Dius hekadi tau kalina Giliki maiyanao se haikawayagala. Na se koitalaliu bena se koihemwaloi. ³⁰ Na taukawamamohoi hedehedede wa se lapui ede se woyai se laei Sisaliya na menai se hetamali ye lau yona magai Tasis.

³¹ Kabo Yudeya, Galili yo Samaliya udiyedi ekalesiya meta nuwadiyao se talu na daumwali yena se miya. Yaubada yodi sunuma wa ye hebayaodi. Na Guiyau matausina unai se miya yo Yaluwa Tabuna ye henuwabayaodi, ede kadi boda wa ye laki ye lau.

Petelo Eneyasi ye henamwanamwa

³² Na Petelo ye taihile ye lau teha maudoina udiyedi taukawamamohoi ye kaitaumanaidi. Yona taihile wa unai ye lage magai hesau hesana Lida, unai Guiyau yona tamowai* 9:32 Guiyau yona tamowaimeta siya tau hemuliwatani, Dimdim unai se wane saint. ye kitadi. ³³ Na temenai tamowai hesau bunibunina ye lobai hesana ede Eneyasi. Bolimai haligigi-haiyona (8) unai nige gonowana yona kaba keno ye pesagabaei. ³⁴ Petelo ye hededelau Eneyasi unai ye wane, “Yesu Keliso ye henamwanamwago. Ku tolo na yom kaba keno ne ku gwaugogoi.” Mahanana ne unai ye namwanamwa. ³⁵ Unai boda maudoidi Lida yo Salona udiyedi taumiya Eneyasi se kita ede se kawamamohoi Guiyau unai.

Petelo Dolekasi ye hetolouyoi boita unai

³⁶ Yopa unai tau hemuliwatani sinena hesau hesana ede Tabita (kalina Giliki unai ta wane Dolekasi)* 9:36 Tabita meta kalina Alamaiki. Tabita yo Dolekasi kaniyodi kesega, iya ede Dimdim unai ta hedede gayelle, meta suisui hesau tau kaikai lagau, na kana kao ye namwa kalili, doha deer.. Huya maudoina yona laulau se namwa tamowai udiyedi yo tau dehadeha ye sagu kaliliyedi. ³⁷ Na ye kasiyebwa ede ye boita. Na sinalena wa se tole numa wa heisi helabuina bilina hesau unai na se kabinonohai toletoletau hesabana. ³⁸ Lida meta Yopa dedekana ena. Na tau hemuliwatani wa wasa se lapui meta Petelo iya Lida unai, ede tatao labui se hetamalidi se lau Petelo unai se wane, “Ku laoma ta lau mwamwayau!” ³⁹ Ede Petelo maiyadi se lau se lage meta se woyai se sae bili wa unai. Na wabuwabu hekadi Petelo se tolohetakikili na se doudou yo kadi kwama yo kaleko hekadi Dolekasi ye ginaulidi wa iya se hekita.

⁴⁰ Petelo maudoidi wa ye hetamalidi bili wa se pesagabaei, na ye tulibono yo ye tapwalolo. Kabo ye kaikewalau Dolekasi unai na ye wane, “Tabita, ku tolo!”, na sinebada wa matana ye helaladi na Petelo ye kita ede ye tolo na ye tuli. ⁴¹ Kabo ye kabilau nimana wa unai na ye kabihetolo, na ye yoga taukawamamohoi yo wabuwabu wa se mwalae na se kita meta Dolekasi boita unai ye tolouyoko. ⁴² Yopa unai taumiya maudoidi wasa wa se lapui meta se kawamamohoi Guiyau unai, na hekadiyo nige se kawamamohoi. ⁴³ Na Petelo kabo Yopa unai ye miya, Simona yona numa unai. Simona kana paisowa ede suisui dahidiyao se kopadi na se mosedi iya ye heꞌaꞌadi yo ye kabinonohaidi.

Koniliyasi Petelo ye yoganei

¹ Sisaliya unai tamowai hesau hesana Koniliyasi. Iya meta Loma yodi tauiyala bodana Italiya unai taulaoma udiyedi sentuliyo* 10:1 Sentuliyo meta Dimdim unai se hedede centurion, meta tauiyala badodi 100 ye woyawoyaidi. Loma yodi tauiyala maudoidi se heboda hegahegagilidi: Tatao badodi 6000 meta hesadi se katai legiyona (Dimdim unai meta legion). Legiyona hinage se heboda hegahegagilidi, meta tatao badodi 600 hesadi se katai kohoti (cohort), na yodi tau woyawoya ede iyala kapinana(commander). Na kohoti udiyedi meta boda 6, tamowaidiyao badodi ede 100, na boda kesega kesaga tauwoyaidi hesana ede sentuliyo (centurion). hesau. ² Koniliyasi yo yona numa tamowaidiyao Yaubada se hekasisiyei ma nuwakohihaidi. Yona kaikainauya se laki kalili tau dehadeha udiyedi, na ye tapwatapwalolo Yaubada unai. ³ Mayadai hesau meimeilahi yona teha ena* 10:3 Meimeilahi yona teha enameta 3:00 PM. Iya ede Dius yodi huya tapwalolo mahanana (Apo 3:1 ku hasili). Koniliyasi yona nuwanuwatu unai Yaubada tautau hesau ye hemasalaha unai, meta Yaubada yona anelu hesau ye taumasalaha na ye wane, “Koniliyasi!” ⁴ Na Koniliyasi ye kitalau anelu wa unai meta ye matausi na ye wane, “Guiyau, idohagi?” Anelu wa ye wane, “Yom kainauya tau dehadeha udiyedi yo yom tapwalolo se hemala kaba henuhenuwaisini Yaubada matanaena. ⁵ Unai tatao hekadi ku hetamalidi se lau Yopa unai tamowai hesau hesana Simona Petelo se woyaiyama. ⁶ Iya maiyana heliyam Simona se miya. Simona hesauna ne meta suisui dahidi taupaisowaidi* 10:6 Simona kana paisowa wasana meta Apo 9:43 unai ku hasili. , na yona numa meta gabwa dedekana ena.”

⁷ Anelu wa ye dahalai, kabo Koniliyasi yona tauiyala tamowaina, iya meta tau saguina yo Yaubada tausunumaena hesau, yo hinage yona heyayai tauhaidi labui ye yoganeidi. ⁸ Saha se tubu wa yodi ye hedehedede na ye hetamalidi se lau Yopa.

Petelo tautau tabuna ye kita

⁹ Mayadai helabuina mayamayadailaki yena tatao wa Yopa se hanahanawui. Mahanana ne unai Petelo ye mwalaesae numa kewana ne unai* 10:9 Dius yodi numa kewadiyao meta se tabataba. Huyana numa se ginauli meta hinage kana kaikope se ginauli dagelana unai ye lau ye sae numa kewana ne unai. ye tapwalolo. ¹⁰ Na ye hasali ede ye kaibwada bena kana kai se mosei na ye kai. Kai wa se kabikabinonohai na Yaluwa Tabuna Petelo ye taukasini. ¹¹ Ede tautau tabuna ye kita meta galewa ye tasoke na ginauli hesau kana kao doha kabobo lakilakina isu hasi ne unai se kabi na se hedalolo dobiyeiyama tanoubu ta hesabana. ¹² Luwana ne unai meta mwata yo manuwa yo hinage suisui kaekaediyao hasi kadi kao udoi udoi. ¹³ Na kalina hesau ye hededelau unai ye wane, “Petelo, ku tolo, suisui ta ku koihemwaloidi, ku ligadi na ku kaidi.” ¹⁴ Na Petelo ye wane, “Taba nige, Guiyau! Yogu mauli yena sola nige suisui bidabidana yo siusiuna hesau ya kai.”* 10:14 Suisui bidabidadi yo siusuidi Petelo ye hetaladi ta, siya ede suisui Mose yona laugagayo unai ye laugagayoidi wa, nige gonowa Dius se kaikaidi. Na ena se kaidi, kabo se bida na nige gonowana se lau numa tabuna unai se tabaꞌohu. Suisui bidadi wa ede mwata, puwaka, yama nige konahidi, kumakala, kedewa, yo suisui hekadiyo hinage. ¹⁵ Na kalina wa ye hedehedede uyo ye wane, “Saha Yaubada ye heꞌaꞌadiko meta tabu ku kawa yabayababaedi.” ¹⁶ Hedehedede wa ye tubu ma haiyona, na kabo kabobo wa se tabehai ye seuyo galewa.

¹⁷ Petelo sola ye nuwanuwatu tautau wa kaniyona ede saha, na Koniliyasi tamowai ye hetamalidi wa Simona yona numa se lobai ede se lage numa wa kawamatana unai. ¹⁸ Na se yogasae na se henamai se wane, “Simona hesana hesau ede Petelo teina numa ta unai ye miyamiya?”

¹⁹ Petelo sola ma nuwanuwatuna, na Yaluwa Tabuna ye hededelau unai ye wane, “Simona, tatao haiyona se wasewaseneigo. ²⁰ Ku pesa ku dobi na tabu ku laulaukwatakwata, na maiyamwao kwa lau, matawuwuna ede yau ya hetamalidima.”

²¹ Petelo ye pesa ye dobi na ye hededelau udiyedi ye wane, “Tamowai kwa wasewasenei wa, iya ede yau. Na saha hesabana kwa laoma?”

²² Se wane, “Sentuliyo Koniliyasi ye hetamaligai ka laoma hesabam. Iya meta tamowai namwanamwana Yaubada tau hekasisiyena, yo Dius tamowaidi maudoidi se kitahenamwa kaliliyei. Yaubada yona anelu hesau ye hededelau Koniliyasi unai bena taba ye yoganego na ku lau yona numa unai, na bena saha ku hedededi na ye lapuidi.” ²³ Ede Petelo tamowai wa ye yogaisinidi.

Petelo Koniliyasi ye kaitaumanai

Mala ye tom ede Petelo maiyadi se dahalai se lau, na Yopa unai taukawamamohoi hekadiyo se hemuliwatanidi. ²⁴ Na mayadai helabuina wa unai se lage Sisaliya. Na Koniliyasi kehanao yo kana kahao hekadiyo ye yoga gogoidi na yona numa unai Petelo se nayanayai. ²⁵ Petelo ye lage ede Koniliyasi ye laoma ye hailobai, na ye tulibono yo ye tabaꞌohu Petelo unai. ²⁶ Na Petelo ye kabilau ye kabihetolo na ye wane, “Ku tolo, yau meta tamowai doha kowa.”

²⁷ Petelo maiyana Koniliyasi se hedehedede na se mwalai numa kalona wa unai meta boda lakilaki se kitadi. ²⁸ Na Petelo ye hededelau udiyedi ye wane, “Komiu kabina kwa kata kalili kai Dius yoma laugagayo meta nige gonowana dagela tamowaidi ka kaitaumanaidi yo maiyamai ka heboda kesega. Na Yaubada ye hekatagau meta tabu tamowai hesau ya kawa yabayababaei. ²⁹ Unai huyana wasa ku hetamaliyawa meta nige ya laukwatakwata. Na bena ya henamaiyeigo matawuwuna saha to ku yoganeigau ya laoma ta.”

³⁰ Ede Koniliyasi ye wane, “Mayadai hasi se lauko huyana ne unai yogu numa ena ya tapwatapwalolo meimeilahi yona teha ena, na makesega tamowai hesau kana kwama namanamalina ye taumasalaha matagu wa unai ye totolo ³¹ na ye wane, ‘Koniliyasi! Yom tapwalolo wa Yaubada ye lapuidi yo yom kaikainauya tau dehadeha udiyedi wa ye kitadiko. ³² Unai tamowai hesau ku hetamali ye lau Yopa bena Simona hesana hesau ede Petelo ye woyaiyama. Iya ede ye miyamiya Simona suisui dahidi taupaisowaidi yona numa unai. Yona numa ne meta gabwa dedekana ena.’ ³³ Ede kalina ya hetamali mwamwayauyeiyawa hesabam, na ye namwa kalili to ku laoma. Mahana te unai meta maudoimai Yaubada matanaena, na ginauli saha Guiyau ye hedededi kalimyena bena ku hedededi ka lapuidi.”

³⁴ Kabo Petelo ye hetubu ye hedehedede ye wane, “Mamohoi ya nuwatu lobai meta Yaubada nige ye gadosisi hineli. ³⁵ Teha udoi udoi udiyedi tau tabaꞌohu Yaubada unai yo yodi laulau se dudulai meta ye henuwadi. ³⁶ Wasa namwanamwana Yaubada ye hetamaliyama Isalaela tamowaidiyao udiyedi wa kabina kwa katako, meta nuwa daumwali kedana ede Yesu Keliso. Iya meta tamowai maudoidi yodi guiyau. ³⁷ Yowane kabina kwa kata meta babatiso hedehededena ye hedehededei. Yo yona huya lauhekata ye lau ye gehe mulina ne unai ginauli sahasaha se tubu Galilaiya yo Yudeya maudoina unai hinage kabina kwa kata: ³⁸ Idohagi Yaubada Yesu Nasaleta tamowaina ye hemwayau Yaluwa Tabuna yo gigibwali unai, yo idohagi Yesu ye takikili na laulau namwanamwadi ye ginaulidi yo tamowai Satani yona gigibwali unai taukamkamna wa ye henamwanamwadi, matawuwuna Yaubada iya maiyana.

³⁹ “Sahasaha ye ginaulidi Dius yodi tano yo Yelusalema unai tau hemamohoiyedi ede kai. Se hekabasi kaiwa* 10:39 Kaiwa ta iya ede sataulo. ena na se koihemwaloi, ⁴⁰ na mayadai hehaiyonana unai Yaubada iya ye hetolouyoi boita unai na ye hetaumasalaha, ⁴¹ nige tamowai maudoidi udiyedi, na Yaubada yona kaisunuwa tamowaidiyao siya se bom mo iya se kita yo se hemamohoiyei. Tamowaidiyao ede kai, yona tolouyo mulina ne unai iya maiyamai ka numa yo ka kaikaigogoi. ⁴² Na ye hededelaoma bena ka lauguguya tamowai udiyedi yo bena ka hemamohoiyei meta iya Yaubada yona kaisunuwa tamowaina bena tau silasilawa yo tauboiboita tau hinelidi yo tau tolehekasadi. ⁴³ Peloweta maudoidi se hededehemasalaha meta Yesu taukawamamohoiyeina maudoidi kabo yodi yababa ye nuwatugabaedi iya hesana ena.

⁴⁴ Petelo sola ma hedehededena, na Yaluwa Tabuna ye taludobi wasa wa tau lapuina maudoidi udiyedi. ⁴⁵ Dius tamowaidiyao siya taukawamamohoi Petelo maiyanao se laoma wa se siliyata meta Yaubada yona kainauya Yaluwa Tabuna hinage ye inidobiyei dagela tamowaidi udiyedi, ⁴⁶ matawuwuna ede se lapui meta Yaluwa yona hekata ena kalina udoi udoi* 10:46 Kalina udoi udoimeta hinage gonowana ta bui ‘kalina nige kabina se kata’, iya ede kalina Yaubada ye moseidi. udiyedi se hedehedede yo Yaubada se hedehedebasaei. Kabo Petelo ye hededelau yona hali Dius wa udiyedi ye wane, ⁴⁷ “Yaluwa Tabuna se haiyako gonogonowana doha kita. Unai nige gonowana tamowai hesau ye hedede nuwahidi tabu babatiso waila unai se haihai.” ⁴⁸ Ede ye hedede se hebabatisoidi Yesu Keliso hesana ena. Na kabo Petelo se kaibwadai maiyadi se miya mayadai hisa.

Petelo yona paisowa wa ye hededehemasalahadi Yelusalema unai

¹ Apostolo yo taukawamamohoi hekadi Yudeya unai tau miya wasa se lapui meta dagela tamowaidi hinage Yaubada wasana se hai. ² Na huyana Petelo ye seuyo Yelusalema meta taukawamamohoi hekadi maidadi Petelo se haikawayagala matawuwuna se henuwa bena taukawamamohoi maudoidi pelitome se hai doha siya, ³ na se wane, “Kowa idohagi to ku lau dagela tamowaidiyao udiyedi na yodi numa ena maidamwao kwa kaikai.”

⁴ Na Petelo ye hetubu ginauli maudoina ye hededehemasalaha namwanamwaedi kalidiyena, ye wane, ⁵ “Magai Yopa unai ya tapwatapwalolo na Yaluwa ye taukasinigau, ede tautau tabuna hesau ya kita. Ginauli lakilakina hesau ya kita kana kao doha kabobo lakilakina, isu hasi ne unai se kabi na galewa ne unai se hedalolo dobiyeiyama kaliguwai. ⁶ Ya kitalau luwana ne unai meta suisui kaekaediyao hasi kadi kao udoi udoi, suisui kaikaikalasidiyao, yo hinage mwata yo manuwa ya kitadi. ⁷ Na kabo kalina hesau ya lapui ye hedehededelaoma ye wane, ‘Petelo, ku tolo. Ku koihemwaloidi ku ligadi na ku kaidi.’

⁸ Ya hededebui ya wane, ‘Taba nige, Guiyau! Yogu mauli yena sola nige suisui bidabidana yo siusiuna hesau ya kai.’

⁹ Kalina wa galewa ne unai ye hedehedede uyo ye wane, ‘Saha Yaubada ye heꞌaꞌadiko meta tabu ku kawa yabayababaedi.’ ¹⁰ Hedehedede wa ye tubu ma haiyona, na kabo kabobo wa se tabehai ye seuyo galewa.

¹¹ “Mahanana ne unai tamowai haiyona Sisaliya unai se hetamalidima se laoma ee se lage yogu kabamiya numana wa unai. ¹² Na Yaluwa Tabuna ye hededelaoma kaliguyena bena tabu ya laukwatakwata na maiyaguwao ka lau. Na teina kada kahao haligigi-kesega ta hinage maidamaiyao ka lau, na taudi haiyona wa tau hetamalidima yona numa unai ka mwalae. ¹³ Na yomai ye hedehedede idohagi anelu hesau ye taumasalaha yona numa ne unai na ye wane, ‘Kalina ku hetamali ye lau Yopa, Simona hesana hesau ede Petelo, iya bena ye laoma. ¹⁴ Iya kabo yom wasa ye leyawa, unai kabo kowa yo kam bodao maudoidi mauli kwa lobai.’

¹⁵ Ya hetubu ya hedehedede, na Yaluwa Tabuna ye taludobi udiyedi, doha huya bagubagunana unai ye laoma kalidawai wa. ¹⁶ Na kabo Guiyau yona hedehedede wa nuwagu yena ye sae, doha ye wane, ‘Yowane waila unai ye hebahebabatiso, na komiu kabo Yaluwa Tabuna unai kwa babatiso.’ ¹⁷ Unai, ena Yaubada yona kainauya ye mosei dagela tamowaidiyao udiyedi doha ede kita taukawamamohoi Guiyau Yesu Keliso unai, na yau kaiteya na bena Yaubada yona paisowa ya gudugudui?”

¹⁸ Hedehedede wa se lapui meta yodi haikawayagala wa se hekaiyawasi, na Yaubada se hedebasaei se wane, “Ye masalaha meta Yaubada yona talam ye ginauli meta dagela tamowaidi hinage gonowana se nuwabui yo se mauli.”

Ekalesiya Antiyoka unai

¹⁹ Huyana Setepano se hekalaweku mulina ne unai hewahewaiunu ye tubu, ede taukawamamohoi wa se hailauyedi. Na hekadi se lau Penisiya, hekadi Saipulusi, yo hekadi se lau Antiyoka, na Yesu wasana se duwai Dius mo udiyedi. ²⁰ Na hekadiyo, siya Saipulusi yo Sailini tamowaidiyao, se lau Antiyoka na se hetubu Giliki tamowaidiyao udiyedi hinage Guiyau Yesu wasana namwanamwana se lauguguyaei. ²¹ Guiyau yona gigibwali wa maiyadi, ede boda lakilaki se kawamamohoi yo se nuwabui Guiyau unai.

²² Saha ye tubu wasana wa ye lau ekalesiya Yelusalema unai se lapui. Ede Banaba se hetamali ye lau Antiyoka. ²³ Iya meta tamowai namwanamwana. Yaluwa Tabuna iya ye hemwayau, yo yona sunuma ye bayao. Ye lage na ye kitalobaidi meta Yaubada ye hemaulidiko, ede ye gwauyala na ye hedede hebayaodi bena se tolobayao ma nuwa kohihaidi. Na boda lakilaki se patulau Guiyau unai.

²⁵ Na Banaba ye lau Tasis bena Saulo ye loyai, ²⁶ na ye lobai ede ye woyai se lau Antiyoka. Na bolimai kesega menai se miya na ekalesiya boda lakilakina maiyadiyao se koikoigogo na se hekatadi.

Na Antiyoka unai se hetubu kabo Guiyau tau hemuliwatanina hesadi se katai Kilistiyani* 11:26 Kilistiyani meta kalina Giliki, na kaniyona ede Keliso tamowaina, o Keliso gagilina, matawuwuna yodi laulau wa gonogonowana doha Keliso wa. Na kalina Saliba unai ta wane ekalesiya. .

²⁷ Huyadi ne unai peloweta hekadiyo Yelusalema unai se dobima Antiyoka. ²⁸ Hesauna hesana Agabasi ye tolo na Yaluwa Tabuna yona gigibwali yena ye hedede nonohai meta hasahasali lakilakina kabo ye tubu Loma yodi kaba loina magaidiyao udiyedi. Hasahasali ne ye tubu meta wasawasa Kolodiyasi yona huya loina unai. ²⁹ Hasahasali huyana wa unai tau hemuliwatani Antiyoka unai yodi nuwatu se ginauli bena heledi taukawamamohoi Yudeya unai taumiya se saguidi. Na kesega kesega yona bayao ena saha ye lobai meta yona kainauya ye tole. Kabo Banaba yo Saulo se hetamalidi na kainauya wa se bahelaei Yelusalema na se mosegabaei ekalesiya yodi tamowai lakilakidiyao udiyedi.

Anelu hesau Petelo ye woya hepesa numa tutugudu unai

¹ Huyana ne unai Heloda wasawasa ekalesiya tamowaidiyao hekadiyo ye haidi bena kabo ye hekamkamnadi. ² Ye hededelau yona taupaisowa udiyedi na Yowane kana kaha Yamesi se koihemwaloi kelepa unai. ³ Ye kita meta saha ye ginauli wa Dius tamowaidiyao se kitahenamwa, ede hinage Petelo ye hai. Huyana meta Pwalawa nige Yistina henuwaisinina unai. ⁴ Petelo ye pai na ye tole numa tutugudu unai. Na boda hasi ye hetolodi, yo udiyedi tatao hasi hasi, na iya se kitakitahetete. Heloda yona nuwatu bena Taukiuli henuwaisinina mulina ne unai Petelo ye woyahepesa na ye helauhetala boda matadi yena. ⁵ Unai Petelo numa tutugudu unai ye miyamiya, na ekalesiya wa yona se tapwatapwalolo Yaubada unai ma nuwa kohihaidi.

⁶ Sola nige lauhetala mayadaina ye lage, na boniyaina ne unai meta Petelo nimana labui ne seni udiyedi se paidi na iyala tamowaidiyao labui duwaduwalidi yena ye kenokeno, yo hinage iyala tamowaidiyao hekadi bili wa kedana se tolo gudui.

⁷ Makesega kabo Guiyau yona anelu ye taumasalaha, na mala ye sina bili wa unai. Anelu wa Petelo lisilisina ye koitagu na ye hanoi, ye wane, “Ku tolo mwamwayau!” Ede Petelo nimana udiyedi seni wa se bekuhai. ⁸ Na anelu wa ye hededelau unai ye wane, “Kam dagilolo me ku paimomosi yo kam buti ku likwadi!” Na Petelo ye ginauliwatanidi. Kabo anelu wa ye wane, “Kam kwama ku likwa, na ku hemuliwatanigau.” ⁹ Petelo anelu wa ye hemuliwatani na numa tutugudu wa se pesagabaei. Na saha ye tubutubu wa yona nuwatu bena tautau gaibu ye kita, na nige mamohoina. ¹⁰ Na keda bagubagunana yo helabuina taukitahetetedi wa se laugabaedi ede keda ye lau magai wa meta kedaguduna bayabayaona unai se lage. Na ye bom ye tasoke ede se pesa na se sigilau, kabo anelu wa ye tauwadam.

¹¹ Kabo saha ye tubu wa Petelo nuwana wa unai ye sae, na ye wane, “Kabo ya nuwatu lobai meta mamohoi Guiyau yona anelu ye hetamaliyama na ye gilihaigau Heloda yona gigibwali yo Dius tamowaidiyao yodi nuwatu yababadi maudoidi udiyedi.”

¹² Mulina ne unai ede ye lau Yowane sinana Maliya yona numa unai. Yowane hesana hesau se katai Maleko. Na numa wa unai boda lakilaki se lagegogoi na se tapwatapwalolo. ¹³ Petelo numa ganana guduna wa unai ye koikoi ede heyayai tauhaina sinena hesau hesana Loda ye lau keda wa unai na ye henamai ye wane, “Kowa kaiteya?” ¹⁴ Na Petelo kalinana wa ye lapulobai meta ye gwauyala kalili, ede keda wa nige ye soke, na ye heloi ye uyo tamowai hekadi wa yodi ye hedehedede ye wane, “Petelo ede dagela ne unai!”

¹⁵ Na se hededelau waihiu wa unai se wane, “Ku yauyaule kalili!” Na iyamo ye hedehedede uyo ye wane, “Ya hedede mamohoi!” Kabo se wane, “Nuwana Petelo yona anelu meta.”

¹⁶ Na Petelo sola ma koikoina. Keda wa se soke ede iya se kita meta se siliyata. ¹⁷ Na Petelo nimana ye lausini ede se mwanou. Na kabo yodi ye hedehedede idohagi Guiyau yona woyawoyahepesana numa tutugudu wa unai. Na ye wane, “Saha ye tubu ta bena Yamesi* 12:17 Yamesi ta, iya Yesu kana kaha mamohoina. yo kada kahao hekadiyo yodi kwa hedehedede.” Na kabo ye dahalai ye lau teha hesau.

¹⁸ Mala ye tom meta nuwapwanopwano lakilakina iyala tamowaidiyao wa udiyedi matawuwuna Petelo unai saha ye tubu wa nige kabina se kata. ¹⁹ Na Heloda ye hedede meta se loyanamwanamwaei na nige gonowana iya se lobai. Unai tau kitakitahetetena wa ye henamaibuibuidi, na ye hedede meta kabo se koihemwaloidi.

Heloda yona boita

Muliyena Heloda Yudeya ye laugabaei ye lau Sisaliya unai ye miya.

²⁰ Heloda meta Taiya yo Sidona tamowaidiyao ye koikoipiliyedi. Na magai labui wa tamowaidiyao se heboda kesega na se kaipate bena Heloda se kita na se kaibwadai bena nuwa daumwali unai se miya, matawuwuna kadi kai wa iya yona kabaloina unai se laolaoma. Na se lau Heloda yona taupaisowa lakilakina Balastasi se kita ede ye saguidi na mayadai ye tole kabo se lau wasawasa wa se kita.

²¹ Yodi kaisunuwa mayadaina wa unai Heloda kana kwama wasawasadi ye likwadi na yona kabatuli unai ye tuli, na ye hedehededelau magai labui wa tamowaidiyao udiyedi. ²² Kabo kalina lakilaki yena se hedede yogayogahi se wane, “Teina ta meta yaubada hesau, na nige tamowai gaibu!” ²³ Mahanana ne unai Guiyau yona anelu Heloda ye koiheguli na mwatamwata se kai na ye mwaloi, matawuwuna nige Yaubada ye hekasisiyei.

²⁴ Na huya maudoina Yaubada wasana wa ye laki ye lau.

²⁵ Banaba yo Saulo yodi paisowa Yelusalema unai ye gehe ede maiyadi Yowane hesana hesau Maleko se uyo Antiyoka.

Banaba yo Saulo se hetamalidi se lau

¹ Antiyoka unai ekalesiya luwadi wa unai peloweta yo taulauhekata hekadiyo:

Banaba,

Saulo,

Simiyona, iya se katai Duba* 13:1 NIV yo dimdim bukadi hekadiyo udiyedi hesa ne se kuli Niger, kaniyona ede duba. Nuwana Simiyona dahina ye duba unai hesana se tole Duba. ,

Lusiyasi Sailini tamowaina,

yo Manaen, iya Heloda wasawasa maiyana se tubusae.

² Huyana se tabatabaꞌohu Guiyau unai yo se kaikaihudi meta Yaluwa Tabuna ye wane, “Yogu kaisunuwa tamowaidiyao Banaba yo Saulo kwa hetamalidi se lau na yogu paisowa ya moseidiko wa se ginauli.” ³ Se kaihudi yo yodi se tapwalolo na nimadi se tolesaedi taudi labui wa udiyedi na se hetamalidi se lau.

Saipulusi unai

⁴ Banaba yo Saulo, Yaluwa Tabuna ye hetamalidi ede se dahalai se dobi Selusiya na se gelu se lau Saipulusi bwanabwanaluwana unai. ⁵ Na Yowane* 13:5 Yowane hesana hesau ede Maleko, Apo 12:12 unai ku hasili. meta maiyadi na yodi paisowa ena ye saguidi. Se lage Saipulusi magaina hesau hesana Salamisi, na Yaubada wasana se wasaduwaiyei Dius yodi sunago udiyedi.

⁶ Taudi haiyona wa kabo bwanabwanaluwa maudoina se tauhetakikili ye lau ee se lage Paposi* 13:6 Paposi meta Saipulusi magaina hesau, teha dobina ne unai. . Temenai meta Dius tamowaina hesau se lobai hesana ede Bala-Yesu. Iya meta tau kobakoba yo peloweta lupolupo, ⁷ yo hinage gabana Segiyasi Paulo yona taupaisowa hesau. Gabana wa iya tau sonoga hesau. Ye henuwa bena Yaubada wasana ye lapui, unai yona taupaisowa hesau ye hetamali ye lau Banaba yo Saulo hesabadi. ⁸ Na Elimasi — hesa te meta Bala-Yesu hesana kalina Giliki unai, kaniyona ede ‘tau kobakoba’ — ye hededeguduguduidi yo ye kaipate bena gabana ye hekaiyawasi tabu Yesu ye kawamamohoiyei. ⁹ Na Saulo, meta kalina Giliki unai hesana ede Paulo, Yaluwa Tabuna iya ye hemwayau ede ye kaikewa dudulai Elimasi unai na ye wane, ¹⁰ “Kowa Satani natuna, yo laulau dudulai maudoidi tau hewaiunudi. Laulau lupolupo maudoidi kalimyena se mwayau. Idohagi to nige ku kaiyawasi na Guiyau yona nuwatu dudulaidi ku toletolebuidi? ¹¹ Unai Guiyau kabo ye hekamkamnago, na matam ne ye hegibudi mahana kubwakubwa, meta nige gonowana mahana dawayana ku kita.” Mahanana ne unai matana se kamumu nige gonowana saha hesau ye kita, na ye kabikabidada taba tamowai hesau ye kabilobai to nimana ne unai ye kabi na ye woyai.

¹² Na gabana ye noko kalili Guiyau hedehededena wa unai, na saha ye tubu wa ye kita, ede ye kawamamohoi.

Antiyoka Pisidiya magaina unai

¹³ Paulo ma kana kahao Paposi unai se gelu se lau Pega Pampiliya unai. Menai, Yowane Maleko ye laugabaedi na ye uyo Yelusalema. ¹⁴ Na Banaba yo Paulo Pega unai se dahalai na se luwu se sae Antiyoka Pisidiya magaina hesau unai. Na Sabati yena kabo se mwalae sunago wa unai na se tuli. ¹⁵ Na tamowai hekadiyo se tolo na Mose yona laugagayo yo peloweta yodi buka se hasilidi ye gehe ede sunago taukitahetetena wa yodi taupaisowa se hetamali ye lau Paulo yo Banaba udiyedi na ye wane, “Ena yomi hedede haisagusagu hesau tatao ta udiyedi, gonowana kabo kwa hedehedede.”

¹⁶ Unai Paulo ye tolo na nimana ye lausini na kabo ye hedehedede ye wane, “Isalaela tamowaidiyao yo komiu dagela tamowaidiyao Yaubada tauhekasisiyeina, kwa lapulapui. ¹⁷ Kita Isalaela tamowaidao yoda Yaubada, iya tamadao* 13:17 Tamadao kaniyona ede kada kulutubu, siya ede Yakobo ma natunao wa. ye kaisunuwaidi. Na huyana siya meta laolaoma Aikupito unai, iya ye kitahetetedi ede kadi boda ye tadada. Na yona gigibwali yena Aikupito unai ye woya hepesadi. ¹⁸ Na bolimai 40 balabala wa unai yodi laulau yabayababadi ye nuwakasinidi. ¹⁹ Kanana unai meta basileiya haligigi-labui (7) tamowaidiyao ye unuhemwaloidi na yodi tano ye mosei yona tamowai wa udiyedi. ²⁰ Saha se tubutubu ta meta bolimai badona 450.

Mulina ne unai kabo Yaubada yodi tauhineli* 13:20 Tauhineli ne wasana ta hasili Tauhineli Bukadi (Judges) unai. Siya meta Isalaela yodi tau woyawoya Joshua yona boita mulina ne unai na ye lau ee Samuwela yona huya peloweta. ye mosedi ye lau ee Samuwela yona huya peloweta. ²¹ Na kabo se kaibwada se henuwa yodi wasawasa, ede Yaubada Saulo ye mosedi, Kisa natuna, iya meta Beniyamina kana isimulita hesau, na ye woyaidi bolimai 40.* 13:21 Saulo wasana ta hasili 1 Samuwela 8 unai ye hetubu ye lau ee 2 Samuwela 1:²² Yaubada Saulo ye haigabaei mulina ne unai Dawida ye kaisunuwai ye hemala yodi wasawasa. Yaubada Dawida ye hededehemasalaha ye wane, ‘Ya kita meta Dawida Yese natuna iya tamowai namwanamwana yau ya henuwa ede. Yogu nuwatu maudoidi kabo ye ginaulidi.’

²³ Dawida kana isimulita hesau Yaubada ye kaisunuwai iya ede Yesu, kabo ye hemala Isalaela taugilihaidi. Teina meta Yaubada yona hededehesunuma ye hemamohoiyei. ²⁴ Sola nige Yesu ye laoma na Yowane Babatiso ye lauguguya Isalaela tamowaidiyao udiyedi bena se nuwabui yo se babatiso.

²⁵ Na Yowane yona paisowa bena ye gehe, huyana ne unai ye wane, ‘Yomi nuwatu bena yau kaiteya? Yau nige tamowaina ede* 13:25 TamowainaYowane ye hetala ta iya ede Keliso Isalaela tamowaidi se nayanayai usei wa. . Na iya meta muligu yena kabo ye laoma, na yau nige gonowagu taba kana buti mainadi ya yailidi.’

²⁶ Kagu kahao, Abelahama natunao, yo hinage dagela tamowaidiyao komiu Yaubada unai tau tabaꞌohu, bena kwa lapulapui, kabihemauli wasana ta ye laoma kalidawai. ²⁷ Tamowai maudoidi Yelusalema unai tau miya yo yodi tau woyawoya nige se nuwatu lobai meta Yesu ede Yaubada yona kaisunuwa tamowaina, na iyamo peloweta yodi hedehedede Sabati kesega kesega udiyedi se hasihasilidi wa se hemamohoiyedi na iya se hegilu yo se hekamkamna. ²⁸ Nige kana mata hesau se lobai kabo unai se unui, na iyamo se kaibwada Pilato unai taba Yesu ye talamgabaei na ye boita. ²⁹ Yesu hedehededena maudoidi peloweta se kulidi wa se hemamohoi hegehedi, kabo sataulo unai se haigabaei na se tole bwayabwaya ena. ³⁰ Na Yaubada Yesu ye hetolouyoi boita unai ³¹ na mayadai 40* 13:31 Kalina Giliki unai se kuli mayadai se bado, na Apo 1:3 unai ta hasili meta mayadai wa badodi ede 40. solasoladi ne unai ye tautaumasalaha kaiteyadi iya maiyanao Galeli unai tau saema Yelusalema wa udiyedi. Unai siya tau hemamohoina ede kada boda Isalaela udiyedi.

³² Yoma laoma inai meta wasa namwanamwana ta ka leyawa kalimiuyena: Yaubada yona hededehesunuma kama kulutubu udiyedi wa ³³ ye hemamohoiyei kadi isimulita kai kalimai ena meta Yesu ye hetolouyoi boita unai. Doha Same helabuina unai se kuli,

‘Kowa natugu,

mayadai ta unai ya hemala tamam.’ (Same 2:7)

³⁴ Yaubada yona hededehesunuma meta boita unai kabo ye tolouyo nige gonowana ye pwasa bwayabwaya ena. Hedehedede ta buka tabuna unai ye hededeyako, ye wane,

‘Yogu henamwa tabudiyao yo mamohoidiyao ya hededehesunumadi Dawida unai wa

kabo ya lediwa kalimiuyena.’ (Aisaiya 55:3)

³⁵ Na Same hesau unai ye hemasalaha ye wane,

‘Nige gonowana yom tamowai tabuna ye pwasa bwayabwaya ena.’ (Same 16:10)

³⁶ Teina ta meta nige Dawida hedehededena, matawuwuna ede Dawida yona huya ena Yaubada yona nuwatu maudoina ye ginauli ye gehe kabo ye boita, na kana kulutubu bwayabwayadi unai se tole na tauna wa ye pwasa. ³⁷ Na Yaubada tamowai ye hetolouyoi boita unai wa, iya tauna nige ye pwasa.

³⁸ Unai, kagu kahao, ya henuwa bena kabina kwa kata meta Yesu debanaena ka wasaduwaiyei kalimiuyena meta Yaubada yababa ye nuwatugabaedi. ³⁹ Yoda yababa udiyedi Mose yona laugagayo unai nige gonowana yailihai ta lobai. Na kaiteyadi se kawamamohoi iya unai meta kabo yailihai se hai. ⁴⁰ Unai, bena kwa kitakita namwanamwa saha peloweta se hedehededei wa tabu se tubu kalimiuyena:

⁴¹ ‘Komiu tau talatalawasi, kwa kita namwanamwa,

kabo kwa siliyata na kwa boita,

matawuwuna yomi huya ena kabo ya hekamkamnagomiu,

na taba tamowai hesau yogu nuwatu ta ye hededehemasalaha kalimiuyena,

meta nige gonowana kwa kawamamohoiyei.’” (Habakuku 1:5)

⁴² Sunago wa unai Paulo yo Banaba se dahadahalai na tamowai wa se wane, “Ka henuwa bena Sabati hesau taba kwa uyoma hedehedede ta hekadiyo kwa hedede uyoidi.” ⁴³ Koigogo wa ye gehe kabo Dius bodadiyao yo dagela tamowaidiyao Yaubada taukawamamohoiyena maiyadiyao se lau. Na Paulo yo Banaba boda wa se nuwakoidi bena Yaubada yona katekamkamna unai se miyakesegai.

⁴⁴ Sabati hesau unai magai wa bodana se lagegogoi bena Guiyau wasana se lapui, na hisahisadi mo se miyasuwala. ⁴⁵ Huyana Dius tamowaidiyao boda wa se kitadi meta se kaikalomagigili na Paulo se hededeheyababa yo saha ye hedede wa se kawa lupolupoyei.

⁴⁶ Na Paulo yo Banaba se hedehedede bayao se wane, “Dius, ye namwa mo Yaubada wasana namwanamwana ta yomiu ka hedehedede baguna. Iyamo nige kwa henuwa, na kwa bom kwa toledobiyei uyoigomiu na mauli nige kana siga kwa laukwatakwataei. Unai kabo ka lau dagela tamowaidiyao udiyedi. ⁴⁷ Mata wuwuna Guiyau yoma ye hededehededeko ye wane,

‘Ya tolego dagela tamowaidiyao yodi dawaya,

kalimyena kabo tanoubu tehana maudoina mauli nige kana se lobai.’” (Aisaiya 49:6)

⁴⁸ Dagela tamowaidiyao hedehedede wa se lapui meta se gwauyala yo Yaubada kalinana wa se nokoei yo se kawa namwanamwaei. Na kaiteyadi Yaubada ye kaisunuwaidi bena mauli nige kana siga tauhaina, meta siya se kawamamohoi.

⁴⁹ Na Yaubada wasana wa Antiyoka tehana maudoina ye hetakikili. ⁵⁰ Na Dius tamowaidiyao wa se tolo ede magai wa unai sinesinebadao saesaedi Yaubada tausunumaena yo magai wa babadadiyao se henuwasaedi na Paulo yo Banaba se hekamkamnadi na se hetamalidi magai wa tehana maudoina se laugabaei. ⁵¹ Ede Paulo yo Banaba kaedi mukalidi se koinihinihiyedi* 13:51 Kaedi mukalidi se koinihinihiyedi, iya ede hekihekinoi meta magai wa tamowaidiyao Yaubada wasana nige se henuwa, na giluna maudoina ede se bom kalidiyena. , na magai wa se laugabaei se lau Ikoniya. ⁵² Na Antiyoka Pisidiya magaina unai tau hemuliwatani wa Yaluwa Tabuna ye hemwayaudi yo se gwauyala kalili.

Ikoniya unai

¹ Ikoniya unai hinage Paulo yo Banaba se lau Dius yodi sunago unai na yodi hedehedede wa se namwa kalili, ede Dius yo dagela tamowaidiyao* 14:1 Huyana Paulo yo Banaba se lauguguya sunago unai taulapulapui wa siya ede Dius yo dagela tamowaidiyaoYaubada taukawamamohoiyena. Lauguguya se lapui ede hekadiyo Yesu se kawamamohoiyei. Lausoisoi 2 unai Dius nige taukawamamohoiwa siya ede Yaubada ye bom mo taukawamamohoiyei, na Yesu nigele. Na se lau dagela tamowaidiyao nige Yesu taukawamamohoiyei wa se henuwasaedi. meta boda lakilaki se kawamamohoi. ² Na Dius nige taukawamamohoi hekadi se tolo ede dagela tamowaidi se henuwasaedi na taukawamamohoi wa se koipiliyedi. ³ Na apostolo wa menai se bawa huya lohaloha na Guiyau wasana se duwai ma nuwabayaodi. Na Guiyau yona katekamkamna wasana wa ye hemamohoiyei meta gigibwali ye mosei udiyedi na laulau gigigigibwalidi hekihekinoidiyao se ginaulidi. ⁴ Na Ikoniya tamowaidiyao maudoidi wa se bom se heboda labuiyedi, ede hekadi se lau Dius na hekadi se lau apostolo wa udiyedi. ⁵ Na dagela tamowaidiyao hekadi yo Dius tamowaidiyao yodi tau woyawoya maiyadiyao nuwatu se ginauli bena Paulo yo Banaba se hekamkamnadi yo se hekalawekudi. ⁶ Na taudi labui wasa wa se lapui ede se wasabu se lau Likeoniya magaidiyao Listila yo Debi udiyedi. Na magaidiyao wa maudoina se hetakikili ⁷ na wasa namwanamwana se laulauguguyai.

Listila yo Debi udiyedi

⁸ Na Listila unai tamowai hesau sinana ye labasi meta kae yabayababana nige gonowa ye laulau. ⁹ Ye tutuli na ye lapulapui Paulo yona lauguguya wa unai. Paulo ye kitalau unai meta ye kitalobai ye sunuma Yesu unai gonowana kabo ye henamwanamwa. ¹⁰ Na kalina lakilaki yena ye hededelau unai ye wane, “Ku tolo!” Ede tamowai wa ye tolo mwamwayau na ye hetubu ye laulau.

¹¹ Paulo saha ye ginauli wa boda wa se kita meta se yogahi na kalina Likeoniya unai se hedehedede se wane, “Yoda yaubadao wa se hemala doha tamowai molosi na se dobima kalidaena!” ¹² Banaba hesana se tole Suus* 14:12 Suus meta Giliki yodi yaubada saesaena hesana. Dimdim unai hesana se kuli Zeus. , na Paulo Hemesi* 14:12 Hemesi meta Giliki yodi yaubada hesau hesana. Iya kana paisowa ede tautauwasa. , matawuwuna ede iya meta tauhedehedede. ¹³ Suus yona numa tabuna meta magai wa ganana dagelana ne unai. Yona taukaitalasam bulumakau ye woyaidima yo pasa heiheigogoidiyao ye baheidima magai wa kawamatana unai na boda wa maiyanao se henuwa bena yodi kaitalasam se ginaulidi apostolo wa udiyedi.

¹⁴ Banaba yo Paulo wasa wa se lapui meta yodi kaleko se pulisidi na se heloi se dobi ede se lulau boda wa udiyedi na se yogahi se wane, ¹⁵ “Kama bodao, idohagi to doha teina kwa ginauli? Kai meta tamowai gaibu doha komiu. Na wasa namwanamwana ka leyama yo ka hededelaowa bena yomi laulau nige kaniyodi ta kwa tolehesuwaladi na kwa nuwabui Yaubada maumaulina unai. Galewa, tanoubu yo gabwa, yo hinage ginauli maudoidi udiyedi se bawa, tauginaulidi ede iya. ¹⁶ Beyabeyana meta boda maudoina ye kabigabaedi na se bom nuwadi se lauwatanidi. ¹⁷ Na iyamo kaba hemasalahana tanoubu ta unai, meta yona kabinamwa ye hekitada, iya ede galewa ne unai nabu ye hetaluyama na yomi koya ye hekinidi, yo kai ye haidiwa na nuwamiu ye henamwadi.” ¹⁸ Hedehedede ta udiyedi se kaipate bayao kalili boda wa udiyedi, ede se hekaiyawasidi tabu se kaikaitalasamlau kalidiyena.

¹⁹ Kabo Dius tamowaidiyao hekadi Antiyoka yo Ikoniya unai se laoma ede boda wa se nuwakoidi na Paulo se hekalaweku, na yodi nuwatu bena ye boitako, ede magai wa unai se niuli hepesa se lae dagela. ²⁰ Na tau hemuliwatani wa se laoma Paulo se tolohetakikili, na ye tolo ede ye uyo magai wa unai. Mala ye tom kabo Paulo yo Banaba se lau Debi.

Paulo yo Banaba se uyo yodi kadau kabahetubuna magaina wa unai

²¹ Debi unai Paulo yo Banaba wasa namwanamwana se lauguguyai, na tau hemuliwatani boda lakilaki se haidi. Na mulina ne unai se uyo Listila, Ikoniya yo Antiyoka teha Pisidiya unai ²² na magai maudoidi udiyedi tau hemuliwatani wa se hedede hebayaodi bena yodi sunuma se tolekesegai Yaubada unai, se wane, “Pilipili yo yababa udoi udoi udiyedi ta kamkamna, na kabo ta lusae Yaubada yona basileiya unai.” ²³ Na kabo dubu kesega kesaga udiyedi Guiyau tausunumaena tamowaidiyao hekadi se kaisunuwaidi yodi tauwoyawoya, na se kaihudi yo yodi se tapwalolo Guiyau unai kabo ye kitahetetedi. ²⁴ Kabo Pisidiya se laugabaei se uyo Pampiliya. ²⁵ Wasa namwanamwana wa Pega unai se lauguguyaei na kabo se lau Ataliya.

²⁶ Ataliya unai se gelu se seuyo Antiyoka Siliya unai. Huyana Antiyoka unai yodi kadau wa se hetubu meta ekalesiya tauwoyaidi Paulo yo Banaba yodi se tapwalolo Yaubada unai bena kabo ye kitahetetedi na kabo se lau paisowa wa se ginauli, ye lau ye gehe ede se seuyoma.

²⁷ Se lage Antiyoka unai ekalesiya bodadi wa se yogagogoidima na paisowa maudoidi Yaubada yona gigibwali yena se ginaulidi wa se hededehemasalahadi, yo idohagi sunuma kedana ye soke dagela tamowaidiyao udiyedi na se kawamamohoi. ²⁸ Na menai tau hemuliwatani wa maiyadiyao se miya huya lohaloha.

Dubu babadadiyao se koigogo Yelusalema unai

¹ Paulo yo Banaba sola Antiyoka unai na tamowai hekadi Yudeya unai se laoma na se hetubu se lauhekata ekalesiya wa udiyedi se wane, “Nige gonowana Yaubada ye gilihaigomiu kana siga pelitome kwa hai Mose yona kabikabi unai.” ² Na yodi lauhekata wa unai Paulo yo Banaba tamowai wa maiyadiyao se haikawayagala kalili. Debana ena ekalesiya Antiyoka unai Paulo yo Banaba maiyadiyao taukawamamohoi hekadiyo se kaisunuwaidi bena se lau Yelusalema apostolo yo tamowai lakilakidiyao se henamaiyedi. ³ Dubu wa ye hetamalidi se lau Yelusalema ede yodi lau ne unai Penisiya yo Samaliya magaidiyao udiyedi ekalesiya yodi se hedehedede meta dagela tamowaidiyao se nuwabui. Na wasa wa se lapui ede se gwauyala kalili.

⁴ Huyana se lage Yelusalema meta dubu tamowaidiyao, apostolo yo tamowai lakilakidi se hailobaidi, na paisowa maudoidi Yaubada yona gigibwali yena se ginaulidi wa se hededehemasalahadi. ⁵ Kabo taukawamamohoi hekadi, siya Paliseya kadi boda, se tolo na se wane, “Dagela tamowaidi taba se pelitome yo Mose yona laugagayo se miyawatanidi.”

⁶ Ede apostolo yo tamowai lakilakidiyao se lagegogoi na pilipili wa se hetala hedudulai. ⁷ Se hedehedede huya lohaloha, na kabo Petelo ye tolo ede ye wane, “Kagu kahao, kabina kwa kata meta luwamiu ne unai beyabeyana Yaubada ye kaisunuwaigau kabo dagela tamowaidiyao udiyedi wasa namwanamwana ya lauguguyaei se lapui na se kawamamohoi. ⁸ Yaubada tamowai nuwadiyao kabidi ye kata, dagela tamowaidi ye haidi na Yaluwa Tabuna ye mosedi gonogonowana doha ye leyama kita kalidaena. ⁹ Iya nige ye hinelidi, siya yo kita gonogonowada. Na yodi sunuma debanaena nuwadi ye deuli heꞌaꞌadi. ¹⁰ Unai, idohagi to Yaubada kwa laukita na bena tau hemuliwatani wa Mose yona laugagayo polohena kwa hebaheidi? Taba nige! Polohe ta kada kulutubu yo kita nige gonowada ta bahei. ¹¹ Na ta kawamamohoi meta yoda Guiyau Yesu yona katekamkamna unai mauli ta lobai gonogonowana doha siya.”

¹² Kabo boda wa se mwanou na se lapulapui Paulo yo Banaba udiyedi na se hedehedede idohagi Yaubada yona gigibwali unai laulau gigigigibwalidi hekihekinoidi se ginaulidi dagela tamowaidiyao udiyedi. ¹³ Se hedehedede gehe ede Yamesi ye tolo na ye wane, “Kagu kahao, kwa lapulapui. ¹⁴ Petelo ye hededehemasalahayako idohagi Yaubada huya bagubagunana unai dagela tamowaidiyao ye nuwatuidi na udiyedi hekadi ye haidi yona tamowai. ¹⁵ Na Petelo yona hedehedede ta meta peloweta yodi hedehedede unai se hemamohoiyei, doha se kuli nonohaiyako se wane:

¹⁶ ‘Muliyena kabo ya uyoma Dawida yona numa ye guli wa ya hetolouyoi.

Ye tatagwaligwali wa kabo ya ginauli yo ya hebayao uyoi.

¹⁷ Debana ena kabo tamowai hekadiyo bena Guiyau se loyai,

yo dagela tamowaidiyao kaiteyadi hesagu ya mosedi

bena Guiyau se wasenei.

Teina ta meta Guiyau kalinana. Iya ginauli maudoidi ta tauginaulidi,

¹⁸ doha ye hededehemasalahadiko nabada wa unai.’” (Emosi 5:11; Aisaiya 45:21)

¹⁹ Na Yamesi yona hedehedede wa ye tubei ye wane, “Unai yogu hineli ede teina: Dagela tamowaidiyao se nuwabui Yaubada unai, tabu ta henuwapilipilidi Mose yona laugagayo maudoina unai. ²⁰ Na taba ta kulikulilau udiyedi bena laugagayo hisahisadi mo se lauwatanidi, meta tabu koitaukaitalasamdi kaidiyao se kaikaidi, ganaganawali* 15:20 Hededehemasalaha buka ta gehena ne unai ku hasili. tabu se miyamiyaedi, ena suisui gadona se sipwakiki na ye mwaloi meta tabu se kaikai, yo suisui kwasinadiyao tabu se numanumadi. ²¹ Ye namwa mo laugagayo ta se lauwatanidi, matawuwuna ede huya bagubagunana unai ye laoma yoda huya ta unai Sabati kesega kesega Mose yona laugagayo se hasihasili yo se lauguguyaei magai maudoidi yodi sunago udiyedi.”

Dubu babadadiyao wasa se kulilaei Antiyoka

²² Kabo apostolo yo tamowai lakilakidiyao maiyadiyao dubu maudoina wa se hineli bena se bom yodi tamowai hekadi se kaisunuwaidi na se hetamalidi maiyadi Paulo yo Banaba se lau Antiyoka. Tamowai labui se kaisunuwaidi ede Yudasi (hesana hesau ede Basabasi) yo Sailasi, siya meta tauwoyawoya taukawamamohoi luwadi yena. ²³ Na leta se kuli na se mosei udiyedi, se wane,

“Kai kami kahao apostolo yo tamowai lakilakidiyao yomiu ka kulikuli.

Yoma lautoki ka leyawa dagela tamowaidi tausunuma Antiyoka, Siliya yo Silisiya udiyedi taumiya kalimiuyena.

²⁴ Ka lapui meta tamowai hekadiyo kalimaiyena se laowa na yodi hedehedede wa unai nuwamiu se hepilipilidi. Tamowai ta kai nige ka hetamalidiwa, na se bom yodi nuwatu yena se laowa. ²⁵ Unai maudoimai yoma talam ka ginauli na tamowai hekadiyo ka kaisunuwaidi na ka hetamalidiwa yoma gadosisi tamowaidiyao Banaba yo Paulo maiyadiyao. ²⁶ Tamowaidiyao ta yodi mauli se talamgabaei yoda Guiyau Yesu Keliso yona paisowa debanaena. ²⁷ Yoma kaisunuwa tamowaidiyao ede Yudasi yo Sailasi, ka hetamalidiwa kabo kawadi yena wasa ta hedehededena yomiu se hedehedede. ²⁸ Yaluwa Tabuna yona nuwatu yo kai yoma nuwatu meta tabu polohe hagahagadi ka hebahebaheigomiu, na ye namwa mo laugagayo lakilakidiyao taba kwa miyawatanidi: ²⁹ Tabu koitaukaitalasamdi kaidiyao kwa kaikaidi; tabu suisui kwasinadiyao kwa numanumadi; tabu suisui gadona se sipwakiki na ye mwaloi kwa kaikai; yo tabu kwa ganaganawali yo tabu sikalakulumiyai kwa miyamiyaei. Taba laugagayo ta kwa miyawatanidi meta ye namwa.

Kaiyoni.”

³⁰ Na se dahalai se dobi Antiyoka, ede ekalesiya bodadi se yogagogoidima na leta wa se moselaei udiyedi. ³¹ Ekalesiya bodana leta wa se hasili na ye henuwabayaodi, ede se gwauyala kalili. ³² Yudasi yo Sailasi siya meta hinage peloweta. Yodi hedede haisagusagu maudoidi udiyedi ekalesiya bodana wa se hebayaodi.

³³ Mayadai hisa se lau, na kabo taukawamamohoi wa Yudasi yo Sailasi se lautokiyedi na se hetamalidi ma nuwa daumwalidi na se uyo tau hetamalidima wa udiyedi.* 15:33-34 Kulikuli beyabeyadi hisahisadi mo lausoisoi 34 hinage se kuli: Na Sailasi yona nuwatu ye ginauli bena ye babawa Antiyoka unai. ³⁵ Na Paulo yo Banaba Antiyoka unai se miyamiya na siya maiyadiyao tamowai hekadi Guiyau wasana se lauhekataei yo se laulauguguyaei.

Paulo yo Banaba se heboda labuiyei

³⁶ Yodi bawa Antiyoka unai wa mayadai hisa se lau na kabo Paulo ye hededelau Banaba unai ye wane, “Taba yoda kadau takikili helabuina ta ginauli. Ta uyo lahinaidi Guiyau wasana yoda kaba lauguguyaena magaidiyao wa udiyedi, na kada kahao wa ta kitadi.” ³⁷ Banaba ye talam na ye henuwa bena Yowane maiyadi, hesana hesau ede Maleko. ³⁸ Na Paulo ye nuwatui nige ye namwa taba iya maiyadi, matawuwuna lahinaidi Pampiliya unai nige ye saguidi, yodi paisowa wa sola ye laulau na ye laugabaedi. ³⁹ Se haikawayagala kalili ede se heboda labuiyei. Banaba Maleko ye hai, ede maidana se gelu se lau Saipulus, ⁴⁰ na Paulo yona kaisunuwa tamowaina ede Sailasi. Antiyoka unai taukawamamohoi wa Paulo yo Sailasi yodi se tapwalolo bena Guiyau ye kitahetetedi, na kabo se dahalai ⁴¹ se lau Siliya yo Silisiya magaidiyao udiyedi ekalesiya bodadiyao wa se hedede hebayaodi.

Timoti ye hetubu ye paisowa Paulo yo Sailasi maidanao

¹ Se lau Debi, na kabo se lage Listila. Temenai Yesu tau hemuliwatanina hesau hesana Timoti. Iya sinana meta Dius sinena yo Yesu taukawamamohoiyena hesau, na tamana meta Giliki tamowaina. ² Taukawamamohoi hekadi Listila yo Ikoniya udiyedi Timoti se kawa namwanamwaei. ³ Paulo ye henuwa Timoti bena maiyadi se lau se kadau, ede Timoti ye hepelitome, matawuwuna Dius tamowaidiyao tenem teha ne unai taumiya Timoti tamana kabina se kata iya meta Giliki tamowaina na natuna wa huyana ma gagilina nige ye hepelitome.* 16:3 Dius yodi hali Dius nige se pelitome meta se kitadobidobiyeidi yo nige se lapulau udiyedi. Na Paulo yona laulau meta magai maudoidi udiyedi kabo se bagunalau Dius yodi sunago udiyedi se lauguguya. Unai Timoti ye hepelitome.

⁴ Se dahalai se lau magai lakilakidiyao maudoidi wa udiyedi, na apostolo yo dubu babadadiyao Yelusalema unai yodi hineli leta unai se kuli wa se hedede gabaedi taukawamamohoi wa udiyedi bena se kawakabiyedi. ⁵ Unai ekalesiya tamowaidiyao wa yodi sunuma unai se bayao, yo mayadai kesega kesega kadi boda wa ye laki ye lau.

Yaubada Paulo ye yoganei bena se lau Masedoniya

⁶ Paulo ma kana kahao se kadau se lau Pilidiya yo Galatiya magaidiyao udiyedi, matawuwuna Yaluwa Tabuna ye hekatadi taba nige se lau se wasaduwai Eisiya unai. ⁷ Se lage Misiya na se henuwa bena se sae Bitiniya, na Yesu Yaluwana ye hekatadi tabu se sae temenai. ⁸ Unai se uyo Misiya na se lau se dobi Tolowasi* 16:8 Tolowasi meta magai lakilakina gabwa dedekana ena, teha Misiya unai. . ⁹ Yodi huyalage Tolowasi unai boniyaina ne unai Paulo yona nuwanuwatu unai Yaubada tautau hesau ye hemasalaha unai meta Masedoniya tamowaina hesau ye kita ye totolo na ye hededelau Paulo unai ye kaibwada ye wane, “Ku laoma Masedoniya na ku saguigai.” ¹⁰ Unai ka* 16:10 Buka te taukulina Luka ‘ka’ ye kuli meta ta nuwatu lobai Tolowasi unai Luka Paulo ye hailobai na maiyana se kadau se lau Pilipi. nuwatu lobai meta Yaubada ye yoganeigai bena ka lau Masedoniya Yesu wasana namwanamwana ka wasaduwaiyei udiyedi. Ede ka kabinonoha na bena ka gelu.

Pilipi unai Lidiya ye nuwabui

¹¹ Tolowasi unai ka gelu na ka dudulai ka lau Samoteles. Na mayadai helabuina unai kabo ka lage Niyapolisi. ¹² Temenai waga wa ka pesagabaei na ka yona ka lau Pilipi. Pilipi meta magai lakilakina Loma tamowaidiyao se hetubu, yo Loma yodi kaba tanuwaga magaina Masedoniya tehana ne unai.

Temenai ka miya mayadai hisa, ¹³ na Sabati yena magai wa ka pesagabaei ka lau sagasaga dedekana ena. Yoma nuwatu meta tenem teha ne unai kabo Dius tamowaidiyao yodi kaba tapwatapwalolo. Ka lobai ede ka tulidobi na kabo ka hetubu ka hedehededelau sinesineo hekadi se lagegogoima wa udiyedi.

¹⁴ Tau lapulapui wa hesau hesana ede Lidiya, iya meta Taiyatila waihiuna. Kana paisowa ede kaleko namwanamwadi tau lokulokuneidi. Lidiya meta Yaubada taukaihelahuina* 16:14 Yaubada taukaihelahuina kaniyona ede iya dagela sinena, na ye nuwabuiko Yaubada ye kawamamohoiyei gonogonowana doha Dius tamowaidiyao. , na Yaubada iya nuwana ye hemasalaha, ede ye lapulapui namwanamwa yo ye kawamamohoi Paulo yona lauguguya wa unai. ¹⁵ Iya ma kana bodao ka hebabatisoidi ede ye kaibwadaigai bena ka lau yona numa, ye wane, “Ena kwa kawamamohoiyegau yau Guiyau tausunumaena, kabo kwa laoma yogu numa unai kwa miya.” Ye kaibwadaigai ede ka lau yona numa wa unai ka miya.

Paulo yo Sailasi numa tutugudu unai

¹⁶ Mayadai hesau ka laulau kaba tapwalolo magaina unai na heyayai tauhaina waihiuna hesau ye lobaigai. Yaluwa yababana waihiu ne unai ye luwu na ye hesonoga, na kana paisowa ede saha sola nige se tubu meta ye hedehedede hemasalahadi. Na paisowa ne unai kana tanuwagao yodi moni lakilakina ye ginauli. ¹⁷ Waihiu wa ye hemuhemuliwatanigai na ye heyoheyoga ma kalina lakilakina ye wane, “Teina tamowai ta Yaubada saesae kalilina yona taupaisowa. Siya kabo se hedehededelaowa kalimiuyena idohagi na kabo mauli kwa lobai.” ¹⁸ Mayadai maudoina waihiu wa yona hedehedede kesekesegana. Unai Paulo ye tausiꞌololo yo ye kouyalayala kalili, ede ye hededelau yaluwa yabayababana wa unai ye wane, “Yesu Keliso hesana ena ya hededelaowa, waihiu ta ku pesagabaei.” Mahanana ne unai yaluwa yabayababana waihiu wa ye laugabaei.

¹⁹ Waihiu wa kana tanuwagao wa se nuwatu lobai meta yodi gogo kabahaidi kamwasana se heyababa, unai Paulo yo Sailasi se haidi se laedi kaba lokulokune unai gabemani tamowaidiyao udiyedi bena se helauhetaladi. ²⁰ Na kabo se hededelau tau tolehedudulai tamowaidiyao udiyedi se wane, “Teina Dius tamowaidiyao ta debadi yena yoda magai ta tamowaidiyao maudoidi se hetala gegagega! ²¹ Siya laulau se lauhekataedi ta meta kita Loma tamowaidiyao yoda laugagayo ena nige gonowana ta kawa namwanamwaedi yo ta ginaulidi!” ²² Boda lakilaki waihiu kana tanuwagao wa se saguidi na Paulo yo Sailasi se hegiludi, unai tau tolehedudulai tamowaidiyao se hedede kadi lulu se haigabai sinasinakalaedi na se sapidi. ²³ Se sapidi ye gehe kabo se laedi numa tutugudu unai se toledi na se hededelau numa tutugudu wa taukitahetetena unai bena ye kitahetete namwanamwaedi na tabu se wasawasabu. ²⁴ Ede Paulo yo Sailasi ye haidi numa tutugudu luwa molosina unai ye toledi na kaedi se senihekahinilaedi kaiwa tehadiyao polopolohedi udiyedi.

²⁵ Boniyai duwaduwalina unai se tapwalolo yo se wanawana Yaubada se hedehedebasae, na numa tutugudu wa unai kadi kahao wa meta se lapulapui. ²⁶ Mahanana ne unai mwanikiniki lakilakina, na numa tutugudu wa yona kabatolo ye nukunuku. Makesega keda gududi maudoidi se tasoke na numa wa unai tamowai maudoidi kaedi yo nimadi senidiyao se bekuhai. ²⁷ Numa tutugudu taukitahetetena wa ye kenosiliyatama na ye kitadobi meta keda gududiyao wa se tasokeko, ye siliyata kalili na yona nuwatu meta Paulo ma kana kahao wa se wasabuko. Unai yona kelepa ye hai bena ye bom ye unuhemwaloi uyoi. ²⁸ Na Paulo ye yogalau iya unai ye wane, “Tabu ku unuꞌunu hemwaloi uyoigo! Kai maudoimai ede teinai!” ²⁹ Ede numa tutugugu taukitahetetena wa ye yoga ede osili se baheiyama na ye dobi, na ma matausina ye tulibono Paulo yo Sailasi talanuwadi wa unai. ³⁰ Na kabo ye woyahepesadi na ye henamaiyedi ye wane, “Tautaubadao, taba saha ya ginauli kabo ya mauli?” ³¹ Se hededelau iya unai se wane, “Guiyau Yesu ku kawamamohoiyei yo ku sunumaei na kabo ku mauli, kowa yo yom numa tamowaidiyao maudoidi hinage.” ³² Na kabo Paulo yo Sailasi Guiyau wasana se hededehemasalaha iya yo yona numa tamowaidiyao wa udiyedi. ³³ Boniyaina ne unai ye haidi ye laedi, taudi gaidiyao wa ye deulidi, na kabo Paulo yo Sailasi numa tutugudu taukitahetetena wa yo yona numa tamowaidiyao maudoidi se hebabatisoidi. ³⁴ Kabo Paulo yo Sailasi ye woyalaedi yona numa unai na kai ye moseidi se kai. Iya yo yona numa tamowaidiyao maudoidi wa se gwauyala kalili, matawuwuna se nuwabui yo Yaubada se kawamamohoiyei.

³⁵ Mala ye tom kabo tau tolehedudulai tamowaidiyao wa yodi taupaisowa se hetamalidi se lau numa tutugudu taukitahetetena wa unai se hededelau kabo Paulo yo Sailasi ye hepesadi. ³⁶ Numa tutugudu taukitahetetena wa Paulo yona ye hedehedede ye wane, “Tau tolehedudulai tamowaidiyao wa se hedede meta kabo ya yailigabaegomiu. Unai kabo kwa pesa na daumwali yena kwa lau.” ³⁷ Na Paulo ye hededelau tau tolehedudulai yodi taupaisowa wa udiyedi ye wane, “Kai meta Loma yodi laugagayo logulogunaena taumiya. Unai nige gonowana se sapigai boda matadi yena yo se tolegai numa tutugudu unai, na nige kama mata hesau se lobai. Na bena se hetamaligai ka lau. Taba nige! Siya taba se laoma na se woyahepesagai!”

³⁸ Tau tolehedudulai tamowaidiyao yodi taupaisowa wa se uyoma se hededelau udiyedi meta Paulo yo Sailasi Loma yodi laugagayo logulogunaena taumiya. Hedehedede wa se lapui meta se siliyata kalili. ³⁹ Unai se laoma Paulo yo Sailasi udiyedi yodi hedede hedudulai se ginauli ye gehe kabo se woyahepesadi se laedi na se hedede bigabigalau udiyedi taba magai ne se laugabaei. ⁴⁰ Na Paulo yo Sailasi se lau Lidiya yona numa unai na taukawamamohoi hekadi wa se kitadi ede se hedede hebayao uyoidi, na kabo se dahalai se lau.

Paulo yo Sailasi Tesalonika unai

¹ Se dahalai se lau Ampipolisi. Na mala ye tom kabo se lau Apoloniya se laugabae, na kabo se lau Tesalonika unai se lage. Temenai meta Dius yodi sunago hesau. ² Paulo yona miyamiya unai mayadai Sabati haiyona udiyedi ye lau sunago wa unai ye mwalae, na Dius tamowaidiyao maidanao kulikuli tabudi kaniyodi wa se hedehededeidi. ³ Ye hededehemasalaha meta Yaubada yona hineli unai Keliso ye kamkamna yo ye tolouyo, yo ye wane, “Yesu ya hetahetalausei ta, iya ede Keliso.” ⁴ Dius tamowaidi hekadi nuwadiyao se haidi, yo Giliki tamowaidiyao siya Yaubada tau matausiyeina yo sinesinebadao lakilakidi gwaudi hinage se patulau Paulo yo Sailasi udiyedi.

⁵ Na Dius tamowaidiyao wa Paulo yo Sailasi se kaikalomagigiliyedi unai tau laulaugaibu yo tau walobayabayao se yogagogoidima, na se kabiboda yo magai tamowaidiyao maudoidi se hekoipilidi. Kabo se lau Yasona yona numa unai Paulo yo Sailasi se wasenedi bena se woyaidima boda wa udiyedi. ⁶ Na nige se lobaidi ede Yasona yo taukawamamohoi tamowaidiyao hekadi se tabe kokokokolidi se laedi magai wa taukitahetetena lakilakidiyao udiyedi, na se heyoheyoga se wane, “Paulo yo Sailasi tanoubu maudoina tamowaidiyao se hekouyalayaladiko, siya hinage se laumako inai, ⁷ na Yasona iya tau hemiyadi ede. Teina maudoidi ta siya Sisa yona laugagayo tau utusina matawuwuna se wane tamowai hesau meta iya wasawasa, hesana ede Yesu.” ⁸ Hedehedede wa se lapui ede boda wa yo magai taukitahetetena tamowaidiyao wa meta se kouyalayala kalili. ⁹ Unai se hedede Yasona ma kana kahao wa moni lakilakina se tole kabahematausidi* 17:9 Ena Yasona ma kana kahao pilipili hesau se ginauli, kabo gabemani moni wa se kabihekahini, na ena daumwali yena se miyamiya, kabo moni ne se hai uyoi. , na kabo se kabigabaedi se lau.

Paulo yo Sailasi Beleya unai

¹⁰ Boniyaina ne unai taukawamamohoi wa Paulo yo Sailasi se hetamalidi se lau Beleya. Se lage menai kabo se lau Dius yodi sunago unai se lauguguya. ¹¹ Na Dius tamowaidiyao Beleya unai taumiya wa meta se lapulapui namwanamwa kalili Paulo yo Sailasi udiyedi, na kabo siya Tesalonika unai taumiya wa. Mayadai maudoina unai kulikuli tabudiyao se kita hekasadi Paulo yo Sailasi saha se lauguguyaei wa meta mamohoi o nige. ¹² Na se lobai meta yodi lauguguya wa mamohoina, unai Dius tamowaidiyao gwaudi Yesu se kawamamohoiyei, yo Giliki tamowaidiyao sinesineo hekahekasisidi yo hinage Giliki tatao hekadi.

¹³ Na Dius Tesalonika unai taumiya wa wasa se lapui meta Paulo ede Beleya unai Yaubada wasana ye laulauguguyaei. Unai kabo se laoma boda maudoidi wa se henuwasaedi bena Paulo se hewaiunu. ¹⁴ Unai taukawamamohoi tamowaidiyao wa kadi kahao hekadiyo maiyadi Paulo se hetamalidi se dobi gabwa. Na Sailasi yo Timoti meta Beleya unai se miyamiya. ¹⁵ Na taudobi wa se lulage se dobi na waga hesau unai se gelu se lau Ateni. Ateni unai se lage kabo Paulo ye hededelau maidanao taulau wa udiyedi bena taba se uyo Sailasi yo Timoti se hetamali mwamwayauyedi se laoma iya unai.

Paulo Ateni unai

¹⁶ Paulo Ateni unai kana kahao wa ye nayanayaidi, na ye kita meta magai wa unai koitau ye bado kalili, ede ye nuwa yababa kalili. ¹⁷ Unai ye lau Dius yodi sunago unai ye hedehededelau Dius yo dagela tamowaidiyao Yaubada tausunumaena udiyedi; yo hinage mayadai maudoina ye lau kaba lokulokune unai na ye hedehededelau tau tupagogo wa udiyedi, ¹⁸ meta Yesu yo yona tolouyo wasana namwanamwana ye wasaduwaiyei. Unai tausonoga tamowaidiyao Paulo maiyanao se hedehedede yo yodi kawamamohoi wa se hetala. Tausonoga wa meta boda labui tamowaidiyao. Hekadi ede Epikulas kana bodao, yo hekadi Sitoiko bodadiyao.* 17:18 Epikulas ma kana bodao se hedede meta tanoubu ta ye bom ye tubu, nige tauginaulina. Yo hinage se wane, taba tamowai hesau ye boita, kabo yaluwana hinage ye boita. Unai tamowai yona mauli mamohoina ede huya maudoina se bom yodi gadosisi mo se laulauwatanidi yo ye gwaugwauyala mo. Sitoiko bodadiyao hinage se hedede meta tamowai yona huya boita unai yaluwana hinage ye boita. Na iyamo se hedede meta tamowai bena yona nuwatu mo ye lauwatani, na tauna yona kamkamna yo yona namwa taba nige ye modei. Kaniyona ede tamowai nuwana bena iya tauna ye tanuwagai. Hekadi se wane, “Teina tau hedehedede gaibu ta saha bena ye lauhekataei?” Na hekadi se wane, “Teina kana kao doha magai hekadi yaubadadiyao* 17:18 Yodi nuwatu meta Tolouyo hinage yaubada hesau hesana. lauhekatadi unai bena ye hekatada.” ¹⁹ Ede Paulo se hai se laei Aliyopagasi* 17:19 Aliyopagasi kaniyona ede ‘Alesi yona kuduli’. Alesi meta Giliki yodi yaubada hesau, iyala yo tulutululu tanuwagadi. Kuduli wa unai meta tausonoga tamowaidiyao Ateni unai taumiya wa yodi kaba koikoigogo numana. Na yodi koigogo hinage hesana se katai Aliyopagasi. unai na se hededelau unai se wane, “Taba gonowana yom lauhekata hauhauna wa ku hededehemasalaha kalimaiyena. ²⁰ Mata wuwuna yom hedehedede hauhaudi te ka lapuidi unai ka henuwa bena kaniyodi kabidi ka kata.” ²¹ Ateni tamowaidiyao maudoidi yo magai hekadi tamowaidiyao menai taumiya mayadai maudoina kadi paisowa ede hedehedede hauhaudi se lapulapuidi yo udiyedi se hedehedede.

²² Na Paulo ye tolo yodi koigogo wa unai na ye hededelau udiyedi ye wane, “Ateni tataodiyao! Ya kita meta yomi tabaꞌohu unai kwa taubiga kalili. ²³ Yogu taihile unai yomi kaba tabaꞌohu ginaulidi ya kaikewaidi na kaba kaitalasam hesau ya kita unai teina kulikuli ta ye masalaha: YE LAU YAUBADA NIGE KABINA KA KATA UNAI. Na saha kwa tabaꞌohui ta nige kabina kwa kata unai kabo ya hededehemasalaha kalimiuyena.

²⁴ Yaubada kaiyaulina yo ginauli maudoidi tauginaulidi, iya galewa yo tanoubu Guiyauna. Unai numa tamowai nimadi yena se ginaulidi iya nige udiyedi ye miyamiya. ²⁵ Yo tamowai nige gonowana iya se sagui matawuwuna iya nige ginauli hesau unai ye deha, na iya tamowai maudoidi yodi mauli yo yawasidi yo ginauli maudoidi ye moseidi. ²⁶ Tamowai kesega ye ginauli bagunai, na unai boda udoi udoi ye ginaulidi, na siya bena tanoubu maudoina se miya hemwayau. Na yodi huya yo yodi teha ye hinelidi udiyedi bena se miya. ²⁷ Yaubada ginauli maudoidi ta ye ginaulidi, kabo tamowai bena iya se wasenei na yodi kaikaipate unai bena iya se lobai, matawuwuna iya maudoida dedekada ena. ²⁸ Doha hinage yomi taukulikuli hekadiyo se hedede se wane, ‘Iya unai ta miya yo ta sae ta dobi yo ta maumauli.’ Yo hinage se wane, ‘Kita iya natunao.’ ²⁹ Mamohoi, kita Yaubada natunao. Unai taba nige ta nuwatui meta Yaubada kana kao doha koitau tamowai yodi sonoga ena se ginauli gole o siluba o weku unai. ³⁰ Beyabeyana tamowai wa Yaubada nige kabina se kata na iyamo yodi nuwapwanopwano wa unai Yaubada nige saha hesau ye ginauli. Na teina huya ta unai ye hededelau teha maudoidi tamowaidiyao maudoidi udiyedi bena se nuwabui. ³¹ Mata wuwuna mayadai ye toleyako unai kabo yona kaisunuwa tamowaina tanoubu maudoina ye hinelidi, na yona hineli ne kabo dudulai unai. Teina ye hemamohoiyei tamowai maudoidi udiyedi matawuwuna Yesu boita unai ye hetolouyoi.”

³² Tauboiboita yodi tolouyo hedehededena wa se lapui ede hekadiyo Paulo se talatalawasiyei, na hekadiyo se wane, “Ka henuwa bena huya hesau hedehedede ta ku hedede uyoi ka lapui.” ³³ Na unai Paulo koigogo wa ye laugabaei. ³⁴ Na tamowai hekadi se patulau Paulo unai na Yesu se kawamamohoiyei. Kadi boda wa unai Daiyanisiyas, iya meta Aliyopagasi unai taukoikoigogo wa tamowaina hesau, yo hinage waihiu hesau hesana Damalis, yo hinage tamowai hekadi.

Paulo Kolinito unai

¹ Na kabo Paulo Ateni ye laugabaei na ye lau Kolinito. ² Temenai Dius tamowaina hesau hesana Akuila. Iya Pontas tamowaina, na beyabeyana ye lau Italiya magaina lakilakina Loma unai ye miya. Na Loma kadi tanuwaga saesaena sisa Kolodiyas ye hedede meta Dius tamowaidiyao maudoidi Loma se dahalae gabaei. Unai Akuila ma mwanena Pilisila se lau Kolinito unai se miya. Nige bayaona na Paulo ye lage, na yona taihile unai ye lobaidi. ³ Akuila ma mwanena kadi paisowa ede tenti* 18:3 Tenti meta tau taitaihile yodi numa, kaleko yo suisui dahidi udiyedi se bodidi. Kaikaiwa se hetolodi na tenti se tolesini kewadi unai, na maina ena se momosi hekahinidi. se laulauginauli, na Paulo hinage paisowa wa kabina ye kata. Unai maiyanao se miya na se paisowagogoi. ⁴ Na Sabati maudoina Paulo ye lau Dius yodi sunago unai, na Dius yo Giliki tamowaidiyao maiyanao se hedehedede, na Paulo ye kaipate bena Yesu kabina se kata yo se sunumaei.

⁵ Na huyana Sailasi yo Timoti Masedoniya unai se laoma, kabo Paulo tenti ginauli paisowana wa ye hekaiyawasi na huya maudoina ye laulauguguya. Dius tamowaidiyao udiyedi ye hededehemasalaha meta Yesu iya Keliso ede. ⁶ Ye lau ee Dius tamowaidiyao wa Paulo se hewaiunu yo se kawalupolupoi, kabo kana kaleko ye koinihinihiyeidi, na ye hededelau udiyedi ye wane, “Kwasinamiu giluna komiu kwa bom kalimiuyena! Yau nige kagu gilu hesau. Unai kabo ya laugabaegomiu na ya lau dagela tamowaidiyao udiyedi ya lauguguya.” ⁷ Na kabo Paulo sunago wa unai ye pesa na ye lau Titiyas Diyastas yona numa unai ye lauguguya. Iya meta Yaubada tau tabaꞌohuina hesau, na yona numa wa meta Dius yodi sunago dedekana ena. ⁸ Na Dius yodi sunago tanuwagana hesana Kilisipas ma kana bodao maudoidi se kawamamohoi Guiyau unai. Yo hinage Kolinito tamowaidiyao gwaudi Yesu wasana se lapui yo se kawamamohoiyei, ede Paulo ma kana kahao tamowai wa se hebabatisoidi.

⁹ Boniyai hesau unai Paulo yona nuwanuwatu unai Yaubada tautau hesau ye hemasalaha unai meta Guiyau ye hededelau iya unai ye wane, “Tabu ku matausi, na yom lauguguya ne bena ye laulau, tabu ku mwanomwanou, ¹⁰ matawuwuna yau ede maidam, nige gonowana tamowai hesau ye hewaiunugo yo ye hekamkamnago. Kana kao ede magai ta unai yogu tamowai se bado.” ¹¹ Na bolimai kesega yo tehana Paulo Kolinito unai ye miya, na huya maudoina Yaubada yona hedehedede unai tamowai wa ye hekatadi.

¹² Huyana wa unai Galiyo yona huya tanuwaga Akaiya* 18:12 Akaiya meta ‘province’ hesana, na Kolinito ede Akaiya magaina lakilakina hesau. unai. Na Dius tamowaidiyao se heboda kesega na Paulo se hewaiunu, na se hai se laei Galiyo yona kaba helahelauhetala unai, ¹³ ede se hegilu se wane, “Teina tamowai ta boda ye hekatadi Yaubada tabaꞌohuina kabikabina hauhauna unai, meta laugagayo ye utusi.”

¹⁴ Paulo bena kabo ye hedehedede, na Galiyo ye hededelau Dius tamowaidiyao wa udiyedi ye wane, “Dius tamowaidiyao! Taba tamowai ta laulau yababana o yababa lakilakina hesau ye ginauli, kabo gonowana ya lapulau yomi hetalapili ta unai. ¹⁵ Na iyamo hedehedede kaniyodi yo tamowai hesadiyao yo yomi laugagayo debadi yena kwa haikawayagala ta, unai komiu kwa bom kwa tolehedudulai uyoigomiu. Yau taba nige nuwatu ta ya tolehedudulaidi.” ¹⁶ Kabo ye hedede kaba lauhetala numana wa unai se hepesadi.

¹⁷ Na kabo Dius bodadi wa yodi sunago tanuwagana Sostenis se hai na se bibigwadagwadai kaba lauhetala numana kawamatana wa unai. Na Galiyo nige ye modelau udiyedi.

Paulo ye uyo Antiyoka na kabo yona kadau hehaiyonana ye hetubu

¹⁸ Na Paulo sola ye miyamiya Kolinito unai huya lohaloha. Na kabo kana kahao wa ye laugabaedi na Pilisila yo Akuila maiyanao se dobi Senkiliya. Temenai Paulo yona hedehedede kaigwala ye ginauliyako wa debanaena ede iya kuluna wa se yaligabae.* 18:18 Hedehedede kaigwalaPaulo ye ginauliyako wa meta nige kabina ta kata kauyana yo matawuwuna saha to ye ginauli. Paulo yona huya ena, taba tamowai hesau ye kaiboita na Yaubada ye sagui yo ye gilihai, kabo tamowai wa ye kaigwala, meta ye hineli kabo huya kubwakubwa o huya lohaloha ye mose uyoi Yaubada unai. Huya wa kana siga ye gehe, kabo kuluna ye yaligabae. Apo 21:23 unai hinage hededehemasalaha hesau. Na kabo se gelu bena se lau Siliya. ¹⁹ Yodi kadau wa unai Epeso unai se duna, ede Pilisila yo Akuila temenai se miya. Na Paulo, iya mayadai hisa mo menai ye miya.

Yona miya wa unai ye lau sunago unai na Dius tamowaidiyao maiyanao se hedehedede. ²⁰ Na se kaibwada bena Paulo maiyadi se babawa, na nige ye henuwa. ²¹ Na yona huya gelu mayadaina unai ye hededelau udiyedi ye wane, “Ena Yaubada yona nuwatu yena kabo ya uyoma.” Na kabo waga ena ye gelu Epeso ye laugabaei.

²² Se kadau se lau ee Sisaliya unai se duna. Na Paulo ye pesa ye sae Yelusalema unai ekalesiya bodadi ye hailobaidi. Na kabo ye dobi Antiyoka. ²³ Antiyoka unai mayadai hisa ye miya, na kabo ye dahalai uyo ye lau Galatiya yo Pilidiya magaidiyao ye kaitaumanaedi na Yesu tau hemuliwatanina maudoidi wa ye hedede hebayaodi.

Pilisila yo Akuila Apolosa se hekata namwanamwae

²⁴ Huyana Paulo sola ma kadauna, na Alesandiliya tamowaina hesau hesana Apolosa ye laoma Epeso. Iya Dius tamowaina tausonoga hesau, na kulikuli tabudi kabidi ye kata kalili, ²⁵ yo Guiyau wasana hinage kabina ye kata. Ye hedehedede ma nuwa kohihaina yo Yesu wasana ye lauhekata namwanamwaei. Na iyamo Yowane yona hebahebabatiso mo kabina ye kata, na babatiso Yesu hesana ena nigele. ²⁶ Iya ye hetubu ye hedehedede ma nuwa bayaona sunago unai. Na Pilisila yo Akuila yona hedehedede wa se lapui ede se kaibwadai ye lau yodi numa unai, na Yesu wasana unai se hedede hasahasai, na kabina ye kata namwanamwa idohagi Yaubada tamowai ye hemaulidi.

²⁷ Huya hesau Apolosa ye henuwa bena ye lau Akaiya, tausunuma bena ye saguidi. Ede tausunuma Epeso unai iya se hedede hebayao, na leta se kuli ye lau tau hemuliwatani Akaiya unai taumiya wa udiyedi, bena iya se hailobai. Ye lage ede taukawamamohoi ye sagu kaliliyedi. ²⁸ Meta tamowai maudoidi matadi yena ye hedede bayao kalili Dius tamowaidiyao udiyedi na kulikuli tabudi udiyedi ye hemamohoiyei meta Yesu iya Keliso ede.

Paulo Epeso unai

¹ Huyana Apolosa Kolinito unai ye babawa, na Paulo Pilidiya ye laugabaei na ye dobi Epeso unai ye lage. Temenai tau hemuliwatani hekadi ye lobaidi ² na ye henamaiyedi ye wane, “Huyana kwa kawamamohoi, Yaluwa Tabuna kwa hai, o nige?” Na se wane, “Nige! Yaluwa Tabuna nige kabina ka kata, yo sola nige wasana ka lapui.” ³ Unai Paulo ye wane, “Na babatiso sahasahana unai se hebabatisoigomiu?” Se wane, “Yowane yona hebahebabatiso.” ⁴ Na Paulo ye wane, “Yowane yona hebahebabatiso meta nuwabui babatisona. Iya ye hededelau boda wa udiyedi meta tamowai hesau kabo ye mulitama, bena iya unai se kawamamohoi. Tamowaina ede Yesu.” ⁵ Hedehedede wa se lapui ede Paulo ye hebabatisoidi Guiyau Yesu hesana ena. ⁶ Na Paulo nimana wa ye tolesae kuludi wa udiyedi, meta Yaluwa Tabuna ye hemwayaudi, na kalina udoi udoi udiyedi se hedehedede* 19:6 Kalina udoi udoimeta gonowa ta bui ta wane kalina Yaluwa Tabuna ye moseidi. , yo hinage Yaubada yona nuwatu ye mosedi na se hededehemasalahadi. ⁷ Na taubabatiso wa nuwana badodi ede saudoudoi-labui (12).

⁸ Nawalai haiyona Paulo ye laulau sunago unai, ma nuwabayaona ye laulauguguya. Na maiyanao se hedehedede yo Yaubada yona basileiya se hetahetala, na ye kaipate bena se nuwabui na Yesu se kawamamohoiyei. ⁹ Na hekadiyo se nuwakwailolo kalili, na nige se henuwa se kawamamohoiyei, na boda matadi yena Guiyau wasana se hedede yababaei. Unai Paulo sunago wa ye laugabaei, na tau hemuliwatani maidanao se lau Tailenasi yona kabalauhekata numana unai. Na mayadai kesega kesega taulaoma maiyanao se hedehedede. ¹⁰ Teina paisowa te ye lau ee bolimai labui. Na Dius yo Giliki tamowaidi maudoidi teha Eisiya unai taumiya Guiyau wasana se lapui.

Siba natunao Yesu hesana se hepaisowa gaibui

¹¹ Yaubada Paulo ye hepaisowa na laulau gigigigibwali kalilidi ye ginaulidi, ¹² ede hinage Paulo yona hagesi yo kaleko hekadi ye hepaisowadiko wa se haidi se laedi tau kasikasiyebwa udiyedi se hesaudi, ede se namwanamwa, yo hinage yaluwa yabayababadi tamowai se pesagabaedi.

¹³ Dius tamowaidiyao hekadi kadi paisowa se lau magai hekadi udiyedi yaluwa yabayababadi tamowai se luwuidi wa se hedede hepesadi, na se kaipate bena Guiyau Yesu hesana se hepaisowa, na se wane, “Paulo Yesu ye lauguguyaei wa, iya hesana ena ya hedede laowa: Tamowai ta ku pesagabaei!”

¹⁴ Boda wa luwadi yena meta Siba natunao tatao haligigi-labui. Tamadi meta Dius yodi taukaitalasam tauwoyaidi hesau. Taudi haligigi-labui ta tenem kabikabi ne se hepahepaisowa. ¹⁵ Na huya hesau yaluwa yabayababana ye hededelau udiyedi ye wane, “Yesu kabina ya kata, yo hinage Paulo kabina ya kata, na komiu meta kaiteyadi?” ¹⁶ Na tamowai wa ye tolo ede Siba natunao haligigi-labui wa ye luluidi na yodi bayao ye saedikwaidi yo ye bibi heyababa kaliliyedi, na numa wa unai se heloipesa ma kadi gai yo ma taugaibudi. ¹⁷ Na wasa wa ye lau Dius yo Giliki tamowaidiyao taumiya Epeso unai na se lapui, meta se matausi kalikalili, yo Guiyau Yesu se hedede tausaei.

¹⁸ Tau nuwabuihauhau gwaudi se tolo boda wa matadi yena na yodi yababa se hededehemasalahadi. ¹⁹ Na hekadi kukula tauhepahepaisowadi kadi kukula bukadiyao se baheidima na boda wa matadi yena se gabudi. Buka wa maisadiyao se tolegogoidi meta maisadi lakina ede moni siluba 50,000* 19:19 Moni siluba 50,000lakina meta 5,000,000 Kina ye saedikwai. . ²⁰ Unai Guiyau wasana ye laki ye lau yo ye bayao.

Paulo yona kadau hinelina

²¹ Ginauli saha se tubutubu ta mulidi yena Yaluwa Tabuna Paulo ye hekata bena ye lau Masedoniya yo Akaiya, na kabo ye uyo Yelusalema. Na ye wane, “Yaubada ye henuwa meta kabo hinage ya lau Loma.” ²² Ede tau saguina labui Timoti yo Elastas ye hetamalidi se baguna se lau Masedoniya, na iya ye miya huya kubwakubwa teha Eisiya unai.

Epeso unai boda se hetalagegagega

²³ Na huyana ne unai pilipili lakilakina hesau ye tubu Epeso unai Guiyau wasana debanaena. ²⁴ Pilipili wa Dimitiliyasi unai ye tubu. Iya meta siluba paisowana ye ginaginauli, yo hinage yona taupusapusa tamowaidiyao meta se bado. Epeso unai meta Giliki yodi yaubada Atemisi yona numa tabuna. Na Dimitiliyasi maiyana taupaisowa kadi paisowa ede siluba ena numa gagigagilidi se laulauginaulidi kadi kao doha numa tabuna wa, na se lokuneidi, meta unai moni lakilakina se haihai.

²⁵ Dimitiliyasi yona taupaisowa ye yoga gogoidima, yo siluba taupaisowaina hekadi hinage, na ye wane, “Tatao, kabina kwa kata meta teina yoda paisowa ta unai moni yo gogo lakilakidi ta haihaidi. ²⁶ Na Paulo kwa kita yo wasana kwa lapuiyako meta ye wane, ‘Tamowai nimadi yena yaubada se ginaulidi meta siya nige yaubada mamohoi.’ Unai boda lakilaki se nuwabui yo Paulo se hemuliwatani, yoda magai ta Epeso unai, yo hinage teha Eisiya maudoina unai. ²⁷ Na yona yababa meta teha haiyona unai: Yoda nimapaisowa ta hesana namwanamwana ta kabo ye gehe, yo yoda yaubada saesaena Atemisi yona numa tabuna hekasisina tamowai kalidiyena kabo ye gehe, yo hinage Atemisi teha Eisiya yo tanoubu maudoina se kaihelahui ta yona wasawasa kabo se kita dobidobi kaliliyei.”

²⁸ Hedehedede wa se lapui ede se koipili kalili na ma kalina lakilakidi se heyoheyoga se wane, “Kita Epeso yoda yaubada Atemisi meta ye sae kalikalili!” ²⁹ Nige bayaona na magai wa tamowaidi maudoidi meta se hetala gegagega kalili. Boda wa Gayas yo Alistakas siya Masedoniya tamowaidiyao Paulo maidanao se laoma wa se kabihekahinidi na se woyaidi se laedi konseti kaba kaikewa numana unai. ³⁰ Paulo ye henuwa bena ye lau na boda wa matadi yena ye tolo na ye hedehededelau udiyedi, na tau hemuliwatani tamowaidiyao hekadiyo se hedede hekaiyawasi. ³¹ Yo hinage magai ne babadadiyao hekadi siya Paulo kehanao wasa se hetamalilaei iya unai se kaibwada bena tabu ye laulau konseti kabakaikewa unai. Ede Paulo nige ye lau.

³² Konseti kaba kaikewa numana unai boda lakilaki wa meta se nuwa pwanopwano. Hekadiyo se yogahisae se wane doha teina, yo hinage tamowai hekadiyo ginauli hekadi hesabadi se yogayogahi, na boda wa luwana ena tamowai se bado meta nige kabina se kata matawuwuna saha to se laomagogo temenai. ³³ Dius tamowaidiyao wa Alesana se hededelau unai taba ye sae boda wa matadi yena ye tolo bena pilipili ta ye hedede hedudulai meta nige Dius kadi gilu hesau. Ye tolo na nimana ye lausinidi na ye koiyedi bena taba boda wa se mwanou, na ye kaipate bena ye hededelau udiyedi. ³⁴ Na boda wa se kitalobai meta iya Dius tamowaina hesau, ede se koipili kalili na mahana lohaloha unai se yogayogahigogoi ma kalina lakilakidi se wane, “Atemisi ye sae kalili!”* 19:34 Yodi hedehedede wa kaniyona mamohoina meta teina: “Epeso yodi yaubada Atemisi meta iya ye bom ye sae kalili!”, meta kalina Giliki unai hedehedede kubwakubwana. Unai kalina Saliba unai bena hinage musamusana ye kubwa matawuwuna se yogayogahi.

³⁵ Na kabo magai ne kadi tanuwaga lakilakina hesau boda wa ye hedede hekaiyawasidi na ye wane, “Epeso tamowaidiyao! Tanoubu maudoina kabina se kata meta kita Epeso Atemisi yona numa tabuna yo koitauna galewa ne unai ye bekudobima wa taukitahetetena ede. ³⁶ Na saha kwa hetala usei ta meta taba nige hesau ye uhalaei o ye nuwa pwanopwanoei. Unai tabu kwa mode kalili teina saha kwa lapui ta unai, yo tabu saha hesau yababana kwa ginaginauli. ³⁷ Teina tamowai ta kwa woyaidima inai ta meta nige numa tabuna unai saha hesau se kaiwahali, yo siya yoda yaubada nige se hededeheyababa. ³⁸ Ena Dimitiliyasi yo yona taupusapusa tamowaidi se henuwa bena tamowai hesau se hegilu, meta se laei tau tolehedudulai udiyedi, kabo se hineli hekasa kaiteya yona dudulai. ³⁹ Na ena ginauli hesau bena kwa hedudulai, meta kwa lau magai tamowaidi yodi koigogo unai, na kabo se tole hedudulai. ⁴⁰ Yoda hetalagegagega ta debanaena ya matausi kalili, matawuwuna Loma kadi tanuwaga ena taba ye lapui meta kabo se haida yo se hekamkamnada. Na ena taba se henamaiyeda kada matawuwuna saha, meta nige gonowana saha hesau ta hedede.” ⁴¹ Yona hedehedede gehena wa unai boda wa ye hetamali gwaligwalidi.

Paulo ye lau Masedoniya yo Akaiya udiyedi taukawamamohoi wa ye hedede hebayaodi, na ye uyo Tolowasi

¹ Huyana hetala gegagega wa ye gehe kabo Paulo tau hemuliwatani wa ye yogagogoidi na ye hedede hebayaodi, na kabo ye laukaiyoniyedi na ye dahalai ye lau Masedoniya. ² Masedoniya tehana maudoina ye tauhetakikili, na tausunuma tamowaidiyao wa ye hedede hebayaodi, na kabo ye kadau ye dobi Akaiya* 20:2 Dimdim unai se kuli Greece, iya ede Giliki kalina Saliba unai, meta Akaiya hesana hesau. . ³ Temenai ye miya nawalai haiyona, na kabo ye kabinonoha na bena ye gelu ye lau Siliya. Na ye lapui meta Dius tamowaidiyao se koitalaliu bena kabo se unui, ede nuwana ye hineli uyoi bena ye seuyo Masedoniya. ⁴ Paulo tau hemuliwatanina kadau ta unai, siya ede teina: Sopatelo meta Pilas natuna, iya Beleya tamowaina; Alistakas yo Sikandas Tesalonika tamowaidiyao; Timoti; Gayas Debi tamowaina; yo Tikikasi yo Tolopimas siya teha Eisiya tamowaidiyao. ⁵ Teina tamowai ta se baguna se lau Tolowasi unai se nayanayaigai* 20:5 Luka ye kuli kai gonogonowana doha Apo 16:10 unai. Kaniyona ede iya hinage Paulo maiyana se miyamiya Pilipi unai na kabo se dahalai se kadau. . ⁶ Na kai Pilipi unai ka miya, na Pwalawa Nige Yistina Henuwaisinina mulina ena kabo ka gelu. Na mayadai haligigi ka kadauyei, kabo ka duna Tolowasi unai kama kahao wa ka lobaidi, ede temenai ka miya mayadai haligigi-labui.

Yutikas boita unai ye tolouyo

⁷ Yoma miya Tolowasi unai mayadaina gehegehenana meta Sabati* 20:7 Sabati ta meta Dius yodi huya kaiyawasi mayadaina, iya ede yoda Satade. , na memelahina ne unai ka laomagogoi numa hesau unai bena Guiyau yona kaikaigogo henuwaisinina ka hai. Na Paulo ye lauguguya tamowai wa udiyedi, na ye hedehedede ye lau ee boniyai duwaduwalina, matawuwuna mala ye tom kabo ye dahalai uyo. ⁸ Numa wa heisina hehaiyonana yoma kaba koigogo bilina unai meta lampa gwaudi se gabudi na se kalakalasi. ⁹ Na bili wa windona unai hewali hesau ye tutuli hesana ede Yutikas, Paulo ye hedehedede ye lau ee hewali wa matana ye kenokeno ede ye keno. Na ye kenomwaloi ede ye beku ye dobi bwatano wa unai ye talu. Na se dobi se hai wa meta ye boitako. ¹⁰ Paulo ye pesa ye dobi ede ye gulidobi hewali wa unai na kewana ena ye sapwali, na kabo ye hededelau tamowai wa udiyedi ye wane, “Tabu kwa nuwadubu! Hewali ta ye silasilawa, nige ye boita.” ¹¹ Na kabo Paulo maidanao tamowai wa se mwalae se seuyo bili wa unai na Paulo pwalawa ye hai ye kesi na maudoidi se kaikaigogo. Na ye hedehedede ye lau ee mala ye tom kabo ye lautokiyedi na ye laugabaedi. ¹² Na hewali wa ye namwanamwa, unai nuwadi se talu na se lau magai.

Epeso dubu babadadiyao Paulo ye laukaiyoniyedi

¹³ Tolowasi unai Paulo hineli ye ginauli meta ye bom ye yona ye lau Asosi, na kai meta waga ena ka gelu ka baguna ka lau magai wa unai iya ka nayai. ¹⁴ Asosi unai ye lobaigai ede ka usai na ka lau Mitilini. ¹⁵ Mayadai helabuina Mitilini unai ka gelu ka lau Kaiyosi bwanabwanaluwana ka laugabaei, na mayadai hesauna unai meta Samosi unai ka duna ka kaiyawasi. Na mayadai hehasina unai Miletusi unai ka duna. ¹⁶ Paulo ye nuwatuhekasa nonohaiyako meta taba nige Epeso unai se duna, matawuwuna meta nige ye henuwa mahana ye gabaei teha Eisiya ne unai, na ye henuwa bena ye lau mwamwayau ye lau Yelusalema na kabo Pentekosi mayadaina henuwaisinina.

¹⁷ Miletusi unai Paulo wasa ye hetamali saei Epeso, bena dubu babadadiyao se dobima na maiyadi se hedehedede. ¹⁸ Se dobima Paulo se hailobai na kabo ye hededelau udiyedi ye wane, “Huya bagubaguna yogu lage teha Eisiya ta unai ye laoma ee teina mayadai ta unai meta yogu paipaisowa maudoidi kabidi kwa katako. ¹⁹ Guiyau yona paisowa ta ya ginauli ma nuwadobidobigu yo ma matasulugu. Na laukita ya hekalodi meta Dius tamowaidiyao hekadi se koitalaliu bena se unuigau. ²⁰ Yo hinage kabina kwa katako meta ma nuwabayaogu kaba saguigomiu Guiyau wasana ta ya lauguguyaei boda matadi yena yo numa kesega kesega udiyedi. ²¹ Huya maudoina ya hededelau Dius yo Giliki udiyedi bena taba se nuwabui yo se patulau Yaubada unai yo Guiyau Yesu se sunumaei.

²² Na Yaluwa Tabuna yona lauheliligau ta unai kabo ya lau Yelusalema, na nige kabina ya kata menai kabo saha ye tubu kaliguyena. ²³ Na yogu kaba lau magaidi lakilakidiyao maudoidi udiyedi meta Yaluwa Tabuna ye hekatagauko kabo Yelusalema unai se tolegau numa tutugudu unai yo se hekamkamnagau. ²⁴ Na iyamo yogu mauli meta nige ya modei, Guiyau Yesu paisowa ye haiyama ta taba ya hegehe. Na paisowana ede meta Guiyau yona katekamkamna yo yona gadosisi wasana hededehemasalahana tamowai maudoidi udiyedi.

²⁵ Na kabina ya kata komiu kaiteyadi Guiyau yona basileiya wasana ya lau guguyaeiyako kalimiuyena ta meta taba nige kwa kita uyoigau. ²⁶ Teina unai ya hededelaowa maudoimiu kalimiuyena: Ena kaiteya ye boita na ye lau kaiwa kalakalasina unai, giluna meta yau nige kaliguwai, ²⁷ matawuwuna yau nige ya matausi yo nige ya talutolo, na Guiyau yona nuwatu maudoidi meta ya hededehemasalahadiko kalimiuyena. ²⁸ Unai kwa kitahetete uyoigomiu yo hinage Yaubada yona mamoe yawoina* 20:28 Mamoe yawoinaiya ede ekalesiya bodadiyao heyaheyasonina; Act 20: 29 unai hinage. kwa kitahetetedi. Yaluwa Tabuna ye hetologomiu komiu tau woyawoya, unai Yaubada yona ekalesiya bodadiyao iya kwasinana unai ye hemaisahaidiko wa kwa kitahetetedi. ²⁹ Kabina ya kata kalili meta yau ya laugabaeigomiu ta mulina ne unai kabo taulauhekata lupolupo doha kedewa kaikaikalasidiyao se laoma luwamiu yena, na Yaubada yona mamoe yawoina kabo se hetatagwaligwalidi. ³⁰ Yo hinage bodamiu ta unai kabo tamowai hekadi se tolosaema na hedehedede lupolupo se ginaulidi bena Yaubada yona tamowai se woya hesuwaladi. ³¹ Unai bena matamiu se nega yo kwa kita namwanamwa kalili! Bena kwa nuwanuwatui meta bolimai haiyona udiyedi nige ya kaiyawasi na boniyai yo mayadai ya hedehedede hasahasaigomiu ma matasulugu.

³² Unai Yaubada nimana ena ya tolegomiu. Yona katekamkamna yo yona gadosisi wasana bena kwa nuwanuwatui. Wasa wa gonowana ye hebayaogomiu yo yona kainauya* 20:32 Kainauya ta meta Yaubada yona hededehesunuma maudoidi yona tamowai udiyedi, doha mauli nige kana siga, Yaluwa Tabuna, yababa nuwatugabaedi, galewa, yo yona henamwa maudoina. ye mosehekawa kalimiuyena doha hinage ye mosei yona tamowai* 20:32 Yaubada yona tamowaimeta kalina Giliki unai kaniyona ede tamowai Yaubada ye heꞌaꞌadi na se dudulai iya matanaena. maudoidi udiyedi.

³³ Yau sola nige tamowai hesau yona moni o yona gogo gole o siluba, yo kana kaleko ya henuwa na ya haigaibui. ³⁴ Komiu maudoimiu kabina kwa kata meta yau nimagu ta unai ya paisowa, na paisowa ya ginaulidi ta meta udiyedi yau yo kagu kahao ya saguigai. ³⁵ Ginauli maudoidi ya ginaulidi ta udiyedi ya hekatagomiu meta bena kwa paisowa bayao deha tamowaidiyao kwa saguidi. Ginauli ta kwa ginaulidi na Guiyau Yesu yona hedehedede kwa nuwanuwatuidi, doha ye wane, ‘Taukaikainauya kabo namwa ye lobai, na kabo kainauya tauhaina.’* 20:35 Yesu yona hedehedede ta kulibuina ye pilipili. Meta hinage gonowa ta kulibui ta wane, ‘Taukaikainauya ye gwauyala na kabo kainauya tauhaina.’, yo hinage, ‘Ta kaikainauya meta laulau namwanamwana, na kabo kainauya ta haidi.’”

³⁶ Paulo ye hedehedede gehe kabo maiyanao se tulibono na ye tapwalolo. ³⁷ Ye tapwalolo gehe kabo se haitalagadoi yo se sumtai na se dou. ³⁸ Saha ye henuwayababa kaliliyeidi meta Paulo yona hedehedede ye wane, “Taba nige kwa kita uyoigau.” Na kabo maiyanao se laulaugogoi se dobi waga.

¹ Epeso yodi dubu babadadiyao wa ka laukaiyoniyedi na kabo ka gelu ka kuke ka dudulai ka lau Kosa bwanabwanaluwana unai. Mala ye tom kabo ka lau Lodosi na kabo ka lau Patala. ² Menai waga hesau ka lobai ye laulau Penisiya ede unai ka gelukawa na ka kuke ka lau. ³ Saipulus bwanabwanaluwana ka kitasaei teha seuseulimai ne unai na ka laugabaei ka lau teha Siliya, na Taiya unai ka duna, iya ede waga wa kana kaiusa gogodiyao kaba hepesadi magaina. ⁴ Tau kawamamohoi hekadi ka lobaidi ede menai maidamaiyao ka miya mayadai haligigi-labui. Na Yaluwa Tabuna tamowai wa ye hekatadi ede se hededelau Paulo unai bena tabu ye laulau Yelusalema.

⁵ Yoma miya mayadaina gehegehena wa unai tau hemuliwatani wa ma mwanediyao yo natudiyao maidamaiyao ka dobi kaba gelu wa gadowana unai ka lulage, ede nagali wa unai ka tulibono na ka tapwalolo. ⁶ Mulina ne unai ka laulautoki uyoigai yo ka laukaiyoni, kabo ka dobi waga wa unai ka gelu, na siya se seuyo yodi magai.

⁷ Taiya ka laugabaei na ka lau Tolemais unai ka duna. Taukawamamohoi menai taumiya wa ka hailobaidi na maidamaiyao ka miya mayadai kesega. ⁸ Mala ye tom ede ka gelu uyo ka lau Sisaliya. Menai Pilipi taulaulauguguya* 21:8 Pilipi taulaulauguguya wasana ta hasili Apo 8:4-40 unai. yona numa ena ka miya. Iya meta Yelusalema unai tamowai haligigi-labui se kaisunuwai useidi wa kadi kaha hesauna. ⁹ Iya natunao sinesineo hasi nuwanuwasupudiyao. Siya meta se hedehedede peloweta.

¹⁰ Mayadai hisa menai ka miya na yoma miya wa unai tamowai hesau hesana Agabasi Yudeya unai ye dobima kalimaiyena, iya meta peloweta hesau. ¹¹ Iya kabo Paulo kana dagilolo ye hai na ye bom kaena yo nimana ye pai uyoidi na kabo ye wane, “Yaluwa Tabuna ye hedede laoma ye wane, ‘Dius tamowaidiyao Yelusalema unai dagilolo ta tanuwagana kabo se pai doha teina na se mosegabaei dagela tamowaidiyao udiyedi.’” ¹² Hedehedede wa ye hedede na ka lapui unai magai wa unai taukawamomohoi tamowaidiyao hekadi maidamaiyao Paulo ka hedede nuwahi tabu ye saesae Yelusalema. ¹³ Na Paulo ye hededelaoma ye wane, “Saha douna kwa doudou ta? Yomi dou ta unai yau nuwagu ta kwa hebasabasa, na ya nonoha kaliliko nige bena se paigau mo na taba hinage Yelusalema unai se unuhemwaloigau Guiyau Yesu debanaena.” ¹⁴ Na nige gonowamai ka nuwakoi na ka hedede nuwahi, unai ka wane, “Besi, na Guiyau yona nuwatu mo ta lauwatani.”

¹⁵ Yoma miya menai mayadaidi wa se gehe ede ka kabinonoha na ka sae Yelusalema. ¹⁶ Tauhemuliwatani hekadi Sisaliya unai maidamaiyao ka sae, na se woyaigai ka lau Nasona yona numa unai bena ka miyamiya. Iya meta Saipulus bwanabwanaluwana tamowaina, yo hinage tau hemuliwatani bagubagunana hesau.

Paulo ye lage Yelusalema unai

¹⁷ Yoma huya lage Yelusalema unai taukawamamohoi maudoidi se hailobaigai ma gwaugwauyaladi. ¹⁸ Mala ye tom kabo Paulo maidamai ka lau Yamesi ka kaitaumanai, na dubu babadadiyao maudoidi meta hinage se laomagogoi menai. ¹⁹ Paulo ye lautokiyedi, na kabo yona paisowa yo saha Yaubada ye ginaulidi dagela tamowaidiyao udiyedi wa wasadi maudoidi ye hedededi dubu babadadiyao wa udiyedi.

²⁰ Hedehedede wa se lapui ede se noko yo Yaubada se hedebasae. Na se hededelau Paulo unai se wane, “Kama kaha! Ku kita, Dius tamowaidiyao boda lakilaki se kawamamohoi Yesu wasana unai, na maudoidi meta Mose yona laugagayo udiyedi se kitalau kalili yo se miyawatani kaliliyedi. ²¹ Na wasa lupolupo se lapui meta yom paisowa wa unai Dius maudoidi dagela magaidiyao udiyedi taumiya ku hededelau udiyedi meta tabu se kitalau Mose yona laugagayo unai, yo tabu natudiyao loheloheyao se hepehepelitomedi, yo tabu Dius kada kulutubu kabikabidi maudoidi se miyamiya watanidi. ²² Taba kabim se kata meta kowa ede inai, kabo saha ta ginauli? ²³ Unai kai yoma nuwatu ede teina: Tamowai hasi ede inai siya yodi kaigwala huyana wa se gehe* 21:23 Kaigwala wa hesana ede ‘Nasilaiti’, meta taukaigwala ye bom yona talam ye ginauli meta ye mose uyoi Yaubada unai. Kaigwala huyana ye gehe kabo heꞌaꞌa kaitalasamna ye ginauli yo kuluna se yaligabae. Nasilaiti kaigwalana laugagayona Numela bukana peina 6 unai ta lobai. Apo 18:18 unai Paulo hinage yona kaigwala hesau wasana ta hasili. . ²⁴ Maidamwao kwa lau numa tabuna ne unai na lauheꞌaꞌa kabikabidi kwa ginaulidi. Na ginauli saha kabo se hepaisowadi ne ku hemaisadi, na kabo kuludiyao wa se yaligabaedi. Teina unai kabo tamowai maudoidi se kitago yo kabim se kata meta kowa hinage Dius yoda laugagayo ta ku miyawatanidi na saha se lapuiyako wa meta nige mamohoina. ²⁵ Na dagela tamowaidiyao siya taukawamamohoi yodi ka kulikuliko na ka hededelau udiyedi ka wane meta nige Mose yona laugagayo maudoina bena se lauwatani, na laugagayo hisahisadi mo: Ena kai se kaitalasamyedi koitau udiyedi tabu se kaikaidi, tabu kwasina se numanuma, suisui gadona se sipwakiki na ye mwaloi tabu se kaikai, yo hinage ganaganawali yo sikalakulumiyai* 21:25 Sikalakumiyaikaniyona ede: Hewali yo hasala nige se tawasola na yababa se ginauli. tabu se miyamiyaidi.” ²⁶ Yodi nuwatu wa Paulo ye kawa namwanamwaei, unai mala ye tom ede se hetubu lauheꞌaꞌa kabikabina se ginauli. Na kabo ye mwalaesae numa tabuna wa unai na taukaitalasam wa udiyedi ye hededehemasalaha meta mayadai saha unai kabo taudi hasi wa yodi lauheꞌaꞌa mayadaidi se gehe na yodi kaitalasam se baheidima na se gabudi.

²⁷ Yodi lauheꞌaꞌa mayadaidi haligigi-labui sola nige se gehe, na Dius tamowaidiyao hekadiyo teha Eisiya ne unai se laoma. Siya Paulo numa tabuna wa unai se kita ede boda se henuwasaedi na iya se kabihekahini. ²⁸ Na se heyoheyoga kalina lakilaki yena se wane, “Isalaela tamowaidi maudoimiu, kwa saguigai! Teina tamowai ta meta teha maudoina udiyedi ye hededeheyababada, yo ye hededelau tamowai maudoidi udiyedi meta bena Dius yoda laugagayo tabu se miyawatanidi, yo yoda numa tabuna ta ye hededeheyababa. Yo hinage Giliki tamowaidi ye woyaidima numa tabuna ta unai na teha tabuna ta ye hebiki kaliliyei!” ²⁹ Mata wuwuna huya hesau unai Epeso tamowaina hesau hesana Tolopimas, iya meta dagela tamowaina, maidana Paulo se kitadi se taitaihile labulabui. Unai se nuwatugaibui meta bena Paulo tamowai ta ye woya hemwalaeyako numa tabuna ne unai.

³⁰ Yelusalema tamowaidi maudoidi Paulo se kouyalayala kaliliyei. Unai se laomagogoi numa tabuna wa unai na Paulo se tabehepesa, na kabo numa tabuna yona polisi gana gududiyao wa se guduidi. ³¹ Paulo se biteli gwadagwadaei na se kaipate bena se koihemwaloi. Na wasa wa ye lau Loma yodi tauiyala kapinana* 21:31 Iyala kapinana kana paisowa hedehededena ku hasili Apo 10: 1 yona hededehemasalaha unai. ye lapui meta Yelusalema unai hetala gegagega ye laki kalili. ³² Unai tauiyala hekadiyo yo yodi sentuliyo ye haidi na maidanao se heloi gogoi se dobi tau hetala gegagega bodadiyao wa udiyedi. Boda wa maudoidi tauiyala tamowaidi ma kadi tanuwaga se kitadi ede Paulo se kabigabaei.

³³ Iyala kapinana wa Paulo ye hai na ye hededelau yona tauiyala tamowaidiyao wa udiyedi na seni labui udiyedi iya se pai. Na kabo boda wa ye henamaiyedi ye wane, “Teina tamowai ta kaiteya, yo saha yababana ye ginauli?” ³⁴ Boda wa luwadi yena tamowai hekadi ginauli hesau se heyoheyogaei, na hekadi ginauli hesau se heyoheyogaei, na iyala kapinana wa nige gonowana hedehedede mamohoina ye lapulobai, matawuwuna ede hetala gegagega wa ye laki kalili. Unai ye hededelau yona iyala tamowaidiyao udiyedi, bena Paulo se laei yodi kaba miya numana wa unai. ³⁵ Se lage kaba utuꞌutusae wa unai na boda wa yodi kabi wa ye sae kalili ede iyala tamowaidiyao wa Paulo se lausini na se bahei se saei. ³⁶ Tau hemuliwatanidi bodana maudoidi wa se yogayogahilau ma kalina lakilakidi se wane, “Kwa koihemwaloi!”

³⁷ Tau iyala tamowaidiyao wa bena kabo Paulo se bahe hemwalae numa wa unai, na kalina Giliki unai ye wane: “Iyala kapinana, gonowana taba saha hesau ya hedede kalimyena?” Na iyala kapinana wa ye siliyata na ye hededelau unai ye wane, “Giliki kalinadi kabina ku kata? ³⁸ Kowa nuwana Aikupito tamowaina, e nige? Lahinaidi iyala ku hetubu yo hinage tau kaikaiunu tamowaidiyao badodi 4,000 ku woyahaidi kwa lau balabala ena kwa miya?” ³⁹ Na Paulo ye hededebui ye wane, “Yau meta Dius tamowaina, na yogu magai Tasis teha Silisiya unai meta tamowai maudoidi kabina se kata. Na taba gonowana ya hedehededelau tamowai ta udiyedi?” ⁴⁰ Iyala kapinana wa Paulo yona nuwatu wa ye kawa namwanamwaei, unai Paulo se hetolo dobiyei keda wa unai, na nimana ena tamowai wa ye koihekaiyawasidi, tabu se gegagega. Ede maudoidi wa se mwanou, na kabo kalina Hebelu unai ye hedehededelau udiyedi.

¹ Paulo ye wane, “Tamaguwao yo kagu kahao, kwa lapulapui namwanamwa na ginauli saha se tubu wa bena ya hededehemasalahadi.” ² Na boda wa se lapulapui meta Paulo kalina Hebelu unai ye hedehedede ede se mwanou na se lapulapui. Na Paulo ye wane, ³ “Yau meta Dius tamowaina, teha Silisiya magaina hesau hesana Tasis unai se labasigau, na Yelusalema unai ya lakilaki. Na Gamaliyela kada kulutubu yodi laugagayo udiyedi ye hekata namwanamwaegau. Huyana ne unai Yaubada yona paisowa ya ginauli ma nuwakohihaigu gonogonowana doha komiu wau teina mayadai ta. ⁴ Yesu Keliso tau hemuliwatanina ya hekamkamnadi yo ya unuhemwaloidi. Tatao yo sinesineo ya paidi yo ya toledi numa tutugudu unai. ⁵ Taukaitalasam saesaena yo Dius babadadiyao bodadi meta gonowana se hemamohoiyei, matawuwuna hinage leta se haidima na ya baheidi ya lau kadi kahao Damaseko unai taumiya udiyedi, na ya dahalai bena kabo menai tamowai ya paidi na ya laedima Yelusalema, na ka toledi numa tutugudu unai.

⁶ Ya laulau Damaseko ya hanahanawui mayamayadailaki yena, na kabo galewa ne unai mala lakilakina ye sina dobima kaliguyena. ⁷ Meta ya gulidobi bwatano ne unai, na kalina hesau ya lapui ye hedehededelaoma kaliguwai ye wane, ‘Saulo! Saulo! Idohagi to ku hekamkamna kaliliyeigau ta.’ ⁸ Na ya wane, ‘Kowa kaiteya, Guiyau?’ Na kabo kalina wa ye wane, ‘Yau Yesu Nasaleta tauna, yau ede ku hekamkamnagau ta.’ ⁹ Na kagu kahao maidaguwao wa mala wa dawayana se kita, na kaiteya maidagu ka hedehedede wa meta nige kalinana se lapui. ¹⁰ Na ya henamai ya wane, ‘Guiyau, saha kabo ya ginauli?’ Na Guiyau ye hededelaoma ye wane, ‘Ku tolo na ku lau Damaseko. Temenai kabo tamowai hesau kam paisowa ye hedede kabo saha ku ginaulidi.’ ¹¹ Kagu kahao maidaguwao wa se kabinimaegau na se woyaigau ka lau Damaseko. Mata wuwuna ede mala wa dawayana matagu wa ye heyababadi.

¹² Damaseko unai tamowai hesau hesana Ananiya ye kitagau. Iya meta laugagayo taulauwatani namwanamwaena yo hinage Dius tamowaidiyao menai taumiya meta iya se kitahenamwa. ¹³ Na dedekagu wa unai ye tolo na ye wane, ‘Kagu kaha Saulo, matam ku helala!’ Na mahanana ne unai matagu wa ye lala uyo, na gonowana ya kaikewa uyo na Ananiya ya kita. ¹⁴ Na kabo ye hededelaoma ye wane, ‘Kada kulutubu yodi Yaubada ye kaisunuwaigo bena yona nuwatu kabidi ku kata, yo keda wa unai Dudulai Tamowaina* 22:14 Dudulai Tamowaina, iya ede Yesu. ku kita yo yona hedehedede kawana unai ku lapuidi. ¹⁵ Kowa kabo saha ku kitadi yo ku lapuidi wa tauhededehemasalahadi teha maudoina tamowaidiyao udiyedi. ¹⁶ Unai saha ku nayanayai, ku lau ku babatiso na Yesu ku sunumaei na yom yababa ye deuligabaedi.’ ¹⁷ Na kabo ya uyo Yelusalema, na mayadai hesau ya lau numa tabuna unai ya tapwatapwalolo na Yaluwa Tabuna ye taukasinigau, ¹⁸ na tautau hesau ye hekitagau meta Guiyau ye hedehededelaoma kaliguwai ye wane, ‘Mwamwayau, Yelusalema ku laugabaei, matawuwuna ede yom hedehedede hemasalahagau ta, taba nige se kawamamohoiyedi.’ ¹⁹ Na ya wane, ‘Guiyau, tamowai ta kabigu se kata kalili meta ya lau sunago maudoidi udiyedi na taukawamamohoiyego ya haidi ya sapidi yo ya toledi numa tutugudu yena. ²⁰ Yo hinage kabigu se kata meta huyana tauhededehemasalahago Setepano se koihemwaloi meta yau maiyadi yo ya talam, na taukoihemwaloina wa kadi lulu ya kitakitahetetedi.’ ²¹ Na kabo Guiyau ye hededelaoma kaliguyena ye wane, ‘Nige! Yelusalema ku laugabaei, na kabo ya hetamaligo ku lau keda lohaloha dagela tamowaidiyao ne kalidiyena.’”

²² Boda wa se lapulau Paulo yona hedehedede wa unai ye laoma ee ye wane bena Guiyau iya ye hetamali dagela tamowaidiyao udiyedi. Hedehedede wa se lapui ede se kouyalayala kalili na se yogahi lakilaki sae se wane, “Teina tamowai ta nige gonowana taba ye maumauli! Kwa laei hesuwala na kwa koihemwaloi!”

²³ Na boda wa Paulo se yogayogahiyei yo kadi lulu se haigabaedi na nagali se kabigagaloidi na se hesulusaedi. ²⁴ Kabo iyala kapinana wa ye hedede bena Paulo se woyahemwalae numa wa unai na se sapi yo se henamaiyei kana mata saha to boda wa ma kouyalayaladi na se yogayogahiyei. ²⁵ Paulo se paihekahinilaei duu hesau unai bena kabo se sapi, na ye hededelau sentuliyo temenai tau totolo wa unai ye wane, “Ku nuwatui ye dudulai meta Loma yona laugagayo logulogunaena taumiya tamowaina hesau, ena nige kana mata hesau kwa lobai, na kabo kwa sapi gaibui?” ²⁶ Sentuliyo wa Paulo yona hedehedede wa ye lapui ede ye lau kana tanuwaga wa unai ye hededelau ye wane, “Saha kabo ku ginauli? Teina tamowai ta meta iya Loma yona laugagayo logulogunaena taumiya tamowaina hesau.” ²⁷ Iyala kapinana wa ye lau Paulo ye henamaiyei ye wane, “Mamohoi kowa Loma yona laugagayo logulogunaena taumiya hesau?” Na Paulo ye talam ye wane, “Aa, iya ede.” ²⁸ Iyala kapinana wa ye wane, “Yau meta moni lakilaki ya tole Loma taukitahetetena tamowaidiyao udiyedi na kabo se talamyeigau ya hemala Loma yona laugagayo logulogunaena taumiya tamowaina hesau.” Na Paulo ye wane, “Yau meta sinagu yo tamagu Loma yona kitahetete yo yona laugagayo logulogunaena se miya na unai se labasigau.” ²⁹ Kaiteyadi bena kabo Paulo se pidili yo se henahenamaiyei wa se sigisuwala mwamwayau. Na iyala kapinana wa ye siliyata yo ye matausi kalili, matawuwuna ede Loma yona laugagayo logulogunaena taumiya tamowaina hesau ye senigaibui.

³⁰ Mala ye tom kabo iyala kapinana wa bena Paulo kana mata mamohoina ye loyanei, idohagi to Dius tamowaidiyao se hegilu. Unai ye hedede nimana mainadi se yailigabaedi, na kabo ye hedede Dius yodi taukaitalasam tauwoyaidi yo Sunedeli tamowaidiyao maudoidi se laomagogoi na kabo Paulo se woyaiyama matadi yena ye tolo.

¹ Paulo ye kita dudulailau Sunedeli bodadi udiyedi na ye wane, “Kagu kahao, ya nuwatui yogu miya yo yogu paisowa ta Yaubada matanaena ye dudulai yo ye namwa, ye laoma ee teina mayadai ta unai.” ² Yona hedehedede wa unai ede taukaitalasam saesaena Ananiya ye hededelau kana kahao Paulo dedekana ena tautotolo wa udiyedi ede kawana wa nimadi yena se koigudugudui. ³ Paulo ye hededelau Ananiya unai ye wane, “Kowa meta tau kailupolupo mamohoi, unai Yaubada kabo ye hekamkamnago. Yom kaba tuli me unai ku tuli na Mose yona laugagayo ta unai bena ku tolehedudulaigau, na kowa meta laugagayo ta ku utusi kaliliyei matawuwuna ede ku hedede na kam kahao kawagu ta se koigudugudui.” ⁴ Na Paulo dedekana ena tautotolo wa se hededelau unai se wane, “Idohagi to Yaubada yona taukaitalasam saesaena ku dilamatai?” ⁵ Paulo ye hededelau udiyedi ye wane, “Kagu kahao, nige kabina ya kata meta iya taukaitalasam saesaena; doha kulikuli tabuna unai ye wane, ‘Tabu tauwoyawoya tamowaina hesau ku hededeheyababa.’” (Esodo 22:28)

⁶ Na Paulo ye nuwatu lobai meta Dius babadadiyao bodadi wa unai meta hekadi Sadusiya yo hekadi Paliseya. Unai Paulo ye hedede lakilaki ye wane, “Yau tamagu meta Paliseya tamowaina, na yau hinage Paliseya tamowaina hesau. Na yau kwa helauhetalagau ta matawuwuna ede yogu sunuma yo yogu kawamamohoi meta tauboiboita kabo se tolouyo.” ⁷ Yona hedehedede wa unai, ede haikawayagala ye tubu Paliseya yo Sadusiya bodadi wa udiyedi, ede boda wa se hekoi labuiyei. ⁸ Sadusiya bodadi se wane, taba nige tauboiboita se tolouyo, nige anelu, yo hinage nige yaluyaluwa; na siya Paliseya bodadi meta se wane, tauboiboita kabo se tolouyo, yo hinage anelu yo yaluyaluwa meta mamohoi.

⁹ Na haikawayagala lakilaki ye tubu na laugagayo taulauhekataena hekadi siya Paliseya se tolo na se hedede bayao se wane, “Tamowai ta unai nige yababa hesau ka lobai. Taba yaluwa yo anelu hesau Yaubada yona nuwatu yena ye hededelau tamowai ta unai tabu ta haihaikawayagala unai.” ¹⁰ Haikawayagala wa ye laki kalili na Paulo se tabetabei usei, ede iyala kapinana wa ye matausi kalili matawuwuna ede Paulo kabo se tabehemwaloi, unai ede ye hededelau yona tauiyala tamowaidiyao wa udiyedi na se dobi Paulo se hai se laei yodi kabamiya numana wa unai.

¹¹ Boniyaina wa unai, kenosuwai yena Paulo Guiyau ye kita dedekana wa unai ye totolo na ye hedehededelau unai ye wane, “Paulo, tabu ku matausi, na ku nuwabayao! Yelusalema unai ku hededehemasalahagauko, na gonogonowana doha kabo hinage Loma unai ku hededehemasalahagau.”

Dius tamowaidiyao hekadi se koitalaliu bena Paulo se unuhemwaloi

¹² Mala ye tom kabo Dius tamowaidiyao hekadi se laomagogoi na se koitalaliu wadawadam, ede se hedede kaigwala se wane, “Taba nige kai ta kai yo waila ta numa kana sigana ee Paulo ta koihemwaloi.” ¹³ Badodiyao ede tatao-labui-se-mate (40) yo hinage kadi kahao hekadi maidadiyao. ¹⁴ Maudoidi se lau taukaitalasam tauwoyaidi yo Dius babadadiyao udiyedi na se wane, “Ka kaigwalako meta taba nige kai ka kai yo waila ka numa, kana siga ee Paulo ka koihemwaloi. ¹⁵ Unai komiu yo Sunedeli maudoina maidamiyao kwa lau iyala kapinana kwa lupoi na kabo Paulo ye leyawa bena kabo kana mata kwa wase namwanamwaei. Na kai kabo keda ne unai ka nayai na yona laoma ne unai kabo ka koihemwaloi.”

¹⁶ Yodi koitalaliu wa Paulo louna natuna ye lapui ede ye lau tauiyala yodi kaba miya numana wa unai, na yona bada wa yona ye hedehedede. ¹⁷ Ede Paulo sentuliyo hesau ye yoganeiyama na ye hededelau unai ye wane, “Teina hewali ta nuwatu hesau iya unai. Ku woyalaei iyala kapinana unai, na hewali ta kabo yona nuwatu ye hededehemasalaha na ye lapui.” ¹⁸ Se lau ede sentuliyo wa ye hededelau kana tanuwaga unai ye wane, “Paulo, numa tutugudu unai taumiya wa, ye hededelaoma ede hewali ta ya woyaiyama bena nuwatu hesau ye hededehemasalaha kalimwai.” ¹⁹ Iyala kapinana wa hewali wa nimana ye kabi na ye woyahesuwala na ye henamaiyei ye wane, “Nuwatu saha bena ku hedede kaliguwai?” ²⁰ Hewali wa ye wane, “Dius tamowaidiyao se koitalaliuko meta kabo se lupoigo na bena Paulo kabo ku hetamali dobiyei Sunedeli unai bena kana mata se wase namwanamwaei. ²¹ Yodi nuwatu ta meta nige mamohoina, matawuwuna ede tamowai badodi tatao-labui-se-mate yo hekadi hinage se nonohako yo se hedede kaigwalako meta taba nige se kaikai yo waila se numa kana siga Paulo se koihemwaloi. Siya meta se nonohako, na se nayanaya mo kalimyena bena ku talamyei.” ²² Iyala kapinana wa ye hededelau hewali wa unai ye wane, “Tabu tamowai hesau unai ku hededelau meta yodi nuwatu ta ku hededeyako kaliguyena!” Na kabo hewali wa ye hetamali ye lau.

²³ Na kabo sentulio labui ye yoganeidima na ye wane, “Tau iyala tamowaidiyao badodi 200 kwa haidi, yo hinage hosi tau geluidi badodi 70, yo tau kabiwamali badodi 200, se kabinonoha na boniyai 9 koloki kabo kwa dahalai kwa lau Sisaliya. ²⁴ Paulo yona kaba gelu hosidi kwa kabinonohaidi na unai kabo kwa laei gabana Peliki* 23:24 Gabana Peliki meta teha Yudeya ye kitakitahetetedi. unai. Na Paulo kwa kitahetete namwanamwaei.” ²⁵ Na kabo gabana Peliki yona leta ye kuli ye wane,

²⁶ “Yau Kolodiyasi Lisiyasi, ya kulikuli laowa kowa Peliki kalimwai: Yauwedo lakilaki yogu wasawasa.

²⁷ Teina tamowai ta meta Dius tamowaidiyao se hai na bena se koihemwaloi, na yau yo yogu iyala tamowaidiyao ka dobi ede ka gilihai, matawuwuna ede hedehededena ya lapui meta iya Loma yona laugagayo logulogunaena taumiya tamowaina hesau. ²⁸ Na ya henuwa bena kabina ya kata yababa saha ye ginauli to bena se koihemwaloi ne, unai ka laei Sunedeli unai na kana mata ka wasenei. ²⁹ Ya lobai meta Dius yodi laugagayo debanaena tamowai ta se hai, na nige kana mata hesau ya lobai unai taba se koihemwaloi o se tole numa tutugudu yena. ³⁰ Na hedehedede ya lapui meta tamowai ta se koitalaliuyei bena kabo se koihemwaloi, unai ede ya hetamali mwamwayauyei ye laowa kalimwai, yo ya hedede meta tau hegiluna tamowaidiyao bena hinage se laowa na kadi mata saha se hededehemasalahadi kalimwai. Yauwedo yo kaiyoni.”

³¹ Unai tauiyala tamowaidiyao meta iyala kapinana wa yona hedehedede wa se lauwatani na boniyaina ne unai Paulo maiyadi se lau ee magai hesau hesana Antipatilisi unai se lage. ³² Mala ye tom kabo hosi taugeluidi wa maiyadi Paulo se lau Sisaliya na hekadi wa se uyo Yelusalema. ³³ Se lage Sisaliya unai ede leta wa yo Paulo se moselaedi gabana Peliki unai. ³⁴ Leta wa ye hasili na Paulo ye henamaiyei ye wane, “Kowa kaiteya teha unai ku laoma?” Na Paulo ye wane, “Yau teha Silisiya tamowaina.” ³⁵ Na ye hededelau Paulo unai ye wane, “Tauhegilugo se laoma kabo kowa yo siya kwa lauhetala na ya lapulapui.” Kabo ye hedede Paulo se laei Heloda numa ye ginauli wa unai* 23:35 Numa wa meta beyabeyana wasawasa Heloda Lakilakina ye hetolo yona kabamiya. Yona boita mulina ne unai kabo natunao wa numa wa nige unai se miya, ede Loma yodi tauwoyawoya se hepahepaisowa huyana se babawa Sisaliya unai. se tole na se kitahetete namwanamwaei.

Paulo yo tau hegiluna wa Peliki matanaena se lauhetala

¹ Mayadai haligigi mulidi yena kabo taukaitalasam saesaena Ananiya, yo Dius babadadiyao hekadi, yo yodi tauhedehedede sonoga tamowaina Tetalusi maiyadi se dobi Sisaliya gabana Peliki unai, na Paulo kaba hegiluna hedehedededi maudoidi se hedehedededi. ² Yodi koigogo wa unai Paulo se yoganeiyama kana hedehedede wa Tetalusi ye hedededi ye wane, “Yauwedo lakilaki Peliki! Yom woyawoya sibasibadi ta udiyedi meta miya daudaumwali yo namwanamwa ka lobaidi yoma magai ta tehanao maudoidi udiyedi. ³ Yom hineli namwanamwadiyao ta udiyedi kowa hekasisim ye laki kalili, unai ka lautoki kaliliyeigo. ⁴ Nige ka henuwa bena ka hemode kaliliyeigo, na taba mahana kubwakubwana mo unai ku lapulaoma yoma hedehedede ta unai. ⁵ Teina tamowai ta ka lobai meta iya Dius tamowaidiyao teha maudoidi udiyedi yodi miya tau hepilipilina yo kadi hetalagegagega taukabihaina, yo hinage Nasaleta tamowaina hesau tau hemuliwatanina bodana tauwoyaina hesau ede iya. ⁶ Yo hinage dagela tamowaidi ye woyahemwalaedi Dius yodi Yaubada kaba tabaꞌohiuna numana unai, ede numa tabuna wa ye hebiki. Unai iya ka hai.* 24:6-7 Kulikuli bayabeyadiyao maudoidi kalina Giliki unai se kulikulidi meta nige udiyedi lausoisoi 7, na hisa mo lausoisoi 7 se kuli: “…ka hai bena ka helauhetala, 7* na iyala kapinana Lisiyasi ye laoma ede kalimaiyena tamowai ta ye hai na ye hetamali dobiyeiyama kalimwai. 8* Na tauhegiluna hinage ye hededelau udiyedi bena se dobima.”⁸ Taba iya ku henamaiyei kabo yoma kaba hegiluna hedehedededi maudoidi ye hededehemasalahadi kalimwai.”

⁹ Kaba koigogo wa unai Dius tamowaidiyao maudoidi se talam na se hedede gogoi se wane, “Teina hedehedede maudoidi ta meta mamohoidi.”

¹⁰ Unai gabana wa nimana ena Paulo ye koihai ede ye tolo ye hedehedede ye wane, “Yauwedo lakilaki Peliki! Kabina ya kata meta bolimai lohaloha teha Yudeya tamowaidiyao yodi lauhetala kowa taulapuhekasadi yo tautolehedudulaidi. Unai ma nuwabayaogu ya bom yogu ya tolo na ya hedehedede. ¹¹ Lahinaidi ya sae Yelusalema na yogu nuwatu bena numa tabuna unai ya tabaꞌohu Yaubada unai. Yogu huyalage mayadaina meta gonowana ku hemamohoiyei. Mayadaina ne unai ye laoma teina meta mayadai saudoudoi-labui (12) mo ta laugabaedi. ¹² Tauhegilugau ta nige sola se kitagau numa tabuna unai tamowai hesau maidagu ka haikawayagala, yo sunago udiyedi o magai lakilakina maudoina ne unai nige boda kadi hetala gegagega ya ginauli. ¹³ Yodi kaba hegilugau hedehedededi maudoidi ta meta nige yodi kaba hemamohoiyedi. ¹⁴ Na ginauli kesega se hedede wa meta mamohoi: Kama kulutubu yodi Yaubada yogu tabaꞌohuina unai meta Yesu tau hemuliwatanina yodi kabikabi yo yodi laulau ya hemuhemuliwatanidi. Kabikabi yo laulau ta se hedede meta nige se dudulai. Na yau meta hinage Dius yoma laugagayo yo Peloweta yodi kulikuli maudoidi ya kawamamohoiyedi. ¹⁵ Yaubaba ya sunumaei yo ya kawamamohoi kaliliyei meta tausunuma yo nige tausunuma kabo boita unai ye hetolouyoidi, doha hinage siya Yaubaba se sunumaei yo se kawamamohoiyei. ¹⁶ Unai ya kaipate bena yogu nuwanuwatu yo yogu miyamiya ya miyahedudulaidi Yaubada yo tamowai matadi yena.

¹⁷ Bolimai hisa yogu miyasuwala mulidi ne unai ya uyoma meta kainauya yo moni ya baheidima Yelusalema bena deha tamowaidiyao ya saguidi yo hinage yogu kaitalasam ya ginauli Yaubaba unai. ¹⁸ Na huyana tauhegilugau ta se kitagau numa tabuna unai meta lauheꞌaꞌa kabikabina ya ginaulidiko. Na menai nige boda hesau maiyaguwao, yo nige tamowai hesau maidagu ka haikawayagala o ka hetalagegagega. ¹⁹ Na Dius tamowaidiyao teha Eisiya unai tau laoma siya menai tau kitagau ede. Ena siya inai taba se toloma, na ena saha hesau unai se hegilugau kabo se hededehemasalaha kalimyena. ²⁰ O taba tamowai ta ku henamaiyedi, huyana Sunedeli unai se helauhetalagau meta yababa saha se lobai kaliguyena. ²¹ Na nuwana ginauli kesega mo ta debanaena se hegilugau meta matadi yena ya tolo na ma kalina lakilakigu ya wane, ‘Tauboiboita kabo boita unai se tolouyo, unai ede kwa helauhetalagau ta!’”

²² Na Peliki Yesu tau hemuliwatanina yodi kawamamohoi kabina ye kata, na iyamo koigogo wa ye hekaiyawasi na ye wane, “Lisiyasi iyala kapinana ye lagema kabo yom lauhetala te ya hineli uyoi.” ²³ Ye hededelau sentuliyo hesau unai ye wane, “Paulo ku lae na kwa kitahetete namwanamwaei, na gonowana ye sae yo ye dobi numa kalona wa unai, yo hinage kana kahao kabo se laoma se kita na ena ginauli saha udiyedi ye deha kabo unai se sagui.”

²⁴ Mayadai hisa mulidi yena Peliki ma mwanena Dulusila — iya Dius waihuina hesau — se laoma se lage Heloda yona kabamiya numana wa unai. Na kalina se hetamalilaei na Paulo se woyaiyama na Yesu Keliso kawamamohoiyena yodi ye hedehedede. ²⁵ Na Paulo ye hedehedede meta yoda miyamiya bena se dudulai Yaubada matanaena, yo tabu gadosisi yababadiyao yo nuwatu yabayababadiyao ta hemuhemuliwatanidi, yo ye hededehemasalaha meta lauhetala lakilakina sola kabo ye laoma. Peliki hedehedede wa ye lapuidi meta ye siliyata yo ye matausi kalili, unai ye wane, “Paulo, nabada, na ku lau. Na ena solasola hesau ya lobai kabo ya hedede ku uyoma.” ²⁶ Peliki yona nuwatu meta Paulo kabo moni lakilaki ye mosei na ye yailigabaei, unai huya maudoina Peliki ye hedede Paulo ye lau na maiyana se hedehedede.

²⁷ Bolimai labui mulidi yena Peliki teha Yudeya yodi gabana wa meta Posiyas Pestas unai se helauhedamai. Na Peliki ye henuwa bena Dius tamowaidiyao nuwadiyao ye henamwadi, ede numa tutugudu wa unai Paulo ye laugabaei.

Paulo yo Dius babadadiyao Pestas unai se lauhetala

¹ Pestas iya teha Yudeya yodi gabana hauhauna ye lage Sisaliya unai yona paisowa ye hetubu, na mayadai haiyona mulidi yena kabo ye sae Yelusalema. ² Na temenai taukaitalasam tauwoyaidi yo Dius babadadiyao se laomagogoi na Paulo yodi kaba hegiluna hedehedededi se hededegabaedi Pestas unai, ³ yo hinage Pestas se kaibwadai bena taba Paulo Sisaliya unai se seuyoi Yelusalema. Na yodi nuwatu meta Paulo yodi saeyamana ne unai kabo keda ena se nayai na se koihemwaloi. ⁴ Na Pestas ye hededelau udiyedi ye wane, “Paulo meta Sisaliya unai numa tutugudu yena se tole, na nige bayaona kabo ya dobi uyo menai. ⁵ Taba yomi tamowai lakilakidiyao hekadi se laoma maidaguwao ka dobi menai kabo Paulo yomi kaba hegiluna hedehededediyao udiyedi se hedehedede, na kabo ya lapuhekasa, meta Paulo saha ye ginauli pwanoli o nige.”

⁶ Yona miya Yelusalema unai meta nuwana mayadai haligigi-haiyona o saudoudoi se gehe kabo ye dobi uyo Sisaliya. Na mala ye tom kabo ye yoga gogoidima kaba lauhetala numana wa unai, na kabo ye hedede Paulo se woyaiyama. ⁷ Se woyahemasalahayama, na Dius tamowaidiyao Yelusalema unai taudobima wa Paulo se tolohetakikili na yodi kabahegiluna hedehedededi yabayababadi maudoidi wa se hedededi. Na iyamo yodi hedehedede maudoidi wa nige kabahemamohoiyedi.

⁸ Kabo Paulo ye bom ye hededehemasalaha uyoi na ye wane, “Yau meta nige Dius yodi laugagayo ya utusi o numa tabuna laugagayona hesau ya utusi o Loma yodi laugagayo ya utusi.” ⁹ Pestas ye henuwa bena Dius tamowaidiyao ye henuwanamwadi ede Paulo ye henamaiyei ye wane, “Gonowana ku sae Yelusalema? Na ya saewa kabo lauhegilu hedehedededi maudoidi ta hesabadi kwa lauhetala kaliguwai.” ¹⁰ Na Paulo ye wane, “Ya totolo ta meta Loma yodi kaba helahelauhetala logulogunaena, unai ye namwa mo taba unai ku tolehedudulaigau. Na kabigu ku kata kalili meta yau nige saha hesau yababana ya ginauli o Dius yodi laugagayo hesau ya utusi. ¹¹ Ena laugagayo hesau ya utusi na unai taba ya boita meta gonowana, yau nige boita ya laukwatakwataei. Na ena lauhegilu maudoidi kaliguyena ta nige hesau mamohoina meta nige gonowana kowa o tamowai hesau ye moselaegau Dius ta udiyedi. Na ya henuwa taba ya lau Sisa ye helauhetalagau.”

¹² Pestas yo yona tamowai lakilakidiyao wa maidanao se hedehedede gogoi ye gehe kabo ye hededelau Paulo unai ye wane, “Kowa ku henuwa Sisa ye helauhetalago. Gonowana! Kabo ku lau Sisa unai.”

Wasawasa Agilipa ye laoma Pestas ye kaitaumanai

¹³ Mayadai hisa mulidi yena, wasawasa Agilipa ma louna Benisi se dobi Sisaliya bena Pestas se kaitaumanai, matawuwuna iya gabana hauhauna. ¹⁴ Mayadai hisa maidadi se miya, kabo Pestas, Paulo wasana ye hededehemasalaha wasawasa Agilipa unai ye wane, “Peliki tamowai hesau numa tutugudu ne unai ye tole na ye laugabaei kaliguwai. ¹⁵ Huyana ya sae Yelusalema meta taukaitalasam tauwoyaidi yo Dius babadadiyao yodi lauhegilu hedehededediyao se hedededi, yo se hededelauma kaliguwai bena taba Paulo ya hekilaino. ¹⁶ Na ya hededelau udiyedi ya wane, ‘Teina nige Loma yodi laugagayo kabikabina.’ Unai ya hedede bena tabu tamowai hesau ta mose gabaei na se hekilaino gaibui. Na bena tau hegiluna maidanao se lauhetala baguna. ¹⁷ Huyana maidaguwao ka dobima inai ka lage yodi lauhetala wa hesabana, meta nige mahana ya gabaei, na mala ye tom ede ya yogagogoidima kaba helauhetala numana wa unai, ya hedede Paulo se woyaiyama na ya helauhetaladi. ¹⁸ Tauhegiluna wa se hedehedede, meta yogu nuwatu kabo laugagayo hesau utusina hedehedededena unai se hedehedede, na iyamo nige. ¹⁹ Na kadi mata ede siya Dius se bom yodi sunuma kabikabidi yo laugagayodi udiyedi se hedehedede, yo hinage tamowai hesau hesana Yesu iya ye boitako, na Paulo ye hedede meta iya ye silasilawa. ²⁰ Yodi hedehedede wa unai meta nige saha hesau gonowana ya nuwatu lobai. Unai Paulo ya henamaiyei ya wane, ‘Taba gonowana ku sae Yelusalema na temenai lauhegilu ta udiyedi se helauhetalago?’ ²¹ Paulo ye hededelaoma ye wane, ‘Yau kabo ya lau Sisa unai ye helauhetalagau!’ Unai ya hedede Paulo ka tole numa tutugudu yena, na muliyena kabo ya hetamalilaei Sisa unai.” ²² Na Agilipa ye hededelau Pestas unai ye wane, “Ya henuwa taba tamowai ta yona hedehedede ya lapuidi.” Ede Pestas ye wane, “Ye namwa, malaitom kabo Paulo kalinana ku lapui.”

Paulo wasawasa Agilipa unai ye lauhetala

²³ Malaitom kabo Agilipa yo Benisi se laoma boda yodi kaba hekohekoikesega numana unai, meta kadi leli se didiga kalili. Na maiyadiyao taulaoma ede tauiyala kadi tanuwaga lakilakidiyao yo magai babadadiyao. Se tuli, na kabo Pestas ye hedede Paulo se woyaiyama. ²⁴ Na kabo ye hedede ye wane, “Wasawasa saesaena Agilipa yo boda maudoimiu inai maidamaiyao ta, teina tamowai ta kwa kita! Yelusalema yo Sisaliya unai, Dius tamowaidiyao se kaibwada kaliguyena se wane, ‘Teina tamowai ta ye namwa mo tabu ye maumauli.’ ²⁵ Na ya nuwatu lobai meta teina tamowai ta unai nige yababa hesau na debanaena bena taba se hekilaino na ye mwaloi. Na ye hededelaoma meta taba ya hetamalilaei Sisa unai. Ede kabo ya hetamalilaei Loma. ²⁶ Na nige kabina ya kata saha kabo ya kuli ye lau Sisa unai na yona ya hedehedede, matawuwuna ede nige kaba hegiluna hedehededena mamohoina hesau ya lobai. Unai ya leyama boda maudoimiu yo kowa wasawasa Agilipa kalimiuwai, bena kana mata mamohoina kwa wasenei na kwa lobai, kabo gonowana ya kulikulilau Sisa unai, na yona ya hedehedede. ²⁷ Ya nuwatui meta nige ye dudulai bena tamowai hesau nige kana mata mamohoina ya lobai na taba ya hetamali gaibuilaei Sisa unai bena ye helauhetala.”

¹ Na kabo Agilipa ye hededelau Paulo unai ye wane, “Gonowana kabo ku tolo na ku bom ku hededehemasalaha uyoigo.” Ede Paulo nimana ye lausini na ye koihekaiyawasidi na kabo ye hetubu ye hedehedede ² ye wane, “Wasawasa Agilipa! Nuwagu ye namwa yo ya gwauyala, matawuwuna ya tolo matam yena na ya hededehemasalaha uyoigau na Dius yodi lauhegilu hedehededediyao maudoidi ta udiyedi. ³ Mata wuwuna kabina ya kata meta kowa Dius kadi kulutubu kabikabidiyao yo Dius yodi laulauhetala kabidi ku kata kalili. Unai ya kaibwadaigo bena ku lapulapui namwanamwa kaliguyena.

⁴ Dius tamowaidiyao maudoidi ma gagiligu unai yogu miyamiya yo yogu laulau maudoidi kabidi se kata kalili, yogu magai yena yo hinage Yelusalema unai. ⁵ Huya lohaloha kabigu se kata kalili, na ena se henuwa kabo se hededehemasalahagau meta yau Paliseya tamowaina hesau, unai huya maudoina Dius yodi laugagayo yo yodi kabikabi ya ginauliwatani kaliliyedi. ⁶ Na se helauhetalagau ta matawuwuna ede yogu kawamamohoi Yaubada yona hededehesunuma kada kulutubu udiyedi wa ye hemamohoiyei. ⁷ Iya ede hededehesunuma Isalaela bogana saudoudoi-labui se nayanayai bena ye laoma, na huya maudoina, mayadai yo boniyai, Yaubada se kaihelahui ma nuwakohihaidi. Yogu wasawasa, teina hededehesunuma ta kawamamohoiyena debanaena Dius tamowowaidiyao se hegilugau ta. ⁸ Idohagi to kwa nuwapwanopwano na nige kwa kawamamohoi meta Yaubada tauboiboita ye hetolouyoidi?

⁹ Yau hinage beyabeyana yogu nuwatu meta ye namwa mo ya kaikaipate Yesu Nasaleta tamowaina yona nuwatu ya hekaiyawasi. ¹⁰ Iya ede saha ya ginauli Yelusalema unai. Taukaitalasam tauwoyaidi yodi gigibwali yena Yesu taukawamamohoiyena ya toledi numa tutugudu yena, na ena yodi hineli se ginauli bena se koihemwaloidi, kabo yau hinage ya talam. ¹¹ Huya badobado ya lau sunago udiyedi Yesu taukawamamohoiyena ya hekilainodi yo ya lauhelilidi Yesu se hedede yababai. Na ya kouyalayala kalili, ede ya lau magai hekadiyo udiyedi Yesu taukawamamohoiyena ya hekamkamnadi.

¹² Mayadai hesau taukaitalasam tauwoyaidi yodi gigibwali se leyama na se hetamaligau ya lau Damaseko. ¹³ Yogu wasawasa, mayamayadailaki yena keda wa unai mala hesau galewa ne unai ye sinadobima ma kagu kahao kalimaiyena. Mala wa ya kita meta ye dawaya kalili na kabo mahana dawayana. ¹⁴ Mala wa dawayana unai maudoimai ka gulidobi bwatano wa unai, na kalina hesau ya lapui galewa ne unai kalina Alamaiki yena ye hedehedede dobima kaliguwai ye wane, ‘Saulo, Saulo idohagi to ku hekamkamnagau ta? Nige gonowana yogu nuwatu ta ku laukwatakwataei.’

¹⁵ Na ya henamai ya wane, ‘Kowa kaiteya, Guiyau?’ Na kalina wa ye hededelaoma ye wane, ‘Yau Yesu ku hekamkamnagau ta. ¹⁶ Ku tolo! Ya taumasalaha kalimwai ta bena ya kaisunuwaiyego yo ku hemala yogu taupaisowa yo tauwasaduwai, teina saha ku kita ta yo hinage muliyena ginauli hekadi kabo ya hekitago na ku wasaduwaiyedi. ¹⁷ Ku lau yom tamowai yo dagela tamowaidiyao udiyedi ku wasaduwai. Na ena se hewaiunugo, yau kabo ya gilihaigo. ¹⁸ Ya henuwa taba ku hededelau udiyedi na se kitalobai, na masigili se laugabae se lau mala unai, yo diyabolo yona gigibwali sunumadi se hekaiyawasidi na se nuwabui se lau Yaubada unai. Na yodi sunuma debanaena kabo yodi yababa ya nuwatugabaedi yo ya tolelaedi yogu tamowai udiyedi.’

¹⁹ “Unai, wasawasa Agilipa, yau nige ya kawayagala, na saha Yaubada ye hekitagau wa ya ginauli watani. ²⁰ Bagubaguna ya lauguguya Damaseko tamowaidiyao udiyedi, na kabo ya lau Yelusalema yo Yudeya tehana maudoina, yo hinage dagela tamowaidiyao udiyedi ya lauguguya, bena se nuwabui na se laoma Yaubada unai, na yodi kabikabi yo yodi miyamiya unai se hemamohoiyei meta se nuwabuiko. ²¹ Yogu lauguguya ta debanaena Dius tamowaidiyao se kabihekahinigau numa tabuna bakubakuna unai, na bena se koihemwaloigau. ²² Na Yaubada ye kitahetetegau na ya maumauli ye laoma ee teina mayadai ta. Unai ya tolo matamiu yena na Yesu wasana ya lauguguyaei boda maudoimiu kalimiuwai. Nige saha hesau wasana ya lauguguyaei na Peloweta yo Mose saha se hedede wa kabo se mamohoi, ²³ meta Keliso kabo se hekamkamna yo ye boita, na kabo iya tamowai bagubagunana boita unai ye tolouyo, na iya kabo mala ye hemasalaha Dius yo dagela tamowaidiyao udiyedi.”

²⁴ Yona hedehedede wa unai Pestas ma kalina lakilakina Paulo ye yogahi gudugudui na ye wane, “Paulo, ku yauyaule! Yom sonoga me se heyauyaulego.” ²⁵ Na Paulo ye wane, “Wasawasa Pestas, yau nige ya yauyaule na ya hedehedede gaibu. Na saha ya hedededi ta mamohoidi yo gonowana ta nuwatu lobaidi. ²⁶ Ginauli maudoidiyao ta wasawasa Agilipa kabidi ye katako, unai gonowana ya hedehededelau unai. Kabina ya kata ginauli maudoidiyao ta ye nuwatu lobaidiko, matawuwuna ginauli maudoidi ta nige se tubu wadawadam yena. ²⁷ Wasawasa Agilipa, peloweta yodi hedehedede ta ku kawamamohoiyedi? Kabina ya kata meta ku kawamamohoiyedi.” ²⁸ Na Agilipa ye hededelau Paulo unai ye wane, “Ku nuwatui bena huya kubwakubwa ta unai ku henuwabuigau na ya hemala Yesu taukawamamohoiyena hesau?” ²⁹ Ede Paulo ye wane, “Nuwana kabo ya guguya ne ye kubwa o ye loha, temeta unai nige ya mode. Na ya tapwalolo yo ya kaibwada mo Yaubada unai kowa yo boda maudoimiu taulapulapui teina mayadai ta, bena kwa nuwabui yo kwa hemala doha yau, na tabu se paigomiu doha teina nimagu ma paipaidi ta.” ³⁰ Wasawasa Agilipa, gabana Pestas, Benisi, yo tamowai hekadi maiyadiyao se tutuli wa se tolo ede se pesa. ³¹ Kaba hekohekoikesega numana wa se pesagabaei na se bom yodi se hedehedede se wane, “Teina tamowai ta nige saha hesau yababana ye ginauli na debanaena bena se koihemwaloi o se tole numa tutugudu unai.”

³² Na Agilipa ye hededelau Pestas unai ye wane, “Teina tamowai ta gonowana ku yailihai, na iyamo ye kaibwadako bena ye lau Sisa unai ye lauhetala.”

Paulo ye kadau ye lau Loma

¹ Yoma lau Italiya nuwatudi maudoidi Pestas ye hineli hedudulaidi ye gehe, kabo Paulo yo taulauhetala tamowaidiyao hekadi wa ye mose hekawalaedi sentuliyo hesana Diuliyasi unai, kabo ye kitahetetedi. Diuliyasi meta tauiyala bodana hesau hesana ‘Sisa yona tauiyala’ kadi tanuwaga. ² Ka dobi gadowa na temenai Adalamitiyam yodi waga hesau. Waga wa bena kabo ye gelu ye lau teha Eisiya, na magaidiyao udiyedi bena ye lauhepehepesa, ede unai ka gelu. Alistakas Masedoniya tamowaina, teha Tesalonika unai ye laoma, iya maidamai ka gelu ka lau. ³ Mala ye tom meta Sidona unai ka duna, na Diuliyasi Paulo ye katekamkamnaei ede ye talamyei na ye pesa kehanao ye kaitaumanaidi, na ginauli saha udiyedi ye deha meta kabo unai iya se sagui. ⁴ Menai ka gelu uyo na yaumai wa ka taumatai ede Saipulus bwanabwanaluwana woyona unai ka lau. ⁵ Silisiya yo Pampiliya gabwadi unai ka heulisi kawasi na ka lau ede teha Lisiya magaina hesau hesana Maila unai ka duna. ⁶ Menai sentuliyo wa Alesandiliya yodi waga hesau ye lobai bena kabo ye lau Italiya, ede ye hedede na unai ka gelu kawasi. ⁷ Na yaumai yona towa pilipili debanaena mayadai lohaloha ka kadauyedi. Mulidi yena kabo ka lage Nidasi, na dedekana ena ka heulisi ka lau. Yaumai wa ka taumatai, unai nige gonowana yoma kedakulu wa ka lauwatani, ede ka dobi Kiliti bwanabwanaluwana hesabana, na isutetena hesana Salamoni unai ka giuli na bwanabwanaluwa wa woyona ena ka heulisi hadihadidi. ⁸ Na woyona heulisina ye yababa kalili unai ka kaipate ka lau ee bwanabwanaluwa wa magaina lakilakina hesana Laseya ka laugabaei na dedekana ena kalotauna hesana Gadowa Namwanamwana unai ka duna. ⁹ Na yoma kadau wa unai meta mayadai ka gabaedi se bado kalili, ede yoma kadau huyana ye hetubu ye yababa ye lau. Mata wuwuna gwagwama yo wowoli huyana ye hanauma.* 27:9 Kalina Giliki unai se kuli “Dius yodi kaihudi mayadaina ye lauko”. Dius yodi kaihudi mayadaina meta Sepetemba o Okotoba unai, na Sepetemba duwaduwalina unai wowoli huyana yo huya gwagwama ye hetubu. Na kabo Nowemba duwaduwalina unai kadau maudoidi se hekaiyawasidi ye lau ee Pebuwali.¹⁰ Unai Paulo ye hededelau waga wa tau geluina maudoidiyao wa udiyedi ye wane, “Tatao, ya nuwatui meta yoda kadau ta kabo ye pilipili yo ye yababa kalili, kabo unai waga yo gogo maudoidi ta gabaedi yo hinage tamowai hekadi kabo se mwaloi.” ¹¹ Iyamo sentuliyo wa nige ye lapulau Paulo unai, na ye kitalau waga tauheyaisiyena yo waga tanuwagana yodi hedehedede wa udiyedi. ¹² Na huya gwagwama unai Gadowa Namwanamwana kaba miyana nige ye namwa kalili. Unai waga wa taugeluina maudoidi wa se henuwa bena taba ka gelu uyo ka dobi Peniki na menai ka miya kana sigana wowoli yo huya gwagwama ta se gehe. Mata wuwuna ede Kiliti unai Peniki meta gadowana ye namwa yo huya gwagwama yo wowoli gadowana ede, na gadowa ta meta ye sanalau teha yalugumini yo teha bulumgai mo udiyedi.

Wowoli se hekalo

¹³ Na kabo yawana ye sibobo ede waga taupaisowaina wa yodi nuwatu meta gonowana se dobi Peniki. Unai lowo se tabei na bena ka heulisi hadihadidi ka dobi. ¹⁴ Nige bayaona kabo yaumai bayabayaona hesau hesana wediliya bwanabwanaluwa wa unai ye towa dikwama. ¹⁵ Na waga wa wolewolena ye konai ede nige gonowana yaumai wa ka taumatai, unai ka boboyo gabai. ¹⁶ Ka dobi Kauda bwanabwanaluwana hesabana na woyona musamusana wa unai ka kaipate bena kaba hekohekoitu wagana ka tabeisiniyama waga wa unai ka tole namwanamwaei. ¹⁷ Se paihekahini ye gehe kabo waga taupaisowaina maina lakilakidiyao se haidi na waga wa sadaina* 27:17 Waga sadaina kaniyona ede waga dedekadiyao labui. udiyedi se paidi na waga wa se momosi hebayao. Se matausi kalili matawuwuna ede nige se henuwa teha Libiya tahalina hesana Sitisi unai se heduna, ede wolewole hesau maina ena se pai na se gabadobiyei gabwa wa unai na bena waga wa ye tabetabe nuwahi.

¹⁸ Yaumai yo bagodu wa se kota kesegaidi na waga wa ye iniꞌinipuluhi ye lau ee mala ye tom unai waga wa kana kaiusa hekana se hesulu hepesadi. ¹⁹ Mayadai hehaiyonana unai ede se hetubu waga wa gogona hekadi se haidi na se hesulu hepesadi. ²⁰ Wowoli wa ye kotakesegai na ka kulolo huya lohaloha kalili nige sola mahana o kipwala ka kitadi yo nige yoma kabalau kabina ka kata, unai maudoimai nuwamai se basabasa na ka nuwatui meta kabo ka boita.

²¹ Mayadai hisa se lau na waga wa unai taugelu maudoimai nige hesau ye kaikai, unai Paulo ye tolo na ye hedede ye wane, “Lahinaidi taba yogu hedehedede wa kwa lapuwatani na Kiliti bwanabwanaluwana unai sola ta miyamiya na nige ta kukegabaei, meta teina pilipili ta taba nige ta hekalo, yo gogo taba nige ta gabaedi. ²² Na nuwamiu ya hedede hebayaodi meta maudoida kabo ta namwanamwa na waga gaibu mo kabo ta gabaei. ²³ Mata wuwuna ede yogu Yaubada, iya kagu tanuwaga yo yau iya yona taupaisowa, boniyai yena iya yona anelu ye taumasalaha dedekagu yena ²⁴ na ye wane, ‘Paulo, tabu ku matausi. Kabo Sisa matanaena ku tolo yo ye helauhetalago. Yo hinage Yaubada yona kabinamwa yo yona gadosisi yena ye hededehesunuma meta maidamwao taukadau maudoidi waga me unai taba nige se mwaloi.’ ²⁵ Unai ya hededelaowa nuwamiu se bayao mata wuwuwna ede Yaubada ya sunumaei na saha ye hedededi wa meta kabo se tubu yo se mamohoi. ²⁶ Na iyamo bwanabwanaluwa hesau unai kabo ta heduna na ye koisinida.”

Waga se heduna

²⁷ Boniyai saudoudoi-hehasina unai meta sola Adiliya gabwana wa unai ka kulokulolo usi. Na boniyai duwaduwalina wa unai meta waga unai taupaisowa wa se nuwatui meta bena tano ka hanahanawuiyako. ²⁸ Unai kabanonoi ledina se hai na se heyoli, na gabwa wa lohana se liyei na se lobai meta gabwa lohana ede kala 20* 27:28 Kala 20meta 37 metres o 120 feet. . Ka kulokulolo nige bayaona na hinage gabwa wa se liyetonogi uyoi meta lohana ede kala 15* 27:28 Kala 15meta 27 metres o 90 feet. . ²⁹ Nonoi wa ka kitadi meta ka hanahanau kaliliko, na ka matausi meta kabo ye koisinigai dakwadakwa ena. Ede lowo hasi se gabaedi waga yiuna wa unai, na waga wa ye tabetabe hekahini. Na maudoidi se tapwalolo yodi yaubada udiyedi meta taba idohagi na mala ye tom mwamwayau. ³⁰ Na waga wa unai taupaisowa maudoidi se koitalaliu na bena se wasabu. Unai kaba hekohekoitu wagana wa se hedalolo dobiyei gabwa wa unai. Na yodi helupodi bena kabo se sae waga isuna wa unai lowo hekadi se gabaedi. ³¹ Na Paulo ye hededelau sentuliyo yo tauiyala tamowaidiyao wa udiyedi ye wane, “Ena tamowai ta waga ta se wasabugabaei, taba nige ta namwanamwa.” ³² Unai tauiyala tamowaidiyao wa kaba hekohekoitu wagana mainana se boli utusidi na ye kulolo basi.

³³ Mala ye hetubu ye uyali ye laoma, ede Paulo ye hededelau waga wa tau geluina maudoidiyao wa udiyedi meta taba se kaikai, na ye wane, “Mayadai saudoudoi-hasi se laoko udiyedi meta kwa matausi kalili, unai nige kai hesau kwa kai. ³⁴ Na teina maudoimiu ta meta taba nige hesau kulum maiyawana kesega ye taukwadalele. Unai ya hedede bayao kalimiuyena bena taba kwa kaikai namwanamwa to kabo kwa maumauli.” ³⁵ Yona hedehedede ta mulina ena kabo pwalawa ye hai na maudoidi matadi yena ye tapwalolo yo Yaubada ye lautokiyei, na kabo pwalawa wa ye kihi na ye kai. ³⁶ Unai kabo maudoidiyao wa nuwadi se talu yo se bayao na se kaikai. ³⁷ Waga wa unai taugelu maudoimai meta badomai ede 276. ³⁸ Ka kaikai ee ye gehe kabo waga kana usaꞌusa witi baikidi wa se hesulu hepesadi gabwa wa unai, bena waga wa ye kahaisae.

³⁹ Mala ye tom na waga unai taupaisowa magai nige se hekaolobai, na kalotau hesau naganagalina se kita. Unai yodi hekasa se ginauli meta bena ka sae unai ka hetata dunaduna. ⁴⁰ Ede lowo ma mainadiyao se boligabaedi yo hinage heyaisi kaba paihekahinidi mainadiyao se yailigabaedi. Na kabo wolewole waga isuna wa unai se kukei na ka boboyo ka sae nagali wa hesabana. ⁴¹ Ka sae ede waga wa ye heduna nituli hesau unai, na isuna wa ye talakahi tahali wa unai na nige gonowana ye sigi, na bagodu se guligulisae waga wa unai ye lau ee waga yiuna wa ye koigwaligwali.

⁴² Tau iyala tamowaidiyao se koitalaliu bena tau lauhetala tamowaidiyao wa se koihemwaloidi na tabu se tubasae na se wasawasabu gabaedi. ⁴³ Na sentuliyo wa nige ye henuwa bena Paulo se unui, ede yodi koitalaliu wa ye hekaiyawasi, na ye hededelau tau gelu maudoidiyao wa udiyedi ye wane, “Kaiteyadi gonowana kabo se tuba, meta se kamposi na se tuba baguna se sae magai.” ⁴⁴ Na kadi kahao hekadi, waga ye koigwaligwali wa molumoluna tehadiyao se haidi na udiyedi se tuba se sae. Na maudoimai ka tubasae magai wa unai ma namwanamwamai.

Paulo yona miya Melita unai

¹ Ka sae, na magai wa tamowaidiyao yomai se hedehedede meta bwanabwanaluwa wa hesana ede Melita. ² Bwanabwanaluwa wa tamowaidiyao yodi laulau se namwa kalili kalimaiyena. Kaiwa se yuhi na se yoganeigai ka lau ka kaimwaiga, matawuwuna ede nabu ye talu yo gwagwama huyana. ³ Ka kaikaimwaiga, na Paulo ye lau kaiwa ye bahema bena ye gabudi. Na kaiwa kalakalasina wa gigibwalina unai mwata hesau kaikaikalasina ye nene pesa ede Paulo nimana ye kalasi na unai ye kabakabasi. ⁴ Magai wa tamowaidiyao mwata wa se kita Paulo nimana wa unai ye kabakabasi, unai se wane, “Teina tamowai ta meta iya tau kaikaiunu! Yodi yoli wa unai nige ye mwaloi, na iyamo yoda yaubada Tautolehedudulai nige ye henuwa bena ye maumauli.” ⁵ Na Paulo nimana wa ye hekwade ede mwata wa ye koihebeku dobiyei kaiwa kalakalasina wa unai, na kamnana ye lapui meta tauna wa nige se kamkamna. ⁶ Na tamowai wa yodi nuwanuwatu kabo Paulo tauna se loloni yo ye guli na ye mwaloi, na iyamo se naya huya lohaloha na se kita meta nige saha hesau ye tubu kalinawai. Unai yodi nuwatu wa se bui uyoi na se hedede meta iya yaubada hesau.

⁷ Yoma kaba kaimwaiga wa dedekana wa unai meta bwanabwanaluwa tamowaidiyao kadi tanuwaga lakilakina hesana Pabiliyasi yona tano. Ye yogaisinigai yona numa ena ka miya na mayadai haiyona ye kitahetete namwanamwa kaliliyegai. ⁸ Na Pabiliyasi tamana ye kasiyebwa na ye kenokeno yodi numa wa unai. Kana kasiyebwa meta tau gwagwama yo bogalau. Paulo ye sae numakalo wa unai na taubada wa yona ye tapwalolo, na nimana ye tolesaedi taubada wa unai ede ye namwanamwa. ⁹ Unai tau kasiyebwa maudoidi bwanabwanaluwa wa unai se laedima, na Yaubada yona gigibwali yena Paulo tamowai wa ye henamwanamwadi. ¹⁰ Unai tamowai maudoidiyao wa se hekasisi kaliliyegai yo se kaikainauyaigai. Na huyana kabo bena waga hesau unai ka gelu, ede yoma kabinonoha wa unai kadau gogodiyao udiyedi se saguigai.

Paulo ye lau ye lage Loma

¹¹ Huya gwagwama wowolina wa debanaena Alesandiliya yodi waga hesau bwanabwanaluwa wa unai ye miyahekila. Waga wa isuna unai Giliki yodi yaubada labui Kasta yo Polakisi tautaudi se pusae na se tolehepatu.

Ka miya nawalai haiyona, na wowoli huyana wa ye gehe ede waga wa unai ka gelu na ka hetubu ka kadau ka lau Loma. ¹² Silakusi unai ka duna na menai ka miya mayadai haiyona. ¹³ Menai ka gelu uyo ka sae Legiumu unai ka duna. Mala ye tom na yawana ye towa, ede ka gelu uyo, na mayadai hesauna unai ka lage Puteyoli. ¹⁴ Temenai Yesu taukawamamohoiyena tamowaidiyao hekadi ka lobaidi, ede se yogaisinigai na menai ka miya mayadai haligigi-labui, mulidi yena kabo ka sae Loma. ¹⁵ Loma unai Yesu taukawamamohoiyena yoma sae wasana se lapui, ede se dobima Apiusi Yona Kaba Lokulokune yo Kaba Kaiyawasi Numana Haiyona magaidi udiyedi se launayanayaigai. Paulo tamowai ta ye kitadi meta nuwana ye bayao na tapwalolo ena Yaubada ye lautokiyei. ¹⁶ Loma unai ka lage ede iyala kapinana wa Paulo ye talamgabaei ye lau ye bom yona kaba miya, na tauiyala tamowaina hesau ye lau Paulo ye kitahetete.

Paulo yona miya Loma unai

¹⁷ Mayadai haiyona mulidi yena Paulo Dius babadadiyao Loma unai taumiya ye yoga gogoidima na ye hededelau udiyedi ye wane, “Kehaguwao, nige saha yababana hesau ya ginauli yoda tamowai yo kada kulutubu kabikabidi yo miyamiyadiyao udiyedi, na iyamo Dius babadadiyao Yelusalema unai se haigaibuigau na se moselaegau Loma yodi laugagayo taukitahetetena tamowaidiyao udiyedi. ¹⁸ Se henamaiyegau meta nige kagu mata hesau yababana se lobai bena kabo unai se unuhemwaloigau, ede lauhetala wa unai bena se yailigabaeigau. ¹⁹ Na Dius babadadiyao nige se henuwa bena lauhetala unai se yailigabaeigau. Ede ya kaibwada taba bena ya laoma Loma, na Sisa kabo ye helauhetalagau. Na yogu laoma ta unai meta nige bena helegu Dius tamowaidiyao ya hegiludi. ²⁰ Teina nuwatu ta debanaena ede ya hedede kwa laomagogoi, na ya hedehedede kalimiuyena ta. Seni ta unai se paigau, matawuwuna ede kita Dius yoda sunuma saha kabo ye tubu huya matada ena.”

²¹ Unai Dius babadadiyao se hededelau Paulo unai se wane, “Nige sola leta hesau Yudeya unai se hetamaliyama na unai wasam ka kita, o tamowai hesau metai ye laoma na wasam yababana hesau ye hedede kalimaiyena. ²² Na ka henuwa bena taba ka laomagogoi na yom nuwatu saha ku hededehemasalahadi na ka lapuidi, matawuwuna ede teha maudoina tamowaidiyao meta kada boda ta unai yom tapwalolo kabikabina ta se hedehedede heyababa.”

²³ Unai yodi laomagogoi mayadaina se godu, ede boda lakilaki se laoma Paulo yona kabamiya wa unai na ye lauhekataedi, malatomtom yena ye hetubu ye lau ee meimeilahi. Yaubada yona basileiya hedehededena ye hededehemasalaha, na Mose yona laugagayo yo peloweta yodi kulikuli udiyedi ye hekitadi meta Yesu Yaubada yona kaisunuwa tamowaina ede. ²⁴ Yona hedehedede wa udiyedi meta tamowai wa hekadiyao yodi talam se ginauli, na hekadiyo nige se kawamamohoi. ²⁵ Unai ede se bom se haihaikawayagala uyoidi. Na bena kabo se dahalai gwaligwali se lau yodi magai, unai Paulo yona hedehedede gehegehedi ye hedededi kalidiyena ye wane, “Yaluwa Tabuna saha peloweta Aisaiya ye hekata na ye hedede gabaedi kami kulutubu udiyedi meta se laoma se mamohoi. ²⁶ Doha Yaubada ye hededelau Aisaiya unai ye wane,

‘Ku lau tamowai ta udiyedi na ku hedede ku wane,

“Yogu hedehedede kabo kwa lapulapuidi,

na taba nige kwa lapulobaidi.

Yogu laulau yo yogu kabikabi kwa kitadi,

na taba nige kwa kitalobaidi.”

²⁷ Mata wuwuna tamowai ta nuwadiyao meta se kwailolo kalili,

beyadi se kolakola,

yo matadi se gibu.

Na taba matadi se lala, kabo se kitalobai,

yo taba beyadi se malapai, kabo hedehedede se lapulobaidi,

yo taba nuwadi se masalaha, kabo se nuwatu lobai,

na nigele.

Unai nige gonowana se nuwabui na ya henamwanamwadi.’ (Aisaiya 6:9, 10)

²⁸ Unai ede ya henuwa bena kabina kwa kata meta Yaubada yona kabihemauli ye ginauliyako yo wasana ye laoko dagela tamowaidiyao udiyedi. Na siya kabo se lapulau Yaubada yona kabihemauli hedehededena ta unai.”* 28:28-29 Kulikuli hekadiyo lausoisoi 29 se kuli doha teina: Paulo yona hedehedede wa ye gehe ede Dius tamowaidiyao se pesa na ma kalina lakilakidi se bom se haihaikawayagala uyoidi. Tausonoga lausoisoi ta nige se lobai buka beyabeyadiyao udiyedi, unai nige ka kuli buka ta unai.

³⁰ Paulo yona numa* 28:30 Paulo yona numaLoma unai ye miyai na nawalai kesega kesega ye hemahemaisa. Dimdim unai se kuli rented house. wa unai ye miya bolimai labui. Na kaiteyadi se laoma bena iya se kita meta ye yogaisinidi, ³¹ na ma nuwa bayaona Yaubada yona basileiya wasana ye lauguguyaei yo Guiyau Yesu Keliso wasana ye lauhekataei udiyedi. Na yona paisowa wa unai meta nige tamowai hesau ye gudugudui.