Luku

Luku

¹ Ma dɔɔ̃n Tofili ganaa: Lawa bɛ́ á siin mɛnɛn zɛnaa wɔ bii, man bɛn kiɛ̃ ǹ koe n la. Min tɛnɛn nə́ bɛa siin kɛn lɛn yɛ ǹ yii ni, a kũ a giala‐koe li, ka bɛ dɔ nɛ, ǹ bɛ́ ǹ nə́ n baa boo kɛ lɛ a dalin lɛa, ǹ ná a laakalaa wɔ nɛ. Min gigiã nə́ n doa ǹ nə́ bɛa boon kɛn lɛn goa, ǹ nə́ ǹ kaa kun ǹ nə́ ǹ kiɛ̃. ³ Bɛ lɛ nɛ, siin mɛnɛn dinin tumaa nə n zɛnaa a giala‐koe li, má nɔ̀n da ka bɛn nɛ ka tɛtɛtɛ, má yɛ máa á siĩni, má kɔ bɛn lɛ, má kiɛ̃ kɔn kio, ma ǹ nyaa n nɛ. ⁴ Man bɛa sii lɛ zɛnɛɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, n dɔ̃, mà ǹ nə n daraa siin mɛnɛn‐a, mà sonbore ne. ⁵ Zuifun gána a kii Herɔdi a biikoo li, giĩ goon na á goã, a tɔ n Zakarii. A na á goã Lawa a kion wúlu‐bɔle goon lɛa, a na á goã kun ka Abiya tɔrɔ a kuru wúlu‐bɔlen ne. A lɔ dɔ na á goã wúlu‐bɔlen tɔrɔ lɛa, a tɔ n Elizabɛti. ⁶ Ǹ dinin min paa goã min peperen lɛa Lawa yɔrɔ‐a, manə goã Dɛnaa a dí‐pɛn lɛn tumaa bɔlɔ sii taãn‐taãnɛ. ⁷ Sɛnɛ, nɛ goã ǹ lon wa, a giala Elizabɛti na á goã lɔ nɛ‐yɛle baãnaa lɛa, ǹ dinin min paa dɔ́ zizi kɔ á nya. ⁸ Ǹ kɔ́n pinaa, Zakarii na á goã wúlu bɔ ǹ dí nyɛɛ Lawa a kion Zeruzalɛmu kiwi, kɔn boeboe na á dɔ ǹsɛn wúlu‐bɔlen kuru ganaa. ⁹ A kɔnpɛ wúlu‐bɔlen lɛn sii zɛnaa nɛ, manə goã n piɛ̃ dí lɛ ganaa, bɛ̀ ǹ tatala kɔn. Bɛa pinaa kɛ lɛ nɛ, pã lɛ na á Zakarii kũ, nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n tiɛ̃ na á dɔ asɛ ganaa. Bɛ lɛ na á toa, á wɔ Lawa a kion nyɛɛnaan sonbore kɛ nɛ. ¹⁰ A bɛ́ bɛa nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n kɛ lɛ tiɛ̃, zaman gole na á goã Lawa nyankoe kanaa. ¹¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, Lawa a lon a dia dí‐a wole goon nə́ n din nyaa nɛ, á golee nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n tã ǹ bǎã lɛ gusin. ¹² Zakarii bɛ́ á yɛ, a yiri nə́ n lɔlɔkɔn, nyɛ́ɛ dɔ́ kũ. ¹³ Sɛnɛ, lon a dia dí‐a wole lɛ pɛ nɛ: «N baran nyɛ́ɛ baa wa, a giala, Lawa nə́ n nyankɔ lɛ ma. N lɔ Elizabɛti á die nɛgiĩ yii, n tá re a tɔ koe Zaã. ¹⁴ N foo á die kɔɔ̃n koe bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ parsiini, ka bɛ dɔ nɛ, minbuiin gigiã á die n nyɛnyɛɛ nɛ lɛ a yɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. ¹⁵ A giala, bɛa nɛ kɛ lɛ n die min barkadɛnaa biɛ Lawa gɔn. Duvɛ̃ baran wɔ a lɛ‐n wa, màn woo màn, a n we min yii ni, bɛ kɔ́n baran wɔ a lɛ‐n wa. Nɛ lɛ n die piɛ̃ ka Lawa a Yiri Fu ni, bɛ̀ á tɔn nə ǹ dan gɔ́ɔ̃ nɛ. ¹⁶ A nya ǹ dí n die toɛ Zuifun gigiã wusoo, ǹ da ǹ Dɛnaa Lawa ganaa doo. ¹⁷ Á re die Dɛnaa nyɛɛnɛ, a na a daa boo pɛ. Á re die ka Lawa a Yiri Fu pàã‐n a lon, ka Lawa a boo gii‐dali Yilii bɛ́ á goã lɔn. Á die díin laanka nɛn kiɛ kun. Á die toɛ, min mɛnɛn nə n piã lɛlɛ ka Lawa nɛ, bɛn nə wusoo, ǹ da a ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa din tɔrɔ mɛn bɔ, bɛ nə n yɔrɔ bɔ, a n yii da Dɛnaa lɛ la.» ¹⁸ Bɛ kio Zakarii pɛ lon a dia dí‐a wole lɛ‐n kɛnɛn: «Masɛ n die doɛ̃ wàa mɛn li, máa bɛa boo kɛ lɛ n sonbore lɛa? A giala ma laanka maa lɔ nɛ, wɔ́ zizi kɔ á nya.» ¹⁹ Lon a dia dí‐a wole lɛ tɔ́n pɛ nɛ: «Masɛ tɔ n Gabarayeli, man lon a dia dí‐a wolen goledɛnaa goon lɛa, ma bɛ́ dí nyɛɛ Lawa mɛn nɛ, bɛ lɛ na a masɛ dia, mà ma da boo tii kɔɔ̃n kɛ pɛ n nɛ. ²⁰ Ma bɛ́ má siin mɛnɛn pɛ n nɛ, bɛn man die n zɛnɛɛ ǹ kɔnpɛ ǹ biikoo ne. Sɛnɛ, n bɛ́ n lɛ kɔ ǹ‐a wa, bɛ lɛ taman yii, n ta re lɛ tere‐a biɛ, n ba re boe la n boo da wa, yǎa bɛa siin kɛn lɛn zɛnaa pinaa doe.» ²¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ din tumaa li, zaman lɛ nə n yii diɛ Zakarii la kanaa, ka bɛ dɔ nɛ, manə goã n kaãbiɛ a belebɔ kion gɔ́ɔ̃‐n lɛ ganaa. ²² Zakarii bɛ́ á soo ǹ mɛn waáraa, a boo la á boo da min ni wa, zaman lɛ dɔ̃, mà a yii na á màn yɛ Lawa a kion nyɛɛnaan sonbore lɛ nɛ. A goã boo diɛ min kɔ́n nɛ wa, a na á goã a gɔnɔn dinin sɔɔ̃nɔn biĩ. ²³ Zakarii a wúlu bɔ ǹ dí biikoo bɛ́ á nya Lawa a kion, á wusoo á woo piɛ. ²⁴ Boɛɛn nɛ bɛ kio, yǎa a lɔ Elizabɛti nɔ̀ si. Sɛnɛ, mui sooro din tumaa gɔ́ɔ̃ nɛ, Elizabɛti goã soe á n boe kion wa. ²⁵ A na á goã pii a din gɔ́ɔ̃‐n kɛnɛn: «E! Lawa a dí á siĩni, a na á kɔɔ̃n kɔ a din ni, a kɛa nɛ‐yɛbaã sìi kɛ saa, a bɔ masɛ la minin yɔrɔ‐a.» ²⁶ Elizabɛti a nɔ̀ sii mui sɔrɔ, Lawa ná a lon a dia dí‐a wole Gabarayeli dia Galilee gána kiwi goon ne, a tɔ n Nazarɛti. ²⁷ A na á dia nɛniɛ goon li, a tɔ n Mariya, Mariya lɛ na á goã Zozɛfu a lɔ wɔsiɛ lɛa, bɛa Zozɛfu lɛ na á goã kii Davida tɔrɔ lɛa. ²⁸ Lon a dia dí‐a wole lɛ woo a li, á pɛ‐n kɛnɛn: «Mariya, ma á fòo diɛ n nɛ, Lawa tá kunun n ni, a na á n bɔ, á bǐɛ̃ gole baa n nɛ.» ²⁹ Mariya yiri nə́ n lɔlɔkɔn bɛa boo kɛ lɛ a diɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. A na á goã nɔ̀n diɛ a din la, mà fòo kɛ n wàa giala pii. ³⁰ Lon a dia dí‐a wole lɛ tɔ́n pɛ nɛ: «Mariya, n baran nyɛ́ɛ baa wa, Lawa na á bǐɛ̃ gole baa n nɛ. ³¹ N tá re nɔ̀ sii, n nɛgiĩ yɛ, n tá re a tɔ koe Yezu. ³² Bɛa nɛgiĩ kɛ lɛ n die min barkadɛnaa biɛ, maǹ die bíi "Lon a Lawa gole a nɛ". Dɛnaa Lawa n die ǹ digolo Davida a kii dankan koe la, a giã a nɛ. ³³ A n die giɛ̃ Izirayeli tɔrɔ minin mìi la yǎa duduu, a kiibaa a re nyɛɛ wa.» ³⁴ Bɛ kio Mariya pɛ lon a dia dí‐a wole lɛ nɛ: «Bɛa siin kɛn lɛn man die n zɛnɛɛ lɔn, a da yaa, masɛ n maa giĩ doɛ̃ wa?» ³⁵ Lon a dia dí‐a wole lɛ tɔ́n na a lɛ si á pɛ: «Lawa a Yiri Fu n die gisĩ n la, Lon a Lawa gole n die a din pàã gisĩ n la. Bɛ lɛ taman yii, n bɛ́ die nɛ mɛn yii, maǹ die bíi "Lawa wɔ", ka bɛ dɔ‐n doo "Lawa a Nɛgiĩ". ³⁶ N dɔɔ̃nlɔ Elizabɛti dɔ á min guguru lɛa sisia. A laanka a zizi kɔ kɛ lɛ din tumaa nɛ, ka minin bíi lɔ gɛlaa kɛ lɛ dɔ nɛ, a na a nɔ̀ a mui sɔrɔbaa ǹ wɔ nɛ. ³⁷ A dɔ̃ sonbore, mà sii kɔ́n ba piɛɛ̃ Lawa ganaa wa.» ³⁸ Bɛ kio Mariya pɛ lon a dia dí‐a wole lɛ nɛ: «Man Dɛnaa a bɛ̀rɛlɔ lɛa. A n zɛnaa ma nɛ, a kɔnpɛ ka n boo kɛ lɛ nɛ.» A bɛ́ á bɛ da á nya, lon a dia dí‐a wole lɛ woo á n bɔ a li. ³⁹ Lɛawaa dan kɔ́n bɛ kio, Mariya yoo á zii saa fufuu, á woo kiwi goon ne, bɛa kiwi lɛ n Zudee gána a kelen bǎã nɛ. ⁴⁰ A bɛ́ á dɔ, á wɔ Zakarii a kion, á Elizabɛti yɛ, á fòo da nɛ. ⁴¹ Elizabɛti bɛ́ á Mariya a fòo diɛ lɛ ma, a din bǎã‐n gɔrɔ, a nɛ bìn da a gɔ́ɔ̃ nɛ. Lawa a Yiri Fu gisĩ ⁴² Elizabɛti la, á pɛ ka lɛn gole Mariya ganaa kɛnɛn: «Mariya, Lawa barka wɔ n nɛ á la lɔ din tumaa nɛ, n bɛ́ die nɛ mɛn yii, Lawa barka wɔ bɛa nɛ lɛ dɔ nɛ. ⁴³ A na á saa lɔn, min mɛn bɛ́ die maa Dɛnaa biɛ, bɛ dan daa n yii kɔ masɛ din doobaa kɛ li? ⁴⁴ Mariya, ma bɛ́ ma n fòo diɛ lɛ ma bǎã mɛn nɛ gɔrɔ, ma gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ nɛ lɛ na á bìn da nyɛnyɛɛ gɔn. ⁴⁵ Nsɛ wɔ bǐɛ̃ kɔ, nsɛ mɛn bɛ́ n lɛ kɔ a ganaa, Dɛnaa Lawa nə ǹ dia ǹ nə́ daa boo mɛn pɛ n nɛ, bɛ á die n zɛnɛɛ sonbore.» ⁴⁶ Mariya tɔn pɛ: «Man Dɛnaa Lawa a golebaa boo diɛ, ma a tɔ bɔ. ⁴⁷ Ma foo piɛ̃maa‐n ka nyɛnyɛɛ nɛ maa Lawa taman yii, a giala a n die ma nyin sii. ⁴⁸ Masɛ din doobaa kɛ lɛ, ma na a din a bɛ̀rɛlɔ lɛa, sɛnɛ, á lɛ kɔ á n yɔrɔ da ma la. Bɛ lɛ nɛ, a n giala kɔ sisia ganaa a wo nyɛɛnaan yaa, minin tá re pii, mà masɛ wɔ bǐɛ̃ kɔ. ⁴⁹ A giala Lawa Pàãyiidɛnaa sii dadaran zɛnaa masɛ nɛ, a tɔ á sonbore ⁵⁰ Min mɛnɛn bɛ́ nyɛ́ɛbiɛ a yii ni, a n makara boe bɛn ganaa yǎa duduu ⁵¹ Sɛnɛ, min mɛnɛn bɛ́ n dinin gole koe Lawa n die a din a pàãdɛnaabaa ǹ gɔn kɛ siɛ lon, a da ǹ bii a ǹ sasawaa. ⁵² A n die kiin nyanɛɛ a ǹ bɔ ǹ kii dankan la, a din boɛɛ‐kɔlen saa lon. ⁵³ A n die bòonaan gɔn piɛ̃ ka naforo ne, a gɔn màn dɛnan loo, ǹ wo ka ǹ gɔn kooro ne. ⁵⁴ A n die n doe a dí‐nyali Izirayeli lɛ, a giala á n yiri koa a din a bǐɛ̃baa kɛ nɛ. ⁵⁵ A bɛ́ á n lɛ kɔ wɔ digolo Abrahamu la ka siin mɛnɛn nɛ, a n die bɛn zɛnɛɛ wɔsɛn kɛn lɛn manɛ a nɛnyaanan lɛa, a na a lɛ pã yǎa duduu.» ⁵⁶ Bɛ kio Mariya goã kun ka Elizabɛti nɛ yǎa mui sɔɔ miã, á tɔ́n zii nyankɔ, á wusoo á woo piɛ. ⁵⁷ Elizabɛti a gisiĩ biikoo bɛ́ á dɔ, á nɛgiĩ yɛ. ⁵⁸ Elizabɛti miãkɛnɛn laanka ǹ tɔrɔn bɛ́ ǹ nə́ ma, mà Dɛnaa Lawa din na á bǐɛ̃baa ǹ sii zɛnaa nɛ, ǹ nə́ goã n nyɛnyɛɛ kun ni. ⁵⁹ Nɛ lɛ bɛ́ á dɔ lɛawaa kiwisi, ǹ nə́ daa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ na a tɔ kɔ, ǹ kuru. Maǹ nə́ goã mà maǹ die bíi ka ǹ di tɔ nɛ, mà Zakarii. ⁶⁰ Sɛnɛ, nɛ lɛ dan mà haayii, mà a tɔ n Zaã. ⁶¹ Ǹ miãkɛnɛn lɛn laanka ǹ tɔrɔn lɛn mà a ganaa mà wàa nɛ? Mà bɛa tɔ kɛ lɛ nə ǹ kion min mɛn ganaa? ⁶² Zakarii lɛ lɛ bɛ́ tiɛ̃ nɛ, ǹ nə́ tɔ́n nɔ̀n da la ka ǹ gɔnɔn nɛ, mà ǹ nɛ lɛ tɔ kɔ mà die. ⁶³ Zakarii mà ǹ da ka gɔn sɛlɛɛ nɛ, ǹ bɛ́ sɛ́wɔ kiɛ̃ màn mɛn‐a, á tɔ́n boon kɛn kiɛ̃: «Nɛ lɛ tɔ n Zaã.» Min tumaa nə́ n kaãbaa. ⁶⁴ A din bǎã‐n gɔrɔ Zakarii dɔ́ boo la á boo da, yǎa a yoo á n Lawa tɔ boe. ⁶⁵ Bɛ lɛ taman yii, ǹ miãkɛnɛn yii tumaa nə́ n kaãbaa, bɛ̀ nyɛ́ɛ dɔ́ nə ǹ ganaa. Ka bɛ dɔ‐n doo, minin man nə́ goã bɛa siin kɛn lɛn laakalɛɛ kɔn nɛ, Zudee gána a kelen bǎã lɛ tumaa nɛ. ⁶⁶ Min mɛnɛn tumaa goã bɛa siin kɛn lɛn laakalaa miɛ̃ ǹ too ne, bɛn nə́ goã n taasɛ ǹ ganaa, bɛ̀ ǹ nə́ pii mà nɛ kɛ á die màn biɛ dɛ! A giala a na á goã foaãnɛ min din tumaa yɔrɔ‐a, mà Lawa din na á bɔ, á n die dí kɔ́n koe la. ⁶⁷ Lawa a Yiri Fu daa nɛnyaan tiɛɛ̃n lɛ di Zakarii la, á boo saa á Lawa a boo gii da: ⁶⁸ «Min tumaa Dɛnaa, Izirayeli a Lawa tɔ bɔ! Á n yɔrɔ da wɔsɛn la, á wɔ nyin si, a giala wɔ na a din a tɔrɔ lɛa. ⁶⁹ A na á nyin‐sili kɔ wɔ la, bɛ n nyin‐sili pàãdɛnaa lɛa. Bɛ na a din a dí‐nyali Davida a nɔ̀ɔn lɛa, Davida mɛn bɛ́ á goã wɔa kii gole lɛa. ⁷⁰ A na á bɛ lɛ wɔ a boo gii‐dalin sonboren lɛ‐n, haalɛ lɛlɛ‐lɛlɛ ǹ nə́ da, ⁷¹ mà asɛ á re wɔ boe wɔa zɔ́ɔn gɔn, mà asɛ á re wɔ kirisibiɛ wɔa zɔ́ɔn ganaa. ⁷² Mà asɛ n die dí nyɛɛ, a kɔnpɛ a din a lɛ kɔ kɛ nɛ wɔ digolon ne, mà asɛ yiri a die boe ka bɛa lɛ kɔ kɛ lɛ‐n wa. ⁷³ Mà asɛ yiri a die boe a din a liɛ kɛ nɛ wɔ digolo Abrahamu‐n wa, mà asɛ á die bǐɛ̃ tɔrɔ tumaa zɛnɛɛ wɔ nɛ, ⁷⁴ mà asɛ á die wɔ sii wɔa zɔ́ɔn pàã la, mà asɛ á die nyɛ́ɛ lui a bɔ wɔ ganaa, wɔ a guguru kɔ, ⁷⁵ mà asɛ á die zii nyɛɛ wɔ nɛ, wɔ tɔ wɔ peperebaa nɛ ka sonborebaa nɛ, wɔ dí nya a din ni wɔa yiikoonaabaa din tumaa gɔ́ɔ̃ nɛ. ⁷⁶ Nsɛ nɛnyaan tiɛɛ̃n lɛ dɔ ganaa, maǹ die n bíi lon a Lawa gole a boo gii‐dali, ma n die die wɔa Dɛnaa nyɛɛnɛ, ma n die wɔa Dɛnaa a ziin zɛnɛɛ, ⁷⁷ Ma n die sii‐doɛ̃ koe wɔsɛn tɔrɔ minin kɛn la, Lawa bɛ́ re minin nyin sii lɔn, a bɛ́ re sii baraan toɛ ǹ nɛ lɔn, ǹ bɛ dɔ̃. ⁷⁸ A giala wɔa Lawa á wɔ narɛ, a piɛ̃maa‐n ka bǐɛ̃baa nɛ. A bǐɛ̃baa n wɔlɔ fúlu lɛa, kiɛ wɔ ganaa ka wasa bɛ́ lɔn. ⁷⁹ Min mɛnɛn bɛ́ wɔlɔ tì li, ǹ nə́ nyɛ́ɛ biɛ gɛ̀ nɛ, a n wɔlɔ fúlu kiɛ bɛn ganaa. A n là nyantoro zii nyɛɛ wɔ nɛ.» ⁸⁰ Nɛ lɛ sɛ na á goã gole koe, á n yiridɛnaa biɛ á woe nyɛɛnɛ. Biikoo kɔ́n waáraa á goã don bii, yǎa a din nyaa Izirayeli minin ni pinaa dɔ.

¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, Rɔmu minin kii gole gole Oguti dí pɛ, mà min woo min tá asɛ a pàã giulun, mà ǹ bɛ tɔ kiɛ̃. ² Bɛa minin‐nimii lɛ na a bibinaa lɛa, a na á n zɛnaa bɛ̀ Kirinusu n Siirii gána mìi la. ³ Didie na á goã woe a din a kiwi, a n tɔ kiɛ̃ walan. ⁴ Zozɛfu dɔ́ soo Nazarɛti kiwi Galilee gána nɛ, á woo Zudee gána nɛ Bɛtlehɛmu, ǹ digolo Davida a kiwi, a giala a dinmaa lɛ na á goã Davida tɔrɔ lɛa. ⁵ A na á woo n tɔ kiɛ̃ walan, ka a lɔ wɔsiɛ Mariya nɛ, bɛ á zɛnɛɛ bɛ̀ a n min guguru lɛa. ⁶ Ǹ bɛ́ Bɛtlehɛmu kiwi ǹ mɛn waáraa, Mariya a gisiĩ biikoo dɔ. ⁷ A ná a gɔn binaa nɛ lɛ yɛ, nɛgiĩ lɛa. Á mɔnaa gɔnɔn pɛnɛ a ganaa. Ǹ bɛ́ tɔɔn kion mɛn nɛ, á naa bɛa tɔɔn lɛn màn‐bii ǹ goo ne, a giala bǎã yɛ ǹsɛn wɔ lɛa, tiin yu ǹ kion kɔ́n nɛ wa. ⁸ Bɛa kiwi kɛ lɛ a lɛkoro lɛ‐a wurun ni, sèren lɛduə̃lin kɔnɔn man nə́ goã wɛɛ don ǹ tɔɔn li. ⁹ Dɛnaa a lon a dia dí‐a wole goon nə́ daa bɔ ǹ li, Dɛnaa Lawa a tɛ pɛ kaa ǹ la, nyɛ́ɛ nə́ ǹ kũ parsiini. ¹⁰ Lon a dia dí‐a wole lɛ mà ǹ ganaa kɛnɛn: «Ka baran nyɛ́ɛ baa wa! Á ke, masɛ n má daa boo kɔɔ̃n pɛ ka nɛ, màn mɛn nə die gána kɛ a minin tumaa foo kɔɔ̃n koe parsiini. ¹¹ Pelo kɛ lɛ nɛ, Davida a kiwi, Kirisibaali na á yɛ kaa lɛa, Dɛnaa lɛ nɛ, Lawa bɛ́ á pɛ, mà asɛ á re Minin Nyin‐sili mɛn lɛ diɛ. ¹² Ka bɛ́ re doɛ̃ màn mɛn li, bɛ n ka kɛ nɛ: Ka á die nɛnyaan tiɛɛ̃n yii, tɔɔn màn‐bii ǹ goo ne, mɔnaa gɔnɔn nə́ pɛnɛɛ nɛ a ganaa.» ¹³ Bɛa bǎã‐n gɔrɔ lon a dia dí‐a wole gigiã bɔ Lawa li, ǹ nə́ daa goon kɛ lɛ li, bɛ̀ ǹ nə́ Lawa tɔ boe, ǹ nə́ pii: ¹⁴ «Lon màn tumaa Lawa guguru kɔ! A na a là nyantoro koe kanaa minin la, a giala a tá ǹ narɛ.» ¹⁵ Lon a dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ ǹ nə́ n bɔ ǹ li, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo lon ǹ mɛn waáraa, tɔɔn‐lɛduə̃lin lɛn nə́ pɛ kɔn nɛ kɛnɛn: «Ka daa wɔ n ta yǎa Bɛtlehɛmu, sii mɛn nə n zɛnaa, Dɛnaa Lawa màn mɛn boo da wɔsɛn manɛ, á siĩni wɔ yii bɛ yɛ.» ¹⁶ Ǹ nə́ yoo fufuu, ǹ nə́ woo kiwi lɛ nɛ, ǹ nə́ woo Zozɛfu laanka Mariya yaa, ka nɛnyaan boɛɛn lɛ dɔ nɛ naa‐n tɔɔn màn‐bii ǹ goo ne. ¹⁷ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ yɛ, lon a dia dí‐a wole bɛ́ á màn mɛn pɛ ǹ nɛ, bɛa nɛnyaan tiɛɛ̃n lɛ wɔ gɔn la, ǹ nə́ bɛ laakalaa. ¹⁸ Min mɛnɛn dinin tumaa nə n too kɔ tɔɔn‐lɛduə̃lin lɛn lon, bɛn nə́ n kaãbaa ǹ da ǹ boo ganaa. ¹⁹ Sɛnɛ, Mariya sɛ na á goã bɛ tumaa tamaɛ a din yiri ni, bɛ̀ á n taasɛ a ganaa. ²⁰ Bɛ kio tɔɔn‐lɛduə̃lin lɛn nə́ wusoo ǹ nə́ woo ǹ bǎã nɛ. Ǹ màn mɛn ma, ǹ nə ǹ mɛn dɔ yɛ, ǹ nə́ goã Lawa a golebaa boo diɛ, ǹ ná a tɔ boe bɛ a lɛa. Bɛ din tumaa na á n zɛnaa á kɔnpɛ ka lon a dia dí‐a wole lɛ a boo pɛ nɛ. ²¹ Lɛawaa kiwisi bɛ kio yǎa nɛ lɛ a kurii dɔ. Ǹ ná a tɔ kɔ mà Yezu, lon a dia dí‐a wole bɛ́ á tɔ mɛn boo da, bɛ̀ nɛ lɛ dan din bɛ́ a tɔn na a nɔ̀ si wa. ²² Lɛawaa pusi nɛ lɛ a yɛ kio, a kɔnpɛ ka Lawa a dí‐pɛn lɛn nɛ Muizu ni, Mariya a gɔ̀ bɔ ma ganaa pinaa dɔ. Zozɛfu laanka Mariya yoo, ǹ nə́ woo ka nɛ lɛ‐n Zeruzalɛmu kiwi, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ nə ǹ landa soɛ̃ siin bɔ ǹ ganaa, ǹ nɛ lɛ kɔ Dɛnaa Lawa la. ²³ Maǹ nə́ zɛnaa miɛ̃, a giala a n kiɛ̃ nɛ Dɛnaa Lawa a dí‐pɛn lɛn nɛ, mà bɛ̀ lɔ gɔn binaa nɛginin baa, mà bɛa nɛ lɛ n Lawa wɔ lɛa. ²⁴ Ka bɛ dɔ nɛ, Zozɛfu laanka Mariya doamaa nɛ ǹ nə ǹ wúlu mànan bɔ, a kɔnpɛ ka Dɛnaa Lawa a dí‐pɛn lɛn nɛ: «Wuruun màn paa, hinlaa zɛrɛkantoan bɔnboɛɛn màn paa.» ²⁵ Á daa yaa giĩ goon tá Zeruzalɛmu kiwi, a tɔ n Simiɔn. Bɛa giĩ lɛ na á goã min pepere lɛa, a n nyɛ́ɛ biɛ Lawa yii ni, bɛ̀ á n yii diɛ Izirayeli minin nyin‐sili lɛ la. Lawa a Yiri Fu na á goã la, ²⁶ a na á goã á nyaa nɛ mà Dɛnaa Lawa bɛ́ á nyin‐sili mɛn boo da, mà a die giɛ̃ bɛ̀ a yii ná a bɛ yɛ wa. ²⁷ Lawa a Yiri Fu lɛ da a yiri‐a, mà a wo Lawa a kion biikoo mɛn waáraa, bɛ̀ nɛnyaan tiɛɛ̃n Yezu lɛ di laanka ǹ dan daa kɔ Lawa la, a kɔnpɛ ka Lawa a dí‐pɛn lɛn nɛ. ²⁸ Simiɔn lɛ nɛ lɛ saa a gɔn, á barka da Lawa nɛ ka loe ne: ²⁹ «Dɛnaa Lawa, sisia, n lɛ kɔ ǹ boo lɛ lɛ pã kəni. N tá boe la n toa masɛ mɛn bɛ́ n din a bɛ̀rɛgiĩ lɛa, ma wo geren piɛ sisia ka nyɛnyɛɛ nɛ. ³⁰ A giala ma yii yɛ, n na a giala kɔ n tá n minin nyin si ǹ dí lɛ nyɛɛ kəni. ³¹ Tɔrɔ din tumaa dɔ n die bɛ yii: ³² A n die wɔlɔ fúlu boe tɔrɔn tumaa nɛ, a n gugurubaa koe n din a tɔrɔ boe kɛ la, bɛ mɛn bɛ́ ka Izirayeli ni.» ³³ Simiɔn goã boo mɛn yii diɛ nɛ lɛ wɔ gɔn la, bɛn man nə́ goã kaãbaa diɛ ǹ di laanka ǹ dan ganaa. ³⁴ Bɛ kio Simiɔn ná a nyankɔ Lawa lon, mà á barka wɔ ǹ nɛ, á tɔ́n pɛ nɛ lɛ dan Mariya nɛ: «Lawa na á nɛ kɛ lɛ bɔ á dia, á n die Izirayeli min gigiã a mɛnaa a bɔ̀n baa ǹ gòã biɛ, a gigiã dɔ a yoo a kirisibaa ǹ gòã baa. Nɛ lɛ n die Lawa foo dí‐nyali biɛ, sɛnɛ, minin man die n piɛ̃ nɛ, ǹ boo baraa dɔ a ganaa. ³⁵ Bɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, a n die min gigiã gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ taasiɛ duriin boe, a ǹ kaa wɔlɔ fúlu ganaa. Sɛnɛ nsɛ, busii á die n là paparɛɛ ka gɔya a min fɔ̃ ǹ bǎã bɛ́ lɔn.» ³⁶ Lɔ goon dɔ na á goã a din Zeruzalɛmu kiwi lɛ nɛ, Lawa a boo gii‐dali lɛa, a tɔ n Anɛɛ, n di tɔ na á goã Fanoeli, Asɛɛrɛ tɔrɔ nɛ. Bɛa lɔ lɛ zizi kɔ parsiini. A na á giã kun ka ǹ zuũ ni lɛ̀ sɔbaa din sɔɔ̃, yǎa ǹ zuũ gã. ³⁷ Bɛ kio á goã lɔ giɔɔrɔbaa nɛ, yǎa á zizi kɔ á woo dɔ lɛ̀ pɔkiwisiwensii. A goã soe doo á n boe Lawa a kion wa, a na á goã Lawa guguru koe tèlò laanka penleen ne, bɛ̀ a nə́ n lɛ soɛ á n Lawa nyankoe. ³⁸ A dɔ bɛ́ á soo gɔrɔ á kɔnpɛ ka nɛnyaan lɛ a kɔ Lawa la nɛ, á yoo á n Lawa tɔ boe. Bɛ kio á nɛ lɛ boo da Zeruzalɛmu kiwi minin manɛ, ǹsɛn mɛnɛn bɛ́ ǹ yii diɛ mà Lawa á die ǹsɛn gána nyin sii. ³⁹ Mariya laanka Zozɛfu bɛ́ ǹ nə́ ǹ siin yii yɔrɔ bɔ, á kɔnpɛ ka Dɛnaa Lawa a dí‐pɛn lɛn nɛ, ǹ nə́ wusoo ka Yezu ni, ǹ nə́ woo Galilee gána nɛ, ǹ kiwi Nazarɛti. ⁴⁰ Nɛ lɛ sɛ na á goã gole koe, bɛ̀ á n pàã yii, a na á goã woe nyɛɛnɛ parsiini Lawa foo sii doɛ̃ gɔ́ɔ̃ nɛ, a n foaã nɛ dɔn mà Lawa á narɛ. ⁴¹ Lɛ̀ woo lɛ̀, Yezu a yɛ wolen man woe Zeruzalɛmu kiwi, ǹ Zuifun soo a kiɛ̃mala ǹ zɔ́n zɛnaa. ⁴² A kɔnpɛ ka ǹ landa sii ni, Yezu bɛ́ á dɔ lɛ̀ fulupaa, ǹ nə́ woo zɔ́n lɛ ganaa ka a dɔ nɛ. ⁴³ Zɔ́n lɛ bɛ́ á nya, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo piɛ, sɛnɛ, Yezu lɛ sɛ goã Zeruzalɛmu kiwi, ǹ di laanka ǹ dan nə bɔ a siére‐a wa. ⁴⁴ Maǹ nə́ goã taasɛ, mà Yezu na á goã kun ka ǹ miã lɛ zii tɔ‐wɔlen ne, ǹ nə́ zii tɔ wɔ yǎa wasa mɛ. Bɛ kio ǹ nə́ yoo ǹ nə́ giɛ li ǹ tɔrɔn laanka ǹ giaáran bii. ⁴⁵ Ǹ nɛ lɛ yɛ wa, bɛ lɛ taman yii, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ ga li yǎa Zeruzalɛmu kiwi doo. ⁴⁶ A lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa kəni, ǹ nə́ woo yaa Lawa a kion, á n giã‐n tán landa sii‐daraalin bii, a nə́ n too koe ǹ lon, bɛ̀ á n nɔ̀n diɛ ǹ la. ⁴⁷ Min mɛnɛn yii goã n too koe nɛ lɛ lon, bɛn tumaa goã n kaãbiɛ a sii doɛ̃ ganaa ka a boon lɛ si ǹ gɔn nɛ. ⁴⁸ Ǹ di laanka ǹ dan bɛ́ ǹ nə́ yɛ, bɛa sii lɛ nə́ ǹ tɔwaa parsiini, ǹ dan nə́ tɔ́n pɛ nɛ: «Maa nɛ, wàa na á baa ń kɛ zɛnaa wɔsɛn manɛ?masɛ laanka N di gɔ́ɔ̃ biimaa nɛ, bɛ̀ wɔ á giɛ n li.» ⁴⁹ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Wàa na á baa ka á giɛ ma li? Ka a doɛ̃ mà masɛ doamaa nɛ ma goã ma Di a kion wa?» ⁵⁰ Sɛnɛ, ǹ bɛa boo kɛ lɛ giala ma a lon wa. ⁵¹ Bɛ kio Yezu yoo á woo kunu ǹ ni Nazarɛti kiwi, á goã ǹ di laanka n dan bɔlɔ sii. N dan Mariya na á goã bɛa siin kɛn lɛn tumaa tamaɛ a gɔ́ɔ̃ nɛ. ⁵² Yezu dinmaa lɛ sɛ na á goã gole koe, bɛ̀ á n gɔ̀nɔn yii, a yiri dɔ n gole koe woe nyɛɛnɛ. A sii na á goã kɔɔ̃n Lawa ganaa ka minbuiinin ni.

¹ Zaã bɛ́ á dí giala kɔ lɛ̀ mɛn‐a, bɛ na á kɔnpɛ ka Kii gole gole Tibɛrɛ a pàã saa a lɛ̀ fulusoorobaa ǹ wɔ nɛ. Bɛ̀ Pɔnsi Pilati n Zudee gána mìi la, Herɔdi n Galilee gána mìi la, ǹ dɔɔ̃ngiĩ Filipi n Ituree gána laanka Trakoniti gána mìi la, Lizaniasi n Abilɛni gána mìi la, ² bɛ̀ Anɛ laanka Kayifu n Lawa a wúlu‐bɔlen kiãn lɛa. Bɛa biikoo kɛ lɛ nɛ, Zakarii a nɛgiĩ Zaã bɛ́ don bii, Lawa boo da nɛ, mà a na asɛ a dí nya. ³ Bɛ kio gɔrɔ Zaã yoo a tá n bibiĩ Zurdɛ̃ tà bǎã nɛ. A na á goã lɛ diɛ mà minin nə n taasɛ, ǹ wusoo ǹ sii baraan kio, asɛ batɛmu da ǹ ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa nə ǹ sii baraan toa ǹ nɛ. ⁴ Zaã na á goã sii lɛ zɛnɛɛ, á kɔnpii ka boon kɛn nɛ kiɛ̃‐n Lawa a boo gii‐dali Izayii a sɛ́wɔ nɛ: «Min a lɛ‐dia bɔ don gɔ́ɔ̃ nɛ: Ka Dɛnaa a zii zɛnaa. Ka zii telee sonboren zɛnaa nɛ. ⁵ Ka nyankɔrɔ din tumaa tã! Ka kelen laanka tentenən tumaa sɛlɛ, ǹ kɔnpɛ! Ka zii lɛ a kɔkɔrɔbaa bǎãn yii tele! Ka zii lɛ a ziziɛ̃ bǎãn zɛnaa! ⁶ Bɛ kio minbuiin nɛ din tumaa á die Lawa a wɔ kirisibaa ǹ dí lɛ yii.» ⁷ Zaman gigiã na á goã die Zaã li, mà a batɛmu da ǹsɛn ganaa. A na á goã pii ǹ ni kɛnɛn: «Ka màn kɔrɔka tɔrɔn kɛn! Die na á pɛ ka nɛ, mà Lawa a foo busu ǹ kiri gole mɛn bɛ́ die, mà ka tá boe la ka baa si ka la bɛ la? ⁸ Ka zɛnaa ǹ siin zɛnaa, ǹ mɛnɛn bɛ́ nyɛɛ mà ka kaa giã ǹ gɔn bɔyaa. Ka ǹ taasɛ mà Abrahamu bɛ́ ka digolo lɛa, mà sii kɔ́n ba boe la a ka yɛ wa. Ka baran n dinin bebele wa! Masɛ n pii ka nɛ, Lawa á boe la a kɔlɔn kɛn bɔyaa a ǹ baa Abrahamu tɔrɔn lɛa! ⁹ Lawa a kiri‐kurii lɛ a biikoo dɔ. A n die kuri ka min bɛ́ da wɔrɛɛ a giala‐a ka sɛ̀miɛ‐n lɔn. Da mɛn din tumaa bɛ́ a nɛ sonbore koe wa, bɛ yii n die n kuri a n zũ tɛ‐n.» ¹⁰ Zaman gigiã na á goã nɔ̀n diɛ Zaã la mà ǹsɛn doamaa nɛ ǹ wàa mɛn zɛnaa kəni? ¹¹ Á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: — Bɛ̀ wɔ ǹ dɔnkɛ màn paa tá min mɛn lon, a bɛ́ a ba min mɛn lon wa, a goon kɔ bɛa dɛnaa la. Bɛ̀ màn‐bii tá min mɛn lon, a dɔ gii kɔn ka a támalonbaã wole ne. ¹² Wusuru‐silin dɔn nə́ daa a li, mà a batɛmu da ǹsɛn ganaa. Ǹ nə́ tɔ́n nɔ̀n da la mà mìinaa, mà ǹsɛn doamaa nɛ ǹ wàa mɛn zɛnaa? ¹³ Á ǹ boo lɛ si kɛnɛn: «Goledɛnaa lɛ mɛn pɛ ka nɛ, ka baran n laa min‐a mà a màn saraa a la bɛ‐n wa.» ¹⁴ Sɔraasin dɔn nə́ nɔ̀n da la mà ǹsɛn dɔn doamaa nɛ ǹ wàa mɛn zɛnaa? Á ǹ lɛ si: «Ka baran pàã nyaa min ni ka wɔrɔ si la wa. Ka baran mɛnaa min dɔ la ka soɛ boon ne ka wɔrɔ si la wa. Bɛ din tumaa kio, ǹ bɛ́ saraa mɛn koe ka la, ka toa bɛ lɛ dɔ ka yii li.» ¹⁵ Minbuiinin lɛn foo doa sisia parsiini, didie na á goã pii a din gɔ́ɔ̃‐n kɛnɛn Zaã wɔ a paǹ li: Lawa bɛ́ re Nyin‐sili mɛn diɛ, a din bie ke wa le? ¹⁶ Zaã na á goã ǹ tumaa lɛ sii kɛnɛn: «Masɛ n má batɛmu da ka ganaa mu li, sɛnɛ, min tá die, bɛa dɛnaa pàã á gole á la masɛ wɔ nɛ, haalɛ masɛ nə n zumə́, ma a kɔsɔ biɛn fore, masɛ mìi á kiɛɛrɛ bɛ ganaa. Bɛa dɛnaa kɛ lɛ n die ka kiɛ Lawa a zii ni, ka Yiri Fu pàã nɛ, a dɔlɔ bɔ ka tɛ nɛ. ¹⁷ A n die min sonboren laanka min baraan niɛ̃ a ǹ bɔ kɔn, ka buu‐kɔsɔli bɛ́ màn nàn laanka a kaása niɛ̃ á boe kɔn lɔn, màn mɛn bɛ́ toɛ, a na a màn nàn bɔ a kaa dɔǹ nɛ. Sɛnɛ, á die màn kaása kɛ sɛ tiɛ̃ tɛ‐n, tɛ mɛn bɛ́ a ba nimi duduu wa.» ¹⁸ Bɛa gòã kɛ lɛ la, Zaã na á goã Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pii minin manɛ, ka foo doa ǹ boo gigiã kɔsɔn nɛ doo. ¹⁹ A din biikoo kɛ lɛ dɔ li, á kii Herɔdi zɛ̀rɛ baa, a giala Herɔdi na á n diɛ̃giĩ a lɔ Herɔdiadi si, ka bɛ dɔ nɛ, á sii kɔkɔrɔ gigiã kɔsɔn zɛnaa. ²⁰ A bɛ́ re màn diɛ a sii baraan li, á Zaã kũ á ná a lɛ tã kòso‐n. ²¹ Min tumaa bɛ́ batɛmu lɛ yii, Yezu dɔ́ woo bɛa batɛmu lɛ si. Yezu bɛ́ Lawa nyankoe, lon lɛ nə́ n bũ, ²² Yiri Fu gisĩ la, yii ná a ganaa ka zɛrɛkantoan bɛ́ lɔn. Ka bɛ dɔ nɛ, boo diɛ lɛn bɔ lon á pɛ: «Kɛ n maa Nɛgiĩ lɛa, ma á narɛ parsiini, ma din ni má bɔ.» ²³ Yezu bɛ́ a dí giala koe, bɛ̀ a lɛ̀ pɔsɔɔ miã nɛ. Yezu n digolo bibinaan man ka kɛn nɛ: Aadã nɛ, min mɛn bɛ́ Lawa zɛnaa, bɛ kio Sɛɛti, Enɔɔsi, Kayinamu, Maleleeli, Zarɛdi, Enɔɔki, Matusalaa, Lamɛki, Nowee, Sɛmu, Arpaksaadi, Kayinamu, Saalaa, Ebɛɛrɛ, Falɛki, Rago, Seruku, Nakɔɔrɔ, Taaraa, Abrahamu, Izaaki, Zakɔba, Zudaa, Farɛsi, Esirɔmu, Arnii, Admɛn, Aminaadaabuu, Naasɔn, Saalaa, Boozi, Obɛdi, Zeese, Davida, Natan, Matataa, Mɛnaa, Meleyaa, Eliakimu, Zonaamu, Zozɛfu, Zudaa, Simiɔn, Levii, Maati, Zorimu, Eliezɛrɛ, Zozoe, Erii, Ɛlmadamu, Kozamu, Adiidi, Mɛlaki, Nɛrii, Salatieli, Zorobabeli, Reza, Zoanan, Zodaa, Zozɛki, Sɛmɛyini, Matatiasi, Matati, Nagayii, Esili, Nahumu, Amɔɔsi, Matatiasi, Zozɛfu, Zanayi, Mɛlaki, Levii, Matati, Yilii, Zozɛfu. Bɛa Zozɛfu lɛ nɛ, minin nə́ goã biɛ Yezu ǹ di lɛa.

¹ Yezu bɔ Zurdɛ̃ tà lɛ‐a, a bɛ́ piɛ zii la, Yiri Fu mɛn bɛ́ kun ni, bɛ ná a nyɛɛnaan sabɔ á woo‐n diə gole ne. ² Sɛtaan nə́ n da a gɔ́ɔ̃ li walan lɛawaa pusi gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛa biikoo kɛ lɛ din tumaa li, Yezu màn kɔ́n bii wa. Bɛa lɛawaan kɛn lɛn bɛ́ ǹ nə́ kiɛ̃, bòo kũ. ³ Sɛtaan tɔ́n pɛ nɛ: «Bɛ̀ n tá Lawa a Nɛgiĩ lɛa, a pɛ kɔlɔ kɛ nɛ, mà a n bɔyaa a n baa màn‐bii lɛa.» ⁴ Yezu Sɛtaan a boo lɛ si kɛnɛn: «A tá kiɛ̃ nɛ Lawa a boo ne mà minbuiin nɛ ba re n din toe ka màn‐bii din sɔɔ̃‐n wa. ⁵ Sɛtaan nə́ dii lon ka Yezu ni bǎã kɔ́n nɛ, á biikoo boɛɛn saa á kanaa a gánan dinin tumaa nyaa nɛ. ⁶ Á pɛ nɛ: «Masɛ n die pàã koe n la n giã gánan kɛn dinin tumaa mìi la, ǹ laanka ǹ siĩnbaa nɛ ka ǹ naforon ne. Bɛn man nə́ n kɔ masɛ la, bɛ̀ min mɛn dɔ masɛ din yii li, ma dɔ n koe bɛa dɛnaa la. ⁷ Bɛ̀ n masɛ guguru kɔ, bɛ din tumaa n á re n wɔ biɛ.» ⁸ Yezu pɛ nɛ: «A tá kiɛ̃ nɛ mà n kaa tán n Dɛnaa Lawa din sɔɔ̃ yɔrɔ‐a, n na a guguru kɔ.» ⁹ Bɛ kio Sɛtaan woo ka Yezu‐n Zeruzalɛmu kiwi, á da Lawa a kion mìi ni, á pɛ nɛ: «Bɛ̀ n tá Lawa a Nɛ lɛa sonbore, n toa walan n furə tán, ¹⁰ a giala a tá kiɛ̃ nɛ mà Lawa á re pii a lon a dia dí‐a wolen manɛ ǹ ga n walan, ¹¹ ka bɛ dɔ‐n doo, ǹ tá re n yoe lon, màn mɛn bɛ́ toɛ, n baran n gòã na kɔlɔ ganaa wa.» ¹² Yezu tɔ́n pɛ Sɛtaan nɛ: «A na á n pɛ mà n baran n da n Lawa, Dɛnaa Lawa gɔ́ɔ̃ li ka sii kɔ́n nɛ wa.» ¹³ Sɛtaan nə́ n da Yezu gɔ́ɔ̃ li ka yɔrɔ din tumaa nɛ, sɛnɛ, a boo la á sã wa. Á nɔmaa á n zɔ̃ á n bɔ Yezu li, á n yii da biikoo kɔsɔ la. ¹⁴ Yezu bɛ́ ka Yiri Fu pàã lɛ ná a nɛ, á wusoo á daa Galilee gána nɛ. A tɔ bɔ bɛa bǎã lɛ a wɔlɔ yii ni. ¹⁵ A na á goã minin darɛɛ ǹ Zuifun lɛsɔkɔn kionən ne. Min tumaa dɔ na á goã a gugurubaa boo diɛ. ¹⁶ Yezu bɛ́ á too Nazarɛti kiwi mɛn nɛ, á wusoo á daa walan. Zuifun susu ǹ pii pinaa, a kɔnpɛ ka Yezu a lɛ mui sii ni, á wɔ lɛsɔkɔn kion. Á yoo a n die Lawa a boo sɛ́wɔ pii. ¹⁷ Ǹ nə́ Lawa a boo gii‐dali Izayii a sɛ́wɔ kɔ la. Á bɛa sɛ́wɔ lɛ lɛ bɔ á woo bǎã kɔ́n yaa, a n kiɛ̃‐n bɛa bǎã lɛ‐n kɛnɛn: ¹⁸ Dɛnaa Yiri n ma la. Hiĩ, a na á ma bɔ á ma koa, mà ma boo tii kɔɔ̃n pɛ doobaan manɛ, ¹⁹ min mɛnɛn bɛ kòso ne mà ǹ tá re ǹ kiɛ, min mɛnɛn bɛ́ yii tere‐an lɛa mà ǹ yii á re wusii a wɔlɔ yɛ ǹ bɛ́ mɛnɛɛ min mɛnɛn la, mà ǹ tá re bɛn kiɛ. A na á ma dia mà ma da pɛ mà Dɛnaa a bǐɛ̃baa lɛ̀ nɛ. ²⁰ Yezu sɛ́wɔ lɛ lɛ tã, á kɔ a tamaali la, a din nə́ woo giã tán boo da ǹ bǎã nɛ. Min tumaa nə́ n yii saa á doa la lɛsɔkɔn kion lɛ nɛ. ²¹ Á tɔ́n na a giala kɔ á pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Pelo, kasɛn mɛnɛn bɛ́ ka sɛ́wɔ kɛ lɛ a pɛ ma ka ka too ne, bɛa sɛ́wɔ lɛ a boo lɛ pã kasɛn manɛ kɛnɛn gɔrɔ.» ²² Min din tumaa na á goã Yezu laakalɛɛ. Bɛa Lawa a bǐɛ̃baa ǹ boo kɛ kaãbaa da min tumaa ganaa. Sɛnɛ, bɛa boo kɛ a bɔ asɛ lɛ‐n kɛ lɛ na á ǹ tɔwaa. Maǹ nə́ goã pii kɔn nɛ mà Zozɛfu a nɛ kɛ lɛ bie wa? ²³ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Ma á doɛ̃ máa ka ǹ die suusu kɛ lɛ diɛ masɛ ganaa: Dagòã‐dali, n din a busu nya bɔrɔ. Siin mɛnɛn yii nə n zɛnaa Kafaranaamu kiwi, wɔ́ ǹ ma, bɛ lɛ miã dɔ zɛnaa n din a piɛ kəni.» ²⁴ Yezu wusoo á suusu kɔsɔ da: Masɛ n pii ka nɛ sonbore, «Lawa a boo gii‐dali kɔ́n ba gugurubaa yii a din a kiwi wa.» ²⁵ Man pii ka‐n taãn‐taãnɛ, Lawa a boo gii‐dali Yilii a biikoo li, la bɛ́ n piɛ̃ lɛ̀ sɔɔ ka mui sɔrɔ a ná a kiɛ wa, bòo wɔ, lɔ giɔɔrɔ goã mɔnaa‐n Izirayeli gána nɛ. ²⁶ Sɛnɛ, Lawa Yilii dia bɛa lɔ kɛ lɛ kɔ́n li wa. A na á dia Siidɔn gána nɛ, Saarɛptaa kiwi lɔ giɔɔrɔ goon li. ²⁷ Lawa a boo gii‐dali Elizee a wasa nɛ, gɔ̀nɔn busu babaraa dɛnaa gigiã goã Izirayeli gána nɛ, sɛnɛ, bɛn kɔ́n a busu nya wa, yǎa Naaman mɛn bɛ́ Siirii gána min lɛa. ²⁸ Zaman mɛn tumaa bɛ́ lɛsɔkɔn kion lɛ nɛ, ǹ foo yoo bɛa boon kɛn lɛn ma gɔ́ɔ̃ nɛ. ²⁹ Ǹ nə́ parɛ ǹ nə́ yoo, ǹ nə́ Yezu loo ǹ nə́ bɔ ǹ kiwi. Ǹ kiwi lɛ bɛ́ tèntèlen mɛn la, ǹ nə́ woo ka Yezu‐n bɛ a wàã goon ganaa. A na á goã ǹ gɔ́ɔ̃ nɛ ǹ nyanaa ǹ zũ tán, ³⁰ sɛnɛ, Yezu bɔ ǹ gɔn yɛ ǹ bii, á woo. ³¹ Yezu woo Kafaranaamu kiwi Galilee gána nɛ, á goã minin darɛɛ Zuifun susu ǹ pii pinaa. ³² Bɛn nə́ n kaãbaa parsiini a minin daraa lɛ ganaa, a giala pàã na á goã a boo lɛ nɛ. ³³ Giĩ goon na á goã lɛsɔkɔn kion lɛ nɛ, nɔ̀ɔn baraan man a ganaa. Bɛa giĩ lɛ nə́ n lɛ dɛ ka kɔsɛkɔsɛ á pɛ: ³⁴ «Nazarɛtin Yezu. N bɛ́ min mɛn lɛa, wɔsɛn tá doɛ̃, Lawa din a dia dí‐a wole sonbore nə n ne! N wàa mɛn sii n wɔsɛn sii ni? Ma nə n daa wɔsɛn laadoo ziziɛ̃ gɔrɔ kən le? ³⁵ Yezu paraa ǹ li á pɛ: «Ka n lɛ tã, ka n bɔ giĩ kɛ ganaa.» Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ giĩ lɛ zũ tán min tumaa yɔrɔ‐a, bɛ kio ǹ nə́ n bɔ a ganaa, ǹ baraa zɛnaa‐n wa. ³⁶ Á kaãbaa da min tumaa ganaa, ǹ nə́ goã pii kɔn nɛ mà wàa boo n ka kɛ nɛ? Mà giĩ kɛ n sɛ̀ pii nɔ̀ɔn baraan ganaa ka pàã nɛ, maǹ ná a bɔlɔ sii dɔn! ³⁷ Yezu tɔ bɔ bɛa gána lɛ a bǎã yii ni. ³⁸ Yezu soo á n bɔ lɛsɔkɔn kion, á woo Simɔn a piɛ. Gɔ̀nɔn wɛ̃ kaka kɔ́n na á goã Simɔn n dàãlɔ ganaa. Ǹ nə́ Yezu nyankɔ mà a na a busu nya. ³⁹ Yezu nə́ n zumaa á paraa lɔ lɛ mìi la, mà a gɔ̀nɔn wɛ̃ lɛ nya. A din bǎã nɛ gɔ̀nɔn wɛ̃ lɛ nya, yǎa á yoo gɔrɔ á màn‐bii zɛnaa á kɔ ǹ la. ⁴⁰ Wasa a yii sã kio, busulən nə goã min mɛnɛn tumaa li, busu tɔrɔ gigiã nə́ ǹ ganaa, ǹ nə́ daa ǹ nɛ Yezu li. Á n gɔn da ǹ gogoonmaa la, á ǹ busu nya. ⁴¹ Nɔ̀ɔnɔn dɔn nə́ goã n boe gigiã ganaa, bɛ̀ ǹ nə́ n lɛ dii Yezu ganaa: «Ma n Lawa a Nɛ lɛa!» Sɛnɛ, Yezu goã sɛ̀ pii ǹ‐a, a goã toɛ ǹ boo kɔsɔ da wa, a giala nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ goã Yezu lɛ doɛ̃ Minin Nyin‐sili lɛ lɛa. ⁴² Lɛ̀ bɛ́ á waa, Yezu soo á woo don, min bɛ́ a ba bǎã mɛn nɛ wa. Zaman lɛ na á goã giɛ li. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ yɛ ǹ nə́ woo a li, a na á goã ǹ gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ kũ, ǹ na a sàabaa a baran n wɔlɔ lui ǹ‐a doo wa. ⁴³ Sɛnɛ, Yezu nə́ n toa zaman lɛ ganaa mà asɛ doamaa nɛ a Lawa a kiibaa ǹ Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pɛ kiwi gialakunun kɛn lɛn dɔn nɛ. A giala mà Lawa na á na asɛ dia bɛ lɛ a lɛa. ⁴⁴ Bɛ lɛ taman yii, á goã Lawa a boo pii lɛsɔkɔn kionən ne Zudee gána nɛ.

¹ Ǹ kɔ́n pinaa, Yezu na á goã golee‐n Zenezarɛti tà lɛ‐a. Zaman na á goã a lɛ gɛwɛɛ, ǹ nə́ n too koe Lawa a boo ganaa. ² Yezu tà kuru ǹ goo màn paa yɛ tà lɛ lɛkoro‐a, zɔ̀‐kũlin mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ gisĩ ǹ nə́ n bɔ goon lɛn nɛ, bɛn man nə́ goã ǹ zɔ̀ɔn pii. ³ Yezu wɔ goo lɛ goon ne, bɛa goo lɛ na á goã Simɔn wɔ lɛa. Á pɛ Simɔn nɛ, mà a n zɔ̃ a n bɔ tà lɛ lɛkoro‐a, a wo mu bii boɛɛn nɛ. Bɛ kio mà asɛ á re n toɛ giã‐n goo lɛ nɛ á zaman daraa. ⁴ A bɛ́ á boo da á nya, á pɛ Simɔn nɛ mà a n zɔ̃ a dɔ mu lɛ a zuzulu baa ǹ bǎã nɛ, a laanka ǹ miãn nɛ, ǹ nə ǹ zɔ̀ɔn zũ mu li ǹ zɔ̀ kũ. ⁵ Simɔn pɛ nɛ: «Mìinaa, wɔsɛn nə́ dí nya wɔ́ n dinin nɔmaa tèlò‐n yǎa lɛ̀ waa, wɔ màn kɔ́n yɛ wa. Sɛnɛ, n din bɛ́ ń pɛ miɛ̃, ma á die maa zɔ̀ɔ lɛ zuĩ mu li.» ⁶ Ǹ nə́ ǹ zɔ̀ɔn lɛn zũ, ǹ nə́ zɔ̀ gigiã kũ, yǎa ǹ zɔ̀ɔn ná a giala kɔ á toɛ̃. ⁷ Ǹ miãn mɛnɛn bɛ́ goo lɛ a goon kɛ nɛ, ǹ nə́ gòon yiɛ bɛn ganaa, mà ǹ da n dɔ ǹsɛn lɛ. Ǹ nə́ daa n dɔ ǹ lɛ, ǹ nə́ zɔ̀ lɛ baã, ǹ nə́ goo màn paa lɛ tumaa pã nɛ, yǎa ǹ gugurubaa n giɛ li a wo ǹ ne mu giala‐a. ⁸ Simɔn Piɛrɛ bɛ́ á bɛ yɛ, á kaa tán Yezu giulun, á pɛ: «Dɛnaa, n zɔ̃ n nə n bɔ masɛ ganaa, a giala masɛ n sii baraa zɛnaali lɛa.» ⁹ Sonbore nyɛ́ɛ na á goã á Simɔn kũ ka ǹ miãn tumaa nɛ ǹ zɔ̀ gigiã kɛ lɛ a kuĩ taman yii. ¹⁰ Nyɛ́ɛ Zebedee a nɛnyaanan kɛn dɔn kũ, Zaaki laanka Zaã nɛ, bɛn mɛnɛn nə goã dí nyɛɛ kun ka Simɔn nɛ. Sɛnɛ, Yezu pɛ Simɔn nɛ: «N baran nyɛ́ɛbaa wa. A kũ sisia ganaa, n tá re giɛ minin li Lawa nɛ.» ¹¹ Bɛ kio ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa ǹ goon koa tà lɛ lɛkoro‐a, ǹ nə́ màn din tumaa toa walan, ǹ nə́ kɔ Yezu kio lɛ. ¹² Yezu bɛ́ kiwi goon ne Galilee gána nɛ, giĩ goon nə́ daa a li, gɔ̀nɔn busu babaraa ná a paǹ tumaa ganaa. A bɛ́ á Yezu yɛ, á kaa tán a giulun, á n yɔrɔ kɔ tán lɛ, a ná a nyankɔ parsiini á pɛ: «Mìinaa, bɛ̀ n tá li, n tá boe la n maa busu nya.» ¹³ Yezu nə́ n gɔn saa á da a ganaa, á pɛ: «Ma tá li. Masɛ máa busu lɛ nə n bɔ n ganaa.» A din bǎã‐n gɔrɔ gɔ̀nɔn busu babaraa lɛ nə́ n bɔ giĩ lɛ ganaa. ¹⁴ Yezu pɛ-n doo: «N baran kɛ pɛ min kɔ́n nɛ wa. Sɛnɛ, wo Lawa a kion a wúlu‐bɔle li, bɛ ga n ganaa. Bɛ kio Muizu wúlu mɛn boo da, wo bɛ bɔ, n nyaa min tumaa nɛ mà n busu nya.» ¹⁵ A laan Yezu nə́ n dan da nɛ, a tɔ sonbore na á goã n diɛ wɔlɔ la woe. Zaman gigiã na á goã n lɛsoe kɔn‐a a li, bɛ̀ ǹ nə n too kɔ a boo‐a, bɛ̀ ǹ nə ǹ busun dɔn nyaa nɛ mà a ǹ nya. ¹⁶ Sɛnɛ, Yezu na á goã soe, bɛ̀ a wo giã a din sɔɔ̃, bǎãn kɔnɔn nɛ, bɛ̀ a Lawa nyankɔ walan. ¹⁷ N kɔ́n pinaa Yezu na á goã minin darɛɛ. Fariziɛ̃n laanka landa sii‐daraalin kɔnɔn nə́ goã giã‐n tán‐a a li, maǹ nə́ bɔ Galilee laanka Zudee kiwin ni, ka Zeruzalɛmu kiwi dɔ nɛ, ǹ nə́ daa. Dɛnaa din pàã na á goã dí nyɛɛ, á n busulən kaka koe. ¹⁸ Minin kɔnɔn nə́ daa ka giĩ paǹ tumaa gere‐a goon ne naa‐n katara la. Maǹ nə́ goã giɛ li ǹ wɔ ka giĩ lɛ nɛ, ǹ da Yezu yɔrɔ‐a. ¹⁹ Sɛnɛ, zaman lɛ bɛ́ á zii tã, ǹ ba boe la ǹ nə́ we ka giĩ lɛ‐n wa. Ǹ nə́ dii kala la ka bɔlɔka lɛ nɛ, ǹ nə́ kala lɛ paǹ kɔ́n bũ, ǹ nə́ giĩ lɛ gisĩ zaman lɛ bii kion lɛ nɛ Yezu yɔrɔ‐a. ²⁰ Yezu bɛ́ á ǹ golee Lawa li yɛ, á pɛ bɔlɔka lɛ nɛ: «N sii baraan nə́ n toa n nɛ.» ²¹ Landa sii‐daraalin laanka Fariziɛ̃n nə́ yoo ǹ nə́ sɛ̀ binbisin pii mà wàa dɛnaa n ka giĩ kɛ nɛ, a n sɔ koe Lawa‐a kɛnɛn? Mà bɛ̀ á n bɔ Lawa din sɔɔ̃ nɛ, mà die kɔsɔ n boe la a sii baraa toa minin manɛ? ²² Sɛnɛ, Yezu bɛ́ ǹ taasiɛn doɛ̃, á pɛ ǹ nɛ: Wàa nɛ ka tá taasiɛn kɛn we ka gɔ́ɔ̃ nɛ? ²³ Boo màn paa kɛ bii, ǹ mɛn a pɛ n nanaa? Ma pɛ máa a sii baraan nə́ n toa, hinlaa ma pɛ máa a yoo lon a tɔ wɔ. ²⁴ Sonbore, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka dɔ̃ mà pàã tá Min a Nɛgiĩ lon kanaa dɔ nɛ ma sii baraa toa minin manɛ, man pii bɔlɔka lɛ: «Yoo lon n nə n katara saa n wo piɛ.» ²⁵ A din bǎã nɛ, bɔlɔka lɛ yoo ǹ yɔrɔ‐a, a ná a waa ǹ màn saa á woo piɛ, bɛ̀ á n loe loe á n Lawa tɔ boe ne. ²⁶ Ǹ tumaa nə́ n kàãbaa. Ǹ nə́ goã Lawa guguru koe. Nyɛ́ɛ bɛ́ ǹ ganaa, maǹ nə́ goã pii kɔn nɛ mà ǹsɛn nə́ siin yɛ pelo, màn mɛnɛn nə́ ǹ ba n zɛnɛɛ baraabaraa wa. ²⁷ Bɛa siin lɛn kio, Yezu soo, á wusuru‐sili goon yɛ a tɔ n Levii, á n giã‐n tán wusuru si ǹ kion. Á pɛ nɛ: «Kɔ ma lɛ.» ²⁸ Á yoo, á màn din tumaa toa walan, á kɔ Yezu lɛ. ²⁹ Levii màn‐bii gole zɛnaa, á lɛ dia Yezu la a piɛ. Wusuru‐sili gigiã nɛ, ka min tɔrɔ kɔsɔ gigiã goã kunun ǹ ni màn bii ǹ bǎã lɛ nɛ. ³⁰ Fariziɛ̃n lɛn, sanparɛ a landa sii‐daraalin kɛn nə́ goã boo zuzuũ diɛ, bɛ̀ ǹ nə́ pii Yezu a kialandɛnan manɛ: «Wàa na á baa ka á màn bii, ka n màn mii kun ka wusuru‐silin ni, ka sii baraa zɛnaalin gialakunun kɛn nɛ?» ³¹ Yezu nə́ ǹ boo lɛ si á pɛ: «Min kakan laadoo ba dagòã‐dali ganaa wa, yǎa busulən. ³² Min mɛnɛn bɛ́ giɛ ǹ dinin ganaa min peperen lɛa, masɛ bie má daa bɛn lɛa wa, sɛnɛ, min mɛnɛn bɛ́ n dinin doɛ̃ sii baraa zɛnaalin lɛa, ma má daa bɛn lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka wusoo kaa siin kio ka kɔ zii pepere lɛ.» ³³ Fariziɛ̃n nə́ nɔ̀n da Yezu la ǹ nə́ pɛ: «Zaã a kialandɛnan tá nɛn bɛ̀ ǹ nə n lɛ sɔɔ, ǹ Lawa nyankɔ. Wɔsɛn dɔn wɔn tá zɛnɛɛ miɛ̃. Sɛnɛ, nsɛ wɔn man màn bii, ǹ nə́ màn mii.» ³⁴ Yezu tɔ́n boo gimə́ da ǹ nɛ a din wɔ gɔn la: «Ǹ tá boe la, ǹ lɔ tii n zuũ a giaáran kaa lɛ sɔɔ ganaa, bɛ̀ lɔ tii ǹ zuũ dinmaa n kunun ǹ ni? ³⁵ Sɛnɛ, lɛawaan tá re die, ǹ tá re lɔ tii ǹ zuũ boe ǹ bii. Bɛa biikoo li ǹ tá re n lɛ soɛ.» ³⁶ Yezu boo gimə́ kɔsɔn da ǹ nɛ a din a daraa dii kɛ wɔ gɔn la, á pɛ: «Min kɔ́n ba mɔnaa dii lɛkoro toɛ̃ a dɔ mɔnaa zizi lɛ wa. A giala bɛa mɔnaa dii lɛ n die mɔnaa zizi lɛ nyɔsɛ̃, a na a ziziɛ̃ ǹ gòã baa, ka bɛ dɔ nɛ, bɛa mɔnaa dii lɛkoro dɔ mɔnaa zizi lɛ lɛ a bǐɛ̃ koe wa, a giala ǹ ba goon wa. ³⁷ Min kɔ́n ba duvɛ̃ dii kiɛ màn zizi‐n wa. A giala duvɛ̃ dii lɛ n die màn lɛ diɛ yui ganaa, duvɛ̃ lɛ n die kiɛ, ka bɛ dɔ nɛ, màn lɛ n die kooro biɛ. ³⁸ Sonbore, duvɛ̃ dii n siĩni a n kaa màn dii ni. ³⁹ Sɛnɛ, lɛ‐mui sii kɔ́n a kaa ba naanaa wa. Min woo min, a lɛ mui ka duvɛ̃ zizi mii ni, bɛ a giɛ duvɛ̃ tɔrɔ dii li doo wa, a giala a n pii mà duvɛ̃ zizi lɛ á sóɛ.»

¹ Susu ǹ pii kɔ́n pinaa, Yezu na á goã wuru biin wɔsɛ kiɛ̃, a kialandɛnan nə́ belee yiɛ, ǹ nə́ tuturu ǹ gɔn ǹ nə́ sɔ̃. ² Fariziɛ̃n kɔnɔn nə́ pɛ: mà wàa na á baa, sii mɛn bɛ́ a doamaa bie a n zɛnaa susu ǹ pii pinaa wa, ǹsɛn tá bɛ zɛnɛɛ? ³ Yezu nə́ ǹ lɛ si á pɛ: «Bòo bɛ́ á Davida kũ, a sii mɛn zɛnaa kun ka a kialandɛnan nɛ, ka bɛ pɛ sɛ́wɔ‐n wa? ⁴ A na á wɔ Lawa a kion, ǹ bɛ́ buurun mɛnɛn koɛ Lawa yɔrɔ‐a wúlu bɔ ǹ màn lɛa, á bɛn lɛn goa á ǹ sɔ̃, á ǹ kɔ́n kɔ a kialandɛnan la. A da yaa min kɔ́n doamaa bie a bɛa buurun kɛn lɛn sɔ̃ wa, bɛ̀ á n bɔ Lawa a kion wúlu‐bɔlen dinin sɔɔ̃nɔn nɛ. Ka bɛ pɛ wa?» ⁵ Á wusoo á pɛ ǹ nɛ: «Min a Nɛgiĩ n susu ǹ pii mìi la.» ⁶ Susu ǹ pii kɔ́n pinaa doo, Yezu wɔ Zuifun lɛsɔkɔn kion, á minin daraa. Giĩ goon dɔ na á goã kion lɛ nɛ, a gusin a gɔn na á gã. ⁷ Landa sii‐daraalin laanka Fariziɛ̃n nə́ goã giɛ Yezu gɔn li sɔnbɔraanɛ, bɛ̀ á die giĩ lɛ a busu nyɛɛ susu ǹ pii pinaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ na a zɛ̀rɛbaa ǹ gɔn yɛ. ⁸ Sɛnɛ, Yezu goã ǹ taasiɛn doɛ̃. Á pɛ giĩ gusin a gɔn gere‐a lɛ nɛ: «Yoo lon, n da golee kànaa.» Giĩ lɛ yoo, á woo golee a gòãn la. ⁹ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Man nɔ̀n diɛ ka la, kasɛn landa siin lɛn man lɛ koe wàa‐n sii nə n zɛnaa min ni susu ǹ pii pinaa? Sii bǐɛ̃ hinlaa sii baraa? Min nyin si gɛ̀ la hinlaa a nyin bɔ?» ¹⁰ Yezu bɛ́ á ga ǹ tumaa ganaa ka tɛtɛtɛ, á pɛ giĩ lɛ nɛ: «N gɔn lɛ bɔ kɔn.» Giĩ lɛ Yezu bɔlɔ si, yǎa a gɔn wusoo a bǐɛ̃ kɔ. ¹¹ Landa sii‐daraalin lɛn ka Fariziɛ̃n lɛn foo yoo parsiini. Ǹ bɛ́ re boe la ǹ sii mɛn zɛnaa Yezu ni, manə goã bɛ pii kɔn nɛ. ¹² Bɛa biikoo kɛ lɛ li, Yezu woo Lawa nyankɔ kele mìi ni, á Lawa nyankɔ ka tèlò tumaa nɛ. ¹³ Lɛ̀ bɛ́ á waa, a ná a kialandɛnan lɛn bíi, á min fulupaa bɔ ǹ bii, á ǹ tɔ kɔ mà dia dí‐a wolen. ¹⁴ Bɛn tɔn man ka kɛn nɛ: Simɔn, Yezu bɛ́ á min mɛn bíi mà Piɛrɛ, ka ǹ dɔɔ̃ngiĩ Andre ne, Zaaki ni ka Zaã nɛ, Filipi ni ka Bartelemii ni, ¹⁵ Matiə ne ka Toomaa nɛ, Alfee a nɛ Zaaki ni ka Simɔn nɛ, min mɛn bɛ́ a gána sii n kaka a ganaa parsiini, ¹⁶ Zaaki a nɛ Zude ne ka Kariyɔtin Zudaasi ni, min mɛn bɛ́ re Yezu we minin gɔn. ¹⁷ Yezu gisĩ á n bɔ kele lɛ la kun ka a kialandɛnan nɛ, á golee bǎã panparan nɛ. Zaman gigiã goã a li, a kiodɛnaa gigiã nɛ, ka min gigiã mɛn bɔ Zudee gána din tumaa nɛ, ka Zeruzalɛmu kiwi ni, ka Tiiri laanka Siidɔn nɛ, bɛa kiwi paa kɛ n mu lɛ‐a. ¹⁸ Zaman lɛ na á daa n too kɔ Yezu lon. Maǹ nə́ daa dɔn, mà a ǹsɛn busun nya. Min mɛnɛn bɛ́ nɔ̀ɔn baraan nə́ ǹ nɔmiɛ, Yezu bɛn nɔ̀ɔnɔn loo. ¹⁹ Min tumaa na á goã giɛ li a n gɔn da Yezu ganaa, a giala pàã na á goã soe a nɛ, a tá a gɔn da ma‐a wolen busu nyɛɛ. ²⁰ Yezu nə́ n yii saa lon á doa a kialandɛnan lɛn la, á pɛ ǹ nɛ: «Kasɛn mɛnɛn bɛ́ doobaan lɛa, Lawa á re barka diɛ ka ganaa, a giala Lawa a kiibaa lɛ n ka dinin wɔ lɛa. ²¹ Kasɛn mɛnɛn bɛ́ bòo tá ka ganaa sisia, Lawa á re barka diɛ ka ganaa, á re màn‐bii koe ka la ka bii ka kã. Kasɛn mɛnɛn bɛ́ wuu pii sisia, Lawa á re barka diɛ ka ganaa á re ka foo kɔɔ̃n koe ka yaa wɔ. ²² Bɛ̀ minin tá ka biɛ zɔ́ɔ, ǹ nə́ n nyanɛɛ ka nɛ, ǹ nə́ sɔ koe ka ganaa, ǹ nə́ ka tɔ baraa pii Min a Nɛgiĩ a lɛa, ka dɔ̃ mà Lawa á re barka diɛ ka ganaa. ²³ Bɛ̀ bɛ á n zɛnɛɛ ǹ mɛn waáraa, ka n nyɛnyɛɛ, ka bɛ̀ baa, a giala, saraa gole tá ka duĩ lon Lawa a piɛ. Sonbore, bɛa minin kɛn lɛn díin man nə́ goã Lawa a boo gii‐dalin kuĩ bɛa gɔn kɛ lɛ la. ²⁴ Sɛnɛ, gɔn màn dɛnan, bɔ̀ndɛnan man ka kasɛn nɛ, a giala ka kaa là yii bii gɔrɔ, ka a re kɔsɔ yii doo wa. ²⁵ Kasɛn mɛnɛn nɔ̀ bɛ kiɛ̃‐n sisia, bɔ̀ndɛnan man ka kasɛn nɛ, bòo á re ka kuĩ. Kasɛn mɛnɛn bɛ́ yaa we sisia, bɔ̀ndɛnan man ka kasɛn nɛ, gɛ̀ yɔrɔ kɔsiɛ á re doe ka ganaa, ka á re wuu pii. ²⁶ Kasɛn mɛnɛn bɛ́ min tumaa tá ka tɔ bǐɛ̃ pii, bɔ̀ndɛnan man ka kasɛn nɛ, min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã n dinin biɛ Lawa a boo gii‐dalin lɛa, a da yaa soɛ nɛ, minin kɛn lɛn díin man nə́ goã bɛn kuĩ bɛa gɔn kɛ lɛ la.» ²⁷ Yezu pɛ: «Sɛnɛ, masɛ n pii ka nɛ, kasɛn mɛnɛn bɛ́ n too koe ma lon, ka kaa zɔ́ɔn narɛ, ka bǐɛ̃ zɛnaa kaa baa zɔ́ɔbaa wolen manɛ. ²⁸ Min mɛnɛn bɛ́ n liɛ ka li, ǹ mɛnɛn dɔn bɛ́ boe ka yii ni, ka Lawa nyankɔ bɛn lɛa Lawa bǐɛ̃ zɛnaa ǹ nɛ. ²⁹ Bɛ̀ min nə́ n gɔn tɔ n para‐n, a goon kɛ dɔ dia la. Bɛ̀ min nə́ n dɔnkɛ gole si n la, a giulun wɔ boɛɛn kɛ dɔ bɔ n kɔ la. ³⁰ Bɛ̀ min nə́ màn nyankɔ n la, a kɔ la. Bɛ̀ min nə́ n gɔn màn si n la, n baran wo liɛ la wa. ³¹ Ka bɛ́ zoɛ̃ mà minin nə sii zɛnaa ka‐n lɔn, ka dɔn nə zɛnaa ǹ nɛ miɛ̃. ³² Bɛ̀ ka tá kaa narɛɛ wolen narɛ, Lawa n die wàa mɛn saraa koe ka la bɛ a lɛa? A giala min kooron dɔn tá ǹ narɛɛ wolen narɛ. ³³ Bɛ̀ ka tá bǐɛ̃ zɛnɛɛ kaa dɔmalɛ wolen manɛ, Lawa n die wàa mɛn bǐɛ̃ zɛnɛɛ ka nɛ bɛ a lɛa? Min kooron dɔn tá a din goon lɛ zɛnɛɛ. ³⁴ Bɛ̀ ka tá giɔ̀mɔ diɛ a boo la a saraa wolen dinin sɔɔ̃nɔn‐a, wàa mɛn na a nɛ? Min kooron dɔn tá giɔ̀mɔ diɛ ǹ miãn ganaa, ǹ wusoo ǹ na a dòo saraa ǹ la. ³⁵ Sɛnɛ, bɛ̀ ka tá li ka n baa Lon a Lawa Gole a nɛnyaanan lɛa sonbore, ka saraa gole yɛ, ka siin kɛn zɛnaa: Ka kaa zɔ́ɔn narɛ, ka bǐɛ̃ zɛnaa, min mɛnɛn bɛ́ pàã ba ǹ lon ǹ giɔ̀mɔ dòo saraa wa, ka giɔ̀mɔ da bɛn‐a, a giala Lawa lɛ sɛ n bǐɛ̃ zɛnɛɛ bǐɛ̃‐doɛ̃ baãnaan laanka min baraan manɛ. ³⁶ Ka makara bɔ kɔn‐a, ka kaa Díi Lawa bɛ́ makara doɛ̃ lɔn. ³⁷ Ka baran ka miãn zɛ̀rɛ baa wa, Lawa a re ka zɛ̀rɛ biɛ wa. Ka baran dɔlɔ da kɔn mìi‐n wa, Lawa a re dɔlɔ diɛ ka mìi‐n wa. Ka zɛ̀rɛn toa kɔn nɛ, Lawa á die ka zɛ̀rɛn toɛ ka nɛ. ³⁸ Ka kɔn gɔ ka màn nɛ, ka zɔɔ̃ a dɔ, ka zɔɔ̃ ka munyə, ka zɔɔ̃ ka zuzuə. Lawa wɔ a zɛnaa ǹ gɔn nɛ ka bɛ nɛ. Ka bɛ́ ka miãn gɔ ǹ màn zoɛ̃ màn mɛn ganaa, Lawa á die ka dɔn wɔ zoɛ̃ ka bɛ lɛ nɛ.» ³⁹ Yezu boo gimə́ kɔ́n da ǹ nɛ á pɛ: «Bɛ̀ yii tere‐a pɛ, mà a n yii tere‐a kɔsɔ a bàlà kuĩ, wàa mɛn sii n die zɛnɛɛ? Ǹ paanan man die kiɛ nyankɔrɔ nɛ.» ⁴⁰ Á suusu kɛ dɔ da: «Kialandɛnaa ba boe la a la a daraali‐n wa, sɛnɛ, kialandɛnaa mɛn bɛ́ ǹ nə́ daraa sɔnbɔraanɛ, bɛ n die goɛ̃ ka a daraali bɛ́ lɔn.» ⁴¹ Yezu wusoo á boo gimə́ kɔsɔ da: «Wàa na á baa n tá giɛ buun ganaa n dɔɔ̃n yii ni, a da yaa mɛn mɛn bɛ́ n din wɔ nɛ, n yii ba bɛ ganaa wa? ⁴² Man boe la lɔn n pɛ n dɔɔ̃n nɛ mà a golee nsɛ buun bɔ a yii ni, a da yaa n din yii na a ba mɛn kɛ ganaa n wɔ‐n wa? Gɔ́ɔ̃ tì‐a ke, n mɛn lɛ bɔ n din yii‐n bɔrɔ! Bɛ kio, n yii á die wɔlɔ yii n buun lɛ bɔ n dɔɔ̃n wɔ nɛ.» ⁴³ Yezu wusoo doo á pɛ: «Da sonbore kɔ́n ba nɛ baraa koe wa. Da baraa kɔ́n dɔ a nɛ sonbore koe wa. ⁴⁴ Da gogoonmaa nə n doɛ̃ a din a nɛ li. Min ba gɔ́rɔ nɛ niɛ nyɛn da ganaa wa, n ba too nɛ niɛ sɛmɛlɛ da ganaa wa. ⁴⁵ Min sonbore n bǐɛ̃ zɛnɛɛ, a giala a gɔ́ɔ̃ n fu, min baraa dɔ n baraa zɛnɛɛ, a giala a gɔ́ɔ̃ n tì. Min gɔ́ɔ̃ bɛ́ á pã ka boo mɛn nɛ, a lɛ n bɛ lɛ diɛ.» ⁴⁶ Yezu pɛ: Bɛ̀ ka a masɛ Di Lawa a boo sii ka n zɛnɛɛ wa, wàa mɛn là na a nɛ ka nə n lɛ paparɛ koe masɛ tɔ li, mà «Dɛnaa, Dɛnaa»? ⁴⁷ Min woo min, á daa masɛ ganaa, á n too kɔ masɛ a boo ganaa, á si á zɛnaa, masɛ n die nyɛɛ ka nɛ bɛa dɛnaa bɛ́ kɔnboe ka màn mɛn nɛ. ⁴⁸ Bɛa min lɛ n kɔnboe ka kion‐dɔle goon ne. A ná a yala fɔ̃ á zuzulu kɔ yǎa tataã ganaa, á tɔ́n kion lɛ gòã daa. Mu tii wɔ, mu toɛ̃ á daa kion lɛ ganaa, sɛnɛ, a boo la á kion lɛ kaa wa, a giala kion lɛ a doe bǐɛ̃ kɔ. ⁴⁹ Sɛnɛ, min mɛn bɛ́ masɛ a boo lɛ miɛ, a na a ba zɛnɛɛ wa, bɛa dɛnaa n kɔnboe ka giĩ goon ne, a ná a kion dɔ tán kooro la. A na a giala daa á wɔ tán wa. Mu toɛ̃ á daa kion lɛ ganaa, bǎã goon ne á kaa ka lenlen. Bɛa kion lɛ a kaa a bɔ̀n nə́ gole kɔ parsiini.

¹ Yezu bɛ́ á boo da á nya zaman lɛ yɔrɔ‐a, á woo Kafaranaamu kiwi. ² Giĩ goon nə bɛa kiwi lɛ nɛ, Rɔmu min lɛa, a n sɔraasi paabiɛ mìi la. Dí‐nyali na á goã a lon á n narɛ parsiini, bɛa dí‐nyali lɛ na á goã a lon wa, a n zoɛ̃ mà á giɛ̃. ³ Bɛa sɔraasin goledɛnaa lɛ bɛ́ á Yezu boo ma, á Zuifun min yii guguru‐an dia a li mà ǹ wo a nyankɔ mà a da asɛ a dí‐nyali kɛ si gɛ̀ la. ⁴ Dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ ǹ nə́ dɔ Yezu li, ǹ ná a nyankɔ parsiini ǹ nə́ pɛ nɛ: «Bɛ̀ n tá boe la n sii kɛ zɛnaa sɔraasin giĩ kɛ nɛ, á siĩni. A doamaa nɛ. ⁵ A giala wɔsɛn gána á kɔɔ̃n a ganaa, ka bɛ dɔ nɛ, a din na á lɛsɔkɔn kion lɛ dɔ á kɔ wɔsɛn la.» ⁶ Yezu zii kũ kunun ǹ ni. A bɛ́ á diri sɔraasin giĩ lɛ a kion la, bɛ ná a giaáran dia mà ǹ da pɛ nɛ: «Mìinaa, n baran nɔmaa da n din mìi‐n wa, masɛ mìi á kiɛɛrɛ man laa n ganaa, mà n din Zuifu kɛ da wɔ masɛ kooro kɛ a kion. ⁷ Man má bɛ lɛ yɛ má dɔ̃, máa masɛ doamaa bie ma da n li wa. Sɛnɛ, boo goon din sɔɔ̃ da, masɛ a dí‐nyali lɛ a busu á die nyɛɛ. ⁸ Masɛ dinmaa lɛ n pàã giulun, sɔraasin nə́ ma dɔ giulun. Bɛ̀ má pɛ goon ne máa a woo, a n woe. Bɛ̀ má pɛ kɔsɔ nɛ máa a daa, a n die. Bɛ̀ má n toa maa dí‐nyali ganaa máa a kɛ zɛnaa, a n zɛnɛɛ.» ⁹ Yezu bɛ́ á boon kɛn ma, giĩ lɛ a sii kaa a foo la. Á n bɔyaa, zaman mɛn bɛ́ a kio, á pɛ ǹ nɛ: «Masɛ n pii ka nɛ, Izirayeli gána dinmaa nɛ, masɛ golee Lawa li kɔ́n yɛ ka kɛ bɛ́ lɔn wa.» ¹⁰ Dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo piɛ, ǹ nə́ woo yaa dí‐nyali lɛ a busu nya. ¹¹ Boɛɛn nɛ bɛ kio, Yezu woo kiwi goon ne, a tɔ n Nayini. A kialandɛnan nə́ zii kũ kun ni, ka zaman gole ne. ¹² Yezu bɛ́ á dɔ kiwi lɛ lɛ‐a, á minin yɛ woe gere goon biĩ. Lɔ giɔɔrɔ goon a nɛgiĩ goon toto ne. Zaman gole paã kun ka lɔ lɛ nɛ, ǹ nə́ woe nɛ lɛ biĩ. ¹³ Yezu bɛ́ á lɔ lɛ yɛ, a makara kũ, á pɛ lɔ lɛ nɛ: «N baran wuu pɛ doo wa.» ¹⁴ Yezu nə́ ǹ mɔrɔ á n gɔn da gere gũ ǹ piì lɛ ganaa. Min mɛnɛn bɛ́ gere lɛ guĩ, bɛn nə́ golee. Yezu pɛ nɛginin gere lɛ nɛ: «Masɛ n pii n ni, yoo.» ¹⁵ Bɛa bǎã lɛ‐n gɔrɔ, gere lɛ yii kaa, á yoo á giã a giala la á boo da. Yezu nɛ lɛ kɔ ǹ dan la. ¹⁶ Nyɛ́ɛ min tumaa kũ, ǹ nə́ goã Lawa tɔ boe bɛ̀ ǹ nə́ pii: «Lawa a boo gii‐dali gole na á bɔ wɔsɛn bii. Lawa na á daa n dɔ a din a tɔrɔ boe kɛ lɛ.» ¹⁷ Zudee gána tumaa nɛ ka a lɛkoro lɛ‐a bǎã nɛ, Yezu a dí lɛ a boo kaa minin too ne. ¹⁸ Siin mɛnɛn tumaa nə n zɛnaa, Zaã, batɛmu‐dali lɛ a kialandɛnan nə́ woo bɛ laakalaa nɛ. ¹⁹ Zaã nə́ ǹ min paa bɔ, á ǹ dia Dɛnaa Yezu li mà ǹ nɔ̀n da la mà ǹsɛn bɛ́ n yii diɛ Minin Nyin‐sili mɛn a daa la, mà a din ni, hinlaa ǹsɛn doamaa nɛ ǹ nə n yii da min kɔsɔ la? ²⁰ Zaã a dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ ǹ nə́ dɔ Yezu li, ǹ nə́ pɛ‐n kɛnɛn: «Zaã, batɛmu‐dali na á wɔ dia, mà wɔ da nɔ̀n da n la mà wɔ bɛ́ n yii diɛ Minin Nyin‐sili mɛn a daa la, mà n din ni, hinlaa mà wɔ doamaa nɛ wɔ n yii da min kɔsɔ la?» ²¹ A din biikoo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ Yezu min gigiã a busu nya, á bɔlɔkan kaka kɔ, á nɔ̀ɔn baraan loo, á yii tere‐a gigiã yii bũ. ²² Á tɔ́n pɛ dia dí‐a wolen lɛn manɛ: «Ka woo, ka yii bɛ́ á màn mɛn yɛ, ka too bɛ́ á ǹ mɛn ma, ka bɛ lɛ pɛ Zaã nɛ. Yii tere‐an yii wusoo á wɔlɔ yii, simə́ wolen tá tɔ we tele ne, gɔ̀nɔn busu babaraa dɛnan nə́ kaka kɔ ǹ sìi nya, too tere‐an too á boo miɛ, geren yii á kiɛ. Ka pɛ‐n dɔn mà Lawa a Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ tá n pii doobaan manɛ.» ²³ Masɛ a sii bɛ́ a re min mɛn gù dii wa, Lawa á re barka diɛ bɛa dɛnaa ganaa ²⁴ Zaã a dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo, Yezu yoo á Zaã boo diɛ zaman lɛ nɛ, a n pii: Ka n ka woo ga wàa mɛn‐a don bii? Buu mɛn bɛ́ piɛ̃ n bìn diɛ a ganaa? Haayii, Zaã goã min gɔ́ɔ̃ lonlankɔ wole lɛa wa. ²⁵ Sɛnɛ, ka n ka woo ga wàa mɛn ganaa? Min mɛn bɛ́ nyaǹ bɔ ǹ mɔnaan nə́ goã a ganaa? Táa min mɛnɛn bɛ́ mɔnaa sonboren we, ǹ gɔn màn nə́ gigiã, bɛn man pàãma kion dadaran nɛ. Zaã lɛ goã miɛ̃ wa. ²⁶ Sɛnɛ, ka n ka woo ga wàa mɛn ganaa? Lawa a boo gii‐dali goon ne? Masɛ n pii ka‐n ka boo taãn nɛ, á la bɛ nɛ. ²⁷ Zaã bɛ́ min mɛn lɛa bɛ n ka kɛ nɛ, a n kiɛ̃ nɛ a wɔ paǹ li kɛnɛn: «Á ke, masɛ Dɛnaa Lawa n maa dia dí‐a wole diɛ n nyɛɛnɛ, a n ziin zɛnaa n nyɛɛnɛ.» ²⁸ Yezu pɛ: «Masɛ n pii ka nɛ, min mɛn tumaa yɛ lɔ la, min ba bɛn bii á n gole Zaã‐n wa. Ka bɛ lɛ din tumaa dɔ nɛ, min mɛn bɛ́ re goɛ̃ min tumaa a boɛɛn lɛa Lawa a kiibaa ǹ bǎã kɛ nɛ, bɛ á gole á la Zaã nɛ.» ²⁹ Gána lɛ a minin ni, ka wusuru‐silin dɔn dinin ni, ǹ bɛ́ ǹ nə́ ǹ too kɔ Zaã lon, ǹ nə́ dɔ̃, ǹ nə́ lɛ kɔ, mà Lawa màn mɛn pɛ ǹsɛn wɔ gɔn la, mà sonbore ne, ǹ nə́ batɛmu lɛ si Zaã li. ³⁰ Sɛnɛ, Lawa bɛ́ á nyin si ǹ sii mɛn yɔrɔ bɔ á dia ǹ la, Fariziɛ̃n laanka landa sii‐daraalin nə́ n piã ka bɛ nɛ. Ǹ lɛ kɔ ǹ nə́ batɛmu lɛ si Zaã li wa. ³¹ Yezu pɛ: Masɛ doamaa nɛ ma pelo minin kɛn zɔɔ̃ kɔn ka dien ne? ³² Maǹ kɔnboe ka nɛnyaanan mɛnɛn bɛ́ zaman paã ǹ bǎã nɛ, ǹ nə́ pii ǹ miãn manɛ: «Wɔ́ pìi pɛ ka nɛ, ka bɛ̀ baa wa! Wɔ́ gɛ̀ loe lɔ ka nɛ, ka wuu dɔ pɛ wa!» ³³ Sonbore, Zaã, batɛmu‐dali goã n lɛ soɛ biikoo gigiã li, a duvɛ̃ mi duduu wa, ka lɛ n boe mà nɔ̀ɔnɔn manɛ a ganaa! ³⁴ Min a Nɛgiĩ dɔ na á daa, asɛ n màn bii, á n màn mii, ka lɛ n boe ma masɛ n nàndɛnaa lɛa, mà masɛ a kiɛ̃ ka duvɛ̃ dɔ‐n wa, mà masɛ n wusuru‐silin laanka sii baraa‐zɛnaali gialakunun giaára lɛa. ³⁵ Sɛnɛ, min mɛnɛn nə lɛ kɔ Lawa a sii‐dɔ̃ ǹ dí kɛ ganaa, bɛn yii tá‐a pepere. ³⁶ Fariziɛ̃n giĩ goon nə́ Yezu bíi, mà a da màn bii a piɛ. Yezu woo giĩ lɛ a piɛ, á giã tán á màn bii. ³⁷ Lɔ kɔrɔ goon dɔ na á goã bɛa kiwi lɛ nɛ, a tɔ n ziziɛ̃‐n parsiini. A bɛ́ á ma mà Yezu tá màn bii Fariziɛ̃n giĩ lɛ a piɛ bɛa pinaa kɛ lɛ nɛ, á daa wɔ walan ka kɔlɔ donkolon siĩn kɔ́n nɛ, nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n ná a nɛ. ³⁸ Lɔ lɛ nə́ n zumə́ Yezu kio a gòãn li, bɛ̀ a n wuu pii, á n yii mu kiɛ Yezu gòãn ganaa. Bɛ kio a ná a narɛ ǹ sii zɛnaa, á n mìi ka kũ a ná a gòãn lɛn tuturu ni, á nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n lɛ kaa ǹ ganaa. ³⁹ Fariziɛ̃n giĩ lɛ á Yezu bíi màn bii‐a, a bɛ́ á sii kɛ yɛ, á pɛ a din gɔ́ɔ̃‐n kɛnɛn: «Bɛ̀ giĩ kɛ n Lawa a boo gii‐dali lɛa sonbore, lɔ ke n gɔn diɛ a ganaa, bɛ̀ á dɔ̃ a bɛ́ màn mɛn lɛa, bɛa lɔ kɔrɔ kɛ lɛɛ!» ⁴⁰ Yezu boo saa á pɛ nɛ: Simɔn ganaa, boo tá ma lɛ‐n ma pɛ n nɛ. Yǎa Simɔn nə́ n toa a ganaa mà Mìinaa, mà a pɛ. ⁴¹ Yezu nə n toa: «Giɔ̀mɔ‐dali goon a giɔ̀mɔ n min paa bɔlɔ‐a. Ǹ goon wɔ n lɛawaa biɛsooro (500) a wuru dí saraa lɛa. Ǹ goon kɔsɔ kɛ dɔ wɔ n lɛawaa posooro wɔ lɛa. ⁴² Sɛnɛ, màn kɔ́n bɛ́ a ba bɛa min paa kɛ lɛ lon ǹ tá ǹ giɔ̀mɔ sarɛɛ‐n wa, giɔ̀mɔ‐dali lɛ giɔ̀mɔ lɛ toa ǹ nɛ. Bɛa min paa kɛ lɛ bii, die n die giɔ̀mɔ‐dali lɛ narɛ á la yii ni?» ⁴³ Simɔn pɛ: masɛ n taasɛ máa min mɛn bɛ́ ǹ nə́ giɔ̀mɔ lɛ a gole gole kɛ toa nɛ. Yezu mà: n taãn pɛ. ⁴⁴ Yezu nə́ n yɔrɔ bɔyaa, á ga lɔ lɛ ganaa, á pɛ Simɔn nɛ: «N yii tá lɔ kɛ ganaa? Má wɔ n dinmaa lɛ a kion, n mu kaa masɛ gòãn ganaa wa, sɛnɛ, lɔ ke, bɛ ná masɛ gòã basã ka a yii mu ni, bɛ kio á tuturu ka a mìi ka nɛ. ⁴⁵ N dinmaa lɛ fòo da masɛ‐n ka narɛ ǹ gɔn nɛ wa, sɛnɛ, a kũ lɔ kɛ a daa ganaa, a masɛ narɛ ǹ sii zɛnaa lɛ da wa. ⁴⁶ N dinmaa lɛ nyɔɔ sonbore kaa masɛ mìi‐n wa, sɛnɛ, lɔ lɛ sɛ na á nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n kaa ma gòãn ganaa. ⁴⁷ Yezu pɛ Simɔn nɛ: Bɛ̀ masɛ pɛ mà lɔ kɛ lɛ a sii baraa gigiã kɛ nə́ n toa nɛ, a giala n ka kɛ nɛ, mà á kɔn‐narɛɛ gole nyaa. Bɛ̀ sii baraa boɛɛn nə́ n toa min mɛn nɛ, bɛa dɛnaa n kɔn‐narɛɛ boɛɛn nyɛɛ.» ⁴⁸ Yezu pɛ lɔ lɛ nɛ: «N sii baraan nə́ n toa n nɛ gɔrɔ.» ⁴⁹ Min mɛnɛn bɛ́ màn bii ǹ bǎã lɛ nɛ kunun ǹ ni, bɛn nə́ pɛ ǹ gɔ́ɔ̃ nɛ mà: wàa mɛn min ni ka kɛ nɛ, a n minin sii baraan toa ǹ nɛ lɛn zoɛ̃? ⁵⁰ Yezu wusoo á pɛ lɔ lɛ nɛ: «N din a goleemali na á n kirisibaa. Wo ka nyɛnyɛɛ nɛ.»

¹ Bɛ kio Yezu woo kiwi dadaran laanka a bɔnboɛɛnɛn nɛ. A na á goã Lawa a kiibaa ǹ Boo Tii Kɔɔ̃n pii. Á min fulupaa mɛn bɔ, bɛn nə́ goã kun ni, ² ka bɛ dɔ nɛ, a lɔn mɛnɛn si nɔ̀ɔn baraan la ka busun ni, bɛn dɔn nə́ goã kun ni. Ǹ tɔn man ke: Magadalaan Mariya nɛ, nɔ̀ɔn sɔbaa nə n bɔ min mɛn ganaa; ³ Zaãnɛ nɛ, kii Herɔdi a sumu dí nyɛɛnaan‐bɔle goon mɛn bɛ́ a tɔ n Kuuza, bɛ a lɔ n bɛ nɛ; Suzaanɛ nɛ, ka lɔ gigiã kɔsɔn nɛ. Bɛn tumaa na á goã Yezu laanka a kialandɛnan toe ka ǹ gɔn màn nɛ. ⁴ Zaman gigiã bɛ́ boe kiwi din tumaa nɛ, ǹ nə́ die n lɛ soekɔn a li, Yezu boo saa á boo gimə́ kɛ da: ⁵ «Giĩ goon na á soo á woo a màn tɔrɔ pɛsɛ̃. A bɛ́ màn tɔrɔ lɛ pɛsɛ̃, a nàn kɔ́n nə́ mɛnaa zii lɛkoro‐a, minin nə́ tɔtɔrɔ la, bàanan nə́ mui. ⁶ Màn tɔrɔ lɛ a kɔ́n dɔ́ mɛnaa bǎã kɔsɔ nɛ, bǎã mɛn a tataã bɛ́ a sɔsɔɔ wa, á bɔ, sɛnɛ, á wusoo á laa, a giala tán nyɛ́ɛ ba‐a wa. ⁷ Màn tɔrɔ lɛ a kɔsɔ dɔ́ mɛnaa koronkoron nyɛndɛnaa bii. Ǹ bɛ́ boe kun, nyɛn lɛ yoo á màn bɔ tán wole lɛ kũ. ⁸ Màn tɔrɔ lɛ mɛn bɛ́ á mɛnaa tán sonbore ne, bɛ́ bɔ, á nɛ kɔ, yǎa nɛ paabiɛ.» Yezu tɔ́n pɛ: «Toon bɛ́ ka lon, ka n too kɔ koe!» ⁹ Yezu a kialandɛnan lɛn nə́ nɔ̀n da la ka boo gimə́ kɛ giala nɛ. ¹⁰ Á n toa ǹ ganaa kɛnɛn: «Lawa bɛ́ á kiibaa ǹ dí mɛn nyɛɛ kanaa, bɛ n sii‐durii lɛa á nyaa kasɛn manɛ. Sɛnɛ, a na á nyaa min gialakunun kɛn manɛ ka boo gimə́ ne, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ ga, sɛnɛ, ǹ yii baran wɔlɔ yɛ wa, ǹ boo ma, sɛnɛ, ǹ baran a giala ma wa.» ¹¹ Yezu mà boo gimə́ lɛ giala n ka kɛ nɛ: «Màn tɔrɔ lɛ, Lawa a boo kɛ n ka bɛ nɛ. ¹² Min tɛnɛn man goon ka zii lɛkoro bǎã kɛ nɛ màn tɔrɔ mɛnaa a nɛ. Maǹ boo lɛ miɛ, sɛnɛ, Sɛtaan nə die a boo lɛ bɔ a bɔ ǹ gɔ́ɔ̃ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ baran golee li ǹ kirisibaa wa. ¹³ Min tɛnɛn dɔn man goon ka bǎã mɛn bɛ́, a tataã a sɔsɔɔ wa. Maǹ boo lɛ miɛ, ǹ si ka nyɛnyɛɛ nɛ. Sɛnɛ, ǹ ba toɛ boo lɛ giã ǹ wɔlɔ taãn yɛ ǹ foo‐n wa. Ǹ golee Lawa li lɛ n biikoo boɛɛn kooro siɛ. Bɛa dɛnan lɛn, bɛ̀ sii kaka nə́ ǹ yɛ lɔn gɔrɔ, maǹ wusii ǹ golee Lawa li kio. ¹⁴ Màn tɔrɔ mɛn bɛ́ á mɛnaa nyɛnɛn bii, bɛ n ka min mɛnɛn bɛ́ boo lɛ miɛ, sɛnɛ, ǹ ba woe nyɛɛnɛ wa, taasiɛn lɛa, gɔn mànan lɛa, ka kanaa a gɔ̀nɔn nyɛ́ɛ ǹ siin lɛa nɛ. Bɛ lɛ n toɛ, ǹ ba nɛ koe a ma wa. ¹⁵ Màn tɔrɔ mɛn bɛ́ á mɛnaa tán sonbore bǎã nɛ, bɛ n kɔnboe ka min mɛnɛn bɛ́ n too koe boo lɛ‐a, ǹ si, ǹ kũ foo sonbore laanka a telee wole ne. Bɛa dɛnan lɛn man goɛ̃ bɔlɔgoondɛnaabaa la, yǎa ǹ nɛ koe.» ¹⁶ Yezu pɛ: «Min kɔ́n ba bólon diɛ a tan kumə́‐a hinlaa a da gə́rə́n giulun wa, sɛnɛ, a n diɛ bólon koa ǹ bǎã nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, min mɛnɛn tumaa bɛ́ we kion, bɛn na a fúlu yɛ. ¹⁷ Sii‐durii kɔ́n banban, mà bɛ ná a die boe kanaa wa. Boo gimə́ din tumaa á re n doɛ̃ a bɔ kanaa foaãnɛ. ¹⁸ Bɛ lɛ tɔ ganaa, ka yiri bɔ ka dinin too kɔ ǹ gɔn li. A giala màn bɛ́ min mɛn lon, kɔsɔ á re n diɛ bɛa dɛnaa wɔ li, màn boɛɛn bɛ́ min mɛn lon, a ná a ba giɛ a màn da li wa, bɛ lɛ dɔ á re n sii la.» ¹⁹ Yezu ǹ dan laanka ǹ diɛɛ̃n maǹ nə́ daa a li, sɛnɛ, ǹ goã boe la ǹ nə́ we a li wa zaman a lɛa. ²⁰ Minin nə́ pɛ Yezu ni mà ǹ dan laanka ǹ diɛɛ̃n tá golee‐n kanaa, mà maǹ giɛ li ǹ yɛ. ²¹ Yezu pɛ bɛa minin lɛn manɛ: «Masɛ dan laanka ma diɛɛ̃n man ka min mɛnɛn bɛ́ ǹ too koe Lawa a boo kɛ ganaa, ǹ nə́ sii, ǹ ná a siin zɛnɛɛ.» ²² Ǹ kɔ́n pinaa Yezu wɔ tà kuru ǹ goo ne kun ka a kialandɛnan nɛ. Á pɛ ǹ nɛ: ka daa wɔ mu kuru, wɔ wo tà lɛkoro goon kɛ ganaa. Bɛa boo lɛ a diɛ kio, ǹ nə́ mɛ mu la. ²³ Ǹ bɛ́ mu kuri, nyuù Yezu saa. Piɛ̃ gole yoo tà lɛ la. Bɛ lɛ taman yii, mu n yui á kiɛ goo lɛ nɛ. Ǹ nə́ yɛ mà bɔ̀n nə die ǹsɛn ganaa. ²⁴ Yezu a kialandɛnan lɛn nə́ n zɔ̃ ǹ nə́ dɔ a li, ǹ nə́ bũ. Ǹ nə́ tɔ́n pɛ nɛ: «Mìinaa, Mìinaa, wɔ ǹ die bɔ̀n biɛ!» Yezu yoo á paraa piɛ̃ lɛ li, ka tà mu yoo wole lɛ nɛ. Piɛ̃ lɛ‐n woo, tà mu lɛ‐n woo, ǹ tumaa golee, yǎa wɔlɔ golee ka kiĩni. ²⁵ Bɛ kio Yezu pɛ ǹ nɛ: «Kaa golee Lawa li lɛ a tɔn tɛ ka pelo yii‐n wa?» Nyɛ́ɛ bɛ́ Yezu a kialandɛnan lɛn‐a, ǹ nə́ n kaãbaa bɛ̀ ǹ nə́ pii kɔn nɛ mà wàa mɛn min nə ka giĩ kɛ nɛ? A n boo diɛ ka piɛ̃ laanka mu ni, ǹ ná a bɔlɔ dɔ sii kɛnɛn! ²⁶ Yezu laanka a kialandɛnan nə́ mu kuru ǹ nə́ woo dɔ Geraazaa minin gána nɛ, Galilee para li. ²⁷ Yezu bɛ́ gisĩ tán ǹ mɛn waáraa, giĩ goon nə́ bɔ kiwi goon ne, á daa n da lɛ. Nɔ̀ɔn baraan man bɛa giĩ lɛ ganaa. A kũ biikoo sɔsɔɔ ganaa a ba mɔnaa we wa. Á goã wɛɛ kiwi wa yǎa geren bĩ ǹ bǎã nɛ. ²⁸ A bɛ́ á Yezu yɛ, á kaa tán‐a a giulun. Á n lɛ dɛ ka kɔsɛkɔsɛ, á tɔ́n pɛ ka lɛn gole ne kɛnɛn: «Yezu, Lawa Gole a Nɛ, n wàa mɛn sii n masɛ a sii ni? Masɛ nə n nyankoe n baran dɔlɔ bɔ masɛ ganaa wa.» ²⁹ Sonbore, Yezu na á goã pii nɔ̀ɔn babaraan lɛn manɛ, mà ǹ nə n bɔ giĩ kɛ ganaa. A giala gunyin gigiã nɔ̀ɔnɔn lɛn man nə́ goã giĩ lɛ kuĩ. Bɛ lɛ taman yii, minin man nə́ goã doɛ bɛ̀ ǹ kanan kaa a gòãn‐a, ǹ fɔlɔ biɛn yii a gɔnɔn ganaa. Sɛnɛ, a na a gòã yii ǹ mànan lɛn niɛ. Nɔ̀ɔnɔn lɛn man nə́ goã nyanɛɛ bɛ̀ ǹ wo‐n diə bǎãn nɛ, min bɛ́ a ba bǎãn mɛnɛn nɛ wa. ³⁰ Giĩ lɛ bɛ́ tán‐a a giulun, Yezu nɔ̀n da la: «N tɔ n die?» Á pɛ Yezu ni: «Ma tɔ n "Damata".» Sonbore ne, nɔ̀ɔn baraa gigiã na á goã giĩ lɛ ganaa. ³¹ Bɛa nɔ̀ɔnɔn lɛn man nə́ goã Yezu nyankoe mà a baran ǹsɛn kaa nɔmaa ǹ nyankɔrɔ zuzulu kɛ‐n wa. ³² Bɛa bǎã lɛ dɔ nɛ, birii gigiã na á goã màn bii tenten mìi ni. Nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ Yezu nyankɔ mà a toa ǹsɛn nə wɔ bɛa biriin lɛn nɛ. Yezu ná a lɛ kɔ ǹ la. ³³ Bɛ lɛ taman yii, nɔ̀ɔn baraan lɛn nə́ n bɔ giĩ lɛ ganaa ǹ nə́ wɔ biriin lɛn nɛ. Bɛ lɛ na á toa, bɛa tɔɔ damata kɛ lɛ baa si á n bɔ tenten mìi kɛ nɛ á daa kaa tà mu li. Mu nə́ ǹ kũ. ³⁴ Biriin‐lɛduə̃lin lɛn bɛ́ ǹ nə́ sii kɛ yɛ á n zɛnaa, ǹ nə́ baa si ǹ nə́ woo a boo da kiwi gɔ́ɔ̃ laanka lalaa lɛ‐a dɛnan manɛ. ³⁵ Minin nə́ soo ǹ nə́ daa ga bɛa sii kɛ lɛ ganaa. Ǹ nə́ dɔ Yezu li, ǹ nə́ yɛ nɔ̀ɔn baraan lɛn nə́ n bɔ giĩ lɛ ganaa. Ǹ nə́ giĩ lɛ yɛ giã‐n tán‐a Yezu li, mɔnaan ná a ganaa, á n minbuiin yii kɔɔ̃n‐a dɔ lɛa tán. Nyɛ́ɛ minin lɛn kũ. ³⁶ Min mɛnɛn bɛ́ sii lɛ din tumaa nə́ n zɛnaa ǹ yii ni, nɔ̀ɔnɔn lɛn bɛ́ ǹ nə́ n bɔ giĩ lɛ‐a lɔn, bɛn ná a laakalaa daa wolen lɛn manɛ. ³⁷ Bɛ lɛ a lɛa nɛ, nyɛ́ɛ bɛa gána lɛ a minin kũ parsiini. Ǹ ná a nyankɔ Yezu lon, mà a woo a n bɔ ǹsɛn bǎã nɛ. Yezu wɔ mu kuru ǹ goo ne á woo. ³⁸ Giĩ mɛn bɛ́ nɔ̀ɔnɔn nə́ n bɔ‐a lɛn, bɛ na á goã Yezu nyankoe mà a toa asɛ wo giã kun ni. Sɛnɛ, Yezu nə́ n piã, á zii kɔ la mà a woo, bɛ̀ á n pii ni ³⁹ wusoo n wo piɛ. Lawa bɛ́ á bǐɛ̃ mɛn tumaa zɛnaa n nɛ, n wo bɛ laakalaa. Bɛ lɛ tamaa yii, giĩ lɛ woo. Yezu bɛ́ á sii mɛn zɛnaa nɛ, á bɛ laakalaa kiwi lɛ din tumaa nɛ. ⁴⁰ Yezu bɛ́ á bɔ tà lɛ lɛkoro goon kɛ ganaa, á daa yaa bɛ̀ min gigiã nə n yii diɛ la. Zaman lɛ nə́ n da lɛ. ⁴¹ Giĩ goon ne, a tɔ n Zayirusu, bɛ dɔ́ daa. Bɛa giĩ lɛ na á goã kiwi lɛ a Zuifun lɛsɔkɔn kion a goledɛnaa lɛa. Á kaa tán Yezu giulun, a ná a nyankɔ mà a da asɛ a piɛ. ⁴² A giala, mà nɛlɔ goon toto na asɛ lon, a lɛ̀ fulupaa miã nɛ, mà bɛ lɛ dɔ n giɛ li á giɛ̃. Yezu bɛ́ mà a n woe, zaman lɛ ná a lɛ gɛwaa a paǹan tumaa ganaa. ⁴³ Lɔ goon dɔ na á goã bǎã lɛ nɛ, lɔn mà kaa ǹ busu na á goã a ganaa á dɔ lɛ̀ fulupaa. A na á goã á n gɔn màn yii ziziɛ̃ dagòã‐dalin‐a, a busu dɔ nya wa. ⁴⁴ Bɛa lɔ lɛ nə́ n zɔ̃ á dɔ Yezu li, á golee a kio á n gɔn da a mɔnaan lɛkoro ganaa. A din bǎã lɛ‐n gɔrɔ, a mà kaa lɛ golee. ⁴⁵ Yezu nɔ̀n da mà die na á n gɔn da asɛ ganaa? Min kɔ́n nə lɛ kɔ mà asɛ nə́ n gɔn da‐a wa. Piɛrɛ sɛ ná a lɛ si kɛnɛn: «Mìinaa, n din yii tá zaman lɛ dɔ ganaa, ǹ nə́ n lɛnpɛnɛ, ǹ nə́ n lɛ gɛwaa, ma n tɔn nɔ̀n diɛ mà die na á n gɔn da nsɛ ganaa!» ⁴⁶ Sɛnɛ, Yezu pɛ nɛ: «Min nə́ n gɔn da ma‐a, a giala má dɔ̃ máa pàã kɔ́n bɔ ma nɛ á n dɔ min lɛ.» ⁴⁷ Lɔ lɛ dɔ̃ mà á bɔ asɛ a sii lɛ siére‐a, á daa kaa tán Yezu giulun, bɛ̀ a gɔ̀nɔn nə́ bìn diɛ. A n gɔn da Yezu‐a mìi mɛn‐a, ka bɛ dɔ nɛ, a busu lɛ nya bǎã goon ne ka yɔrɔ mɛn nɛ, á bɛ laakalaa min tumaa yɔrɔ‐a. ⁴⁸ Yezu pɛ nɛ: «Maa nɛ, n din a goleemali na a n kirisibaa. Wo ka nyɛnyɛɛ nɛ.» ⁴⁹ Yezu bɛ́ boo diɛ ka lɔ lɛ‐n miɛ̃, dia dí‐a wole goon bɔ goledɛnaa Zayirusu lɛ a piɛ, á daa pɛ nɛ: n nɛlɔ lɛ gã, n baran Mìinaa lɛ nɔmaa wa. ⁵⁰ Sɛnɛ, Yezu bɛ́ á boo lɛ ma, á pɛ Zayirusu ni: «N baran nyɛ́ɛ baa wa, yǎa n goleemali wɔ, n nɛlɔ lɛ a re kirisibiɛ.» ⁵¹ Yezu bɛ́ á dɔ Zayirusu a piɛ, a lɛ kɔ min kɔ́n wɔ kun ni kion wa, bɛ̀ á n bɔ Piɛrɛ nɛ, Zaã nɛ, Zaaki ni, ka nɛ lɛ di laanka ǹ dan nɛ. ⁵² Min tumaa na á goã wuu pii ǹ nə́ n lala diɛ nɛ lɛ a lɛa. Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka baran wuu pɛ wa. Nɛ lɛ bie á gã wa, a n nyuù we.» ⁵³ Minin lɛn man nə́ goã yaa we Yezu ganaa, a giala ǹ nə́ goã doɛ̃ mà nɛ lɛ gã. ⁵⁴ Sɛnɛ, Yezu nɛ lɛ gɔn kũ, á pɛ nɛ ka lɛn gole ne kɛnɛn: «Nɛ lɛ, yoo lon.» ⁵⁵ Nɛ lɛ telenboen nə́ wusoo á daa wɔ a nɛ, á yoo lon bǎã goon ne. Yezu pɛ a minin manɛ mà ǹ màn‐bii kɔ la a bii. ⁵⁶ Nɛ lɛ a yɛ wolen nə́ n kaãbaa parsiini, sɛnɛ, Yezu laa ǹ ganaa, mà sii mɛn bɛ́ á n zɛnaa, mà ǹ baran bɛ boo da min ni wa.

¹ Yezu min fulupaa lɛ lɛsɔkɔn, á pàã laanka boo sii la kɔ ǹ la, mà ǹ nɔ̀ɔn tɔrɔ tumaa loo, ǹ busulən kaka kɔ. ² Yezu na á ǹ dia mà ǹ wo Lawa a kiibaa ǹ dí nyɛɛ boo da, ǹ busulən kaka kɔ. ³ Á pɛ ǹ nɛ kɛnɛn dɔn: «Ka baran màn kɔ́n saa kaa zii tɔ we lɛ a lɛa wa. Ka baran bàlà saa wa, ka baran bɔnaa saa wa, ka baran màn‐bii saa wa, ka baran wɔrɔ saa wa, ka kɔ́n baran wɔ ǹ dɔnkɛ màn paa saa wa. ⁴ Bɛ̀ ka wɔ kion mɛn nɛ, yǎa ǹ ka kũ doɛ̃, ka goã walan yǎa kaa yoo doe ka woe nyɛɛnɛ. ⁵ Bɛ̀ ka woo kiwi mɛn nɛ yǎa a minin nə n piã ka nɛ, ka n gòã gusuũ duduu bɛa kiwi lɛ‐a, ka soo ka n bɔ a nɛ.» ⁶ Yezu a kialandɛnan lɛn nə́ woo. Maǹ nə́ goã boe kiwi din tumaa nɛ, ǹ nə́ Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pii, ǹ nə́ minin busu nyɛɛ bǎã tumaa nɛ. ⁷ Siin mɛnɛn tumaa bɛ́ n zɛnɛɛ, kii Herɔdi n bɛ yii boo miɛ. A yiri nə́ n lɔlɔkɔn parsiini, a giala min tɛnɛn man nə́ goã pii mà Zaã yii na á kaa á n bɔ geren bii. ⁸ Ǹ tɛnɛn man nə́ goã pii mà Lawa a boo gii‐dali Yilii na á bɔ lon á daa. Gialakunun dɔn mà lɛlɛ a Lawa a boo gii‐dali lɛ goon yii na á kaa á n bɔ geren bii. ⁹ Herɔdi tɔ́n pɛ mà asɛ din bie á min da Zaã mìi kurii ganaa wa ya? Sɛnɛ, mà kɛ dɔ n die lɛa doo, ǹ nə́ boon kɛn diɛ a wɔ gɔn la? Bɛ lɛ nɛ, Herɔdi goã giɛ li a Yezu yɛ a yii ni. ¹⁰ Dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa, ǹ nə́ ǹ nya ǹ dí yii laakalaa Yezu ni. Yezu nə́ ǹ kũ, á n zɔ̃ á woo ǹ ne tiãlɛa, dia‐n woe Bɛtsayidaa kiwi la. ¹¹ Zaman lɛ bɛ́ á bɔ a woo siére‐a, ǹ nə́ kɔ a kio lɛ. Yezu nə́ n da ǹ lɛ sɔnbɔraanɛ. A na á goã Lawa a kiibaa kɛ boo diɛ ǹ nɛ. Á goã busulən dɔn kaka koe. ¹² Wasa ná a giala kɔ á miɛ, dia dí‐a wole fulupaa lɛ nə́ n zɔ̃ ǹ nə́ dɔ Yezu li, ǹ nə́ pɛ nɛ mà a zaman lɛ loo ǹ wo lɛ‐a ǹ kiwin laanka ǹ zàãn nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ waa ǹ bǎã yɛ, ǹ màn‐bii dɔ yɛ ǹ bii. A giala mà ǹsɛn bɛ́ bǎã mɛn nɛ, mà don ne. ¹³ Sɛnɛ, Yezu pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: «Ka dininmaan nə màn‐bii kɔ ǹ la.» Dia dí‐a wolen lɛn nə́ Yezu lɛ si: «Buuru sooro din sɔɔ̃ n wɔsɛn lon ka zɔ̀ màn paa nɛ. Yǎa wɔ woe màn‐bii pii kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ bɛa min damata kɛ a lɛa goɛ̃ nɛ?» ¹⁴ Sonbore, zaman lɛ na á goã giĩ duu sooro kɛ miã, lɔn laanka nɛnyaanan goɛ̃ na a ba a‐n wa. Yezu pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Ka minin lɛn kaa tán‐a kuru kuru, kuru gogoonmaa goã min posooro kɛ miã.» ¹⁵ Ǹ nə́ minbuiin lɛ kaa tán, á kɔnpɛ ka Yezu a boo lɛ nɛ. ¹⁶ Yezu buuru sooro lɛ saa ka zɔ̀ màn paa lɛ nɛ, á n yii saa lon, á Lawa nyankɔ mà a barka wɔ ǹ nɛ. Bɛ kio á ǹ yiyiɛ, á ǹ kɔ a kialandɛnan lɛn la, mà ǹ kɔ zaman lɛ la. ¹⁷ Minbuiin lɛ màn bii yǎa ǹ tumaa kã. Màn‐bii giala mɛn goã, kialandɛnan nə́ bɛ goa, ǹ nə́ woo ne kankaan fulupaa nɛ. ¹⁸ Ǹ kɔ́n pinaa Yezu bɛ́ Lawa nyankoe tiãlɛa, a kialandɛnan nə́ daa a li. Á nɔ̀n da ǹ la: «Minin man pii mà masɛ n die lɛa?» ¹⁹ Ǹ ná a lɛ si: «Min tɛnɛn mà Zaã mɛn bɛ́ á goã batɛmu diɛ minin ganaa. Gialakunun dɔn mà Lawa a boo gii‐dali gole Yilii ni, kɔsɔn dɔn mà a n lɛlɛ a Lawa a boo gii‐dali lɛ goon lɛa, a yii kaa á n bɔ geren bii.» ²⁰ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka dinin dɔn, ka n pii mà die n ka masɛ nɛ?» Piɛrɛ boo saa a ná a lɛ si: «Ma n Minin Nyin‐sili lɛa, Lawa bɛ́ mà asɛ á re ǹ mɛn diɛ.» ²¹ Yezu nə n gɔn waa ǹ nɛ, mà ǹ baran a boo da min kɔ́n nɛ wa. ²² Á pɛ ǹ nɛ: Min a Nɛgiĩ doamaa nɛ a fuu yɛ parsiini. Zuifun goledɛnan nɛ, Lawa a kion wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ, ka landa sii‐daraalin tá re n piɛ̃ masɛ nɛ, ǹ tá re masɛ dii ma gã, maa gɛ̀ lɛawaa sɔɔ ma yii á re kiɛ. ²³ Bɛ kio Yezu pɛ ǹ tumaa nɛ: «Bɛ̀ min mɛn tá li a kɔ masɛ lɛ, bɛa dɛnaa nə n yii bɔ a din‐a, a nɔmaa si a ganaa baraabaraa a kɔ masɛ lɛ, haalɛ ta a n giɛ̃ dere ǹ gɔn ganaa. ²⁴ A giala, min mɛn bɛ́ giɛ a din nyin li, bɛa dɛnaa nyin tá re nyɛɛ. Sɛnɛ, min mɛn nyin bɛ́ re nyɛɛ masɛ taman yii, bɛa dɛnaa nyin tá re goɛ̃. ²⁵ A là n ka wàa nɛ min kanaa gɔn màn tumaa yɛ, a din nyin wusoo a papaã a bɔ̀n baa? ²⁶ Bɛ lɛ nɛ, min mɛn bɛ́ sìi koe masɛ tɔ pɛ ganaa kanaa, a n sìi koe masɛ a boo kɛ lɛ dɔ a pɛ ganaa, Min a Nɛgiĩ bɛ́ re die ǹ mɛn pinaa, ma din laanka maa Díi a gugurubaa kɛ nɛ, kun ka lon a dia dí‐a wole sonboren kɛn nɛ, ma dɔ á re sìi koe bɛa dɛnaa ganaa. ²⁷ Man pii ka nɛ sonbore, kasɛn mɛnɛn bɛ́ kànaa, ka tɛnɛn yii á die Lawa a kiibaa kɛ lɛ yii ka tɔn gã.» ²⁸ Lɛawaa kiwisi kɛ miã bɛa boon kɛn lɛn diɛ kio, Yezu Piɛrɛ kũ ka Zaã nɛ ka Zaaki ni, á dii ǹ ni kele mìi ni, ǹ nə́ woo Lawa nyankɔ. ²⁹ A bɛ́ Lawa nyankoe, Yezu yɔrɔ gɔ́ɔ̃ nə́ n bɔyaa, a wɔ ǹ mɔnaa dɔ fu kɔ ka piepie, á n tɛ pii. ³⁰ Bǎã goon ne gɔrɔ min paa golee a li, ǹ nə́ boo diɛ kun ni. Bɛa min paa kɛ lɛ, Muizu ni, Muizu mɛn bɛ́ Lawa ná a dí‐pɛn lɛn kɔ la, ka Lawa a boo gii‐dali gole gole Yilii ni, ³¹ ǹ nə́ golee a li ka Lawa a siĩnbaa nɛ. Maǹ nə́ goã boo diɛ ka Yezu ni a din wɔ gɔn la, a bɛ́ re giɛ̃ lɔn Zeruzalɛmu kiwi, a kɔnpɛ ka Lawa din a sii yɔrɔ boe kɛ nɛ. ³² Piɛrɛ laanka ǹ miãn man nə́ goã nyuù we taãn‐taãnɛ. Sɛnɛ, ǹ yii bɛ́ á kaa ǹ nə́ Yezu a siĩnbaa kɛ yɛ ka min paa lɛ nɛ a li. ³³ Bɛa min paa lɛ bɛ́ n boe Yezu li ǹ mɛn waáraa, Piɛrɛ pɛ nɛ: «Mìinaa ganaa, á siĩni wɔsɛn nə goã kànaa. Wɔ n die siã sɔɔ doe, goon nə goã n din wɔ lɛa, goon nə goã Muizu wɔ lɛa, goon nə goã Yilii wɔ lɛa.» (Piɛrɛ goã a din a boo kɛ lɛ giala miɛ wa). ³⁴ Piɛrɛ bɛ́ bɛa boo lɛ diɛ, labara daa n pɛnɛ ǹ ganaa. Nyɛ́ɛ Yezu a kialandɛnaa sɔɔ lɛ kũ bɛa labara kɛ lɛ a daa biikoo li. ³⁵ Boo diɛ bɔ bɛa labara lɛ‐n kɛnɛn: «Kɛ n masɛ a Nɛgiĩ lɛa, ma bɛ́ má min mɛn yii gɔgɔɔ̃. Ka n too kɔ a lon.» ³⁶ Bɛa boo diɛ lɛ bɛ́ á bɔ á nya lɔn gɔrɔ, Yezu din sɔɔ̃ na á goã golee ne. Yezu a kialandɛnan lɛn nə́ n lɛ tã bɛa sii lɛ ganaa, ǹ yii màn mɛn yɛ, ǹ bɛ laakalaa min kɔ́n nɛ a waáraa wa. ³⁷ Bɛa sii kɛ lɛ a zɛnaa a lɛawaa, Yezu laanka a kialandɛnan lɛn bɛ́ boe kele lɛ la, zaman gole daa n da lɛ. ³⁸ Giĩ goon nə́ n toa zaman lɛ bii á lɛ dia Yezu la: «Mìinaa, ma nə n nyankoe máa n ga maa nɛ ganaa, bɛ lɛ n maa nɛ goon toto lɛa. ³⁹ Nɔ̀ɔn baraan man nɛn bɛ̀ ǹ kũ. A nə n lɛ dii bǎã goon ne, a bìn da a lɛ kàã bɔ. Nɔ̀ɔnɔn lɛn man nɛ lɛ nɔmiɛ, ǹ ba n boe‐a fufuu wa. ⁴⁰ Má n kialandɛnan nyankɔ máa ǹ nɔ̀ɔnɔn lɛn loo, ǹ boo la wa.» ⁴¹ Yezu boo saa á pɛ: «Ka tɔrɔ golee Lawa li baãnaa, tɔrɔ baraa kɛn Masɛ n die goɛ̃ ka li yǎa biĩ doo, ma kaa sii si ma ganaa? Da ka n nɛ lɛ nɛ kànaa.» ⁴² Nɛ lɛ din dɔ a li taãn wa, yǎa nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ kũ ǹ nə́ zũ tán, ǹ nə́ bìn da a ganaa. Sɛnɛ, Yezu paraa nɔ̀ɔn baraan lɛn li, á ǹ loo, á nɛ lɛ kɔ ǹ di la. ⁴³ Min tumaa Lawa a gole baa lɛ dɔ̃, ǹ nə́ n kaãbaa a ganaa. A sii zɛnaan bɛ́ kaãbaa diɛ min tumaa ganaa, Yezu pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: ⁴⁴ «Ma bɛ́ die màn mɛn pii ka nɛ, ka n too kɔ bɛ ganaa sɔnbɔraanɛ: Minin tá re Min a Nɛgiĩ we min baraan gɔn.» ⁴⁵ Sɛnɛ, a kialandɛnan lɛn nə bɛa boo kɛ lɛ giala ma wa. A na á goã boo durii lɛa ǹ yɔrɔ‐a, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ baran a giala ma wa. Ka bɛ dɔ nɛ, nyɛ́ɛ na á goã ǹ‐a ǹ nɔ̀n da Yezu la bɛa boo kɛ lɛ wɔ gɔn la. ⁴⁶ Nɔ̀n‐diɛ kɔ́n wɔ ǹ yiri ni, mà ǹsɛn bii mà die n gole? ⁴⁷ Yezu bɛ́ á bɛa nɔ̀n‐diɛ kɛ lɛ dɔ̃ n gɔ̀nɔn‐a, á nɛnyaan goon kũ á da a din li, ⁴⁸ á pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ min mɛn lɛ kɔ, á nɛnyaan kɛ miã kũ doɛ̃ masɛ tɔ taman yii, bɛa dɛnaa na á lɛ kɔ masɛ din ganaa. Bɛ̀ min dɔ lɛ kɔ masɛ‐a, bɛa dɛnaa na á lɛ kɔ masɛ a Dia Wole ganaa. A giala min mɛn bɛ́ a din kiɛɛrɛ koe ka bii, bɛa dɛnaa lɛ n gole ka tumaa nɛ.» ⁴⁹ Zaã boo saa á pɛ Yezu ni: Mìinaa, wɔsɛn nə́ min kɔ́n yɛ, á n nɔ̀ɔnɔn lui ka n din tɔ nɛ. Wɔ kurə́ a ganaa, a giala bɛa dɛnaa lɛ ba koe wɔsɛn lɛ kunun n ni wa. ⁵⁰ Sɛnɛ, Yezu pɛ: «Ka baran kurə́ wa, a giala bɛ̀ min mɛn nə yoo ka gialaa wa, ka dɔ̃ mà bɛa dɛnaa n kun ka nɛ.» ⁵¹ Yezu a woo a bɔ kanaa waáraa bɛ́ doe, á n foo taã á zii kũ á n woe Zeruzalɛmu. ⁵² Á dia dí‐a wolen dia a nyɛɛnɛ. Bɛn nə́ zii kũ ǹ nə́ woo. Ǹ nə́ wɔ Samarii gána kiwi goon ne, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ Yezu a daa siin yɔrɔ bɔ. ⁵³ Sɛnɛ, kiwi lɛ a minin nə́ n piã ka Yezu ni, a giala a na á goã woe Zeruzalɛmu kiwi. ⁵⁴ Kialandɛnaa Zaaki laanka Zaã bɛ́ ǹ nə́ bɛ yɛ, ǹ nə́ pɛ: «Dɛnaa, n tá li wɔsɛn nə pɛ wáa tɛ bɔ lon a kaa minin kɛn la a ǹ kũ?» ⁵⁵ Sɛnɛ, Yezu bɛ́ á n yɔrɔ bɔyaa, á sɛ pɛ a din a kialandɛnan lɛn ganaa. ⁵⁶ Bɛ kio ǹ nə́ kiwi kɔsɔ zii kũ. ⁵⁷ Ǹ bɛ́ zii la woe, min kɔ́n nə́ pɛ Yezu ni mà a bɛ́ re woe bǎã woo bǎã nɛ, mà asɛ n koe lɛ. ⁵⁸ Yezu pɛ nɛ: «Tolokan yala tan, bàanan kii tan, sɛnɛ, bǎã kɔ́n ba Min a Nɛgiĩ lon a n mìi susui a‐n wa.» ⁵⁹ Yezu pɛ min goon kɔsɔ dɔ nɛ: «Kɔ masɛ kio lɛ.» Bɛa dɛnaa ná a lɛ si mà a toa asɛ wo ǹ di gere bĩ bɔrɔ. ⁶⁰ Sɛnɛ, Yezu pɛ nɛ: «A toa geren nə ǹ gere bĩ. Sɛnɛ, nsɛ wo Lawa a kiibaa lɛ boo da.» ⁶¹ Min goon kɔsɔ dɔ́ pɛ Yezu‐n doo: «Dɛnaa ganaa, masɛ n die koe n lɛ, sɛnɛ, a toa masɛ wo sawaa kɔn‐a ǹ fòo da maa kion minin man bɔrɔ.» ⁶² Yezu pɛ nɛ: «Min woo min nə́ n gɔn da diin buu kɔsɔ ǹ kána‐a, á wusoo á n yii bɔyaa á ga a kio, Lawa a boe la a na a kiibaa ǹ dí kɛ nya ka bɛa dɛnaa‐n wa.»

¹ Bɛ kio, Dɛnaa kialandɛnaa pɔsɔbaawenpaa kɔsɔn bɔ, á ǹ dia min papaa. A din bɛ́ re boe kiwin mɛnɛn tumaa nɛ, á ǹ dia bɛn nɛ a nyɛɛnɛ. ² Á pɛ ǹ nɛ: «Kaa‐piɛ lɛ lɛ á gole, sɛnɛ, a dí‐nyalin manə ǹ ba tɛ wa. Lawa mɛn bɛ́ wuru lɛ a dɛnaa lɛa, ka bɛ lɛ nyankɔ a dí‐nyalin dia kaa‐piɛ lɛ taman yii. ³ Ka woo kəni, á ke, masɛ n ka diɛ ka sère nɛn bɛ́ lɔn don ginin bii. ⁴ Ka baran wɔrɔ saa wa, ka baran màn‐bii saa wa, ka baran kɔsɔ paabaa ǹ wɔ saa wa, ka baran golee ka fòo da min kɔ́n nɛ zii la wa. ⁵ Bɛ̀ ka wɔ kion woo kion ne, ka pɛ bɔrɔ mà kasɛn tá fòo diɛ kion lɛ a minin manɛ, mà Lawa là nyantoro kɔ ǹ la. ⁶ Bɛ̀ min nə́ yɛ bɛa kion lɛ nɛ, á lɛ kɔ Lawa a là nyantoro lɛ ganaa, kaa fòo lɛ á die lɛ sii bɛ ganaa. Bɛ bie wa, kaa fòo lɛ a die lɛ sii kion lɛ ganaa wa. ⁷ Ka giã bɛa kion lɛ nɛ, màn woo màn, ǹ nə́ die koe ka la, ka bii. A giala ka doamaa‐n ka màn‐bii ni, ka dí‐nyali doamaa bɛ́ ka a saraa‐n lɔn. Ka baran n bibiə́ kion kɔsɔn nɛ ka màn bii wa. ⁸ Bɛ̀ ka wɔ kiwi woo kiwi ni, yǎa bɛ a minin nə n da ka lɛ sɔnbɔraanɛ, ǹ bɛ́ re màn‐bii mɛn koe ka la, ka bii. ⁹ Ka bɛa kiwi lɛ a busulən kaka kɔ, ka pɛ ǹ nɛ mà Lawa a kiibaa lɛ dɔ ǹ li. ¹⁰ Bɛ̀ ka wɔ kiwi mɛn nɛ, yǎa bɛ a minin nə n piã ka nɛ, ka soo a ziin la, ka pɛ ¹¹ mà haalɛ ǹ kiwi lɛ a tii gusuũ mɛn bɛ́ á kũ ka gòãn ganaa, mà kasɛn man bɛ lɛ dɔ din tuturi ka kɔ ǹ la. Ka pɛ ǹ nɛ, mà ka bɛ din tumaa nɛ, mà ǹ dɔ̃ mà Lawa a kiibaa lɛ dɔ.» ¹² Yezu pɛ ǹ nɛ kɛnɛn: Kiri‐kurii pinaa, dɔlɔ mɛn bɛ́ re n boe Sodɔmu kiwi babaraa kɛ ganaa bɛ a re doe kaa wɔ kɛ li wa. — Kasɛn Koraazɛn minin kɛn, bɔ̀n nə kaa wɔ lɛa. Kasɛn Bɛtsayidaa minin kɛn, bɔ̀n nə kaa wɔ lɛa. A giala kaãbaa ǹ sii gigiã nə́ n zɛnaa kaa kiwi. Bɛ̀ bɛn man nə́ n zɛnaa Tiiri laanka Siidɔn kiwi babaraan kɛn nɛ, bɛ̀ bɛn minin nə́ wusoo ǹ sii baraan kio haalɛ bibi, ǹ nə́ boroo wɔ, ǹ nə́ ton kaa ǹ dinin‐a, ǹ nə́ ǹ yɔrɔ kɔsiɛ nyaa. ¹⁴ Sonbore, kiri‐kurii pinaa dɔlɔ mɛn bɛ́ re n boe Tiiri laanka Siidɔn kiwin ganaa, bɛ a re doe bɛa kiwi màn paa kɛ lɛ wɔ li wa. ¹⁵ Nsɛ Kafaranaamu kiwi ganaa, ma n taasɛ mà n tá re gole koe, yǎa n doe Lawa ganaa? Haayii! N tá re gisĩ yaa bɔ̀nbaa ǹ tɛ gole kɛ nɛ. ¹⁶ Yezu mà a kialandɛnan lɛn ganaa: «Bɛ̀ min mɛn nə́ n too kɔ ka lon, bɛa dɛnaa na á n too kɔ masɛ dinmaa lon. Bɛ̀ min mɛn dɔ nə́ n piã ka nɛ, bɛa dɛnaa na á n piã ka masɛ dinmaa nɛ. Sɛnɛ, bɛ̀ min mɛn nə́ n piã ka masɛ nɛ, bɛa dɛnaa na á n piã ka masɛ a Dia Wole lɛ nɛ.» ¹⁷ Kialandɛnaa pɔsɔbaawenpaa lɛ wusoo ǹ nə́ daa ka nyɛnyɛɛ nɛ. Maǹ nə́ goã pii: «Dɛnaa, wɔsɛn nə́ goã pii nɔ̀ɔnɔn dɔn dinin manɛ ka n din tɔ nɛ, wáa ǹ nə n bɔ minin ganaa, ǹ nə́ goã wɔsɛn bɔlɔ sii dɔn!» ¹⁸ Yezu nə́ n toa ǹ ganaa: «Sɛtaan nə́ bɔ lon á mɛnaa! Masɛ yii na á bɛ yɛ foaã nɛ ka la a tɛ pɛ bɛ́ lɔn. ¹⁹ Ka n too kɔ: Á ke, má pàã kɔ ka la, máa ka zɔ́ɔ Sɛtaan pàã din tumaa tuturu, ka tɔ wɔ miɛ̃n laanka tonən la, sii baraa kɔ́n dɔ a re ka yii duduu wa. ²⁰ Ka bɛ din yii ni, ka baran n nyɛnyɛɛ mà nɔ̀ɔnɔn nə́ ka bɔlɔ si wa, ka n nyɛnyɛɛ ka tɔ a kiɛ̃ sɛ́wɔ nɛ Lawa li kɛ a lɛa.» ²¹ A din bǎã‐n gɔrɔ Lawa a Yiri Fu Yezu da nyɛnyɛɛ ganaa parsiini. Á pɛ: «Díi, lon laanka tán a dɛnaa, ma á barka diɛ nɛ. A giala, n din ni ń bɛa siin kɛn duru sii‐dɔ̃lin laanka yiridɛnan la, n nə́ ǹ nyaa min bɔnboɛɛnən manɛ. Díi Lawa, bɛ a zɛnaa miɛ̃ kɛ na á kɔɔ̃n kɔ n din ganaa. ²² Masɛ Di Lawa na á màn din tumaa sii toa ma gɔn. Min kɔ́n ba doɛ̃ Nɛgiĩ lɛ bɛ́ min mɛn lɛa wa, bɛ̀ á n bɔ Díi din ni. Min kɔ́n ba doɛ̃ Díi lɛ bɛ́ màn mɛn lɛa wa, yǎa Nɛgiĩ lɛ din, ka bɛ̀ Nɛgiĩ lɛ lɛ kɔ á nyaa min mɛn nɛ.» ²³ Bɛ kio Yezu nə́ n bɔyaa á pɛ a kialandɛnaa lɛn manɛ ǹ gɔrɔn: «Kasɛn wɔ n ka foo kɔɔ̃n nɛ, kasɛn mɛnɛn bɛ́ ka yii goã koo á daa kaa siin kɛn zɛnaa lɛ. ²⁴ A giala masɛ n pii ka nɛ, máa ka yii bɛ́ màn mɛn‐a, Lawa a boo gii‐dali gigiã ka kii gigiã ga li mà ǹ yɛ, sɛnɛ, ǹ yɛ wa. Ka too bɛ́ màn mɛn miɛ, Lawa a boo gii‐dalin lɛn laanka kiin lɛn nə́ ga li mà ǹ ma, sɛnɛ, ǹ ma wa.» ²⁵ Á ke, landa sii daraali goon na á yoo, á boo da á n da Yezu gɔ́ɔ̃ li á pɛ: «Mìinaa, masɛ doamaa nɛ ma wàa zɛnaa, masɛ tɔn nyin nyabaã yɛ saraa lɛa?» ²⁶ Yezu mà a ganaa: wàa mɛn nə kiɛ̃ nɛ Lawa a boo ne? bɛ̀ n tá pii n tá a giala miɛ? ²⁷ Giĩ lɛ Yezu lɛ si mà a n kiɛ̃‐n kɛnɛn: «N Dɛnaa Lawa narɛ ka n foo din tumaa nɛ, ka n gɔ́ɔ̃ din tumaa nɛ, ka n pàã din tumaa nɛ ka n taasiɛ din tumaa nɛ, n nə n miã kɔsɔ dɔ narɛ ka n bɛ́ n din narɛ lɔn.» ²⁸ Yezu pɛ nɛ: «Ń ma lɛ si doɛ̃. N dɔ bɛ lɛ zɛnaa, n tá re nyin nyabaã yii.» ²⁹ Sɛnɛ, giĩ lɛ bɛ́ giɛ li a n din nyaa min pepere lɛa, á pɛ Yezu ni mà bɛa miã kɔsɔ kɛ lɛ, asɛ doamaa nɛ a narɛ, mà die‐n dɔn? ³⁰ Yezu wusoo á boo saa á pɛ nɛ: «Giĩ goon ne, á soo Zeruzalɛmu a n woe Zerikoo. Á woo n dɔ basaã‐kɔlen bii. Ǹ nə́ kũ ǹ ná a gɔn màn yii si, ǹ ná a dinmaa dɛ ǹ nə́ koa gɛ̀ li foɛɛ̃nɛ. Ǹ nə́ woo ǹ nə́ toa tán walan. ³¹ Á daa yaa Lawa a wúlu‐bɔle goon nə́ kiɛ̃ ka bɛa zii lɛ nɛ, á giĩ lɛ yɛ, sɛnɛ, á zii lɛ bɔ á kiɛ̃. ³² Min mɛnɛn bɛ́ dí nyɛɛ Lawa a wúlu‐bɔlen lɛn kio, ǹ nə́ Levii tɔrɔn lɛa, bɛn goon dɔ́ daa dɔ bɛa bǎã lɛ nɛ, á giĩ lɛ yɛ, sɛnɛ, a dɔ́ zii lɛ bɔ á kiɛ̃. ³³ Bɛ kio Samarii gána min goon na á goã woe zii ni. (Bɛa Samarii gána minin lɛn tìĩ n boe‐n Zuifun nyin ni). A bɛ́ á daa á dɔ giĩ lɛ li, a yii bɛ́ á yɛ a makara kũ. ³⁴ Á n zɔ̃ á dɔ busulə lɛ li, á dagòã da a busu lɛn‐a, á ǹ yii ka mɔnaa gɔnɔn nɛ. Á busulə lɛ da a din a dii ǹ tɔɔ la, á woo‐n tiin yu ǹ kion, á ga a walan. ³⁵ A lɛawaa, giĩ lɛ lɛawaa paa dí giɔ̀mɔ bɔ a lon, á kɔ zatiin giĩ lɛ la, á pɛ nɛ mà a ga busulə lɛ walan. Mà a bɛ re màn woo màn ziziɛ̃ a ganaa, mà bɛ̀ asɛ nə́ n bɔyaa mà asɛ á re sarɛɛ.» ³⁶ Yezu pɛ nɛ: «N din yɔrɔ‐a, bɛa min sɔɔ kɛ lɛ bii, die na á miã‐kɔsɔbaa a kɔn‐narɛɛ nyaa mɛnaa basaã‐kɔlen bii wole lɛ nɛ?» ³⁷ Landa sii daraali lɛ ná a lɛ si: ǹ mɛn bɛ́ á minbaa ǹ dí nya busulə lɛ nɛ. Yezu pɛ nɛ: «Woo, n dɔ bɛ lɛ miã zɛnaa.» ³⁸ Ǹ bɛ́ zii la woe, Yezu wɔ kiwi goon ne, á n yu lɔ goon a piɛ, a tɔ n Marti. ³⁹ Bɛa lɔ lɛ diɛ̃lɔ na á goã, a tɔ n Mariya. Bɛ́ daa giã tán Dɛnaa yɔrɔ‐a, a nə́ n too koe a boo ganaa. ⁴⁰ Marti sɛ na á goã wɛ̃‐n dí gigiã ganaa. Á daa pɛ: Dɛnaa ganaa, ma diɛ̃lɔ lɛ bɛ́ á giã tán‐a á ma din sɔɔ̃ toɛ dí tumaa nyɛɛ ke, bɛ a sii lɛa n yii li wa? a pɛ nɛ mà a yoo a n dɔ ma lɛ. ⁴¹ Dɛnaa Marti lɛ si á pɛ: «Ma miãnɛn, ma nə n gɔ́ɔ̃ bii n nə́ n là kakaɛ̃ sii gigiã ganaa.» ⁴² Sii goon toto n ke laadoo sii lɛa. Mariya na á màn sonbore yii gɔgɔɔ̃. Bɛ dɔ a re n sii la doo duduu wa.

¹ Ǹ kɔ́n pinaa Yezu na á goã Lawa nyankoe bǎã kɔ́n nɛ. A bɛ́ á nya, a kialandɛnaa goon pɛ: «Dɛnaa, wɔsɛn daraa Lawa nyankɔ ganaa, ka Zaã bɛ́ á goã a ná a kialandɛnan daraa‐a lɔn.» ² Yezu pɛ ǹ nɛ: — Bɛ̀ ka tá Lawa nyankoe, ka pɛ kɛnɛn: «Díi, toa n tɔ gole kɔ, toa n kiibaa daa, ³ Wɔa baraabaraa a màn‐bii kɔ wɔ la. ⁴ Wɔa sii baraan toa wɔ nɛ, a giala wɔ dɔn dininmaan tá wɔ miãn tumaa zɛ̀rɛn toɛ ǹ nɛ. sii mɛn bɛ́ damagɔ́ɔ̃li ǹ sii lɛa, bɛ wɔlɔ lui wɔ ganaa.» ⁵ Yezu pɛ a kialandɛnan lɛn manɛ: «Ka ga a ganaa, bɛ̀ ka dinin kɔ́n a giaára na a tan, yǎa a yoo á wo a giaára lɛ li làan ka sorosoro, á pɛ‐n kɛnɛn: Maa giaára ganaa, buuru mìi sɔɔ nyɛnɛ masɛ la. ⁶ A giala maa giaára kɔsɔ na á bɔ zii ni á daa, màn kɔ́n ba ma lon ma á koe la wa. ⁷ Ka ga‐a, bɛ̀ bɛa giaára lɛ nə n toa kion gɔ́ɔ̃ nɛ á giĩ lɛ lɛ si mà a tá asɛ nɔmiɛ. Mà asɛ ná a kiɛnlɛ tã á sɔɔ. Mà asɛ laanka a nɛnyaanan man waa‐n tán. Mà asɛ a boe la a yoo a buuru kɔ la wa.» ⁸ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ta giĩ lɛ na a yoo á màn kɔ ǹ miã lɛ la giaárabaa kɛ a lɛa wa, bɛ̀ ǹ miã lɛ tá a foo pipii, giĩ lɛ á re yui, ǹ miã lɛ laadoo bɛ́ màn woo màn ganaa, á re bɛ koe la.» ⁹ Yezu tɔ́n nə́ n toa: «Masɛ n pii ka nɛ: Ka màn nyankɔ, Lawa á re màn koe ka la. Ka ga màn li, ka á re màn yii. Ka kiɛnlɛ dɛ, ǹ tá re kiɛnlɛ buĩ ka nɛ. ¹⁰ Sonbore, min mɛn bɛ́ màn nyankoe Lawa la, Lawa á re màn koe bɛa dɛnaa la. Min mɛn bɛ́ giɛ màn li Lawa li, bɛa dɛnaa á re màn yii. Min mɛn dɔ bɛ́ kiɛnlɛ dii, Lawa á re kiɛnlɛ buĩ bɛa dɛnaa nɛ. ¹¹ Ka dinin bii díi mɛn nɛ, bɛ̀ a nɛ zɔ̀ nyankɔ la, a n die miɛ̃ koe la zɔ̀ lɛ bǎã nɛ, miɛ̃ mɛn bɛ́ a siĩ na a ba we min lɛ‐n wa? ¹² Hinlaa bɛ̀ nɛ lɛ koo gìi nyankɔ, a n die ton koe la? ¹³ Ka laanka kaa baraabaa kɛ din tumaa nɛ, bɛ̀ kasɛn tá kaa nɛnyaanan foo dùũ mànan doɛ̃ ka n koe ǹ la, sanparɛ ka Díi Lawa nɛ, min mɛnɛn bɛ́ Yiri Fu nyankoe la, a n die koe bɛn la!» ¹⁴ Yezu lɛ tere‐a goon lɛ bũ. Nɔ̀ɔnɔn man nə́ goã bɛa giĩ lɛ ganaa. Nɔ̀ɔnɔn lɛn bɛ́ ǹ nə́ n bɔ a ganaa lɔn gɔrɔ, á yoo á boo da. Á kaãbaa da zaman lɛ ganaa. ¹⁵ Sɛnɛ, minin lɛn tɛnɛn man nə́ goã pii mà Yezu n nɔ̀ɔnɔn lɛn lui ka nɔ̀ɔnɔn kiã Sɛtaan pàã nɛ. ¹⁶ Ǹ gialakunun man nə́ goã giɛ a lɛ li ǹ da sii zɛnaa ganaa, mà a na a din tɔ bɔ ǹ sii kɔ́n zɛnaa ka Lawa pàã nɛ, a nyaa ǹsɛn manɛ. ¹⁷ Sɛnɛ, Yezu bɛ́ ǹ taasiɛn doɛ̃, á pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ gána mɛn a minin tá zia diɛ kɔn‐a, bɛa gána lɛ a mɛnaa a sàabiɛ wa, a kionən man kiɛ kɔn kio ganaa. ¹⁸ Bɛ̀ Sɛtaan nə́ yoo a din gialaa, a wɔ n bǐɛ̃ koe lɔn? Ka bɛ́ pii mà masɛ n nɔ̀ɔnɔn lui ka nɔ̀ɔnɔn kiã pàã nɛ. ¹⁹ Táa ka n pii miɛ̃, sɛnɛ, ka dinin kialandɛnan kɛn dɔn, bɛn man nɔ̀ɔnɔn lɛn lui ka die pàã nɛ? Táa nɔ̀ɔnɔn kiã pàã bie wa. Bɛ̀ miɛ̃ nɛ, ka dinin kialandɛnan man nyɛɛ, mà ka ǹ ka sã, masɛ bie nɔ̀ɔnɔn lɛn lui ka nɔ̀ɔnɔn kiã pàã‐n wa. ²⁰ Sɛnɛ, bɛ̀ masɛ n nɔ̀ɔnɔn lɛn lui ka Lawa pàã nɛ, haya, Lawa a kiibaa lɛ na á n giala kɔ ka li. ²¹ Bɛ̀ min kaka tá a kion lɛduĩ ka ziabaa ǹ mànan nɛ, màn ba pɔrɛɛ a gɔn màn kɔ́n‐a wa. ²² Min kɔsɔ mɛn bɛ́ kaka á la a dɔ nɛ, bɛ̀ bɛ́ daa, yǎa a boo la, a bɛ́ n foo doɛ zia baa ǹ mànan mɛnɛn ganaa, bɛa min kaka kɔsɔ kɛ lɛ n bɛn sii, a ná a gɔn màn dɔ si a gii.» ²³ Yezu pɛ: «Bɛ̀ min mɛn ba kun ka masɛ‐n wa, bɛa dɛnaa na á n piã ka masɛ nɛ. Doo, bɛ̀ min mɛn ba Lawa a minin lɛsoekɔn kun ka masɛ‐n wa, bɛa dɛnaa nə ǹ sasawɛɛ.» ²⁴ Yezu pɛ: «Bɛ̀ nɔ̀ɔn baraa nə́ n bɔ min ganaa, a n woe n bibiĩ diə bǎãn nɛ, a ga mìi susu ǹ bǎã li. Bɛ̀ a susu ǹ bǎã yɛ wa, a n pii mà asɛ n die wusii, a wo a bɔ ǹ bǎã lɛ nɛ, a giã walan. ²⁵ Bɛ̀ nɔ̀ɔn lɛ daa, a n yiɛ bɛa dɛnaa kɛ lɛ min sonbore baa, a sii yii n telee ne, á n kɔnboe ka kion mɛn bɛ́ ke ǹ nə́ wɔraa, ǹ ná a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan tetele. ²⁶ Nɔ̀ɔn lɛ n wusii a wo ǹ miã sɔbaa kũ, màn mɛnɛn bɛ́ baraa ǹ nə́ la a din ni. Maǹ die ǹ bɛa min lɛ kũ ǹ goã a ganaa. Bɛa dɛnaa lɛ a sisiamaa n baraa koe a la a lɛlɛmaa nɛ.» ²⁷ Yezu bɛ́ bɛa boo kɛ lɛ diɛ, lɔ goon nə́ n toa zaman bii á pɛ: «Lɔ mɛn nə n nɔ̀ gũ á n yɛ, á nyɔ kɔ n la, barka n bɛa lɔ kɛ ganaa.» ²⁸ Sɛnɛ, Yezu pɛ: «Haayii! Min mɛnɛn bɛ́ n too koe Lawa a boo‐a, ǹ nə́ tɔ we á kɔnpii‐n kaa, barka á re n diɛ bɛn ganaa!» ²⁹ Zaman lɛ bɛ́ tɔn die n lɛsoekɔn Yezu li, á pɛ ǹ nɛ: «Pelo minin kɛn man min baraan lɛa. Maǹ nɔ̀n diɛ mà masɛ kaãbaa ǹ sii zɛnaa, màn mɛn bɛ́ nyɛɛ, mà masɛ n boe lon Lawa li. Sonbore, kaãbaa ǹ sii kɔ́n ba re n zɛnɛɛ a n nyaa ka nɛ, a kiɛ̃ Zonaasi wɔ kɛ lɛ la wa. ³⁰ Zonaasi na á goã Lawa a sii‐nyaa lɛa Ninivu minin gɔn, a na á daa ǹ li ka min bɛ́ a yii kaa, á n bɔ geren bii lɔn, bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, Min a Nɛgiĩ dɔ n die Lawa a sii‐nyaa goon biɛ pelo minin kɛn gɔn. ³¹ Kiri‐kurii pinaa, lɔ mɛn bɛ́ á goã kii lɛa Saabaa gána nɛ, bɛ á re yui, kun ka pelo minin kɛn nɛ, a ǹ zɛ̀rɛ baa. A giala bɛa lɔ kɛ na á goã á bɔ kanaa bǎã sɔɔsɔɔ nɛ, á daa n too kɔ kii Salomɔn a sii‐doɛ̃ boon kɛn ganaa. Á ke! Min tá kànaa á n gole Salomɔn nɛ. ³² Kiri‐kurii pinaa, Ninivu kiwi minin tá re yui, kun ka pelo minin kɛn nɛ, ǹ ka zɛ̀rɛ baa. A giala Ninivu minin lɛn bɛ́ ǹ nə́ Zonaasi a lɛ dia lɛ ma, ǹ nə́ wusoo ǹ sii baraan kio, ǹ nə́ ǹ tɔ wɔ ǹ gɔn bɔyaa. Á ke! Min tá kànaa á n gole Zonaasi ni. ³³ Yezu pɛ: «Min tá bólon diɛ a duru màn giulun? Haayii! Maǹ bolon diɛ ǹ da bólon koa ǹ bǎã nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, min mɛnɛn bɛ́ we kion, bɛn na a fúlu yɛ. ³⁴ Min yiin nànan man ka bólon bɛ́ lɔn a gɔ̀nɔn ganaa. Bɛ̀ min yiin tá siĩni, maǹ wɔlɔ fuli a gɔ̀nɔn din tumaa nɛ. Sɛnɛ, bɛ̀ min yiin ba siĩn wa, a gɔ̀nɔn din tumaa n wɔlɔ tì li. ³⁵ Bɛ lɛ nɛ, didie nə n foo lɛ bũ, a toa bólon fúlu kɛ wɔ a nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, a gɔ́ɔ̃ baran tii wa. ³⁶ Bɛ̀ min gɔ́ɔ̃ din tumaa á fu, tì boɛɛn na a ba a‐n wa, bɛa dɛnaa n die goɛ̃, sii yii tumaa n foaã nɛ a ganaa, ka bolon bɛ́ a fulu sonbore kiɛ a ganaa lɔn.» ³⁷ Yezu bɛ́ á boo da á nya, Fariziɛ̃n giĩ goon nə́ bíi a piɛ, mà a da màn bii. Yezu wɔ kion á giã tán màn‐bii la. ³⁸ Fariziɛ̃ lɛ bɛ́ á Yezu yɛ á n gɔn pii á kɔnpɛ ka landa sii ni, á tɔ́n màn‐bii lɛ giala kɔ wa, á n kaãbaa. ³⁹ Dɛnaa Yezu pɛ nɛ: «Á ke, kasɛn Fariziɛ̃n lɛn man kɛnɛn: Ka n paan laanka kunun dɔ̀ɔ̃ pii, mà ǹ yoreen kɔ. Sɛnɛ, ka dinin gɔ́ɔ̃ kɛ piɛ̃maa nɛ ka mɛnaa minin la ǹ taasiɛn nɛ ka baraabaa nɛ. ⁴⁰ Ka baãnaan kɛn! Lawa mɛn bɛ́ á màn dɔ̀ɔ̃ lɛ zɛnaa, a din bie a ná a gɔ́ɔ̃ lɛ dɔ zɛnaa wa? ⁴¹ Bɛ̀ ka tá kaa paanan laanka kaa kununun lɛn gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan koe doobaan la, kaa màn din tumaa á die yoreen koe: Kaa paanan nɛ, kaa kununun ni, ka ka dininmaan foon dɔn nɛ. ⁴² Fariziɛ̃n lɛn, kaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ. Ka n Lawa wɔ gii boe màn din tumaa nɛ, haalɛ dù tɔrɔ din tumaa. Sɛnɛ, ka n peperebaa laanka Lawa narɛɛ sii diɛ para li. Bɛ̀ ka doamaa nɛ ka bɛn lɛn zɛnaa, a ná a ba gialakun kɛ lɛ dɔ sàabiɛ wa. ⁴³ Fariziɛ̃n lɛn, kaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ. Nyɛɛnaa ǹ bǎã lɛn man kɔɔ̃n ka ganaa, lɛsɔkɔn kionən ne. Bɛ̀ minin tá guguru kɔ ǹ fòo diɛ ka nɛ pii ni, bɛ dɔ n kɔɔ̃n ka ganaa. ⁴⁴ Kaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ. Ka n ka gere yalan bɛ́ lɔn, minin yiri ná a ba màn mɛnɛn li wa, ǹ nə́ tɔ we la ǹ nə́ ǹ ba boe a siére‐a wa.» ⁴⁵ Landa sii‐daraalin lɛn goon pɛ Yezu ni: «Mìinaa, n bɛ́ boo kɛ diɛ kɛnɛn, ma n sɔ koe wɔsɛn dɔn ganaa.» ⁴⁶ Yezu ná a lɛ si: «Ka dɔn wɔ n ka bɔ̀n nɛ, kasɛn landa sii‐daraalin lɛn. Bɛ̀ ka tá landa siin lɛn pii, a n ka guĩ gugurun mɛnɛn bɛ́, min ba boe la wa, ka n yii diɛ minin mìi ni, ka dininmaan ba n doe ǹ lɛ boɛɛn nɛ kɛnɛn dinin ka gũ wa. ⁴⁷ Kaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ. Ka digolon nə Lawa a boo gii‐dalin mɛnɛn dɛ, kasɛn man bɛn yalan zɛnɛɛ pelo. ⁴⁸ Ka n nyɛɛ kɛnɛn, mà ka digolon nya ǹ dí lɛ á kɔɔ̃n ka ganaa. Bɛn nə́ Lawa a boo gii‐dalin dɛ, kasɛn manə ǹ yalan zɛnɛɛ. ⁴⁹ Bɛ lɛ nɛ, Lawa pɛ a boo ne: «Ma á re maa boo gii‐dalin laanka maa dia dí‐a wolen diɛ ka la. Ka tá re ǹ tɛnɛn dii ǹ gã, ka tá re fuu nyɛɛ ǹ tɛnɛn manɛ.» ⁵⁰ Bɛ lɛ taman yii, ka Lawa a boo gii‐dalin mɛnɛn tumaa dɛ a kũ kanaa diɛ biikoo ganaa, bɛa dɔlɔ á die n boe pelo minin kɛn ganaa. ⁵¹ A kũ Abeli a gɛ̀‐a a da Zakarii wɔ yaa, ǹ Zakarii mɛn dɛ wúlu bɔ ǹ bǎã laanka wúlu‐bɔlen kɔn yɛ ǹ bǎã bii ni, sonbore, dɔlɔ á die n boe pelo minin kɛn lɛn‐a bɛa gɛ̀ dɛ kɛ lɛ tumaa a lɛa. ⁵² Kaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ, kasɛn landa sii‐daraalin lɛn. Ka n ka wɔ sii‐doɛ̃ nɛ ǹ kiɛnlɛ lɛ a goo nɛ saa. Ka dinin ba we wa, min mɛnɛn dɔn bɛ́ zoɛ̃ mà ǹ wɔ, ka n bɛn dɔn kurii.» ⁵³ Yezu bɛ́ á n bɔ bɛa bǎã kɛ nɛ, landa sii‐daraalin laanka Fariziɛ̃n ná a giala kɔ ǹ nə́ foo yoo baraa kɔ́n nyɛɛ nɛ, bɛ̀ ǹ nə́ nɔ̀n diɛ la sii tɔrɔ gigiã wɔ gɔn la, ⁵⁴ manə goã n diɛ a para li ǹ nə́ giɛ, bɛ̀ á re a din da kanaa ǹ boo kɔ́n diɛ.

¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, min gigigã nə́ n lɛsɔkɔn ka ǹ daa ǹ tɔ wɔ kɔn gòã la. Yezu ná a giala kɔ á pɛ a kialandɛnan man bɔrɔ: «Ka n parabaa Fariziɛ̃n yɔ bù kɛ nɛ, bɛ giala mà ǹ boo da ka ǹ lɛ‐n ke, a ná a ba ǹ gɔ́ɔ̃‐n wa. ² Sii mɛn din tumaa bɛ́ durii ni, bɛ din tumaa á die boe kanaa. Sii mɛn tumaa dɔ bɛ́ kumə́ ne, bɛ yii á die n doɛ̃. ³ Bɛ lɛ taman yii, màn woo màn, ǹ nə́ diɛ wɔlɔ tì li, bɛ yii á die n miɛ̃ wasa giulun. Boo woo boo n diɛ kɔn too genli kion gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ̀ kiɛnlɛ n tiɛ̃ nɛ, bɛ yii á die n pii sùn baa ǹ bǎã nɛ, min tumaa ma.» ⁴ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Kasɛn mɛnɛn bɛ́ maa giaáran lɛa, masɛ n pii ka nɛ: Minbuiin nɛ á boe la a gɔ̀nɔn siĩ dɛ a gã, sɛnɛ, a ba boe la a màn kɔsɔ zɛnaa bɛ kio wa, ka baran nyɛ́ɛ baa minbuiin nɛ‐n wa. ⁵ Masɛ n die min nyɛɛ ka nɛ, ka doamaa bɛ́ nɛ ka nyɛ́ɛ baa min mɛn nɛ. Ka nyɛ́ɛ baa Lawa nɛ. Bɛ̀ Lawa min dɛ, pàã tá a lon a na a telenboen zũ tɛ‐n. Bɛ lɛ nɛ, ma á pii ka nɛ, máa ka doamaa nɛ ka nyɛ́ɛ baa Lawa nɛ. ⁶ Ǹ bie bàan bɔnboɛɛn sooro siɛ̃ taman paa wa? Sɛnɛ, Lawa yiri a boe ǹ goon dɔ‐n wa. ⁷ Sanparɛ kasɛn mɛnɛn bɛ́ minin lɛa, Lawa tá ka doɛ̃, haalɛ ka mìi ka bɛ́ lɛ mɛn‐a, a tá doɛ̃. Nyɛ́ɛ baran ka kũ wa. Ka gogoonmaa á soɛ bàan gigiã nɛ.» ⁸ Yezu pɛ: «Masɛ n pii ka nɛ, bɛ̀ min mɛn na a‐n min din tumaa yɔrɔ‐a, mà a n masɛ wɔ lɛa, Min a Nɛgiĩ dɔ á re niɛ a nɛ kiri‐kurii pinaa, Lawa a lon a dia dí‐a wolen yɔrɔ‐a, máa a tá masɛ wɔ lɛa sonbore. ⁹ Sɛnɛ, bɛ̀ min mɛn dɔ́ nə n piã ka masɛ nɛ min tumaa yɔrɔ‐a, masɛ dɔ á re n piɛ̃ ka bɛa dɛnaa nɛ Lawa a lon a dia dí‐a wolen yɔrɔ‐a. ¹⁰ Bɛ̀ min boo baraa da masɛ Min a Nɛgiĩ ganaa, bɛa dɛnaa a sii baraa á die n toɛ nɛ. Bɛ̀ min boo baraa da Lawa a Yiri Fu ganaa, bɛa dɛnaa a sii baraa a re n toɛ‐n wa. ¹¹ Bɛ̀ ǹ nə́ ka kũ ǹ nə́ woo ka nɛ lɛsɔkɔn kionən ne, ǹ nə́ die kiri kuri ka la, hinlaa nyɛɛnaandɛnan kɔsɔn li ka pàã mìi la ǹ dɛnan nɛ, ka baran n gɔ́ɔ̃ bii ka ka bɔ ǹ gɔn nɛ wa, ka baran n gɔ́ɔ̃ bii ka kaa da ǹ boo dɔ‐n wa. ¹² A giala ka doamaa bɛ́ nɛ, ka màn mɛn da bɛa biikoo kɛ lɛ li, Yiri Fu á die bɛ nyɛɛ ka nɛ.» ¹³ Min goon nə́ n toa zaman lɛ bii á pɛ Yezu ni: «Mìinaa ganaa, a pɛ masɛ gologiĩ ni, mà a wɔsɛn di a kíɛ̃ lɛ gii kɔn ka masɛ nɛ.» ¹⁴ Yezu pɛ nɛ: «Die na á masɛ koa kaa kiri‐kuruli lɛa, hinlaa kaa mànan‐giili lɛa?» ¹⁵ Á pɛ ǹ tumaa nɛ: «Ka n dinin kũ dɛ! Ka n parabaa ka ga màn li baraa nɛ. Min a yiikoonaabaa giala bie doa‐n a gɔn màn‐a wa, tà bɛa gɔn màn lɛ din na á mɔnaa lɔn.» ¹⁶ Yezu wusoo á boo da ǹ nɛ ka sii a kɔnboe goon ne: Giĩ pàãma goon na á goã, a tán màn kɔsiɛn nə́ bǐɛ̃ kɔ sɔnbɔraanɛ. ¹⁷ A na á goã pii a din ni kɛnɛn: «Masɛ n die wàa zɛnɛɛ? A giala bǎã ba masɛ lon, ma tá maa màn kuri, ma á kiɛ a‐n wa.» ¹⁸ Bɛ kio, á pɛ a din ni: «Ma bɛ́ re màn mɛn zɛnɛɛ bɛ á ke: Man die maa dɔǹɔn wurii, ma a dadara kɔsɔn dɔ, ma maa màn‐kurii laanka ma gɔn màn yii sɔkɔn bɛn nɛ. ¹⁹ Ma á re pii ma dinmaa‐n bɛ kio kɛnɛn: Á ke, má gɔn màn gigiã sɔkɔn lɛ̀ gigiã wɔ lɛa. Man die giɛ̃ tán‐a, ma n susu, ma màn bii, masɛ yɔ mi, man nyɛnyɛɛ.» ²⁰ Sɛnɛ, Lawa pɛ nɛ: «Nsɛ baãnaa ke! Pelo tèlò kɛ lɛ din ni, Lawa á die n nyin sii n la. N bɛ́ n màn mɛn lɛsɔkɔn bɛ n die die wɔ biɛ?» ²¹ Yezu pɛ: «Min mɛn bɛ́ gɔn màn lɛsoekɔn a din ni kanaa, a ná a ba giɛ Lawa li ǹ wɔ li wa, kɛ miã sii lɛ nə n zɛnɛɛ bɛa dɛnaa nɛ.» ²² Yezu pɛ a kialandɛnan manɛ: «Ka baran n gɔ́ɔ̃ bii ka ka dinin too ǹ màn‐bii sii‐n wa, ka ka dinin gɔ̀nɔn kũ ǹ mɔnaa sii‐n wa. ²³ A giala yiikoonaabaa á soɛ màn‐bii ni, gɔ̀nɔn dɔ á soɛ mɔnaa nɛ. ²⁴ Ka ga zankoon ganaa: Ǹ ba màn tɔrɔ kɔ́n diɛ wa, ǹ ba màn kɔ́n dɔ kuri wa. Màn tamaa ǹ bǎã ba ǹ lon wa, dɔǹ dɔ banban. Lawa nə ǹ toe. Sanparɛ ka kasɛn mɛnɛn bɛ́ soɛ bàanan manɛ gunyin damata. ²⁵ Die n boe la ka a din a gɔ́ɔ̃ bii pàã nɛ, a biikoo boɛɛn da a din nyin a sasabaa li? ²⁶ Bɛ̀ ń yǎa pàã ba ka lon ka bɛa sii boɛɛn kɛ din zɛnaa wa, ka nə n gɔ́ɔ̃ bii gialakun kɛ‐n lɔn? ²⁷ Ka ga don a da buun kɛn ganaa. Ǹ ba koara miɛ̃ wa, ǹ ba mɔnaa tiɛ̃ wa. Sɛnɛ, masɛ n pii ka nɛ, kii Salomɔn laanka a naforodɛnaabaa kɛ lɛ din ni, a wɔ ǹ mɔnaan nə goã siĩni, ka da buun kɛ lɛn kɔ́n bɛ́ lɔn wa. ²⁸ Bɛa don buun mɛnɛn bɛ́, yii nə́ ǹ yii pelo, biɛ̃ tɛ n die ǹ kuĩ, bɛ̀ Lawa tá bɛn kuĩ sɔnbɔraanɛ, sanparɛ ka kasɛn nɛ, a re sii bǐɛ̃ zɛnɛɛ kasɛn manɛ, a la bɛ‐n wa? Kaa golee Lawa li á kiɛɛrɛ dɛ! ²⁹ Ka baran n yiri lɔlɔkɔn, ga màn‐bii laanka màn‐mii li sii ganaa wa. ³⁰ Bɛa mànan kɛn lɛn, tɔrɔ kɔsɔn man giɛ ǹ li miɛ̃, sɛnɛ, kasɛn, kaa Díi Lawa tá ka laadoo siin doɛ̃. ³¹ Ka ga Lawa a kiibaa li bɔrɔ, bɛ kio, Lawa á die bɛa mànan kɛn lɛn dɔn koe ka la. ³² Kasɛn, sèren kuru boɛɛn, nyɛɛ nyan ka kũ wa, a na á kɔɔ̃n kɔ kaa Díi ganaa, a kiibaa ǹ bǎã kɔ ka la. ³³ Ka n gɔn mànan sã, ka a wɔrɔ kɔ doobaan la. Gɔn màn kaa ǹ bǎã mɛn bɛ́ a ziziɛ̃ wa, a n Lawa li, ka ga bɛ li. Gɔn màn ba papaɛ̃ walan wa, wurumu a doe a li wa, nimii dɔ a kuĩ wa. ³⁴ A giala, kaa naforon bɛ́ koa‐n bǎã mɛn nɛ, kaa taasiɛ yii n doa‐n walan. ³⁵ Ka n yii dɔraa ka koa, ka kaa bólonən toa kuĩ. ³⁶ Ka goã ka minin mɛnɛn bɛ́ ǹ dɛnaagiĩ woo lɔ tii kũ ǹ bǎã nɛ, ǹ nə́ n yii diɛ a daa la yǎa làan, màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ á dɔ lɔn gɔrɔ á kiɛnlɛ dɛ, ǹ kiɛnlɛ bũ ni. ³⁷ Bɛa dɛnaagiĩ lɛ a dí‐nyalin mɛnɛn bɛ́, á re die yiɛ ǹ yii n koo, bɛn foo á re kɔɔ̃n koe. Sonbore, masɛ n pii ka nɛ, dɛnaagiĩ lɛ din nə die n yɔrɔ boe, a ǹ dininmaan kaa tán, a màn‐bii kɔ ǹ la. ³⁸ Ta a n die làan hinlaa làan ka sorosoro, bɛ̀ á daa ǹ yii yaa koo, ǹ nə́ n da lɛ miɛ̃, ǹsɛn foo á re kɔɔ̃n koe! ³⁹ Ka á doɛ̃, mà bɛ̀ kiondɛnaa n wurumu a daa biikoo doɛ̃, mà a toɛ a da a kiɛnlɛ yiɛ wa. ⁴⁰ Ka dɔn nə n yii dɔraa, a giala ka yiri bɛ́ a ba biikoo mɛn li wa, Min a Nɛgiĩ lɛ n die die bɛa biikoo lɛ li.» ⁴¹ Piɛrɛ tɔ́n pɛ nɛ: «Dɛnaa, man bɛa sii a kɔnboe kɛ boo diɛ wɔsɛn manɛ, hinlaa man diɛ min tumaa nɛ?» ⁴² Dɛnaa ná a lɛ si: Ga mànan walan wole mɛn bɛ́ bɔlɔgoondɛnaa lɛa, yiri dɔ ná a lon, a dɛnaagiĩ da ǹ miã dí‐nyalin mìi la mà a màn‐bii gii ǹ ni, a kɔnpɛ a biikoo ne. ⁴³ Bɛa dí‐nyali lɛ a dɛnaagiĩ a daa waáraa, bɛ̀ á daa yaa bɛ̀ á nyɛɛ miɛ̃, a wɔ na á bǐɛ̃ kɔ! ⁴⁴ Masɛ n pii ka nɛ sonbore, dɛnaagiĩ lɛ á die bɛa dí‐nyali lɛ koɛ a gɔn màn din tumaa mìi la. ⁴⁵ Sɛnɛ, bɛ̀ bɛa dí‐nyali kɛ lɛ pɛ a din gɔ́ɔ̃ nɛ: «Maa dɛnaagiĩ lɛ a daa á tɔn sɔsɔɔ», á yoo, a tá ǹ miã dí‐nyali gialakunun kɛn dii, a giĩ laanka a lɔdɛnan nɛ. A n màn bii, a n màn mii, á n we a yii ni. ⁴⁶ Bɛa dí‐nyali kɛ lɛ a dɛnaagiĩ á re die ǹ kɔ́n pinaa, a yiri ná a ba lɛawaa mɛn li wa, ka biikoo mɛn dɔ bɛ́ a ná a ba doɛ̃ wa. A dɛnaagiĩ lɛ á die dɔlɔ boe a ganaa taãn‐taãn, a loo a da kun Lawa bɔlɔ tii wolen ne, a na a nɔmaa gialakun yɛ walan. ⁴⁷ Bɛa dí‐nyali kɛ lɛ, á goã a dɛnaagiĩ foo sii doɛ̃, a ná a màn kɔ́n dɔ zɛnaa a yɔrɔ li wa, a dɔlɔ á re gole koe. ⁴⁸ Ǹ mɛn dɔ bɛ́, a goã a dɛnaagiĩ foo sii doɛ̃ wa, yǎa a sii zɛnaa á n dɔlɔ bɔ ma ganaa boe, bɛa dɔlɔ a gole koe wa. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ màn gigiã kɔ min mɛn la, maǹ die màn gigiã nɔ̀n diɛ bɛa dɛnaa la. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ màn gigiã koa min mɛn li, maǹ die màn gigiã liɛ bɛa dɛnaa la. ⁴⁹ Yezu pɛ: «Masɛ n má daa ka tɛ nɛ kanaa gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ̀ a na á n lɛ sã gɔrɔ, bɛ̀ a n kɔɔ̃n masɛ ganaa! ⁵⁰ A n fuu kɔ́n tɔrɔ lɛa masɛ á die yii, a n guĩ lɛa masɛ mìi ni, yǎa a zɛnaa doe! ⁵¹ Ka n taasɛ mà masɛ n má daa ka là nyantoro ne kanaa gɔ́ɔ̃ nɛ? Haayii, man pii ka nɛ, man má daa ka minin toɛ̃ kɔn‐a nɛ. ⁵² A giala a kũ sisia ganaa, bɛ̀ min sooro tá kion kun, ǹ tá re toɛ̃ kɔn, ǹ min sɔɔ á die n gòãn doɛ min paa ganaa, min paa dɔ nə n gòãn doa min sɔɔ ganaa. ⁵³ Minin man die toɛ̃ kɔn, díi yoo nɛgiĩ gialaa, nɛgiĩ dɔ yoo díi gialaa. Náa yoo nɛlɔ gialaa, nɛlɔ dɔ yoo náa gialaa. Zuũ dan yoo manaa gialaa, manaa dɔ yoo zuũ dan gialaa.» ⁵⁴ Yezu wusoo doo á pɛ zaman lɛ nɛ: «Bɛ̀ ka labara yɛ yui lɛ̀nyɛɛnɛ, ka n pii gɔrɔ mà la á re die. A nə n zɛnɛɛ miɛ dɔn sonbore. ⁵⁵ Bɛ̀ ka piɛ̃ yɛ boe gusin a lɛ gùrù ganaa die, ka n pii mà wɔlɔ á die wɛ̃ koe! A nə n zɛnɛɛ miɛ̃ dɔn sonbore. ⁵⁶ Ka gɔ́ɔ̃ n baraa! A n siɛ lɔn ka tá tán laanka lon gɔ̀nɔn ganaa ǹ siin doɛ̃, Lawa bɛ́ siin mɛnɛn zɛnɛɛ ka bii kanna, ka a bɛn giala miɛ wa? ⁵⁷ Wàa na á baa, ka doamaa bɛ́ nɛ ka sii mɛn zɛnaa, ka a bɛ doɛ̃ ka dinin ganaa wa? ⁵⁸ Bɛ̀ n tá woe kiri‐wɔle yɔrɔ‐a kun ka n zɔ́ɔ nɛ, n doa ka kaa boo kaa kun zii la. Bɛ bie wa a tɔn kiɛ̃ a n kɔ kiri‐wɔle la, kiri‐wɔle dɔ tɔ́n kiɛ̃ a n wɔ kòso mìilandɛnaa gɔn, bɛ dɔ́ tɔn kiɛ̃ a n da kòso ne. ⁵⁹ N ba n boe a‐n wa, yǎa n bɛa dɛnaa kɛ lɛ a giɔ̀mɔ lɛ yii sarɛɛ lenlen.»

¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, minin nə́ daa pɛ Yezu ni, mà Pilati na á Galilee minin tɛnɛn toa wúlu boe, á ǹ dɛ, ǹ mà nə́ n lɔlɔkɔn ka ǹ wúlu mànan mà nɛ. ² Yezu nə́ ǹ lɛ si: «Ka n taasɛ, mà bɛa Galilee minin kɛn lɛn man nə́ goã sii baraa zɛnaalin lɛa, ǹ nə́ la ǹ miãn manɛ, bɛ lɛ nɛ sii kɛ nə́ n zɛnaa ǹ nɛ? ³ Haayii! Masɛ n pii ka nɛ, bɛ̀ ka n taasɛ ka wusoo kaa sii baraan kio wa, ka dɔn man die bɔ̀n biɛ miɛ̃. ⁴ Silowee sanabolo bɛ́ á mɛnaa min fulukiwisi mɛn la á ǹ dɛ, ka n taasɛ, mà bɛn man nə́ goã zɛ̀rɛdɛnan lɛa ǹ nə́ la Zeruzalɛmu kiwi minin gialakunun kɛn manɛ? ⁵ Haayii. Masɛ n pii ka nɛ, bɛ̀ ka n taasɛ ka wusoo kaa sii baraan kio wa, ka dɔn man die bɔ̀n biɛ miɛ.» ⁶ Yezu sii a kɔnboe kɛ nyaa: Gɔ́rɔ da goon na á goã giĩ goon a dù gɔrɔ nɛ. Á daa ga nɛ li a ganaa, a màn kɔ́n yɛ‐a wa. ⁷ Giĩ lɛ tɔ́n pɛ dù gɔrɔ lɛ a dí‐nyali ni mà a lɛ̀ sɔɔ n ke bɛ̀ asɛ da ga nɛ li gɔ́rɔ da kɛ ganaa, mà asɛ ná a màn kɔ́n yii‐a wa. Mà a kuru. Mà a toa walan mìi n ka wàa‐n doo, mà a n tán ziziɛ̃ kooro? ⁸ Sɛnɛ, dí‐nyali lɛ pɛ: «Dɛnaagiĩ, a toa miɛla doo, ma da lɛ genli yawa ma zɛnaa, ma mànan bù kaa a ganaa. ⁹ Kɔntan á die nɛ koe lɛ̀boe. Bɛ̀ a nɛ kɔ wa, ma tɔn kuru.» ¹⁰ Yezu na á goã minin darɛɛ lɛsɔkɔn kion Zuifun susu ǹ pii pinaa. ¹¹ Lɔ goon dɔ na á goã kion lɛ nɛ, nɔ̀ɔnɔn ná a ganaa, ǹ nə́ kũ ǹ nə́ baa bɔlɔka lɛa a lɛ̀ fulukiwisi n ke. A na á goã pusii ni, a ba boe la a n tele duduu wa. ¹² Yezu bɛ́ á yɛ á pɛ: «Lɔ lɛ, á ke n busu lɛ nya sisia.» ¹³ Á n gɔn da la. A din bǎã‐n gɔrɔ lɔ lɛ wusoo á n tele ka perepere. Á yoo á n Lawa tɔ boe. ¹⁴ Lɛsɔkɔn kion lɛ a goledɛnaa yɔrɔ kɔsɛ, a giala Yezu na á busulə kaka kɔ susu ǹ pii pinaa. Á boo saa á pɛ zaman nɛ: «Lɛawaa sɔrɔ tumaa tan dí nya ǹ piin lɛa. Haya, ka da bɛa piin kɛn lɛn li, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ kaa busun nya, ka baran da susu ǹ pii pinaa bɛ ganaa wa.» ¹⁵ Dɛnaa tɔ́n ná a lɛ si kɛnɛn: «Gɔ́ɔ̃ tì‐an kɛn, ka dinin die ne, susu ǹ pii pinaa, a ba a dii, hinlaa a dundun fore, a bɔ tɔɔn màn bii ǹ bǎã nɛ, a wo mu kɔ la wa? ¹⁶ Sanparɛ ka lɔ kɛ nɛ, bɛ mɛn bɛ́ wɔ digolo Abrahamu a nɔ̀ɔn lɛa, Sɛtaan nə́ nɔmiɛ a lɛ̀ fulukiwisi n ke, bɛ miã a si zɔ́ɔ la bie siĩni susu ǹ pii pinaa lɛ‐n dinin wa?» ¹⁷ Bɛa boon kɛn lɛn nə́ sìi da Yezu a zɔ́ɔn tumaa ganaa. Sɛnɛ, zaman lɛ sɛ din tumaa na á goã n nyɛnyɛɛ, a sii sonboren kɛn zɛnaa a lɛa. ¹⁸ Yezu tɔ́n pɛ: «Man die Lawa a kiibaa kɛ zoɛ̃ kɔn ka wàa‐n ke? A n kɔnboe ka wàa nɛ? ¹⁹ A n kɔnboe ka mutarde we goon ne, giĩ goon nə́ saa á wɔ tán a dù gɔrɔ‐n. Màn we lɛ bɔ á da baa, bàanan nə́ ǹ kiin dɔ a gùrùn ganaa.» ²⁰ Yezu wusoo doo á pɛ: «Man die Lawa a kiibaa kɛ zoɛ̃ kɔn ka wàa nɛ? ²¹ A n kɔnboe ka yɔ bù ni, lɔ goon nə́ saa á kaa buuru wusu yaa gigiã li, yǎa a ná a din tumaa yoo.» ²² Yezu bɛ́ zii la woe Zeruzalɛmu kiwi, a na á goã boe kiwi dadaran laanka a bɔnboɛɛnɛn nɛ, a n minin darɛɛ. ²³ Min kɔ́n nə́ pɛ‐n kɛnɛn: «Dɛnaa, min mɛnɛn bɛ́ re kirisibiɛ, ǹ tá re gigiã koe?» Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: ²⁴ — Ka n doa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka wɔ ka kiɛnlɛ boɛɛn kɛ nɛ. A giala man pii ka nɛ, min gigiã á re giɛ li, mà ǹ wɔ, ǹ ba re boe la wa. ²⁵ Bɛ̀ kion dɛnaa yoo á kiɛnlɛ tã, bɛ̀ ǹsɛn nə́ kanaa, maǹ die a giala koe ǹ kiɛnlɛ dɛ, bɛ̀ ǹ nə́ pii: «Dɛnaa, kiɛnlɛ bũ wɔsɛn manɛ.» Bɛa waáraa, kiondɛnaa lɛ n die ǹ lɛ sii mà asɛ ba ǹ bɔ ǹ bǎã doɛ̃ wa. ²⁶ Maǹ die yui ǹ pɛ bɛa biikoo li kəni mà ǹsɛn nə́ màn bii kun ka a din ni dɔn. Mà táa a na á goã minin darɛɛ ǹsɛn dinin bǎã fulun ni. ²⁷ A n die pii ǹ ni mà asɛ ba ǹ bɔ ǹ bǎã doɛ̃ wa. Mà ǹ nə n zɔ̃ ǹ nə n bɔ asɛ ganaa. Mà ǹ tumaa n sii baraa zɛnaalin lɛa. ²⁸ Wuu pɛ laanka sɔ kerebɔ á re yii, biikoo mɛn waáraa bɛ̀ ǹ nə́ wɔ digolo Abrahamu yɛ, ka Izaaki ni ka Zakɔba nɛ, ka Lawa a boo gii‐dalin kɛn tumaa nɛ, bɛn nə́ Lawa a kiibaa ǹ bǎã kɛ nɛ, ǹsɛn nə́ zuĩ‐n kanaa. ²⁹ Sonbore, minin tá re boe lɛ giala‐n, ǹ bɔ lɛ nyɛɛnɛ, ka gusin a lɛ gùrù laanka gɔsɛ wɔ nɛ, ǹ giã ǹ bǎã yɛ Lawa li zɔ́n màn bii ǹ bǎã kɛ nɛ. ³⁰ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, pelo a kiodɛnan tɛnɛn tá re nyɛɛnaandɛnan biɛ biɛ̃, pelo a nyɛɛnaandɛnan tɛnɛn tá re kiodɛnan biɛ biɛ̃. ³¹ Bɛa biikoo li Fariziɛ̃n kɔnɔn nə́ n mɔrɔ Yezu ganaa, ǹ nə́ pɛ nɛ mà a woo a n bɔ kànaa, a giala kii Herɔdi n giɛ li a dɛ a gã. ³² Yezu pɛ mà ǹ wo pɛ bɛa basaã‐kɔle kɛ nɛ mà á ke, mà asɛ n nɔ̀ɔnɔn lui, a n busulən kaka koe pelo laanka biɛ̃ nɛ, mà a lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa mà asɛ a dí á re nyɛɛ. ³³ Sɛnɛ, mà asɛ doamaa nɛ a wo nyɛɛnɛ ka a zii tɔ we‐n pelo ka biɛ̃ nɛ ka biɛ̃lɛaan nɛ, a giala mà Lawa a boo gii‐dali kɔ́n ba boe la a gã bǎã kɔsɔ nɛ, bɛ̀ Zeruzalɛmu kiwi bie wa. ³⁴ Yezu pɛ: Zeruzalɛmu kiwi, nsɛ lɛ n Lawa a boo gii‐dalin dii ǹ nə́ giɛ̃. Lawa bɛ́ min mɛnɛn diɛ n nɛ dí ganaa, ma n bɛn dii ka kɔlɔn nɛ. Masɛ gunyin damata ke man giɛ li, ma tá minin lɛ soekɔn, ka koo dan bɛ́ a nɛn soekɔn a nyàa kan giulun lɔn. Ǹ bɛ́ ǹ lɛ kɔ wa. ³⁵ Haya, ka tá re soe ka kaa Lawa a kion kɛ toa walan ka lenlen. Masɛ n pii ka nɛ, máa ka a re masɛ yii doo wa yǎa biikoo doe, ka bɛ́ re pii biikoo mɛn li mà «min mɛn bɛ́ die ka wɔa Dɛnaa tɔ nɛ, mà Lawa barka wɔ bɛ nɛ!»

¹ Susu ǹ pii kɔ́n pinaa, Yezu woo Fariziɛ̃n goledɛnaa goon a piɛ, màn bii ǹ bǎã nɛ. Min mɛnɛn bɛ́ walan bɛn man nə́ goã giɛ a gɔn li. ² Giĩ goon nə́ goã golee ne a yɔrɔ‐a, busu kɔ́n ná a ganaa, a ná a gɔ̀nɔn yii yuyu. ³ Yezu boo saa á nɔ̀n da landa sii‐daraalin la ka Fariziɛ̃n nɛ mà ǹsɛn landa siin lɛn tá toɛ min nə busulə kaka kɔ susu ǹ pii pinaa, hinlaa ǹ ba lɛ koe wa? ⁴ Sɛnɛ, minin mɛnɛn nə goã a li, bɛn na a lɛ si wa. Yezu tɔ́n busulə lɛ kũ, a ná a busu nya, á da á woo. ⁵ Bɛ kio á pɛ ǹ nɛ: «Bɛ̀ nɛgiĩ hinlaa dii tá ka goon lon, yǎa a mɛnaa tù ni, táa a n boe fufuu, haalɛ tá susu ǹ pii pinaa nɛ. A bie miɛ̃ wa?» ⁶ Ǹ boo la ǹ nə́ bɛa sii kɛ lɛ a boo binyə kɔ la wa. ⁷ Minin mɛnɛn bɛ́, ǹ nə́ daa màn bii ǹ bǎã lɛ nɛ, Yezu boo gimə́ goon da bɛn manɛ, a giala á n yiri kɔ li, mà maǹ nyɛɛnaan ǹ bǎãn boe ǹ nə́ giɛ̃ ǹ nɛ. Á pɛ ǹ nɛ: ⁸ Bɛ̀ ǹ nə́ lɛ dia ka mɛn la lɔ tii kũ ǹ zɔ́n‐a, n baran wo giã bǎã bibinaa nɛ wa. Bɛ bie wa bɛ̀ ǹ nə́ lɛ dia min kɔsɔ dɔ la, bɛ n guguru nsɛ nɛ, ⁹ min mɛn bɛ́ á lɛ dia ka dinin paanan la, bɛ tɔ́n kiɛ̃ a da pɛ nɛ mà n yoo n nə n bǎã kɔ. Haya, ma n die yui kəni ka sìi ni n wo giã kio. ¹⁰ Bɛ̀ ǹ nə́ lɛ dia n la, wo giã kio, màn mɛn bɛ́ toɛ, min mɛn bɛ́ á lɛ dia n la, bɛ̀ bɛ́ daa á pɛ n nɛ mà «maa giaára ganaa, n zɔ̃ n dɔ nyɛɛnɛ», sonbore, bɛ n die zín we n nɛ min tumaa yɔrɔ‐a màn bii ǹ bǎã lɛ nɛ. ¹¹ A giala min woo min, a tá n din siɛ lon, Lawa á re bɛ gisĩ, min mɛn bɛ́, n din boɛɛn koe, Lawa á re bɛ siɛ lon. ¹² Giĩ mɛn bɛ́ á lɛ dia la màn‐bii‐a ke, Yezu pɛ a dɔ nɛ: «Bɛ̀ n tá re màn‐bii koe minin la penleen hinlaa tèlò‐n, n baran lɛ dia n giaáran la wa, ka n dɔɔ̃nɔn nɛ, ka n tɔrɔn nɛ, ka n miãkɛn pàãman nɛ wa. Bɛ bie wa bɛn man die wusii ǹ lɛ dia n dɔ la màn‐bii‐a, a saraa lɛ dɔ‐n ka bɛ‐n gɔrɔ. ¹³ Bɛ̀ ń minin bíi zɔ́n màn‐bii ganaa, lɛ dia doobaan la ka bɔlɔkan nɛ ka simə́ wolen ne ka yii tere‐an nɛ. ¹⁴ A laan màn kɔ́n ba bɛn lon ǹ tá re n bǐɛ̃ lɛ dòo sarɛɛ‐n wa, barka tá bɛ nɛ, a giala Lawa din nə die n bǐɛ̃ lɛ dòo sarɛɛ min peperen yii kaa pinaa.» ¹⁵ Bɛa boon kɛn lɛn ma kio, giĩ goon kɔ́n dɔ n màn bii ǹ bǎã lɛ nɛ, bɛ́ pɛ Yezu ni mà min mɛn bɛ́ re goɛ̃ Lawa a kiibaa ǹ bǎã a màn bii ǹ bǎã kɛ nɛ, barka á re n diɛ bɛ ganaa. ¹⁶ Yezu pɛ‐n kɛnɛn: «Giĩ goon ne, á màn‐bii gole zɛnaa, á min gigiã bíi a ganaa. ¹⁷ Màn lɛ a bii biikoo bɛ́ á dɔ, giĩ lɛ ná a dí‐nyali dia, a bɛ́ á min mɛnɛn bíi, mà a pɛ bɛn manɛ mà ǹ daa mà màn tumaa nə́ n yɔrɔ bɔ á nya. ¹⁸ Sɛnɛ, ǹ tumaa pɛ kɔn kio ganaa, mà giĩ lɛ sabarɛbaa. Ǹ bibinaa mà dí‐nyali lɛ ganaa mà asɛ na á wuru goon pii, mà asɛ doamaa nɛ a wo ga bɛ ganaa. Mà asɛ na a nyankoe a sabarabaa. ¹⁹ Ǹ goon dɔ mà asɛ na á buu kɔsɔ ǹ dii fù pii, mà asɛ n woe ǹ kiɛ di‐a á giɛ ǹ ganaa. Mà asɛ na a nyankoe a sabarɛbaa. ²⁰ Ǹ goon kɔsɔ dɔ, mà asɛ na á lɔ tii saa sisia, mà bɛ lɛ nɛ, asɛ a boe la a wo lɛ dia lɛ‐a wa. ²¹ Dí‐nyali lɛ wusoo á woo bɛa boon kɛn lɛn pɛ a goledɛnaa nɛ. Kiondɛnaa lɛ foo tɔ́n yoo, á pɛ a dí‐nyali lɛ nɛ mà a wo fufuu kiwi lɛ a zaman bǎãn nɛ ka a ziin ni, a da kun ka doobaan nɛ ka bɔlɔkan nɛ ka yii tere‐an nɛ ka simə́ wolen ne. ²² Bɛ kio dí‐nyali lɛ wusoo á daa pɛ mà goledɛnaa ganaa, mà a bɛ́ mà sii mɛn, mà bɛ nə́ n zɛnaa. Sɛnɛ, mà bǎã tá tɔn na a tan. ²³ Goledɛnaa tɔ́n pɛ a dí‐nyali lɛ nɛ mà a wo don ziin la ka dù gɔrɔn lɛ‐an nɛ, a minin kũ ka pàã nɛ ǹ daa, màn mɛn bɛ́ toɛ, kion lɛ pã. ²⁴ A giala mà asɛ n pii ǹ ni, mà bibinaa a bíi wolen kɛn lɛn kɔ́n ba re asɛ a màn‐bii lɛ nɛ̀n diɛ wa.» ²⁵ Zaman gole na á goã koe zii lɛ kun ka Yezu ni. Á n yɔrɔ bɔyaa á pɛ ǹ nɛ: ²⁶ «Bɛ̀ min mɛn daa kɔ masɛ lɛ, bɛ̀ a masɛ soɛ kɔ ǹ di‐n wa, ka ǹ dan nɛ, ka a lɔ nɛ, ka a nɛnyaanan nɛ, ka ǹ dɔɔ̃ngiĩn ni ka ǹ dɔɔ̃nlɔn nɛ wa, haalɛ a dinmaa, ǹ dɛnaa ba boe la a masɛ a kialandɛnaa baa wa. ²⁷ Min mɛn bɛ́, a ba n yii boe a din‐a masɛ a lɛa, a fuu si a ganaa, a kɔ masɛ kio lɛ wa, bɛa dɛnaa ba boe la a masɛ a kialandɛnaa baa wa. ²⁸ Bɛ̀ min tá re sanabolo doe, ǹ dɛnaa n giɛ̃ tán bɔrɔ, a na a giɔ̀mɔ nimi a kaa kun. Bɛ̀ á re boe la a dɔ a nya, a tɔn na a dí giala kɔ. Kaa die na a ba bɛ zɛnɛɛ wa? ²⁹ Bɛ̀ a ná a giala wɔ, a ná a boo la á dɔ á nya wa, min mɛnɛn tumaa bɛ́ re yii, bɛn man die yaa we a ganaa, ³⁰ maǹ die pii mà giĩ kɛ ná a kion gòã daa, a boo la á dɔ á nya wa. ³¹ Bɛ̀ kii á die woe zia biɛ ǹ miã kii kɔsɔ ganaa, a n giɛ̃ tán bɔrɔ, a ga a din pàã ganaa. Bɛ̀ á dɔ̃ mà asɛ á boe la ka sɔraasi duu fù ni, a n da ǹ miã kɛ lɛ die ka sɔraasi duu fuə ne, a n woe. Kii mɛn na a ba bɛ zɛnɛɛ wa? ³² Bɛ̀ a ba boe la wa, a n bɛa kii goon kɛ lɛ toɛ sɔsɔɔ, a minin dia a li ǹ na a nyankɔ mà a daa ǹ kiɛ̃ zia lɛ la ǹ kɔn wɔ ma. ³³ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, min woo min tá ka bii, a ná a ba n yii boe a gɔn màn‐a wa, bɛ ba boe la a masɛ a kialandɛnaa baa wa. ³⁴ Taãn nɛ yìsi n màn sonbore lɛa. Sɛnɛ, bɛ̀ yìsi a kɔɔ̃nbaa nə́ n bɔ a nɛ, maǹ wàa zɛnɛɛ a tɔn wusoo a kɔɔ̃n kɔ? ³⁵ A ba màn kɔ́n bǐɛ̃ koe tán nɛ wa, a ba wuru bǐɛ̃ kɔ ǹ màn dɔ din biɛ wa. A là n ka zũ kanaa nɛ. Too bɛ́ ka lon ka n too kɔ koe!»

¹ Wusuru‐sili gigiã goã n mɔrɛ Yezu ganaa, ǹ nə́ n too koe a lon, ka min kɔsɔn dɔn nɛ, ǹ tɔ baraa n minin lɛ‐n. ² Fariziɛ̃n laanka landa sii‐daraalin nə́ goã zuzuũ sii. Maǹ nə́ goã pii: Giĩ kɛ n lɛ koe sii baraa zɛnaalin‐a, a n màn dɔ din bii kunun ǹ ni. ³ Yezu tɔ́n sii a kɔnboe kɛ nyaa ǹ nɛ: ⁴ «Bɛ̀ min a sère n paabiɛ, yǎa a goon papaã, a na a pɔmanangɔrɔwen manangɔrɔ kɛ toɛ walan don, a wo ga goon kɛ lɛ li yǎa a yii. Ka dinin die na a ba bɛ zɛnɛɛ wa? ⁵ Bɛ̀ á bɛa goon kɛ lɛ yɛ, a n siɛ a da a kɔrɔn a foo n kɔɔ̃nɛ. ⁶ Bɛ̀ á daa dɔ piɛ, a na a giaáran lɛ soekɔn ka ǹ miãkɛnɛn nɛ, a pɛ ǹ nɛ mà ǹ nə nyɛnyɛɛ kun asɛ nɛ, a giala mà asɛ a sère mɛn bɛ́ á papaã lɛn, mà asɛ wusoo á yɛ! ⁷ Man pii ka nɛ, nyɛnyɛɛ n Lawa a piɛ bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, biikoo woo biikoo, bɛ̀ sii baraa zɛnaali goon toto wusoo a sii baraan kio á golee Lawa li. Nyɛnyɛɛ tá Lawa a piɛ bɛ a lɛa, á la din baa min pepere lɛa wole pɔmanangɔrɔwen manangɔrɔ nɛ, a giala bɛn man taasɛ, mà ǹsɛn laadoo ba a ganaa, ǹ wusoo ǹ sii baraan kio wa. ⁸ Bɛ̀ wɔrɔ we fù n lɔ lon, yǎa a goon papaã, a n bólon diɛ, a na a kion gɔ́ɔ̃ wɔraa a ga li ka tɛrɛɛ nɛ yǎa a yii. Lɔ mɛn na a ba bɛ zɛnɛɛ wa? ⁹ Bɛ̀ á yɛ, a na a giaáran lɛ soekɔn ka ǹ miãkɛnɛn nɛ, a pɛ ǹ nɛ mà ǹ nə nyɛnyɛɛ kun asɛ nɛ, a giala mà asɛ a wɔrɔ we mɛn bɛ́ á papaã, mà asɛ wusoo á yɛ! ¹⁰ Masɛ n pii ka nɛ, bɛ̀ sii baraa zɛnaali goon toto wusoo a sii baraan kio á golee Lawa li, bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, nyɛnyɛɛ tá Lawa a dia dí‐a wolen li lon, bɛa dɛnaa lɛ a lɛa.» ¹¹ Yezu pɛ doo: Giĩ goon ne, nɛgiĩ paa goã a lon. ¹² A boɛɛn dɛnaa pɛ ǹ di ni: «Díi, kíɛ̃ mɛn doamaa bɛ́ nɛ a dɔ masɛ ganaa, bɛ kɔ.» Yǎa ǹ di lɛ na a gɔn màn tala kɔn ǹ bii. ¹³ Lɛawaa dan kɔ́n bɛ kio, nɛgiĩ boɛɛn dɛnaa lɛ ná a kíɛ̃ lɛ yii sã, á woo ka a wɔrɔ‐n gána sɔsɔɔ kɔ́n nɛ. A ná a wɔrɔ lɛ yii ziziɛ̃ walan sii kooron zɛnaa ganaa. ¹⁴ A bɛ́ a ná a wɔrɔ yii bii á nya, bòo gole wɔ gána lɛ nɛ. Á daa n giala kɔ a ganaa a doe a laadoo màn kɔ́n‐a doo wa. ¹⁵ Á woo ga dí li gána lɛ a min goon li, yǎa bɛa giĩ lɛ dia a wuru‐n biriin lɛduĩ. ¹⁶ A na á goã a gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ bɛ́ màn‐bii mɛn koe biriin la, a bɛ sɔ̃, sɛnɛ, min kɔ́n goã koe la wa. ¹⁷ Á tɔ́n golee á n taasɛ a din a sii ganaa, yǎa a pɛ a din ni mà dí‐nyali á mɔnaa nɛ asɛ di lon, ǹ nə́ màn bii a giala n goɛ̃. A da yaa asɛ n giɛ̃ bòo‐n kànaa. ¹⁸ Mà asɛ n die wusii a wo ǹ di li asɛ pɛ nɛ: «Díi, masɛ wɔ Lawa lon, ma wɔ n dɔ lon. ¹⁹ Masɛ din ba siĩn doo n ma bíi n nɛ wa. Ma kũ ka n dí‐nyali goon bɛ́ lɔn.» ²⁰ Bɛ kio á yoo á wusoo á woo ǹ di a piɛ. A bɛ́ tiãlɛa, ǹ di yɛ, a makara kũ. Á baa si á woo nɛ lɛ kũ, á n sɔɔ a nɛ. ²¹ Nɛgiĩ lɛ pɛ: «Díi, masɛ wɔ Lawa lon, ma wɔ n dɔ lon. Masɛ din ba siĩn doo n ma bíi mà n nɛ wa.» ²² Sɛnɛ, díi lɛ mà a díi‐nyalin ganaa: «Ka da fufuu ka dɔnkɛ sɔnbɔre ne a wɔ. Ka kaaran kɔ la a wɔ a gòon‐a, ka kɔsɔn kɔ la a ǹ wɔ. ²³ Ka da ka diin nɛ kurunkurun kɛ nɛ, ka dɛ, wɔ màn bii kun ka nyɛnyɛɛ nɛ. ²⁴ A giala a n goon ka maa nɛ kɛ na á gã, a yii wusoo á kaa. A na á papaã, á wusoo á yɛ.» Ǹ nə́ yoo ǹ tá zɔ́n zɛnɛɛ. ²⁵ Giĩ lɛ a nɛgiĩ goledɛnaa kɛ na á goã wuru‐n. A bɛ́ boe don, á diri piɛ la, á maàn wuu ma ka bɛ̀baan nɛ. ²⁶ Á lɛ dia dí‐nyali goon la, á nɔ̀n da la mà wàa nɛ? ²⁷ Bɛ dɔ ná a lɛ si mà ǹ diɛ̃giĩ lɛ na á daa. Mà ǹ di diin nɛ kurunkurun kɛ lɛ dɛ, a giala mà á yɛ, nɛ lɛ wusoo a daa ka gɔ̀nɔn nyantoro ne. ²⁸ Nɛgiĩ goledɛnaa lɛ foo yoo, á n piã mà asɛ a we kion wa. Ǹ di soo a ná a nyankɔ. ²⁹ Sɛnɛ, nɛ lɛ mà ǹ di ganaa kaa mà a lɛ̀ damata ke asɛ n dí nyɛɛ nɛ, mà asɛ bin ná a bɔlɔ tii duduu wa. Sɛnɛ, mà a bin bòe nɛ din kɔ asɛ la mà asɛ zɔ́n zɛnaa‐n kun a giaáran nɛ wa. ³⁰ Sɛnɛ, mà a nɛ bɛ́ á daa kəni, mà a n diin nɛ kurunkurun dii. Mà nɛ mɛn ná a gɔn màn si á woo ziziɛ̃ kun ka lɔn nɛ. ³¹ Díi lɛ tɔ́n pɛ nɛ: Maa nɛ ganaa, táa n tá kun ka masɛ nɛ haalɛ bibi. Màn mɛn tumaa bɛ́ masɛ wɔ lɛa, táa n din wɔ nɛ. ³² Sɛnɛ, n diɛ̃ ke, táa a n goon ka a na á gã a yii kaa, a na á papaã á wusoo á yɛ. Wɔsɛn doamaa nɛ wɔ zɔ́n zɛnaa bɛ a lɛa.

¹ Yezu pɛ a kialandɛnan manɛ: Pàãma goon na á giĩ goon saa á da a gɔn mànan mìi la. Bɛa giĩ lɛ ná a gɔn màn lɛ ziziɛ̃. Pàãma lɛ bɛ́ á bɛ ma, ² á ǹ dia ǹ nə lɛ dia la. Á tɔ́n nɔ̀n da la mà a na á wàa sii zɛnaa ke? Mà a na a dí nya ǹ gɔn nyaa asɛ nɛ. Mà a kũ sisia ganaa mà a ba re asɛ gɔn mànan sii yɔrɔ boe doo wa. ³ Giĩ lɛ pɛ a din gɔ́ɔ̃ nɛ mà asɛ n die wàa zɛnɛɛ kəni? Mà asɛ a goledɛnaa bɛ́, á gɔn mànan sii yɔrɔ bɔ si asɛ la. Mà pàã ba asɛ lon asɛ tán kɔsɔ wa, mà nyankɔ dɔ á sìi diɛ asɛ ganaa. ⁴ Haya! Mà asɛ sii kɔ́n yɛ á n die zɛnɛɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ ǹ ná asɛ a dí lɛ si asɛ la, giaáran nə yɛ asɛ la, ǹ na asɛ kũ ǹ na asɛ da ǹ kion. ⁵ Yǎa a lɛ dia a goledɛnaa a giɔ̀mɔ dɛnan yii la, ǹ nə́ daa a li. Á pɛ ǹ bibinaa nɛ: «Maa goledɛnaa lɛ a giɔ̀mɔ n gia n ganaa?» ⁶ Bɛ ná a lɛ si mà nyɔɔ dɔn paabiɛ. Dí mìilandɛnaa lɛ mà a ganaa mà Haya, mà a sɛ́wɔ á ke, mà a giã tán fufuu, a kiɛ̃ a nɛ mà posooro ne. ⁷ Á pɛ kɔsɔ dɔ nɛ mà asɛ a goledɛnaa a giɔ̀mɔ lɛ n gia a dɔ ganaa? Bɛ mà asɛ wɔ n belee boroo paabiɛ. Dí mìilandɛnaa lɛ mà haya, mà a dɔ a sɛ́wɔ á ke, mà a kiɛ̃ a nɛ mà pɔkiwisi ni. ⁸ Goledɛnaa lɛ dí mìilandɛnaa sii kɔkɔrɔ zɛnaali kɛ lɛ para pɛ, a giala mà á dí nya ka yiridɛnaabaa nɛ. Sonbore, min mɛnɛn bɛ́ kanaa kɛ lɛ wɔn lɛa, bɛn man yiri boe ǹ sii zɛnaan gɔ́ɔ̃ nɛ ǹ dinin biin ni á la tɛ fúlu nɛn kɛn manɛ. ⁹ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Ka ga giaáran li ka dinin manɛ ka kanaa a naforo kɛ nɛ. Màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ bɛa naforo kɛ lɛ nya, Lawa lɛ kɔ ka ganaa ka giã a biikoo nyabaã bǎã kɛ nɛ. ¹⁰ Bɛ̀ min mɛn tá foo doa ǹ min lɛa sii boɛɛn gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛa dɛnaa n foo doa ǹ min biɛ sii gole dɔ gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ̀ min mɛn ba foo doa ǹ min lɛa sii boɛɛn gɔ́ɔ̃‐n wa, Ǹ dɛnaa ba foo doa ǹ min biɛ sii gole dɔ‐n wa. ¹¹ Bɛ̀ min foo ba doa nɛ kaa dí nya ǹ gɔn ganaa ka kanaa a naforo kɛ‐n wa, die n die naforo lɛ a taãn kɛ koɛ ka li? ¹² Màn mɛn din ba kaa wɔ lɛa wa, bɛ̀ ka foo doa ǹ minin baa bɛ wɔ gɔn la wa, Lawa n die ka dinin wɔ kɛ koe ka la lɔn? ¹³ Dí‐nyali kɔ́n ba boe la a dí nya biikoo goon li mìinaa paa‐n wa. A n die goon biɛ zɔ́ɔ, a goon narɛ, a n die goon bɔlɔ sii, a goon kɛ puusə kɔ. Ka a boe la ka n dinin kɔ Lawa la, ka n dinin kɔ wɔrɔ dɔ la wa.» ¹⁴ Fariziɛ̃n mɛnɛn bɛ́ wɔrɔ n kɔɔ̃nɛ ǹ ganaa, bɛn dɔn nə́ goã n too koe bɛa boo kɛ lɛ tumaa ganaa, bɛ̀ ǹ nə́ yaa we a ganaa. ¹⁵ Yezu pɛ ǹ nɛ: Kasɛn, ka n nyɛɛ minin yɔrɔ‐a mà ka tá pepere, sɛnɛ, Lawa tá ka foon doɛ̃. Sii mɛn bɛ́ sii gole lɛa minbuiin nɛ yɔrɔ‐a, bɛ tìĩ n boe‐n Lawa nyin ni. ¹⁶ — A kũ lɛlɛ‐lɛlɛ ganaa a da Zaã a biikoo yaa, Lawa a dí‐pɛn laanka a boo gii‐dalin sɛ́wɔn dinin sɔɔ̃nɔn man nə́ goã. Sɛnɛ sisia, Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ tá n pii, mà Lawa n kii lɛa. Didie nə n doɛ a tá n wen woɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, a wɔ Lawa a kiibaa ǹ bǎã nɛ. ¹⁷ Lon laanka tán tá re kiɛ̃, a ná a dí din biɛ wa, sɛnɛ, Lawa a boo kɛ a lɛkoro boɛɛn din ba re papaɛ̃ wa. ¹⁸ Min woo min ná a lɔ loo, á kɔsɔ saa, bɛa dɛnaa na á naarɛbaa zɛnaa. Lɔ mɛn dɔ bɛ́ ǹ zuũ loo, bɛ̀ min mɛn bɛ dɔ saa, ǹ dɛnaa na á naarɛbaa zɛnaa. ¹⁹ Giĩ goon na á goã, a n pàãma lɛa. A na á goã mɔnaa sonbore sonboren we. A na á goã zɔ́n màn‐bii zɛnɛɛ baraabaraa. ²⁰ Giĩ doobaa goon dɔ́ goã a tɔ n Lazaarɛ. Baayɛrɛ goã a paǹ tumaa ganaa. A na á goã wɛɛ tán pàãma lɛ a kiɛnlɛ‐a. ²¹ A na á goã giĩ doobaa lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ̀ a n boe la, pàãma lɛ a màn‐bii pɔnpɔsɛn mɛn bɛ́ kiɛ, a bɛ goa a bii. Ginin mɛnɛn nə goã die a baayɛrɛ lɛn piɛ̃, a goã boe la á bɛn lui wa. ²² Bɛa doobaa lɛ daa á gã, yǎa lon a dia dí‐a wolen ná a telenboen saa ǹ nə́ woo da Abrahamu genli Lawa a piɛ. Pàãma lɛ dɔ́ daa á gã, ǹ nə́ bĩ. ²³ Pàãma lɛ bɛ́ yii wɔ̃ ǹ bǎã‐n geren piɛ, á n yii saa lon á Abrahamu yɛ sɔsɔɔ, Lazaarɛ ná a genli. ²⁴ Á tɔ́n nə n lɛ dɛ á pɛ: «Abrahamu, masɛ din a díi, makara bɔ ma ganaa, n Lazaarɛ dia a wo n gòon nyin sã mu li a da da masɛ lɛwɔn la, màn mɛn bɛ́ toɛ, ma bɔlɔ yala basã. A giala ma á nɔmaa‐n tɛ kɛ nɛ á la yii ni.» ²⁵ Abrahamu pɛ nɛ: «Maa nɛ, n yiri gisĩ a nɛ, ń gɔn màn gigiã yɛ kanaa, Lazaarɛ sɛ na á goã á nɔmaa gole yɛ. Sisia Lazaarɛ dɔ na a yii nyɛ́ɛ ǹ bǎã nɛ, bɛ̀ n dɔ á fuu yii. ²⁶ Ka bɛ dɔ‐n doo, nyankɔrɔ gole tá ka laanka wɔsɛn bii. Bɛa yɔrɔ lɛ la, min mɛnɛn bɛ́ giɛ li ǹ bɔ wɔsɛn li ǹ wo ka li, bɛn baran boo la wa, min dɔ baran boo la a bɔ ka dɔn li a da wɔsɛn li wa.» ²⁷ Pàãma lɛ mà Díi ganaa, mà asɛ na a nyankoe, a Lazaarɛ dia asɛ di kion. ²⁸ Mà asɛ dɔɔ̃n sooro tan. Mà a wo n gɔn waa ǹ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ dɔn baran da fuu yɛ ǹ bǎã kɛ‐n wa. ²⁹ Abrahamu ná a lɛ si mà Lawa landa siin mɛnɛn kɔ Muizu la, ka a boon mɛnɛn dɔn kɔ a din a boo gii‐dalin la ǹ nə́ pɛ, mà bɛn tá ǹ dɔɔ̃nɔn lɛn li, ǹ nə́ n gɔn wɛɛ ǹ nɛ. Mà ǹ nə n too kɔ bɛn lɛn lon. ³⁰ Pàãma lɛ mà Díi Abrahamu ganaa, mà bɛa sii lɛ a boe wa. Sɛnɛ, mà bɛ̀ min yii kaa á bɔ geren bii á woo ǹ li, mà bɛa waáraa mà ǹ tá re wusii ǹ sii baraan kio ǹ golee Lawa li. ³¹ Sɛnɛ, Abrahamu mà Lawa landa siin mɛnɛn kɔ Muizu la, ka a boon mɛnɛn dɔn kɔ a din a boo gii‐dalin la, mà bɛ̀ ǹ nə n too kɔ bɛn‐a wa, mà ta min yii na á kaa á bɔ geren bii á woo boo da ǹ nɛ, mà ǹ ba re wɛɛ ǹ dɛnaa a boo la wa.

¹ Yezu mà a kialandɛnan ganaa: Sàabaa ba bɛ la wa, siin man die yii, ǹ minin nyanaa ǹ nə ǹ kaa sii baraa zɛnaa ganaa. Sɛnɛ, min mɛn bɛ́ bɛa siin kɛn lɛn lɛ‐bɔle lɛa, bɔ̀ndɛnaa n ka bɛ nɛ. ² Bɛ̀ maǹ wii lɔ ǹ gii yii ǹ dɛnaa bɔlɔ‐a ǹ zũ yìsi mu gole li, bɛ á soɛ ǹ dɛnaa ganaa, á la nɛnyaanan kɛn goon toto a nyanaa a da sii baraa‐n nɛ. ³ Bɛ lɛ nɛ, ka yiri bɔ ka dinin li. Bɛ̀ n dɔɔ̃n nə́ sii baraa zɛnaa, a zɛ̀rɛ baa. Bɛ̀ á golee a sii baraa li, n na a sii baraa toa nɛ. ⁴ Ta gunyin sɔbaa nɛ lɛawaa goon gɔ́ɔ̃ nɛ, á sã á wɔ n lon, bɛ̀ á lɛ kɔ á wusoo á daa n li gunyin sɔbaa, á pɛ n nɛ mà asɛ sã, mà n kaarɛ, a sã n toa nɛ. ⁵ Dia dí‐a wolen lɛn nə́ pɛ Dɛnaa nɛ: «Màn da wɔsɛn golee Lawa li li.» ⁶ Dɛnaa pɛ ǹ nɛ: «Mutarde we mɛn bɛ́ bɔbɔnboɛɛn nɛ, bɛ̀ á daa yaa golee Lawa li n ka lon ka bɛ bɛ́ lɔn, bɛ̀ ka á boe la ka pɛ gɔ́rɔ da kɛ nɛ, mà a n gòonən wɛ̃ a bɔ tán, a wo n din zumu yìsi mu lɛ‐a, a n die ka bɔlɔ sii dɔn.» ⁷ Yezu pɛ: «Bɛ̀ dí‐nyali tá min lon, a ná a wuru kɔsɛ hinlaa a ná a tɔɔn lɛduĩ. Bɛ̀ dí‐nyali lɛ bɔ don, á daa, bɛa dɛnaa lɛ á pii ni mà a da giã tán fufuu a màn bii? ⁸ Haayii! Ka dɔn min kɔ́n ba bɛ zɛnɛɛ wa. Bɛa dɛnaa lɛ n pii dí‐nyali lɛ nɛ, mà a na asɛ a màn‐bii boso bɔrɔ, a n yɔrɔ bɔ a kɔ asɛ la. Bɛ kio a dɔ á boe la a màn bii. ⁹ A bɛ́ á dí mɛn kɔ dí‐nyali lɛ la á nya, á barka diɛ nɛ bɛ a lɛa? Haayii! ¹⁰ Ka dɔn wɔ lɛ n miɛ̃. Lawa dí mɛn din tumaa kɔ ka la, bɛ̀ ka bɛ nya ka nya, ka pɛ mà kasɛn man dí‐nyalin dinin sɔɔ̃nɔn lɛa. Mà kasɛn man ka kaa wɔ lɛ zɛnaa.» ¹¹ Yezu bɛ́ zii la woe Zeruzalɛmu, á kɔ Samarii gána laanka Galilee gána gèlè zii lɛ. ¹² Á wɔ kiwi goon ne yǎa gɔ̀nɔn busu babaraa dɛnaa fù da n da lɛ. Ǹ nə́ n toa tiãlɛa, ¹³ ǹ nə́ n lɛ dɛ ǹ nə́ pɛ: «Yezu, wɔa Mìinaa, makara bɔ wɔ‐a!» ¹⁴ Yezu nə́ ǹ yɛ, á pɛ ǹ nɛ: ka wo n dinin nyaa Lawa a kion wúlu‐bɔlen manɛ. Ǹ bɛ́ zii la woe walan, ǹ busu nya. ¹⁵ Ǹ goon bɛ́ á yɛ mà asɛ a busu nya, á wusoo á zii kũ, á n bɔyaa bɛ̀ á n Lawa tɔ boe ka lɛn gole ne. ¹⁶ Á daa kaa tán Yezu giulun, á n yɔrɔ kɔ tán lɛ, á barka da Yezu ni. Bɛa giĩ kɛ lɛ na á goã Samarii gána min lɛa. ¹⁷ Yezu tɔ́n pɛ: ǹ fùmaa lɛ tumaa a busu bie á nya wa ya? Sɛnɛ, manangɔrɔ kɛ na á woo maa? ¹⁸ ǹ kɔ́n nə n taasɛ á wusoo á daa barka da Lawa‐n wa, yǎa bɛa tii kɛ lɛ. ¹⁹ Yezu pɛ bɛa goon kɛ lɛ nɛ yoo lon,n woo. n din a goleemali na á n kirisibaa. ²⁰ Fariziɛ̃n lɛn nə́ nɔ̀n da Yezu la: Lawa n die a din a kiibaa lɛ koɛ biĩ, a na a dí lɛ nya a na a lɛ pã? Yezu nə́ ǹ lɛ si: min ba re sii kɔ́n yii a boo la a pɛ, mà Lawa a kiibaa lɛ a koa dɔ wa. ²¹ Min ba re boe la a pɛ mà á ke kànaa, hinlaa mà á ke kɛnɛn nɛ wa. Lawa ná a kiibaa lɛ koa ka bii gɔrɔ dɔn! ²² Yezu tɔ́n pɛ kialandɛnan lɛn nɛ: «Biikoo á re die, minin tá re giɛ li mà ǹ goã Min a Nɛgiĩ a kiibaa giulun, haalɛ tá lɛawaa goon toto ne, sɛnɛ, ǹ ba re yii wa. ²³ Ǹ tá re pii ǹ ni mà á ke kɛnɛn nɛ, mà á ke kànaa. Ka baran baa si bɛ ganaa ka wo kaa kunun ǹ ni wa. ²⁴ Sonbore, la a tɛ pɛ bɛ́ boe lɔn, a kanaa a lɛ̀ gùrù sii wɔlɔ tumaa fulu, Min a Nɛgiĩ a daa sii n die goɛ̃ miɛ̃. ²⁵ Sɛnɛ, yǎa ma fuu yii bɔrɔ parsiini, pelo minin nə n piɛ̃ ka ma nɛ. ²⁶ Màn mɛn nə n zɛnaa Nowee a biikoo li, bɛ lɛ n die n zɛnɛɛ doo Min a Nɛgiĩ a daa biikoo li. ²⁷ Minin man nə́ goã màn bii, ǹ nə́ màn mii. Giĩn man nə́ goã lɔn we, lɔn nə́ we giĩn li, yǎa Nowee a wɔ goo‐n pinaa. Mu gole lɛ tɔ́n daa á ǹ tumaa papaã. ²⁸ Màn mɛn nə n zɛnaa Lɔti dɔ a biikoo li, sii lɛ n die kɔnboe ka bɛ nɛ. Minin man nə́ goã màn bii, ǹ nə́ maǹ mii, ǹ nə́ mànan pii, ǹ nə́ kɛn siɛ̃, manə goã dan zumi, ǹ nə́ kionən doe. ²⁹ Sɛnɛ, Lɔti soo á n bɔ Sodɔmu ǹ mɛn pinaa, Lawa na á tɛ laanka kiribi bɔ lon á kaa kiwi lɛ a minin la ka la bɛ́ lɔn, á ǹ tumaa dɛ. ³⁰ A n die n biɛ miɛ Min a Nɛgiĩ a daa pinaa. ³¹ Bɛa pinaa kɛ nɛ, bɛ̀ min mɛn ta kala‐n, bɛ̀ bɛa dɛnaa gisĩ, a doamaa bie a wɔ kion mà a na a mànan goɛ wa. Min mɛn dɔ bɛ́ re goɛ̃ wuru‐n, bɛ dɔ a dɛnaa doamaa bie a wusoo a wo piɛ wa. ³² Lɔti a lɔ na a n yiri koa a gɔn mànan‐a á la a din a kirisibaa nɛ, sii mɛn nə yɛ, ka n yiri koa bɛ nɛ. ³³ Min mɛn bɛ́ giɛ li a na a din nyin tamaa, bɛa dɛnaa á die bɔ̀n biɛ a wɔ nɛ. Min mɛn bɛ́ bɔ̀n biɛ a wɔ nɛ, bɛa dɛnaa á die kirisibiɛ. ³⁴ Masɛ n pii ka nɛ máa bɛa pinaa tèlò kɛ nɛ, bɛ̀ min paa tá waa‐n tán piì goon la, Lawa á re goon siɛ, a goon kɛ toa walan. ³⁵ Bɛ̀ lɔ min paa tá wii loe kun, goon tá re n siɛ, goon kɛ nə n toa walan. [ ³⁶ Bɛ̀ giĩ min paa tá wuru‐n, goon tá re n siɛ, goon nə n toa walan.]» ³⁷ A kialandɛnan nə́ boo saa ǹ nə́ nɔ̀n da la mà Dɛnaa ganaa, mà bɛ n die n zɛnɛɛ maa? Yezu pɛ: «Á bɛ re n zɛnɛɛ bǎã woo bǎã nɛ, ka á re doɛ̃. Màn gere bɛ́ bǎã mɛn nɛ, zèwon manə n lɛ soekɔn walan.»

¹ Yezu boo gimə́ kɔ́n da a kialandɛnan manɛ, á nyaa ǹ nɛ mà min doamaa nɛ, a Lawa nyankɔ biikoo tumaa waáraa, a gù ná a giɛ̃ wa. ² Á pɛ ǹ nɛ: «Kiri‐kuruli goon na á goã kiwi goon ne, nyɛ́ɛbaa Lawa nɛ goã a yii la wa, a goã min kɔ́n dɔ guguru koe wa. ³ Lɔ giɔɔrɔ goon dɔ na á goã bɛa kiwi lɛ nɛ, bɛ na á goã die pii kiri‐kuruli lɛ nɛ mà a na asɛ a gɛ̀ doo bɔ asɛ a zɔ́ɔ ganaa. ⁴ Bɛa kiri‐kuruli lɛ nə́ n piã gunyin damata. Bɛ kio á tɔ́n pɛ a din ni mà sonbore, mà asɛ a nyɛ́ɛ biɛ Lawa‐n wa, asɛ a min kɔ́n dɔ guguru koe wa. ⁵ Sɛnɛ, mà lɔ giɔɔrɔ kɛ bɛ́ asɛ nɔmiɛ, mà asɛ n die a kiri sii yɔrɔ boe, mà a bɛ́ giɛ màn mɛn li asɛ bɛ zɛnaa nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, a baran da asɛ nɔmaa doo wa.» ⁶ Bɛ kio Dɛnaa wusoo doo á pɛ: «Ka n too kɔ kiri‐kuruli kɔkɔrɔ kɛ a da ǹ boo ganaa! ⁷ Sanparɛ ka Lawa nɛ, min mɛnɛn bɛ́ Lawa wɔn lɛa, ǹ ná a nyankoe tèlò‐n ka penleen ne, a ba re bǐɛ̃ zɛnɛɛ bɛn man wa? A ba re n nanaɛ a n dɔ ǹ lɛ wa? ⁸ Ma n pii ka nɛ, a n die bǐɛ̃ zɛnɛɛ ka nɛ fufuu. Sɛnɛ, Min a Nɛgiĩ bɛ́ re die ǹ mɛn waáraa, á re die yiɛ bɛ̀ kanaa minin nə́ tɔn golee‐n li, ǹ nə́ n yii diɛ a daa la?» ⁹ Yezu na á boo gimə́ kɛ da. Min mɛnɛn bɛ́ ǹ dinin biɛ min peperen lɛa Lawa yɔrɔ‐a, ǹ nə́ giɛ ǹ miãn‐a min kɔrɔn lɛa, a na á da bɛn manɛ: ¹⁰ Min paa na á woo Lawa nyankɔ Lawa a kion, goon na á goã Fariziɛ̃ lɛa, goon kɛ na á goã wusuru‐sili lɛa. ¹¹ Fariziɛ̃ lɛ sɛ giã lon a gɔrɔn, á Lawa nyankoe kɛnɛn: «Lawa, masɛ á barka diɛ n nɛ, a giala masɛ a goon ka min gialakunun kɛn nɛ wa. Bɛn man wurumunun lɛa, ka min baraan nɛ, ka naarɛbaalin ni. Ma á barka diɛ Lawa‐n doo, a giala ma ba ka wusuru‐sili kɛ bɛ́ lɔn wa. ¹² Masɛ nə n lɛ soɛ lɛawaa paa piizii goon gɔ́ɔ̃ nɛ. Ma á màn woo màn yii, ma na a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ koe Lawa la.» ¹³ Wusuru‐sili lɛ sɛ na á goã golee ne tiãlɛa, a yii din ba we á n mìi siɛ lon wa. Sɛnɛ, a na á goã n foo bii dii, a nə́ n lala diɛ bɛ̀ á n pii: «Lawa, makara bɔ masɛ‐a, masɛ n sii baraa‐zɛnaali lɛa.» ¹⁴ Yezu pɛ: «Man pii ka nɛ, bɛa wusuru‐sili lɛ wusoo á woo piɛ ka peperebaa nɛ Lawa yɔrɔ‐a, sɛnɛ, goon kɛ lɛ bɛ yɛ wa. A giala bɛ̀ min mɛn nə́ n din saa lon, ǹ tá re bɛa dɛnaa gisĩ, bɛ̀ min mɛn nə́ n din boɛɛn kɔ ǹ tá re bɛ siɛ lon.» ¹⁵ Minin man nə́ goã die Yezu li ka ǹ nɛnyaan tiɛɛ̃nɛn nɛ dinin, mà a n gɔn da ǹ ganaa, a Lawa nyankɔ ǹ lɛa. Kialandɛnan lɛn nə́ bɛ yɛ, ǹ nə́ yoo ǹ gialaa. ¹⁶ Sɛnɛ, Yezu mà ǹ da ka nɛnyaanan lɛn nɛ, á pɛ: «Ka toa nɛnyaanan nə da masɛ ganaa! Ka baran ǹ kurə́ wa. A giala, min mɛnɛn bɛ́ ka nɛnyaanan bɛ́ lɔn, Lawa a kiibaa lɛ n bɛn wɔ lɛa. ¹⁷ Masɛ n pii ka nɛ sonbore, bɛ̀ min mɛn lɛ kɔ Lawa a kiibaa lɛ ganaa ka nɛnyaan bɛ́ lɛ koe sii‐a lɔn wa, bɛa dɛnaa a boe la a wɔ Lawa a kanaa dii kɛ‐n wa.» ¹⁸ Zuifun goledɛnaa goon na á nɔ̀n da Yezu la: Mìinaa sonbore, masɛ doamaa nɛ ma wàa zɛnaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, masɛ nyin nyabaã yɛ? ¹⁹ Yezu pɛ nɛ wàa na á baa a tá masɛ bíi mà min sonbore? min kɔ́n ba sonbore wa, yǎa Lawa din sɔɔ̃. ²⁰ táa n tá dí‐pɛn lɛn doɛ̃: «N baran naarɛbaa zɛnaa wa, n baran gɛ̀ dɛ wa, n baran wurumu baa wa, n baran soɛ da min la wa, n díi laanka n náa guguru kɔ.» ²¹ Giĩ lɛ ná a lɛ si mà asɛ bɛa dí‐pɛn kɛn lɛn tamaa haalɛ asɛ a nɛnyaanbaa waáraa. ²² Yezu bɛ́ á bɛ ma, á pɛ nɛ: «Sii goon tá tɔn nə n nyaabiɛ: N gɔn màn tumaa sã, n na a wɔrɔ gii doobaan manɛ. N tá re gɔn màn gigiã yii lon Lawa a piɛ. Bɛ zɛnaa n tɔn da kɔ masɛ kio lɛ.» ²³ Giĩ lɛ bɛ́ á bɛ ma, a yɔrɔ kɔsɛ parsiini, a giala a na á goã pàãma lɛa taãn‐taãnɛ. ²⁴ Yezu yii bɛ́ a ganaa, á pɛ: «Pàãma a dɔ Lawa a kiibaa ǹ bǎã tá re kaka koe! ²⁵ Hiĩ, nyɔɔmaa a wɔ mɛsɛn yala‐n tá re goɛ̃ naanaa pàãma a wɔ Lawa a kiibaaa bǎã‐n nɛ.» ²⁶ Min mɛnɛn bɛ́ n too koe, bɛn nə́ pɛ: «Bɛ á miɛ̃, die n boe la a kirisibaa kəni?» ²⁷ Yezu nə́ ǹ lɛ si: «Min ba boe la a nə n din kirisibaa wa, yǎa Lawa ná a kirisibiɛ.» ²⁸ Piɛrɛ tɔ́n pɛ: «Wɔsɛn dɔn, wɔsɛn mɛnɛn nə gɔn mànan toa walan wɔ́ daa kɔ n lɛ.» ²⁹ Yezu nə́ ǹ lɛ si á pɛ ǹ nɛ: «Sonbore, masɛ n pii ka nɛ, min mɛn yii soo a ná a kion toa walan, a lɔ nɛ, ǹ dɔɔ̃nɔn nɛ, a yɛ‐wolen hinlaa a nɛnyaanan, Lawa a kiibaa ǹ dí kɛ a lɛa, ³⁰ bɛa dɛnaa á die màn gigiã yii kanaa kɛ lɛ din ni, ka bɛ dɔ nɛ, á die nyin nyabaã yii biɛ̃.» ³¹ Yezu kialandɛnaa fulupaa lɛ bíi a din li, á pɛ ǹ nɛ ǹ gɔrɔn: «Á ke, wɔ n woe Zeruzalɛmu. Lawa a boo gii‐dalin nə màn mɛn yii da Min a Nɛgiĩ wɔ gɔn la, bɛ n die n zɛnɛɛ. ³² A giala, ǹ tá re masɛ we tɔrɔ kɔsɔn gɔn, bɛn tá re yaa we ma ganaa, ǹ sɔ kaa ma la, ǹ sɛ̀ kaa ma ganaa. ³³ Ǹ tá re ma pɛnɛ ka sɔsɔrɔ nɛ, ǹ tá re ma dii ma gã. A lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa, masɛ yii á re wusii a kaa.» ³⁴ Sɛnɛ, kialandɛnan lɛn nə bɛa boon kɛn lɛn giala ma wa. Bɛa boo kɛ lɛ na á goã tì ǹ yɔrɔ‐a. Yezu bɛ́ màn mɛn pii ǹ ni, ǹ ba a giala miɛ wa. ³⁵ Yezu n dirii Zerikoo la. Á daa yaa yii tere‐a goon nə giã‐n tán zii gialaa, a n nyankoe. ³⁶ Á zaman lɛ lɛ ma, á nɔ̀n da mà wàa mɛn nɛ? ³⁷ Ǹ nə́ pɛ: «Nazarɛtin Yezu n kiɛ̃.» ³⁸ Á n lɛ dɛ, á pɛ: «Yezu, kii Davida tɔrɔ, makara bɔ masɛ ganaa!» ³⁹ Min mɛnɛn bɛ́ tɔ we nyɛɛnɛ, bɛn nə́ sɛ pɛ a ganaa, bɛ̀ ǹ nə́ pii ni mà a n lɛ tã. Sɛnɛ, a na á goã màn diɛ a lɛ dɛ li: «Davida tɔrɔ, makara bɔ masɛ ganaa!» ⁴⁰ Yezu golee á pɛ: ka da nɛ ma li. Yii tere‐a lɛ bɛ́ á n mɔrɔ,Yezu nɔ̀n da la ⁴¹ ma n giɛ li masɛ wàa zɛnaa n nɛ? A ná a lɛ si: «Mìinaa, masɛ yii bũ a wusoo a wɔlɔ yɛ.» ⁴² Yezu tɔ́n pɛ nɛ: «Masɛ máa n yii wɔlɔ yɛ! N din a goleemali na á n kirisibaa.» ⁴³ A din bǎã‐n gɔrɔ, a yii boo la á wɔlɔ yɛ, á goã koe Yezu lɛ bɛ̀ a n Lawa tɔ boe. Zaman lɛ tumaa bɛ yɛ, ǹ dɔ́n nə́ yoo ǹ nə́ barka diɛ Lawa nɛ.

¹ Yezu bɛ́ á dɔ Zerikoo, a n kiwi lɛ bii kuri kiɛ̃. ² Giĩ goon na á goã walan, a tɔ n Zaase. A na á goã wusuru‐silin goledɛnaa lɛa, gɔn màn gigiã dɔ́ goã a lon. ³ A na á goã giɛ li a yɛ Yezu bɛ́ min mɛn lɛa. Sɛnɛ, a na á goã min kunun lɛa. A goã boe la a Yezu yɛ zaman lɛ li wa. ⁴ Á tɔ́n baa si á woo nyɛɛnɛ, á dii gɔ́rɔ da kɔ́n tɔrɔ la, a tɔ n sikomɔrɔ. A na á bɛ zɛnaa màn mɛn bɛ́ toɛ, a Yezu yɛ, a giala, Yezu n die kiɛ̃ walan. ⁵ Yezu bɛ́ á dɔ bɛa bǎã lɛ nɛ, á n yii saa lon á pɛ Zaase ne: «Zaase, n nanaa n gisĩ, a giala masɛ doamaa nɛ man yu n din la pelo.» ⁶ Zaase nə́ n nanaa á gisĩ, á Yezu a tiibaa kũ ka nyɛnyɛɛ nɛ. ⁷ Minin mɛnɛn tumaa bɛ yɛ, bɛn nə́ goã zuzuũ sii, ǹ nə́ pii mà giĩ kɛ na á woo n yu sii baraa zɛnaali la. ⁸ Zaase golee Dɛnaa lɛ yɔrɔ‐a, á pɛ nɛ: «Mìinaa, á ke, man die ma gɔn màn a talɛɛ koe doobaan la. Masɛ min mɛnɛn bebele lɛlɛ má wɔrɔ si ǹ la, man die didie wɔ doo koe la yǎa gunyin sii.» ⁹ Yezu pɛ nɛ: «Pelo n din laanka n kion minin nə́ kirisibaa yɛ, a giala, n dɔ́ n Abrahamu tɔrɔ lɛa. ¹⁰ Sonbore, min mɛn bɛ́ papaã nɛ, Min a Nɛgiĩ na á daa ga bɛ lɛ li a tá a kirisibiɛ.» ¹¹ Yezu bɛ́ á diri Zeruzalɛmu la, minin bɛ́ n too koe bɛa boon kɛn lɛn‐a, ǹ nə́ taasɛ mà Lawa kiibaa lɛ n die die sisia gɔrɔ. Yezu boo gimə́ goon kɔsɔ da. ¹² Á pɛ: Kii nɛ goon ne, á woo gána sɔsɔɔ kɔ́n nɛ, á woo ga kiibaa li kii gole gole li, a nə n bɔyɛɛ. ¹³ A laan bɛ̀ a n woe, á lɛ dia a dí‐nyali fù la, á wɔrɔ we fù gii ǹ ni. Á pɛ ǹ nɛ mà ǹ dí nya nɛ ǹ là yɛ, bɛ̀ asɛ baa n bɔyɛɛ. ¹⁴ Sɛnɛ, a kɔɔ̃n a din a gána minin ganaa wa. Ǹ nə́ minin dia a kio mà ǹ pɛ kii gole gole lɛ nɛ, mà ǹsɛn ba li a giã ǹsɛn mìi la wa. ¹⁵ Sɛnɛ, á kiibaa lɛ yɛ, á n bɔyaa á daa, a wɔrɔ we kɔ a dí‐nyali fù mɛn la, á lɛ dia bɛn la. Á nɔ̀n da ǹ la, mà ǹ gogoonmaa na á boo la á dí nya á wàa là yɛ? ¹⁶ Ǹ bibinaa daa, á n bɔlɔ pɛ mà asɛ a dɛnaa ganaa, mà a wɔrɔ we lɛ na á wɔrɔ we fù kɔsɔ yɛ là lɛa. ¹⁷ Á pɛ bɛ nɛ mà á bǐɛ̃ kɔ, dí‐nyali sonbore. Mà a bɛ́ á bɔlɔgoondɛnaa baa sii boɛɛn nɛ, mà a giã kiwi fù mìi la kii lɛa. ¹⁸ Ǹ paabaa ǹ wɔ daa á pɛ mà asɛ a dɛnaa, mà a wɔrɔ we lɛ na á wɔrɔ we sooro kɔsɔ yɛ là lɛa. ¹⁹ Á pɛ bɛ dɔ nɛ mà a dɔ giã kiwi sooro mìi la kii lɛa. ²⁰ Sɛnɛ, ǹ goon daa á pɛ mà asɛ a dɛnaa ganaa, mà a wɔrɔ we lɛ á ke, mà asɛ na á da mɔnaa lɛkoro ne á koa. ²¹ Mà asɛ na á goã nyɛ́ɛ biɛ a din ni, a giala, mà á min kakaarɛ lɛa. Mà a bɛ́ a màn mɛn koa wa mà a n bɛ siɛ, mà a bɛ́ a màn mɛn da wa mà a n bɛ kuri. ²² Á pɛ a dɔ nɛ mà dí‐nyali naarɛ ke, mà asɛ n die kiri kuri la, a kɔnpɛ a din lɛ gɔ́ɔ̃ ǹ boon ne. Mà táa á dɔ̃ mà asɛ n min kakaarɛ lɛa, mà asɛ màn mɛn koa wa mà asɛ n bɛ siɛ, asɛ màn mɛn da wa asɛ n bɛ kuri. ²³ Sɛnɛ, mà wàa na á baa a wo asɛ a wɔrɔ lɛ kɔ pii‐kɔlen la, ǹ nə́ dí nya‐n wa? Mà asɛ a wusoo li, bɛ̀ asɛ bɛ́ re woe sii bɛn la ka là nɛ. ²⁴ Bɛ kio min mɛnɛn bɛ́ golee ne, kii lɛ pɛ bɛn manɛ mà ǹ wɔrɔ we goon kɛ lɛ si la, ǹ kɔ a fù dɛnaa kɛ la. ²⁵ Ǹ nə́ pɛ nɛ mà dɛnaa, mà fù tá bɛ gɔn gɔrɔ dɔn! ²⁶ Kii lɛ mà asɛ n pii ǹ ni: Màn bɛ́ min mɛn lon, kɔsɔ á re n diɛ bɛa dɛnaa wɔ li. Sɛnɛ, a bɛ́ a ba min mɛn lon wa, ta a boɛɛn mɛn dɔ din na a tan, ǹ tá re bɛ lɛ dɔ din sii la. ²⁷ Giĩ lɛ mà asɛ a zɔ́ɔn kɛn, min mɛnɛn bɛ́ mà ǹsɛn ba li asɛ giã ǹ mìi la wa, mà ǹ da ǹ nɛ kànaa, ǹ nə ǹ bɔlɔ kuru asɛ yɔrɔ‐a ²⁸ Yezu bɛ́ boon kɛn lɛn diɛ, á zii kũ á n woe Zeruzalɛmu. ²⁹ Yezu bɛ́ á diri Bɛtfazee la ka Betaanii ni, dia‐n woe Olivie dan kele la, á kialandɛnaa min paa dia, ³⁰ á pɛ ǹ nɛ: «Ka wo ka nyɛɛnaan kiwi kɛ nɛ, bɛ̀ ka dɔ a nɛ, ka á re dundun banɛɛ yii doa nɛ, min kɔ́n tɔn dii la bɔrɔ wa. Ka fore ka da nɛ. ³¹ Bɛ̀ min nɔ̀n da ǹ la, mà wàa nɛ ka tá fore, ka pɛ nɛ mà kasɛn Dɛnaa laadoo ná a ganaa.» ³² Dia dí‐a wolen lɛn nə́ woo, ǹ nə́ woo yaa ka Yezu bɛ́ á pɛ ǹ nɛ lɔn. ³³ Ǹ bɛ́ dundun banɛɛ lɛ fore, ǹ dɛnan mà wàa na á baa ǹ tá dundun banɛɛ kɛ fore? ³⁴ Ǹ dɔn nə́ ǹ lɛ si mà ǹsɛn Dɛnaa laadoo ná a ganaa. ³⁵ Bɛ kio ǹ nə́ daa dundun banɛɛ lɛ kɔ Yezu la. Ǹ nə́ ǹ mɔnaan bɔ ǹ nə́ nyɔmaa dundun lɛ la, ǹ nə́ Yezu kũ ǹ nə́ da la. ³⁶ Yezu bɛ́ woe, minin man nə́ goã ǹ mɔnaan boe nyɔmiɛ tán zii la. ³⁷ Yezu bɛ́ á diri Olivie dan kele kɛ a mìi zumaa la, a kialandɛnan tumaa kaa kun ka nyɛnyɛɛ nɛ, ǹ nə́ yoo ǹ tá loe loe Lawa tɔ boe ne ka lɛn gole ne, ǹ kaãbaa ǹ siin mɛnɛn tumaa yɛ, bɛn lɛa. ³⁸ Maǹ nə́ goã pii kɛnɛn «Kii ke die ka Dɛnaa tɔ nɛ, Lawa barka wɔ bɛ nɛ! Là nyantoro tá lon, gugurubaa goã lon a Lawa gole wɔ lɛa!» ³⁹ Fariziɛ̃n mɛnɛn bɛ́ zaman lɛ bii, bɛn nə́ pɛ Yezu ni: «Mìinaa, a pɛ n kialandɛnan lɛn nɛ, mà ǹ nə n lɛ tã.» ⁴⁰ Yezu nə́ ǹ lɛ si kɛnɛn: «Masɛ n pii ka nɛ, bɛ̀ ǹ nə́ n lɛ tã, kɔlɔn tá re n lɛ dii!» ⁴¹ Yezu bɛ́ á diri kiwi lɛ la á yɛ, á wuu pɛ la. ⁴² Á pɛ: «Zeruzalɛmu kiwi, màn mɛn bɛ́ là nyantoro koe n la, toa bɛ̀ n dɔ n bɛ giala miɛ kooro dinin pelo! Sɛnɛ, sisia, bɛ á durii ni n ganaa, n ba boe la n yɛ wa. ⁴³ A giala lɛawaan tá re die, n zɔ́ɔn tá re n lɛnpɛnɛ, ǹ nə n yɔrɔ bɔ taãn‐taãnɛ, ǹ nə n lɛ gɛwaa n paǹ din tumaa ganaa. ⁴⁴ Ǹ tá re n yui lenlen, n din laanka n gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ minin ni. Ǹ ba re kɔlɔ toɛ ǹ miã la n gɔ́ɔ̃‐n wa. A giala, Lawa biikoo mɛn bɔ á daa, mà a nə n sii sii la, n bɛa biikoo lɛ dɔ̃ wa.» ⁴⁵ Yezu wɔ Lawa a kion, á yoo á pii‐kɔlen loo. ⁴⁶ Á pɛ ǹ nɛ: Lawa a boo n pii: «Masɛ a kion lɛ n die goɛ̃ Lawa nyankɔ ǹ kion lɛa, sɛnɛ kasɛn nə́ baa wurumunun duru ǹ yala lɛa.» ⁴⁷ Yezu na á goã minin darɛɛ baraabaraa Lawa a kion. Wúlu‐bɔlen goledɛnan man nə́ goã giɛ li kun ka landa sii‐daraalin ni ka min golen ne, mà ǹ dɛ a gã. ⁴⁸ Sɛnɛ, ǹ goã doɛ̃ ǹ bɛ́ re siɛ lɔn wa, a giala, zaman lɛ na á goã n too koe a lon ka ǹ parsii ni.

¹ Ǹ kɔ́n pinaa Yezu na á goã minin darɛɛ Lawa a kion. A na á goã Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pii. Wúlu‐bɔlen goledɛnan nə́ daa ka landa sii‐daraalin ni ka min golen ne, ² ǹ nə́ nɔ̀n da la mà a n bɛa siin kɛn lɛn zɛnɛɛ ka wàa pàã nɛ? Mà die na á bɛa pàã lɛ kɔ la? Mà a bɛ pɛ ǹsɛn manɛ. ³ Yezu nə́ ǹ lɛ si kɛnɛn: «Masɛ dɔ n die nɔ̀n goon diɛ ka la. Ka pɛ masɛ nɛ: ⁴ Die na á Zaã dia batɛmu lɛ diɛ minin ganaa? Lawa na á dia hinlaa minin manɛ?» ⁵ Sɛnɛ ǹ nə́ yoo ǹ nə́ liere koe ǹ dinin bii ni, bɛ̀ ǹ nə́ pii mà bɛ̀ ǹsɛn nə́ pɛ mà Lawa na á dia, mà a n die pii ǹsɛn manɛ mà wàa na á baa ǹsɛn nə waa Zaã a boo la wa? ⁶ Sɛnɛ, mà bɛ̀ ǹsɛn nə́ pɛ mà minin man nə́ dia, mà zaman nə die ǹsɛn dii ka kɔlɔ nɛ ǹsɛn nə gã, a giala, mà min tumaa waa la, mà Zaã na á goã Lawa a boo gii‐dali goon lɛa. ⁷ Ǹ nə́ tɔ́n na a lɛ si mà ǹsɛn ba doɛ̃ min mɛn bɛ́ á dia wa. ⁸ Yezu dɔ mà bɛ̀ á miɛ̃: masɛ dɔ a pàã lɛ bɛ́ boe bǎã mɛn nɛ, ma n siin kɛn lɛn zɛnɛɛ nɛ, ma a bɛ pii wa. ⁹ Bɛ kio Yezu boo gimə́ kɛ da minbuiin lɛ nɛ á pɛ: Giĩ goon na á da wuru bɔ, á kɔ dí‐nyalin la mà ǹ ga a walan, bɛ̀ á nɛ kɔ, ǹ na a nɛ gii kɔn ka asɛ nɛ. Bɛ kio a din nə́ woo zii ni, á n die beleboe walan. ¹⁰ Da nɛ niɛ biikoo bɛ́ á dɔ, a ná a bɛ̀rɛgiĩ goon dia wuru dí‐nyalin lɛn li, mà ǹ na asɛ a da nɛ gii kɔ la a da nɛ. Sɛnɛ, wuru dí‐nyalin lɛn nə́ bɛ̀rɛgiĩ lɛ kũ ǹ nə́ dɛ, ǹ nə́ da á woo ka a gɔn kooro ne. ¹¹ Wurudɛnaa lɛ bɛ̀rɛgiĩ kɔsɔ dia, sɛnɛ, wuru dí‐nyalin lɛn ná a dɔ kũ ǹ nə́ dɛ, ǹ nə́ sìi da a ganaa, ǹ nə́ da á woo ka a gɔn kooro ne. ¹² Wurudɛnaa lɛ bɛ̀rɛgiĩ lɛ a sɔɔbaa ǹ wɔ dia. Ǹ nə́ bɛ dɔ dɛ, ǹ nə́ mà bɔ a ganaa, ǹ nə́ zũ kanaa. ¹³ Wurudɛnaa lɛ tɔ́n pɛ mà asɛ n die wàa zɛnɛɛ kəni? Asɛ a nɛgiĩ mɛn bɛ́ kɔɔ̃n asɛ‐a parsiini, mà asɛ n die bɛ lɛ diɛ. Mà kɔntan, ǹ tá re nyɛ́ɛbiɛ bɛ‐n sɛn. ¹⁴ Sɛnɛ, wuru dí‐nyalin lɛn yii bɛ́ á mɛ a ganaa lɔn, ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ: «Á ke, a kíɛ̃‐saali lɛ nɛ. Ka daa wɔ dɛ, wuru lɛ wɔsɛn dinin wɔ baa.» ¹⁵ Ǹ nə́ kũ ǹ nə́ bɔ wuru lɛ nɛ, ǹ nə́ dɛ á gã. Yezu tɔ́n nɔ̀n da: «A bɛ́ á n baa miɛ̃, wurudɛnaa lɛ n die wàa zɛnɛɛ kəni? ¹⁶ A n die die a wuru dí‐nyalin kɛn lɛn dɛ ǹ gã, á wuru lɛ koa min kɔsɔn li, ǹ na a dí nya.» Minin bɛ́ ǹ nə́ boon kɛn ma, ǹ nə́ pɛ mà Lawa die a ǹsɛn kanbaa kɛ ganaa! ¹⁷ Sɛnɛ, Yezu ga ǹ ganaa á pɛ: Lawa a boo lɛ a paǹ kɛ n wàa mɛn giala pii: «Kion‐dɔlen bɛ́ ǹ nə́ n piã ka kɔlɔ mɛn nɛ, bɛ lɛ na wusoo á kɛ gùrù dɔ ǹ kɔlɔ baa?» ¹⁸ Bɛ̀ min mɛn nə́ bɔ á mɛnaa bɛa kɔlɔ kɛ lɛ la, ǹ dɛnaa gù yii n yiyiɛ. Bɛ̀ kɔlɔ lɛ din dɔ bɔ á mɛnaa min mɛn la, a n bɛa dɛnaa yɔyɔrɛ. ¹⁹ Landa sii‐daraalin laanka wúlu‐bɔlen goledɛnan nə́ dɔ̃, mà Yezu na á boo gimə́ kɛ lɛ da ǹsɛn ganaa. Bɛ lɛ tamaa yii, maǹ nə́ goã giɛ li ǹ kũ bɛa bǎã kɛ lɛ nɛ, sɛnɛ, maǹ nə́ nyɛ́ɛ baa zaman nɛ. ²⁰ Ǹ nə́ nɔmaa ǹ nə́ giɛ Yezu gɔn li. Ǹ nə́ minin bɔ, bɛn nə́ ǹ dinin baa ka maǹ min peperen lɛa, ǹ nə́ ǹ dia Yezu li. Bɛn man nə́ goã giɛ li ǹ Yezu kũ a din lɛ gɔ́ɔ̃ ǹ boo‐a, a n baa a gòãn kuru pàãdɛnan li ǹ gɔn lɛa. ²¹ Ǹ nə́ nɔ̀n kɛ da la: «Mìinaa, wɔsɛn tá doɛ̃ wáa n bɛ́ màn mɛn pii, n bɛ minin darɛɛ ǹ mɛn‐a, bɛ á pepere. N ba bɔkɔnlɛ we wa. Minin doamaa bɛ́ nɛ ǹ tɔ wɔ pepere lɔn Lawa a zii la, ma n minin darɛɛ bɛ ganaa sɔnbɔraanɛ. ²² Á siĩni wɔ nyin giɔ̀mɔ saraa Rɔmun kii gole gole kɛ la, hinlaa wɔ baran saraa wa?» ²³ Sɛnɛ, Yezu nə́ ǹ minin sã ǹ yiri boo kɛ dɔ̃, á pɛ ǹ nɛ: ²⁴ «Ka wɔrɔ we goon nyaa masɛ nɛ. Die mìi nyin na a ganaa, ka die tɔ nɛ?» Ǹ ná a lɛ si mà kii gole gole kɛ nɛ. ²⁵ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «A bɛ́ miɛ̃, màn mɛn bɛ́ kii wɔ lɛa, ka bɛ kɔ kii la, ǹ mɛn dɔ bɛ́ Lawa wɔ lɛa, ka bɛ kɔ Lawa la.» ²⁶ Ǹ boo la ǹ nə́ sã ǹ boo kɔn kũ Yezu lɛ‐n zaman lɛ yɔrɔ‐a wa. Ǹ nə́ n kaãbaa Yezu a boo lɛ si ǹ gɔn lɛ ganaa, yǎa ǹ nɔmaa ǹ nə́ n lɛ tã. ²⁷ Sadusɛɛ̃n mɛnɛn bɛ́ ǹ ba lɛ koe mà geren yii á die kiɛ wa, bɛn kɔnɔn man nə́ daa Yezu li, ǹ nə́ pɛ nɛ: ²⁸ «Mìinaa, Muizu na á landa sii kɛ kiɛ̃ á kɔ wɔsɛn la: bɛ̀ min dɔɔ̃n nə́ lɔ saa, á goã a ná a nɛ yɛ lɔ lɛ‐a wa yǎa á woo gã, ǹ dɛnaa nə ǹ dɔɔ̃n a lɔ lɛ saa a nɛnyaanan yɛ a ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ dɔɔ̃n lɛ tɔrɔ goã.» ²⁹ Sadusɛɛ̃n lɛn nə́ pɛ: «Á ke, dɔɔ̃nɔn kɔnɔn man nə́ goã min sɔbaa. Ǹ bibinaa lɔ goon saa, a nɛ yɛ‐a wa, á gã. ³⁰ Ǹ paabaa ǹ wɔ dɔ́ lɔ lɛ wɔ, ³¹ bɛ kio ǹ sɔɔbaa ǹ wɔ. Sii lɛ nə́ n zɛnaa kɔn kio‐a miɛ̃, yǎa á woo dɔ ǹ sɔbaamaa tumaa ganaa. Sɛnɛ, ǹ tumaa gã bɛ̀ ǹ kɔ́n ná a nɛ yɛ lɔ lɛ‐a wa. ³² Bɛ tumaa kio kəni, lɔ lɛ dɔ́ gã. ³³ Haya, bɛ̀ geren yii kaa ǹ mɛn pinaa, bɛa lɔ kɛ lɛ n die goɛ̃ die wɔ lɛa? A giala, ǹ dinin sɔbaamaa tumaa wɔ lɔ lɛa!» ³⁴ Yezu nə́ ǹ lɛ si á pɛ ǹ nɛ: «Lɔ saa laanka wɔ giĩ li n kanaa kɛ wɔ lɛa. ³⁵ Sɛnɛ, geren yii kaa li, Lawa bɛ́ re lɛ koe min mɛnɛn nə giã kanaa dii kɛ nɛ, bɛn ba re lɔ siɛ wa, lɔn dɔn ba re we giĩ li wa. ³⁶ Bɛn ba boe la ǹ gã doo wa. Maǹ goon ka lon a dia dí‐a wolen ne. Maǹ Lawa a nɛnyaanan lɛa, a giala, ǹ yii kaa ǹ nə́ n bɔ geren bii. ³⁷ Muizu nyaa foaãnɛ, mà geren yii doamaa nɛ a kaa. Tɛ yoo daãn mɛn ganaa, Muizu bɛ́ bɛ boo diɛ sɛ́wɔ paǹ mɛn nɛ, a na á Dɛnaa bíi mà "Abrahamu a Lawa, Izaaki a Lawa, ka Zakɔba a Lawa". ³⁸ Lawa lɛ, a n yiikoonaan Lawa lɛa, a bie geren Lawa lɛa wa, a giala, min tumaa yii n koo Lawa yɔrɔ‐a.» ³⁹ Landa sii‐daraalin kɔnɔn nə́ boo saa ǹ nə́ pɛ mà Mìinaa ganaa, mà á boo sonbore da. ⁴⁰ A giala, ǹ yii goã we la doo, ǹ nə́ nɔ̀n diɛ ka sii kɔ́n nɛ wa. ⁴¹ Yezu pɛ zaman lɛ nɛ: A n siɛ lɔn minin nə́ pii mà Minin Nyin‐sili lɛ n Davida a nɔ̀ɔn lɛa? ⁴² Kii Davida dinmaa dɔ lɔ loe‐n kɛnɛn: Dɛnaa Lawa pɛ maa Dɛnaa nɛ: «Giã ma gusin, ⁴³ yǎa ma gɔ̀lɔ̀baa lɛ piɛ̃ koe n la, n zɔ́ɔn nə die kiɛ tán n gòãn giulun.» ⁴⁴ Kii Davida n Nyin‐sili lɛ bíi mà asɛ a Dɛnaa. A n goɛ̃ a nɔ̀ɔn dɔ lɛa lɔn doo? ⁴⁵ Zaman mɛn tumaa bɛ́ n too koe a lon, Yezu pɛ a kialandɛnan manɛ bɛn lɛn yɔrɔ‐a kɛnɛn: ⁴⁶ «Ka n dinin kũ landa sii‐daraalin kɛn ganaa. Bibiə́ ka mɔnaa dadaran nɛ n kɔɔ̃nɛ ǹ ganaa. Ǹ fòo da ǹ nɛ, ǹ nə ǹ guguru kɔ, bɛ n kɔɔ̃nɛ ǹ‐a zaman bǎãn nɛ. Lɛsɔkɔn kionən ne ka zɔ́n màn bii ǹ bǎãn nɛ, maǹ giɛ nyɛɛnaa ǹ bǎãn li, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ nə ǹ yɛ. ⁴⁷ Maǹ Lawa nyan sɔsɔrɔn koe, ǹ nə́ n dinin biɛ min taãnan lɛa minin yɔrɔ‐a, a da yaa maǹ mɛnɛɛ lɔ giɔɔrɔn la, ǹ tá ǹ gɔn mànan sii ǹ la. Lawa á die dɔlɔ gole diɛ ǹ mìi ni a la ǹ miãn wɔ nɛ.»

¹ Yezu nə́ n yii saa lon á yɛ, mà min mɛnɛn bɛ́ ǹ gɔn màn gialaa kiɛ Lawa gɔ ǹ wɔrɔ kaa ǹ goo lɛ nɛ, pàãman manɛ. ² Á lɔ giɔɔrɔ doobaa goon dɔ yɛ, bɛ n wɔrɔ we bisin màn paa kiɛ goo lɛ nɛ. ³ Yezu pɛ: «Sonbore, masɛ n pii ka nɛ, lɔ giɔɔrɔ doobaa kɛ lɛ màn mɛn da goo lɛ nɛ, bɛ á soɛ min gialakun kɛ tumaa wɔ nɛ. ⁴ A giala, minin kɛn lɛn man nə́ màn bɔ ǹ gɔn màn gigiã kɛ nɛ, ǹ nə́ kaa goo lɛ nɛ. Sɛnɛ, lɔ kɛ sɛ na a ná a doobaabaa ǹ wɔ din tumaa saa, á da a nɛ, a bɛ́ n din toe ka màn mɛn nɛ ke lɛn.» ⁵ Min tɛnɛn man nə́ goã Lawa a kion lɛ boo diɛ, a siĩnbaa nɛ, a kɔlɔ sonboren ne, ka màn sonboren mɛnɛn bɛ́ a nɛ, ǹ nə́ ǹ kɔ Lawa la. Sɛnɛ, Yezu pɛ ǹ nɛ: ⁶ «Lɛawaan tá re die, ka yii bɛ́ kion mɛn‐a ke lɛn, a kɔlɔ kɔ́n ba re goɛ̃ ǹ miã lalan wa. A din tumaa á re kiɛ.» ⁷ Minin nə́ nɔ̀n da Yezu la mà Mìinaa, mà bɛ n die n zɛnɛɛ biĩ? Mà sii mɛn dɔ n die nyɛɛ mà ǹ zɛnaa biikoo dɔ? ⁸ Yezu nə́ ǹ lɛ si á pɛ: «Ka n dinin kũ, ka baran toa min kɔ́n nə ka yiri sã wa. A giala, min gigiã á re die ka masɛ tɔ nɛ. Ǹ didie á re pii mà asɛ din lɛ nɛ, ka tá n yii diɛ la, mà haya, mà biikoo lɛ pã kəni. Sɛnɛ, ka baran kɔ ǹ lɛ wa. ⁹ Ka á re zian boo miɛ, ka minin piã boo ne, nyɛ́ɛ baran ka kũ wa. A giala, bɛa siin kɛn lɛn doamaa nɛ, ǹ nə n zɛnaa bɔrɔ, bɛ bie re goɛ̃ kanaa a nya lɛa gɔrɔ wa.» ¹⁰ Á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Gána á re zia biɛ gána kɔsɔ ganaa, kii á re zia biɛ ǹ miã kii ganaa. ¹¹ Tán bìn diɛ dadaraan tá re n zɛnɛɛ. Busu baraan laanka bòo á re we bǎã gigiã nɛ. Nyɛ́ɛ da ǹ siin ni, ka sii giala pɛ ǹ màn dadaran tá re boe lon gɔ̀nɔn ganaa. ¹² Sɛnɛ, bɛa siin kɛn lɛn laan bɛ̀ maǹ nə́ n zɛnɛɛ, ǹ tá re ka kuĩ, ǹ fuu nyaa ka nɛ. Ǹ tá re ka we kiri‐kurulin gɔn lɛsɔkɔn kionən ne, ǹ tá re ka kiɛ kòso‐n. Ǹ tá re ka kuĩ, ǹ wo ka‐n kiin laanka pàãdɛnan gialakunun yɔrɔ‐a masɛ tɔ a lɛa. ¹³ Bɛ á re n biɛ biikoo lɛa ka lon ka siére baa ǹ boo pɛ. ¹⁴ Ka da ka yiri ni mà ka doamaa bie, ka saa lɛlɛ ka n dinin bɔ sii ni ǹ boo yɔrɔ bɔ ka koa wa. ¹⁵ A giala, masɛ dinmaa lɛ n die boo koe ka la, ka zɔ́ɔ kɔ́n ná a ba boe la a bɛ liere kɔ wa, masɛ n die yiridɛnaabaa dɔ koe ka la, ka zɔ́ɔ kɔ́n ná a ba boe la a kaa boo kìi yiɛ wa. ¹⁶ Ka dɔɔ̃nɔn laanka ka yɛ‐wolen ne, ka ka giaáran tá re ka we minin gɔn, haalɛ kaa díin laanka ka daanan dɔn dinin. Ǹ tá re ka tɛnɛn dinin dii ǹ gã. ¹⁷ Ka tìĩ á die boe min tumaa nyin ni masɛ tɔ a lɛa. ¹⁸ Sɛnɛ, màn kɔ́n ba re ka kuĩ wa. ¹⁹ Ka n wen yii, bɛ á re toɛ ka nyin nyabaã yɛ. ²⁰ Ka bɛ́ re zia gɔnɔn yii ǹ mɛn waáraa Zeruzalɛmu kiwi lɛnpɛnɛ, ka dɔ̃ mà a yu biikoo dɔ. ²¹ Haya, bɛa biikoo li, min mɛnɛn bɛ́ re goɛ̃ Zudee gána nɛ, bɛn nə baa si ǹ wo kelen la. Ǹ mɛnɛn bɛ́ re goɛ̃ kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛn nə soo ǹ nə n bɔ kiwi. Ǹ mɛnɛn bɛ́ re goɛ̃ lalaa lɛ‐an nɛ, bɛn baran wɔ kiwi wa. ²² A giala, bɛa biikoo lɛ n die goɛ̃ Lawa a gɛ̀ doo bɔ ǹ lɛawaan lɛa. Màn mɛn tumaa nə n kiɛ̃ sɛ́wɔ nɛ, bɛ doamaa nɛ a n zɛnaa bɛa lɛawaan kɛn lɛn nɛ. ²³ Bɔ̀n nə die goɛ̃ lɔ nɔnoan wɔ lɛa, ka ǹ mɛnɛn dɔn bɛ́ nɛnyaanan nə́ ǹ gɔn, ǹ nə́ nyɔ koe ǹ la bɛa lɛawaan kɛn lɛn li. A giala, Lawa n die a busii nyɛɛ tɔrɔ kɛ lɛ nɛ, fuu gole á die gána lɛ yii. ²⁴ Ǹ tá re zia biɛ ǹ ganaa, ǹ nə ǹ tɛnɛn dɛ ǹ gã, ǹ wo ǹ gialakunun ni gána kɔsɔn kɛn tumaa nɛ kòso nɛn lɛa. Tɔrɔ kɔsɔn tá re basaã koe Zeruzalɛmu kiwi lɛ nɛ, Lawa din nə biikoo mɛn kɔ ǹ la, yǎa bɛ́ kiɛ̃. ²⁵ Sii giala pɛ ǹ mànan tá re yii wasa nɛ ka mui ni ka leeren ne. Kanaa gɔ́ɔ̃ nɛ gánan tá re goɛ̃ foo biɛ niɛ nɛ, yìsi mu wuu laanka a bìn diɛ á die nyɛ́ɛ diɛ ǹ ganaa. ²⁶ Bɛa biikoo li minin man die giɛ̃ nyɛ́ɛ gɔn bɛa fuu siin kɛn lɛn da kanaa a lɛa. A giala, lon màn pàãdɛnan dinin tumaa á re n lɔlɛkɔn. ²⁷ Bɛ kio kəni, ka á re Min a Nɛgiĩ yii die labara la, ka pàã gole laanka gugurubaa gole ne. ²⁸ Bɛ̀ bɛa siin kɛn lɛn nə́ n giala kɔ, ǹ tá n zɛnɛɛ, ka golee, ka n foo taã doo, a giala, ka bɔlɔ bɔ biɛ‐n diri.» ²⁹ Bɛ kio, Yezu sii a kɔnboe kɛ nyaa ǹ nɛ: «Ka ga gɔ́rɔ laanka da gialakunun kɛn tumaa ganaa. ³⁰ Bɛ̀ ka ǹ yɛ luu piɛ̃ lɔn gɔrɔ, ka n doɛ̃ ka dinin ganaa mà bɔ̀nɔn diri. ³¹ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, bɛ̀ ka dɔn nə́ bɛa siin kɛn lɛn yɛ n zɛnɛɛ, ka dɔ̃, mà Lawa a kiibaa lɛ a daa diri. ³² Sonbore, masɛ n pii ka nɛ: Pelo minin kɛn ba re giɛ̃ ǹ nya, bɛ̀ bɛa sii kɛ tumaa ná a n zɛnaa wa. ³³ Lon laanka tán tá re kiɛ̃, sɛnɛ, masɛ a boon kɛn ba re kiɛ̃ wa.» ³⁴ Yezu mà ǹ ganaa: «Ka n dinin kũ! Kaa taasiɛn baran n doa zɔ́nɔn ganaa, ka yɔ mii baraa nɛ, ka kanaa a gɔ́ɔ̃ bii siin ni wa, màn mɛn bɛ́ toɛ, dɔlɔ bɔ pinaa kɛ lɛ baran da ka tɔwaa wa, ³⁵ lɛawaa mɛn bɛ́ re die kirii kanaa min din tumaa la, ka kan a màn kũ bɛ́ lɔn. ³⁶ Sɛnɛ, ka n yii dɔraa, ka Lawa nyankɔ biikoo tumaa waáraa, màn mɛn bɛ́ toɛ, pàã yɛ ka lon, ka n bɔ bɛa biɛ̃ ǹ siin kɛn lɛn nɛ, ka boo la ka golee biɛ̃ ka foo tãbaa nɛ Min a Nɛgiĩ yɔrɔ‐a kiri kuru ǹ bǎã nɛ.» ³⁷ Bɛ̀ lɛ̀ waa, Yezu na a biikoo yii zɛnɛɛ Lawa a kion, á n minin darɛɛ. Sɛnɛ, tèlò‐n a na á goã a biikoo yii zɛnɛɛ Olivie dan kele la. ³⁸ Baayɛlɛ yiisoone, zaman lɛ tumaa na á goã die a li Lawa a kion, ǹ nə n too kɔ a boo ganaa.

¹ Zuifun yɔ bùbaã buuru zɔ́n nə die. Maǹ bɛa zɔ́n lɛ bíi kiɛ̃mala ǹ zɔ́n. ² Wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ ka landa sii‐daraalin man nə́ goã giɛ li ǹ Yezu kũ ka durii ni ǹ dɛ, a giala, maǹ nə́ goã nyɛ́ɛ biɛ zaman lɛ nɛ. ³ Zudaasi mɛn bɛ́ á goã kun ka Yezu a kialandɛnan lɛn nɛ, ǹ nə́ bíi Kariyɔtin giĩ, Sɛtaan wɔ bɛ foo ne. ⁴ Á kiɛ̃ á woo kɔn yɛ ka wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ, ka Lawa a kion a garadin goledɛnan nɛ Yezu kũ ǹ gɔn boo ganaa. ⁵ Yǎa bɛn nə n nyɛnyɛɛ, ǹ nə́ lɛ kɔ mà ǹsɛn tá wɔrɔ koe la. ⁶ Zudaasi lɛ kɔ bɛ ganaa. Á yoo á giɛ biikoo sonbore li, màn mɛn bɛ́ toɛ, a Yezu wɔ ǹ gɔn bɛ̀ zaman lɛ wɔlɔ na a ba kunu wa. ⁷ Zɔ́n kɛ lɛ Zuifun nə́ zɛnɛɛ, yɔ bù ná a ba buuru li wa, ǹ bɛ́ wúlu sèren dii lɛawaa mɛn li, ǹ kiɛ̃mala ǹ zɔ́n lɛ a zɛnaa ǹ wɔn lɛa, bɛa pinaa dɔ. ⁸ Yezu Piɛrɛ laanka Zaã dia, á pɛ ǹ nɛ: ka wo kiɛ̃mala ǹ zɔ́n lɛ a màn‐bii zɛnaa, wɔsɛn nə da bii. ⁹ Bɛa min paa lɛ tɔ́n nɔ̀n da la: ma n giɛ li wɔsɛn nə wo màn‐bii lɛ zɛnaa maa? ¹⁰ Yezu nə́ ǹ lɛ si kɛnɛn: «Bɛ̀ ka tá re we kiwi, giĩ goon tá re die n diɛ ka lɛ, mu dɔ́n ná a mìi ni. Ka kɔ a kio lɛ, a bɛ́ re we kion mɛn nɛ, ka wɔ walan. ¹¹ Ka pɛ kion lɛ a dɛnaa‐n mà mìinaa mà asɛ laanka a kialandɛnan bɛ́ re kiɛ̃mala ǹ zɔ́n màn bii bǎã mɛn nɛ, mà bɛ á maa? ¹² Bɛa giĩ lɛ á re kion gole goon nyɛɛ ka nɛ lon ǹ miã lalan, ka laadoo màn din tumaa ná a nɛ. Ka zɔ́n mànan lɛn yɔrɔ bɔ walan.» ¹³ Ǹ nə́ woo, Yezu sii lɛ yɔrɔ pɛ ǹ nɛ lɔn, ǹ nə́ woo a din tumaa yaa miɛ̃. Ǹ nə́ kiɛ̃mala ǹ zɔ́n lɛ a màn‐bii zɛnaa. ¹⁴ Biikoo bɛ́ á dɔ, Yezu daa giã tán màn‐bii la, a dia dí‐a wolen lɛn nə kun ni. ¹⁵ Yǎa a pɛ nɛ kɛnɛn: «Masɛ foo na á goã mu mii taãn‐taãn kiɛ̃mala ǹ zɔ́n kɛ li, ma bii kun ka nɛ ma tɔn fuu yɛ. ¹⁶ A giala, masɛ n pii ka nɛ: Masɛ a re kɛ miã kɔsɔ bii doo duduu wa, yǎa a zɛnaa ǹ mìi taãn‐taãn kɛ a lɛ pã pinaa, Lawa a kiibaa ǹ bǎã nɛ.» ¹⁷ Á tɔ́n paan si, a bɛ́ á barka da Lawa nɛ a ganaa á nya, á pɛ: «Ka kɛ si, ka mi ka kɔ kɔn la. ¹⁸ A giala masɛ n pii ka nɛ: Ma a re rezɛ̃ da nɛ mu mii doo wa, yǎa Lawa a kiibaa kɛ doe.» ¹⁹ Bɛ kio á buuru saa, a bɛ́ á barka da Lawa nɛ a ganaa á nya, á yiyiɛ kɔn á kɔ ǹ la, bɛ̀ a n pii: «Masɛ din gɔ̀nɔn nə ka kɛ nɛ, ma á koe kaa lɛa. Ka die ka bɛa sii kɛ lɛ zɛnaa masɛ kio, ka n yiri gisĩ masɛ nɛ.» ²⁰ Màn‐bii lɛ á nya kio, á duvɛ̃ dɔ saa paan nɛ á kɔ ǹ la, á pɛ: «Paan ke, masɛ din mà na a nɛ, á kaa kaa lɛa, a n lɛ kɔ kɔn la dii lɛa.» ²¹ Yezu pɛ: «Sɛnɛ, á ke, min mɛn bɛ́ re masɛ koe maa zɔ́ɔn la, bɛa dɛnaa á ke n gɔn we màn‐bii‐n kun masɛ nɛ. ²² Sonbore ne, Min a Nɛgiĩ n die giɛ̃, a kɔnpɛ ka Lawa a sii yɔrɔ bɔ nɛ, sɛnɛ, min mɛn bɛ́ re we a zɔ́ɔn gɔn, bɛa dɛnaa wɔ n ka bɔ̀n nɛ.» ²³ A kialandɛnan lɛn nə́ yoo ǹ nə́ nɔ̀n diɛ kɔn la, mà ǹsɛn die n die bɛa sii kɛ zɛnɛɛ? ²⁴ Kialandɛnaa fulupaa lɛ yoo, ǹ nə́ liere koe, mà ǹsɛn man giɛ li, ǹ dɔ̃ mà die n siĩni a goã gole ǹsɛn bii. ²⁵ Yezu pɛ ǹ nɛ «Gánan kiin man nɔmaa diɛ ǹ mìi ni. Min mɛnɛn bɛ́ pàã nyɛɛ ǹ nɛ, bɛn lɛn man wusii doo ǹ nə́ pii, mà ǹ nə ǹsɛn bíi "bǐɛ̃‐zɛnaalin". ²⁶ Sɛnɛ, kaa wɔ ba miɛ̃ wa. A yɔrɔ n ka kɛ nɛ, ka tumaa a gole lɛ nə n baa ka kaa kiɛɛrɛdɛnaa bɛ́ lɔn. Kaa nyɛɛnaandɛnaa nə n baa kaa dí‐nyali lɛa. ²⁷ Ka dinin kánaa, man nɔ̀n diɛ ka la, min paa kɛ bii die n gole: Min mɛn bɛ́ tán màn bii, hinlaa min mɛn bɛ́ màn lɛ siɛ koe a biili la? Giã tán a màn‐biili lɛ bie gole wa? Sɛnɛ, masɛ n ka bii, ka dí‐nyali bɛ́ lɔn! ²⁸ Ka dinin lɛn man ka nɔmaa si ka ganaa kun ka masɛ nɛ, maa fuu yɛ biikoon li. ²⁹ Maa Díi Lawa bɛ́ á kiibaa kɔ ma la lɔn, ma dɔ n die kiibaa koe ka la miɛ̃. ³⁰ Ka á re màn bii ka màn mi kun ka masɛ nɛ, maa kiibaa ǹ bǎã kɛ nɛ, ka á re giɛ̃ kii dankanan la, ka goã Izirayeli tɔrɔ fulupaa kɛ mìi la kun ka masɛ nɛ.» ³¹ Dɛnaa pɛ: «Simɔn, Simɔn, n too kɔ. Sɛtaan na á nɔ̀n da mà Lawa zii kɔ asɛ la, asɛ nə ǹ duwə́ ka ǹ bɛ́ wii duwii lɔn. ³² Sɛnɛ, masɛ Lawa nyankɔ n lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, n golee Lawa li baran papaã wa. Bɛ̀ n wusoo ń daa masɛ ganaa ǹ mɛn waáraa, n dɔ n dɔɔ̃nɔn lɛ ǹ pàã yɛ.» ³³ Piɛrɛ mà a ganaa: «Dɛnaa, masɛ bii yiimaa‐n kunun n ni, ta ma wo kòso‐n kunun n ni hinlaa ma gã kunun n ni.» ³⁴ Yezu pɛ: «Piɛrɛ, masɛ n pii n ni, koo laan bɛ̀ a n wuu pii pelo kɛ lɛ din ni, bɛ̀ n nə́ piã ka masɛ nɛ gunyin sɔɔ.» ³⁵ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Masɛ bɛ́ má ka dia biikoo mɛn waáraa, má pɛ ka nɛ máa ka baran wɔrɔ saa wa, boroo ne ka kɔsɔn nɛ, màn nyaabaa ka ganaa?» Ǹ ná a lɛ si mà màn kɔ́n nyaabaa ǹsɛn‐a wa. ³⁶ Á pɛ ǹ nɛ: Sɛnɛ sisia, masɛ n pii ka nɛ, bɛ̀ wɔrɔ tá min mɛn lon, ǹ dɛnaa saa, bɛ̀ boroo tá min mɛn lon, bɛ dɔ a dɛnaa na a wɔ saa. Bɛ̀ gɔya ba min mɛn lon wa, ǹ dɛnaa na a dɔnkɛ gole sã a gɔya goon pii. ³⁷ A giala, masɛ n pii ka nɛ, Lawa a boo bɛ́ màn mɛn pii, yǎa bɛ lɛ piɛ̃ masɛ ganaa: «Ǹ nə́ da kun ka basaã‐kɔlen ne.» Sonbore dɔ nɛ, màn mɛn bɛ́ á n pɛ masɛ wɔ gɔn la, bɛ n die n zɛnɛɛ a lɛ pã. ³⁸ Ǹ nə́ pɛ nɛ mà Dɛnaa, mà gɔya màn paa á ke. Á ǹ lɛ si: «Á siĩn kɛnɛn.» ³⁹ Yezu soo á woo Olivie dan kele la, ka a bɛ́ nɛn bɛ̀ a zɛnaa lɔn. A kialandɛnan nə́ kɔ lɛ ǹ nə́ woo. ⁴⁰ Yezu bɛ́ á dɔ walan á pɛ ǹ nɛ: ka Lawa nyankɔ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka nyan mɛnaa damagɔ́ɔ̃li ǹ sii gɔ́ɔ̃‐n wa. ⁴¹ A din nə́ tɔ́n nə n zɔ̃ á n bɔ ǹ ganaa, á woo tiãlɛa sɔsɔɔ ka kɔlɔ zũ a mɛ tán‐a ǹ bǎã bɛ́ lɔn. A bɛ́ á kaa tán, á Lawa nyankɔ á pɛ: ⁴² «Maa Díi, bɛ̀ n tá li, là paparɛɛ kɛ wɔlɔ lui masɛ ganaa. Sɛnɛ, masɛ foo sii baran n zɛnaa wa, n din wɔ nə n zɛnaa.» ⁴³ Lon a dia dí‐a wole goon tɔ́n bɔ lon, á daa n dɔ lɛ, á pàã kɔ la. ⁴⁴ Yiri lɔlɔkɔn baraa Yezu kũ, á wusoo á màn da a Lawa nyankɔ li. Á tɛ̀fuu pã, bɛ n kiɛ ka mà bɛ́ doɛ tán lɔn.] ⁴⁵ Bɛa Lawa nyankɔ kɛ lɛ kio, a bɛ́ á yoo, á daa a kialandɛnan lɛn bǎã nɛ, á daa yaa yɔrɔ kɔsiɛ nə́ ǹ gù dɛ, ǹ nə́ nyuù wɔ. ⁴⁶ Á pɛ ǹ nɛ: «Wàa na á baa ka á nyuù we? Ka yoo ka Lawa nyankɔ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka nyan mɛnaa damagɔ́ɔ̃li ǹ sii‐n wa.» ⁴⁷ Yezu bɛ́ boo diɛ miɛ̃, zaman kɔ́n nə́ dɔ ǹ li. Min mɛn bɛ́ ǹ nə́ bíi Zudaasi, á n Yezu a dia dí‐a wole fulupaa lɛ a goon lɛa, bɛ na á goã tɔ we zaman lɛ nyɛɛnɛ. Á n mɔrɔ Yezu ganaa mà a nə n soɛ a nɛ, á fòo diɛ nɛ. ⁴⁸ Yezu pɛ nɛ: «Zudaasi, táa n nə n Min a Nɛgiĩ lɛ we zɔ́ɔn gɔn ka fòo diɛ nɛ!» ⁴⁹ Sii mɛn bɛ́ re n zɛnɛɛ, ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛ yɛ, Yezu a tá kun wolen lɛn nə́ nɔ̀n da la mà Dɛnaa ganaa, mà ǹsɛn nə ǹ dɛ ka gɔyan nɛ? ⁵⁰ Yǎa ǹ goon wúlu‐bɔlen kiã a dí‐nyali a gusin a too sɛlɛ á bɔ a ganaa. ⁵¹ Sɛnɛ, Yezu boo saa á pɛ kɛnɛn: «Ka golee ka kiĩni.» Á n gɔn da giĩ lɛ too lɛ ganaa, á da a bǎã nɛ. ⁵² Wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ ka Lawa a kion lɛduə̃li dadaran laanka min golen mɛnɛn bɛ́ giɛ li ǹ Yezu kũ, Yezu pɛ bɛn manɛ: «Ka n ka gɔya sàn laanka babalan goa, ka daa masɛ gialaa, ka masɛ n mɛnaa minin la wole lɛa? ⁵³ Ma bɛ́ kun ka nɛ baraabaraa Lawa a kion ka ma kũ wa. Sɛnɛ sisia, biikoo kɛ na á n koa ka nɛ, a na á n koa wɔlɔ tì goledɛnaa Sɛtaan dɔ nɛ.» ⁵⁴ Ǹ nə́ Yezu kũ, ǹ nə́ woo wɔ nɛ wúlu‐bɔlen kiã a kion. Piɛrɛ na á goã wɔlɔ sɔsɔɔ nɛ, á n koe a kio lɛ. ⁵⁵ Minin bɛ́ ǹ nə́ tɛ koa sumu lɛ bii, ǹ nə́ giã‐n tán kun, Piɛrɛ woo giã tán kunu ǹ ni. ⁵⁶ Dí‐nyalin lɔ goon bɛ́ á yɛ giã‐n tán tɛ lɛ a fúlu li, á n yii doa la, á pɛ: «Kɛ dɔ́ goã kun ka giĩ lɛ nɛ.» ⁵⁷ Sɛnɛ, Piɛrɛ ná a liere kɔ. lɔ lɛ ganaa, masɛ a giĩ lɛ doɛ̃ wa. ⁵⁸ Boɛɛn nɛ bɛ kio, min kɔsɔ Piɛrɛ lɛ yɛ, yǎa bɛ dɔ́ pɛ: táa n dɔ n kun ka giĩ kɛ lɛ a minin ni. Piɛrɛ ná a lɛ si: haayii, masɛ a kunun ǹ ni wa! ⁵⁹ Biikoo goon bɛ kio, min kɔsɔ wusoo á laa doo mà liere din ba a‐n wa, mà kɛ goã kun ka giĩ lɛ nɛ, mà ka bɛ dɔ nɛ, mà Galilee gána min ni. ⁶⁰ Piɛrɛ ná a lɛ si: «N bɛ́ bɔlɔ mɛn pii ke masɛ a bɛ miɛ wa.» A din bǎã‐n gɔrɔ, a bɛ́ bɛa boo lɛ diɛ koo sà wuu pɛ. ⁶¹ Dɛnaa nə́ n yɔrɔ bɔyaa á ga Piɛrɛ ganaa. Yǎa Piɛrɛ yiri da ka Dɛnaa a boo lɛ nɛ, a bɛ́ á n mɛn lɛ pɛ nɛ: «Koo laan bɛ̀ a n wuu pii pelo, bɛ̀ n nə n piã ka masɛ nɛ yǎa gunyin sɔɔ.» ⁶² Piɛrɛ soo kanaa á wuu pɛ parsiini. ⁶³ Min mɛnɛn nə goã Yezu lɛduĩ, bɛn nə́ màn yii a yii ganaa. Maǹ nə́ goã yaa we a ganaa, ǹ nə́ dii bɛ̀ ǹ nə́ pii ni: «Haya, min mɛn bɛ́ á n dɛ, bɛa dɛnaa pɛ kəni!» ⁶⁵ Ǹ nə́ goã sɔ tɔrɔ gigiã kɔsɔn koe a ganaa. ⁶⁶ Lɛ̀ bɛ́ á waa, Lawa a wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka landa sii‐daraalin mɛnɛn bɛ́ kiri‐kurulin kuru lɛa, bɛ́n nə́ n lɛ sɔkɔn, ǹ nə́ woo ka Yezu ni ǹ kiri wɔ ǹ bǎã nɛ. ⁶⁷ Ǹ nə́ pɛ Yezu ni: «Bɛ̀ Minin Nyin‐sili lɛ n ka n din ni, n pɛ wɔsɛn manɛ.» Á ǹ lɛ si: «Bɛ̀ ma pɛ ka nɛ, ka a re golee maa boo li wa. ⁶⁸ Bɛ̀ ma nɔ̀n da ka la dɔn, ka a re ma lɛ sii wa. ⁶⁹ Sɛnɛ, a kũ sisia ganaa, Min a Nɛgiĩ tá re giɛ̃ Lawa Pàãdɛnaa gusin.» ⁷⁰ Ǹ tumaa pɛ nɛ: a bɛ́ míɛ̃ ma n Lawa a Nɛ lɛa? Á ǹ lɛ si ka dinin dɔn man pii mà masɛ na a lɛa dɔn! ⁷¹ Ǹ nə́ tɔ́n nə n toa wɔ nə n yii diɛ wàa mɛn siére kɔsɔ la doo? Wɔ bɛ́ wɔ ma a dinmaa lɛ‐n.

¹ Ǹ tumaa yoo kun, ǹ nə́ kũ, ǹ nə́ woo‐n kii Pilati li. ² Ǹ nə́ yoo ǹ tá a gòãn kuri ǹ nə́ pii mà ǹsɛn man nə́ woo giĩ kɛ yaa ǹsɛn gána minin yiri siɛ̃. A n pii, mà ǹ baran nyin giɔ̀mɔ saraa Rɔmun kii gole gole lɛ la wa. Ka bɛ dɔ nɛ, a n pii mà Minin‐Nyin sili lɛn ka asɛ nɛ, mà asɛ n kii dɔ lɛa. ³ Pilati nɔ̀n da la kɛnɛn: «Ma n Zuifun kii lɛa?» Yezu ná a lɛ si: «N din nə bɛ pii.» ⁴ Pilati pɛ wúlu‐bɔlen goledɛnan lɛn manɛ ka zaman lɛ nɛ masɛ dɔlɔ bɔ min‐a ǹ sii kɔ́n yɛ giĩ kɛ ganaa wa. ⁵ Sɛnɛ, ǹ nə́ laa bɛ̀ ǹ nə́ pii mà a n zaman lɛ diɛ piã ganaa ka a daraa kɛ nɛ Zudee gána din tumaa nɛ, a bɔ Galilee a da kànaa yaa. ⁶ Pilati bɛ́ á bɛa boon kɛn ma, á nɔ̀n da mà giĩ lɛ n Galilee gána min lɛa? ⁷ A bɛ́ á ma mà Yezu n Herɔdi a pàã giulun, á dia Herɔdi la. Á daa yaa Herɔdi dɔ na á daa Zeruzalɛmu bɛa biikoo kɛ lɛ li. ⁸ Herɔdi bɛ́ á Yezu yɛ, á n nyɛnyɛɛ parsiini a giala, a bɛ́ màn mɛnɛn miɛ Yezu wɔ gɔn la, a na á goã giɛ li haalɛ bibi, mà a yɛ a yii ni. A na á goã n yiri koɛ a ganaa, mà asɛ yɛ, á n kaãbaa ǹ sii kɔ́n zɛnɛɛ. ⁹ Á nɔ̀n da Yezu la ka boo gigiã nɛ, sɛnɛ, Yezu na a lɛ si ka ǹ kɔ́n nɛ wa. ¹⁰ Wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ, ka landa sii‐daraalin nə́ goã walan, ǹ nə́ soɛ diɛ la ka boo baraan nɛ. ¹¹ Herɔdi laanka a sɔraasin ná a kiɛɛrɛ kɔ, ǹ nə́ yaa wɔ a ganaa. Herɔdi mɔnaa sonbore kɔ́n wɔ a ganaa, á wusoo á dia Pilati la. ¹² Bɛa pinaa kɛ lɛ nɛ, Herɔdi laanka Pilati kɔn a giaára baa, ǹsɛn mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã zɔ́ɔn lɛa lɛlɛ. ¹³ Pilati tɔ́n lɛ dia wúlu‐bɔlen goledɛnan la ka pàã goledɛnan nɛ ka zaman nɛ. ¹⁴ Á pɛ ǹ nɛ: Táa ka n ka daa ka giĩ kɛ nɛ masɛ li, mà a n zaman yiri siɛ̃. Á ke, masɛ nɔ̀n da la ka dinin yii ni, ka bɛ́ màn mɛn yii pii, ka n kiɛ a mìi ni, masɛ bɛa dɔlɔ bɔ ǹ sii kɛ kɔ́n yɛ giĩ kɛ wɔ gɔn la wa. ¹⁵ Herɔdi dɔ sii kɔ́n yɛ a ganaa wa, a giala, a bɛ́ á wusoo á dia wɔsɛn la. Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, masɛ n pii, a sii zɛnaa màn mɛn a dɔlɔ á doe gɛ̀ bǎã‐n wa. ¹⁶ Masɛ n die pii máa ǹ duwə́ ǹ nə n gɔn bɔ a ganaa.» ¹⁷ Bɛ̀ kiɛ̃mala ǹ zɔ́n dɔ lɔn, Pilati doamaa nɛ a ǹ kòso nɛ goon da.] ¹⁸ Zaman lɛ nə́ n lɛ dɛ kun: a dɛ a gã, Barabaasi da. ¹⁹ (Bɛa Barabaasi lɛ, maǹ nə́ da kòso‐n zaman mìi ziziɛ̃ a lɛa kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ, ka gɛ̀ dɛ nɛ.) ²⁰ Pilati bɛ́ giɛ li a n gɔn bɔ Yezu ganaa, á wusoo á boo da ǹ nɛ doo. ²¹ Sɛnɛ, zaman lɛ nə́ n lɛ dɛ a dere gɔn ganaa, wɔsɛn wáa n dere gɔn ganaa. ²² Pilati wusoo a gunyin sɔɔbaa ǹ wɔ nɛ, á pɛ ǹ nɛ: «Giĩ kɛ lɛ na á wàa sii baraa zɛnaa? Masɛ sii yɛ a ganaa á n gɛ̀ dɔlɔ boe wa. Man die pii ǹ duwə́, ǹ nə n gɔn bɔ a ganaa.» ²³ Sɛnɛ, zaman lɛ nə́ n laa Pilati ganaa ka lɛ dɛ gigiã nɛ, mà a Yezu lɛ dere gɔn ganaa. Ǹ pàã nɔmaa á la nɛ. ²⁴ Pilati tɔ́n golee li, mà sii lɛ n die n zɛnɛɛ a kɔnpɛ ka zaman lɛ dùũ ni. ²⁵ Min mɛn bɛ́ ǹ nə́ da kòso‐n zaman mìi ziziɛ̃ laanka gɛ̀ dɛ a lɛa, á bɛ da, zaman na á goã giɛ bɛ lɛ li. Sɛnɛ, Yezu ke, á bɛ kɔ ǹ la mà bɛ̀ ǹ tá biɛ lɔn mà ǹ baa míɛ̃. ²⁶ Ǹ bɛ́ woe ka Yezu lɛ nɛ, ǹ nə́ n da giĩ kɔ́n lɛ, a tɔ n Simɔn, Sirɛni gána min ni, a na á goã boe wuru‐n. Ǹ nə́ kũ ǹ nə́ dere ǹ gɔn lɛ kɔ la, mà a gũ a tɔ wɔ Yezu kio. ²⁷ Zaman gole na á goã Yezu lɛ kio. Lɔn mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã ǹ tan, bɛn nə́ goã wuu pii ǹ nə́ n lala diɛ a lɛa. ²⁸ Yezu nə́ n yɔrɔ bɔyaa á dia ǹ la, á pɛ ǹ nɛ: Zeruzalɛmu lɔn lɛn, ka baran wuu pɛ masɛ a lɛa wa, ka wuu pɛ ka dinin lɛa ka kaa nɛnyaanan nɛ. ²⁹ A giala lɛawaan nə́ ke die, minin nə́ die pii ǹ mɛnɛn gɔ́ɔ̃ nɛ mà «Lɔ nɛ‐yɛlebaãnaan wɔ á sóɛ, mà min mɛnɛn bin nɛ yɛ, ǹ nə́ gũ ǹ nə́ nyɔ kɔ la wa, mà bɛn wɔ á sóɛ.» ³⁰ Bɛa biikoo li minin tá re pii kelen manɛ: «Ka bɔ ka mɛ wɔ la!», ǹ tá re pii tentenən manɛ: «Ka n kɔ wɔ lɛ ka wɔ duru!» ³¹ Bɛ̀ n yaa da buruu din nə́ kuĩ, da gere wɔ tɔn nə baa lɔn? ³² Maǹ nə́ goã woe ka min paa kɔsɔ dɔ nɛ bǎã lɛ nɛ, basaã‐kɔlen manɛ, ǹ nə́ woe ǹ dii kun ka Yezu ni. ³³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ minin dɛ ǹ bǎã lɛ nɛ, ǹ nə́ bíi ǹ dinin bɔlɔ nɛ mà "Mìi Pán", ǹ nə́ Yezu dere walan kun ka basaã‐kɔle min paa kɛ lɛ nɛ, goon ná a gusin, goon ná a gɔsɛ. ³⁴ Yezu pɛ: «Maa Díi, ǹ sã toa ǹ nɛ, a giala, ǹ bɛ́ màn mɛn zɛnɛɛ ǹ ba bɛ doɛ̃ wa.» Ǹ bɛ́ re Yezu a mɔnaan gii kɔn, maǹ nə́ n pã. ³⁵ Zaman lɛ na á goã golee ne giɛ. Pàã a goledɛnan kɛn sɛn man nə́ goã yaa we bɛ̀ ǹ nə́ pii: «Ń min kɔsɔn nyin si, n din wɔ si sisia kəni, bɛ̀ Nyin‐sili kɛ lɛ Lawa n die diɛ, Lawa din a min boe lɛ, bɛ̀ n tá bɛ lɛa sonbore!» ³⁶ Sɔraasin lɛn dɔn nə́ goã yaa we a ganaa. Ǹ nə́ n mɔrɔ a ganaa mà maǹ yɔ pipiã koe la. ³⁷ Ǹ nə́ pɛ‐n dɔn: «Bɛ̀ n tá Zuifun kii lɛ lɛa sonbore, n din nyin si kəni.» ³⁸ Sɛ́wɔ kiɛ̃ kɔ́n na á goã Yezu lɛ mìi lalan, bɛa sɛ́wɔ kiɛ̃ lɛ n pii: «Zuifun kii lɛ n ke.» ³⁹ Ǹ basaã‐kɔlen mɛnɛn dere kun ka Yezu ni, bɛn goon na á goã sɔ kiɛ Yezu la a n pii: «N bie Nyin‐sili lɛ lɛa wa ya? N din nyin si kəni, n wɔsɛn dɔn wɔ si!» ⁴⁰ Sɛnɛ, goon kɛ na á goã sɛ̀ pii ǹ miã lɛ ganaa, a n pii: «N ba nyɛ́ɛ biɛ Lawa‐n wa, nsɛ mɛn bɛ́ a din fuu goon lɛ yii? ⁴¹ Wɔsɛn wɔ na a zii li le! Wɔsɛn man wɔa nya ǹ dí a mìi gɔ́ɔ̃ ǹ sii yii. Sɛnɛ, giĩ kɛ sii baraa kɔ́n zɛnaa wa.» ⁴² Yǎa á pɛ Yezu‐n kɛnɛn: «N bɛ́ re die n kiibaa kɛ nɛ ǹ mɛn pinaa, n yiri koa masɛ nɛ.» ⁴³ Yezu ná a lɛ si: «Masɛ n pii ni sonbore, pelo kɛ lɛ din ni, n tá re goɛ̃ kun ka masɛ nɛ Lawa a piɛ.» ⁴⁴ Wasa a dɔ baã bii waáraa, wasa papaã. Wɔlɔ yoo á tii kanaa bǎã din tumaa nɛ, yǎa á woo dɔ biikoo sɔɔ. ⁴⁵ Lawa a kion nyɛɛnaan sonbore kɛ a bii kuru kɔn‐a ǹ mɔnaa kɛ tɔ́n toɛ̃ a bii. ⁴⁶ Yezu nə́ n lɛ dɛ gole á pɛ: «Díi, masɛ n ma din nyin we n gɔn.» A bɛ́ á bɛ da á nya, a piɛ̃ nya. ⁴⁷ Sɔraasin goledɛnaa lɛ bɛ́ á bɛa sii kɛ lɛ yɛ, á Lawa guguru kɔ bɛ̀ á n pii: «Liere ba a‐n wa, giĩ kɛ na á goã min pepere lɛa!» ⁴⁸ Min mɛn tumaa goã á daa n lɛ sɔkɔn bɛa minin deree kɛ lɛ a lɛa, ǹ bɛ́ ǹ nə́ sii kɛ yɛ á n zɛnaa, ǹ nə́ wusoo bɛ̀ ǹ nə́ n foo bii dii. ⁴⁹ Yezu a giaáran tumaa goã tiãlɛa. Lɔn mɛnɛn dɔn nə kɔ lɛ ǹ nə́ bɔ Galilee gána nɛ, bɛn dɔn nə́ goã tiãlɛa ǹ nə́ giɛ. ⁵⁰ Zuifun kiri wɔlen lɛn bii, giĩ goon na á goã boe Arimatee kiwi, a tɔ n Zozɛfu. A na á goã min sonbore lɛa, a n pepere dɔn. A na á goã n yii diɛ Lawa a kiibaa ǹ dí kɛ a daa la. Ǹ miãn nə sii mɛn zɛnaa, a lɛ kɔ bɛ ganaa wa. ⁵² Bɛa giĩ lɛ na á woo Pilati li á Yezu gere nyankɔ la. ⁵³ A ná a gere lɛ gisĩ á bɔ dere ǹ gɔn lɛ‐a, á mɔnaa fu pɛnɛ a ganaa á woo naa yala‐n. Bɛa yala lɛ n boe‐n kele kolo ganaa. Ǹ tɔn min naa‐n bɔrɔ wa. ⁵⁴ Bɛa siin kɛn lɛn man nə́ n zɛnaa, á kɔnpɛ ka Zuifun lɛn yɔrɔ bɔ pinaa nɛ, ǹ nə́ n yii diɛ susu ǹ pii la. Bɛa susu ǹ pii lɛ dɔ a biikoo n dirii. ⁵⁵ Lɔn mɛnɛn nə kɔ Yezu lɛ ǹ nə́ bɔ Galilee gána nɛ, bɛn nə́ Zozɛfu lɛ da zii. Ǹ nə́ ga yala lɛ ganaa ka gere lɛ a naa tán‐a ǹ gɔn nɛ. ⁵⁶ Bɛ kio ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa piɛ, ǹ nə́ da yon gìĩ kɔɔ̃n laanka nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n zɛnaa. Susu ǹ pii pinaa ke, ǹ nə́ bɛ koa á kɔnpɛ ka dí‐pɛ lɛ nɛ.

¹ Piizii a lɛawaa bibinaa pinaa, baayɛlɛ yiisoone, lɔn lɛn nə́ daa Yezu a yala bǎã lɛ nɛ ka ǹ nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n kɛ nɛ, ǹ bɛ́ ǹ nə́ ǹ mɛn zɛnaa a tɔ ganaa. ² Ǹ nə́ woo yaa gere yala lɛ tã ǹ kɔlɔ lɛ nə́ n birikə́ á n bɔ yala lɛ lɛ‐a. ³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ wɔ yala lɛ nɛ, ǹ wo Dɛnaa Yezu gere lɛ yaa wa. ⁴ Ǹ yiri bɛ́ á n lɔlɔkɔn bɛa sii lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, giĩ min paa daa gɔrɔ, ǹ nə́ n dinin nyaa lɔn lɛn manɛ, mɔnaa fu ka piepie nə́ ǹ ganaa. ⁵ Nyɛ́ɛ lɔn lɛn kũ, ǹ nə́ n mìi zumaa ǹ nə́ giɛ tán. Bɛa biikoo li giĩ min paa lɛ pɛ ǹ nɛ: «Wàa na á baa ka á giɛ min yiikoonaa kɛ li geren bii? ⁶ A ba kànaa wa. A yii kaa á n bɔ geren bii. A bɛ́ á màn mɛn pɛ ka nɛ, bɛ̀ a bɛ́ Galilee gána nɛ, ka n yiri gisĩ bɛ lɛ nɛ. ⁷ Táa a na á goã á pɛ mà yǎa Min a Nɛgiĩ nə n koe min baraan la, bɛn nə dere gɔn‐a, a gɛ̀ lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa a yii kaa a n bɔ geren bii.» ⁸ Lɔn lɛn yiri tɔ́n daa bɛa boon kɛn lɛn nɛ. ⁹ Ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ n bɔ yala lɛ lɛ‐a, ǹ nə́ woo sii kɛ din tumaa laakalaa dia dí‐a wole fulugoon lɛ nɛ, ka min gialakunun kɛn dɔn nɛ. ¹⁰ Lɔn mɛnɛn nə wo boo lɛ pɛ dia dí‐a wolen lɛn manɛ, Mariya mɛn bɛ́ boe Magadalaa kiwi, bɛ nɛ ka Zaãnɛ nɛ, ka Zaakin dan Mariya nɛ, ka ǹ miãn gialakunun kɛn nɛ. ¹¹ Dia dí‐a wolen lɛn yii li boon kɛn man nə́ goã ka nyiǹ bɛ́ lɔn, ǹ golee lɔn lɛn boo li wa. ¹² Sɛnɛ, Piɛrɛ sɛ yoo á baa si á woo yala lɛ lɛ‐a. A bɛ́ á n zumaa á n yii kɔ a nɛ, a na á mɔnaa gɔnɔn dinin sɔɔ̃nɔn yɛ. A dɔ́ nə́ n kaãbaa bɛa sii kɛ lɛ a zɛnaa ganaa, á wusoo á woo piɛ. ¹³ Á ke, a din pinaa lɛ nɛ, kialandɛnan lɛn min paa n woe kiwi kɔ́n nɛ, a tɔ n Emaayusu. Bɛa kiwi lɛ n sɔsɔɔ Zeruzalɛmu ganaa ka kilo fù miã nɛ. ¹⁴ Siin mɛnɛn tumaa nə n zɛnaa, ǹ bɛ́ zii la maǹ nə́ goã sùn biɛ bɛn ganaa. ¹⁵ Ǹ bɛ́ boo diɛ kun, ǹ nə́ liere koe, Yezu dinmaa daa ǹ li á zii tɔ wɔ kunu ǹ ni. ¹⁶ Sɛnɛ, a na á goã ka màn na á n kɔ ǹ yii lɛ, ǹ Yezu dɔ̃ wa. ¹⁷ Á nɔ̀n da ǹ la: «Ka n wàa mɛn sùn biɛ kun kaa zii tɔ wɔ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ?» Ǹ nə́ golee, ǹ yɔrɔ n kɔsiɛ‐n parsiini. ¹⁸ Ǹ goon mɛn tɔ bɛ́ Kilopaasi, bɛ ná a lɛ si mà siin mɛnɛn nə n zɛnaa lɛawaan kɛn lɛn nɛ, mà a din sɔɔ̃ n die goɛ̃ Zeruzalɛmu kiwi a ná a bɛn ma wa? ¹⁹ A dɔ́ nɔ̀n da ǹ la: wàa mɛn na á n zɛnaa? Ǹ nə́ wusoo ǹ ná a lɛ si: «N bɛ ma wa? Màn mɛn bɛ́ á n zɛnaa Nazarɛtin Yezu‐n lɛn! Táa a na á goã Lawa a boo gii‐dali pàãdɛnaa lɛa. A na á bɛ nyaa a zɛnaa ǹ siin li ka a da ǹ boon ne Lawa yɔrɔ‐a, gána lɛ a minin dɔn tumaa yɔrɔ‐a. ²⁰ Wɔa wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka wɔa goledɛnan kɔsɔn man nə́ kɔ a zɔ́ɔn la, bɛn nə́ gɛ̀ dɔlɔ da a mìi ni, ǹ nə́ dere gɔn ganaa. ²¹ A na á goã wɔsɛn yiri ni, wɔ́ a din lɛ n die Izirayeli nɛnyaanan bɔ fuu‐n wole lɛ biɛ. Sɛnɛ, bɛa siin lɛn zɛnaa a lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ n ke pelo. ²² Bɛ tumaa kio wɔa lɔn kɔnɔn man nə́ daa kaãbaa da wɔ ganaa. Maǹ nə́ woo yala lɛ lɛ‐a baayɛlɛ yiisoone, ²³ ǹ na a gere lɛ yɛ wa. Ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa pɛ, mà ǹsɛn nə́ lon a dia dí‐a wolen yɛ, bɛn nə́ pɛ mà Yezu lɛ yii á koo. ²⁴ Wɔ miãn tɛnɛn nə́ woo yala lɛ lɛ‐a, ǹ màn mɛn yɛ bɛ́ kɔnpɛ ka lɔn lɛn boo diɛ nɛ, sɛnɛ, ǹ Yezu dinmaa kɛ yɛ wa.» ²⁵ Yezu tɔ́n pɛ ǹ nɛ: «Yiribaãnaan lɛn, ka a lɛ koe Lawa a boo gii‐dalin lɛn boo ganaa fufuu wa. ²⁶ Ka a doɛ̃, mà Nyin‐sili lɛ doamaa nɛ, a bɛa fuu kɛ lɛ tumaa yɛ, a tɔn wo giã a din a gugurubaa ǹ bǎã kɛ‐n wa?» ²⁷ Bɛ kio á boo saa doo, Lawa a boo á màn mɛn tumaa diɛ a wɔ gɔn la, á bɛ giala pɛ ǹ nɛ. A ná a giala kɔ Muizu a sɛ́wɔn ganaa, á daa Lawa a boo gii‐dalin gialakunun kɛn wɔn yaa. ²⁸ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ ǹ woo ǹ kiwi lɛ nɛ, asɛ baa ka a n kiɛ̃ á woe nyɛɛnɛ. ²⁹ Ǹ ná a nyankɔ mà a golee kunun ǹsɛn nɛ, a giala biikoo kiɛ̃, wasa mɛ á nya. Á lɛ kɔ á golee á wɔ kion kunun ǹ ni. ³⁰ A bɛ́ á giã tán màn‐bii la kunun ǹ ni, á buuru saa, á Lawa nyankɔ, á barka da a ganaa, á yiyiɛ kɔn á kɔ ǹ la. ³¹ Ǹ yii tɔ́n toɛ̃ bɛa waáraa kəni, ǹ nə́ Yezu dɔ̃, sɛnɛ, á papaã ǹ yɔrɔ‐a. ³² Ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ mà a bɛ́ boo diɛ ǹsɛn nɛ zii la, á n Lawa a boo giala pii ǹsɛn manɛ, mà a boo lɛ na á goã ǹsɛn foo kuĩ taãn‐taãnɛ! ³³ A din bǎã‐n gɔrɔ ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo Zeruzalɛmu, ǹ nə́ woo dia dí‐a wole fulugoon lɛ yaa, ǹ lɛ n soe‐n kɔn kun ka ǹ miãn nɛ. ³⁴ Bɛn nə́ pɛ bɔ zii‐n wolen lɛn manɛ: «Sonbore ne, Dɛnaa lɛ yii kaa á n bɔ geren bii. Á n din nyaa Simɔn nɛ.» ³⁵ Siin mɛnɛn nə n zɛnaa ǹ dɔn manɛ zii gialaa, Yezu lɛ buuru saa á yiyiɛ lɔn ǹ nə́ tɔ́n dɔ̃, ǹ nə́ bɛn laakalaa. ³⁶ Ǹ bɛ́ boo diɛ miɛ̃, Yezu daa soo ǹ bii, á pɛ ǹ nɛ: «Lawa là nyantoro kɔ ka la.» ³⁷ Ǹ yiri nə́ n lɔlɔkɔn, nyɛ́ɛ dɔ nə́ ǹ kũ parsiini. Maǹ nə́ goã taasɛ mà ǹsɛn yii n màn nyin ganaa. ³⁸ Yezu pɛ ǹ nɛ: «Wàa mɛn yiri lɔlɔkɔn nɛ? Wàa na á baa golee sii goon la ba ka foo‐n wa? ³⁹ Ka ga ma gɔnɔn ganaa ka ma gòãn nɛ. Ma din ni. Ka n gɔn da ma‐a ka ga a ganaa. Gɔ̀nɔn siĩ laanka we ba màn nyin lon, ka ka yii bɛ́ a ganaa masɛ lon lɔn wa.» ⁴⁰ A bɛ́ á bɛa boon lɛn da, á n gɔnɔn laanka a gòãn nyaa ǹ nɛ. ⁴¹ Ka n pɛ mà nyɛnyɛɛ laanka kaãbaa na á la ǹ yii ni, ǹ goã boe la ǹ nə́ golee li bǎã goon ne wa. Á pɛ ǹ nɛ: màn‐bii kɔ́n tá ka lon kànaa ya? ⁴² Ǹ nə́ zɔ̀ tiɛ̃ lɛkoro kɔ la, ⁴³ á si á sɔ̃ ǹ yɔrɔ‐a. ⁴⁴ Bɛ kio á pɛ ǹ nɛ: «Á ke man má goã má boon kɛn pɛ ka nɛ, bɛ̀ ma bɛ́ kun ka nɛ. Màn mɛn tumaa nə n kiɛ̃ masɛ wɔ gɔn la Muizu a dí‐pɛn sɛ́wɔ nɛ, Lawa a boo gii‐dalin wɔn nɛ, ka loen sɛ́wɔ nɛ, yǎa bɛ lɛ tumaa lɛ piɛ̃.» ⁴⁵ Á tɔ́n nə ǹ yiri bũ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ Lawa a boo lɛ giala ma. ⁴⁶ Á pɛ ǹ nɛ: «Màn mɛn nə n kiɛ̃ bɛ á ke: Minin Nyin‐sili lɛ n die fuu yii, sɛnɛ, a gɛ̀ lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa, a yii á re kiɛ a n bɔ geren bii. ⁴⁷ Maǹ die a giala koe Zeruzalɛmu ganaa, ǹ Lawa a boo pɛ ka a din tɔ nɛ tɔrɔn tumaa nɛ, mà ǹ wusoo ǹ sii baraan kio, ǹ golee Lawa li, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa nə ǹ sii baraan toa ǹ nɛ. ⁴⁸ Ka dinin lɛn man bɛ lɛ a siéren lɛa. ⁴⁹ Ma Di bɛ́ á n lɛ kɔ ka màn mɛn nɛ, masɛ n die bɛ lɛ diɛ ka la. Sɛnɛ, ka giã Zeruzalɛmu kiwi bɔrɔ, yǎa pàã boe lon a die gisĩ ka la.» ⁵⁰ Bɛ kio, Yezu soo, á woo ǹ ne kiwi lɛ kio, dia‐n woe Betaanii kiwi la. Á n gɔnɔn goa lon á Lawa nyankɔ mà a barka wɔ ǹ nɛ. ⁵¹ A bɛ́ bɛa barka lɛ diɛ ǹ ganaa, á n na á n bɔ ǹ‐a, á dii lon gɔ́ɔ̃ nɛ. ⁵² Dia dí‐a wolen lɛn nə́ kaa tán‐a a giulun, bɛ kio ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo Zeruzalɛmu, ǹ foo n piɛ̃‐n ka nyɛnyɛɛ nɛ. ⁵³ Bɛ kio ǹ nə́ goã woe Lawa a kion miɛ̃, bɛ̀ ǹ Lawa guguru kɔ.