ZAAKI

ZAAKI

¹ Masɛ Zaaki, Lawa laanka Dɛnaa Yezu Krita a bɛ̀rɛ n sɛ́wɔ kɛ diɛ. Lawa a minin mɛnɛn bɛ́ pɛsiɛ̃‐n kanaa paǹ tumaa nɛ, ka Izirayeli tɔrɔ fulupaa kɛ bɛ́ lɔn, ma á fòo diɛ ka tumaa nɛ. ² Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka bɛ́ nɔmaa tɔrɔ mɛn tumaa we, ka toa ka n nyɛnyɛɛ bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. ³ A giala, ka á doɛ̃, bɛ̀ kaa golee Lawa li nə́ n si nɔmaa la, bɛ lɛ n die ka sii simaa nɛ. ⁴ Sɛnɛ, ka toa kaa sii simaa yɛ foaãnɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, kaa sii lɛ pã a dɔ a lɛ dan ganaa, sii kɔ́n baran ka bɔ a ka daa wa. ⁵ Bɛ̀ sii‐doɛ̃ nyaabaa min mɛn ganaa, ǹ dɛnaa na a nyankɔ Lawa la, á die koe la. A giala, Lawa n boe a din ni, bɛ̀ a bǐɛ̃ baa min tumaa la miɛ̃, a min sɔ̀n pii a tɔn gɔ wa. ⁶ Sɛnɛ, ǹ dɛnaa na a nyankɔ ka goleemali ni, a baran n gɔ́ɔ̃ baa paa wa. A giala, bɛ̀ min mɛn tá n gɔ́ɔ̃ biɛ paa, bɛa dɛnaa yiri nə n penpelen diɛ, ka piɛ̃ bɛ́ kɔ̀ mu siɛ, bɛ̀ a na a penpelen da lɔn. ⁷ Bɛ miã min kɛ baran n yiri koa a ganaa, mà Dɛnaa á die màn kɔ́n koe la wa, ⁸ a giala, a gɔ́ɔ̃ n paa, a sii kɔ́n ba a giala la wa. ⁹ Bɛ̀ Lawa dɔɔ̃n doobaa mɛn saa á da lon, bɛa dɛnaa nə n nyɛnyɛɛ a saa a da lon lɛ taman yii. ¹⁰ Bɛ̀ pàãma dɔ mɛnaa, a dɔ nə n nyɛnyɛɛ a mɛnaa lɛ taman yii. A giala, da buu bɛ́ papaɛ̃ fufuu lɔn, pàãma dɔ n die papaɛ̃ miɛ̃. ¹¹ Bɛ̀ wasa bɔ ka a sɛ̀ fuu kakaarɛ kɛ nɛ, a n da lɛ laɛ. A buu n kiɛ, a siĩnbaa n papaɛ̃. Pàãma dɔ n die papaɛ̃ a nya ǹ dín bii miɛ̃. ¹² Min mɛn bɛ́ nɔmaa sii a ganaa, bɛa dɛnaa wɔ á re bǐɛ̃ koe. A giala, bɛ̀ a bɔ a‐n ka bǐɛ̃ nɛ, á re yiikoonaabaa yii. Min mɛnɛn bɛ́ Dɛnaa narɛ, a na á n lɛ kɔ, mà á die bɛ lɛ koe ǹ la. ¹³ Bɛ̀ da ma gɔ́ɔ̃ li min yɛ, ǹ dɛnaa baran pɛ mà Lawa sii‐n wa. A giala, min ba boe la a n da Lawa gɔ́ɔ̃ li wa, Lawa dɔ a die n diɛ min gɔ́ɔ̃ li wa. ¹⁴ Bɛ̀ min yii bɔ sii mɛn li, bɛ lɛ n bebele a kũ ka kan bɛ́ lɔn, a da sii ni. ¹⁵ Bɛ̀ yii bɔ sii li dɔ wɔ foo ne á nya, bɛ lɛ n die ka sii baraa nɛ. Bɛ̀ sii baraa dɔ nə́ n din yɛ, bɛ lɛ n die ka gɛ̀ nɛ. ¹⁶ Ka baran ka dinin bebele wa, ma dɔɔ̃n narɛɛ wolen lɛn. ¹⁷ Lawa bɛ́ wɔ goe ka màn mɛn tumaa nɛ, màn sonbore ne, a lɛ piɛ̃maa nɛ. A din na á folo‐kaalin zɛnaa á ǹ kaa lon. Lawa ba n bɔyɛɛ ka bɛa mànan lɛn bɛ́ lɔn, bɛ̀ a fulu a wusoo a tii wa; bɔyaa ǹ gɔn ba a ganaa paǹ kɔ́n li wa. ¹⁸ A na á kɔɔ̃n kɔ Lawa ganaa, a yiikoonaabaa dii kɔ wɔ la ka a boo sonbore kɛ barka nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, a bɛ́ re min kɔsɔn mɛnɛn dɔn yii miɛ̃, wɔ bɛn nyɛɛnaandɛnan baa. ¹⁹ Ka dɔ̃, ma dɔɔ̃n narɛɛ wolen lɛn, didie doamaa nɛ a n too kɔ doɛ̃, min kɔ́n baran n lɛ fuu kɔ a boo da wa, min kɔ́n foo baran yoo fufuu wa. ²⁰ A giala, bɛ̀ min foo yoo, a bɛ́ sii mɛn zɛnɛɛ bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ a boe la a goã pepere Lawa yɔrɔ‐a wa. ²¹ Bɛ lɛ taman yii, sii mɛn tumaa bɛ́ gɔ̀ loe min ganaa, ka n bɔ bɛ wɔlɔ li, ka nya ǹ dí babaraa tumaa nɛ. Lawa na a boo mɛn wɔ ka foo ne, ka lɛ kɔ bɛ ganaa ka din gisiĩ ni, a giala, á boe la a ka kirisibaa. ²² Ka toa ka tɔ wɔ, a kɔnpɛ ka Lawa a boo lɛ‐n ka tɛrɛɛnɛ. Ka baran n too kɔ a ganaa kooro, ka ka dinin bebele wa. ²³ A giala, bɛ̀ min tá n too koe Lawa a boo lɛ ganaa, a ná a tɔ we á kɔnpii‐n wa, bɛa dɛnaa n kɔnboe ka giĩ kɔ́n nɛ, giɛ a din a minbuiinbaa ǹ yɔrɔ kɛ ganaa damalon ne. ²⁴ A bɛ́ á ga a din ganaa á nya á woo, a bɛ́ lɔn, a yiri bɔ gɔrɔ. ²⁵ Sɛnɛ, bɛ̀ min mɛn nə́ n yii wɔ Lawa a minin doroo ǹ boo lɛ piɛ̃ kɛ‐n taãn‐taãnɛ, bɛ mɛn bɛ́ wɔ boe sii ni, bɛ̀ n dɛnaa nə́ n doa a ganaa ka a parsiini, a bɛ́ boo mɛn miɛ, bɛ̀ a yiri á goɛ̃ bɛ nɛ, á n tɔ we á kɔnpii ni, Lawa n die barka we bɛa dɛnaa nɛ a nya ǹ dín gɔ́ɔ̃ nɛ. ²⁶ Bɛ̀ min pɛ mà a n Lawa a zii tɔ we, a lɛ dɔ ná a kuĩ wa, bɛa dɛnaa na a din bebele, a Lawa a zii tɔ we lɛ n kooro lɛa. ²⁷ Zii mɛn bɛ́ siĩni, á n pepere dɔn Díi Lawa yɔrɔ‐a, bɛ n ka kɛ nɛ: N nə n dɔ nɛ‐toenən laanka lɔ giɔɔrɔn lɛ ǹ nɔmaa gɔ́ɔ̃ nɛ, n nə n parabaa ka kanaa siin ni, màn mɛn bɛ́ toɛ, n baran gɔ̀ lɔ n din ganaa wa.

¹ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, goleemali mɛn bɛ́ ka lon wɔa Dɛnaa Yezu Krita nɛ, gugurubaa bɛ́ asɛ mɛn nɛ, ka baran n toa bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, ka minin bɔkɔnlɛ wɔ wa. ² Bɛ̀ min na á daa wɔ ka bii kaa lɛsɔkɔn bǎã nɛ, a gòon ganaa ǹ kaaranan nə́ sana lɛa, a wɔ ǹ dɔnkɛ n siĩni; min doobaa kɔ́n dɔ́ daa ka dɔnkɛ kun ná a ganaa, ³ bɛ̀ n yaa ka dɔnkɛ sonbore wɔle lɛ bɔ ka yii ni, ka n yɔrɔ bǐɛ̃ da bɛ la, ka pɛ nɛ: «Da giã tán bǎã sonbore kɛ nɛ,» bɛ̀ ka pɛ doobaa lɛ sɛ nɛ: «Giã lon, hinlaa, da giã tán furu‐n wɔa dankan li»; ⁴ bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, ka bie ka bɔkɔnlɛ wɔ ka dinin bii wa? Ka bie ka kiri kuru ka taasiɛ babaraa‐n wa? ⁵ Ka n too kɔ, ma dɔɔ̃n narɛɛ wolen lɛn. Min mɛnɛn bɛ́ doobaan lɛa kanaa minin yii li, Lawa na á bɛn lɛn bɔ, mà ǹ pàãman baa goleemali gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ Lawa a piɛ dɔ yɛ. Lawa na á n lɛ kɔ, mà á die bɛ lɛ koe a narɛɛ wolen la. ⁶ Sɛnɛ, kasɛn bɛ́ ka doobaa yii puusə kɔ! A da yaa paãman lɛn man fuu nyɛɛ ka nɛ, bɛ̀ ǹ ka bíi, ǹ wo kiri wɔ ka ganaa, ta mà lɔn? ⁷ Ǹ bɛ́ ka bíi ka tɔ sonbore mɛn nɛ, táa ǹ dinin lɛn man bɛ lɛ dɔ ziziɛ̃? ⁸ Sonbore, kii Lawa dí‐pɛ mɛn kɔ, bɛ̀ ka á bɛ tamaɛ á kɔnpii ka a boo ne, sii sonbore n ka bɛ nɛ ka á zɛnɛɛ. «N nə n miã kɔsɔ narɛ ka n bɛ́ n din narɛ lɔn.» ⁹ Sɛnɛ, bɛ̀ ka á bɔkɔnlɛ we, sii baraa nɛ ka á zɛnɛɛ. Lawa a dí‐pɛ dɔ n ka zɛ̀rɛ biɛ, a giala, ka ǹ bɔlɔ tii wolen lɛa. ¹⁰ Sonbore ne, bɛ̀ min mɛn Lawa a dí‐pɛn kɛn goon din sɔɔ̃ ziziɛ̃, a zɛ̀rɛ n ka ǹ tumaa nɛ, haalɛ ta a ná a gialakunun kɛn tumaa tamaa. ¹¹ A giala, Lawa mɛn bɛ́ á pɛ mà n baran naarɛ baa wa, a din lɛ dɔ na á pɛ mà n baran gɛ̀ dɛ wa. Bɛ̀ n ba naarɛ biɛ wa, sɛnɛ, bɛ̀ n tá gɛ̀ dii, ma nə n Lawa a dí‐pɛn bɔlɔ tii. ¹² Ka toa kaa boo da ǹ gɔn laanka kaa tɔ wɔ ǹ gɔn kɔnpɛ ka Lawa a dí‐pɛn lɛn nɛ, bɛn mɛnɛn bɛ́ wɔ boe sii ni. A giala, Lawa n die kiri kuri ka la, a kɔnpɛ ka bɛn lɛn nɛ. ¹³ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə ǹ miãn makara dɔ̃ wa, bɛ̀ Lawa á die kiri kuri bɛn la ǹ mɛn pinaa, a die ǹ dɔn makara doɛ̃ wa. Makara doɛ̃ á kiri siɛ a bɔ min la. ¹⁴ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, bɛ̀ min pɛ mà goleemali tá asɛ nɛ, bɛ̀ a ba n doɛ̃ a zɛnaa ǹ sii li wa, bɛ n wàa bǐɛ̃ koe? Bɛ miã goleemali kɛ á boe la a min kirisibaa? ¹⁵ Ká bɛ̀ wɔ ǹ mɔnaa wɛɛ n ka dɔɔ̃ngiĩ, hinlaa ka dɔɔ̃nlɔ mɛn ganaa, màn‐bii dɔ ná a ba a lon á n die bii babaraa wa, ¹⁶ bɛ̀ kaa min goon pɛ ǹ nɛ: «Ka wo ka bǐɛ̃ nɛ, ka wɔ ǹ mɔnaa yɛ ka nyan kurəə ne, ka màn bii ka kã.» Ǹ laadoo bɛ́ màn mɛn ganaa, bɛ̀ ka bɛ kɔ ǹ la wa, boo kɛ n wàa bǐɛ̃ koe? ¹⁷ Goleemali lɛ dɔ n miɛ̃. A din sɔɔ̃, bɛ̀ a ba yii zɛnaa ǹ sii li wa, goleemali gere ne. ¹⁸ Sɛnɛ, min tá boe la a pɛ: «Goleemali tá min kɛ nɛ, a zɛnaa ǹ siin man masɛ dɔ lon.» Masɛ n pii bɛa dɛnaa nɛ: «N goleemali lɛ nyaa ma nɛ, zɛnaa ǹ siin goɛ̃ ná a ba n wa. Bɛ kio, ma dɔ tɔ́n maa goleemali nyaa n nɛ ka zɛnaa ǹ siin ni.» ¹⁹ Táa n waa la mà Lawa n goon toto? Bɛ á siĩni! N dɔ bɛ́ n waa la lɔn, nɔ̀ɔnɔn dɔn man nə́ waa la miɛ̃, ǹ gɔ̀nɔn yii n bìn diɛ nyɛ́ɛ gɔn. ²⁰ Baãnaa nɛɛ! N tá li n dɔ̃ mà bɛ̀ zɛnaa ǹ sii ba goleemali‐n wa, mà a là banban? ²¹ Bɛ̀ ń yaa Lawa wɔ digolo Abrahamu kũ min peperen lɛa, wàa a lɛa nɛ? A zɛnaa ǹ siin lɛa nɛ. A giala, á Lawa bɔlɔ si, mà a tá a nɛgiĩ Izaaki biɛ wúlu bɔ ǹ màn lɛa. ²² Táa ń yɛ: Goleemali laanka a zɛnaa ǹ siin lɛn man nə́ goã dí nyɛɛ kun. Zɛnaa ǹ siin lɛn man nə́ goleemali lɛ lɛ pã. ²³ Ká Lawa a boo bɛ́ á pɛ lɔn: «Abrahamu nə́ n foo doa Lawa ganaa. Bɛ lɛ na á toa Lawa kũ min pepere lɛa», á bíi mà a din a giaára. ²⁴ Ká yɛ kəni! Goleemali din sɔɔ̃ bie toɛ Lawa lɛ kɔ min ganaa wa, yǎa zɛnaa ǹ siin lɛn nə goɛ̃ kun ni. ²⁵ Lɔ kɔrɔ Rahabu kɛ dɔ wɔ na á n baa miɛ̃. A zɛnaa ǹ siin lɛn man nə́ toa Lawa lɛ kɔ a ganaa. A giala, á lɛ kɔ á Izirayeli minin dia dí‐a wolen kũ, á ǹ tamaa doɛ̃, á ǹ kaa zii kɔsɔ la, ǹ nə́ la ǹ nə́ woo. ²⁶ Sonbore ne, bɛ̀ fɔfoã ba min ni wa, a bɛ́ gere lɛa lɔn; goleemali dɔ n miɛ̃, bɛ̀ zɛnaa ǹ siin ba kun ni wa, goleemali gere ne.

¹ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka tumaa baran n gɛlɛ minin daraa li wa. A giala, ka á doɛ̃, wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ minin darɛɛ, wɔa kiri á die kaka koe á la min gialakunun kɛn wɔ nɛ. ² Wɔ tumaa á siɛ̃ yɔrɔ gigiã la. Min mɛn bɛ́ a siɛ̃ a da ǹ boo gɔ́ɔ̃‐n wa, bɛa dɛnaa a minbuiinbaa lɛ na á pã, á boe la a n din kũ ka sii tumaa nɛ. ³ Bɛ̀ ń yaa wɔ tá karafɔ we sùi lɛ‐n, wɔ n giɛ li wáa a wɔ bɔlɔ ma. Wɔ n doree wɔ dinin ni ka bɛa yɔrɔ lɛ nɛ, wɔ wo ne wɔ dinin dùũ bǎã nɛ. ⁴ Ka ga mu la ǹ goo kɛ dɔ ganaa: A laanka a golebaa tumaa nɛ, a dabaali bɛ́ li a wo bǎã mɛn nɛ, a n diɛ baa ganaa ka màn bɔbɔnboɛɛn nɛ a wo‐n walan, haalɛ ta piɛ̃ n boe n diɛ lɛ lɔn. ⁵ Minbuiin nɛ lɛwɔn dɔ n miɛ̃. Gɔ̀nɔn siĩ paǹ boɛɛn nɛ, sɛnɛ, a da ǹ boon nə́ la a din ni. Tɛ boɛɛn bɛ́ boe la a daã gole kũ lɔn, ka n yiri koa bɛ nɛ! ⁶ Lɛwɔn nə goon ka tɛ nɛ. Màn baraa nɛ. Wɔ gɔ̀nɔn paǹ goon ne, a din lɛ dɔ n gɔ̀nɔn gialakun kɛ tumaa diɛ sii ni, bɛa tɛ lɛ n bɔ̀n da ǹ tɛ gole lɛa. ⁷ Minbuiin nɛ a foɛ̃ màn tɔrɔ kɔ́n a doroo li wa: don mànan nɛ, bàanan nɛ, màn nɔ̀ giɛraa tán‐a wolen laanka zɔ̀nɔn nɛ, minbuiin nɛ boo la á ǹ tumaa doroo a din ni. ⁸ Sɛnɛ lɛwɔn sɛ, min kɔ́n ba boe la a lɛwɔn doroo a din ni wa. Màn babaraa nɛ, a giɛ̃ kiĩn doɛ̃ wa. A bɛ́ piɛ̃‐n ka sèwò mɛn nɛ, bɛ á gɛ̀ dii! ⁹ A din lɛ‐n wɔ tá wɔa Díi Lawa tɔ boe ne. A din lɛ dɔ nɛ, wɔ tá lɛn pɛpiã bíi minbuiinin li ni, Lawa nə ǹ mɛnɛn lɛn zɛnaa a din a kɔnboen lɛa. ¹⁰ Boo bǐɛ̃ laanka a baraa nɛ, ǹ tumaa n boe a din lɛ goon kɛ lɛ nɛ. Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, a siĩni a n baa miɛ̃ wa. ¹¹ Mu yala goon ba boe la a mu kɔɔ̃n bɔ, a na a kɔɔsɛ dɔ bɔ ka a din yala lɛ goon kɛ lɛ‐n wa. ¹² Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, gɔ́rɔ da a boe la a nɛ kɔ olivie nɛ lɛa wa, rezɛ̃ da a boe la a nɛ kɔ gɔ́rɔ nɛ lɛa wa. Mu yala mɛn bɛ́ yìsi mu boe, a din kɛ lɛ a boe la a mu kɔɔ̃n dɔ bɔ wa. ¹³ Die n sii doɛ̃ ka bii, yiri ná a lon? Bɛa dɛnaa na a sii‐doɛ̃ lɛ nyaa ka a tɔ wɔ ǹ gɔn sonbore ne, ka din‐gisiĩ ni a zɛnaa ǹ siin gɔ́ɔ̃ nɛ. ¹⁴ Sɛnɛ, bɛ̀ foo a wuu pɛ babaraa laanka zɔɔ̃ kɔn‐a ǹ taasiɛ ka gɔ́ɔ̃ pã, ka nyan soɛ bɔ ka n dinin baa sii doɛ̃ wolen lɛa, a da yaa sonbore ná a ba ka lon wa. ¹⁵ Bɛa sii‐doɛ̃ kɛ tɔrɔ bie boe lon a Lawa li wa: kanaa minbuiinin dinin sii‐doɛ̃ n ka bɛ nɛ, Sɛtaan nə́ koe ǹ la. ¹⁶ A giala, foo a wuu pɛ laanka zɔɔ̃ kɔn‐a bɛ́ bǎã mɛn nɛ, sii lɔlɔkɔn‐a laanka sii bɔnɛɛ tɔrɔ tumaa dɔ n walan. ¹⁷ Sɛnɛ, Lawa bɛ́ sii‐doɛ̃ mɛn koe, bɛ̀ bɛ tá min mɛn lon, bibinaa nɛ, a bɛ miã sii gɔgɔrɛ kɛ zɛnɛɛ wa, bɛa sii‐doɛ̃ lɛ n die ka là nyantoro ne. Ǹ dɛnaa a sii n basiɛ̃ nɛ, a n giɛ minin lɛ kaa kun li. Ǹ dɛnaa a makara doɛ̃ n gole, a n sii sonbore zɛnɛɛ parsiini. Ǹ dɛnaa ba n gɔ́ɔ̃ lonlankoe wa, a bɔlɔ paa pii min ni wa. ¹⁸ Min mɛnɛn bɛ́ giɛ là nyatoro li, bɛn man peperebaa a là yii là nyantoro gɔ́ɔ̃ nɛ.

¹ Wàa mɛn nə ka kiɛ kɔn, á n toɛ dɔn ka á kɔn lɛ babaɛ̃? Kaa bɔlɔ sɛ̀ mui siin mɛnɛn bɛ́ ka gialaa, táa bɛn lɛn manɛ! ² Ka yii bɛ́ boe màn mɛn li, bɛ̀ ka á yii wa, ka ǹ gɛ̀ dii. Ka foo bɛ́ wuu pii màn mɛn li, bɛ̀ a boe la á kaa wɔ biɛ wa, ka ǹ zia diɛ, bɛ̀ ka kɔn dɛ. Màn mɛn sii bɛ́ ka ganaa, bɛ̀ ń yaa ka a yii wa, ka n ka ba a nyankoe Lawa lon wa. ³ Ta ka a nyan dɔ din kɔ ka a yii wa, a giala, kaa taasiɛn ba siĩn wa. Ka bɛ́ màn mɛn nyankoe, ka n giɛ li ka ka dinin foo sii zɛnaa nɛ. ⁴ Ka min naarɛn kɛn! Ka a doɛ̃ mà bɛ̀ min kanaa baa giaára lɛa, mà a na á Lawa baa zɔ́ɔ wa? Min mɛn bɛ́ giɛ li mà a kanaa a giaára baa sɛn, bɛa dɛnaa nə n din biɛ Lawa a zɔ́ɔ lɛa. ⁵ Lawa a boo na á pɛ: «Lawa yiikoonaabaa ǹ fɔfoã mɛn da wɔ nɛ, a n zuũ boe bɛ la.» Ka n taasɛ mà boo kooro na á diɛ kən le? ⁶ Sɛnɛ, Lawa din nə pàã koe wɔ la doo, wɔ boo la wɔ n dinin si wɔa taasiɛ baraan la. Bɛ lɛ na á toa a boo á pii: «Lawa n zia diɛ din gole kɔlen ganaa, sɛnɛ, a na a sonborebaa nyɛɛ din gisĩ wolen manɛ.» ⁷ A bɛ́ miɛ̃, ka n dinin boɛɛn kɔ Lawa nɛ. Sɛnɛ, ka golee Sɛtaan yɔrɔ‐a ka n gòãn doa a ganaa. Bɛ̀ ka bɛ zɛnaa, á die woe sɔsɔɔ a n bɔ ka li. ⁸ Ka n mɔrɔ Lawa ganaa, a dɔ á die n mɔrɛ ka dɔn ganaa. Sii baraa zɛnaalin lɛn, ka n gɔn pii ka bɔ sii baraa nɛ. Gɔ́ɔ̃ paa dɛnan lɛn, ka n gɔ́ɔ̃ kaa dɛ! ⁹ Ka toa kaa zɛnaa ǹ siin lɛn nə foo ziziɛ̃ da ka dinin ganaa, ka wuu pɛ, ka n lala da. Ka nyan pɛ mà ka n yaa we wa dɛ, ka doamaa‐n ka wuu pɛ! Ka nyan pɛ mà ka nə n nyɛnyɛɛ wa dɛ, ka foo doamaa nɛ a ziziɛ̃! ¹⁰ Ka n dinin gisĩ Dɛnaa giulun, á die ka mìi siɛ lon. ¹¹ Dɔɔ̃nɔn lɛn, ka nyan lɛ pɔrɔ kɔn ganaa wa. Bɛ̀ min mɛn tá lɛ pɔrɛɛ ǹ miã ganaa, hinlaa bɛ̀ á zɛ̀rɛ koɛ a ganaa, bɛa dɛnaa n lɛ pɔrɛɛ Lawa a dí‐pɛ ganaa, á n zɛ̀rɛ koɛ a ganaa. A da yaa, bɛ̀ n tá zɛ̀rɛ koɛ Lawa a dí‐pɛ ganaa, n bie a tamaali lɛa doo wa, sɛnɛ, a zɛ̀rɛbaali nə n ne. ¹² Lawa goon toto din sɔɔ̃ na á dí‐pɛn lɛn koa, a din nə kiri‐kuruli lɛa. A din nə boe la a min kirisibaa, á boe la dɔn a na a bɔ̀n baa. Sɛnɛ, nsɛ mɛn bɛ́ zɛ̀rɛ koɛ n miã ganaa, nsɛ nə n din biɛ wàa lɛa? ¹³ Haya! Kasɛn mɛnɛn bɛ́ pii: «Pelo hinlaa biɛ̃, wɔ n woe kiwi gole kɛ nɛ, wɔ lɛ̀ goon zɛnaa walan, wɔ pii kɔ, wɔ wɔrɔ yɛ.» ¹⁴ A da yaa, ka a màn kɔ́n dɔ doɛ̃ ka dinin wɔ gɔn la biɛ̃ ǹ sii gɔ́ɔ̃‐n wa! A giala, ka a beleboe wa. Ka n ka furumə bɛ́ lɔn, bɛ̀ á bɔ, boɛɛn nɛ gɔrɔ, a n papaɛ̃. ¹⁵ Ka doamaa‐n ka pɛ: «Bɛ̀ Dɛnaa golee li, wɔ yii á re goɛ̃ koo, wɔ á re kɛ laanka kɛ zɛnɛɛ.» ¹⁶ Sɛnɛ, bɛ̀ ka a bɛ pii wa, ka nə n dinin gole koe ka ka dinin laakalaa ǹ boon kɛn nɛ. Bɛ miã din gole kɔ kɛ bɛ́ a siĩn wa. ¹⁷ Bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ̀ min mɛn tá sii sonbore zɛnaa ǹ gɔn doɛ̃, a ná a ba zɛnɛɛ wa, bɛa dɛnaa n sii baraa diɛ a din mìi ni.

¹ Ka pàãman lɛn, bɔ̀n gigiã mɛn bɛ́ re ka yii, ka dɔ ka dinin ganaa ka wuu pɛ kɔsɛkɔsɛ! ² Ka dɔ̃ gɔrɔ mà kaa naforo lɛ bɔɔ̃, nimii dɔ kaa wɔ ǹ mɔnaan kũ, ³ soe kaa sana laanka kaa wɔrɔ kũ. Bɛa soe lɛ n die ka gɔ̀nɔn siĩ kuĩ ka tɛ bɛ́ màn kuĩ lɔn, a kaa nya ǹ dí baraa nyaa. Ka ǹ ká naforo lɛ sɔkɔn‐a biikoo giala‐nyɔmiɛn kɛn gɔ́ɔ̃‐n ka koa! ⁴ A da yaa, ka dí‐nyalin mɛnɛn goa ka ǹ kaa kaa wuru dí ganaa, bɛn saraa ǹ giɔ̀mɔ á ka bɔlɔ‐a. Bɛ lɛ nɛ ǹ tá n lɛ dii ka ganaa. Kaa belee‐kurulin lɛn lɛ dɛ kaa Dɛnaa Lawa Pàãyiidɛnaa too ne. ⁵ Ka kaa pàãmabaa lɛ zɛnaa kanaa ka a la kaa, siin mɛnɛn bɛ́ kɔɔ̃n ka ganaa, ka bɛn zɛnaa. N bɛ́ tɔɔ toe lɔn a nyɔɔ kɔ bɛ̀ ǹ tɔn dɛ, ka dɔn man ka ka dinin too miɛ̃, ka á kaa wɔ a pinaa duĩ. ⁶ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ sii la wa, ka dɔlɔ da bɛn mìi ni, ka ǹ dɛ ǹ nə́ gã, ǹ zia dɔ baa ka ganaa wa. ⁷ Bɛ lɛ taman yii, ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka si ka ganaa yǎa Dɛnaa a daa pinaa. Ka ga buu‐kɔsɔli ganaa. A màn tɔrɔ mɛn da tán, a nə n yii diɛ bɛ la yǎa a miɛ sɔnbɔraanɛ. Bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, a n sii sii a ganaa, yǎa la bibinaa laanka a nyɔɔbaa nə kiɛ. ⁸ Ka dɔn nə si ka ganaa miɛ̃, ka n foo kũ, a giala, Dɛnaa a daa diri. ⁹ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka nyan kiri da kɔn la wa, màn mɛn bɛ́ toɛ Lawa baran kiri wɔ ka ganaa wa. Min mɛn bɛ́ kiri kuri, bɛ a daa dɔ á nya. ¹⁰ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, Lawa a boo gii‐dalin mɛnɛn nə boo da ka Dɛnaa tɔ nɛ, ka dɔn nə nɔmaa si ka ganaa ka bɛn wɔ bɛ́ lɔn. ¹¹ Wɔ nə ǹ laakalɛɛ, a giala, ǹ nə́ sii si ǹ ganaa. Táa ka Zɔbu a sii simaa boo ma. Dɛnaa màn mɛn kɔ la bɛ kio, táa ka á bɛ dɔ doɛ̃. A giala, Dɛnaa a bǐɛ̃baa laanka a makara‐doɛ̃ á gole. ¹² Sɛnɛ, bɛ din tumaa woo a n tilə́, ma dɔɔ̃nɔn, ta ka sii la wa, ka baran n liɛ wa: Ka baran n liɛ ka lon ne wa, ka baran n liɛ ka tán nɛ wa, ka baran n liɛ ka yɔrɔ kɔsɔ kɔ́n nɛ wa. Ka toa kaa «hiĩ» goã hiĩ lɛa, kaa «haayii» goã haayii lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Dɛnaa baran kiri wɔ ka ganaa wa. ¹³ Bɛ̀ kaa min mɛn tá nɔmaa nɛ, ǹ dɛnaa Lawa nyankɔ. Bɛ̀ kaa min mɛn foo á kɔɔ̃nɛ, ǹ dɛnaa loe lɔ a Lawa tɔ bɔ nɛ. ¹⁴ Bɛ̀ kaa min mɛn ba lon wa, ǹ dɛnaa Lawa a sɔmɔ nyɛɛnaandɛnan bíi, bɛn nə nyɔɔ lɔ a ganaa ka Dɛnaa tɔ nɛ, ǹ Lawa nyankɔ a lɛa. ¹⁵ Bɛa Lawa nyan kɛ lɛ á n kɔ ka goleemali ni, bɛ á die busulə lɛ kirisibiɛ. Dɛnaa á die kakabaa koe la. Bɛ̀ sii baraa dɔ tá a mìi ni, á die bɛ dɔ toɛ nɛ. ¹⁶ Bɛ lɛ taman yii, ka kaa sii baraan pɛ kɔn nɛ, ka Lawa nyankɔ kɔn a lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka kakabaa yɛ. Min mɛn bɛ́ Lawa bɔlɔ sii, pàã tá bɛa dɛnaa a Lawa nyankɔ nɛ. ¹⁷ Yilii na á goã minbuiin nɛ lɛa ka wɔ dɔn bɛ́ lɔn. Á n doa á Lawa nyankɔ, màn mɛn bɛ́ toɛ, la baran da wa. La lɛ golee lɛ̀ sɔɔ ka mui sɔrɔ. ¹⁸ Bɛ kio doo á Lawa nyankɔ, la kaa parsiini, tán màn din tumaa bǐɛ̃ kɔ. ¹⁹ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, bɛ̀ min mɛn sonbore zii da, bɛ̀ min kɔsɔ nə́ ǹ dɛnaa da zii sonbore la, ²⁰ ka dɔ̃ mà min mɛn bɛ́ á da zii sonbore la, mà bɛa dɛnaa lɛ n toɛ a telenboen tá re kirisibiɛ, sii baraa gigiã dɔ á re n toɛ nɛ.