EBRƏƏ

EBRƏƏ

¹ Lɛlɛ, Lawa na á boo da wɔ digolon ne, gunyin damata ka yɔrɔ gigiã nɛ, ka a din a boo gii‐dalin barka nɛ. ² Sɛnɛ sisia, giala‐nyɔmiɛ biikoo kɛ li, Lawa na á boo da wɔ nɛ, ka a din a Nɛgiĩ kɛ barka nɛ. Lawa na á kanaa da ka bɛa Nɛgiĩ kɛ lɛ pàã nɛ, a na a ná a din dɔ bɔ á koa, mà a màn din tumaa a dɛnaa baa. ³ Bɛa Nɛgiĩ kɛ lɛ n Lawa a gugurubaa tɛ‐pɛle kɛ nyɛɛ, a din nə Lawa a Lawabaa nyɛɛ taãn‐taãnɛ. A din nə kanaa kɛ kuĩ á golee ne, ka a boo pàãdɛnaa kɛ barka nɛ. A bɛ́ á kanaa minin sii baraa pii á nya ǹ mɛn waáraa, á woo giã Lawa pàãdɛnaa gusin lon. ⁴ Lawa tɔ mɛn kɔ a ganaa, bɛ bɛ́ gole lɔn á la lon a dia dí‐a wolen wɔ nɛ, Nɛgiĩ lɛ dinmaa dɔ n gole miɛ̃ á la lon a dia dí‐a wolen manɛ. ⁵ Sonbore, Lawa bini boo kɛ miã pɛ lon a dia dí‐a wole kɛ kɔ́n nɛ wa: “Ma n masɛ a Nɛgiĩ lɛa, a kũ pelo ganaa, masɛ nə n Díi lɛa.” Lawa bini kɛ miã pɛ ǹ kɔ́n dɔ‐n wa: “Masɛ n die n biɛ a Díi lɛa, a dɔ n die n biɛ masɛ a Nɛgiĩ lɛa.” ⁶ Sɛnɛ, Lawa a Nɛgiĩ bibinaa dia kanaa biikoo li, Lawa pɛ: “Lon a dia dí‐a wolen tumaa die ǹ na a guguru kɔ.” ⁷ Màn mɛn nə n pɛ lon a dia dí‐a wolen wɔ gɔn la, bɛ n ka kɛ nɛ: “Lawa na a lon a dia dí‐a wolen biɛ ka piɛ̃ bɛ́ lɔn, a na a dí‐nyalin biɛ ka tɛ lɛwɔn bɛ́ lɔn.” ⁸ Sɛnɛ, Lawa màn mɛn pɛ a Nɛgiĩ ni, bɛ á ke: “N kiibaa lɛ n Lawa wɔ kɛ miã lɛa yǎa duduu. N din nə n minin lɛn nyɛɛnaan boe ka peperebaa nɛ. ⁹ Peperebaa n kɔɔ̃nɛ n ganaa, n ba sii baraa li wa. Bɛ lɛ na á toa, Lawa lɛ, n Lawa lɛa, bɛ nə́ n soɛ kɔ n miãn tumaa nɛ. Á zɔ́n nyɔɔ kaa n mìi ni, á n bɔ á n koa kii lɛa” Bǎã kɔsɔ dɔ n pii: ¹⁰ ”Dɛnaa, n din lɛ nə́ n kanaa da lɛlɛ‐lɛlɛ. Lon dɔ nə́ n din gɔn a màn zɛnaa lɛa. ¹¹ Bɛn lɛn yii á re nyɛɛ, sɛnɛ, nsɛ n goɛ̃ yǎa duduu. Ǹ tumaa á re zizi koe ka mɔnaa bɛ́ lɔn. ¹² N tá re ǹ muni ka dɔnkɛ bɛ́ lɔn, n tá re ǹ lonkoe ka mɔnaa bɛ́ lɔn. Sɛnɛ, nsɛ n die goɛ̃ miɛ̃ n din lɛa, n nyin ba re nyɛɛ wa.” ¹³ Lawa bini boo kɛ miã pɛ lon a dia dí‐a wole kɔ́n nɛ wa: “Giã ma gusin, yǎa ma gɔ̀lɔ̀baa lɛ piɛ̃ koe n la, n zɔ́ɔn nə die kiɛ tán n gòãn giulun.” ¹⁴ Lon a dia dí‐a wolen kɛn tumaa n yirin dinin sɔɔ̃nɔn lɛa, dí nyɛɛ Lawa nɛ, ǹ nə́ n doe kirisibaa‐yɛlen kɛn lɛ.

¹ Bɛ lɛ na á toa, wɔ sonboren mɛnɛn ma, ka daa wɔ n gɔn paraa bɛn ganaa ka kaka, màn mɛn bɛ́ toɛ, wɔ baran wusoo wɔ papaã wa. ² Lawa a lon a dia dí‐a wolen nə dí‐pɛ mɛn kɔ wɔ digolon la, bɛ ná a dí nya. Sii baraa doamaa bɛ́‐n ka dɔlɔ mɛn nɛ, bɛ̀ á daa yaa bɛ nə́ n bɔ bɔlɔ‐tii tɔrɔ tumaa a lɛa, ³ wɔsɛn dɔn kəni, wɔ ǹ die liɛ lɔn, bɛ̀ wɔ́ sàn kɔ ka kirisibaa gole kɛ nɛ? Kirisibaa mɛn bɛ́ Dɛnaa din ná a boo da bɔrɔ, bɛ kio min mɛnɛn na a boo ma ka ǹ too ne, bɛn dɔn nə́ wusoo ǹ ná a sonborebaa pɛ. ⁴ Lawa din na á goã dí nyɛɛ, a n pàã we ǹ siére lɛ nɛ, ka sii nyaa ǹ siin dadaran laanka kaãbaa ǹ sii tɔrɔ tumaa nɛ. A na á goã Yiri Fu a bǐɛ̃ mànan dɔn koe minin la, á n kɔnpii a din dùũ ni. ⁵ Sonbore, kanaa mɛn bɛ́ die wɔ ná a boo diɛ, Lawa bie re bɛ diɛ lon a dia dí‐a wolen pàã giulun wa. ⁶ Sɛnɛ, min pɛ Lawa a boo sɛ́wɔ paǹ kɔ́n nɛ kɛnɛn: “Minbuiin nɛ kɛ n wàa lɛa kəni, n tá n yiri koɛ nɛ? A n wàa lɛa, n tá giɛ a walan? ⁷ Ń ná a kiɛɛrɛ kɔ á la lon a dia dí‐a wolen manɛ, ń gugurubaa laanka siĩnbaa kɔ la, ⁸ n màn din tumaa da a pàã giulun.” Sonbore, Lawa bɛ́ á "màn din tumaa da a pàã giulun" ke, a màn kɔ́n lɛ bɔ á da wa. Haalɛ ka bɛ yii ni, wɔ a doɛ̃ bɔrɔ wáa màn din tumaa tá a pàã giulun wa. ⁹ Sɛnɛ, wɔ yii n kɛ ganaa Yezu lɛ wɔ paǹ li: “Biikoo boɛɛn gɔ́ɔ̃ nɛ, Lawa ná a kiɛɛrɛ kɔ, á la lon a dia dí‐a wolen manɛ,” màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa a bǐɛ̃baa barka nɛ, a gã minbuiin nɛ tumaa a lɛa. Sɛnɛ kanna, wɔ yii na a ganaa doo, wáa Lawa “gugurubaa laanka zín kɔ la” a gɛ̀‐wɔ lɛ a lɛa. ¹⁰ Sonbore, Lawa din na á màn tumaa zɛnaa, a din dɔ n màn tumaa tamaɛ. A na á goã giɛ li, mà a nɛnyaan gigiã dɔ a din a kiibaa guguru bǎã kɛ nɛ. Bɛ lɛ nɛ á zɛnaa, Yezu mɛn nə ǹ nyɛɛnaan bɔ kirisibaa ǹ zii lɛ la, bɛa sii tumaa lɛ pã fuu gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ na á kɔnpɛ ka Lawa din sɔ̀n nɛ. ¹¹ A giala, Yezu mɛn bɛ́ gɔ̀ boe minin‐a, ka min mɛnɛn bɛ́ gɔ̀ nə́ n bɔ ǹ ganaa, bɛn tumaa n boe Díi goon ne. Bɛ lɛ na á toa, a ba sìi lɛa Yezu lɛ ganaa, a kɛn lɛn bíi mà asɛ dɔɔ̃nɔn wa. ¹² A din na á pɛ Lawa nɛ: “Man die n boo diɛ ma dɔɔ̃nɔn manɛ, man die n tɔ boe zaman bii.” ¹³ Á pɛ doo: “Man die n foo doɛ Lawa din ganaa.” Ka bɛ dɔ‐n doo: “Ma á ke, n din Lawa minin mɛnɛn kɔ ma la, ma laanka bɛn manɛ.” ¹⁴ Bɛa yɔrɔ kɛ la, mà laanka gɔ̀nɔn siĩ bɛ́ minin kɛn lɛn lon lɔn, a na á n zɛnaa Yezu dɔ‐n miɛ̃, á daa yɛ a din minbuiin nɛbaa kɛ lɛ nɛ. Yezu na á bɛ lɛ zɛnaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, a gɛ̀ barka nɛ, Sɛtaan mɛn bɛ́ gɛ̀ a pàã ná a gɔn, a bɛ pàã ziziɛ̃, ¹⁵ min mɛnɛn bɛ́ ǹ tá kanaa din tumaa zɛnɛɛ, nyɛ́ɛ baa gɛ̀ nɛ a bɛ̀rɛbaa nɛ, a bɛn si a ǹ kaa. ¹⁶ Sonbore, Yezu lɛ bie á daa lon a di‐a wolen lɛa wa, a na á daa n dɔ "Abrahamu a nɛnyaanan" kɛn lɛ, ka Lawa a boo bɛ́ á pɛ lɔn. ¹⁷ Bɛ lɛ na á toa, á n din baa ka n dɔɔ̃n minbuiin nɛn bɛ́ lɔn yɔrɔ tumaa la, màn mɛn bɛ́ toɛ, a n baa wúlu‐bɔlen kiã lɛa, á n makara doɛ̃ a dí kɛ nɛ Lawa yɔrɔ‐a, a minin sii baraa tuturu. ¹⁸ Bɛ lɛ tɔ ganaa, a din bɛ́ á fuu yɛ lɔn damagɔ́ɔ̃li siin gɔn, min mɛnɛn dɔn bɛ́ damagɔ́ɔ̃li siin gɔn, á boe la a n dɔ bɛn lɛ.

¹ Bɛ lɛ taman yii, ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka ǹ Lawa wɔn lɛa, a din na á ka dɔn bíi. Ka ga Yezu lɛ ganaa, Lawa min mɛn dia, á daa n baa wɔa goleemali lɛ a wúlu‐bɔlen kiã lɛa, wɔ bɛ́ pii wáa wɔ́ lɛ kɔ goleemali mɛn ganaa ke lɛn. ² Lawa mɛn din bɔ á koa bɛa dí kɛ lɛ a lɛa, á bɔlɔgoondɛnaa baa bɛ li, ka Muizu bɛ́ lɔn “á bɔlɔgoondɛnaa baa a dí din tumaa nɛ, Lawa a tɔrɔ minin bii”, ka Lawa a boo pɛ lɔn. ³ Sonbore, gugurubaa tá a wɔ lɛa á la Muizu ni, ka gugurubaa bɛ́ kion‐dɔle wɔ lɛa lɔn, á la kion lɛ dinmaa nɛ. ⁴ Sonbore ne, kion gogoonmaa a dɔle na a tan, sɛnɛ, Lawa n màn din tumaa zɛnaali lɛa. ⁵ Muizu sɛ na á dí‐nyali bɔlɔgoondɛnaa baa, Lawa a tɔrɔ minin bii, Lawa bɛ́ re boo mɛn diɛ, á bɛ pɛ. ⁶ Sɛnɛ, Krita sɛ na á Nɛgiĩ bɔlɔgoondɛnaa baa, Lawa a tɔrɔ minin mìi la. Wɔ dinin man a tɔrɔ minin lɛn lɛa, bɛ̀ wɔ gòãn tá we‐n tán wɔ a foo doa ǹ màn kɛ lɛ la, wɔ nə n nyɛnyɛɛ a wɔ gɔn la ka foo tãbaa nɛ. ⁷ Bɛ lɛ na á toa, ka Yiri Fu bɛ́ pii lɔn: “Pelo, bɛ̀ ka Lawa a lɛ‐dia ma, ⁸ ka baran n too kaka kɔ, ka ka digolon bɛ́ ǹ nə́ n piã ka Lawa‐n lɔn, ǹ nə́ ga a lɛ li don bii wa. ⁹ Lawa pɛ: Ma dí mɛn din tumaa nya lɛ̀ pusi gɔ́ɔ̃ nɛ, a laanɛ ǹ nə́ bɛ tumaa yɛ, ka digolon nə́ n da ma gɔ́ɔ̃ li, ǹ nə́ ga ma lɛ li. ¹⁰ Bɛ lɛ nɛ ma foo yoo ǹ li, má pɛ: Minin kɛn taasiɛn manə ǹ siɛ̃ biikoo tumaa li, ǹ ba maa ziin doɛ̃ wa. ¹¹ Bɛ lɛ na á toa, maa foo‐yoo gɔ́ɔ̃ nɛ, má n liɛ máa ǹ ba re we maa susu ǹ gána kɛ‐n wa.” ¹² Dɔɔ̃nɔn lɛn, ka yiri bɔ ka dinin li, min kɔ́n baran yɛ ka bii a foo n baraa, yǎa golee Lawa li baã niɛ, a boe Lawa yiikoonaa kɛ ganaa wa. ¹³ Sɛnɛ, Lawa bɛ́ tɔn boo diɛ ka‐n "pelo" ke, a n mà ka kɔ́n baran toa sii baraa sã, a na a too kaka kɔ wa. Ka n gɔn waa kɔn nɛ baraabaraa. ¹⁴ Sonbore ne, wɔ ǹ wɔ́ n baa Krita a koakun wolen lɛa, wɔ goleemali mɛn wɔ a giala‐koe li, bɛ̀ wɔ́ bɛ tamaa yǎa á woo kaa a giala‐nyɔmiɛ lɛ. ¹⁵ Lawa a boo n pii: “Pelo, bɛ̀ ka Lawa a lɛ‐dia ma, ka baran n too kaka kɔ, ka ka digolon bɛ́ ǹ nə́ n piã ka Lawa‐n lɔn wa.” ¹⁶ Dien man nə́ Lawa lɛ lɛ ma, ǹ nə́ n piã‐n dɔn? Muizu min mɛnɛn tumaa nyɛɛnaan bɔ, á soo ǹ ne Ezipti gána nɛ, bɛn lɛn manɛ. ¹⁷ Lawa foo na á yoo dien li lɛ̀ pusi gɔ́ɔ̃ nɛ? Min mɛnɛn nə sii baraa zɛnaa, bɛn lɛn manɛ, min mɛnɛn nə mɛnaa ǹ nə́ gã don bii ke lɛn. ¹⁸ Lawa na á n liɛ dien li, mà asɛ susui yɔrɔ bɔ á koa ǹ nɛ gána mɛn nɛ, mà ǹ ba re we bɛ‐n duduu wa? A na á n liɛ bɔlɔ tii wolen kɛn lɛn li. ¹⁹ Wɔ́ yɛ dɔn, wáa ǹ dinin golee Lawa li baã a lɛa, ǹ boo la ǹ nə́ wɔ gána lɛ‐n wa.

¹ Lawa a lɛ‐kɔ lɛ n wɔ dɔn wɔ lɛa, wɔ á re boe la, wɔ wɔ bɛa bǎã lɛ nɛ wɔ n susu. Ka daa wɔ n dinin kũ, màn mɛn bɛ́ toɛ, kaa min kɔ́n baran fɔ̃ bɛa susui kɛ lɛ li wa. ² A giala, wɔ dɔn man wɔ́ Boo Tii Kɔɔ̃n lɛ ma, ka bɛa minin kɛn lɛn wɔ bɛ́ lɔn. Sɛnɛ, bɛa boo kɛ lɛ ǹ nə́ ma, a là goon yɛ ǹ ganaa wa, a giala, ǹ bɛ́ ǹ nə́ ma, ǹ lɛ kɔ a ganaa ka goleemali‐n wa. ³ Wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ wɔ́ golee Lawa li, wɔsɛn man we susui lɛ nɛ. Lawa din na á boo kɛ pɛ taãn‐taãnɛ susui lɛ wɔ gɔn la: “Bɛ lɛ na á toa, maa foo‐yoo gɔ́ɔ̃ nɛ, má n liɛ máa ǹ ba re we maa susu ǹ gána kɛ‐n wa.” Lawa a dí na a nya kanaa diɛ waáraa wa? Á nya. ⁴ A tá kiɛ̃ nɛ taãn‐taãnɛ, kanaa a diɛ lɛawaa sɔbaabaa ǹ wɔ lɛ a paǹ li: “Lɛawaa sɔbaabaa ǹ wɔ pinaa, Lawa nə́ n susu a dí lɛ tumaa a nya kio.” ⁵ Sɛnɛ, Lawa pɛ a boo‐n gɔrɔ: “Ǹ ba re we maa susu ǹ gána kɛ‐n wa.” ⁶ Bɛ n nyɛɛ mà ǹ tɛnɛn gii ba bɛa susui kɛ lɛ‐n wa, ǹ dinin Lawa bɔlɔ tii a lɛa, haalɛ ta ǹ nə́ Lawa a lɛ kɔ ǹ boo lɛ ma dinin. Sɛnɛ, a n nyɛɛ dɔn mà gialakunun tá re we a nɛ. ⁷ Bɛ lɛ taman yii ni, Lawa lɛawaa goon bɔ á koa, an bíi “pelo”, sɛ́wɔ paǹ kɛ lɛ nɛ wɔ́ yɛ gɔrɔ, Davida nə ǹ mɛn kiɛ̃ nyɔɔbaa ke lɛn. “Pelo, bɛ̀ ka Lawa a lɛ‐dia ma, ka baran n foo laa wa.” ⁸ Sonbore, bɛ̀ Zozoe na á zaman lɛ kaa susui li, bɛ̀ Lawa a re lɛawaa kɔsɔ boo diɛ doo wɔ susui ni ǹ lɛawaa lɛa wa. ⁹ Bɛ̀ á miɛ̃, Lawa a minin lɛn susui biikoo n tɔn nyɛɛn die. ¹⁰ Min mɛn wɔ a susui lɛ nɛ, bɛ dɔ a dɛnaa nə n susui a dí a nya kio, ka Lawa din bɛ́ á n susu lɔn lɛawaa sɔbaabaa ǹ wɔ pinaa kɛ nɛ, a dí a nya kio. ¹¹ Ka daa wɔ n doa wɔ wɔ bɛa susui kɛ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, lɛlɛdɛnan Lawa bɔlɔ tii kɛ miã baran wɔa min kɔ́n daa, a na a bɔ̀nbaa wa. ¹² Sonbore, Lawa a boo lɛ n boo yiikoonaa lɛa, pàã dɔ tá a nɛ, á lɛ boe á la gɔya paǹan paanan lɛbɔle tumaa nɛ. A n we min ni taãn‐taãnɛ, yǎa a telenboen laanka yiri toɛ̃ kɔn, yǎa a gù koron laanka sɛwɔ toɛ̃ kɔn. A n min dùũ laanka a taasiɛ bǐɛ̃ boe kɔn lɛ ka a baraa nɛ. ¹³ Màn kɔ́n din ba durii‐n Lawa la wa. Màn din tumaa na a yɔrɔ‐a panparaanɛ, a yii nə́ ǹ ganaa. Wɔ tumaa n die n bɔlɔ pii a din yɔrɔ‐a. ¹⁴ Wúlu‐bɔlen kiã gole gole tá wɔ lon, á lon bii kuru á kiɛ̃ yǎa Lawa yɔrɔ‐a: Lawa a Nɛgiĩ Yezu lɛ nɛ. Bɛ lɛ nɛ, wɔ bɛ́ pii wáa wɔ lɛ kɔ goleemali mɛn ganaa, ka daa wɔ n gɔn paraa bɛ ganaa parsiini. ¹⁵ Wúlu‐bɔlen kiã mɛn bɛ́ a ba wɔa pàã wɛɛnaabaa doɛ̃ wa, bɛ bie wɔ lon wa. Wɔa wúlu‐bɔlen kiã lɛ damagɔ́ɔ̃li ǹ siin fuu yɛ, yɔrɔ din tumaa la ka wɔ dɔn bɛ́ lɔn, sɛnɛ, asɛ sii baraa zɛnaa wa. ¹⁶ Bɛ lɛ taman yii, ka daa wɔ n tá nyɛɛnɛ ka foo‐doa nɛ, wɔ n mɔrɔ Lawa a kii dankan lɛ ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Bǐɛ̃dɛnaa lɛ makara bɔ wɔ ganaa, a bǐɛ̃ zɛnaa wɔ nɛ, bǐɛ̃ mɛn bɛ́ re n doe wɔ lɛ wɔ laadoo biikoo li.

¹ Sonbore, maǹ wúlu‐bɔlen kiã tumaa boe minbuiin nɛn bii, ǹ koa mà a dí nya Lawa nɛ minbuiin nɛn bǐɛ̃ a lɛa. A dí n ka kɛ nɛ, a gɔ ǹ mànan laanka wúlu mànan kɔ Lawa la, sii baraan taman yii. ² Minin mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ sii baraa zɛnaa, ǹ sii‐doɛ̃baã gɔ́ɔ̃ nɛ, wúlu‐bɔlen kiã lɛ á boe la, a bɛn sii lɛ giala ma, a giala, a dinmaa lɛ dɔ n pàã wɛɛnaa lɛa a paǹ din tumaa ganaa. ³ Bɛa pàã wɛɛnaabaa kɛ lɛ taman yii, a doamaa nɛ a sii baraa toa ǹ wúlu mànan bɔ, a ǹ kɔ Lawa la a din a lɛa, zaman lɛ dɔ a lɛa. ⁴ Min kɔ́n ba boe la, a wúlu‐bɔlen kiãbaa lɛ a gugurubaa kɛ kɔ a din la wa. Lawa a bíi‐wɔ n biɛ a lɛa, ka a bɛ́ á n zɛnaa Aarɔn nɛ lɔn. ⁵ A din goon ne, Krita lɛ dɔ bie á wúlu‐bɔlen kiã baa ǹ gugurubaa kɛ lɛ wɔ a din ganaa wa. Lawa na á kɔ la, Lawa mɛn pɛ nɛ: “Ma n masɛ a Nɛgiĩ lɛa, a kũ pelo ganaa, masɛ nə n Díi lɛa.” ⁶ Á pɛ‐n doo sɛ́wɔ bǎã kɔsɔ nɛ: “Ma n wúlu‐bɔle lɛa yǎa duduu ka Mɛlkizedɛki wɔ bɛ́ lɔn.” ⁷ Yezu lɛ bɛ́ kanaa ǹ mɛn waáraa, Lawa mɛn bɛ́ boe la, a na a kirisibaa gɛ̀ ganaa, a na á bɛ lɛ nyankɔ ka lɛn gole ne, ka yii mu ni. Lawa ná a lɛ si a doroo Lawa‐n lɛ a lɛa. ⁸ A laanɛ á goã Lawa a Nɛ lɛa, a na á n daraa Lawa bɔlɔ sii ganaa a nɔmaa ǹ siin gɔ́ɔ̃ nɛ. ⁹ A daraa fuu gɔ́ɔ̃‐n lɛ bɛ́ á nya, Yezu a sii tumaa lɛ pã, á n baa kirisibaa nyabaã wole kɛ a kɔle lɛa, a bɔlɔ‐silin tumaa nɛ. ¹⁰ Lawa na á pɛ, mà a n wúlu‐bɔlen kiã lɛa, ka Mɛlkizedɛki wɔ bɛ́ lɔn. ¹¹ Yezu a wúlu‐bɔlen kiãbaa kɛ lɛ wɔ gɔn la, boo gigiã tá wɔ lon wɔ pɛ ka nɛ, sɛnɛ, ǹ giala pɛ n die kaka koe, a giala, ka á nyantoto sii giala ma li. ¹² Bɛ̀ ka doamaa‐n kanna ka minin‐daraalin baa, sɛnɛ, ka laadoo n tɔ́n na a ganaa, ǹ Lawa a boo lɛ a daraa giala kɔ ǹ bǎã siin nyaa ka nɛ. A dɔ bǎã mɛn nɛ, ka doamaa‐n ka màn‐bii ni, sɛnɛ ka laadoo‐n tɔn nyɔ ganaa. ¹³ Min mɛn laadoo bɛ́ tɔn nyɔ ganaa, bɛa dɛnaa n ka nɛnyaan boɛɛn bɛ́ lɔn, a boe la, a sii pepere laanka a baraa bɔkɔnlɛ dɔ̃ wa. ¹⁴ Sɛnɛ, min golen sɛn, màn‐bii kaka nə ǹsɛn wɔ lɛa. Baraabaraa a sii‐zɛnaa nə́ ǹsɛn daraa, sii bǐɛ̃ laanka a baraa dɔ̃ a bɔkɔnlɛ ganaa.

¹ Haya, ka daa, daraa giala kɔ ǹ bǎã siin kɛn Krita wɔ gɔn la, wɔ bɛn na wɔ wo nyɛɛnɛ, wɔ dɔ daraa ǹ sii dadaran ganaa. Ka daa wɔ baran golee giala wɔ ǹ siin kɛn daraa la doo wa: Wusoo zɛnaa ǹ sii kooron kio n golee Lawa li ni, ² Batɛmun kɛn nɛ, gɔn da min mìi‐n a Lawa nyankɔ nɛ, ka geren yii kaa laanka dɔlɔ nyabaã kɛ a boo diɛ nɛ. ³ Ka daa wɔ wo nyɛɛnɛ! Bɛ lɛ‐n wɔ á re zɛnɛɛ bɛ̀ Lawa ná a lɛ kɔ. ⁴ Min mɛnɛn nə goleemali wɔ, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ n piã ka goleemali ni, bɛn ba boe la, ǹ wusoo ǹ sii baraan kio doo wa. Ǹ nə́ goã ǹ nə́ wɔ wɔlɔ fúlu li, ǹ nə́ Lawa a lon a bǐɛ̃baa ǹ màn kɛ nɛ̀n da, ǹ nə́ Yiri Fu yɛ. ⁵ Ǹ nə́ yɛ ǹ dinin foo ne, mà Lawa a boo á kɔɔ̃nɛ, mà pàã tá Lawa a kiibaa lɛ nɛ. ⁶ Bɛ̀ ǹ nə́ ǹ goleemali daa kanna, ǹ ba boe la ǹ yɛ doo wa. A n ka maǹ Lawa a Nɛgiĩ lɛ dere gɔn ganaa doo, ǹ nə́ sìi diɛ a ganaa zaman tumaa yɔrɔ‐a. ⁷ La mɛn bɛ́ nɛn bɛ̀ a kaa, bɛ̀ tán mɛn tá bɛa mu kɛ mii, á n da sonboren boe koe a kɔsiɛ wolen la, Lawa n barka we bɛa tán lɛ nɛ. ⁸ Sɛnɛ, bɛ̀ á nyan laanka koronkoron boe, là ba a ganaa wa. Lawa á re barka boe a nɛ, ǹ tá re tɛ diɛ a ganaa. ⁹ Sɛnɛ, dɔɔ̃n sonboren lɛn, ta wɔ á boo diɛ kɛnɛn, kasɛn wɔ gɔn la wɔ á waa‐n la, wáa ka tá zii lɛ a sonbore kɛ la, kirisibaa ǹ wɔ lɛ. ¹⁰ Sonbore, Lawa a kɔkɔrɔ wa. A yiri a boe la a bɔ ka kaa nya ǹ dín ni wa. Ká Lawa din tɔ kɛ narɛ, ká dí nya ka dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen man lɛlɛ. Ka n tɔn nyɛɛ miɛ̃ ka pelo yii ni, Lawa lɛ yiri a boe bɛ dɔ‐n wa. ¹¹ Sɛnɛ, wɔ bɛ́ giɛ màn mɛn li, bɛ ǹ ka kɛ nɛ, wáa ka gogoonmaa nə n doa, ka wo nyɛɛnɛ ka bɛa gù we yii kɛ lɛ nɛ, yǎa giala‐nyɔmiɛ ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, kaa foo doa ǹ sii lɛ nə n zɛnaa. ¹² Wɔ ba li yoobaa ka kũ wa. Sɛnɛ, min mɛnɛn bɛ́ golee Lawa li, ǹ nə́ sii sii ǹ ganaa, yǎa ǹ Lawa a lɛ kɔ ǹ mànan kɛn yii, ka tɔ lɛ wɔ ka bɛn bɛ́ lɔn. ¹³ Lawa bɛ́ n lɛ koe Abrahamu la ǹ mɛn waáraa, min bɛ́ a banban, á n gole á la a din ni wa, a na á n liɛ ka a din ni. ¹⁴ Á pɛ: “Hiĩ, ma á re barka gigiã we n ne, ma á re n tɔrɔ mɔnɛɛ.” ¹⁵ Abrahamu bɛ́ á n foo kũ, á sii si a ganaa, á yɛ Lawa ná a lɛ kɔ ǹ sii lɛ zɛnaa, a ná a lɛ pã. ¹⁶ Màn mɛn bɛ́ gole á la minbuiin nɛ nɛ, a nə n liɛ ka bɛ nɛ, bɛa liɛ lɛ nə ǹ boo lɛ doa ǹ bǎã lɛa, a n liere nyɛɛ ǹ biin ni. ¹⁷ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, Lawa na á goã giɛ li a nyaa foaãnɛ, a lɛ kɔ ǹ bǐɛ̃ kɛ lɛ a yɛlen ne, mà asɛ ba n lɛ boe doo wa. Bɛ lɛ nɛ, á liɛ da lɛ‐kɔ lɛ li. ¹⁸ A na á ga li, mà a foo doa ǹ sii màn paa zɛnaa wɔ nɛ, a lɛ‐kɔ kɛ laanka a liɛ kɛ nɛ. Lawa a boe la, a soɛ bɔ bɛa sii paa kɛ lɛ gɔ́ɔ̃‐n wa. Wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ kiɛ Lawa yele, wɔ nə́ n gɔn parɛɛ Lawa din a foo doa ǹ màn kɛ ganaa á kɔ wɔ la, bɛa sii paa kɛ lɛ n wɔ foo taɛ̃ parsiini. ¹⁹ Bɛa foo‐doa kɛ lɛ n wɔ kuĩ, á golee wɔ‐n sɔnbɔraanɛ. A na á Lawa a kion bii kuru kɔn‐a ǹ mɔnaa kɛ bii wɔsɔ lon gɔ́ɔ̃ nɛ, á kiɛ̃ á wɔ kion nyɛɛnaan sonbore kɛ nɛ. ²⁰ Yezu na á woo walan, wɔ nyɛɛnɛ, wɔ dinin lɛa. A din na á wúlu‐bɔlen kiã baa yǎa duduu, a ná a lɛa ka Mɛlkizedɛki bɛ́ lɔn.

¹ Mɛlkizedɛki lɛ na á goã Salɛmu kiwi a kii lɛa, a na á goã Lon a Lawa Gole a wúlu‐bɔle lɛa. Abrahamu bɛ́ á woo zia da kiin ganaa á boo ǹ la, a bɛ́ n bɔyɛɛ, Mɛlkizedɛki lɛ na á woo n da lɛ, á Lawa bǐɛ̃ bíi li. ² Abrahamu màn mɛn tumaa yɛ zia la, a na á bɛ a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ bɔ, á kɔ a din lɛ la. Mɛlkizedɛki tɔ lɛ giala, mà "Kii Sii Pepere Zɛnaali". Ka bɛ dɔ‐n doo, a n Salɛmu kii lɛa, bɛ giala, mà "Kii Là Nyantoro Kɔle". ³ Bɛa Mɛlkizedɛki lɛ, Lawa a boo ba màn kɔ́n diɛ a díi wɔ gɔn la wa, ká a náa nɛ, ká ǹ digolon ne, a màn kɔ́n diɛ a giala‐koe laanka a giala‐nyɔmiɛ pinaa wɔ gɔn la wa. A n kɔnboe ka Lawa a Nɛgiĩ lɛ nɛ, a n wúlu‐bɔle lɛa yǎa duduu. ⁴ Ee! Bɛa giĩ kɛ dɔ á min yii guguru‐a lɛa dɛ! Ka ga, Abrahamu mɛn bɛ́ wɔ digolo lɛa, bɛ màn mɛn yii yɛ zia la, á bɛ tumaa a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ bɔ, á kɔ giĩ kɛ lɛ la. ⁵ Wɔ á doɛ̃ wáa Levii tɔrɔ minin kɛn man wúlu‐bɔlen lɛa. Wɔ á doɛ̃ wáa Lawa a dí‐pɛn man nə́ zii kɔ bɛn la, mà ǹ màn tumaa a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ si Izirayeli tɔrɔ minin la. Bɛa tɔrɔ minin kɛn lɛn manə ǹ dinin dɔɔ̃nɔn lɛa, ǹ dɔn nə́ Abrahamu a nɛnyaanan lɛa. ⁶ Mɛlkizedɛki goã Levii tɔrɔ lɛa wa, sɛnɛ, Abrahamu màn mɛn tumaa si zia la, a na á bɛ a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ kɔ la. A dɔ́ Lawa bǐɛ̃ bíi Abrahamu li, Abrahamu mɛn bɛ́ Lawa nə́ n lɛ kɔ la ke lɛn. ⁷ Wɔ á doɛ̃ dɔn, liere ná a ba a‐n wa, wáa min mɛn bɛ́ Lawa bǐɛ̃ bíi min li, bɛ á gole á la min kɛ lɛ sɛ nɛ, ǹ nə́ Lawa bǐɛ̃ lɛ bíi li. ⁸ Levii tɔrɔ minin mɛnɛn nə goã màn tumaa a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ yii, bɛn man minin lɛa ǹ nə́ giɛ̃. Sɛnɛ, Mɛlkizedɛki lɛ sɛ, Lawa a boo na á pɛ a wɔ gɔn la, mà a yii n koo miɛ̃. ⁹ Wɔ á boe la wɔ pɛ, wáa Abrahamu bɛ́ a gɔn màn tumaa a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ boe ke, màn tumaa a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ bɛ́ n koe Levii mɛn tɔrɔn la, bɛ dɔ na á màn tumaa a talɛɛ fùbaa ǹ wɔ bɔ bɛa biikoo lɛ li. ¹⁰ A giala, Mɛlkizedɛki lɛ bɛ́ woe n diɛ Abrahamu lɛ, a laan Levii tɔn yɛ bɛ a biikoo li wa, a n goon a na á goã ǹ digolo Abrahamu mà li gɔrɔ. ¹¹ Lawa na a dí‐pɛn mɛnɛn kɔ Izirayeli tɔrɔ minin la, bɛn giala wɔ ǹ bǎã na á goã ka Levii tɔrɔn wúlu‐bɔlebaa nɛ. Sii mɛn doamaa bɛ́ nɛ a n zɛnaa, bɛ̀ Levii tɔrɔn wúlu bɔ lɛ na á boo la, á bɛ zɛnaa yǎa a lɛ pã, Bɛ̀ a na á baa miɛ̃, bɛ̀ mìi ba wúlu‐bɔle tɔrɔ kɔsɔ a daa la wa. Wúlu‐bɔle mɛn bɛ́ ka Mɛlkizedɛki bɛ́ lɔn, a ná a ba kɔnboe ka Aarɔn nɛ wa. ¹² A giala, bɛ̀ wúlu‐bɔlebaa nə́ n bɔyaa, Lawa a dí‐pɛn mɛnɛn dɔn bɛ́ boo diɛ wúlu‐bɔlebaa lɛ wɔ gɔn la, bɛn dɔn doamaa‐n ka bɔyaa nɛ. ¹³ Wɔ á doɛ̃, wɔa Dɛnaa mɛn bɛ́ Lawa a sɛ́wɔ n boo diɛ a wɔ gɔn la kɛnɛn, bɛ n boe tɔrɔ kɔsɔ nɛ, tɔrɔ mɛn bɛ́ wúlu bɔ ǹ dí ná a n kɔ la wa. ¹⁴ Min tumaa á doɛ̃, mà wɔa Dɛnaa lɛ na á yɛ Zudaa tɔrɔn bii. Muizu boon mɛnɛn da a sɛ́wɔn nɛ, wúlu‐bɔlen wɔ paǹ li, bɛn ba màn kɔ́n diɛ bɛa tɔrɔ kɛ lɛ wɔ gɔn la wa. ¹⁵ A n foaãnɛ, mà Levii tɔrɔn wúlu‐bɔ lɛ na a sii lɛ lɛ pã wa. Bɛ lɛ nɛ, wúlu‐bɔle tɔrɔ kɔsɔ daa, bɛ n kɔnboe ka Mɛlkizedɛki ni. ¹⁶ Asɛ a wúlu‐bɔlebaa lɛ bie á n zɛnaa, á kɔnpɛ ka tɔrɔbaa sii‐n wa, sɛnɛ, nyin nyabaã pàãdɛnaa mɛn bɛ́ a lon, a wɔ lɛ na á bɔ bɛ nɛ. ¹⁷ Sonbore, Lawa a boo n pii a wɔ gɔn la: “Ma n wúlu‐bɔle lɛa yǎa duduu ka Mɛlkizedɛki wɔ bɛ́ lɔn.” ¹⁸ Bɛa yɔrɔ kɛ la, sii zɛnaa ǹ gɔn zizi kɛ nya, a giala, pàã goã a‐n wa, là dɔ goã a ganaa wa. ¹⁹ Sonbore, Muizu a Dí‐pɛn lɛn nə pàã kɔ minin la, ǹ nə́ sii kɔ́n zɛnaa, ǹ ná a lɛ pã wa. Sɛnɛ, wɔa foo‐doa yɔrɔ bɛ́ dia‐n màn mɛn la kanna, bɛ á sóɛ wɔa lɛlɛ a foo doa ǹ wɔ kɛ nɛ. Wɔ ǹ boe la, wɔ n mɔrɔ Lawa ganaa ka bɛ barka nɛ. ²⁰ Ka bɛ dɔ‐n doo, Lawa din na á n liɛ, bɛa sii lɛ a zɛnaa gɔ́ɔ̃ nɛ. Gialakunun kɛn bɛ́ wúlu‐bɔlen biɛ, bɛ miã liɛ kɛ yɛ wa. ²¹ Sɛnɛ, Yezu sɛ bɛ́ biɛ, Lawa din na á n liɛ, Lawa mɛn pɛ a wɔ gɔn la: Dɛnaa Lawa din na á n liɛ, a re n lɛ boe dɔn wa, “Ma n wúlu‐bɔle lɛa yǎa duduu.” ²² Bɛa yɔrɔ kɛ la, lɛ kɔ kɔn la mɛn bɛ́ soɛ lɛlɛ wɔ nɛ, á n Lawa laanka minbuiin nɛ bii ni, Yezu n bɛ a yɔrɔ bɔ lɛ a tamaali lɛa wɔsɛn nɛ. ²³ Sii lɛ a tɔtɔbaa kɔsɔ dɔ tan: min mɛnɛn nə wúlu lɛ bɔ lɛlɛ, bɛn nə́ mɔnaa, a giala, gɛ̀ goã toɛ ǹ tá ǹ dí nyɛɛ, ǹ nə́ woe‐n nyɛɛn wa. ²⁴ Sɛnɛ, Yezu sɛ a wúlu‐bɔlebaa kɛ miã banban, a wɔ lɛ a boe la, a n kɔ min kɔ́n la wa, a giala, a dinmaa lɛ na a tan yǎa duduu. ²⁵ Bɛ lɛ taman yii ni, min mɛnɛn bɛ́ n mɔrɛ Lawa ganaa a din barka nɛ, á boe la, a bɛn kirisibaa yǎa a giala‐nyɔmiɛ ganaa, a giala, a dinmaa lɛ yii n koo yǎa duduu, á n Lawa nyankoe ǹ lɛa. ²⁶ Wɔ laadoo bɛ́ wúlu‐bɔlen kiã mɛn ganaa, bɛ n ka Yezu ni. A n siĩni; zɛ̀rɛ laanka sii baraa kɔ́n ba a ganaa wa. A sii kɔ́n dɔ ba kun ka sii baraa zɛnaalin wɔ‐n wa. Lawa saa lon a ná a gole kɔ, á la lon màn tumaa nɛ. ²⁷ Yezu lɛ laadoo ba a ganaa, a wúlu bɔ baraabaraa, ka wúlu‐bɔlen kiã gialakunun kɛn bɛ́ ǹ nə́ goã zɛnɛɛ lɔn, bibinaa nɛ a din a sii baraan lɛa, bɛ kio zaman dɔ wɔn lɛa wa. Yezu na á wúlu bɔ gunyin goon din sɔɔ̃, bɛ̀ a bɛ́ á n din kɔ gɛ̀ la wɔ a lɛa, kɔsɔ ba n zɛnɛɛ doo wa. ²⁸ Muizu a Dí‐pɛn lɛn man minbuiin nɛn koɛ wúlu‐bɔlen kiãn lɛa. Wɔ á doɛ̃ minbuiin nɛ n sã wole lɛa. Sɛnɛ, Lawa din na a liɛ ǹ boo mɛn da Dí‐pɛn lɛn kɔ kio, bɛ na a ná a din a Nɛgiĩ koa wúlu‐bɔlen kiã lɛa. Bɛa Nɛgiĩ lɛ na á sii din tumaa zɛnaa a lɛ‐pã wole baa yǎa duduu.

¹ Ma bɛ́ boo mɛn diɛ, a gugurubaa ǹ bǎã n ka kɛ nɛ: Bɛa wúlu‐bɔlen kiã kɛ lɛ tɔrɔ n wɔ lon, á n giã‐n Lawa gole siĩn kɛ a kii dankan gusin lon gɔ́ɔ̃ nɛ. ² A n wúlu bɔ ǹ dí nyɛɛ wúlu bɔ ǹ bǎã nɛ, bɛ giala, mà Lawa a kion taãn kɛ nɛ. Lawa din na á bɛa kion lɛ dɔ, min bie á dɔ wa. ³ Wúlu‐bɔlen kiã tumaa na á n koa, mà a gɔ ǹ mànan laanka wúlu mànan kɔ Lawa la. Bɛ lɛ nɛ, wɔ dɔn wúlu‐bɔlen kiã lɛ doamaa nɛ, a màn kɔ́n yɛ a kɔ Lawa la. ⁴ Bɛ̀ Krita lɛ na á goã kanaa, bɛ̀ a ba wúlu‐bɔle biɛ dinin wa. A giala, wúlu‐bɔlen tan, ǹ nə́ gɔ ǹ mànan lɛn koe Lawa la, á kɔnpii ka Muizu a Dí‐pɛn nɛ. ⁵ Bɛn bɛ́ wúlu bɔ ǹ dí mɛn nyɛɛ ke, bɛ n lon gɔ́ɔ̃‐n wɔ kɛ a kɔnboe lɛa, a nyin ni. Bɛ na á kɔnpɛ ka sii kɛ nɛ, á n zɛnaa Muizu ni. A bɛ́ re mɔnaa kion lɛ doe, Lawa na á pɛ nɛ: “Toa n sii lɛ tumaa zɛnaa, ká a yɔrɔ bɛ́ á n nyaa n nɛ lɔn kele lɛ la.” ⁶ Sonbore, dí mɛn nə n kɔ Yezu lɛ sɛ la, bɛ á gole á la kɛ‐n lenlen. A giala, a din na á lɛ kɔ kɔn la sonbore sonbore kɛ a zɛlɛ baa, wɔ laanka Lawa bii ni, lɛ kɔ kɔn la mɛn giala bɛ́ we‐n Lawa a lɛ kɔ ǹ boo sonbore sonboren la. ⁷ Sonbore, bɛ̀ gɔ̀ boɛɛn na a yɛ lɛ kɔ kɔn la bibinaa lɛ ganaa wa, bɛ̀ mìi ba goɛ̃ la, ǹ kɔsɔ da a bǎã‐n wa. ⁸ Sɛnɛ, Lawa ná a din a tɔrɔ lɛ a sãn pɛ kɛnɛn: “Lɛawaan tá die, ma din Dɛnaa n pii, ma á re lɛ kɔ kɔn la dii we, ka Izirayeli tɔrɔ minin kɛn nɛ, ka Zudaa tɔrɔ minin kɛn dɔn nɛ. ⁹ Bɛa lɛ kɔ kɔn la dii kɛ lɛ a re goɛ̃ ka a zizi kɛ bɛ́ lɔn wa, ma a zizi mɛn wɔ ka ǹ digolon ne, bɛ̀ ma bɛ́ ma soo ǹ ne, má ǹ bɔ bɛ̀rɛbaa nɛ Ezipti gána nɛ. Ǹ dinin man nə́ maa lɛ kɔ kɔn la lɛ ziziɛ̃, bɛ lɛ nɛ, ma dɔ́ tɔ́n nə ǹ toa walan. ¹⁰ Ma bɛ́ re lɛ kɔ kɔn la dii mɛn we ka Izirayeli tɔrɔ minin kɛn nɛ, bɛ á ke: Ma din Dɛnaa n pii, máa bɛa lɛawaan kɛn lɛn kiɛ̃ kio, man die maa dí‐pɛn we ǹ yiri ni, man die ǹ kiɛ̃ ǹ foo ganaa. Ma á re goɛ̃ ǹ Lawa lɛa, ǹ dɔn tá re goɛ̃ ma din a tɔrɔ lɛa. ¹¹ Ǹ min kɔ́n ba re a din tɔrɔ min hinlaa n dɔɔ̃n darɛɛ doo a pɛ nɛ, mà a Dɛnaa Lawa dɔ̃ wa. A giala, ǹ tumaa á re ma doɛ̃, a kũ ǹ bɔbɔnboɛɛn ganaa a wo ǹ gole yaa. ¹² Ma á re ǹ sãn toɛ ǹ nɛ, ma a re n yiri koɛ ǹ sii baraan nɛ doo duduu wa.” ¹³ Lawa bɛ́ lɛ kɔ kɔn la dii boo diɛ, wɔ dɔ̃ mà a n nyɛɛ, mà a bibinaa kɛ zizi kɔ. A da yaa, màn mɛn bɛ́ á zizi kɔ a biikoo kiɛ̃, bɛ n woe papaã ganaa.

¹ Lɛ kɔ kɔn la bibinaa lɛ nɛ, Lawa guguru kɔ ǹ siin laanka Lawa guguru kɔ ǹ bǎã mɛn goã, bɛn man nə́ goã kanaa wɔn lɛa. ² Sonbore, ǹ nə́ goã ǹ nə́ Mɔnaa Kion dɔ. A gɔ́ɔ̃ bibinaa kɛ tɔ na á goã Bǎã Sonbore. Bólon da ǹ bǎã kɛ na á goã walan, ka tabala mɛn bɛ́ ǹ nə́ buurun kiɛ la, ǹ buurun mɛnɛn kɔ Lawa la. ³ Kion gɔ́ɔ̃ lɛ a mɛn bɛ́, á goã kion bii kuru kɔn‐a ǹ mɔnaa paabaa ǹ wɔ kɛ kio, bɛ tɔ na á goã Bǎã Sonbore Sonbore. ⁴ Nyɔɔ gìĩ kɔɔ̃n tã ǹ bǎã sanadɛnaa kɛ na á goã walan, ka lɛ kɔ kɔn la ǹ Goo kɛ nɛ. Maǹ nə́ sana yo, ǹ nə́ kaa bɛa Goo lɛ paǹ tumaa la. Bɛa Goo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, sana donkolon na a tan, Lawa goã á màn‐bii mɛn kɔ Izirayeli minin la don bii, a tɔ n “maanə”, bɛ ná a nɛ. Aarɔn a bàlà mɛn goã á luu pã, bɛ dɔ n Goo lɛ nɛ, ka kɔlɔ sɛlɛɛn mɛnɛn bɛ́, Lawa a lɛ kɔ kɔn la ǹ boon kɛn nə́ kiɛ̃ nɛ ǹ ganaa. ⁵ Lon màn yiikoonaan nyinin man Goo lɛ lalan, nyɛɛ mà Lawa tan walan. Ǹ bɛ́ wúlu boe bǎã mɛn nɛ sii baraan toa a lɛa, bɛa mànan lɛn man nə́ ǹ nyàa kan lɛ bɔ, ǹ nə́ ǹ kɔ bɛa bǎã lɛ lɛ. Sɛnɛ, bɛa siin kɛn lɛn tumaa a yɔrɔ pɛ biikoo bie ka sisia‐n wa. ⁶ Mɔnaa Kion lɛ laanka a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan tumaa a zɛnaa kɛnɛn gɔ́ɔ̃ nɛ, wúlu‐bɔlen lɛn man we baraabaraa a gɔ́ɔ̃ bibinaa kɛ nɛ, ǹ nə ǹ wúlu bɔ ǹ dí nya. ⁷ Sɛnɛ, wúlu‐bɔlen kiã kɛ din sɔɔ̃ n we kion lɛ a gɔ́ɔ̃ paabaa ǹ wɔ kɛ nɛ, a n bɛ zɛnɛɛ gunyin goon din sɔɔ̃ lɛ̀ goon gɔ́ɔ̃ nɛ. A doamaa nɛ a wɔ ka tɔɔ mà nɛ, a kɔ Lawa la wúlu màn lɛa, a dinmaa a sã ǹ siin lɛa, ka zaman lɛ dɔ wɔn nɛ. ⁸ Lawa a Yiri Fu n nyɛɛ bɛa yɔrɔ kɛ la, mà bɛ̀ bɛa Mɔnaa Kion bibinaa kɛ lɛ tan, mà Bǎã Sonbore Sonbore kɛ a zii na a tɔn nə n bũ min tumaa‐n wa. ⁹ Bɛ n sii a kɔnboe lɛa, á n boo diɛ sisia a biikoo kɛ wɔ gɔn la. Bɛ giala, mà ǹ bɛ́ Lawa gɔ ǹ mànan kɛn laanka wúlu mànan mɛnɛn dii, ǹ tá ǹ koe Lawa la, mà bɛn ba boe la, ǹ tá a zɛnaali foo wɛɛ ǹ tá a lɛ piɛ̃ wa. ¹⁰ Bɛa Lawa guguru kɔ ǹ siin kɛn lɛn man doa‐n màn‐biin ganaa, ka màn‐miin ni, ka zoo a gɔ̀ bɔmaganaa tɔrɔ gigiã nɛ, Landa wɔ paǹ li. Bɛn man nə́ goã minin yɔrɔ‐a siin lɛa, ǹ nə́ goã n zɛnɛɛ, yǎa Lawa din a wusoo a sii tumaa giala kɔ dii lɛa kɛ a biikoo dɔ. ¹¹ Sɛnɛ, sisia kəni, Krita na á daa. Ǹ goã n yii diɛ bǐɛ̃n mɛnɛn la, asɛ n bɛn wúlu‐bɔlen kiã lɛa. Asɛ a wúlu‐bɔlebaa ǹ mɔnaa kion lɛ barka á gole, a lɛ‐piɛ̃maa dɔ nɛ, á la lɛlɛ wɔ kɛ nɛ. Minbuiin nɛ gɔn bie á dɔ wa, a ba kanaa kɛ dɔ wɔ lɛa wa. ¹² Krita bɛ́ á kiɛ̃ mɔnaa kion lɛ nɛ, a na á wɔ Bǎã Sonbore Sonbore kɛ lɛ nɛ gunyin goon toto, a ba kɔsɔ zɛnɛɛ doo wa. A bie á wɔ ka butumun laanka diin nɛn mà nɛ, á kɔ wa, a na á n din mà kɔ. Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, a na á wɔ si wɔa sii baraan la yǎa duduu. ¹³ Lɛlɛ, min mɛnɛn nə goã gɔ̀dɛnan lɛa, landa wɔ paǹ li, wúlu‐bɔlen lɛn nə́ butuũn laanka dii gɔ̀lɔ̀n mà pɛpɛsɛ̃ bɛn ganaa, ka dii tiɛ̃ ton ne, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ yoreen kɔ, ǹ gɔ̀nɔn a gɔ̀ bɔ. ¹⁴ Sanparɛ Krita mà ke kəni! Krita mɛn bɛ́ á n din kɔ Lawa la, wúlu màn yoreen lɛa, ka Yiri Fu nyabaã wole barka nɛ, bɛ á boe la, a wɔ foon pii, a wɔ si bɔ̀nbaa ǹ sii zɛnaan la, màn mɛn bɛ́ toɛ, wɔ dí nya Lawa Yiikoonaa kɛ nɛ. ¹⁵ Bɛ lɛ taman yii ni, Krita lɛ á lɛ kɔ kɔn la dii a zɛlɛ lɛa. Sii baraan mɛnɛn nə n zɛnaa lɛ kɔ kɔn la zizi a biikoo li, asɛ na á gã á minin si bɛn la, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa din min mɛnɛn bíi, á n lɛ kɔ ǹ la ka bǐɛ̃ nyabaã wole ne, bɛn nə bɛ yɛ. ¹⁶ Sonbore, bɛ̀ kíɛ̃ gii ǹ sɛ́wɔ tan, a n siĩni a n dɔ̃ foaãnɛ, mà bɛa sɛ́wɔ lɛ a dɛnaa gã. ¹⁷ A giala, bɛa sɛ́wɔ lɛ a boo‐pɛn zɛnaa ba giala yii, bɛ̀ sɛ́wɔdɛnaa lɛ din yii á koo wa. Pàã n bɛa sɛ́wɔ lɛ nɛ ǹ dɛnaa a gɛ̀ kio. ¹⁸ Bɛ lɛ nɛ, lɛ kɔ kɔn la bibinaa lɛ dɔ na á n zɛnaa, ka mà gòɛ̃ ná a nɛ. ¹⁹ Muizu bɛ́ á Dí‐pɛn lɛn gogoonmaa pɛ minin lɛn manɛ ǹ mɛn waáraa, a na á diin nɛn laanka butumun mà saa, á mu kaa li, izopi luu mɛn bɛ́ yii‐n ka gɛ̀sɛ tã nɛ, á bɛ sã li, á pɛpɛsɛ̃ Lawa a Boo Sɛ́wɔ lɛ laanka zaman lɛ ganaa. ²⁰ Á tɔ́n pɛ: “Lawa pɛ ka nɛ, mà ka goã bɔlɔgoondɛnan lɛa lɛ kɔ kɔn la mɛn gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ lɛ a mà n ka kɛ nɛ.” ²¹ Muizu mà lɛ pɛpɛsɛ̃ miɛ̃ Mɔnaa Kion lɛ dɔ ganaa, ka Lawa guguru kɔ ǹ mànan mɛnɛn tumaa bɛ́ a nɛ. ²² A kɔnpɛ ka Dí‐pɛ nɛ, a n goon ka màn din tumaa n yoreen koe, ka mà nɛ. Bɛ̀ mà kaa wa, sii baraa toa ba yii wa. ²³ Bɛ̀ lon mànan kɛn nyinin tá yoreen koe, ka bɛa landa siin kɛn barka nɛ, a doamaa nɛ, lon mànan dininmaan lɛn dɔn nə yoreen kɔ, ka wúlu mànan kɔsɔn barka nɛ, wúlu mànan mɛnɛn bɛ́ soɛ gialakun kɛ tumaa nɛ. ²⁴ Sonbore, Krita bie á wɔ minbuiinin bǎã sonbore zɛnaa kɛ‐n wa, bɛa minbuiinin wɔ a zɛnaa kɛ lɛ na á goã a taãn kɛ nyin kooro lɛa. Sɛnɛ, a na á wɔ lon dinmaa gɔ́ɔ̃ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, a n din nyaa kanna Lawa yɔrɔ‐a wɔsɛn lɛa. ²⁵ Wúlu‐bɔlen kiã na á goã we lɛ̀ woo lɛ̀, Bǎã Sonbore Sonbore kɛ nɛ ka tɔɔ mà nɛ. Krita bie á zɛnaa miɛ̃ wa, a bie á wɔ gunyin damata, á n din kɔ wúlu màn lɛa wa. ²⁶ Bɛ̀ Krita na á baa miɛ̃, bɛ̀ a kũ kanaa giala‐koe ganaa, bɛ̀ a doamaa nɛ a fuu yɛ gunyin damata. Sonbore, Krita na á zɛnaa gunyin goon toto, giala‐nyɔmiɛ biikoo kɛ li, á daa, á sii baraa nya ka a din kɔ wúlu màn lɛa barka nɛ. ²⁷ A n minbuiin nɛ gogoonmaa mìi ni, a gã gunyin goon toto, bɛ kio kiri dɔ a ganaa. ²⁸ Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ dɔ la, Krita na á n din kɔ gunyin goon toto, màn mɛn bɛ́ toɛ, a min tumaa a sii baraan nya. A bɛ́ re wusii a daa doo ke, a bie re sii kɔ́n zɛnɛɛ sii baraa wɔ gɔn la doo wa. Min mɛnɛn bɛ́ n yii diɛ la kirisibaa a lɛa, a n die bɛn lɛa

¹ Ǹ goã n yii diɛ bǐɛ̃n mɛnɛn la, di‐pɛ lɛ n bɛa kɔnboe nuùnàa nyɛɛ, a bie bɛa sii lɛ din taãn kɛ lɛa wa. Lɛ̀ woo lɛ̀, wúlu mànan manə n boe. Min mɛnɛn bɛ́ n mɔrɛ Lawa ganaa, di‐pɛ lɛ n boe la, a bɛn baa min lɛ‐piɛ̃n lɛa lɔn ka wúlu mànan kɛn barka nɛ? ² Bɛ̀ maǹ nə́ min lɛ‐piɛ̃n baa, bɛ̀ wúlu‐bɔ nə́ n lɛ da. A giala, mà Lawa guguru‐kɔlen nə́ yoreen kɔ gunyin goon din sɔɔ̃, bɛ̀ ǹ foo dɔ ba ǹ zɛ̀rɛ biɛ doo ka sii baraa kɔ́n nɛ wa. ³ Sɛnɛ, bɛa wúlu‐bɔn kɛn lɛn man nə́ goã, minin yiri gisĩ ǹ sii baraan nɛ lɛ̀ woo lɛ̀. ⁴ A giala, dii gɔ̀lɔ̀n laanka butumu mà a boe la, a sii baraan nya duduu wa. ⁵ Bɛ lɛ nɛ, Krita bɛ́ die kanaa, á pɛ Lawa nɛ: N goã giɛ wúlu mànan laanka gɔ ǹ mànan li wa, sɛnɛ, ma nə ń gɔ̀nɔn siĩ kɔ ma la. ⁶ Wúlu màn tiɛ̃n laanka sii baraan toa ǹ wúlu mànan nə kaa n foo la wa. ⁷ Bɛ lɛ nɛ, masɛ Krita pɛ: “Lawa! Ma á ke,man die n foo sii zɛnɛɛ”, a n kiɛ̃‐n miɛ̃ Lawa a Boo Sɛ́wɔ nɛ maa wɔ gɔn la. ⁸ Krita na á pɛ bibinaanɛ: “Wúlu mànan laanka gɔ ǹ mànan nɛ, wúlu màn tiɛ̃n laanka sii baraan toa ǹ wúlu mànan kɛn nɛ, Lawa a giɛ bɛn li wa, ǹ kaa a foo la wa,” a laanɛ ǹ nə́ goã n zɛnɛɛ, á kɔnpii ka Dí‐pɛn nɛ. ⁹ Á tɔ́n pɛ doo: “Lawa! Ma á ke, man die n din lɛ foo sii zɛnɛɛ.” Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, Lawa na á lɛlɛ a wúlu zizin kɛn tumaa papaã, á Krita a wúlu mànbaa kɛ da ǹ bǎã nɛ. ¹⁰ Yezu Krita na á Lawa foo sii kɛ lɛ zɛnaa, a ná a din gɔ̀nɔn kɛ kɔ, mà a n baa wúlu màn kɛ lɛa, ǹ mɛn bɛ́ á n zɛnaa gunyin goon toto, bɛ lɛ nɛ, á wɔ yoreen koe. ¹¹ Wúlu‐bɔle gogoonmaa na á goã a dí nyɛɛ baraabaraa, a ná a din wúlu tɔrɔ goon lɛ boe gunyin damata. Bɛn nə goã boe la ǹ tá sii baraan nyɛɛ yǎa duduu wa. ¹² Sɛnɛ, Krita sɛ na á n din kɔ, wúlu màn goon toto lɛa sii baraan lɛa, bɛ kio á giã Lawa gusin lon yǎa duduu, ¹³ a nə n yii diɛ, yǎa Lawa sìi diɛ a zɔ́ɔn ganaa. ¹⁴ A min mɛnɛn yoreen kɔ, a na á bɛn baa min lɛ‐piɛ̃n lɛa yǎa duduu, a din kɔ wúlu màn lɛa gunyin goon toto kɛ lɛ barka nɛ. ¹⁵ Yiri Fu dɔ tá bɛa sii kɛ lɛ a siére biɛ wɔ nɛ. ¹⁶ Á pɛ: “Ma bɛ́ re lɛ kɔ kɔn la mɛn we kɔn‐a ǹ nɛ, bɛ á ke: ma din Dɛnaa n pii, máa bɛa lɛawaan kɛn lɛn kiɛ̃ kio, man die maa dí‐pɛn lɛn we ǹ foo ne, man die ǹ kiɛ̃ ǹ yiri ni.” ¹⁷ Á pɛ doo: “Ma a re n yiri koɛ ǹ sii baraan laanka ǹ kɔkɔrɔbaa siin ni doo duduu wa.” ¹⁸ Haya, bɛ̀ sii baraa nə́ n toa, sii baraa toa ǹ wúlu ba n boe doo wa. ¹⁹ Bɛ lɛ taman yii, dɔɔ̃nɔn lɛn, foo‐doa tá wɔ lon, wɔ wɔ Bǎã Sonbore Sonbore kɛ nɛ ka Yezu mà kɛ barka nɛ, mà kɛ á kaa wúlu màn lɛa. ²⁰ Yezu na á zii dii lɛ bũ wɔ nɛ, yiikoonaabaa ǹ zii ni. Bɛ n kiɛ̃ kion bii kuru kɔn‐a mɔnaa kɛ nɛ, bɛ giala, mà a ná a n din gɔ̀nɔn kɛ kɔ. ²¹ Wúlu‐bɔlen kiã tá wɔ lon, a n giã‐n lon, Lawa a kion mìi la. ²² Bɛ lɛ tɔ ganaa, ka daa wɔ n mɔrɔ Lawa ganaa ka foo sonbore ne, ka golee Lawa li taãn‐taãn nɛ, wɔ foo n yoreen ne, gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ zɛ̀rɛ kɔ́n ná a ba wɔ ganaa wa, wɔ́ gɔ̀nɔn dɔ n pii‐n ka mu sonbore ne. ²³ Wɔ baran talaa wa, wɔ bɛ́ pii wáa wɔ́ lɛ kɔ foo‐doa mɛn ganaa, ka daa wɔ wo nyɛɛn bɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, a giala, Lawa mɛn nə n lɛ kɔ, bɛ á bɔlɔgoondɛnaa lɛa. ²⁴ Ka daa wɔ n yiri kɔ kɔn li, wɔ kɔn da kɔn‐narɛɛ ganaa ka dí sonboren nyɛɛ nɛ. ²⁵ Min tɛnɛn lɛ mui ka wusu lɛsɔkɔn bǎã‐n nɛ. Bɛ a siĩn wa. Ka daa wɔ n doa wɔ kɔn foo taã lɛsɔkɔn gɔ́ɔ̃ nɛ, sanparɛ ka yii bɛ́ Dɛnaa a lɛawaa lɛ ganaa dirii. ²⁶ Wɔa sonbore doɛ̃ taãn‐taãn kio, bɛ̀ wɔ á tɔn nə n tiɛ̃ sii baraa zɛnɛɛ, sii baraa toa ǹ wúlu kɔ́n banban doo wa. ²⁷ Sɛnɛ, yii da kiri‐kurii laanka tɛ la din sɔɔ̃ na a tan, bɛ n nyɛ́ɛ sii gole lɛa. Bɛa tɛ lɛ n die Lawa bɔlɔ tii wolen kuĩ ka lenlen. ²⁸ Min mɛn bɛ́ Muizu a Dí‐pɛ lɛ ziziɛ̃, bɛ̀ min paa hinlaa min sɔɔ yɛ, ǹ nə́ bɛa sii lɛ a siéren baa, bɛ nə n dii a gã, makara bɔ ba a‐n wa. ²⁹ Sɛnɛ, min mɛn bɛ́ Lawa a Nɛgiĩ kɛ puusə koe, á n giɛ Lawa a lɛ kɔ kɔn la ǹ mà kɛ lɛ ganaa sàn kɔ ǹ màn lɛa, mà mɛn bɛ́ a ná a yoreen kɔ, á n boo baraa diɛ Lawa a bǐɛ̃baa ǹ Yiri Fu kɛ ganaa, ka a taasɛ mà bɛ doamaa‐n ka dɔlɔ baraa‐n wa? ³⁰ Sonbore, Lawa mɛn boo kɛ da, wɔ á bɛ doɛ̃: “Ma din nə gɛ̀ dòo boe, ma din nə dòo sarɛɛ.” Á pɛ doo: “Ma din Dɛnaa á re kiri kuri maa zaman la.” ³¹ Min mɛnaa Lawa yiikoonaa kɛ gɔn dɔlɔ a lɛa, bɛ á baraa taãn‐taãnɛ. ³² Ka n yiri gisĩ kaa giala kɔ nɛ. Bɛa biikoon li, kaa Lawa a wɔlɔ fúlu yɛ lɛ kio, ka fuu gigiã yɛ, ka sii si ka ganaa. ³³ Paǹ kɔ́n li, ǹ nə́ ka da yaa lɛa minin yɔrɔ‐a, ka sɔ nɛ ka fuun ni. Paǹ kɔsɔ dɔ li, ká kaa dɔɔ̃nbaa nyaa nɔmaa‐wɔlen kɛn lɛn manɛ. ³⁴ Sonbore, ká kaa wɔ gii yɛ kòso nɛn fuu ni. Ǹ nə́ ka gɔn mànan si ka la, ká lɛ kɔ bɛa mànan kɛn lɛn woo ganaa ka nyɛnyɛɛ nɛ, a giala, ká dɔ̃ mà naforo sonbore nyabaã wolen tá ka lon. ³⁵ Haya, ka baran toa ka n gɔn bɔ kaa foo‐doa kɛ ganaa wa, a saraa ǹ màn tá gole. ³⁶ Sonbore, ka laadoo tá sii simaa ganaa, ka boo la ka Lawa dùũ lɛ zɛnaa ka a lɛ pã, ka tɔn a lɛ kɔ ǹ sii lɛ a zɛnaa yɛ. ³⁷ A giala, Lawa a boo n pii: “Kànaa ka biikoo boɛɛn nɛ, min mɛn bɛ́ die, bɛ á re doe, a re beleboe wa. ³⁸ Sɛnɛ, maa min mɛn bɛ́, ma din Lawa foo sii zɛnɛɛ ka goleemali ni, bɛ tá re nyin nyabaã yii. Sɛnɛ, bɛ̀ á kanaa á zii da, a sii a re kɔɔ̃n koe ma ganaa doo wa.” ³⁹ Min mɛnɛn bɛ́ kanɛɛ bɛ̀ ǹ papaã, wɔsɛn ba bɛn kɔnɔn lɛa doo wa. Sɛnɛ, wɔsɛn man golee Lawa li, wɔ á kirisibiɛ bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la.

¹ Wɔ foo bɛ́ doa‐n mànan mɛnɛn ganaa ke, wɔa waa bɛn la lɛ n golee Lawa li lɛa. Yii bɛ́ a ba mànan mɛnɛn ganaa wa, golee Lawa li n bɛn nyɛɛ wɔ nɛ. ² Bɛa golee Lawa li lɛ na á toa, Lawa siére sonbore pɛ lɛlɛdɛnan wɔ gɔn la. ³ Golee Lawa li n toɛ, wɔ á doɛ̃ wáa Lawa na á kanaa da ka a boo ne. Bɛ lɛ nɛ, wɔ yii bɛ́ kanaa mɛn ganaa, bɛ bie á n zɛnaa ka màn yɛ ka yii‐n wole‐n wa. ⁴ Golee Lawa li na á toa, Abeli wúlu màn mɛn bɔ á kɔ Lawa la, bɛ́ siĩn kɔ á la Kanyɛ wɔ nɛ. Bɛa golee Lawa li lɛ a lɛa nɛ, Lawa siére pɛ a wɔ gɔn la, mà min pepere ne, a giala, a din na á lɛ kɔ a bǐɛ̃ mànan lɛn ganaa. A golee Lawa li lɛ taman yii, a laanɛ á gã, a n tɔn boo diɛ. ⁵ Golee Lawa li na á toa, Lawa Enɔɔki saa, a ná a gã wa. Min yii yɛ doo wa, a giala, Lawa na á saa. Lawa laan bɛ̀ a n siɛ, Lawa a boo siére pɛ a wɔ gɔn la, mà á kɔɔ̃n kɔ Lawa ganaa. ⁶ A da yaa, bɛ̀ golee Lawa li bie wa, min kɔ́n ba boe la, a kɔɔ̃n kɔ Lawa ganaa wa. Sonbore, bɛ̀ min mɛn tá n mɔrɛ Lawa ganaa, bɛ doamaa nɛ a dɔ̃, mà Lawa lɛ tan, mà a n toɛ a gamali wolen nə yɛ. ⁷ Golee Lawa li na á toa, Nowee Lawa a gɔn waaman kɛ si parsii lɛa. Yii bɛ́ a tɔn sii mɛn yɛ wa, Lawa na á n gɔn waa‐n ka bɛ nɛ. Á goo zɛnaa a ná a kion minin kirisibaa nɛ. Dɔlɔ nə́ n bɔ kanaa ganaa, sɛnɛ, Lawa ga Nowee ganaa min pepere lɛa, a goleemali a lɛa. ⁸ Golee Lawa li na á toa, Lawa bɛ́ á Abrahamu bíi ǹ mɛn waáraa, á Lawa bɔlɔ si. Lawa bɛ́ gána mɛn koe la a wɔ lɛa, á soo a ná a din a gána toa walan, á bɛ a zii kũ, a da yaa a ba a woo ǹ bǎã doɛ̃ wa. ⁹ Golee Lawa li na á toa, Lawa nə n lɛ kɔ la ka gána mɛn nɛ, á giã bɛ nɛ ka tii bɛ́ lɔn. Abrahamu giã mɔnaa kionən ne, kun Izaaki ni ka Zakɔba nɛ, Lawa a lɛ kɔ ǹ sii goon kɛ lɛ bɛ́ bɛn mɛnɛn dɔn wɔ lɛa. ¹⁰ A giala, Abrahamu na á goã n yii diɛ, mà a golee a giã duduu ǹ kiwi yɛ, Lawa dinmaa bɛ́ kiwi mɛn a sii‐zɔɔ̃li laanka a dɔle lɛa. ¹¹ Golee Lawa li na á toa, Abrahamu boo la á nɛ yɛ, a laanɛ á zizi kɔ, a lɔ Saaraa dɔ ná a ba boe la, a nɛ yɛ doo wa. A na á waa la, mà Lawa nə n lɛ kɔ la ka sii mɛn nɛ, mà á re bɛ zɛnɛɛ. ¹² Bɛ lɛ na á toa, Abrahamu goon toto mɛn bɛ́ gɛ̀ dɔ a ganaa á nya, tɔrɔ gigiã bɔ a nɛ, gigiã ka lon a leeren bɛ́ lɔn, lɛ ná a ba la wa, ka yìsi mu lɛ‐a ǹ nyɔɔsɔ̃ bɛ́ lɔn. ¹³ Min sɔɔ kɛ tumaa na á gã golee Lawa li gɔ́ɔ̃ nɛ. Ǹ bɛa lɛ kɔ ǹ siin lɛn zɛnaa yɛ ǹ yii‐n wa. Sɛnɛ, maǹ nə́ ǹ yɛ ǹ nə́ fòo da ǹ nɛ sɔsɔɔ, ǹ nə́ pɛ mà ǹsɛn man gùlin laanka zii tɔ‐wɔlen lɛa kanaa kɛ nɛ. ¹⁴ Min mɛnɛn bɛ́ boo diɛ kɛnɛn, bɛn nə́ nyaa foaãnɛ mà ǹsɛn man giɛ dikion kɔ́n li. ¹⁵ Ǹ soo ǹ nə́ n bɔ ǹ mɛn nɛ, bɛ̀ maǹ nə́ bɛ koa ǹ yiri ni, bɛ̀ ǹ nə́ biikoo yɛ ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo a nɛ. ¹⁶ Sonbore, maǹ nə́ goã giɛ dikion li, màn mɛn bɛ́ sóɛ ǹ miãn manɛ, bɛ giala, mà lon wɔ ke. Bɛ lɛ nɛ, bɛ̀ bɛa minin kɛn lɛn tá Lawa bíi, mà ǹsɛn Lawa, a ba sìi lɛa a ganaa wa. Á kiwi zɛnaa ǹ nɛ dinin. ¹⁷ Golee Lawa li na á toa, Lawa bɛ́ á n da Abrahamu gɔ́ɔ̃ li ke, Abrahamu lɛ kɔ á Izaaki kɔ wúlu màn lɛa. A na á n din zɛnaa á die a nɛgiĩ goon toto lɛ koe, a da yaa Lawa na á n lɛ kɔ a din lɛ wɔ gɔn la, ¹⁸ á pɛ: “Tɔrɔ n die boe n nɛ ka Izaaki barka nɛ.” ¹⁹ Abrahamu na á pɛ a din gɔ́ɔ̃ nɛ, mà pàã tá Lawa lon, a boo la a gere dɔ din yii kaa. Bɛ lɛ na á toa, a nɛ lɛ wusoo a ná a wɔ baa, ka n pɛ mà a yii na á kaa á n bɔ geren bii. ²⁰ Golee Lawa li na á toa, Izaaki dɔ́ Lawa bǐɛ̃ bíi Zakɔba laanka Ezawu li nyɛɛnaan sii wɔ gɔn la. ²¹ Golee Lawa li na á toa, Zakɔba bɛ́ re giɛ̃, á Lawa bǐɛ̃ bíi Zozɛfu a nɛnyaanan li. A na á Lawa nyankɔ, bɛ̀ a n doa‐n a bàlà ganaa. ²² Golee Lawa li na á toa, Zozɛfu bɛ́ doe a giala‐nyɔmiɛ ganaa, á Izirayeli minin soo Ezipti gána‐n boo da, á dí kɔ ǹ la a din wen wɔ gɔn la. ²³ Golee Lawa li na á toa, Muizu a yɛ kio, a yɛ wolen nə́ duru yǎa mui sɔɔ. A giala, ǹ nə́ ǹ nɛ lɛ a siĩnbaa yɛ, ǹ nyɛ́ɛ baa kii a dí‐pɛ kɛ‐n wa. ²⁴ Golee Lawa li na á toa, Muizu bɛ́ á gole kɔ, á n piã ka kii a nɛlɔ a nɛbaa nɛ. ²⁵ A din na á bɔ, mà asɛ fuu yɛ kun ka Lawa a zaman kɛ nɛ, mà bɛ á soɛ asɛ nə n nyɛnyɛɛ sii baraa nɛ, biikoo boɛɛn gɔ́ɔ̃ nɛ. ²⁶ Lawa bɛ́ re a din a min mɛn boe diɛ, Muizu ga a ganaa, mà asɛ tɔ ziziɛ̃ bɛ a lɛa, mà bɛ á naforo gole lɛa á la Ezipti gána a naforon kɛn manɛ, a giala, a yii na á goã doa‐n saraa kɛ la. ²⁷ Golee Lawa li na á toa, á soo Ezipti gána nɛ, a ná a nyɛ́ɛ baa kii a foo‐yoo kɛ‐n wa. Á n foo kaka kɔ, ka n pɛ mà yii bɛ́ a Lawa mɛn yii wa, mà asɛ yii n bɛ ganaa. ²⁸ Golee Lawa li na á toa, á Kiɛ̃mala ǹ Zɔ́n kɛ a zɛnaa giala kɔ. Á pɛ mà ǹ mà pɛpɛsɛ̃ kiɛnlɛn ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa a bɔ̀n‐dali kɛ baran n gɔn da Izirayeli minin nɛgiĩ bibinaa kɔ́n ganaa wa. ²⁹ Golee Lawa li na á toa, ǹ nə́ sawɛɛ tà kɛ kuru, ka maǹ tɔ we tán gere la, a da yaa Ezipti minin bɛ́ ǹ nə́ daa, ǹ ná a lɛn zɔɔ̃, mu bɛn kũ. ³⁰ Golee Lawa li na á toa, Izirayeli minin bɛ́ ǹ nə́ Zerikoo kiwi lɛnpɛnɛ lɛawaa sɔbaa gɔ́ɔ̃ nɛ, a kungɔnɔn nə́ kaa. ³¹ Golee Lawa li na á toa, Rahabu, lɔ kɔrɔ kɛ lɛ bɔ̀n baa kun ka Lawa bɔlɔ‐tiilin ni wa. A giala, á duru a ga gána ganaa wolen kɛn lɛn kũ doɛ̃. ³² Man die pii mà wàa doo kəni? Biikoo ba re yii ma lon ma boo da ma a yii gɔsɛ Zeediɔn wɔ gɔn la wa, ka Baraaki ni, Sansɔn nɛ, Zɛfte ne, Davida nɛ, Samayeli ni ka Lawa a boo gii‐dalin kɛn nɛ. ³³ Ǹsɛn mɛnɛn bɛ́, ǹ nə́ yɔ bɔ kɔn ka gána tumun ni, golee Lawa li a lɛa, ǹ nə́ gɔ̀lɔ̀baa yɛ. Ǹ nə́ peperebaa ǹ dín nya, ǹ nə́ Lawa a lɛ kɔ ǹ siin yɛ n zɛnɛɛ. Ǹ nə́ yàran lɛ tã, ³⁴ ǹ nə́ tɛ dadaran pàã nya, ǹ nə́ kirisibaa gɔya gɛ̀ ganaa. Ǹ nə́ goã pàã wɛɛnaan lɛa, ǹ pàã gole kɔ. Ǹ nə́ giĩbaa nyaa zia la, ǹ nə́ gána kɔsɔn zia‐baalin loo. ³⁵ Golee Lawa li na á toa, lɔn tɛnɛn nə́ ǹ geren yɛ ǹ yii kaa, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ ǹ kɔ ǹ la. Sɛnɛ, gialakunun nə́ dɛ yɛ yǎa á woo dɔ gɛ̀ ganaa, ǹ nə́ n piã ka si a diɛ nɛ, mà ǹsɛn tá re yii kaa sonbore yii. ³⁶ Gialakunun dɔn nə́ nɔmaa da‐yaa lɛa gɔn, ka sɛ̌n nɛ, ka fɔlɔ biɛn kaamaa nɛ, ka da kòso‐n ne. ³⁷ Ǹ nə́ ǹ dɛ kɔlɔn nɛ, ǹ nə́ ǹ wɔsɔ ka kàka nɛ, ǹ nə́ ǹ yayawaa ka gɔya nɛ ǹ nə́ gã. Maǹ nə́ goã bibiə́ la, sère ki hinlaa bòe ki dɔnkɛn man nə́ goã ǹ ganaa, doobaabaa goã ǹ mìi ni, ǹ nə́ goã fuu yii, ǹ nə́ nɔmiɛ. ³⁸ Kanaa lɛ goã kɔnboe bɛa minin kɛn lɛn nə goã a‐n wa. Maǹ nə́ goã n bibiĩ don biin ni, kelen la ka yala kɔrɔ gɔ́ɔ̃n nɛ. ³⁹ Lawa siére sonbore pɛ, bɛa minin kɛn lɛn dinin tumaa wɔ gɔn la, ǹ golee Lawa li a lɛa. Sɛnɛ, ǹ lɛ kɔ ǹ siin lɛn sɛn zɛnaa yɛ ka ǹ yii‐n wa. ⁴⁰ A giala, Lawa na á màn sonbore kɔ́n yɔrɔ bɔ wɔsɛn wɔ lɛa. A goã giɛ li, mà bɛa minin kɛn lɛn nə min lɛ‐piɛ̃n baa wɔsɛn baã wa.

¹ Bɛa siére zaman gole kɛ lɛ tá wɔ lɛnpɛnɛ, ǹ nə́ ǹ golee Lawa li sii nyɛɛ wɔ nɛ. Bɛ lɛ‐n kəni, màn mɛn tumaa bɛ́ wɔa tɔ‐wɔ sàabiɛ, ka daa wɔ n piã bɛ nɛ, ka sii baraa kɛ dɔ nɛ n pɛnɛ wɔ ganaa fufuu. Ka daa, baa si a kɔn daa mɛn nə n nyaa wɔ nɛ, wɔ bɛ si ka sii simaa nɛ. ² Ka daa wɔ ga Yezu ganaa, a din nə golee Lawa li lɛ a giala‐kɔle laanka a lɛ pã wole lɛa wɔ foo ne. Nyɛnyɛɛ mɛn bɛ́ koa‐n nɛ, á n yii doa bɛ la, á gɛ̀ wɔ gɔn ganaa kɛ si a ganaa, a ga‐a sìi lɛa wa. Bɛ kio, á giã gugurubaa ǹ bǎã nɛ Lawa a kii dankan gusin. ³ Sonbore, ka n taasɛ a din lɛ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka foo baran ziziɛ̃ ka gù gã wa. Á min baraan piãman si a ganaa. ⁴ Ka dɔn ziabaa lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, sii baraa zɛnaalin ganaa, ka tɔn yɔ bɔ á woo dɔ gɛ̀ ganaa wa. ⁵ Táa ka á n yiri koɛ ka doroo kɛ nɛ, Lawa n koe ka la ka a nɛnyaanan bɛ́ lɔn: “Maa nɛ, Dɛnaa bɛ́ n dii a nə́ n doree ke, n baran ga bɛ ganaa sii kiɛɛrɛ lɛa wa. Bɛ̀ a tá n zɛ̀rɛ biɛ, n foo baran ziziɛ̃ wa. ⁶ A giala, Dɛnaa bɛ́ min mɛn narɛ, a n bɛ lɛ dii a doroo, a bɛ́ lɛ koe nɛ mɛn ganaa, a n dɔlɔ boe bɛ lɛ ganaa.” ⁷ Ka ka doroo ǹ dɛ kɛ lɛ si ka ganaa, a giala, Lawa n ka kuĩ ka a nɛnyaanan bɛ́ lɔn. Sonbore, nɛ mɛn nɛ mà ǹ di na a ba dii a doroo wa? ⁸ Min tumaa wɔ gii bɛ́ dɛ a doroo mɛn nɛ, bɛ̀ kasɛn ba bɛ yii wa, haya, ka n min kɔsɔ a nɛnyaanan lɛa le, ka a Lawa wɔn lɛa wa. ⁹ Gɔ̀nɔn siĩ a díin nə́ yɛ wɔ lon, ǹ nə́ wɔ dɛ ǹ nə́ wɔ doroo, wɔ ǹ lɛ dɔ si. Sanparɛ ka Lawa mɛn bɛ́ lon a Díi lɛa, wɔ a re n doree bɛ nɛ, wɔ yiikoonaabaa taãn‐taãn yɛ wa? ¹⁰ Sonbore, wɔa gɔ̀nɔn siĩ a díin lɛn man nə́ wɔ dɛ, ǹ nə́ wɔ doroo, á kɔnpɛ ǹ dinin dùũ ni biikoo boɛɛn gɔ́ɔ̃ nɛ. Lawa lɛ sɛ n zɛnɛɛ wɔ dinin là a lɛa, á n die wɔ biɛ siĩni ka a din bɛ́ lɔn. ¹¹ Dɛ a doroo din tumaa, a bǎã nɛ, a nyɛnyɛɛ diɛ wa, a n yɔrɔ kɔsiɛ diɛ. Sɛnɛ bɛ kio, min mɛnɛn nə doroo lɛ yɛ, a là n goɛ̃ ka là nyantoro laanka peperebaa nɛ bɛn ganaa. ¹² Ka wusoo ka n gù wen yii, ka ǹ yii taãn‐taãnɛ. ¹³ Ka ga zii sonboren li ka kɔ ǹ lɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, kaa talaa wolen baran mɛnaa wa, sɛnɛ, ǹ wusoo ǹ zii saa. ¹⁴ Ka n doa ka ga là nyantoro li ka bii ni, ka min din tumaa nɛ, ka yoreenbaa nɛ. Bɛ̀ bɛ goɛ̃ ba a‐n wa, min kɔ́n ba Dɛnaa yii wa. ¹⁵ Ka n yiri kɔ ka dinin li, min kɔ́n baran da ka bɔ Lawa a bǐɛ̃baa kɛ li wa, min kɔ́n baran n baa da kɔɔsɛ lɛa, a bɔ tán a yoo, a minin tumaa lɔlɔkɔn, a ǹ ziziɛ̃ wa. ¹⁶ Ka n yiri kɔ, min kɔ́n baran naarɛbaali baa wa, hinlaa sàn kɔ Lawa‐n wole, ka Ezawu bɛ́ lɔn wa. Asɛ mɛn bɛ́ a ná a kiãbaa sã bǎã goon màn‐bii ganaa. ¹⁷ Ka á doɛ̃, bɛ kio, a bɛ́ mà á n giɛ li ǹ mɛn waáraa, mà ǹ di Izaaki Lawa bǐɛ̃ bíi asɛ li, ǹ di nə́ n piã nɛ. A boo la doo duduu, á bɛa sii kɛ lɛ bɔyaa wa, a laanɛ a ná a nyankɔ ka yii mu ni. ¹⁸ Min bɛ́ boe la, a n gɔn da Sinayii kele mɛn ganaa, kasɛn bie ka n mɔrɔ bɛ ganaa, ka Izirayeli minin wɔ bɛ́ lɔn wa. Ǹsɛn man nə́ n mɔrɔ bɛa kele lɛ ganaa, bɛ̀ tɛ gole n la, ka wɔlɔ tì gole ne, ka piɛ̃ gole ne, ¹⁹ ka lɛn gole dɔ nɛ, kaka ka bɛn wuu bɛ́ lɔn. Min mɛnɛn nə bɛ ma, bɛn ná a nyankɔ, mà ǹ ba n too koe boo lɛ ganaa, ǹ wo‐n nyɛɛn wa. ²⁰ A giala, dí mɛn nə n pɛ ǹ nɛ, ǹ boo bɛa pàã la wa: “Min woo min, haalɛ ta tɔɔ dɔ din ni, a n die n gɔn diɛ kele kɛ lɛ ganaa, ǹ kɔlɔ kaã bɔ a ganaa.” ²¹ Ǹ màn mɛn yɛ, bɛ na á goã nyɛ́ɛ da ǹ màn gole lɛa taãn‐taãnɛ, yǎa Muizu din pɛ kɛnɛn: “Nyɛ́ɛ n ma ganaa, man bìn diɛ.” ²² Sɛnɛ, kasɛn man ká n mɔrɔ Siɔn kele kɛ ganaa, ka Lawa yiikoonaa a kiwi kɛ nɛ, Lon a Zeruzalɛmu ke, ka a lon a dia dí‐a wole duu damata kɛ nɛ. ²³ Ka n ká n mɔrɔ zaman kɛ ganaa zɔ́n zɛnɛɛ, bɛn man ka Lawa a nɛgiĩ bibinaan bɛ́ lɔn, ǹ tɔn nə́ kiɛ̃ nɛ lon gɔ́ɔ̃ nɛ. Ká n mɔrɔ Lawa ganaa, a din mɛn bɛ́ min tumaa a kiri‐kuruli lɛa. Ká n mɔrɔ min sonboren telenboenən ganaa, min mɛnɛn lɛn lɛ bɛ́ piɛ̃ nɛ. ²⁴ Ká n mɔrɔ Yezu ganaa, asɛ mɛn bɛ́ á lɛ kɔ kɔn la dii lɛ a zɛlɛ baa. Ka ǹ ká n mɔrɔ a mà kɛ ganaa min pii, mà mɛn bɛ́ dí gole nyɛɛ á la Abeli wɔ nɛ. ²⁵ Ka n yiri kɔ ka dinin li, ka baran n piã mà ka a n too koe Lawa kɛ lon, boo diɛ ka‐n wa. A giala, Izirayeli minin lɛn bɛ́ Sinayii kele li, ǹ nə n too kɔ ǹ gɔn waaman wole lɛ lon wa. Ǹ kirisibaa dɔlɔ lɛ ganaa wa. Sanparɛ ka wɔsɛn nɛ, bɛ̀ wɔ n piã wɔ n too kɔ lon a Lawa kɛ lon boo diɛ wɔ‐n wa, wɔ dɔn ba kirisibiɛ dɔlɔ lɛ ganaa wa, ²⁶ Asɛ mɛn bɛ́ a lɛn bìn da tán ganaa, a din lɛ n boo kɛ pii wɔ‐n kanna: “Masɛ n die wusii ma bìn da tán lɛ ganaa gunyin goon doo. Bɛ din sɔɔ̃ bie wa, ma á re bìn diɛ lon dɔ ganaa.” ²⁷ Bɛa "gunyin goon doo" kɛ lɛ n nyɛɛ, mà kanaa diɛ kɛ lɛ a màn bìn‐dali tumaa á re papaɛ̃, mà a bìn‐dali baãnaa n die goɛ̃. ²⁸ Wɔ dinin man wɔ gána yɛ, a kiɛ̃ duduu wa. Ka daa wɔ barka da Lawa nɛ. Ka daa wɔ dí nya nɛ ka yɔrɔ kɛ nɛ, kɔɔ̃n a ganaa, bɛ n ka a guguru kɔ nɛ, ka a nyɛ́ɛ baaman nɛ. ²⁹ Sonbore, wɔa Lawa lɛ n ka tɛ bɛ́ lɔn, á n màn kuĩ lenlen.

¹ Ka toa dɔɔ̃nbaa ǹ kɔn‐narɛɛ goã ka bii. ² Ka yiri baran bɔ tiin kũ doɛ̃‐n wa. Bɛ a zɛnaa barka nɛ, min tɛnɛn nə́ lon a dia dí‐a wolen tiibaa kũ, ǹ nə́ ǹ dɔ̃ wa. ³ Ka n yiri kɔ ka kòso nɛn nɛ, ka n pɛ mà ka dɔn man kòso‐n kunun ǹ ni. Ka n yiri kɔ nɔmaa‐wɔlen kɛn dɔn nɛ, a giala, ka tá ǹ sii giala miɛ. ⁴ Min tumaa zín wɔ kɔn‐wɔ nɛ. Giĩ laanka lɔ goã bɔlɔgoondɛnan lɛa. A giala, mà Lawa á re kiri kuri naarɛbaalin laanka min kɔrɔn la. ⁵ Wɔrɔ‐narɛɛ baran goã kaa sii tumaa zɛnaa mìi lɛa wa. Màn mɛn bɛ́ ka lon, ka toa bɛ ka yii kã. A giala, Dɛnaa din na á pɛ: “Haayii! Ma a re n gɔn boe n ganaa duduu wa, ma a re n toɛ walan wa.” ⁶ Bɛ lɛ taman yii, wɔ á boe la wɔ pɛ ka foo tãbaa nɛ: “Dɛnaa n maa dɔmalɛ wole lɛa, ma a re nyɛ́ɛ biɛ màn kɔ́n nɛ wa. Minbuiin nɛ n boe la a wàa zɛnaa ma nɛ?” ⁷ Ka n yiri kɔ kaa lɛlɛ a nyɛɛnaandɛnan kɛn nɛ, ǹ mɛnɛn nə Lawa a boo lɛ pɛ ka nɛ. Ka ga ǹ tá kanaa a tɔ wɔ ǹ gɔn kɛ laanka ǹ gɛ̀ wɔ ǹ gɔn kɛ ganaa, ka toa ka ǹ golee Lawa li lɛn zɔɔ̃. ⁸ Yezu Krita bɛ́ lɔn gunun, a n miɛ̃ pelo, a n die goɛ̃ miɛ̃ yǎa duduu. ⁹ Ka baran toa ǹ ka yiri sã ka daraa tɔrɔ diin ni wa. A giala, a n siĩni min foo tã kɔ Lawa a bǐɛ̃baa barka nɛ. A baran tã kɔ màn‐biin bɔkɔnlɛ gɔn wa. A giala, min mɛnɛn nə n saa bɛn li, ǹ là kɔ́n yɛ a‐n wa. ¹⁰ Wɔsɛn wúlu màn tan, Lawa guguru kɔ ǹ wɔ nɛ. Min mɛnɛn bɛ́ tɔn dí nyɛɛ Lawa a kion zizi kɛ nɛ, bɛn ba boe la ǹ saa ǹ sɔ̃ wa. ¹¹ Wúlu‐bɔlen kiã n we nyɛɛnaan bǎã sonbore kɛ nɛ ka tɔɔn mà nɛ, sii baraan nya a lɛa, sɛnɛ, ǹ siĩn manə n tiɛ̃ kiwi lɛ kio. ¹² Bɛ lɛ a lɛa nɛ, Yezu dɔ́ gɛ̀ wɔ kiwi lɛ kio, á zaman lɛ yoreen kɔ ka a din mà nɛ. ¹³ Ka daa wɔ dɔn nə soo, wɔ wo a li kiwi lɛ kio, wɔ dɔn na a din sìi kɛ lɛ si wɔ ganaa. ¹⁴ A giala, kiwi ba wɔ lon kanaa kɛ nɛ, wɔ n die giɛ̃ a nɛ duduu wa, wɔ n giɛ biɛ̃ ǹ wɔ kɛ li. ¹⁵ Ka daa, Yezu din barka nɛ, wɔ Lawa guguru kɔ, bɛ goã wɔa wúlu mànan lɛa, bɛ giala, mà wɔ a tɔ bɔ ka wɔ lɛ nɛ. ¹⁶ Ka yiri baran bɔ bǐɛ̃ zɛnaa kɔn nɛ laanka dɔkɔnlɛ‐n wa. A giala, bɛ miã siin lɛn zɛnaa á kɔɔ̃n Lawa ganaa, maǹ ka wúlu mànan bɛ́ lɔn. ¹⁷ Ka kaa nyɛɛnaandɛnan bɔlɔ si, ka goã doroo ne ǹ ne. Sonbore, maǹ giɛ ka telenboenən walan, a giala, ǹ tá re n bɔlɔ pii Lawa yɔrɔ‐a bɛ a lɛa. Bɛ̀ ka á ǹ bɔlɔ sii, ǹ tá re dí nyɛɛ ka nyɛnyɛɛ nɛ. Bɛ̀ ka a ǹ bɔlɔ sii wa, ǹ tá re nyɛɛ ka yɔrɔ kɔsiɛ nɛ. Bɛ̀ á yɔrɔ kɔsiɛ baa, ka dɔn dinin là ba a‐n wa. ¹⁸ Ka Lawa nyankɔ wɔ a lɛa, a giala, wɔ á waa‐n la, wáa wɔ foo ba wɔ zɛ̀rɛ biɛ wa, wɔ ǹ giɛ li, wɔ tɔ sonbore wɔ biikoo tumaa li. ¹⁹ Man ka nyankoe ka ma foo din tumaa nɛ, máa ka bɛ zɛnaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa ma dia ka li fufuu. ²⁰ Lawa din na á wɔa Dɛnaa Yezu, Sèren Lɛduuə́li gole kɛ yii kaa, á bɔ geren bii. A din na á lɛ kɔ duduu wɔ ka minbuiin nɛ nɛ, á bɛ a sonborebaa nyaa ka Yezu a gɛ̀ barka nɛ. Man bɛa Là Nyantoro Kɔle Lawa kɛ lɛ nyankoe, ²¹ máa a die a pàã kɔ ka la, ka boo la ka a din dùũ sii sonbore kɛ yii zɛnaa. A din die a na a din dùũ siin zɛnaa wɔsɛn ganaa, ka Yezu Krita barka nɛ. Gugurubaa goã a din wɔ lɛa yǎa duduu! A n miɛ̃. ²² Dɔɔ̃nɔn lɛn, man ka nyankoe, ka doroo ǹ boon kɛn si ka ganaa. Kɛ din nə boo nɛ paa kooro lɛa ma á diɛ ka la. ²³ Ka dɔ̃ mà ǹ nə́ wɔ dɔɔ̃n Timote da. Bɛ̀ á daa fufuu, ma á re die n yii koe ka li kun ni. ²⁴ Ma á fòo diɛ kaa nyɛɛnaandɛnan tumaa nɛ, ka Lawa nyankɔlen tumaa nɛ. Italii minin tá fòo diɛ ka nɛ. ²⁵ Lawa a bǐɛ̃ die a goã kun ka tumaa nɛ!