Marki

Marki

¹ Boo Tii Kɔɔ̃n mɛn bɛ́ boo diɛ Lawa a Nɛgiĩ Yezu Krita wɔ gɔn la, bɛa giala koe n ka kɛ nɛ. ² A kiɛ̃maa tá Lawa a boo gii‐dali Izayii a sɛ́wɔ‐n kɛnɛn: «Á ke, masɛ Lawa n die ma din a dia dí‐a wole diɛ n nyɛɛnɛ, a n zii zɛnaa. ³ Lɛ dɛ n boe diə ne: Ka Dɛnaa a zii zɛnaa, ka a ziin tele.» ⁴ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, Zaã daa diə gole ne, á goã batɛmu diɛ minin ganaa, á goã pii ǹ ni: «Ka n taasɛ ka wusoo kaa sii baraan kio, ma batɛmu da ka ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa kaa sii baraan toa ka nɛ.» ⁵ Zeruzalɛmu kiwi minin laanka Zudee gána min tumaa soo ǹ nə́ woo a li, ǹ nə́ golee ǹ sii baraan li min tumaa yɔrɔ‐a, bɛ̀ Zaã tá bɛa batɛmu kɛ lɛ diɛ ǹ ganaa Zurdɛ̃ tà mu li. ⁶ Zaã na á goã nyɔɔmaa ka dɔnkɛ we, a binbin kũ ǹ maabɛlɛ na á goã ki lɛa, a màn‐bii na á goã bisin laanka zoo nyɔɔ nɛ. ⁷ A na á goã pii zaman nɛ: «Min mɛn bɛ́ re die ma kio, bɛ pàã á gole á la masɛ wɔ nɛ, haalɛ ma n zumə́ ma a kɔsɔ biɛn fore, ma mìi á kiɛɛrɛ bɛ ganaa. ⁸ Masɛ n má batɛmu da ka ganaa mu li, sɛnɛ, bɛ n die ka kiɛ Lawa a zii ni ka Yiri Fu pàã nɛ.» ⁹ Bɛa biikoo li Yezu bɔ Nazarɛti, Galilee gána nɛ á daa, Zaã batɛmu da a ganaa Zurdɛ̃ tà mu li. ¹⁰ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, Yezu a soomaa mu li, á lon yɛ n lɛ buĩ, á Yiri Fu yɛ gisĩ a din la ka zɛrɛkantoan bɛ́ lɔn. ¹¹ Boo diɛ lɛn bɔ lon á pɛ: «Ma n maa Nɛgiĩ lɛa, ma á n narɛ parsiini, masɛ din ni má n bɔ.» ¹² Bɛa bǎã‐n gɔrɔ Yiri Fu Yezu nyɛɛnaan sabɔ á woo‐n diə gole ne. ¹³ Á lɛawaa pusi zɛnaa don bii, Sɛtaan goã n diɛ a gɔ́ɔ̃ li, a n giɛ li a nyanaa a da sii baraa nɛ. A bɛ́ á goã bǎã mɛn nɛ, min kɔ́n banban, bɛ̀ á n bɔ don mànan nɛ. Sɛnɛ, lon a dia dí‐a wolen man nə́ goã a laadoo bǐɛ̃ koe. ¹⁴ Zaã kũ a da kòso‐n kio, Yezu woo Galilee gána nɛ, á goã Lawa a Boo Tii Kɔɔ̃n laakalɛɛ; ¹⁵ a na á goã pii: «Biikoo lɛ pã kəni, Lawa n die a kiibaa ǹ dí lɛ nyɛɛ wɔsɛn bii sisia. Ka n taasɛ, ka wusoo kaa sii baraan kio, ka lɛ kɔ Lawa a Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ ganaa.» ¹⁶ Yezu bɛ́ kiɛ̃ Galilee tà lɛ‐a, á zɔ̀‐kũli min paa yɛ, Simɔn laanka ǹ dɔɔ̃ngiĩ Andre ne, ǹ nə́ goã ǹ zɔ̀ɔ zuĩ tà mu li. ¹⁷ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka kɔ masɛ kio lɛ, ka á re n biɛ ga minin li wolen lɛa Lawa nɛ.» ¹⁸ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, ǹ nə́ ǹ zɔ̀ɔn lɛn toa walan, ǹ nə́ kɔ a kio lɛ. ¹⁹ Á n zɔ̃ á woo nyɛɛn boɛɛn nɛ, á Zebedee a nɛgiĩ min paa yɛ, Zaaki laanka ǹ diɛ̃ Zaã nɛ, manə goã ǹ tà kuru ǹ goo ne, ǹ zɔ̀ɔn zɛnɛɛ. ²⁰ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, Yezu lɛ dia ǹ la. Ǹ nə́ ǹ di Zebedee laanka a dí‐nyalin toa tà kuru ǹ goo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ nə́ kɔ lɛ. ²¹ Yezu laanka a kialandɛnan nə́ woo Kafaranaamu kiwi. Susu ǹ pii pinaa Yezu woo Zuifun lɛsɔkɔn kion, a ná a giala kɔ á minin daraa. ²² Min mɛnɛn bɛ́ ǹ too koe a boo ganaa, bɛn nə́ n kaãbaa a minin daraa ǹ gɔn ganaa parsiini, a giala, a bie ǹ darɛɛ ka landa sii‐daraalin bɛ́ minin darɛɛ lɔn wa, sɛnɛ, pàã tá asɛ a boo lɛ nɛ. ²³ Á daa yaa giĩ goon ne lɛsɔkɔn kion, nɔ̀ɔnɔn manɛ a ganaa, ǹ nə́ n lɛ dɛ ǹ nə́ pɛ: ²⁴ «Nazarɛtin Yezu, n bɛ́ min mɛn lɛa, wɔsɛn tá doɛ̃, Lawa din a dia dí‐a wole sonbore nə n ne. N wàa mɛn sii n wɔsɛn sii ni? Ma nə n daa wɔsɛn laadoo ziziɛ̃ gɔrɔ kən le?» ²⁵ Yezu yoo ǹ gialaa, á pɛ ǹ nɛ: «Ka n lɛ tã, ka n bɔ giĩ kɛ ganaa.» ²⁶ Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ bìn da giĩ lɛ ganaa parsiini, ǹ nə́ n lɛ dɛ kɔsɛkɔsɛ, ǹ nə́ n bɔ a ganaa. ²⁷ Min tumaa nə́ n kaãbaa parsiini, yǎa ǹ nə́ nɔ̀n da kɔn la: «E, wàa sii dɔ n ke? Kɛ n Lawa a zii dii lɛa, á n minin darɛɛ a ganaa koe. A yii n we á sɛ̀ pii nɔ̀ɔnɔn ganaa, ǹ tá a bɔlɔ sii.» ²⁸ Bɛa siin kɛn lɛn zɛnaa gɔ́ɔ̃ nɛ, Yezu tɔ bɔ Galilee gána tumaa nɛ fufuu. ²⁹ Yezu a soo kio Zuifun lɛsɔkɔn kion gɔrɔ, a laanka Zaaki ni ka Zaã nɛ, ǹ nə́ woo Simɔn laanka Andre a kion. ³⁰ Ǹ nə́ woo Simɔn dàãlɔ yaa gɔ̀nɔn‐wɛ̃ kũ á waa‐n tán. Yezu bɛ́ á dɔ gɔrɔ, ǹ nə́ bɛa boo lɛ saa ǹ nə́ pɛ nɛ. ³¹ Á n zɔ̃ á dɔ a li, á kũ a gɔn‐a, á saa á da a giala la. A gɔ̀nɔn‐wɛ̃ lɛ nya, á yoo á màn‐bii zɛnaa á kɔ ǹ la. ³² Wasa yii a sã kio, minin nə́ daa Yezu li ka busulən tumaa nɛ ka nɔ̀ɔndɛnan nɛ. ³³ Kiwi minin tumaa daa ǹ lɛ sɔkɔn kiɛnlɛ‐a. ³⁴ Min mɛnɛn bɛ́ nɔmaa‐n busu tɔrɔ gigiã gɔn, Yezu bɛn tumaa a busu nya, á nɔ̀ɔnɔn loo á n bɔ min gigiã ganaa. A lɛ kɔ mà nɔ̀ɔnɔn lɛn nə boo da wa, a giala, Yezu bɛ́ min mɛn lɛa ǹ tá doɛ̃. ³⁵ Bɛ lɛ a lɛawaa, baayɛlɛ yiisoon ne, bɛ̀ wɔlɔ bɛ́ tɔn ti, Yezu yoo á woo Lawa nyankɔ don. ³⁶ Simɔn laanka ǹ miãn yii bɛ́ á kaa, ǹ nə́ woo ga li. ³⁷ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ yɛ biikoo mɛn li, ǹ nə́ pɛ nɛ: «Min din tumaa tá giɛ n li.» ³⁸ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ka daa wɔ n ta lɛ‐a ǹ kiwin dɔn nɛ. Masɛ doamaa nɛ ma Lawa a Boo Tii Kɔɔ̃n pɛ walan dɔn nɛ. A giala, masɛ a da kanaa mìi lɛ‐n ka bɛ nɛ.» ³⁹ Bɛ lɛ taman yii, á n bibiə́ Galilee gána din tumaa nɛ, á goã Lawa a boo pii Zuifun lɛsɔkɔn kionən ne, bɛ̀ a nɔ̀ɔnɔn loo a ǹ bɔ minin ganaa. ⁴⁰ Giĩ goon ne, gɔ̀nɔn busu babaraa goã a ganaa, á daa Yezu li, á kaa tán a giulun, a ná a nyankɔ parsiini á pɛ: «Bɛ̀ n tá li, n tá boe la n maa busu nya.» ⁴¹ A makara Yezu kũ parsiini. Yezu nə́ n gɔn saa á da a ganaa, á pɛ nɛ: «Ma tá li, máa n busu nya.» ⁴² Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, a busu babaraa lɛ nya, á kakabaa yɛ. ⁴³ Bɛ kio, Yezu pɛ‐n ka a parsiini mà a woo. ⁴⁴ Á tɔ́n pɛ nɛ: «N too kɔ doɛ̃. N nyan toa n kɛ laakalaa min kɔ́n yii‐n wa. Sɛnɛ, wo n din nyaa Lawa a wúlu‐bɔle ne. Bɛ kio, Lawa wúlu mɛn boo da Muizu ni, wo bɛ lɛ bɔ, n nyaa min din tumaa nɛ mà n busu nya.» ⁴⁵ Sɛnɛ, sii mɛn bɛ́ á n zɛnaa giĩ lɛ nɛ, a bɛ́ á woo, á bɔ á mɛ la a ná a laakalaa bǎã yii ni. Bɛ lɛ n ke Yezu boo la á wɔ kiwi kɔ́n nɛ doo wa, a na á goã giɛ̃ don. Minin nə́ bɔ bǎã yii ni, bɛ̀ ǹ wo a li walan.

¹ Lɛawaa paa bɛ kio, Yezu wusoo á daa Kafaranaamu kiwi. Minin nə́ ma mà a tá piɛ. ² Zaman gigiã daa n lɛ sɔkɔn, kion gɔ́ɔ̃ pã, a kiɛnlɛ‐a pã, yǎa min kɔsɔ a wɔ ǹ bǎã banban. Yezu goã ǹ darɛɛ Lawa a boo ganaa. ³ Bɛa biikoo li, min sii daa ka giĩ paǹ tumaa gere‐a goon ne Yezu li. ⁴ Sɛnɛ zaman lɛ taman yii, ǹ ba boe la ǹ tá n mɔrɛ a ganaa wa. Yezu bɛ́ kion mɛn nɛ, ǹ nə́ nɔmaa ǹ nə́ dii bɛ lɛ a kala la, ǹ ná a baã bii fɔ̃ Yezu din mìi la. Ǹ bǎã mɛn lɛ fɔ̃, ǹ nə́ giĩ paǹ tumaa gere‐a lɛ dia Yezu la ka bɛ lɛ nɛ, a n naa nɛ a piì la. ⁵ Yezu bɛ́ á bɛa minin kɛn lɛn goleemali yɛ, á tɔ́n pɛ giĩ paǹ tumaa gere‐a lɛ nɛ: «Maa nɛ, n sii baraan nə́ n toa n nɛ.» ⁶ Zuifun Lawa a landa sii‐daraalin mɛnɛn nə́ goã giã‐n tán walan, bɛn man nə́ goã taasɛ ǹ dinin gɔ́ɔ̃ nɛ: ⁷ «Wàa na á baa giĩ kɛ á boo diɛ kɛnɛn? A n sɔ koe Lawa ganaa! Die n boe la a minbuiinin sii baraan toa ǹ nɛ, bɛ̀ á n bɔ Lawa din sɔɔ̃ nɛ?» ⁸ Yezu bɛ́ á ǹ taasiɛ dɔ̃ a din gɔ́ɔ̃‐n gɔrɔ, á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: — Wàa na á baa ka á taasiɛ kɛ miã we? ⁹ Boo màn paa kɛ bii, ǹ mɛn a pɛ n naanaa? Ma á boe la ma pɛ giĩ paǹ tumaa gere‐a lɛ nɛ: «N sii baraan nə́ n toa n nɛ», hinlaa «Yoo, n nə n piì saa n tɔ wɔ.» ¹⁰ Sonbore, man li ka dɔ̃, mà pàã tá Min a Nɛgiĩ lon kanaa kɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, a minin sii baraan toa ǹ nɛ. Yezu tɔ́n pɛ giĩ paǹ tumaa gere‐a lɛ nɛ: ¹¹ «Yoo lon, n nə n piì saa n wo piɛ.» ¹² Giĩ lɛ yoo, a ná a piì saa gɔrɔ, á soo min tumaa yii ni, á woo. Á kaãbaa da ǹ tumaa ganaa parsiini, ǹ tumaa goã Lawa guguru koe, ǹ nə́ pii: «Wɔsɛn nə tɔn kɛ miã yɛ duduu wa.» ¹³ Yezu wusoo á woo Galilee tà lɛ‐a. Min gigiã daa a li walan, á goã ǹ darɛɛ. ¹⁴ A bɛ́ kiɛ̃ kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ, á Alfee a nɛgiĩ Levii yɛ, giã‐n tán wusuru si ǹ kion. Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Kɔ ma lɛ.» Levii yoo gɔrɔ, á kɔ a kio lɛ. ¹⁵ Bɛ kio, á màn bii kun ka a kialandɛnan lɛn nɛ Levii a kion. Wusuru‐sili gigiã dɔ́ goã màn bii kun ǹ ni, ka min kɔsɔn dɔn nɛ, ǹ tɔ baraa n minin lɛ‐n, a giala, min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã koe Yezu kio lɛ, ǹ gigiã n bɛ miã minin kɛn lɛn tɔrɔ lɛa. ¹⁶ Fariziɛ̃n landa sii‐daraalin nə́ Yezu yɛ màn bii kun ka sii baraa zɛnaalin laanka wusuru‐silin ni, ǹ nə́ tɔ́n pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Wàa na á baa ka á màn bii kun ka wusuru‐silin ni ka sii baraa zɛnaalin gialakunun kɛn nɛ?» ¹⁷ Yezu bɛ́ á bɛa boo lɛ ma, á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Min kakan laadoo ba dagòã‐dali ganaa wa, yǎa busulən. Min mɛnɛn bɛ́ n dinin biɛ min peperen lɛa, masɛ bie ma daa bɛn taman yii wa. Min mɛnɛn bɛ́ n dinin doɛ̃ sii baraa zɛnaalin lɛa, man má daa bɛn taman yii.» ¹⁸ Ǹ kɔ́n pinaa, Zaã a kialandɛnan laanka Fariziɛ̃n kialandɛnan man nə n lɛ soɛ. Minin nə́ daa nɔ̀n da Yezu la kɛnɛn: «Wàa na á baa Zaã a kialandɛnan laanka Fariziɛ̃n kialandɛnan tá nɛn bɛ̀ ǹ nə n lɛ sɔɔ, nsɛ a kialandɛnan nə́ ǹ ba n lɛ soɛ wa?» ¹⁹ Yezu tɔ́n boo gimə́ da ǹ nɛ a din wɔ gɔn la: «Lɔ tii ǹ zuũ a giaáran tá toɛ kunun ǹ ni, ǹ nə n lɛ sɔɔ? Haayii. Bɛ̀ lɔ tii ǹ zuũ lɛ tá kunun ǹ ni, ǹ ba boe la ǹ nə n lɛ sɔɔ wa. ²⁰ Sɛnɛ lɛawaan tá re die, ǹ tá re lɔ tii ǹ zuũ boe ǹ bii, bɛ̀ bɛa biikoo lɛ dɔ, ǹ tá re n lɛ soɛ.» ²¹ Á wusoo á boo gimə́ kɔsɔ da ǹ nɛ a daraa wɔ gɔn la, á pɛ: «Min kɔ́n ba mɔnaa dii siɛ a mɔnaa zizi koo tã‐n wa, a giala, mɔnaa dii lɛ á die n nyɔsɔkɔn, a mɔnaa zizi lɛ baã, a na a toɛ̃ lɛ gole kɔ doo.» Á wusoo á pɛ doo: «Min kɔ́n dɔ ba duvɛ̃ dii kiɛ màn zizin ni wa. A giala, duvɛ̃ dii lɛ á die yui, a màn zizin lɛn yu, n nɔmaa n bɔ̀nbaa n duvɛ̃ laanka n mànan nɛ. Sɛnɛ, min doamaa nɛ a duvɛ̃ dii kaa màn diin ni.» ²³ Susu ǹ pii pinaa, Yezu n kiɛ̃ belee wurun kɔnɔn nɛ. Beleen mɛnɛn bɛ́ zii la, a kialandɛnan lɛn nə́ kaa la, ǹ nə́ bɛ lɛ tɛn yiyiɛ. ²⁴ Fariziɛ̃n nə́ tɔ́n pɛ Yezu ni: «Ga n kialandɛnan lɛn zɛnaa ǹ sii‐a, kɛ doamaa bie a n zɛnaa susu ǹ pii pinaa wa.» ²⁵ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Davida sii mɛn zɛnaa, bɛ̀ màn‐bii bɛ́ a ba a lon wa, ka bɛ lɛ pɛ sɛ́wɔ‐n wa? Ǹ kɔ́n pinaa bɛ̀ bòo bɛ́ a ná a laanka a kialandɛnan kũ, ²⁶ a na á wɔ Lawa a Kion, wúlu‐bɔlen kiã Abiataara a biikoo li, ǹ bɛ́ buurun mɛnɛn koɛ Lawa yɔrɔ‐a wúlu bɔ ǹ màn lɛa, á bɛ lɛ saa á sɔ̃, a ná a kialandɛnan dɔn gɔ nɛ. A da yaa min kɔ́n doamaa bie a bɛa buuru lɛ sɔ̃ wa, yǎa wúlu‐bɔlen dinin sɔɔ̃nɔn.» ²⁷ Yezu tɔ́n pɛ Fariziɛ̃n lɛn manɛ: «Lawa na á susu ǹ pii lɛ koa minbuiin nɛ a laadoo bǐɛ̃ kɔ taman yii, a bie á minbuiin nɛ zɛnaa susu ǹ pii taman yii wa. ²⁸ Bɛ lɛ din taman yii, minin bɛ́ boe la ǹ siin mɛnɛn zɛnaa susu ǹ pii pinaa, masɛ Min a Nɛgiĩ n susu ǹ pii mìi la, pàã á ma lon ma bɛn pɛ.»

¹ Yezu wusoo á woo Zuifun lɛsɔkɔn kion. Giĩ gɔn goon gere‐a kɔ́n dɔ́ goã ǹ lɛsɔkɔn kion lɛ‐n bɛa pinaa. ² Min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã walan, bɛn man nə́ goã giɛ Yezu gɔn li sɔnbɔraanɛ, bɛ̀ á die giĩ lɛ a busu nyɛɛ susu ǹ pii pinaa, ǹsɛn nə́ dɔ̃. A giala, maǹ giɛ a zɛ̀rɛ baa ǹ gɔn li. ³ Yezu tɔ́n pɛ giĩ gɔn gere‐a lɛ nɛ: «Yoo n da kànaa min din tumaa yɔrɔ‐a.» ⁴ Min mɛnɛn bɛ́ tán giɛ, Yezu tɔ́n nɔ̀n da bɛn la: «Wɔa landa siin lɛn man lɛ koe wàa‐n sii nə n zɛnaa min ni susu ǹ pii pinaa, sii bǐɛ̃ hinlaa a baraa? N min nyin si gɛ̀ la hinlaa n na a nyin bɔ?» Sɛnɛ, bɛn nə́ n lɛ tã. ⁵ Ǹ baãnaabaa lɛ taman yii, Yezu foo busu ǹ li, á n yii saa á ga ǹ ganaa, a yɔrɔ kɔsɛ parsiini. Á tɔ́n pɛ giĩ lɛ nɛ: «N gɔn lɛ bɔ kɔn.» Á bɔ kɔn, a gɔn wusoo á bǐɛ̃ kɔ. ⁶ Minin mɛnɛn bɛ́ kii Herɔdi a pàã li, Fariziɛ̃n nə́ soo lɛsɔkɔn kion, ǹ nə́ n lɛ kaa kun bɛn nɛ gɔrɔ, ǹ nə́ ga Yezu dɛ a gã ǹ gɔn li. ⁷ Yezu laanka a kialandɛnan nə́ wusoo ǹ nə́ woo Galilee tà lɛ‐a. Zaman gigiã kɔ a kio lɛ. Ǹ tɛn bɔ Galilee gána nɛ, ǹ tɛn bɔ Zudee gána nɛ, ⁸ ǹ gialakun nə́ bɔ Zeruzalɛmu kiwi. Idumee gána minin laanka Zurdɛ̃ tà kio minin ni, Tiiri laanka Siidɔn lɛkoro‐a ǹ kiwi minin manɛ ǹ tɛn nɛ. Bɛa zaman gigiã kɛ lɛ na á woo Yezu li, a giala, a bɛ́ sii mɛn tumaa zɛnɛɛ, ǹ ná a boo ma. ⁹ Yezu tɔ́n pɛ a kialandɛnan manɛ, mà ǹ mu la ǹ goo boɛɛn yɔrɔ bɔ ǹ koa asɛ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ zaman lɛ baran asɛ gɛwaa wa. ¹⁰ Yezu busulə gigiã kaka kɔ lɛlɛ, bɛ lɛ na á toa min mɛnɛn dinin tumaa bɛ́ ǹ nə́ goã nɔmaa‐n busu gɔn, bɛn nə́ goã n nanaɛ woe Yezu li, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ boo la ǹ nə n gɔn da a ganaa. ¹¹ Bɛ̀ nɔ̀ɔndɛnan nə́ yɛ lɔn, maǹ nə n duwii tán a giulun ǹ nə n lɛ dɛ, bɛ̀ ǹ pɛ màa n Lawa a Nɛgiĩ lɛa! ¹² Sɛnɛ Yezu nə́ n gɔn waa ǹ nɛ taãn‐taãnɛ: «Ka nyan toa minin nə maa Lawa a Nɛbaa dɔ̃ wa.» ¹³ Bɛ kio Yezu dii kele la. A bɛ́ li a min mɛnɛn bɔ, á lɛ dia bɛn la ǹ nə́ daa a li. ¹⁴ Maǹ min fulupaa, á ǹ koa dia dí‐a wolen lɛa. A na á ǹ bɔ, mà ǹ goã kun ka asɛ nɛ, bɛ̀ asɛ nə ǹ dia ǹ wo Lawa a boo pɛ. ¹⁵ Á pàã dɔ kɔ ǹ la bɛ̀ ǹ nɔ̀ɔnɔn loo ne, ǹ nə ǹ bɔ minin ganaa. ¹⁶ A min fulupaa mɛn bɔ, ǹ tɔn nə́ ke: Simɔn nɛ (Yezu bɛ tɔ kɔ mà Piɛrɛ, bɛ giala, mà á kaka ka kɔlɔ nɛ), ¹⁷ ka Zebedee a nɛgiĩ Zaaki laanka Zaã nɛ (Yezu nə́ ǹ tɔ kɔ mà Foo Fuunaan, ǹ dinin bɔlɔ nɛ mà Boanɛrzɛsi); ¹⁸ Andre ne, Filipi ni, Bartelemii ni, Matiə ne, Toomaa nɛ, Alfee a nɛgiĩ Zaaki ni, ka Taadee ne, ka Simɔn nɛ (min mɛn bɛ́ zia diɛ a gána a lɛa), ¹⁹ ka Kariyɔtin Zudaasi ni (min mɛn lɛ Yezu kɔ a zɔ́ɔn la). ²⁰ Yezu wusoo á daa piɛ. Zaman gole wusoo á n lɛ sɔkɔn doo, haalɛ biikoo din ba a laanka a kialandɛnan lon ǹ tá màn bii wa. ²¹ A kion minin bɛ́ ǹ nə́ bɛa boo lɛ ma, ǹ nə́ yoo ǹ nə́ zii saa, mà maǹ woe kuĩ, a giala, maǹ taasɛ mà a yiri na á n si la! ²² Landa sii‐daraalin mɛnɛn nə bɔ Zeruzalɛmu ǹ nə́ daa walan, bɛn man nə́ goã pii kɛnɛn: «A laanka nɔ̀ɔnɔn kiã Sɛtaan lɛ‐n kun. Bɛ lɛ n pàã koe la, bɛ̀ a nɔ̀ɔnɔn lɛn loo ne.» ²³ Yezu tɔ́n lɛ dia ǹ la, á boo gimə́ da ǹ nɛ: «Sɛtaan nə boe la a n din loo lɔn? ²⁴ Bɛ̀ gána mɛn a minin tá zia diɛ kɔn ganaa, bɛa gána lɛ a boe la a bǐɛ̃ kɔ wa. ²⁵ Bɛ̀ kion mɛn a minin tá zia diɛ kɔn ganaa, bɛa kion lɛ a boe la a bǐɛ̃ kɔ wa. ²⁶ Bɛ̀ á daa yaa Sɛtaan nə zia diɛ a din ganaa, bɛ̀ a din a gána minin lɛ a kun wa, a pàã lɛ a boe la a bǐɛ̃ kɔ wa, a wɔ na á nya. ²⁷ Min kɔ́n ba boe la, a wɔ min kaka a kion, a na a gɔn mànan goa, bɛ̀ a ná a bɛa min kaka lɛ yii bɔrɔ á da tán wa. Bɛ̀ á yii ǹ mɛn waáraa, á boe la a na a kion màn din tumaa goa. ²⁸ Masɛ n pii ka‐n sonbore, minbuiinin sii baraa tumaa á re n toɛ ǹ nɛ, ka ǹ Lawa tɔ ziziɛ̃ ǹ boon dinin tumaa nɛ. ²⁹ Sɛnɛ, min mɛn bɛ́ re Lawa a Yiri Fu tɔ ziziɛ̃, bɛa dɛnaa a sii baraa na a mìi‐n duduu, Lawa a re bɛ toɛ ǹ dɛnaa‐n wa.» ³⁰ Yezu na á pɛ ǹ nɛ miɛ̃, a giala, maǹ nə́ goã pii mà nɔ̀ɔnɔn man a ganaa. ³¹ Bɛa biikoo li, Yezu ǹ dan laanka ǹ dɔɔ̃nɔn nə́ daa. Ǹ nə́ n toa kion kio, ǹ nə́ min dia mà a wo lɛ dia Yezu la a daa. ³² Min gigiã na á goã giã‐n tán Yezu lɛnpɛnɛ. Ǹ nə́ tɔ́n pɛ Yezu ni: «Ga, n dan laanka n dɔɔ̃nɔn tá kanaa nɔ̀n diɛ n li.» ³³ Yezu tɔ́n pɛ: «Die n masɛ dan lɛa? Dien man masɛ dɔɔ̃nɔn lɛa?» ³⁴ Min mɛnɛn lɛn bɛ́ giã‐n tán a lɛnpɛnɛ, á n yii saa á ga bɛn lɛn ganaa, á pɛ: «Ka ga, masɛ dan laanka ma dɔɔ̃nɔn man ka kɛn nɛ kànaa. ³⁵ A giala, min mɛn bɛ́ Lawa foo sii zɛnɛɛ, bɛ lɛ n masɛ dɔɔ̃ngiĩ lɛa, bɛ lɛ n masɛ miãnɛn lɛa, bɛ lɛ n masɛ dan lɛa.»

¹ Yezu wusoo á minin‐daraa giala kɔ Galilee tà lɛ‐a doo, zaman gigiã daa a lɛnpɛnɛ, yǎa á wɔ tà kuru ǹ goo ne, á giã mu lalan. Zaman lɛ din tumaa golee tà lɛkoro‐a. ² A na á goã ǹ darɛɛ sii gigiã ganaa ka boo gimə́ ne. A bɛ́ ǹ darɛɛ, a na á goã pii ǹ ni: ³ «Ka n too kɔ. Giĩ goon na á soo á woo màn tɔrɔ pɛsɛ̃. ⁴ A bɛ́ màn tɔrɔ lɛ pɛsɛ̃ a wuru‐n, ǹ tɛn mɛnaa zii lɛkoro‐a. Bàanan nə́ daa ǹ nə́ bɛn mui. ⁵ Ǹ tɛn dɔ́ mɛnaa gɛtaã bǎã nɛ, tii nɔnɔɔ bɛ́ a gigiã bǎã mɛn nɛ wa. Bɛn nə́ bɔ fufuu a giala, tán lɛ giulun ba zulii‐n wa. ⁶ Wasa bɛ́ á dii lon, a na a màn bisin lɛ kũ á bɛbɛnɛ, á dɛ, a giala, gòon taãn ba ǹ lon wa. ⁷ Màn tɔrɔ lɛ tɛn mɛnaa koronkoron nyɛndɛnaa bǎã nɛ. Nyɛn bisin lɛ yoo á màn bisin lɛ gɛwaa, a boo la á yoo á màn kɔ́n baa wa. ⁸ Sɛnɛ, màn tɔrɔ lɛ tɛn mɛnaa tán sonbore ne, á bɔ, á gole kɔ, á nàn bɔ, ǹ tɛn nə́ nàn pɔsɔɔ bɔ, ǹ tɛn pɔsɔrɔ bɔ, ǹ tɛn dɔ́ paabiɛ bɔ.» ⁹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Toon bɛ́ ka lon, ka n too kɔ koe!» ¹⁰ Yezu wɔlɔ bɛ́ á lui zaman lɛ ganaa ǹ mɛn waáraa, a támali wolen laanka a kialandɛnaa fulupaa lɛ tɔ́n pɛ nɛ, mà a boo gimə́n lɛn giala pɛ ǹsɛn manɛ. ¹¹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: — Lawa bɛ́ a kii baa ǹ dí lɛ nyɛɛ lɔn lɛlɛ, a n sii‐durii lɛa. Sɛnɛ, bɛ lɛ na á n nyaa kasɛn manɛ sisia. Sɛnɛ, min gialakunun kɛn, sii din tumaa nə n nyɛɛ bɛn manɛ ka boo gimə́ ne, ¹² màn mɛn bɛ́ toɛ, a kɔnpɛ ka Lawa a boo kɛ nɛ: «Ǹ tá re giɛ ǹ yii laa, sɛnɛ, ǹ yii a re wɔlɔ yii wa, ǹ tá re n too koe ǹ nɔmaa, sɛnɛ, ǹ ba re boo miɛ wa. Bɛ bie wa, ǹ tá re wusii ǹ da Lawa li, Lawa dɔ á die ǹ sii baraan toɛ ǹ nɛ, sɛnɛ, bɛ bɛ́ a bie ǹ yii li ǹ sii lɛa wa.» ¹³ Yezu tɔ́n pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Bɛ̀ ka a boo gimə́ kɛ giala miɛ wa, ka n die n biɛ lɔn ka tɔn boo gimə́ gialakun kɛ din tumaa giala ma? ¹⁴ Màn tɔrɔ pɛsɛ̃li lɛ n Lawa a boo pɛsɛ̃. ¹⁵ Màn tɔrɔ lɛ mɛnaa zii mɛn lɛkoro‐a, min tɛn nə goon ka bɛa zii kɛ lɛ nɛ. Bɛ̀ ǹ nə́ Lawa a boo lɛ ma lɔn, Sɛtaan nə die, a bɛa boo kɛ lɛ bɔ a bɔ ǹ yiri ni. ¹⁶ Min tɛn nə goon ka gɛtaã bǎã nɛ, bɛ̀ ǹ nə́ Lawa a boo lɛ ma lɔn gɔrɔ, maǹ sii ka nyɛnyɛɛ nɛ. ¹⁷ Sɛnɛ, ǹ ba toɛ a gòon bɔ ǹ nɛ wa, a ba goɛ̃ ǹ nɛ a belebɔ wa. Bɛ lɛ nɛ, bɛ̀ foo‐ziziɛ̃ daa, hinlaa bɛ̀ minin man fuu nyɛɛ ǹ nɛ Lawa a boo lɛ taman yii, ǹ mìi ziziɛ̃ gɔrɔ. ¹⁸ Màn tɔrɔ mɛnaa nyɛn bǎã mɛn nɛ, min tɛn dɔ n miɛ̃. Ǹ tá Lawa a boo lɛ miɛ, ¹⁹ sɛnɛ, kanaa sii a taasiɛn nɛ, naforo a lɛn bebele sii laanka foo sii tɔrɔ kɔsɔn man we ǹ ne, ǹ Lawa a boo lɛ kũ, ǹ baa nɛ‐kɔbaã wole lɛa ka da nɛ‐kɔbaã wole bɛ́ lɔn. ²⁰ Sɛnɛ, min tɛn nə goon ka tán sonbore mɛn bɛ́ ǹ nə́ màn tɔrɔ pɛsɛ̃ a nɛ. Bɛ̀ ǹ nə́ Lawa a boo lɛ ma, maǹ sii, ǹ nɛ dɔ kɔ, ǹ tɛn wɔ n pɔsɔɔ, ǹ tɛn wɔ n pɔsɔrɔ, n tɛn dɔ wɔ n paabiɛ.» ²¹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ min bólon lɛ sã, a n biɛ lɔn? A n tan kumii a ganaa? Hinlaa a n diɛ gə́rə́n giulun? A bie a lɛ siɛ̃ a da màn la lon wa? ²² Sii mɛn bɛ́ durii ni, Lawa á die bɛ nyɛɛ, á die diɛ wɔlɔ fúlu‐a foaãnɛ. ²³ Toon bɛ́ ka lon, ka n too kɔ koe!» ²⁴ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ doo: «Ka bɛ́ boo mɛn miɛ, ka n yiri kɔ bɛ li parsiini. Lawa n die a gii ǹ màn zoɛ̃ a kɔ ka la a kɔnpɛ ka ka dinin too kɔ ǹ gɔn nɛ, a màn da li a kɔ ka la. ²⁵ A giala, bɛ̀ màn tá min mɛn lon, kɔsɔ á die n diɛ bɛa dɛnaa wɔ li, sɛnɛ, màn kɔ́n bɛ́ a ba min mɛn lon wa, a boɛɛn mɛn dɔ din bɛ́ a lon, bɛ lɛ dɔ n die n kuĩ a n si la.» ²⁶ Yezu tɔ́n pɛ doo: «Lawa a kiibaa lɛ a kɔnboe á ke: Giĩ goon na á màn tɔrɔ pɛsɛ̃ a wuru‐n. ²⁷ Bɛ kio, tèlò‐n a n nyuù we, bɛ̀ a yoo baayɛlɛ baayɛlɛ. Bɛa biikoo kɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, màn tɔrɔ lɛ gii á bɔ, sɛnɛ giĩ lɛ a màn kɔ́n doɛ̃ bɛ gɔ́ɔ̃‐n wa. ²⁸ Màn tɔrɔ lɛ n boe tán a din ganaa, a bàlà bɔ, bɛ kio a mìi bɔ, a tɔn nàn bɔ sɔnbɔraanɛ bɛa mìi lɛ ganaa. ²⁹ Bɛ̀ bɛa nàn lɛ ma ǹ mɛn waáraa, giĩ lɛ n yui a na a sɛn gɔya saa, a na a kurii giala kɔ, a giala, a kurii waáraa na á dɔ.» ³⁰ Yezu tɔ́n pɛ doo: «Kasɛn man die pii mà Lawa a kiibaa lɛ n kɔnboe ka wàa nɛ? Kasɛn man die zoɛ̃ kɔn ka wàa nɛ? ³¹ A n kɔnboe ka mutarde we goon ne. A diɛ biikoo li, a din ni boɛɛn nɛ kanaa a màn we tɔrɔ tumaa bii. ³² Sɛnɛ, bɛ̀ ǹ nə́ da, a n yui a gole kɔ, a kiɛ̃ ǹ miã dù gɔrɔ da tumaa la. A n gùrùn boe dadara, bàanan dinin nə boo la ǹ nə ǹ kii dɔ la, a wúlu li.» ³³ Yezu na á goã boo gimə́ gigiã diɛ kɛnɛn lɛn, bɛ̀ a min tumaa daraa nɛ. A too kɔmalon wole lɛn taasiɛ bɛ́ doe màn mɛn ganaa, a na á goã ǹ darɛɛ á kɔnpii ka bɛ lɛ nɛ. ³⁴ A boo kɔ́n diɛ ǹ nɛ, bɛ̀ boo gimə́ goɛ̃ ná a ba a‐n wa, sɛnɛ, bɛ̀ a laanka a kialandɛnan lɛn dinin sɔɔ̃nɔn tá kun, a na a tumaa giala pii ǹ ni. ³⁵ A din pinaa wasamiɛnɛ, Yezu pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Ka daa wɔ n ta tà lɛ a lɛkoro goon kɛ ganaa.» ³⁶ Ǹ nə́ n bɔ kun zaman lɛ nɛ. Yezu goã tà kuru ǹ goo mɛn nɛ, a kialandɛnan nə́ woo kun ni bɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. Tà kuru ǹ goon kɔsɔn dɔn nə́ goã kunu a li. ³⁷ Piɛ̃ gole ná a giala kɔ gɔrɔ á yoo, mu lɛ n yui, bɛ̀ á n duwə́ goo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛa yɔrɔ lɛ la, goo lɛ na a gialaa piɛ̃ ka mu‐n gɔrɔ. ³⁸ Yezu nə́ n mìi da pìti la, á goã nyuù we goo lɛ‐n kio. A kialandɛnan nə́ tɔ́n bũ, ǹ nə́ pɛ nɛ: «Mìinaa, wɔ ǹ die giɛ̃! Bɛ a sii lɛa n yii li wa?» ³⁹ Yezu yii kaa, á yoo, á paraa piɛ̃ lɛ li, á pɛ: «Sisia!» Piɛ̃ lɛ nə́ n lɛ kũ bɛ lɛ‐a. Á pɛ tà mu lɛ dɔ nɛ: «Golee!» Tà mu lɛ dɔ́ golee, wɔlɔ nyɛɛ ka kiĩn. ⁴⁰ Yezu tɔ́n pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Wàa na á baa ka á nyɛ́ɛ biɛ? Goleemali ba ka lon haalɛ tɔn pelo wa?» ⁴¹ Sɛnɛ ǹ nə́ nyɛ́ɛ baa parsiini, ǹ nə́ nɔmaa ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ: «E Wàa min tɔrɔ n ke? Piɛ̃ laanka tà mu din tumaa na a bɔlɔ sii!»

¹ Bɛ kio, Yezu laanka a kialandɛnan nə́ woo, ǹ nə́ dɔ Galilee tà lɛ a lɛkoro goon ganaa, Geraazaa minin kiwi. ² Yezu bɛ́ á soo á n bɔ goo lɛ gɔ́ɔ̃‐n lɔn gɔrɔ, giĩ goon soo geren bĩ ǹ bǎã nɛ á daa n da lɛ. Nɔ̀ɔnɔn man nə́ goã bɛa giĩ lɛ ganaa. ³ A na á goã giɛ̃ geren bĩ ǹ bǎã nɛ. Min kɔ́n ba boe la a kũ a yii doo wa, haalɛ ta ǹ nə́ yii ka fɔlɔ biɛn nɛ. ⁴ Ǹ tɛn nɛ, maǹ a gòãn kiɛ kan nɛ, ǹ fɔlɔ biɛn kaa a gɔnɔn ganaa, sɛnɛ, a n kan lɛ kiɛ, a fɔlɔ biɛn lɛn na. Pàã ba min kɔ́n lon a boo la a kũ a tamaa wa. ⁵ Biikoo yii, penleen ba la wa, tèlò ba la wa, a na á goã n bibiĩ geren bĩ ǹ bǎã nɛ, á wo kelen la, bɛ̀ a n lɛ dɛ, a n din tɔtoɛ̃ ka kɔlɔ nɛ. ⁶ A bɛ́ á Yezu yɛ tiãlɛa, á baa si á woo kaa tán a giulun, ⁷ á n lɛ dɛ kɔsɛkɔsɛ á pɛ: «N wàa dí n masɛ ganaa, Yezu, Lawa gole a Nɛ? Ma nə n gòã kuĩ ka Lawa tɔ nɛ, n nyan fuu nyaa ma‐n wa.» ⁸ Giĩ kɛ n pii miɛ̃, a giala mà Yezu na á pɛ nɔɔ̀nɔn lɛn manɛ, maǹ soo, ǹ nə n bɔ giĩ lɛ nɛ! ⁹ Yezu tɔ́n nɔ̀n da giĩ lɛ la kɛnɛn: «N tɔ n die?» Á tɔ́n pɛ Yezu ni: «Ma tɔ n "Damata", a giala, wɔsɛn tá gigiã.» ¹⁰ Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ Yezu nyankɔ parsiini, mà a baran ǹsɛn loo a ǹsɛn bɔ gána lɛ‐n wa. ¹¹ Birii gigiã goã walan kele lɛ giala li, giɛ màn‐bii li. ¹² Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ tɔ́n Yezu nyankɔ mà a ǹsɛn dia ǹ wo kaa bɛa biriin lɛn nɛ. ¹³ Yezu bɛ lɛ a lɛ kɔ ǹ la. Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ n bɔ giĩ lɛ ganaa, ǹ nə́ woo kaa biriin lɛn nɛ. Biriin lɛn tumaa dɔ birii duu paa (2,000); ǹ nə́ gisĩ kele lɛ la fufuu, ǹ nə́ woo kaa tà mu li, mu nə́ ǹ kũ. ¹⁴ Biriin‐lɛduə́lin lɛn nə́ baa si ǹ nə́ woo a boo da kiwi gɔ́ɔ̃ dɛnan laanka lalaa lɛ‐a dɛnan manɛ. Sii mɛn bɛ́ á n zɛnaa, minin nə́ da ga a ganaa. ¹⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Yezu li, nɔ̀ɔn gigiã bɛ́ á goã giĩ mɛn ganaa, ǹ nə́ woo yaa giã‐n tán ka mɔnaan nɛ a ganaa, a yiri lɛpiɛ̃maa nɛ. Nyɛ́ɛ nə́ ǹ kũ. ¹⁶ Min mɛnɛn nə sii mɛn din tumaa yɛ á n zɛnaa nɔ̀ɔndɛnaa lɛ laanka biriin lɛn manɛ, ǹ ná a laakalaa minin lɛn yii ni. ¹⁷ Bɛ lɛ na á toa ǹ nə́ Yezu nyankɔ mà a woo a n bɔ ǹsɛn gána nɛ. ¹⁸ Nɔ̀ɔndɛnaa zizi lɛ bɛ́ á Yezu yɛ we tà kuru ǹ goo ne, á Yezu nyankɔ mà a toa asɛ giã kun ni. ¹⁹ Yezu bɛa lɛ kɔ la wa, sɛnɛ a na á pɛ nɛ: wusoo n wo piɛ. Dɛnaa makara bɔ n ganaa, á sii mɛn tumaa zɛnaa n nɛ, woo n na a tumaa laakalaa n kion minin manɛ. ²⁰ Yezu sii mɛn tumaa zɛnaa giĩ lɛ nɛ, á woo á bɔ á mɛ a tumaa la a ná a laakalaa Kiwi Fù gána nɛ. A ma wole din tumaa nə́ n kaãbaa parsiini. ²¹ Yezu wɔ goo ne, á wusoo á woo tà lɛ a lɛkoro kɔsɔ ganaa. A bɛ́ tà lɛkoro‐a, zaman gigiã daa a lɛnpɛnɛ. ²² Zuifun lɛsɔkɔn kion a goledɛnaa goon daa, a tɔ n Zayirusu. A bɛ́ á Yezu yɛ lɔn gɔrɔ, á n duwə́ tán a giulun. ²³ A ná a nyankɔ parsiini, á pɛ: «Maa nɛlɔ n die giɛ̃. Ma nə n nyankoen n da n gɔn da la, n Lawa nyankɔ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ a kaka kɔ a yii goã koo.» ²⁴ Yezu woo kun ni. Zaman gole kɔ Yezu lɛ, ǹ nə́ gɛwaa a paǹ yii ganaa. ²⁵ Lɔ goon dɔ́ goã walan lɛ‐n, lɔn mà kaa ǹ busu na a ganaa á dɔ lɛ̀ fulupaa a nyɛɛ wa. ²⁶ Á nɔmaa dagòã‐bɔle gigiã gɔn parsiini, a gɔn màn tumaa nya. Bɛ din tumaa kio a pɛsã kɔ wa, sɛnɛ a n tɔn kaka koe woe. ²⁷ A bɛ́ á Yezu boo ma minin lɛ‐n, a na á taasɛ a din gɔ́ɔ̃ nɛ, mà bɛ̀ asɛ n boe la a n gɔn da a mɔnaa din ganaa kooro, mà asɛ a busu n nyɛɛ. Bɛ lɛ nɛ á tɔ́n daa n dɔ zaman lɛ bii, á golee Yezu kio, á n gɔn da a mɔnaa ganaa. ²⁹ A din bǎã‐n gɔrɔ mà lɛ golee, á dɔ̃ a din gɔ̀nɔn ganaa mà asɛ a busu nya. ³⁰ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ Yezu dɔ̃ a din ganaa mà pàã kɔ́n soo asɛ nɛ. Á n yɔrɔ bɔyaa zaman lɛ bii, á nɔ̀n da: «Die na á n gɔn da maa mɔnaan ganaa?» ³¹ A kialandɛnan lɛn nə́ tɔ́n pɛ nɛ: «N yii‐n zaman lɛ dɔ ganaa n gɛwɛɛ n paǹ yii‐a, ma n nɔ̀n diɛ mà die na á n gɔn da nsɛ ganaa?» ³² Sɛnɛ, Yezu na á goã giɛ a paran ma li màn mɛn bɛ́ toɛ a sii kɛ lɛ a zɛnaali yɛ. ³³ Lɔ lɛ gɔ̀nɔn na á goã bìn diɛ nyɛ́ɛ gɔn, a giala sii mɛn bɛ́ á n zɛnaa nɛ a din dɔ̃. Bɛ lɛ nɛ, á woo n duwə́ tán Yezu giulun, á sonbore din tumaa pɛ nɛ. ³⁴ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Lɔ lɛɛ, n din a goleemali na á n kirisibaa. Wo ka bǐɛ̃ nɛ, n goã ka là nyantoro ne.» ³⁵ Yezu bɛ́ bɛa boo lɛ diɛ miɛ̃, dia dí‐a wolen nə́ bɔ goledɛnaa Zayirusu a piɛ, ǹ nə́ daa pɛ nɛ: n nɛlɔ lɛ gã. wàa na á baa n tá Mìinaa nɔmiɛ doo? ³⁶ Sɛnɛ Yezu nə n too kɔ ǹ boon li wa. Á tɔ́n pɛ Zayirusu ni: «N baran nyɛ́ɛ baa wa, yǎa n goleemali wɔ.» ³⁷ A lɛ kɔ mà min kɔ́n wo kun ka asɛ‐n wa, bɛ̀ á n bɔ Piɛrɛ nɛ, ka Zaaki laanka ǹ diɛ̃ Zaã nɛ. ³⁸ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ lɛsɔkɔn kion a goledɛnaa lɛ a piɛ, Yezu minin yɛ ǹ lala diɛ, ǹ nə wuu pii n lɛ wurii. ³⁹ Yezu wɔ kion, á pɛ ǹ nɛ: «Wàa lɛ dɛ gigiã n ka bɛ nɛ? Wàa na á baa ka á wuu pii? Nɛ lɛ bie á gã wa, a n nyuù we.» ⁴⁰ Ǹ nə́ yaa wɔ Yezu ganaa. Yezu nə́ ǹ tumaa loo á ǹ kaa kanaa, á tɔ́n nɛ lɛ di ni, ka ǹ dan laanka a din a kialandɛnaa sɔɔ lɛ toa kun ka a din ni, á woo ǹ ne nɛ lɛ a waa ǹ kion. ⁴¹ Á wɔ kion lɛ nɛ, á nɛ lɛ kũ a gɔn ganaa, á pɛ nɛ: «Talita kumii»). (Ka ǹ dinin bɔlɔ nɛ mà: «Nɛnɛn lɛɛ, masɛ n pii ni, máa n yoo lon!» ⁴² Nɛnɛn lɛ yoo gɔrɔ, a ná a giala kɔ a tɔ wɔ. (Lɛ̀ fulupaa nɛ nɛ). Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛ yɛ lɔn gɔrɔ, á kaãbaa gole da ǹ ganaa parsiini. ⁴³ Sɛnɛ Yezu nə́ n gɔn waa ǹ nɛ taãn‐taãnɛ mà ǹ nyan toa ǹ na a boo da min kɔ́n yii‐n wa. Bɛ kio á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: mà ǹ màn‐bii kɔ la a bii.

¹ Yezu soo á n bɔ bɛa bǎã lɛ nɛ. A bɛ́ á too kiwi mɛn nɛ, a kialandɛnan nə́ kɔ lɛ, ǹ nə́ woo walan. ² Susu ǹ pii pinaa, á yoo á minin daraa Zuifun lɛsɔkɔn kion. Min gigiã mɛn tumaa na a lɛ ma, bɛn nə́ n kaãbaa parsiini, ǹ nə́ goã pii: Eebe, a n boe ka kɛ‐n maa? Die na á yiridɛnaabaa kɛ kɔ la? Wàa n kaãbaa ǹ siin man kɛn nɛ a tá ǹ zɛnɛɛ? ³ A din da‐sɛlɛli kɛ lɛ bie wa ya? Mariya a nɛ kɛ lɛ bie wa? Ǹ dɔɔ̃ngiĩ bie ka Zaaki ni, ka Zoze ne ka Zude laanka Simɔn nɛ wa? Ǹ miãnɛnɛn bie ke kun ka wɔsɛn nɛ kànaa wa ya? Bɛ lɛ na á toa, ǹ nə́ n piã nɛ. ⁴ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Lawa a boo gii‐dali yii a puusə koe bǎã kɔ́n nɛ wa, bɛ̀ á n bɔ a din a yɛ ǹ kiwi ni, ka a din dɔɔ̃nɔn laanka a din a sumu minin bii.» ⁵ Yezu na á n gɔn da busulən kɔnɔn la walan, á ǹ kaka kɔ. Bɛ̀ á n bɔ bɛ nɛ, a boo la á kaãbaa ǹ sii kɔ́n zɛnaa walan wa. ⁶ Ǹ dinin golee Yezu li baã kɛ lɛ‐n á kaãbaa da Yezu ganaa. Bɛ kio, Yezu goã n bibiĩ lɛ‐a ǹ kiwin ni á n minin darɛɛ. ⁷ Yezu lɛ dia a kialandɛnaa fulupaa lɛ la, á ǹ dia dí‐a min papaa. Á nɔ̀ɔnɔn loo ǹ pàã kɔ ǹ la, ⁸ á pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ á n bɔ bàbàla nɛ, ka nyan toa ka màn kɔ́n saa zii tɔ‐wɔ lɛ taman yii wa. Ka baran buuru saa wa, ka baran nyankɔ ǹ bɔnaa saa wa, ka baran wɔrɔ dɔ saa ka da kaa zéwo‐n wa. ⁹ Ka kɔsɔn wɔ ka gòã ganaa, sɛnɛ, ka baran dɔnkɛ paa kaa kɔn la wa.» ¹⁰ Á wusoo á pɛ ǹ nɛ doo: «Bɛ̀ ka dɔ kiwi mɛn‐a, ka bɛ́ re n yui kion mɛn nɛ, ka goã bɛa kion lɛ‐n miɛ̃, yǎa ka wo bǎã kɔsɔ‐n doe. ¹¹ Bɛ̀ bǎã mɛn a minin nə́ n piã, mà ka baran n yu ǹsɛn la wa. Bɛ̀ ǹ nə́ n piã, ǹ nə n too kɔ ka lon wa, ka n gòã gusuũ duduu, ka soo ka n bɔ walan: Bɛ n gɔn waa ǹ sii lɛa ǹ wɔ paǹ li.» ¹² A kialandɛnan lɛn nə́ woo ǹ nə́ pɛ minin manɛ, mà ǹ doamaa nɛ ǹ nə n taasɛ, ǹ wusoo ǹ sii baraan kio. ¹³ Ǹ nə́ nɔ̀ɔn gigiã loo ǹ nə́ ǹ bɔ minin ganaa, ǹ nə́ nyɔɔ lɔ busulə gigiã ganaa ǹ nə́ ǹ kaka kɔ. ¹⁴ Bɛa biikoo lɛ li, kii Herɔdi dɔ́ Yezu boo ma, a giala, a tɔ bɔ bǎã tumaa nɛ. Min tɛn na á goã pii mà Zaã, batɛmu‐dali yii na á kaa á n bɔ geren bii, bɛ lɛ na á toa pàã tá a lon á kaãbaa ǹ siin zɛnɛɛ. ¹⁵ Min tɛn dɔ mà Lawa a boo gii‐dali Yilii mɛn doamaa bɛ́ na a daa, bɛ lɛ nɛ. Ǹ tɛn dɔ mà : a laanka Lawa a lɛlɛ a boo gii‐dalin kɛn lɛn man goon. ¹⁶ Herɔdi bɛ́ á bɛ ma ǹ mɛn waáraa, á tɔ́n pɛ: masɛ pɛ maa ǹ Zaã mɛn lɛ mìi kuru lɛlɛ, a din lɛ nɛ, a yii na á wusoo á kaa. ¹⁷ Zaã mìi lɛ a kurii saa màn mɛn li á ke: Herɔdi na á Herɔdiadi saa lɔ lɛa, a da yaa a din dɔ diɛ̃giĩ Filipi a lɔ nɛ. ¹⁸ Zaã tɔ́n pɛ nɛ mà a doamaa bie a ǹ diɛ̃giĩ lɛ a lɔ lɛ kũ a si la, a baa a lɔ lɛa wa. ¹⁹ Bɛ lɛ nɛ, Herɔdiadi foo yoo Zaã li á la yii ni, á goã giɛ a dɛ ǹ gɔn li. Herɔdi tɔ́n pɛ, mà ǹ Zaã kũ ǹ yii ǹ da kòso‐n. Á goã Zaã tamaɛ, a ba li mà Herɔdiadi dɛ wa. ²⁰ Herɔdi goã nyɛ́ɛ biɛ Zaã nɛ, a giala, á dɔ̃ mà Zaã n Lawa a min sonbore lɛa. Á goã kɔɔ̃n a ganaa a n too kɔ Zaã a boo li, sɛnɛ, bɛ̀ a tá n too koe li, a yiri yii nə n lɔloɛkɔn. ²¹ Sɛnɛ, Herɔdi a yɛ ǹ zɔ́n zɛnaa pinaa na á n baa Herɔdiadi a lɛawaa sonbore lɛa. Bɛ lɛ a pinaa, Herɔdi màn‐bii gole zɛnaa a pàã a mìilandɛnan manɛ ka sɔraasin goledɛnan laanka Galilee gána a min dadaran nɛ. ²² Herɔdiadi a nɛlɔ wɔ ǹ bii walan, á bɛ̀ baa, bɛ́ kɔɔ̃n kɔ Herɔdi laanka a min mɛnɛn bíi màn‐bii ganaa. Herɔdi tɔ́n pɛ nɛniɛ lɛ nɛ: n bɛ́ màn mɛn li, a pɛ masɛ nɛ,ma á re koe n la. ²³ Á tɔ́n liɛ kɛ wɔ nɛ: n bɛ́ re màn woo màn nyankoe masɛ lon, ma á re koe n la, haalɛ ta maa a pàã lɛ a talɛɛ din ni. ²⁴ Nɛniɛ lɛ soo á woo nɔ̀n da ǹ dan la: ma pɛ- n mà a wàa kɔ? Ǹ dan pɛ mà a pɛ nɛ: Zaã, batɛmu‐dali ke, a bɛ mìi kɔ. ²⁵ Nɛniɛ lɛ nə́ n nanaa á woo kii li, á pɛ mà : Zaã, batɛmu‐dali ke, masɛ n giɛ li, n bɛ mìi kɔ masɛ la màn nɛ sisia! ²⁶ Kii nə́ n yɔrɔ kɔsɛ parsiini, sɛnɛ, a boe la a n lɛ bɔ doɛ̃ doo wa, a giala, a min mɛnɛn bíi, á n liɛ ǹ tumaa yɔrɔ‐a. ²⁷ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, a sɔraasin giĩ mɛn a dí bɛ́ ka bɛ nɛ, á bɛ dia, mà a wo Zaã mìi na, a da nɛ. Sɔraasin giĩ lɛ woo wɔ kòso kion, á Zaã mìi kuru. ²⁸ Bɛ kio, á daa ka a mìi lɛ‐n màn nɛ, á kɔ nɛniɛ lɛ la, nɛniɛ lɛ dɔ́ tɔ́n saa á kɔ ǹ dan la. ²⁹ Zaã a kialandɛnan bɛ́ ǹ nə́ bɛ ma ǹ mɛn waáraa, ǹ nə́ daa a gere saa ǹ nə́ woo bĩ. ³⁰ Dia dí‐a wolen lɛn nə́ sii mɛn tumaa zɛnaa, ǹ minin daraa sii mɛn tumaa ganaa, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa Yezu li, ǹ ná a tumaa laakalaa nɛ. ³¹ Woo a daa wolen nə́ mɔnaa parsiini, haalɛ biikoo din ba Yezu laanka a kialandɛnan lon ǹ tá màn bii wa. Bɛ lɛ nɛ á tɔ́n pɛ ǹ nɛ mà ǹ da kun ka asɛ nɛ bǎã kɔ́n nɛ tiãlɛa, ǹ nə n susu boɛɛn nɛ. ³² Ǹ dinin sɔɔ̃nɔn nə́ tɔ́n wɔ tà kuru ǹ goo ne, ǹ nə́ woo tiãlɛa. ³³ Sɛnɛ, min gigiã nə́ ǹ yɛ woe ǹ nə́ ǹ dɔ̃. Ǹ nə́ bɔ kiwi din tumaa ganaa, ǹ nə́ baa si ka ǹ gòã nɛ, ǹ nə́ dɔ walan Yezu laanka a kialandɛnan nyɛɛnɛ. ³⁴ Yezu bɛ́ á soo á n bɔ goo lɛ nɛ ǹ mɛn waáraa, á zaman gole yɛ. Minbuiinin lɛn makara kũ parsiini, a giala maǹ nə́ goã goon ka sèren mɛnɛn bɛ́ lɛduə́li ná a ba ǹ la wa. A ná a giala kɔ á ǹ daraa sii gigiã ganaa. ³⁵ Wasa bɛ́ á mɛ, Yezu a kialandɛnan nə́ n zɔ̃ ǹ nə́ dɔ a li, ǹ nə́ pɛ nɛ: «Wasa mɛ, bǎã lɛ dɔ n don lɛa. ³⁶ Minin lɛn toa ǹ wo màn‐bii pii ǹ dinin manɛ don kionən laanka lɛ‐a ǹ kiwin ni.» ³⁷ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka dinin nə màn‐bii kɔ ǹ la ǹ bii.» Ǹ nə́ tɔ́n pɛ Yezu ni: «Ma n giɛ li wɔsɛn nə lɛawaa biɛpaa a dí nya ǹ giɔ̀mɔ saa wɔ wo buuru pii ni, wɔ tɔn da kɔ ǹ la ǹ sɔ̃?» ³⁸ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Buuru mìi gia n ka lon? Ka wo ga.» Ǹ bɛ́ ǹ nə́ nɔ̀n da, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa pɛ nɛ mà buuru mìi sooro laanka zɔ̀ màn paa na a tan. ³⁹ Bɛ kio, Yezu pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Ka zaman lɛ tatala kɔn kuru kuru, ǹ giã tán buu buruu lɛ la.» ⁴⁰ Ǹ nə́ giã tán, kuru tɛn nə min paabiɛ, ǹ tɛn nə min posooro. ⁴¹ Bɛ kio Yezu bɛa buuru sooro lɛ laanka zɔ̀ màn paa lɛ goa, á n yɔrɔ dia lon á barka da Lawa nɛ. Á buuru lɛ yiyiɛ kɔn á kɔ a kialandɛnan lɛn la, mà ǹ gii zaman lɛ nɛ. Á zɔ̀ màn paa lɛ dɔ gii ǹ tumaa bii. ⁴² Didie màn bii á kã. ⁴³ Buuru gialakun laanka zɔ̀ gialakun mɛn goã, a kialandɛnan lɛn nə́ goa ǹ nə́ woo ne, á kankaan fulupaa pã. ⁴⁴ Buuru lɛ a sɔ̃lin man nə́ goã giĩ duu sooro ( 5000 ), lɔn laanka nɛnyaanan gòɛ̃ ná a ba a‐n wa. ⁴⁵ Bɛ kio gɔrɔ, Yezu ná a kialandɛnan lɛn kaa tà kuru ǹ goo ne, mà ǹ wo asɛ nyɛɛnɛ Bɛtsayidaa kiwi tà lɛ a lɛkoro goon kɛ ganaa, bɛ̀ asɛ din baa zaman lɛ diɛ zii ǹ woo. ⁴⁶ A bɛ́ á ǹ da zii ǹ mɛn waáraa, á woo dii kele la á Lawa nyankɔ. ⁴⁷ Wɔlɔ bɛ́ á tii, goo lɛ n tà mu bii, bɛ̀ Yezu din sɔɔ̃ n tán kooro la. ⁴⁸ Á yɛ mà mu kurii tá a kialandɛnan lɛn nɔmiɛ parsiini, a giala, piɛ̃ na á goã n diɛ ǹ lɛ. Koonən wuu pɛ waáraa, Yezu tɔ wɔ mu la a tele ǹ ganaa, a na á baa re ǹ niɛ dinin. ⁴⁹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ yɛ tɔ we mu la, maǹ nə́ baa gere nyin lɛa, ǹ nə́ ǹ lɛ dɛ. ⁵⁰ Ǹ tumaa yɛ lɔn, ǹ nyin yii soo. Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, Yezu tɔ́n boo da ǹ nɛ, á pɛ ǹ nɛ: «Ka n foo taã. Masɛ nɛ. Ka baran nyɛ́ɛ baa wa.» ⁵¹ Bɛ kio á wɔ goo‐n kunun ǹ ni, piɛ̃ lɛ tɔ́n golee. A kialandɛnan lɛn nə́ n kaãbaa parsiini haalɛ. ⁵² A giala, a kaãbaa ǹ sii mɛn zɛnaa ka buurun lɛn nɛ, ǹ na a giala ma wa, ǹ yiri a boe la a dɔ a gɔ́ɔ̃‐n wa. ⁵³ Ǹ nə́ tà kuru ǹ nə́ nya ǹ nə́ dɔ tán kooro ganaa Zenezarɛti gána nɛ, ǹ nə́ ǹ goo doa tà lɛkoro‐a. ⁵⁴ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ soo ǹ nə́ n bɔ goo ne ǹ mɛn waáraa, minin nə́ Yezu dɔ̃. ⁵⁵ Ǹ nə́ baa si ǹ nə́ woo a boo da bǎã din tumaa nɛ. Bɛ̀ ǹ nə́ ma mà a tá bǎã woo bǎã nɛ, maǹ busulən goɛ ka ǹ piìn ni bɛ̀ ǹ wo ǹ ne a li. ⁵⁶ Yezu bɛ́ woe bǎã mɛn tumaa nɛ, kiwi bisinin ni, kiwi dadaran laanka don kionən ne, minin man die ka ǹ busulən ne zaman pã ǹ bǎã nɛ, bɛn na a nyankɔ mà a toa ǹsɛn nə n gɔn da a mɔnaa lɛkoro ganaa. Min mɛn tumaa bɛ́ á goã n gɔn diɛ a ganaa, bɛn busu n nyɛɛ.

¹ Fariziɛ̃n laanka Zuifun landa sii‐daraalin kɔnɔn nə́ bɔ Zeruzalɛmu, ǹ nə́ woo n lɛsɔkɔn Yezu li. ² Ǹ nə́ Yezu a kialandɛnan tɛnɛn yɛ màn bii ka ǹ gɔn gɔgɔrɛ nɛ, bɛ giala, mà ǹ ba n gɔn pii, á kɔnpii ka landa nɛ ka Fariziɛ̃n bɛ́ zɛnɛɛ lɔn wa. ³ Sonbore ne, ka dɔ̃ mà a kɔnpɛ ka ǹ digolon landa siin ni, Fariziɛ̃n laanka Zuifu gialakunun tumaa, ǹ kɔ́n ba màn bii, bɛ̀ a na a n gɔn pii á kɔnpɛ ka bɛa landa lɛ‐n wa. ⁴ Ta ǹ nə́ bɔ pii ni ǹ nə́ daa, bɛ̀ ǹ nə n zoo bɔrɔ wa, ǹ ba màn bii wa. Landa sii gigiã tan ǹ digolon nə́ ǹ nyaa ǹ nɛ, ǹ tá ǹ tamaɛ, ka paanan pii ǹ gɔn sonbore á ke lɔn, ka dɔ́nɔn nɛ, ka fɔlɔ donkolonən laanka giã ǹ goon pii ni. ⁵ Fariziɛ̃n laanka landa sii‐daraalin nə́ tɔ́n nɔ̀n da Yezu la: «Wàa na á baa wɔsɛn digolon nə landa siin mɛnɛn koa, nsɛ a kialandɛnan ba bɛn tamaɛ wa, ǹ nə́ màn bii ka ǹ gɔn gɔgɔrɛ nɛ?» ⁶ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: Gɔ́ɔ̃ tì‐an kɛn, Izayii lon á Lawa a boo gii da kaa wɔ paǹ li, ka a bɛ á n kiɛ̃ kɛnɛn lɔn: «Lawa mà minin kɛn man ma guguru koe ka ǹ lɛ nɛ, sɛnɛ, ǹ gɔ́ɔ̃ wɔlɔ á lui‐n ma ganaa. ⁷ Maǹ ma guguru koe kooro, a giala, maǹ minbuiinin dí‐pɛn siɛ ǹ tá ǹ biɛ Lawa a dí‐pɛn lɛa, bɛ̀ ǹ minin daraa ǹ ganaa.» ⁸ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka n Lawa a dí‐pɛn diɛ ka para li, ka á koe minbuiinin landa siin lɛ.» ⁹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ doo: Ka á boe piã la dɛ, ka n piã ka Lawa a dí‐pɛ nɛ, ka ǹ ka, ka dinin landa siin lɛn zɛnaa! ¹⁰ Muizu na á pɛ: «N díi laanka n náa guguru kɔ», «bɛ̀ min mɛn boo baraa da ǹ di hinlaa ǹ dan ganaa, ǹ doamaa nɛ n bɛa dɛnaa dɛ a gã.» ¹¹ Sɛnɛ kasɛn man pii mà bɛ̀ min mɛn pɛ ǹ di laanka ǹ dan nɛ: «Masɛ doamaa bɛ́ nɛ ma màn mɛn kɔ n la "kɔban nɛ"», ǹ dinin bɔlɔ nɛ bɛ giala mà bɛ n Lawa wɔ lɛa, ¹² ka n pii mà bɛa dɛnaa doamaa bie a màn kɔn kɔ ǹ di hinlaa ǹ dan la doo wa. ¹³ Bɛa zɛnaa miɛ̃ kɛ lɛ, ka n Lawa a boo lɛ biɛ boo kooro lɛa, ka á ka dinin landa siin pɛsã koe ne, ka dinin nə kɔn daraa ǹ mɛnɛn lɛn ganaa. Ka á bɛa siin kɛn lɛn miã gigiã zɛnɛɛ. ¹⁴ Yezu wusoo á lɛ dia zaman lɛ la á pɛ ǹ nɛ: «Ka dinin tumaa nə n too kɔ, ka masɛ a boo kɛ ma. ¹⁵ Màn woo màn boe kanaa a wɔ min gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ bie min gɔgɔrɛ koe wa. Màn mɛn bɛ́ boe a din gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ lɛ na a gɔgɔrɛ koe. [ ¹⁶ Toon bɛ́ ka lon, ka n too kɔ koe!]» ¹⁷ Yezu bɛ́ á zaman lɛ toa walan ǹ mɛn waáraa, á woo wɔ kion, a kialandɛnan nə́ nɔ̀n da la ka bɛa boo gimə́ lɛ giala nɛ. ¹⁸ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ka dɔn man tɔn yiriwɛɛnaan lɛa? Ka a tɔn bɛ doɛ̃ wa? Màn woo màn boe kanaa a wɔ gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ bie min gɔgɔrɛ koe wa. ¹⁹ A giala, a bie we a foo‐n wa, sɛnɛ, a n we a nɔ̀ nɛ, bɛ kio, á tɔ́n soo goɛɛ̀rɛ lɛa.» Yezu na á bɛa boo kɛ lɛ da á nyaa mà màn‐bii din tumaa á boe la a n bii. ²⁰ Á tɔ́n wusoo á pɛ ǹ nɛ: «Màn mɛn bɛ́ boe min ni, bɛ lɛ na a gɔgɔrɛ koe. ²¹ Taasiɛ naarɛn mɛnɛn bɛ́ boe min gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ giala mà a foo ne, bɛn lɛn man diɛ kɔrɔbaa ganaa, wurumabaa nɛ, gɛ̀‐dɛ nɛ, ²² naarɛbaa nɛ, yii a bɔ min kɔsɔ gɔn màn li ni, baraabaa nɛ, din kũ‐doɛ̃baã nɛ, minin bebele ne, foo a wuu pɛ nɛ, min kɔsɔ tɔ ziziɛ̃ nɛ, din gole kɔ nɛ, ka baãnaabaa nɛ. ²³ Bɛa sii kɛ lɛ din tumaa n boe minbuiin gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛn lɛn man a gɔgɔrɛ koe.» ²⁴ Bɛ kio, Yezu soo á n bɔ Zuifun gána nɛ, á woo kiwi kɔ́n nɛ kunu Tiiri kiwi ganaa. Á n yu kion kɔ́n nɛ, a goã li mà min kɔ́n dɔ̃ mà asɛ tá walan wa. Sɛnɛ a boo la á n duru wa. ²⁵ Lɔ goon ne, nɔ̀ɔnɔn man a nɛlɔ ganaa. A bɛ́ á Yezu boo ma lɔn gɔrɔ, a na á woo a li á n duwə́ tán a giulun, ²⁶ a ná a nyankɔ mà a nɔ̀ɔnɔn lɛn loo, á ǹ bɔ asɛ a nɛlɔ lɛ ganaa. Bɛa lɔ kɛ lɛ na á yɛ bɛa gána lɛ nɛ, a bie Zuifu lɛa wa. ²⁷ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «A toa nɛnyaanan nə ǹ màn‐bii bii, a giala a siĩni min nɛnyaanan màn‐bii saa n kɔ ginin la wa.» ²⁸ Lɔ lɛ tɔ́n pɛ Yezu ni: «Mìinaa, taãn nɛ. Sɛnɛ, nɛnyaanan bɛ́ toɛ màn‐bii bisin mɛn nə́ kiɛ tán, ginin tá bɛ bii sɛn.» ²⁹ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Boo kɛ lɛ n da, bɛ lɛ taman yii, wusoo n wo piɛ, nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ n bɔ n nɛlɔ lɛ ganaa.» ³⁰ Á wusoo á woo piɛ, á woo a nɛ lɛ yaa waa‐n tán piì la. Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ n bɔ a ganaa. ³¹ Bɛ kio Yezu soo Tiiri gána nɛ, á bɔ Siidɔn, á Kiwi Fù gána wɔsɔ kɔn, á wusoo á daa Galilee tà lɛ‐a. ³² Minin kɔnɔn nə́ daa giĩ goon kɔ la, too tere‐a nɛ, ka bɛ dɔ nɛ, boo diɛ n kaka a ganaa. Ǹ nə́ Yezu nyankɔ mà a n gɔn da la a Lawa nyankɔ nɛ. ³³ Yezu tɔ́n giĩ lɛ din sɔɔ̃ kũ, á n zɔ̃ á n bɔ zaman ganaa, á n gòonən wɔ a toon ne, á sɛ̀ kaa, á n gɔn da a lɛwɔn ganaa. ³⁴ Bɛ kio, á n yɔrɔ dia lon, á piɛ̃ baã ka fɔɔ, á tɔ́n pɛ giĩ lɛ nɛ: Efataa) (ǹ dinin bɔlɔ nɛ mà: N toon laanka n lɛ nə n bũ, ³⁵ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, giĩ lɛ toon nə́ n bũ, a lɛwɔn nə́ n fore, a ná a giala kɔ á boo da sɔnbɔraanɛ. ³⁶ Yezu nə́ n gɔn waa min din tumaa nɛ, mà ǹ nyan toa ǹ na a boo da min yii‐n wa. Sɛnɛ, a bɛ́ ǹ gɔn wɛɛ ǹ nɛ lɔn, ǹ dɔn man màn diɛ a pɛ li miɛ̃. ³⁷ Minin nə́ goã n kaãbiɛ a zɛnaa ǹ siin ganaa á la yii ni. Bɛ lɛ nɛ, ǹ nə́ goã pii: «E, ka ga a zɛnaa ǹ siin ganaa dɛ! Ǹ tumaa n siĩn sɔɔ̃nɛ. A n too tere‐an dinin diɛ boo ma ganaa, a n lɛ tere‐an dɔn diɛ boo diɛ ganaa.»

¹ A din waáraa kɛ lɛ nɛ, zaman gole wusoo á n lɛ sɔkɔn doo. Màn‐bii bɛ́ a banban ǹ tá re bii wa, Yezu tɔ́n lɛ dia a kialandɛnan lɛn la, á pɛ ǹ nɛ: ² «Zaman kɛ lɛ makara á boe masɛ ganaa. A giala, ǹ lɛawaa sɔɔ n ke kun ka masɛ nɛ, sɛnɛ, màn kɔ́n banban doo ǹ tá re bii wa. ³ Bɛ̀ masɛ nə́ ǹ toa ǹ nə́ woo piɛ ka bòo ne, ǹ tá re kerekaɛ̃ zii la, a giala, ǹ tɛn a bɔ ǹ bǎã á sɔsɔɔ.» ⁴ A kialandɛnan lɛn nə́ tɔ́n pɛ nɛ: «Min nə die boe ka màn‐bii‐n maa don kɛ nɛ, a minbuiin kɛ din tumaa kã?» ⁵ Yezu tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: «Buuru mìi gia n ka lon?» Ǹ dɔ́n mà sɔbaa. ⁶ Yezu tɔ́n pɛ zaman lɛ nɛ, mà ǹ giã tán. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ giã tán, á buuru sɔbaa lɛ goa, á barka da Lawa nɛ, á yiyiɛ kɔn, á kɔ a kialandɛnan la, mà ǹ gii zaman lɛ nɛ. Ǹ nə́ si, ǹ nə́ gii. ⁷ Zɔ̀ bisin kɔ́n dɔ́ goã Yezu a kialandɛnan lɛn lon. Yezu barka da Lawa nɛ bɛa zɔ̀ bisin lɛ taman yii, á pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ, mà ǹ na a dɔ gii ⁸ Zaman lɛ tumaa màn bii á kã. Màn‐bii gialakun mɛn goã, a kialandɛnan nə́ goa ǹ nə́ kaa kankaan sɔbaa piɛ̃ ǹ nə́ woo ne, ⁹ a da yaa zaman mɛn dɔ́ màn lɛ bii, ǹ nə́ dɔ minbuiin duu sii (4,000). Bɛ kio, Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ mà ǹ wo piɛ. ¹⁰ A din wɔ tà kuru ǹ goo‐n gɔrɔ kun ka a kialandɛnan nɛ, ǹ nə́ woo Dalmanutaa gána nɛ. ¹¹ Fariziɛ̃n kɔnɔn nə́ daa ǹ ná a giala kɔ ǹ nə́ liere kɔ kɔn ka Yezu ni. Ǹ bɛ́ giɛ li mà ǹ nə n da a gɔ́ɔ̃ li, ǹ nə́ tɔ́n pɛ nɛ: «Bɛ̀ n pàã lɛ n boe Lawa li sonbore, kaãbaa ǹ sii zɛnaa n nyaa wɔsɛn manɛ.» ¹² Yezu piɛ̃ gole baã ka fɔɔ, á pɛ ǹ nɛ: «Wàa na á baa sisia minin kɛn tá zoɛ̃ kaãbaa ǹ sii li? Masɛ n pii ka nɛ sonbore, kaãbaa ǹ sii kɔ́n din ba re n nyɛɛ ka‐n wa!» ¹³ Bɛ kio, Yezu kiɛ̃ á n bɔ ǹ li, á wusoo á wɔ goo ne, á woo tà kio. ¹⁴ A kialandɛnan lɛn yiri bɔ ǹ màn bii saa wa, buuru mìi goon din sɔɔ̃ na á goã ǹ lon tà kuru ǹ goo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. ¹⁵ Yezu tɔ́n nə n gɔn waa ǹ nɛ kɛnɛn: «Haya, ka n parabaa Fariziɛ̃n yɔ bù ni, ka n parabaa kii Herɔdi a yɔ bù ni.» ¹⁶ A kialandɛnan lɛn nə́ tɔ́n pɛ kɔn nɛ: «Buuru bɛ́ a ba wɔsɛn lon wa, bɛ lɛ na á toa a tá bɛa boo kɛ diɛ.» ¹⁷ Ǹ bɛ́ bɛa boo lɛ diɛ, Yezu bɔ a siére‐a. Á tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: «Wàa na á baa ka á pii, mà buuru bɛ́ a ba kasɛn lon wa, mà bɛ lɛ a lɛa nɛ masɛ pɛ miɛ̃ Haalɛ tɔn pelo, ka yiri n tɔn tiɛ̃ nɛ? Yiri bɛ́ ka lon, ka a boo giala miɛ wa? ¹⁸ Yiin bɛ́ ka lon, ǹ ba wɔlɔ yii wa? Toon bɛ́ ka lon, ǹ ba boo miɛ wa? ¹⁹ Ma bɛ́ má buuru mìi sooro lɛ yiyiɛ kɔn má kɔ min duu sooro la, ka n ka a gialakun lɛ goa ka kankaan gia pã nɛ ka woo ne? Ka yiri ba a‐n wa?» Ǹ ná a lɛ si mà fulupaa. ²⁰ «Buuru mìi sɔbaa lɛ dɔ má yiyiɛ kɔn, má kɔ minbuiin duu sii la (4,000), ka n ká a gialakun lɛ goa ka kankaan gia pã nɛ ká woo ne?» Ǹ ná a lɛ si mà Sɔbaa. ²¹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Haalɛ tɔn pelo, ka a tɔn sii doɛ̃ wa?» ²² Ǹ nə́ dɔ Bɛtsayidaa kiwi. Minin nə́ daa yii tere‐a goon kɔ Yezu la, ǹ ná a nyankɔ mà a n gɔn da la, a na a busu nya. ²³ Yezu yii tere‐a lɛ kũ a gɔn ganaa, á soo á n bɔ nɛ kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ kio, á sɛ̀ da giĩ lɛ yiin ganaa, á n gɔn da la, á nɔ̀n da la: «N yii tá màn ganaa?» ²⁴ Yii tere‐a lɛ nə́ n yii saa lon, á pɛ nɛ: «Ma yii tá minin ganaa. Ma yii na a ba ǹ ganaa taãn wa. Maǹ ka dan bɛ́ lɔn bìn diɛ.» ²⁵ Yezu wusoo á n gɔn da giĩ lɛ yiin ganaa doo. Bɛ kio, giĩ lɛ ga doo, á tɔ́n dɔ̃ mà asɛ yiin nə́ n bũ, ǹ nə́ màn tumaa yii sɔnbɔraanɛ. ²⁶ Yezu tɔ́n dia á woo piɛ. Sɛnɛ, mà a nyan toa a wusoo a kanaa kiwi gɔ́ɔ̃‐n wa. ²⁷ Bɛ kio, Filipi bɛ́ á Sezaaree kiwi mɛn koa, Yezu laanka a kialandɛnan nə́ woo bɛa lɛkoro‐a ǹ kiwin ni. Ǹ bɛ́ zii la woe, Yezu nɔ̀n da ǹ la kɛnɛn: «Minin man pii mà masɛ n die lɛa?» ²⁸ Ǹ ná a lɛ si: «Min tɛn nə pii mà ma n Zaã lɛa, min mɛn bɛ́ á goã batɛmu diɛ minin ganaa. Ǹ tɛn nə pii mà ma n Lawa a boo gii‐dali gole Yilii lɛa. Ǹ tɛn dɔ n pii mà ma n Lawa a boo gii‐dalin kɛn kɔ́n lɛa.» ²⁹ Yezu tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: «Ka dininmaan kɛn lɛn man pii mà die n ka masɛ nɛ?» Piɛrɛ tɔ́n pɛ nɛ: «Ma n Minin Nyin‐sili lɛa, Lawa bɛ́ á pɛ mà asɛ á re ǹ mɛn lɛ diɛ.» ³⁰ Yezu tɔ́n nə n gɔn waa ǹ nɛ mà ǹ nyan toa ǹ na a boo da min kɔ́n yii‐n wa. ³¹ Bɛ kio, sii mɛn bɛ́ Yezu nyɛɛnɛ, a ná a giala kɔ á pɛ a kialandɛnan manɛ: «Min a Nɛgiĩ doamaa nɛ a nɔmaa parsiini, Zuifun sii yɔrɔ‐bɔlen tumaa á re n piɛ̃ nɛ: Ǹ goledɛnan nɛ, ka ǹ Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ, ka ǹ landa sii daraalin ni. Ǹ tá re dii, sɛnɛ, lɛawaa sɔɔ bɛ kio, a yii á die kiɛ.» ³² A na á goã bɛ lɛ pii ǹ ni a foaãbaa yii li. Piɛrɛ tɔ́n kũ á soo‐n tiãlɛa, á yoo a gialaa, á pɛ: «N nyan toa n bɛa boo kɛ tɔrɔ da wa!» ³³ Sɛnɛ, Yezu nə́ n bɔyaa, á ga a kialandɛnan lɛn ganaa, á yoo Piɛrɛ gialaa: «N Sɛtaan kɛ nə n tan n nə n bɔ masɛ kio, a giala, n taasiɛ laanka Lawa wɔ a goon wa, minbuiinin taasiɛ nə n lon.» ³⁴ Yezu tɔ́n zaman lɛ laanka a kialandɛnan lɛn bíi, á pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ min mɛn tá li a kɔ masɛ lɛ, yǎa ǹ dɛnaa nə n yiri boe a din ganaa, a nɔmaa si a ganaa a kɔ masɛ lɛ, haalɛ ta a n giɛ̃ dere ǹ gɔn ganaa. ³⁵ A giala, min mɛn bɛ́ giɛ a din nyin li, bɛa dɛnaa nyin tá re nyɛɛ. Sɛnɛ, min mɛn nyin bɛ́ re nyɛɛ masɛ laanka Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ taman yii, bɛa dɛnaa nyin tá re goɛ̃. ³⁶ A là n ka wàa nɛ, min kanaa gɔn màn tumaa yɛ, a din nyin wusoo a papaã? ³⁷ Bɛ̀ min mɛn nyin papaã, a n die wàa koe Lawa la, a tɔn wusoo a yɛ? ³⁸ Pelo minin mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ n piã ka Lawa nɛ, ǹ nə́ sii baraa zɛnɛɛ, bɛ̀ min mɛn sìi kɔ bɛn yɔrɔ‐a a na a masɛ boo da wa, a masɛ a boo kɛ lɛ dɔ pɛ wa, Min a Nɛgiĩ bɛ́ re boe lon ǹ mɛn pinaa a daa, kun ka lon a dia dí‐a wole sonboren ne, ǹ Di a gugurubaa a siĩnbaa kɛ nɛ, a dɔ á die sìi koe a bɛa dɛnaa bíi mà asɛ a kialandɛnaa.»

¹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ doo: «Masɛ n pii ka nɛ sonbore, min tɛn tá ka bii kànaa dinin, ǹ tá re goɛ̃ ǹ yii n koo yǎa Lawa a kiibaa kɛ die ka pàã nɛ, a die ǹ yiɛ.» ² Lɛawaa sɔrɔ bɛ kio, Yezu Piɛrɛ laanka Zaaki laanka Zaã kũ á woo ǹ ne tiãlɛa kele sasa goon la. Ǹ dinin sɔɔ̃nɔn bɛ́ walan, Yezu nə́ n bɔyaa ǹ yɔrɔ‐a. ³ A mɔnaan nə́ n bɔyaa ǹ nə́ tɛ pɛ fu ka panpaɛ̃. Min kɔ́n din ba kanaa gɔ́ɔ̃ nɛ, á n boe la a mɔnaa pii a fu kɔ miɛ̃ wa. ⁴ Bɛ kio boɛɛn gɔrɔ, kialandɛnaa sɔɔ lɛ min paa yɛ boo diɛ kun ka Yezu ni: Lawa a boo gii‐dalin goledɛnaa Yilii laanka landa sii‐daraalin goledɛnaa Muizu ni. ⁵ Piɛrɛ tɔ́n pɛ Yezu ni: «Mìinaa, a n siĩni wɔsɛn nə giã kànaa. Wɔsɛn man die siã sɔɔ doe, n din wɔ goã ka goon ne, Muizu wɔ goã ka goon ne, Yilii wɔ goã ka goon ne.» ⁶ Nyɛ́ɛ nə́ ǹ tumaa kũ parsiini. Bɛ lɛ nɛ, Piɛrɛ din yii a boo kɔsɔ ganaa á diɛ á kiɛ̃ bɛ lɛ la wa. ⁷ Labara goon bɔ á n kumaa ǹ ganaa. Lawa a boo diɛ lɛ bɔ bɛa labara lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ á pɛ: «Masɛ a Nɛgiĩ narɛ wole n ka kɛ nɛ, ka n too kɔ a lon!» ⁸ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, a kialandɛnan lɛn nə́ ga ǹ paǹan li, ǹ min kɔsɔ yɛ kun ni doo, á kiɛ̃ Yezu din la wa. ⁹ Ǹ bɛ́ gisĩ ǹ boe kele lɛ la ǹ mɛn waáraa, Yezu nə́ n gɔn waa ǹ nɛ á pɛ: «Ka sii mɛn yɛ ka ka yii ni, ka nyan toa ka a laakalaa min kɔ́n yii‐n wa, yǎa Min a Nɛgiĩ yii kiɛ a n boe geren bii.» ¹⁰ Ǹ nə́ bɛa gɔn waa kɛ lɛ si, sɛnɛ maǹ nə́ goã nɔ̀n diɛ kɔn la mà bɛa yii kaa á bɔ geren bii kɛ lɛ̀ giala mà wàa? ¹¹ Bɛ kio, ǹ nə́ nɔ̀n da Yezu la ǹ nə́ pɛ: «Wàa na á baa landa sii‐daraalin nə́ pii mà Yilii doamaa nɛ a da Minin Nyin‐sili lɛ nyɛɛnɛ?» ¹² Á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Sonbore ne, Yilii doamaa nɛ a daa bɔrɔ, a sii din tumaa yɔrɔ bɔ sɔnbɔraanɛ. Sɛnɛ, wàa na á baa a kiɛ̃maa tá Lawa a boo ne, mà Min a Nɛgiĩ tá re nɔmiɛ parsiini, mà minin tá re n piɛ̃‐n dɔn? ¹³ Bɛ din tumaa á kiɛ̃ kio, man pii ka nɛ, máa Yilii daa dinin, sɛnɛ, minbuiinin nə́ ǹ foo sii zɛnaa a ganaa, ka a kiɛ̃maa bɛ́ nɛ a wɔ gɔn la lɔn.» ¹⁴ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ a kialandɛnan gialakunun lɛn li, ǹ nə́ zaman gole yɛ á ǹ lɛnpɛnɛ, landa sii daraalin ná a gialaa liere koe kɔn‐a ǹ nɛ. ¹⁵ Yezu a daa zaman lɛ tɔwaa parsiini; ǹ bɛ́ ǹ nə́ Yezu yɛ lɔn gɔrɔ, ǹ nə́ baa si ǹ nə́ woo fòo da nɛ. ¹⁶ Yezu tɔ́n nɔ̀n da a kialandɛnan lɛn la mà wàa liere ne ǹ tá koe kɔn‐a ǹ nɛ? ¹⁷ Giĩ goon nə́ n toa zaman lɛ bii á pɛ kɛnɛn: «Mìinaa, nɔ̀ɔnɔn man masɛ a nɛgiĩ ganaa, ǹ ba toɛ á boo diɛ wa, bɛ lɛ nɛ masɛ daa nɛ n li. ¹⁸ Bɛ̀ ǹ nə́ yoo li bǎã mɛn nɛ, maǹ nyanɛɛ bɛ̀ ǹ duwə́ tán, a lɛ yii kàã bɔ, a sɔ̃ kere bɔ a laa ka kaka. Má pɛ n kialandɛnan lɛn manɛ máa ǹ nɔ̀ɔnɔn lɛn loo, sɛnɛ, ǹ boo ǹ la wa.» ¹⁹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «E, kasɛn golee Lawa li baãnaan kɛn! Masɛ n die goɛ̃ kun ka nɛ yǎa biĩ doo, ka tɔn golee Lawa li? Ma n die kaa sii sii ma ganaa miɛ̃ yǎa biĩ kəni? Ka nɛ lɛ kũ ka da kɔ ma la.» ²⁰ Ǹ nə́ kũ ǹ nə́ daa kɔ la. Nɔ̀ɔnɔn lɛn bɛ́ ǹ nə́ Yezu yɛ lɔn gɔrɔ, ǹ nə́ bìn da nɛ lɛ ganaa parsiini, ǹ nə́ nyanaa ǹ nə́ duwə́ tán, á n birikə́ tán, a lɛ kàã bɔ. ²¹ Yezu tɔ́n nɔ̀n da ǹ di la mà kɛ na á n giala kɔ a ganaa biĩ. Ǹ di tɔ́n pɛ: haalɛ a nɛnyaanbaa waáraa nɛ. ²² Bɛ ǹ tá giɛ a dɛ ǹ gɔn li, ǹ tɛn nɛ, maǹ nyanɛɛ bɛ̀ ǹ da tɛ‐n, ǹ tɛn nɛ, maǹ nyanɛɛ bɛ̀ ǹ da mu li. Bɛ̀ n tá boe la n sii kɔ́n zɛnaa, n makara baa wɔsɛn ganaa, n nə n dɔ wɔ lɛ! ²³ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Bɛ̀ n tá boe la...! Bɛ̀ min golee Lawa li, a n boe sii tumaa la.» ²⁴ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ, nɛ lɛ di nə́ n lɛ dɛ, á pɛ nɛ: «Má golee li, n dɔ ma lɛ, n màn da maa golee Lawa li boɛɛn kɛ li.» ²⁵ Yezu bɛ́ á yɛ zaman nə́ tɔn nə n nanaɛ die ǹ li, á paraa nɔ̀ɔnɔn lɛn li, á pɛ ǹ nɛ: «Kasɛn mɛnɛn bɛ́ min kurii boo diɛ laanka boo ma ganaa, man pii ka nɛ, máa ka woo ka n bɔ nɛ kɛ lɛ nɛ, ka nyan toa ka da a ganaa doo duduu wa!» ²⁶ Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ n lɛ‐dɛ ǹ nə́ bìn da nɛ lɛ ganaa parsiini, ǹ nə́ tɔ́n woo. Nɛginin lɛ goã tán ka a na á gã. Bɛ lɛ nɛ, min mɛnɛn dinin nə goã walan, bɛn mà á gã. ²⁷ Sɛnɛ, Yezu nɛ lɛ kũ a gɔn ganaa, á saa á da lon, yǎa a golee a gòãn la. ²⁸ Yezu bɛ́ á dɔ piɛ, a laanka a kialandɛnan dinin sɔɔ̃nɔn bɛ́ kun, ǹ nə́ nɔ̀n da la mà wàa na á baa wɔsɛn nə boo la wɔ bɛa nɔ̀ɔnɔn lɛn loo wa? ²⁹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ á n bɔ Lawa nyankɔ nɛ, min kɔ́n ba boe la a nɔ̀ɔnɔn kɛn tɔrɔ loo ǹ woo wa.» ³⁰ Ǹ nə́ kiɛ̃ ǹ nə́ n bɔ walan, ǹ nə́ Galilee gána wɔsɔ kɔn. Yezu ba li minin na asɛ bǎã dɔ̃ wa. ³¹ A giala, a na á goã a kialandɛnan lɛn darɛɛ, á n pii ǹ ni kɛnɛn: «Min a Nɛgiĩ á re n we min baraan gɔn, ǹ tá re dii a gã. A gɛ̀ lɛawaa sɔɔ, a yii á re kiɛ.» ³² Sɛnɛ, a kialandɛnan nə bɛa boo kɛ lɛ̀giala ma wa, a nɔ̀n damala dɔ na á goã nyɛ́ɛ lɛa ǹ ganaa. ³³ Ǹ nə́ dɔ Kafaranaamu kiwi. Yezu bɛ́ á dɔ kion ǹ mɛn waáraa, á nɔ̀n da a kialandɛnan lɛn la ma maǹ nə́ goã wàa‐n liere koe zii la? ³⁴ Sɛnɛ ǹ nə́ n lɛ tã, a giala ǹ bɛ́ zii la, maǹ nə́ goã kɔn liere koe, mà die n gole ǹsɛn bii. ³⁵ Yezu tɔ́n giã tán, á ǹ dinin min fulupaa lɛ tumaa bíi, á pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ min mɛn tá nyɛɛnaandɛnaabaa li, bɛ doamaa nɛ, a n baa ka dinin tumaa a kialandɛnaa lɛa, a n baa ka dinin tumaa a dí‐nyali lɛa.» ³⁶ Á tɔ́n nɛnyaan boɛɛn kũ á daa nɛ ǹ yɔrɔ‐a, á saa á da a kolo‐n, á pɛ ǹ nɛ: ³⁷ «Bɛ̀ min mɛn lɛ kɔ á nɛnyaan kɛ miã kũ doɛ̃ masɛ tɔ taman yii, bɛa dɛnaa na á lɛ kɔ masɛ dinmaa lɛ ganaa. Bɛ̀ min mɛn dɔ́ lɛ kɔ masɛ ganaa, bɛa dɛnaa bie á lɛ kɔ masɛ din sɔɔ̃ ganaa wa, sɛnɛ ma dia wole dɔ ganaa.» ³⁸ Zaã pɛ Yezu ni: «Mìinaa, wɔsɛn nə́ giĩ goon yɛ nɔ̀ɔnɔn lui ka nə n tɔ nɛ. Wɔ́ kurə́ a ganaa, a giala, a ba kun ka wɔsɛn nɛ wa.» ³⁹ Sɛnɛ Yezu pɛ nɛ: —Ka toa walan, ka nyan kurə́ a ganaa wa. A giala, min kɔ́n ba boe la a kaãbaa ǹ sii zɛnaa ka masɛ tɔ nɛ, bɛa dɛnaa nə n bɔyaa gɔrɔ a masɛ tɔ baraa pɛ wa. ⁴⁰ Min mɛn bɛ́ a ba wɔsɛn zɔ́ɔ lɛa wa, bɛa dɛnaa n wɔa dàã lɛa. ⁴¹ Min mɛn bɛ́ re mu sii paan din ni kooro a kɔ ka la a giala mà ka ǹ masɛ wɔn lɛa, man pii ka nɛ sonbore ne, ǹ dɛnaa ba re foɛ̃ a saraa li wa. ⁴² Nɛnyaanan kɛn golee‐n masɛ li, bɛ̀ bɛn goon a mɛnaa ǹ giala bɔ min mɛn li, á soɛ bɛa dɛnaa ganaa ǹ gii dan kaara yii a bɔlɔ ganaa, ǹ nyanaa ǹ da yìsi mu gole li. ⁴³ Bɛ̀ n gɔn goon tá n diɛ sii baraa nɛ, a kuru n bɔ n ganaa. A giala, n goã n yii n koo ka n gɔn goon ne Lawa a piɛ, bɛ á soɛ n nə n gɔnɔn paanan toa n ganaa n wo ǹ ne tɛ‐n, nɔmaa ǹ tɛ mɛn bɛ́ a nimi wa. ⁴⁴ «Nyuunun mɛnɛn bɛ́ fuu nyɛɛ minin man walan, ǹ ba giɛ̃ wa, a tɛ dɔ a nimi wa.»] ⁴⁵ Bɛ̀ n gòã goon tá n diɛ sii baraa nɛ, a kuru n bɔ n ganaa. A giala, n goã n yii n koo ka n gòã goon ne Lawa a piɛ, bɛ á soɛ n nə n gòãn paanan toa ǹ ganaa n wo ǹ ne tɛ‐n. [ ⁴⁶ «Nyuunun mɛnɛn bɛ́ fuu nyɛɛ minin man walan, ǹ ba giɛ̃ wa, a tɛ dɔ a nimi wa.»] ⁴⁷ Bɛ̀ n yii goon tá n diɛ sii baraa nɛ, a gɔsɛ n bɔ n yɔrɔ nɛ. A giala, n wo giã Lawa a kiibaa ǹ bǎã nɛ ka n yii goon ne, bɛ á sóɛ, n nə n yiin paanan toa ǹ yɔrɔ nɛ n wo ǹ ne tɛ‐n. ⁴⁸ «Nyuunun mɛnɛn bɛ́ fuu nyɛɛ minin man walan, ǹ ba giɛ̃ wa, a tɛ dɔ a nimi wa.» ⁴⁹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ goã yìsi pɛsɛ̃ wúlu mànan mɛnɛn ganaa lɔn, bɛ̀ ǹ nə ǹ tamaa mà ǹ goã siĩni, nɔmaa mɛn bɛ́ tɛ lɛa min tumaa mìi‐n ke, bɛ á die ǹ yoreen koe a ǹ tɔ wɔ ǹ gɔn‐a siĩnbaa nyaa. ⁵⁰ Yìsi n màn sonbore lɛa sɛn, sɛnɛ bɛ̀ yìsi a yìsibaa nya, maǹ die n biɛ lɔn ǹ tɔn baa yìsi lɛa doo? Ka miãn bii, ka toa kaa zɛnaa ǹ sii sonboren nə goã ka yìsi bɛ́ màn‐bii li lɔn, ka koa kun ka yii nyɛɛ nɛ.

¹ Yezu soo á n bɔ walan, á woo Zudee gána nɛ. Bɛ kio, á woo Zurdɛ̃ tà kio. Zaman gigiã daa n lɛ sɔkɔn a li walan dɔ nɛ, á goã ǹ darɛɛ doo ka a bɛ́ zɛnɛɛ lɛlɛ lɔn. ² Fariziɛ̃n kɔnɔn nə́ n zɔ̃ ǹ nə́ dɔ a li, ǹ nə́ nɔ̀n da la: wɔsɛn landa lɛ á lɛ koe min na a lɔ loo ya? Maǹ nə́ bɛ pɛ ǹ tá n diɛ a gɔ́ɔ̃ li. ³ Yezu tɔ́n nɔ̀n da ǹ dɔn la kɛnɛn: «Muizu na á landa mɛn kɔ kasɛn la lɔ‐loo wɔ gɔn la bɔrɔ?» ⁴ Ǹ dɔn nə́ pɛ: Muizu lɛ kɔ giĩ toɛ̃ kɔn‐a ǹ sɛ́wɔ zɛnaa a kɔ a lɔ la a tɔn loo. ⁵ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: — Ka dinin foo kakabaa na á toa, Muizu tɔ́n bɛa landa kɛ lɛ dɔ din kiɛ̃ á kɔ ka la. ⁶ Bɛ̀ bɛ bie wa, haalɛ kanaa a giala kɔ waáraa, a kiɛ̃maa‐n Lawa a boo ne mà «Lawa na á giĩ laanka lɔ zɛnaa.» ⁷ «Bɛ lɛ a lɛa nɛ giĩ á re n niɛ a n bɔ ǹ di laanka ǹ dan ganaa, a n doa kɔn ka a lɔ nɛ, ⁸ ǹ dinin paanan tá re n biɛ goon.» Bɛa yɔrɔ lɛ la, ǹ bie min paa doo wa, maǹ nə́ n baa goon. ⁹ Bɛ lɛ taman yii, Lawa bɛ́ á màn mɛn doa kɔn, min kɔ́n nyan toa a bɛ toɛ̃ a bɔ kɔn wa. ¹⁰ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ woo ǹ nə́ dɔ kion, a kialandɛnan nə́ wusoo ǹ nə́ nɔ̀n dada la bɛa boo kɛ lɛ wɔ gɔn la. ¹¹ Á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ giĩ ná a lɔ loo yǎa a kɔsɔ saa, a na á sii naarɛ zɛnaa a lɔ bibinaa kɛ lɛ nɛ. ¹² Bɛ̀ lɔ dɔ́ nə́ n moɛ ǹ zuũ li á woo wɔ giĩ kɔsɔ li, a din goon ne, a dɔ na á sii naarɛ zɛnaa.» ¹³ Minin nə́ daa ka nɛnyaanan nɛ Yezu li, mà a n gɔn da ǹ la. Sɛnɛ, a kialandɛnan nə́ yoo ǹ gialaa. ¹⁴ Yezu bɛ́ á bɛ yɛ, a foo busu ǹ li, á pɛ ǹ nɛ: «Ka toa nɛnyaanan lɛn nə da ma li, ka baran ǹ kurə́ wa. A giala, min mɛnɛn bɛ́ ka nɛnyaanan bɛ́ lɔn, Lawa a kiibaa lɛ n bɛn wɔ lɛa. ¹⁵ Man pii ka nɛ ka boo taãn nɛ: Bɛ̀ min mɛn lɛ kɔ Lawa a kiibaa ǹ boo kɛ ganaa ka nɛnyaan bɛ́ lɔn wa, bɛa dɛnaa a re we wa.» ¹⁶ Bɛ kio, á nɛnyaanan lɛn goa a gɔn, á n gɔn da ǹ googoonmaa la, á barka da ǹ ganaa. ¹⁷ Yezu bɛ́ á mɛ zii la á n woe, giĩ goon baa si á daa kaa tán a giulun á nɔ̀n da la kɛnɛn: «Mìinaa sonbore, masɛ doamaa‐n ma wàa zɛnaa ma tɔn nyin nyabaã yɛ?» ¹⁸ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: — Wàa na á baa n tá masɛ bíi min sonbore? Bɛ̀ á n bɔ Lawa nɛ, min kɔ́n ba min sonbore lɛa wa. ¹⁹ Táa n tá Lawa a dí‐pɛn lɛn doɛ̃: «N baran gɛ̀ dɛ wa, n baran naarɛbaa wa, n baran wurumubaa wa, n baran soɛ da min la wa, n baran n miãn bebele n nə ǹ koã wa, n nə n díi laanka n náa guguru kɔ.» ²⁰ Giĩ lɛ tɔ́n pɛ nɛ: «Mìinaa, má bɛa dí‐pɛn kɛn lɛn tumaa tamaa haalɛ maa nɛnyaanbaa waáraa.» ²¹ Yezu ga a ganaa ka kɔn narɛɛ nɛ, á pɛ nɛ: «Sii goon nə n nyaabiɛ. Woo, n nə n gɔn màn tumaa sã, n na a wɔrɔ gii doobaan manɛ. Bɛ zɛnaa, n tɔn da kɔ masɛ kio lɛ. N tá re gɔn màn gigiã yii Lawa a piɛ.» ²² Sɛnɛ, giĩ lɛ bɛ́ á bɛa boo lɛ ma lɔn, a yɔrɔ kɔsɛ. A yɔrɔ kɔsiɛmaa nɛ á woo, a giala, gɔn màn gigiã tá a lon. ²³ Yezu ga a kialandɛnan ganaa a paran li, á tɔ́n pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Pàãman wɔ Lawa a kiibaa ǹ bǎã tá re kaka koe!» ²⁴ Bɛa boo lɛ kaãbaa da a kialandɛnan lɛn ganaa parsiini. Sɛnɛ Yezu wusoo á pɛ ǹ nɛ doo: «Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, a wɔ á kaka dɛ! ²⁵ Nyɔɔmaa a wɔ mɛ́sɛn yala‐n tá naanaa pàãma a wɔ Lawa a kiibaa ǹ bǎã‐n nɛ.» ²⁶ Bɛa boo lɛ kaãbaa da a kialandɛnan lɛn ganaa doo á la yii ni. Ǹ nə́ tɔ́n pɛ kɔn nɛ: «Bɛ̀ á miɛ̃, die n boe la a kirisibaa?» ²⁷ Yezu ga ǹ ganaa ka gongon, á pɛ ǹ nɛ: «Minbuiin nɛ a boe la a n din kirisibaa wa, yǎa Lawa na a kirisibiɛ, a giala, Lawa n boe sii din tumaa la.» ²⁸ Piɛrɛ tɔ́n pɛ Yezu‐n gɔrɔ: «Ga, wɔsɛn nə́ màn din tumaa toa walan wɔ́ kɔ n kio lɛ.» ²⁹ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Man pii n ni, sonbore ne: Bɛ̀ min mɛn màn mɛn toa walan masɛ laanka Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ taman yii, a kion ne, ǹ dɔɔ̃nɔn nɛ, ǹ dan laanka ǹ di ni, a nɛnyaanan nɛ, hinlaa a wuru ni, bɛ̀ ǹ dɛnaa bɛa mànan kɛn lɛn toa walan, ³⁰ á die bɛ din tumaa a laman paabiɛ yii: kionən ne, dɔɔ̃nɔn nɛ, náan nɛ, nɛnyaanan nɛ, ka wurun ni. Á die bɛn yii yii, a toa a yii n koo, á die nɔmɛɛ sɛn; biɛ̃, á die nyin nyabaã dɔ yii. ³¹ Sɛnɛ, pelo a nyɛɛnaandɛnaa gigiã á re kiodɛnan biɛ, pelo a kiodɛnaa gigiã dɔ á re nyɛɛnaandɛnan biɛ.» ³² Bɛ kio, ǹ nə́ mɛ zii la ǹ nə́ woo Zeruzalɛmu. Yezu na á goã a kialandɛnan nyɛɛnɛ. A kialandɛnan yiri nə́ n lɔlɔkɔn. Ǹ nə́ goã koe lɛ, sɛnɛ, nyɛ́ɛ goã ǹ ganaa. Sii mɛn bɛ́ re n zɛnɛɛ nɛ kànaa ka boɛɛn nɛ, a ná a kialandɛnaa fulupaa lɛ kũ doo, á pɛ ǹ nɛ: ³³ «Haya, wɔ á ke woe Zeruzalɛmu, ǹ tá re Min a Nɛgiĩ koe Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii‐daraalin la. Ǹ tá re kiri kuri la, ǹ gɛ̀ dɔlɔ da a mìi ni, bɛ kio, ǹ kɔ min kooron la. ³⁴ Ǹ tá re yaa we a ganaa, ǹ sɛ̀ kaa a ganaa, ǹ duwə́ ka sɛ̌n nɛ, ǹ dɛ a gã. Lɛawaa sɔɔ bɛ kio, a yii á die kiɛ.» ³⁵ Bɛ kio, Zebedee a nɛgiĩ Zaaki laanka Zaã daa Yezu li, ǹ nə́ pɛ nɛ: «Mìinaa, wɔ bɛ́ re màn mɛn nyankoe n lon, wɔ n giɛ li n bɛ zɛnaa wɔsɛn manɛ.» ³⁶ Yezu tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: «Ka ǹ giɛ li ma wàa mɛn zɛnaa ka nɛ?» ³⁷ Ǹ ná a lɛ si: «Bɛ̀ n kiibaa sonbore lɛ a biikoo dɔ, wɔsɛn man li n lɛ kɔ, wɔsɛn min goon giã n gusin, min goon giã n gɔsɛ.» ³⁸ Sɛnɛ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka bɛ́ màn mɛn nyankoe, ka a bɛ doɛ̃ wa. Ma bɛ́ re là paparɛɛ laanka nɔmaa mɛn yii, ka á re boe la ka bɛ si ka ganaa?» ³⁹ Ǹ ná a lɛ si mà ǹsɛn tá boe la. Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ma bɛ́ re là paparɛɛ laanka nɔmaa mɛn yii, ka dɔn tá re bɛ lɛ yii sɛn. ⁴⁰ Sɛnɛ min mɛn bɛ́ re giɛ̃ masɛ gusin hinlaa masɛ gɔsɛ, masɛ bie bɛ yɔrɔ boe wa, Lawa bǎãn lɛn zɛnaa min mɛnɛn manɛ, bɛa dɛnan wɔn manɛ.» ⁴¹ A kialandɛnaa fù gialakunun lɛn nə bɛa boo lɛ ma lɔn gɔrɔ, ǹ foo busu Zaaki laanka Zaã li. ⁴² Yezu tɔ́n nə ǹ tumaa bíi, á pɛ ǹ nɛ: «Ka á doɛ̃ mà min mɛnɛn bɛ́, ǹ tá giɛ ǹ ganaa pàãdɛnan lɛa, mà bɛn man boe ǹ gána minin yii ni, ǹ tá pàã nyɛɛ ǹ nɛ. ⁴³ Sɛnɛ, bɛ doamaa bie a n zɛnaa ka bii wa. Bɛ̀ kaa min mɛn tá giɛ golebaa li, a doamaa nɛ a n baa kaa dí‐nyali lɛa. ⁴⁴ Bɛ̀ min mɛn dɔ tá nyɛɛnaandɛnaabaa li, yǎa ǹ dɛnaa nə n din biɛ ka tumaa a bɛ̀rɛ lɛa. ⁴⁵ A giala Min a Nɛgiĩ dinmaa kɛ lɛ bie á daa mà minin nə dí nya‐n wa, sɛnɛ, a na á daa di nya minin manɛ, á n din nyin kɔ minbuiin tumaa nyin si ǹ giɔ̀mɔ lɛa.» ⁴⁶ Yezu laanka a kialandɛnan nə́ dɔ Zerikoo kiwi. Ǹ bɛ́ soe Zerikoo ǹ mɛn waáraa kun ka zaman gole ne, bɛ̀ yii tere‐a goon tá giã‐n tán zii para‐a nyankoe: Tiimee a nɛgiĩ Bartimee ne. ⁴⁷ A bɛ́ á ma mà Nazarɛtin Yezu n kiɛ̃, á yoo á n lɛ dɛ: «Yezu, kii Davida tɔrɔ, makara bɔ masɛ ganaa!» ⁴⁸ Min gigiã yoo a gialaa, màn mɛn bɛ́ toɛ a n lɛ tã, sɛnɛ, á wusoo á màn da a lɛ‐dɛ li: «Kii Davida tɔrɔ, makara bɔ masɛ ganaa!» ⁴⁹ Yezu tɔ́n golee á pɛ: «Ka lɛ dia la a daa.» Ǹ nə́ lɛ dia yii tere‐a lɛ la, ǹ nə́ pɛ nɛ: «N foo taã, n yoo n daa, Yezu á lɛ diɛ n la.» ⁵⁰ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ a ná a dɔnkɛ bɔ á zũ, á yoo bǎã goon ne, á woo Yezu li. ⁵¹ Yezu tɔ́n nɔ̀n da la: «Ma n giɛ li ma wàa zɛnaa n nɛ?» Yii tere‐a lɛ ná a lɛ si kɛnɛn: «Mìinaa, ma yii bũ a wusoo a wɔlɔ yɛ.» ⁵² Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Woo, n din a goleemali na á n kirisibaa.» Bɛa bǎã‐n gɔrɔ a yii boo la á wɔlɔ yɛ, á kɔ zii lɛ kun ka Yezu ni.

¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Olivie dan kele li kunu Bɛtfazee laanka Betaanii kiwi ganaa, ǹ nə́ diri Zeruzalɛmu la. Yezu ná a kialandɛnaa min paa dia a nyɛɛnɛ, á pɛ ǹ nɛ: ² Kiwi mɛn bɛ́ ka nyɛɛnɛ, ka wo walan. Bɛ̀ ka dɔ lɔn gɔrɔ, ka á re dundun banɛɛ yii doa nɛ, min din tɔn dii la bɔrɔ wa. Ka fore ka da‐n kànaa. ³ Bɛ̀ min nɔ̀n da ka la mà wàa na á baa ka á fore, ka pɛ‐n kɛnɛn: «Dɛnaa laadoo na a ganaa, á die wusii a dia n la sisia.» ⁴ Ǹ nə́ tɔ́n woo, ǹ nə́ dundun banɛɛ lɛ yɛ doa‐n kiɛnlɛ‐a sɔmɔ‐n zii gialaa, ǹ nə́ fore. ⁵ Min mɛnɛn bɛ́ walan, bɛn tɛn nɔ̀n da ǹ la: «Wàa na á baa ka á dundun banɛɛ kɛ fore?» ⁶ Yezu boo mɛn pɛ, a kialandɛnan lɛn nə́ pɛ ǹ nɛ miɛ̃, minin lɛn nə́ tɔ́n nə ǹ toa ǹ nə́ woo. ⁷ Ǹ nə́ daa ka dundun banɛɛ lɛ nɛ Yezu li, ǹ nə́ ǹ mɔnaan kaa a dɔ̀ɔ̃ nɛ, Yezu dii á giã la. ⁸ Min gigiã ná a mɔnaa nyɔmaa tán zii la, min tɛn dɔ́ luu buruu kuru don á naa tán zii la. ⁹ Ǹ bɛ́ woe, min mɛnɛn bɛ́ a nyɛɛnɛ, ǹ mɛnɛn dɔn bɛ́ a kio, maǹ nə́ goã ǹ lɛ dii ǹ nə́ pii: «Lawa da ka n bǐɛ̃ nɛ! Min mɛn bɛ́ ke die ka wɔa Dɛnaa tɔ nɛ, Lawa barka wɔ a nɛ! ¹⁰ Wɔ di Davida a kiibaa mɛn tɔrɔ á ke die, Lawa barka wɔ a nɛ! Wɔ á fòo diɛ lon a Lawa nɛ!» ¹¹ Yezu dɔ Zeruzalɛmu, á kiɛ̃ á woo Lawa a kion, á ga màn tumaa ganaa a paran li. Bɛ kio, wasa bɛ́ re miɛ, a laanka a kialandɛnaa fulupaa lɛ soo ǹ nə́ woo Betaanii. ¹² Bɛa lɛawaa ǹ bɛ́ soe Betaanii, bòo Yezu kũ. ¹³ A bɛ́ tiãlɛa, á gɔ́rɔ da goon yɛ, luu ná a ganaa. Á woo ga a ganaa, mà kɔntan, mà asɛ á die nɛ yii la. A bɛ́ á woo á dɔ da lɛ li, á luu din sɔɔ̃ yɛ a ganaa, a giala, a nɛ kɔ biikoo bie wa. ¹⁴ Yezu tɔ́n pɛ gɔ́rɔ da lɛ nɛ: «Lawa baran toa n nɛ wɔ min lɛ‐n doo ka duduu wa!» A kialandɛnan lɛn ná a boo lɛ ma. ¹⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Zeruzalɛmu, Yezu wɔ Lawa a kion, a ná a giala kɔ á pii‐kɔlen laanka màn‐piilin loo. Á wɔrɔ lonkɔlen tabalan nyanaa á n lɛ kumaa tán, á zɛrɛkantoan‐sãlin dankanan lɛ kumaa tán. ¹⁶ A lɛ kɔ mà min kɔ́n màn kɔ́n saa a da bɔ nɛ Lawa a Kion a sumu‐n wa. ¹⁷ Á tɔ́n minin daraa á pɛ ǹ nɛ: — A tá kiɛ̃‐n Lawa a boo‐n kɛnɛn: «Maa Kion lɛ n die n bíi mà tɔrɔ din tumaa a Lawa nyankɔ ǹ kion, sɛnɛ, kasɛn man biɛ wurumunun duru ǹ yala lɛa!» ¹⁸ Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii daraalin bɛ́ ǹ nə́ bɛ ma, ǹ nə́ ga Yezu dɛ ǹ gɔn li. Ǹ nə́ goã nyɛ́ɛbiɛ nɛ, a giala, a daraa lɛ zaman lɛ din tumaa kũ. ¹⁹ Wasa bɛ́ á mɛ Yezu laanka a kialandɛnan nə́ soo ǹ nə́ n bɔ kiwi doo. ²⁰ A lɛawaa baayɛlɛ yiisoon ne, ǹ bɛ́ kiɛ̃ zii la, ǹ nə́ gɔ́rɔ da lɛ yɛ. Á saa a lon‐a á laa yǎa a gòonən ganaa. ²¹ Sii mɛn bɛ́ á n zɛnaa, Piɛrɛ yiri gisĩ a nɛ, á tɔ́n pɛ Yezu ni: «Mìinaa, n lɛn pɛpiã bíi da mɛn lɛ li, ga a ganaa, a tumaa laa ka kaka!» ²² Yezu tɔ́n pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Ka golee Lawa li. ²³ Man pii ka nɛ sonbore ne: Bɛ̀ min mɛn golee Lawa li, ǹ dɛnaa á boe la a pɛ kele kɛ din ni mà a yoo a n bɔ kànaa, a wo n dɔ yìsi mu gole li, bɛ̀ á golee li ma pɛ lɔn, á die n zɛnɛɛ miɛ̃, bɛ̀ á n gɔ́ɔ̃ baa goon, a nə n zɛnɛɛ nɛ. ²⁴ Bɛ lɛ na á toa ma á pii ka nɛ: Bɛ̀ ka á màn mɛn nyankoe Lawa lon, ka golee li ka á re yii, bɛa màn lɛ á die n koe ka la. ²⁵ Bɛ̀ ka golee lon ka á Lawa nyankoe, a da yaa sii tá ka laanka min bii, ka toa ǹ dɛnaa nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ ka Di Lawa ka dɔn sii baraan toa ka nɛ. [ ²⁶ Sɛnɛ bɛ̀ ka a ka miãn sii baraan toɛ ǹ nɛ wa, ka Di Lawa a die ka dɔn sii baraan toɛ ka‐n wa.]» ²⁷ Ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo Zeruzalɛmu. Yezu bɛ́ n bibiĩ Lawa a kion, Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan nə́ daa a li kun ka landa sii‐daraalin ni ka Zuifun goledɛnan nɛ, ²⁸ ǹ nə́ nɔ̀n da la: «Ma n bɛa siin kɛn lɛn zɛnɛɛ ka wàa pàã nɛ? Die na á ǹ zɛnaa ǹ pàã kɔ n la?» ²⁹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Masɛ dɔ́ n die nɔ̀n goon diɛ ka la, bɛ̀ ka a binyə kɔ ma la, min mɛn bɛ́ á siin lɛn zɛnaa ǹ pàã kɔ ma la, ma á die bɛa dɛnaa pii ka nɛ. ³⁰ Lawa na á Zaã dia hinlaa minbuiinin man nə́ dia mà a da batɛmu da minin ganaa? Ka a binyə pɛ ma nɛ.» ³¹ Ǹ dinin nə́ liere kɔkɔ kɔn bii ni, ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ: — Bɛ̀ wɔ́ pɛ wáa Lawa na á dia, a n die nɔ̀n diɛ wɔ la kɛnɛn: «Wàa na á baa ka waa a boo la wa?» ³² Bɛ̀ wɔ́ pɛ wáa minbuiinin man nə́ dia, haya...! Ǹ nə́ goã nyɛ́ɛ biɛ zaman lɛ nɛ, a giala, min tumaa n taasɛ mà Zaã n Lawa a boo gii‐dali lɛa taãn‐taãnɛ. ³³ Ǹ nə́ tɔ́n pɛ Yezu ni mà ǹsɛn ba doɛ̃ wa. Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ ka a doɛ̃ wa, min mɛn bɛ́ á siin kɛn lɛn zɛnaa ǹ lɛ kɔ ma la, ma dɔ a bɛa dɛnaa pii ka‐n wa.»

¹ Bɛ kio, Yezu boo gimə́ da ǹ nɛ, á pɛ: Giĩ goon na á wuru bɔ, á da nɛ‐kɔle zumu a nɛ, a tɔ mà rezɛ̃, á kungɔn dɔ a ná a lɛnpɛnɛ nɛ, a ná a nɛ mu bɔɔ̃ ǹ yala fɔ̃, a ná a lɛduə́lin kion dɔ. Bɛ kio, á dí‐nyalin goa á ǹ kaa nɛ, á tɔ́n woo zii ni. ² A da nɛ a ma waáraa bɛ́ á dɔ, á dí‐nyali goon dia mà a wo wuru dí‐nyalin lɛn li, mà ǹ na asɛ a da nɛ gii kɔ la a da nɛ. ³ A bɛ́ á woo, ǹ nə́ kũ ǹ nə́ duduwə́, ǹ nə́ loo ǹ nə́ dia ka a gɔn kooro ne. ⁴ Wurudɛnaa tɔ́n dí‐nyali goon dɔ dia, ǹ nə́ bɛ dɔ dɛdɛ a mìi ganaa, ǹ nə́ sɔ kakaa la. ⁵ Á wusoo á goon dɔ dia doo, ǹ nə́ nɔmaa ǹ nə́ bɛ dɛ á gã. Ǹ nə́ dí‐nyali lɛ gigiã baa miɛ̃, ǹ nə́ ǹ tɛn duduwə́, ǹ nə́ ǹ tɛn dɛ ǹ nə́ gã. ⁶ Wurudɛnaa lɛ a nɛgiĩ din sɔɔ̃ na á goã sisia, a min lɛa goon toto, a n bɛ lɛ narɛ parsiini. Nyɔɔbaa á bɛ lɛ dia ǹ li. A na á goã taasɛ mà bɛ bɛ́ asɛ a nɛ lɛa mà ǹ tá re nyɛ́ɛ biɛ bɛ‐n sɛn. ⁷ Sɛnɛ wuru dí‐nyalin lɛn bɛ́ ǹ nə́ yɛ die, ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ kɛnɛn: «Haya, a kíɛ̃‐saali lɛ á ke. Ka daa wɔ dɛ, wuru lɛ goã wɔa wɔ lɛa.» ⁸ Ǹ ná a nɛgiĩ lɛ kũ ǹ nə́ dɛ, ǹ ná a gere saa ǹ nə́ woo daa wuru lɛ kio. ⁹ in kɔsɔn li. Yezu tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: Wuru lɛ a dɛnaa n die wàa‐n zɛnɛɛ kəni? A n die woe wuru dí‐nyalin lɛn gialaa, a ǹ dɛ ǹ gã, a na a wuru lɛ koa min kɔsɔn li. ¹⁰ Sàabaa ba la wa, ka boo kɛ pɛ Lawa a sɛ́wɔ‐n wa? A n pii: «Kion‐dɔlen bɛ́ ǹ nə́ n piã ka kɔlɔ mɛn nɛ, bɛ lɛ na á kɛ gùrù dɔ ǹ kɔlɔ baa. ¹¹ Dɛnaa Lawa na á bɛa kaãbaa ǹ dí kɛ nya, wɔsɛn yii na á bɛ lɛ yɛ.» ¹² Zuifun goledɛnan nə́ ga Yezu kũ ǹ gɔn li, a giala, ǹ nə́ dɔ̃ mà a na á bɛa boo gimə́ lɛ da ǹsɛn ganaa. Sɛnɛ, ǹ bɛ́ ǹ nə́ goã nyɛ́ɛ biɛ zaman lɛ nɛ, ǹ nə́ toa walan ǹ nə́ woo. ¹³ Fariziɛ̃n laanka min mɛnɛn bɛ́ kii Herɔdi a pàã li, ǹ nə́ bɛn kɔnɔn dia Yezu li, mà ǹ wo a lɛ zulu, ǹ gɔn da a ganaa ka a din lɛ gɔ́ɔ̃ ǹ boo ne. ¹⁴ Ǹ nə́ woo ǹ nə́ nɔ̀n da la kɛnɛn: «Mìinaa, wɔsɛn tá doɛ̃, wáa n tá sonbore pii, minbuiinin bɛ́ màn mɛn taasɛ, n ba nyɛ́ɛ biɛ bɛ‐n wa, a giala, n ba minin bɔkɔnlɛ we wa, sɛnɛ, ma n minin darɛɛ Lawa a zii ganaa ka peperebaa nɛ. Á siĩni wɔ nyin giɔ̀mɔ saraa Rɔmun kii gole gole la hinlaa, wɔ baran saraa wa?» ¹⁵ Sɛnɛ, Yezu bɛ́ á dɔ̃ mà sii kɔsɔ tá ǹ gɔ́ɔ̃ nɛ, á pɛ ǹ nɛ: «Wàa na á baa ka á n diɛ ma gɔ́ɔ̃ li? Ka da ka wɔrɔ we goon ne, ma ga a ganaa.» ¹⁶ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ daa nɛ, Yezu nɔ̀n da ǹ la: «Die mìi nyin laanka die tɔ n kiɛ̃‐n la?» Ǹ ná a lɛ si mà Kii Gole wɔ nɛ. ¹⁷ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Màn mɛn bɛ́ Kii wɔ lɛa, ka bɛ kɔ Kii la. Màn mɛn dɔ bɛ́ Lawa wɔ lɛa, ka bɛ kɔ Lawa la.» Bɛa boo lɛ kaãbaa da ǹ ganaa parsiini. ¹⁸ Sadusɛɛ̃n man nə́ goã pii mà geren yii a re kiɛ wa. Ǹ kɔnɔn nə́ daa Yezu li, ǹ nə́ nɔ̀n da la, ǹ nə́ pɛ: ¹⁹ — Mìinaa, Muizu na á landa kɛ kɔ wɔsɛn la, á pɛ: «Bɛ̀ giĩ mɛn gã, a ná a lɔ toa walan a ná a nɛ yɛ a ganaa wa, ǹ dɔɔ̃n doamaa nɛ a bɛa lɔ giɔɔrɔ lɛ saa a nɛnyaanan yɛ a ganaa, ǹ dɔɔ̃n papaã wole lɛ wɔn lɛa.» ²⁰ Ga, nɛgiĩ sɔbaa na á goã lɛlɛ. Ǹ goledɛnaa lɔ saa, a nɛ yɛ a ganaa wa, á gã á toa walan. ²¹ A paabaa ǹ wɔ lɔ lɛ saa, bɛ dɔ́ gã a nɛ toa a kio wa. A sɔɔbaa ǹ dɔn wɔ na á n baa miɛ̃. ²² Ǹ sɔbaamaa lɛ tumaa gã, ǹ kɔn nɛ yɛ lɔ lɛ ganaa wa. Bɛ kio lɔ lɛ dɔ́ gã. ²³ Geren yii kaa pinaa, bɛ̀ geren yii á re kiɛ sonbore, lɔ lɛ n die goɛ̃ die wɔ lɛa? A da yaa ǹ sɔbaamaa yii saa lɔ lɛ‐a. ²⁴ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ka a doɛ̃ mà ka dinin manə n dinin siɛ̃ wa? A giala, ka a Lawa a boo giala miɛ wa, ka a doɛ̃ dɔn mà pàã tá Lawa lon wa. ²⁵ Ka dɔ̃, bɛ̀ geren yii kaa ǹ mɛn pinaa, giĩ a re lɔ siɛ wa, lɔ dɔ a re we giĩ li wa, sɛnɛ, ǹ tumaa n die goɛ̃ ka Lawa a piɛ a dia dí‐a wolen bɛ́ lɔn. ²⁶ Geren yii kaa wɔ paǹ li, tɛ yoo daãn mɛn ganaa Muizu ná a boo da a sɛ́wɔ nɛ, ka bɛa bǎã kɛ lɛ pɛ sɛ́wɔ lɛ‐n wa? A na á n kiɛ̃ walan mà Lawa na á pɛ Muizu ni, ǹ digolon wɔ paǹ li mà asɛ n Abrahamu a Lawa lɛa, Izaaki a Lawa lɛa, Zakɔba a Lawa lɛa. ²⁷ mà asɛ bie geren Lawa lɛa wa, bɛ n nyɛɛ mà bɛa minin kɛn lɛn ǹ nə́ gã lɛlɛ mà ǹ yii á koo sisia. Bɛ lɛ tɔ ganaa, ka sã parsiini.» ²⁸ Landa sii daraali goon nə́ ǹ lɛ ma liere koe kɔn. A bɛ́ á yɛ mà Yezu boo binyəə sonbore kɔ Sadusɛɛ̃n la, a dɔ nə́ n zɔ̃ á dɔ a li á nɔ̀n da la kɛnɛn: «Dí‐pɛ lɛ mɛn a sii n kaka á la ǹ miãn tumaa nɛ?» ²⁹ Yezu tɔ́n pɛ nɛ: — Dí‐pɛ mɛn a sii bɛ́ kaka á la ǹ miãn manɛ, bɛ n ka kɛ nɛ: «Izirayeli minin lɛn, ka n too kɔ: Dɛnaa, wɔa Lawa lɛ n Dɛnaa Lawa lɛa, goon toto. ³⁰ N Lawa, Dɛnaa Lawa narɛ ka n foo tumaa nɛ, ka n gɔ́ɔ̃ tumaa nɛ, ka n pàã tumaa nɛ.» ³¹ Dí‐pɛ lɛ a paabaa ǹ wɔ mɛn a sii bɛ́ kaka, bɛ n ka kɛ nɛ: «N miã kɔsɔ dɔ narɛ ka n bɛ́ n din narɛ lɔn.» Dí‐pɛ kɔ́n banban á n kaka á la bɛa màn paa kɛ‐n wa. ³² Landa sii daraali lɛ tɔ́n pɛ Yezu ni: «Sonbore ne, Mìinaa! N màn mɛn pɛ, sonbore ne. Lawa goon toto na a tan wɔa Dɛnaa lɛa, bɛ̀ á n bɔ bɛ lɛ nɛ, kɔsɔ banban. ³³ Bɛ lɛ na á toa, min doamaa nɛ a Lawa narɛ ka a foo din tumaa nɛ, ka a yiri din tumaa nɛ, ka a pàã din tumaa nɛ, a doamaa nɛ a ǹ miã kɔsɔ dɔ narɛ ka a bɛ́ a din narɛ lɔn. Bɛ á soɛ parsiini á la wúlu màn tiɛ̃ laanka wúlu tɔrɔ kɔsɔn tumaa nɛ, ǹ bɛ́ ǹ mɛnɛn koe Lawa la.» ³⁴ Yezu bɛ́ á yɛ mà á boo da ka yiridɛnaabaa nɛ, á tɔ́n pɛ nɛ: «N laanka Lawa a kiibaa ǹ bǎã wɔlɔ a sɔsɔɔ kɔn ganaa wa.» A n bɔ bɛ‐n lɔn, min kɔ́n yii wɔ á nɔ̀n da la doo wa. ³⁵ Yezu bɛ́ minin darɛɛ Lawa a kion, á nɔ̀n da ǹ la kɛnɛn: — Wàa na á baa landa sii‐daraalin tá pii mà Minin Nyin‐sili lɛ n kii Davida tɔrɔ lɛa? ³⁶ A giala, Davida dinmaa na á pɛ ka Lawa a Yiri Fu barka‐n kɛnɛn: Dɛnaa Lawa pɛ maa Dɛnaa nɛ: «Giã ma gusin, yǎa ma gɔ̀lɔ̀baa lɛ piɛ̃ koe n la, n zɔ́ɔn nə die kiɛ tán n gòãn giulun.» ³⁷ Davida dinmaa lɛ n bíi mà «asɛ a Dɛnaa.» A n siɛ lɔn ǹ tá taasɛ mà Minin Nyin‐sili n Davida tɔrɔ lɛa dɔn? Zaman gigiã goã n too koe Yezu a boo lɛ ganaa parsiini. ³⁸ A na á goã pii minin manɛ a daraa lɛ gɔ́ɔ̃‐n kɛnɛn: «Ka n parabaa ka landa sii‐daraalin kɛn nɛ, bibiə́ n kɔɔ̃nɛ ǹ ganaa ka dɔnkɛ sɔsɔrɔn nɛ, maǹ giɛ li minin nə guguru kɔ ǹ fòo da ǹ nɛ zaman bǎã nɛ. ³⁹ Bɛ̀ ǹ nə́ woo lɛsɔkɔn kion, bǎãn mɛnɛn bɛ́ yii, bɛn lɛn giãman nə kɔɔ̃nɛ ǹ ganaa. Màn‐bii dadara bǎãn nɛ, giã ǹ bǎã sonboren man kɔɔ̃nɛ ǹ ganaa. ⁴⁰ Maǹ mɛnɛɛ lɔ giɔɔrɔn la ǹ tá ǹ gɔn màn yii sii ǹ la, ǹ wusoo ǹ wo Lawa nyankɔ ǹ belebɔ la, ka ǹ sii zɛnaa wa. Ǹ nɔmaa dɔ n die gole koe a kɔnpɛ ka ǹ zɛnaa ǹ siin ni.» ⁴¹ Bɛ kio, Yezu giã tán Lawa gɔ ǹ wɔrɔ kaa ǹ goo yɔrɔ‐a, á ga minin wɔrɔ da goo ne ǹ gɔn ganaa. Pàãma gigiã wɔrɔ gole da a nɛ. ⁴² Lɔ giɔɔrɔ doobaa goon daa á wɔrɔ we bisin paa kaa a nɛ, bɛa wɔrɔ lɛ a kiɛ̃ taman goon la wa. ⁴³ Yezu tɔ́n a kialandɛnan bíi, á pɛ ǹ nɛ: «Man pii ka nɛ sonbore: Lɔ giɔɔrɔ doobaa kɛ màn mɛn da a nɛ, á la min din tumaa wɔ nɛ. ⁴⁴ A giala, gialakunun kɛn maǹ nə́ màn bɔ ǹ gɔn màn gigiã kɛ nɛ, ǹ nə́ da goo lɛ nɛ. Sɛnɛ, lɔ kɛ lɛ sɛ na a ná a doobaabaa ǹ wɔ din tumaa saa á da a nɛ, a bɛ́ n din toe ka màn mɛn nɛ ke lɛn.»

¹ Yezu bɛ́ soe Lawa a kion, a kialandɛnaa goon pɛ nɛ: «Mìinaa, ga kion kɛ a dɔ ǹ gɔn ganaa, ka kɔlɔ dadaran kɛn nɛ dɛ!» ² Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Táa n yii tá kion dadaran kɛn ganaa? Kɔlɔ kɔ́n ba re goɛ̃ ǹ miã lalan kànaa wa, a din tumaa á re kiɛ.» ³ Yezu bɛ́ á giã tán Olivie dan kele mìi ni, á n yɔrɔ dia Lawa a kion la, Piɛrɛ laanka Zaaki ni ka Zaã nɛ ka Andre daa ǹ dinin sɔɔ̃nɔn, ⁴ ǹ nə́ nɔ̀n da la: siin lɛn man die n zɛnɛɛ biĩ? siin mɛnɛn man die nyɛɛ, mà a biikoo dɔ? bɛ pɛ wɔsɛn manɛ. ⁵ Yezu tɔ́n a giala kɔ á pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Ka n dinin kũ, ka baran toa min kɔ́n ka yiri sã wa. ⁶ Min gigiã á re die ka masɛ tɔ nɛ, ǹ pɛ mà ǹsɛn man Minin Nyin‐sili lɛ lɛa! Ǹ tá re min gigiã yiri siɛ̃. ⁷ Bɛ̀ ka ma mà zia á kunu ka ganaa, hinlaa mà á sɔsɔɔ, ka baran nyɛ́ɛ baa wa. Bɛ doamaa nɛ a n zɛnaa, sɛnɛ, kanaa a nya bie ka bɛ‐n bɔrɔ wa. ⁸ Tɔrɔ á re zia biɛ tɔrɔ kɔsɔ ganaa, gána á re zia biɛ gána kɔsɔ ganaa. Tán tá re bìn diɛ bǎã gigiã nɛ, bòo dɔ á re we. A giala kɔ ǹ gɔn nɛ ka bɛ nɛ, ka lɔ a nɔɔ̀rɔ kɔ ǹ gɔn bɛ́ lɔn. ⁹ Sɛnɛ, kasɛn nə yiri bɔ ka dinin li. A giala, minin tá re ka kuĩ ǹ wo kiri wɔ ka ganaa Zuifun lɛsɔkɔn kionən gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ ka duduwə́. Ǹ tá re woe ka nɛ pàãdɛnan laanka kiin yɔrɔ‐a masɛ tɔ taman yii, bɛ lɛ n die toɛ ka masɛ boo da ǹ yɔrɔ‐a. ¹⁰ Lawa a Boo Tii Kɔɔ̃n doamaa nɛ a n pɛ tɔrɔ tumaa‐n bɔrɔ, bɛ kio, bɛa siin lɛn nə tɔn nə n zɛnaa. ¹¹ Bɛ̀ ń yaa ǹ nə́ ka kũ mà maǹ woe kiri we ka ganaa, ka baran saa lɛlɛ ka n gɔ́ɔ̃ bii ka kaa da ǹ boo‐n wa. Lawa bɛ́ re boo mɛn koe ka la bɛa biikoo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, ka bɛ lɛ pɛ. A giala, a bie boe ka dinin ni wa, Yiri Fu n die kaa da ǹ boo we ka lɛ‐n. ¹² Minin tá re ǹ dinin dɔɔ̃nɔn koe pàã gɛ̀ la, díin tá re zɛnɛɛ ǹ nɛnyaanan man miɛ̃. Nɛnyaanan tá re n bɔyɛɛ ǹ yɛ wolen li, ǹ nə ǹ kɔ pàã gɛ̀ la. ¹³ Ka tìĩ á re boe min tumaa nyin ni masɛ tɔ a lɛa. Sɛnɛ bɛ̀ min mɛn si a ganaa yǎa á woo kaa a giala‐nyɔmiɛ lɛ, bɛa dɛnaa á die kirisibiɛ. ¹⁴ "Sii bɔnɛɛ mɛn bɛ́ basaã kɔ ǹ sii lɛa", bɛ doamaa bɛ́ a bie a yɛ bǎã mɛn nɛ wa, ka á re yii walan. (Min mɛn bɛ́ sɛ́wɔ kɛ pii, ǹ dɛnaa nə n doa a na a giala ma). Bɛa biikoo li, min mɛnɛn bɛ́ re goɛ̃ Zudee gána nɛ bɛn doamaa nɛ ǹ baa si ǹ wo kelen la. ¹⁵ Min mɛn bɛ́ kala‐n, bɛ̀ á gisĩ, a doamaa bie a wɔ kion mà asɛ na a mànan goɛ wa. ¹⁶ Min mɛn bɛ́ wuru‐n, bɛ doamaa bie a wusoo a wo piɛ mà asɛ na a mɔnaa siɛ wa. ¹⁷ Bɔ̀n nə die goɛ̃ lɔ nɔnoan wɔ lɛa, ka min mɛnɛn dɔn bɛ́ nɛnyaanan nə́ ǹ gɔn, ǹ nə́ nyɔ koe ǹ la bɛa lɛawaan kɛn lɛn li. ¹⁸ Ka Lawa nyankɔ bɛa siin kɛn lɛn baran zɛnaa bɔ̀nɔn ti‐n wa! ¹⁹ A giala bɛa pinaa, nɔmaa lɛ á die gole koe parsiini, a kũ Lawa a kanaa zɛnaa biikoo ganaa a da pelo ǹ yaa, min tɔn nə ǹ miã yɛ ka a yii‐n wa, min ba re ǹ miã kɔsɔ yii ka a yii‐n doo duduu wa. ²⁰ Bɛ̀ wɔa Dɛnaa bie re màn boe bɛa lɛawaan kɛn lɛ wa, min kɔ́n ba boe la a la wa. Sɛnɛ, Lawa min mɛnɛn yii gɔgɔɔ̃ a din wɔn lɛa, a n die màn boe ǹ lɛ, bɛn lɛn taman yii. ²¹ Bɛ̀ min tá pii ka‐n bɛa biikoo li mà ka ga, mà Minin Nyin‐sili lɛ á kànaa, hinlaa mà ka ga, mà a tá kɛnɛn li, ka baran golee li wa. ²² A giala, min tɛn tá re die a soɛ kuru mà asɛ n Minin Nyin‐sili lɛa, min tɛn dɔ á re die a soɛ kuru mà asɛ n Lawa a boo gii‐dali lɛa. Ǹ tá re sii a kɔnbɔn laanka kaãbaa ǹ sii kakan zɛnɛɛ ǹ minin yiri sã nɛ. Bɛ̀ maǹ boe la dinin, maǹ Lawa a yii gɔgɔɔ̃ wolen kɛn lɛn yiri siɛ̃. ²³ Bɛ lɛ taman yii ka yiri bɔ dɛ! Ma na a din tumaa pii ka nɛ, bɛ̀ a biikoo baa doe. ²⁴ Bɛa pinaa, nɔmaa lɛ a nya kio, wasa á die n biɛ nuùnàa nɛ, mui ba re a folon kiɛ doo wa, ²⁵ leeren tá re boboe lon ǹ kaa, lon màn pàãdɛnan dinin tumaa á re n lɔlɛkɔn. ²⁶ Bɛa biikoo li, ka á re Min a Nɛgiĩ yii die labaran bii, ka pàã gole ne, ka gugurubaa nɛ. ²⁷ Á die lon a dia dí‐a wolen diɛ kanaa gùrù sii din tumaa ganaa, ǹ Lawa a yii gɔgɔɔ̃ wolen lɛn lɛ sɔkɔn‐a, a saa kanaa lɛkoro goon ganaa a wo a lɛkoro kɔsɔ yaa. ²⁸ Daraa mɛn bɛ́ yii gɔ́rɔ da wɔ gɔn la, ka too kɔ bɛ ganaa. Bɛ̀ a gùrùn nə́ sɔsɔrɔ kɔ, á luu pã lɔn gɔrɔ, a nə n doɛ̃ mà bɔ̀nɔn na á diri. ²⁹ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, bɛ̀ ka bɛa siin lɛn yɛ n zɛnɛɛ ǹ mɛn waáraa, ka dɔ̃ mà siin lɛn biikoo diri foɛɛ̃nɛ. ³⁰ Masɛ n pii ka nɛ, sonbore ne: Pelo minin kɛn lɛn ba re giɛ̃ ǹ nya, bɛ̀ bɛa sii kɛ tumaa ná a n zɛnaa wa. ³¹ Lon laanka tán tá re kiɛ̃, sɛnɛ, masɛ a boon kɛn ba re kiɛ̃ wa. ³² Sɛnɛ, min kɔ́n ba Min a Nɛgiĩ a daa pinaa laanka a daa biikoo doɛ̃ wa, haalɛ lon a dia dí‐a wolen dinin ba doɛ̃ wa, Lawa a Nɛgiĩ dɔ dinmaa ba doɛ̃ wa, yǎa Díi Lawa din sɔɔ̃. ³³ Ka yiri bɔ ka dinin li, ka n mìi saa lon, a giala, ka a biikoo doɛ̃ wa. ³⁴ Min a Nɛgiĩ a daa pinaa n die n biɛ ka min bɛ́ woe zii‐n lɔn. A laan bɛ̀ a soo, a na a kion koɛ a dí‐nyalin li, a didie a nya ǹ dí kɔ la, a n gɔn waa a kiɛnlɛ lɛduə́li ni, mà a n yii dɔraa, bɛ̀ asɛ baa die. ³⁵ Ka dɔn nə n yii toa koo, a giala, ka a kiondɛnaa lɛ a daa biikoo doɛ̃ wa: wasamiɛn nɛ la, làan nɛ la, koonən wuu pɛ waáraa‐n la, hinlaa baayɛlɛ, min ba doɛ̃ wa. ³⁶ Ka nyan toa a da ka tɔwaa tán nyuù‐n wa. ³⁷ Masɛ bɛ́ boo mɛn pii ka‐n ke lɛn, man bɛ lɛ pii min tumaa nɛ: Ka n yii toa koo!»

¹ A gialakun na á goã lɛawaa paa, Zuifun kiɛ̃mala ǹ zɔ́n laanka yɔ bùbaã buuru zɔ́n dɔ. Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii‐daraalin man nə́ goã gɔn diɛ Yezu ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ kũ ka durii ni ǹ dɛ. ² Sɛnɛ, maǹ nə́ goã pii mà ǹsɛn doamaa bie ǹ kũ zɔ́n pinaa kɛ‐n wa, mà bɛ bie wa, mà á die sii lɔlɔkɔn biɛ zaman lɛ bii. ³ Yezu bɛ́ màn bii Simɔn gɔ̀nɔn ki busu babaraa dɛnaa a kion Betaanii kiwi, lɔ goon daa wɔ kion ka kɔlɔ donkolon siĩn kɔ́n nɛ, nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n na a nɛ, a giɔ̀mɔ n kaka parsiini. (Nyɔɔ lɛ yii n fu ka zenzen; a n zɛnaa ka da mɛn gòon ne, bɛ tɔ n naára). Á donkolon lɛ lɛ bũ, á nyɔɔ lɛ kaa Yezu mìi ni. ⁴ Min mɛnɛn bɛ́ walan, bɛn tɛnɛn man nə́ goã pii kɔn nɛ ka busii ni mà bɛa nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n kɛ a ziziɛ̃ miɛ giala n ka wàa nɛ? ⁵ Mà nyɔɔ kɛ lɛ á boe la a n sã, a wɔrɔ la lɛawaa biɛsɔɔ (300) a dí nya ǹ giɔ̀mɔ nɛ, a n gii doobaan manɛ! Ǹ nə́ yoo lɔ lɛ gialaa parsiini. ⁶ Sɛnɛ, Yezu pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Ka toa kiĩni. Wàa na á baa ka á lɔ lɛ nɔmiɛ? Dí taãn nɛ ka kɛ nɛ á nya masɛ nɛ. ⁷ A giala, doobaan tá kun ka nɛ biikoo tumaa li, bɛ̀ ka á li ka bǐɛ̃ zɛnaa ǹ nɛ ǹ mɛn pinaa, ka á boe la ka zɛnaa ǹ nɛ. Sɛnɛ, masɛ bie re goɛ̃ kun ka‐n miɛ̃ wa. ⁸ A bɛ́ boe sii mɛn la, a na á bɛ lɛ zɛnaa. A na á nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n kaa masɛ gɔ̀nɔn ganaa, á zɛnaa á koa maa biĩ nyɛɛnɛ. ⁹ Masɛ n pii ka nɛ sonbore, ka bɛ́ re Boo Tii Kɔɔ̃n pii kanaa paǹ mɛn tumaa nɛ, lɔ kɛ sii mɛn zɛnaa, ǹ tá re bɛ dɔ laakalɛɛ walan, ǹ minin yiri da a sii ni.» ¹⁰ Kariyɔtin Zudaasi mɛn bɛ́ Yezu a kialandɛnan lɛn goon lɛa, bɛ́ woo pɛ Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan manɛ, mà asɛ n giɛ li a Yezu kɔ ǹ la. ¹¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛ ma, á kɔɔ̃n kɔ ǹ ganaa parsiini. Ǹ nə́ lɛ kɔ mà ǹsɛn tá re wɔrɔ koe la. Zudaasi ná a giala kɔ á ga biikoo sonbore li màn mɛn bɛ́ toɛ a Yezu kɔ ǹ la. ¹² Yɔ bùbaã buuru zɔ́n giala kɔ pinaa, ǹ bɛ́ re wúlu sère nɛn dii kiɛ̃mala ǹ zɔ́n a màn‐bii lɛa ǹ mɛn pinaa, Yezu a kialandɛnan nə́ nɔ̀n da la mà a n giɛ li ǹsɛn nə wo kiɛ̃mala ǹ zɔ́n a màn‐bii zɛnaa‐n maa? ¹³ Yezu tɔ́n a kialandɛnan lɛn min paa dia, á pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Ka wo Zeruzalɛmu kiwi, ka á re n diɛ giĩ goon lɛ ka mu dɔn na a mìi ni. Ka kɔ lɛ. ¹⁴ Bɛ̀ á wɔ kion mɛn nɛ, ka pɛ bɛa kion lɛ a dɛnaa nɛ mà Mìinaa na á kasɛn dia nɔ̀n diɛ ma asɛ a yu ǹ kion lɛ á maa? Mà asɛ laanka a kialandɛnan man die kiɛ̃mala ǹ zɔ́n màn bii maa? ¹⁵ Á re kion gole goon nyɛɛ ka nɛ lon ǹ miã lalan, ka laadoo màn din tumaa ná a nɛ, ǹ nə́ zɛnaa sɔnbɔraanɛ ǹ nə́ koa. Ka n die kiɛ̃mala ǹ zɔ́n màn‐bii zɛnɛɛ wɔsɛn man walan.» ¹⁶ Bɛa kialandɛnan lɛn nə́ woo, ǹ nə́ wɔ kiwi lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. Yezu pɛ ǹ nɛ lɔn, ǹ nə́ woo a tumaa yaa miɛ̃. Ǹ nə́ kiɛ̃mala ǹ zɔ́n màn‐bii zɛnaa walan. ¹⁷ Wasa bɛ́ á mɛ, Yezu daa á dɔ ka a kialandɛnaa fulupaa lɛ nɛ. ¹⁸ Ǹ bɛ́ tán màn bii, Yezu pɛ: «Masɛ n pii ka nɛ, sonbore ne: Ka dinin min goon nə die masɛ we maa zɔ́ɔn gɔn, min mɛn din bɛ́ màn bii kun ka masɛ nɛ.» ¹⁹ A kialandɛnan lɛn yɔrɔ kɔsɛ parsiini, ǹ ná a giala kɔ ǹ nə́ nɔ̀n da la gogoon, táa masɛ bie wa? ²⁰ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Ka dinin min fulupaa kɛ lɛ dù siɛ̃ kun ka masɛ nɛ, ka dinin lɛn goon ne. ²¹ Min a Nɛgiĩ á re giɛ̃, ka a bɛ́ á n kiɛ̃ a wɔ gɔn la Lawa a boo‐n lɔn. Sɛnɛ, min mɛn bɛ́ re Min a Nɛgiĩ we a zɔ́ɔn gɔn, bɛa dɛnaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ! Bɛ̀ ǹ dɛnaa din na a yɛ wa, bɛ á soɛ a ganaa.» ²² Ǹ bɛ́ màn bii, Yezu buuru saa, á barka da Lawa nɛ, á yiyiɛ kɔn, á kɔ a kialandɛnan la, á pɛ ǹ nɛ: «Ka kɛ si, masɛ din gɔ̀nɔn siĩ n ka kɛ nɛ.» ²³ Bɛ kio, á duvɛ̃ saa màn nɛ, á barka da Lawa nɛ, á kɔ ǹ la, ǹ tumaa mi. ²⁴ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Masɛ mà n ka kɛ nɛ, á kaa minbuiin tumaa a kirisibaa a lɛa, á n nyɛɛ mà Lawa lɛ kɔ kɔn la wɔ ka minbuiinin ni. ²⁵ Masɛ n pii ka nɛ, sonbore ne: Ma a duvɛ̃ mii doo duduu wa, yǎa Lawa a kiibaa ǹ bǎã nɛ, ma tɔn duvɛ̃ dii mii.» ²⁶ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ zɔ́n lɛ a loe lɔ ǹ nə́ nya, ǹ nə́ soo ǹ nə́ woo Olivie dan kele la. ²⁷ Yezu pɛ a kialandɛnan manɛ: — Sii mɛn bɛ́ re koɛ masɛ la, bɛ lɛ n die ka dinin tumaa a mɛnaa ǹ giala biɛ, ka a bɛ́ ke á n kiɛ̃ Lawa a boo‐n lɔn: «Man die sèren‐lɛduə́li lɛ dii, sèren lɛn tá re sawɛɛ.» ²⁸ Sɛnɛ, bɛ̀ ma yii wusoo á kaa, man die woe ka nyɛɛnɛ Galilee gána nɛ. ²⁹ Piɛrɛ tɔ́n pɛ nɛ: «Haalɛ ta ǹ tumaa baa si ǹ nə́ n daa, masɛ bie wa!» ³⁰ Yezu tɔ́n pɛ Piɛrɛ nɛ: «Man pii n ni, ka boo taãn nɛ: Pelo tèlò‐n dinin, koo laan bɛ̀ a wuu pɛ gunyin paa, bɛ̀ n nə n piã ka masɛ nɛ á dɔ gunyin sɔɔ.» ³¹ Piɛrɛ wusoo á n parsii bɔ doo á pɛ: «Haalɛ ta masɛ n giɛ̃ kunun n ni, masɛ a n piɛ̃ n nɛ duduu wa.» Kialandɛnan gialakunun lɛn tumaa pɛ miɛ̃. ³² Bɛ kio ǹ nə́ dɔ bǎã kɔ́n nɛ lalaa lɛ‐a, a tɔ mà Zɛtsemaanii. Yezu pɛ a kialandɛnan manɛ: «Ka giã tán kànaa, ma wo Lawa nyankɔ bɔrɔ.» ³³ Á Piɛrɛ kũ ka Zaaki ni ka Zaã nɛ, ǹ nə́ woo kun. A yiri yii ná a giala kɔ á n lɔlɔkɔn, a foo yii ziziɛ̃. ³⁴ Á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Foo ziziɛ̃ n die masɛ dii. Ka giã tán kànaa, ka n yii toa koo.» ³⁵ Á n zɔ̃ á woo nyɛɛn boɛɛn nɛ, á na á kaa tán, á Lawa nyankɔ: «Bɛ̀ a tá boe la a n zɛnaa, Lawa masɛ kanbaa biikoo kɛ a nɔmaa kɛ ganaa.» ³⁶ A na á goã pii: «E, maa Díi! N tá boe sii din tumaa la. Là paparɛɛ kɛ wɔlɔ lui masɛ ganaa. Sɛnɛ, masɛ foo sii baran n zɛnaa wa, n din wɔ nə n zɛnaa.» ³⁷ Á wusoo á daa kialandɛnaa min sɔɔ lɛ li, á daa ǹ yaa tán nyuù ni. Á tɔ́n pɛ Piɛrɛ nɛ: «Simɔn, ma n nyuù we? N boo la n nə́ n yii toa koo boɛɛn dinin wa? ³⁸ Ka n yii toa koo, ka Lawa nyankɔ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka baran mɛnaa damagɔ́ɔ̃ li ǹ sii‐n wa. Sii sonbore zɛnaa ǹ foo tá minbuiin nɛ lon, sɛnɛ, a zɛnaa ǹ pàã na a ba a lon wa.» ³⁹ Á wusoo á n zɔ̃ á woo nyɛɛnɛ, á Lawa nyankɔ miɛ̃ doo. ⁴⁰ Á wusoo á daa a kialandɛnan lɛn li, á daa ǹ yaa tán nyuù‐n doo, nyuù la ǹ yii ni. Boo din ba n diɛ ǹ la wa. ⁴¹ A sɔɔbaa ǹ wɔ, a bɛ́ á wusoo á daa, á nɔmaa á pɛ ǹ nɛ: «Ka n tɔn nyuù we, ka á n susui? A lɛ pã kəni! Biikoo dɔ. Ka ga, ǹ tá re Min a Nɛgiĩ we sii baraa zɛnaalin gɔn. ⁴² Ka yoo, wɔ n tan! Ka ga, min mɛn bɛ́ re ma koe maa zɔ́ɔn la, á ke die.» ⁴³ Yezu bɛ́ boo diɛ, Zudaasi daa á dɔ gɔrɔ, a kialandɛnaa fulupaa lɛ goon ne. Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii‐daraalin laanka Zuifun goledɛnan nə́ zaman dia kun ni, ǹ nə́ daa ka gɔya sàn laanka bàbàlan nɛ ǹ gɔn. ⁴⁴ Zudaasi mɛn bɛ́ die Yezu koe ǹ la, á gòon yiɛ ǹ ganaa á sii a kɔnbɔ nyaa ǹ nɛ, á pɛ ǹ nɛ mà asɛ bɛ́ re fòo diɛ min mɛn nɛ a n sɔɔ a nɛ, mà a din lɛ nɛ. Mà ǹ kũ ǹ tamaa sɔnbɔraanɛ, ǹ wo ne. ⁴⁵ Zudaasi bɛ́ á dɔ lɔn gɔrɔ, á n zɔ̃ á dɔ Yezu li, á pɛ nɛ: «Mìinaa!» Bɛ kio á n sɔɔ a nɛ. ⁴⁶ Gialakunun lɛn nə́ tɔ́n kaa Yezu la ǹ nə́ kũ. ⁴⁷ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã walan, bɛn goon ná a gɔya sà bɔ, á yoo Lawa a wúlu‐bɔlen kiã a dí‐nyali gialaa, a ná a too na á bɔ a ganaa. ⁴⁸ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ka n ka gɔya sàn laanka bàbàlan goa ka daa masɛ gialaa, ka ma n mɛnaa minin la wole lɛa? ⁴⁹ Ma bɛ́ kun ka nɛ babaraa, má n minin darɛɛ Lawa a kion, wàa na á baa ka ma kũ wa? Sɛnɛ, kɛ na á n zɛnaa màn mɛn bɛ́ toɛ a n kiɛ̃ Lawa a boo‐n lɔn a kɔnpɛ ka bɛ lɛ nɛ.» ⁵⁰ Bɛa biikoo li, a kialandɛnan tumaa baa si ǹ nə́ toa walan. ⁵¹ Tɔntɔraa goon kɔ Yezu lɛ yǎa walan, burunkan din sɔɔ̃ n pɛnɛɛ nɛ a ganaa. Ǹ bɛ́ mà ǹ na a dɔ kuĩ, ⁵² a ná a burunkan na á daa, á baa si ka a gɔ̀nɔn kooro fulupaa nɛ. ⁵³ Ǹ nə́ woo ka Yezu ni Lawa a wúlu‐bɔlen kiã a piɛ. Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka Zuifun goledɛnan laanka landa sii‐daraalin tumaa woo n lɛ sɔkɔn walan. ⁵⁴ Piɛrɛ ná a din bii lui Yezu ganaa á kɔ lɛ yǎa Lawa a wúlu‐bɔlen kiã a sumu‐n ka kɔ̃. Á giã tán walan á n gɔ̀nɔn wɔ̃ tɛ ganaa kun ka garadin ni. ⁵⁵ Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka kiri‐kurulin tumaa ga Yezu biɛ kɔ ǹ gɔn li mà maǹ dii, ǹ nə́ fɔ̃. ⁵⁶ Min gigiã soɛ da la sɛn, sɛnɛ, ǹ dinin nə́ wusoo ǹ nə́ kɔn liere kɔ. ⁵⁷ Ǹ kɔnɔn nə́ yoo, ǹ nə́ soɛ kuru ǹ nə́ da la, ⁵⁸ mà ǹsɛn nə́ ma a lɛ‐n, mà minbuiinin nə Lawa a kion mɛn dɔ ka ǹ gɔn nɛ, mà asɛ á die bɛ lɛ wurii, a wusoo a kɔsɔ dɔ lɛawaa sɔɔ gɔ́ɔ̃ nɛ, min gòɛ̃ ná a ba a‐n wa. ⁵⁹ Sɛnɛ, bɛa boo lɛ dɔ din wɔ gɔn la, ǹ bɔlɔ goã kun wa. ⁶⁰ Lawa a wúlu‐bɔlen kiã tɔ́n yoo á golee ǹ tumaa yɔrɔ‐a, á nɔ̀n da Yezu la: «Minin lɛn bɛ́ n gialaa ka boo mɛn nɛ, boo ba n lɛ‐n n tá ǹ lɛ sii‐n wa koɛ?» ⁶¹ Sɛnɛ, Yezu nə́ n lɛ tã, a boo kɔ́n da wa. Lawa a wúlu‐bɔlen kiã wusoo á nɔ̀n da la: «N din lɛ n Minin Nyin‐sili lɛa? Lawa sonbore kɛ a Nɛgiĩ nə n nɛ?» ⁶² Yezu tɔ́n pɛ: «Hiĩ, masɛ n bɛ lɛ lɛa. Ka á re Min a Nɛgiĩ yii giã‐n tán Lawa Pàãyiidɛnaa gusin. Ka á re yii dɔn lon a labaran bii die.» ⁶³ Lawa a wúlu‐bɔlen kiã foo yoo, á nɔmaa a ná a din a mɔnaan kũ á ǹ toɛ̃, á pɛ: «Wɔsɛn laadoo ba siére kɔsɔ din ganaa doo wa! ⁶⁴ Táa ka a lɛ ma Lawa tɔ ziziɛ̃? Ka n wàa taasɛ?» Ǹ tumaa mà a zɛ̀rɛ nɛ, mà a doamaa‐n ka gɛ̀ nɛ. ⁶⁵ Ǹ kɔnɔn ná a giala kɔ ǹ nə́ sɛ̀ kaa Yezu ganaa, ǹ nə́ màn yii a yii ganaa, bɛ̀ ǹ nə n gɔn munu ǹ dɛ, ǹ nɔ̀n da la: «Min mɛn bɛ́ á n dɛ, bɛa dɛnaa pɛ wɔsɛn man kən le!» Bɛ kio, garadin nə́ Yezu kũ ǹ nə́ n gɔn tɔtɔ a paran. ⁶⁶ Piɛrɛ bɛ́ tɔn tán sumu lɛ nɛ, lɔ goon daa, bɛa lɔ lɛ n dí nyɛɛ Lawa a wúlu‐bɔlen kiã nɛ. ⁶⁷ A bɛ́ á Piɛrɛ yɛ n gɔ̀nɔn wɛ̃ tɛ ganaa, á ga a ganaa ka gongon, á pɛ nɛ: «Nsɛ kɛ dɔ́ goã kun ka Nazarɛtin giĩ Yezu kɛ lɛ nɛ.» ⁶⁸ Sɛnɛ, Piɛrɛ ná a liere kɔ: masɛ á doɛ̃ wa, masɛ din yii ba n boo lɛ a woo ǹ bǎã‐a wa. Bɛ kio, á soo kiɛnlɛ‐a, bɛ̀ koo sà goon bɛ́ á wuu pɛ. ⁶⁹ Lɔ dí‐nyali lɛ yɛ, min mɛnɛn bɛ́ ǹ tan, á wusoo á pɛ bɛn manɛ mà: giĩ kɛ nə ǹ dinin min goon lɛa! ⁷⁰ Piɛrɛ wusoo a ná a liere kɔ. Bɛ kio boɛɛn nɛ, min mɛnɛn bɛ́ walan bɛn nə́ wusoo ǹ nə́ pɛ Piɛrɛ nɛ Liere ba a‐n wa, ma n nə ǹ dinin min goon lɛa, Galilee gána min ni ni. ⁷¹ Piɛrɛ yoo á dì bíi á n liɛ, á pɛ: «Bɛ̀ masɛ soɛ bɔ, Lawa dɔlɔ bɔ ma ganaa! Ka bɛ́ giĩ mɛn lɛ boo diɛ masɛ nɛ, masɛ a doɛ̃ wa!» ⁷² A din bǎã‐n gɔrɔ koo sà goon wuu a paabaa ǹ wɔ pɛ. Piɛrɛ yiri tɔn gisĩ Yezu a boo lɛ nɛ a ǹ mɛn lɛ pɛ nɛ mà koo laan bɛ̀ a wuu pɛ gunyin paa, mà á re n piɛ̃ ka asɛ nɛ á dɔ gunyin sɔɔ. Piɛrɛ nɔmaa á n lɛ da wuu ni.

¹ Baayɛlɛ yiisoon ne, kiri‐kurulin tumaa, Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii‐daraalin nə́ kɔn yɛ fufuu, ǹ nə́ n lɛ kaa kun boo goon ganaa. Ǹ nə́ Yezu yii ǹ nə́ woo kɔ gánadɛnaa Pilati la mà a kiri wɔ a ganaa. ² Pilati nɔ̀n da la kɛnɛn: «N din lɛ n Zuifun kii lɛa?» Yezu tɔ́n pɛ nɛ mà a din nə bɛ pii. ³ Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan nə́ zɛ̀rɛ gigiã da Yezu la. ⁴ Pilati tɔ́n wusoo á nɔ̀n da la: «N ba boo kɔ́n diɛ wa? Ǹ bɛ́ zɛ̀rɛ gigiã mɛn diɛ la, táa n too tá a nɛ?» ⁵ Sɛnɛ, Yezu boo kɔ́n da doo wa, bɛ lɛ na á Pilati tɔwaa. ⁶ Bɛ̀ kiɛ̃mala ǹ zɔ́n dɔ lɔn, Pilati n kòso nɛ goon diɛ. Zaman bɛ́ giɛ li mà a min mɛn da, a n bɛ diɛ. ⁷ Bɛ́ daa yaa giĩ goon nə kòso‐n kun ka piã wolen ne, a tɔ n Barabaasi, bɛa minin lɛn man nə́ gɛ̀ dɛ ǹ piã biikoo li. ⁸ Zaman kiɛ̃ á woo Pilati li, a bɛ́ sii mɛn zɛnɛɛ ǹ wɔ paǹ li lɛ̀ tunaa nɛ, ǹ nə́ bɛ lɛ nyankɔ a lon. ⁹ Pilati tɔ́n nɔ̀n da ǹ la kɛnɛn: «Ka tá li ma Zuifun kii lɛ da ya?» ¹⁰ A giala Pilati dɔ̃ parsiini, mà foo a wuu pɛ na á toa, ǹ nə́ Yezu wɔ asɛ gɔn. ¹¹ Sɛnɛ, Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan nə́ zaman lɛ gòãn sɔmɔ mà ǹ Pilati nyankɔ a Barabaasi da. ¹² Pilati wusoo á nɔ̀n da zaman lɛ la doo: «Ka bɛ́ min mɛn lɛ bíi mà Zuifun kii, ka ǹ giɛ li masɛ wàa zɛnaa nɛ?» ¹³ Ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ n lɛn saa lon mà a dere gɔn ganaa! ¹⁴ Pilati tɔ́n nɔ̀n da ǹ la mà wàa na á baa? Mà a na á wàa‐n sii baraa zɛnaa? Ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ ǹ lɛn saa lon kɔsɛkɔsɛ mà a dere gɔn ganaa! ¹⁵ Pilati bɛ́ li a zaman lɛ foo basã, á nɔmaa á Barabaasi bɔ á kɔ ǹ la. Bɛ kio, á minin kaa Yezu ganaa, ǹ nə́ duwə́ ka sɔsɔrɔ nɛ, á tɔ́n kɔ sɔraasin la mà ǹ wo dere gɔn‐lakerekaã ganaa. ¹⁶ Sɔraasin nə́ woo ka Yezu ni gánadɛnaa a sumu gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ nə́ lɛ dia ǹ miãn tumaa la. ¹⁷ Ǹ nə́ dɔnkɛ tã wɔ a ganaa, ǹ nə́ nyan tã kii bafolo lɛa, ǹ nə́ wɔ a mìi ganaa, ka n pɛ mà maǹ koɛ kii lɛa. ¹⁸ Bɛ kio, ǹ ná a giala kɔ ǹ nə́ fòo da nɛ: foo le, Zuifun kii! ¹⁹ Ǹ nə́ duwə́ ka bàbàlan nɛ a mìi ganaa, ǹ nə́ sɛ̀ kaa a ganaa, bɛ̀ ǹ kaa tán a giulun ka maǹ a guguru koe. ²⁰ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ yaa wɔ a ganaa ǹ nə́ nya ǹ mɛn waáraa, ǹ nə́ mɔnaa tã lɛ sɔlɔ ǹ nə́ bɔ a ganaa, ǹ ná a din a mɔnaan goa ǹ nə́ ǹ wɔ a ganaa. Bɛ kio ǹ nə́ soo‐n kanaa, mà maǹ woe dere gɔn ganaa. ²¹ Sɔraasin lɛn bɛ́ woe, ǹ nə́ giĩ goon yɛ boe don die piɛ. Ǹ nə́ bɛ kũ ka pàã nɛ mà a Yezu a dere ǹ gɔn gũ. Giĩ lɛ tɔ n Simɔn, a n boe Sirɛni kiwi, a din a nɛnyaanan man Alɛksandrə laanka Rufusu ni. ²² Ǹ nə́ woo ka Yezu‐n bǎã kɔ́n nɛ, a tɔ mà "Mìi Pán Bǎã", ǹ dinin bɔlɔ nɛ, mà "Golgootaa". ²³ Ǹ nə́ duvɛ̃ lɔlɔkɔn‐a ka nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n nɛ, a tɔ mà miíri, mà maǹ koe la a mi, sɛnɛ, Yezu nə́ n piã a mi wa. ²⁴ Bɛ kio ǹ nə́ dere gɔn ganaa, ǹ nə́ n pã a mɔnaan ganaa bɔrɔ, màn mɛn bɛ́ toɛ didie ná a wɔ gii dɔ̃, ǹ tɔ́n nə ǹ gii kɔn. ²⁵ Ǹ bɛ́ dere gɔn ganaa ǹ mɛn waáraa, bɛ̀ wasa dii. ²⁶ Ǹ dɔlɔ bɔ a ganaa boo mɛn taman yii, ǹ nə́ bɛ lɛ kiɛ̃ màn ganaa ǹ nə́ naa a mìi la: mà "Zuifun kii". ²⁷ Ǹ nə́ mɛnaa minin la wole min paa dɔ dere gɔnɔn ganaa Yezu li, goon ná a gusin, goon ná a gɔsɛ. ²⁸ Lawa a boo mɛn bɛ́ pii: mà «Ǹ nə́ da kun ka sii baraa zɛnaalin ni», bɛ lɛ lɛ na á pã bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la.] ²⁹ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã kiɛ̃ walan, bɛn man nə́ goã sɔ kiɛ la, bɛ̀ ǹ nə n mìi papasa ǹ nə́ pii ni: «Ebe! N din mɛn bɛ́ mà nsɛ n die Lawa a kion lɛ wurii, n wusoo n kɔsɔ dɔ lɛawaa sɔɔ gɔ́ɔ̃ nɛ, ³⁰ bɛ̀ ń boe la, n din kirisibaa kəni, n gisĩ n nə n bɔ dere ǹ gɔn ganaa!» ³¹ Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii daraalin dɔn nə́ yaa wɔ Yezu ganaa, bɛ̀ ǹ nə́ pii kɔn nɛ mà á min kɔsɔn kirisibaa, sɛnɛ, mà a boe la a tá n din kirisibiɛ wa! ³² Bɛ̀ ma n Izirayelin kii, Minin Nyin sili lɛ lɛa sonbore, gisĩ sisia kəni n nə n bɔ dere ǹ gɔn ganaa, wɔsɛn nə yɛ, wɔ tɔn golee li. Ǹ min mɛnɛn dere gɔn ganaa a paran li, bɛn dɔn man nə́ goã sɔ kiɛ la. ³³ Wasa bɛ́ á dɔ baã bii, wɔlɔ tii gána paǹ din tumaa ganaa yǎa biikoo sɔɔ, wasa lɛ kanɛɛ a biikoo li. ³⁴ Wasa bɛ́ á n lɛ kanaa, Yezu nə́ n lɛ dɛ kɔsɛkɔsɛ á pɛ: "Elowii, Elowii, lema sabakatanii?") (ǹ dinin bɔlɔ nɛ: mà «Maa Lawa, maa Lawa, wàa na á baa ń masɛ toa walan?» ³⁵ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã walan, bɛn tɛn bɛ́ ǹ ná a lɛ ma, ǹ nə́ tɔ́n pɛ mà ǹ nə n too kɔ, mà a n lɛ diɛ Yilii la! ³⁶ Ǹ goon baa si á woo màn sã duvɛ̃ pipiãə li, á wɔ bàbàla ganaa á dia Yezu la, mà a na a mu piɛ̃. Á tɔ́n pɛ: «Ka toa dɛ! Bɛ̀ Yilii á re die n doe lɛ, a gisĩ á bɔ dere ǹ gɔn lɛ ganaa kəni, wɔ á re giɛ a ganaa!» ³⁷ Sɛnɛ, Yezu nə́ n lɛ dɛ ka kɔsɛkɔsɛ, a fɔfoã nya. ³⁸ Bɛa biikoo li, Lawa a kion bii kuru kɔn‐a ǹ mɔnaa toɛ̃ kɔn màn paa, á saa a lon ganaa á daa a tán yaa. ³⁹ Sɔraasin goledɛnaa mɛn bɛ́ golee‐n Yezu yɔrɔ‐a, a ná a gã ǹ gɔn yɛ, bɛ́ tɔ́n pɛ: «Sonbore pɛ á pɛsã, giĩ kɛ n Lawa a Nɛ lɛa!» ⁴⁰ Lɔn kɔnɔn dɔn nə́ n toa tiãlɛa ǹ nə́ ga bɛa siin lɛn ganaa. Mariya mɛn bɛ́ boe Magadalaa kiwi, Zaaki boɛɛn laanka Zoze a náa Mariya nɛ, ka Salomee ne, bɛn nə́ goã kun ni. ⁴¹ Yezu bɛ́ Galilee gána nɛ, bɛa lɔn kɛn lɛn man nə́ kɔ lɛ ǹ nə́ n dɔ lɛ. Lɔ gigiã kɔsɔn mɛnɛn dɔn nə da kun ka Yezu ni Zeruzalɛmu kiwi, bɛn dɔn tá walan. ⁴² Wasa bɛ́ á mɛ, susu ǹ pii dɔ na a lɛawaa, ⁴³ Arimateen Zozɛfu daa, á woo Pilati li ka foo tãbaa nɛ, á Yezu gere nyankɔ la. Bɛa Zozɛfu lɛ na á goã kiri‐kurulin lɛn min gole goon lɛa, a dɔ na á goã n yii diɛ Lawa a kii baa ǹ dí kɛ lɛ a nya pinaa la. ⁴⁴ Yezu a gã fufuu kɛnɛn ke, bɛ́ Pilati tɔwaa. Á lɛ dia sɔraasin goledɛnaa lɛ la, á nɔ̀n da la, mà Yezu lɛ a gã waáraa belebɔ ya? ⁴⁵ A bɛ́ á boo ma á bɔ sɔraasin goledɛnaa lɛ lɛ‐n, á tɔ́n lɛ kɔ mà Zozɛfu Yezu gere saa. ⁴⁶ Zozɛfu woo a bĩ ǹ mɔnaa pii, a ná a gere gisĩ á bɔ dere ǹ gɔn ganaa, á mɔnaa lɛ pɛnɛɛ a ganaa. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ yala mɛn fɔ̃ kele kolo ganaa, á woo bĩ walan. Bɛ kio, á kɔlɔ kaara birikə́ á yala lɛ lɛ tã nɛ. ⁴⁷ Mariya mɛn bɛ́ boe Magadalaa kiwi, bɛ́ golee á ga a bĩ ǹ bǎã ganaa kun ka Zoze ǹ dan Mariya nɛ.

¹ Susu ǹ pii bɛ́ á kiɛ̃, Magadalaan Mariya laanka Zaaki ǹ dan Mariya nɛ, ka Salomee ne, bɛn nə́ nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n pii, mà ǹsɛn man woe loe Yezu gere ganaa. ² Susu ǹ pii a lɛawaa, dimaasi pinaa, baayɛlɛ lɛliɛnɛ, wasa a bɔ tán waáraa, ǹ nə́ woo yala lɛ lɛ‐a. ³ Maǹ nə́ goã nɔ̀n diɛ kɔn la mà Die n die bǐɛ̃ koe ǹsɛn ganaa a kɔlɔ lɛ birikə́ a bɔ yala lɛ lɛ kəni? ⁴ A giala, kɔlɔ lɛ gole kɔ á la yii ni. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ n yii saa ǹ nə́ ga ǹ mɛn waáraa, ǹ nə́ woo yaa bɛ̀ kɔlɔ lɛ nə́ n birikə́ á n bɔ yala lɛ lɛ. ⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ wɔ yala lɛ nɛ, ǹ nə́ tɔntɔraa goon yɛ giã‐n tán ǹ gusin, dɔnkɛ fu sasa ná a ganaa. Nyɛ́ɛ nə́ ǹ kũ parsiini. ⁶ Sɛnɛ, á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ka baran nyɛ́ɛ baa wa, ma á doɛ̃ máa minin nə Nazarɛtin Yezu mɛn dere gɔn ganaa, máa ka n giɛ bɛ lɛ li. Á yii wusoo á kaa, a ba kànaa wa. A n da bǎã mɛn nɛ, á ke, ka ga a ganaa. ⁷ Ka woo ka pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ, ka pɛ Piɛrɛ dɔ nɛ, mà á die woe ǹ nyɛɛnɛ Galilee gána nɛ. Mà ǹ tá re woe yiɛ walan, ka a bɛ́ á pɛ ǹ nɛ lɔn.» ⁸ Nyɛ́ɛ bɛ́ á ǹ kũ, ǹ gɔ̀nɔn yii n bìn diɛ, ǹ nə́ soo ǹ nə́ baa si ǹ nə́ n bɔ yala lɛ lɛ‐a. Ǹ boo kɔ́n da min kɔ́n nɛ wa, a giala ǹ nyin soo. ⁹ Yezu yii bɛ́ á wusoo á kaa, a nɔ̀ɔn sɔbaa loo á ǹ bɔ Magadalaan Mariya mɛn ganaa, a na á n din nyaa bɛ lɛ‐n bɔrɔ, susu ǹ pii a lɛawaa baayɛlɛ lɛliɛnɛ. ¹⁰ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã kun ka Yezu ni, Mariya woo a laakalaa bɛn manɛ. Ǹ yɔrɔ kɔsiɛmaa nɛ, ǹ nə́ goã wuu pii. ¹¹ Sɛnɛ, a bɛ́ á pɛ ǹ nɛ mà asɛ Yezu yɛ, mà a yii á koo sisia, ǹ golee li wa. ¹² Bɛ kio, Yezu nə́ n din nyaa a kialandɛnaa min paa nɛ yɔrɔ kɔsɔ la, bɛ̀ maǹ zii la woe don kion. ¹³ Bɛn dɔn nə́ n bɔyaa ǹ nə́ daa pɛ ǹ miãn manɛ, sɛnɛ, ǹ golee ǹ dɔn boo li wa. ¹⁴ Bɛ tumaa kio, Yezu nə́ n din nyaa a kialandɛnaa fulugoon ne, bɛ̀ maǹ màn bii. Ǹ golee Lawa li baã laanka ǹ too kakabaa a la yii‐n lɛ na á toa, Yezu yoo ǹ gialaa, a giala min mɛnɛn nə yɛ a yii n koo, ǹ golee bɛn lɛn boo li wa. ¹⁵ Bɛ kio, á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ka wo kanaa paǹ tumaa nɛ, ka Boo Tii Kɔɔ̃n pɛ min din tumaa nɛ. ¹⁶ Bɛ̀ min mɛn golee li, ka batɛmu da a ganaa, Lawa á re bɛa dɛnaa kirisibiɛ. Bɛ̀ min mɛn golee li wa, Lawa á re dɔlɔ boe bɛa dɛnaa ganaa. ¹⁷ Masɛ a goleemali wolen bɛ́ re n doɛ̃ sii a kɔnbɔn mɛnɛn li, bɛn man ka kɛn nɛ: Ǹ tá re nɔ̀ɔnɔn lui ǹ nə ǹ bɔ minin ganaa ka masɛ tɔ nɛ. Ǹ tá re bɔlɔ soreen pii. ¹⁸ Ta ǹ nə́ miɛ kũ ka ǹ gɔn nɛ, ta ǹ nə́ sèwò màn mi, bɛ a re màn kɔ́n zɛnɛɛ ǹ nɛ wa. Ǹ tá re ǹ gɔn diɛ busulən la ǹ Lawa nyankɔ ǹ nɛ, bɛn tá re kaka koe.» ¹⁹ Wɔa Dɛnaa Yezu bɛ́ á boo da á nya ǹ mɛn waáraa, Lawa saa á woo‐n lon ne, á woo giã a din gusin. ²⁰ A kialandɛnan nə́ woo Boo Tii Kɔɔ̃n pɛ bǎã yii tumaa nɛ. Wɔa Dɛnaa goã dí nyɛɛ kunun ǹ ni, bɛ̀ a nyaa ka kaãbaa ǹ siin ni, mà ǹ bɛ́ boo mɛn diɛ mà taãn nɛ.]