Nya ǹ dín

Nya ǹ dín

¹ Tofili, maa sɛ́wɔ bibinaa kɛ nɛ, Yezu siin mɛnɛn zɛnaa, a minin daraa boon mɛnɛn ganaa, a kũ a giala‐koe ganaa a wo kaa a dii lon pinaa lɛ, man má bɛn tumaa kiɛ̃. A laan bɛ̀ a n dii lon, a din dia dí‐a wolen mɛnɛn bɔ, á daraan kɔnɔn kɔ ǹ la ka Yiri Fu pàã nɛ. ³ A fuu yɛ a gã kio, a na á n din nyaa bɛa dia dí‐a wolen kɛn lɛn manɛ, á nyaa ka yɔrɔ gigiã nɛ mà asɛ yii á koo. Lɛawaa pusi gɔ́ɔ̃ nɛ, á daa ǹ li gunyin damata, á Lawa a kiibaa ǹ dí lɛ a nya boo da ǹ nɛ. ⁴ Màn bii ǹ bǎã kɔ́n nɛ kunun ǹ ni, á pɛ á laa ǹ ganaa kɛnɛn: “Ka baran n wɔlɔ lui Zeruzalɛmu ganaa wa. Sɛnɛ, maa Díi lɛ kɔ ka la ka Yiri Fu mɛn nɛ, ka n yii da la Zeruzalɛmu. Ka lɛ kɔ ǹ boo mɛn ma ma lɛ‐n ke, bɛ lɛ nɛ. ⁵ Zaã na á batɛmu da minin ganaa mu li, sɛnɛ, kànaa ka boɛɛn nɛ, kasɛn tá re we Lawa a zii ni ka Yiri Fu pàã nɛ.” ⁶ Ǹ lɛ bɛ́ soe‐n kɔn, ǹ nə́ nɔ̀n da la: “Dɛnaa, ma n die wusii n Izirayeli gána a kiibaa lɛ koa sisia ya?” ⁷ Á pɛ ǹ nɛ: “Maa Díi bɛ́ á biikoon mɛnɛn koa ka a din pàã nɛ, ka doamaa bie ka bɛn dɔ̃ wa. ⁸ Sɛnɛ, bɛ̀ Lawa a Yiri Fu gisĩ ka la ǹ mɛn waáraa, ka á re pàã yii. Bɛa biikoo li, ka á re maa siéren biɛ, ka masɛ boo da Zeruzalɛmu kiwi, Zudee gána din tumaa nɛ ka Samarii gána nɛ, yǎa ka woe doe kanaa paǹ din tumaa ganaa.” ⁹ Bɛa boon kɛn lɛn diɛ kio, Yezu gòãn nə́ yoo ǹ nə́ n bɔ tán, á dii lon bɛ̀ ǹ nə́ giɛ a ganaa. Labara goon nə́ n kɔ lɛ ǹ yɔrɔ‐a. ¹⁰ Ǹ bɛ́ tɔn giɛ lon ganaa Yezu n woe, giĩ min paa daa ǹ li, mɔnaa fufu nə́ ǹ ganaa, ¹¹ ǹ nə́ pɛ ǹ nɛ: “Galilee gána minin lɛn, wàa na á baa ka n golee giɛ lon‐a kɛnɛn? Lawa Yezu mɛn bɔ ka bii á dii lon, ka yɛ woe lon lɔn ke, a n die wusii a da bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la.” ¹² Dia dí‐a wolen lɛn nə bɔ tenten mɛn la ǹ nə́ woo Zeruzalɛmu kiwi, maǹ bɛa tenten lɛ bíi "Olivie dan Kele", a n sɔsɔɔ kiwi lɛ ganaa ka kilo goon ne. ¹³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ kiwi, ǹ nə́ woo ǹ giã ǹ bǎã nɛ, sanabolo‐n lon. Dia dí‐a wolen lɛn tɔn nə́ ke: Piɛrɛ nɛ ka Zaã nɛ, Zaaki ni ka Andre ne, Filipi ni ka Toomaa nɛ, Bartelemii ni ka Matiə ne, Alfee a nɛ Zaaki ni ka Simɔn nɛ, min mɛn bɛ́ a gána sii n kaka a ganaa parsiini ke, ka Zaaki a nɛ Zude ne. ¹⁴ Lɔn kɔnɔn dɔn nə́ goã kunun ǹ ni, Yezu din a náa Mariya nɛ ka Yezu ǹ dɔɔ̃nɔn nɛ. Ǹ tumaa na á goã bɛ̀ ǹ nə n lɛ kaa kun, ǹ Lawa nyankɔ. ¹⁵ Kialandɛnan mɛnɛn lɛ bɛ́ soe‐n kɔn, ǹ nə́ woo dɔ min paabiɛ ka fuə (120) kɛ miã. Ǹ kɔ́n pinaa Piɛrɛ yoo á golee dɔɔ̃nɔn lɛn bii, á pɛ: ¹⁶ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, Lawa a boo saa lɛlɛ á màn mɛn da Zudaasi wɔ gɔn la, a na á n baa pàã lɛa bɛ lɛ pã. Zudaasi mɛn Yezu kũlin nyɛɛnaan bɔ, Yiri Fu na á wɔ Davida lɛ‐n, á bɛ lɛ boo da. ¹⁷ Táa a dɔ na á goã kun ka wɔsɛn nɛ, a dɔ́ goã a dí gii nyɛɛ kun ka wɔ nɛ. ¹⁸ Sɛnɛ, bɛa giĩ kɛ lɛ na á wuru pii ka a baraabaa a saraa nɛ. Á bɔ á n tɔ tán a mìi la, á n nɔ̀ toɛ̃ a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ nàn kaa lenlen. ¹⁹ Zeruzalɛmu kiwi min tumaa bɛ dɔ̃, bɛ lɛ nɛ, ǹ nə́ bɛa wuru kɛ lɛ bíi "Mà Wuru", ǹ dinin bɔlɔ nɛ mà "Hakɛldama". ²⁰ A tá kiɛ̃ nɛ Loen sɛ́wɔ nɛ kɛnɛn: “A kɛ bɔlɔ kaa, min baran goã la wa.” A tá kiɛ̃‐n doo: “Min kɔsɔ ná a dí nya ǹ bǎã saa.” ²¹ Piɛrɛ tɔ́n pɛ: “Bɛ lɛ na á toa, wɔsɛn doamaa nɛ wɔ min goon naa wɔ dinin‐a, a Dɛnaa Yezu a yii kaa a bɔ geren bii lɛ a siére baa kun ka wɔsɛn nɛ. Sɛnɛ, bɛa min lɛ doamaa nɛ a bɔ minin kɛn bii, minin mɛnɛn nə koa kun wɔsɛn nɛ biikoo tumaa li, bɛ̀ Yezu bɛ́ tɔ we a n dí nyɛɛ kun wɔ nɛ, a kũ a batɛmu yɛ Zaã li ganaa, a da kaa a bɔ wɔsɛn bii a dii lon lɛ.” ²³ Ǹ nə́ min paa bɔ ǹ nə́ nyaa: Zozɛfu mɛn bɛ́ a tɔ n Barsabaasi, ǹ nə́ bíi dɔn Zustusu, ka Matiasi ni. ²⁴ Ǹ nə́ tɔ́n Lawa nyankɔ: “Dɛnaa, nsɛ mɛn bɛ́ min tumaa foo doɛ̃, n din bɛ́ ń min mɛn bɔ min paa kɛ bii, bɛ nyaa wɔsɛn manɛ, ²⁵ màn mɛn bɛ́ toɛ, Zudaasi bǎã mɛn toa walan á woo a din tɔ bǎã nɛ, bɛa dɛnaa bɛa dia dí‐a wolebaa ǹ bǎã kɛ lɛ saa, a na a dí nya.” ²⁶ Ǹ nə́ n pã, piɛ̃ lɛ Matiasi kũ, yǎa a wɔ kun ka dia dí‐a wole fulugoon lɛ nɛ, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ n baa min fulupaa.

¹ Zɔ́n mɛn bɛ́ n zɛnɛɛ Kiɛ̃mala ǹ wɔ kɛ a kiɛ̃ lɛawaa posooro pinaa, a tɔ n Pantikɔti, bɛ dɔ. Kialandɛnan lɛn tumaa lɛ na á goã soe‐n kɔn kun. ² Bǎã goon ne, màn wuu bɔ lon ka piɛ̃ gole wuu bɛ́ boe lɔn. Ǹ lɛ bɛ́ soe‐n kɔn kion mɛn nɛ lɛn, bɛ́ pã ka màn wuu lɛ nɛ. ³ Ǹ yii mànan kɔnɔn yɛ ka tɛ lɛwɔnɔn bɛ́ lɔn. Bɛa tɛ lɛwɔnɔn lɛn nə́ n gigii kɔn, ǹ nə́ mɛ kialandɛnan lɛn gogoonmaa mìi la. ⁴ Lawa a Yiri Fu daa ǹ tumaa kũ, yǎa ǹ mɛ la ǹ nə́ bɔlɔ kɔsɔn pii, a n kɔnpii ka Yiri Fu lɛ din a boo wɔ ǹ lɛ‐n nɛ. ⁵ Á daa yaa, Zeruzalɛmu kiwi lɛ nɛ, Zuifu nyɛ́ɛbaa Lawa yii‐n wolen tan, ǹ nə́ bɔ kanaa a gánan tumaa nɛ ǹ nə́ daa. ⁶ Bɛa màn wuu kɛ lɛ bɛ́ á bɔ, zaman lɛ nə́ n lɛ sɔkɔn. Á yiri lɔlɔkɔn da ǹ ganaa parsiini, a giala didie na á goã ǹ lɛ miɛ boo diɛ ka a din a yɛ ǹ bɔlɔ nɛ. ⁷ Á kaãbaa gole da ǹ ganaa, ǹ nə́ goã pii kɔn nɛ: “Minin kɛn lɛn boo diɛ, ǹ tumaa bie Galilee gána minin lɛa wa ya? ⁸ A n siɛ lɔn wɔsɛn gogoonmaa tá ǹ lɛ miɛ boo diɛ ka wɔ bɔlɔ nɛ? ⁹ Wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ boe Parti gána nɛ, ka Mɛdi laanka Elamu gána nɛ, ka Mezopotamii gána nɛ, Zudee gána‐n ka Kapadɔɔsi gána nɛ, Pɔn gána‐n ka Azii wɔ nɛ, ¹⁰ Frizii ni ka Panfilii gána nɛ, Ezipti ni ka Liibii a Sirɛni gána nɛ, Rɔmu minin ni ¹¹ ka Krɛti laanka Larabu gána minin ni. Wɔsɛn tumaa, a Zuifu taãnan nɛ, ka tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn nə wɔ Zuifubaa nɛ. Á ke, wɔsɛn tumaa dɔ nə ǹ lɛ miɛ, ǹ nə́ Lawa a dí dadaran kɛn boo diɛ ka wɔsɛn gogoonmaa a bɔlɔ nɛ.” ¹² Ǹ tumaa nə́ n kaãbaa parsiini, ǹ goã doɛ̃ ǹ bɛ́ re màn mɛn taasɛ sii kɛ wɔ gɔn la wa. Maǹ nə́ goã pii kɔn nɛ: “Kɛ n wàa sii lɛa ke kəni?” ¹³ Sɛnɛ min tɛnɛn man nə́ goã yaa we kialandɛnan lɛn‐a, bɛ̀ ǹ nə́ pii: “Duvɛ̃ nə ǹ yii ganaa.” ¹⁴ Piɛrɛ tɔ́n yoo, kun ka dia dí‐a wole fulugoon gialakun kɛ nɛ, á n lɛ bũ á pɛ zaman lɛ nɛ: Zudee gána minin lɛn, ka minin mɛnɛn tumaa bɛ́ giã‐n Zeruzalɛmu kiwi, ka n too kɔ masɛ lon ka dɔ̃. ¹⁵ Ka bɛ́ màn mɛn taasɛ, bɛ bie wa. Minin kɛn lɛn nə duvɛ̃ mi wa. Táa wɔ n baayɛlɛ a wasa kaa biikoo din sɔɔ̃ gɔ́ɔ̃ nɛ. ¹⁶ Sɛnɛ, ka yii bɛ́ sii mɛn‐a ke, Lawa a boo gii‐dali Zowɛli boo mɛn pɛ lɛlɛ, bɛ lɛ pã ǹ sii ni. ¹⁷ A màn mɛn pɛ, bɛ n ka kɛ nɛ: Lawa pɛ: “Biikoo a nya waáraa ma á re ma yiri kɛ koe min tumaa la. Kaa nɛgiĩ laanka kaa nɛlɔn tá re maa boo gii diɛ. Ma á re boo diɛ kaa min golen manɛ ka narɛɛn nɛ, ma á re boo diɛ kaa nɛ tenən manɛ ka sii yɛn nɛ. ¹⁸ Bɛa biikoo lɛ li, haalɛ bɛ̀rɛ giĩn laanka bɛ̀rɛ lɔn nɛ, ma á re ma yiri koe bɛn dɔn la, ǹ tá re maa boo gii‐dalin biɛ. ¹⁹ Ma á re kaãbaa ǹ siin zɛnɛɛ lon, ma á re ǹ zɛnɛɛ tán. Minin tá re mà yii, ka tɛ nɛ, ka tɛmaa bara nɛ. ²⁰ Dɛnaa Lawa a lɛawaa lɛ laan bɛ̀ a n doe, bɛa lɛawaa gole kɛ lɛ, a sii ń nyɛ́ɛ diɛ, wasa á re n bɔyɛɛ a tii ka wɔlɔ tì bɛ́ lɔn, mui á re n bɔyɛɛ a taã ka mà bɛ́ lɔn. ²¹ Sɛnɛ, min woo min bɛ́ re Dɛnaa Lawa tɔ bíi, bɛa dɛnaa á re kirisibiɛ.” ²² Piɛrɛ pɛ ǹ nɛ doo: Izirayeli minin lɛn, masɛ bɛ́ re màn mɛn pii ka nɛ ka n too kɔ bɛ ganaa. Nazarɛtin Yezu lɛ, Lawa na á dia ka bii a din a dí a lɛa. Lawa na á bɛ nyaa ka nɛ, ká dɔ̃ kaãbaa ǹ sii laanka sii nyaa ǹ sii dadara tɔrɔ tumaa li, Lawa din mànan mɛnɛn zɛnaa a gɔn. Ka dinin tumaa bɛ dɔ̃, ²³ sɛnɛ, ká n tã, ká toa Lawa doɛ̃ baãnaan nə́ dere gɔn ganaa ǹ nə́ dɛ. Sɛnɛ, Lawa din na á saa lɛlɛ á bɛ yɔrɔ bɔ á koa. ²⁴ Lawa gɔsɛ gɛ̀ gɔn á si, á wusoo á yiikoonaabaa kɔ la. A giala, pàã goã gɛ̀ lon a Yezu lɛ kurə́ wusoo a da yiikoonaabaa ganaa wa. ²⁵ Sonbore, kii Davida goã á pɛ a wɔ gɔn la: “Ma yii na á goã Dɛnaa ganaa biikoo tumaa li ma yɔrɔ‐a. A na á goã ma para li, màn mɛn bɛ́ toɛ, màn kɔ́n baran ma yiri lɔlɔkɔn wa. ²⁶ Bɛlɛ‐n ma foo á kɔɔ̃nɛ, ma á nyɛnyɛɛ ǹ loe loe. Ta man giɛ̃, ma foo n doa nɛ n din Lawa ganaa, ²⁷ máa n ba re ma toɛ geren li wa, ma bɛ́ n din a dí‐nyali bɔlɔgoondɛnaa lɛa, n ba re toɛ ma gere bɔɔ̃ wa. ²⁸ Ma nə n yiikoonaabaa ǹ zii nyaa ma nɛ. N din a tá kun ma‐n tá re ma foo kɔɔ̃n koe taãn‐taãnɛ.” ²⁹ Piɛrɛ pɛ: Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka toa ma pɛ ka nɛ wɔsɛn digolo Davida wɔ gɔn la, á gã, ǹ ná a gere bĩ, a yala tá tɔn na a tan wɔsɛn bii ka pelo yii ni. ³⁰ Sɛnɛ, Davida na á goã Lawa a boo gii‐dali lɛa, á dɔ̃ mà Lawa nə́ n liɛ asɛ nɛ ka sonbore tumaa nɛ, mà á re a tɔrɔ min boe a nɛnyaanan bii, ma koa a kii dankan la. ³¹ Lawa bɛ́ re sii mɛn zɛnɛɛ, Davida na á saa lɛlɛ á bɛ yɛ. Á yɛ mà Lawa á re Minin Nyin‐sili yii kiɛ. A na á bɛ lɛ boo da mà “Lawa ba re toɛ geren li wa, a re toɛ a gere bɔɔ̃ wa.” ³² Bɛa Yezu kɛ lɛ, Lawa ná a yii kaa á bɔ geren bii, wɔsɛn tumaa n bɛa siéren lɛa. ³³ Lawa saa á da gugurubaa ǹ bǎã nɛ a din gusin. A Díi nə n lɛ kɔ la ka Yiri Fu mɛn nɛ, á bɛ kɔ la á dia wɔ la. Ka yii bɛ́ sii mɛn tumaa ganaa, ka nə ǹ mɛn tumaa dɔ miɛ, a din Yiri Fu lɛ a dí ni. ³⁴ Davida dinmaa bie á dii lon wa, sɛnɛ, a na á pɛ: “Maa Dɛnaa Lawa pɛ maa Dɛnaa nɛ: Giã ma gusin, ³⁵ yǎa ma gɔ̀lɔ̀baa lɛ piɛ̃ koe n la, n zɔ́ɔn la, ǹ die kiɛ tán n gòãn giulun.” ³⁶ Izirayeli minin tumaa doamaa nɛ ǹ dɔ̃ taãn‐taãnɛ mà ǹ Yezu mɛn dere gɔn‐a ke lɛn, mà Lawa na á bɛ lɛ baa minbuiin tumaa a Dɛnaa laanka a Nyin‐sili lɛa. ³⁷ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛa boon kɛn ma, á ǹ foo kũ parsiini, ǹ nə́ nɔ̀n da Piɛrɛ laanka dia dí‐a wole gialakunun lɛn la: “Dɔɔ̃nɔn lɛn, wɔsɛn man die wàa zɛnɛɛ kəni?” ³⁸ Piɛrɛ nə́ ǹ lɛ si: “Ka wusoo kaa sii baraan kio. Kaa didie lɛ kɔ, wɔsɛn nə batɛmu kɛ da a ganaa ka Yezu Krita tɔ nɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa na a sii baraan toa nɛ. Bɛa biikoo li, Lawa á die a Yiri Fu gisĩ ka la. ³⁹ A giala, Lawa din bɛ́ á n lɛ kɔ ka màn mɛn nɛ, bɛ ǹ ka dinin wɔ lɛa ka kaa nɛnyaanan nɛ, ka minin mɛnɛn tumaa wɔlɔ bɛ́ tɔn sɔsɔɔ, Lawa n die ǹ bíi.” ⁴⁰ Piɛrɛ boo gigiã kɔsɔn da á Lawa a boo nyaa nɛ, á minin lɛn dɔn nyankɔ, á pɛ ǹ nɛ: “Ka baa si, ka n bɔ busii kɛ li die mɛnɛɛ min kɔkɔrɔn kɛn la.” ⁴¹ Min gigiã golee a boo li, ǹ nə́ batɛmu da ǹ ganaa. Bɛa pinaa kɛ lɛ nɛ, minbuiin duu sɔɔ (3,000) kɛ miã yɛ, ǹ nə́ kaa kun Lawa a zaman lɛ nɛ. ⁴² Bɛa minin kɛn lɛn man nə́ goã woe dia dí‐a wolen minin daraa ǹ bǎã‐n kun, ǹ nə́ goã dɔɔ̃nbaa ǹ kɔn‐narɛɛ we, ǹ nə́ goã màn bii ǹ nə́ Lawa nyankoe kun. ⁴³ Dia dí‐a wolen lɛn man nə́ goã kaãbaa ǹ sii dadara gigiã zɛnɛɛ. Nyɛ́ɛ min tumaa kũ. ⁴⁴ Min mɛnɛn tumaa golee Lawa li, bɛn man nə́ goã kun, maǹ nə́ goã ǹ màn tumaa kiɛ kun. ⁴⁵ Maǹ nə́ goã ǹ wurun siɛ̃ ka ǹ gɔn mànan nɛ, ǹ ná a giɔ̀mɔ gii kɔn, a n kɔnpii ka didie laadoo ne. ⁴⁶ Ǹ goã nyaabiɛ Lawa a kion wa. Maǹ nə́ goã n lɛ kiɛ kun bɛ̀ ǹ wo baraabaraa. Maǹ nə́ goã màn bii kɔn a piɛn nɛ kun, ka nyɛnyɛɛ nɛ ka foo sonbore ne. ⁴⁷ Maǹ nə́ goã Lawa tɔ boe, min tumaa dɔ goã boo sonbore diɛ ǹ wɔ gɔn la. Lawa bɛ́ min mɛnɛn kirisibiɛ, a na á goã bɛn kiɛ a din a zaman lɛ li baraabaraa.

¹ Ǹ kɔ́n pinaa, Piɛrɛ laanka Zaã n woe Lawa a kion. Maǹ nə́ goã woe Lawa nyankoe, wasa lɛ kanaa nɛ, biikoo sɔɔbaa ǹ wɔ li. ² Giĩ goon ne, minin nə́ goã guĩ bɛ̀ ǹ wo da tán Lawa a kion a kiɛnlɛ‐a, ǹ bɛ́ kiɛnlɛ mɛn bíi mà "Kiɛnlɛ Siĩni". Bɛa giĩ lɛ na á yɛ bɔlɔka lɛa. Maǹ woe diɛ tán kiɛnlɛ‐a, màn mɛn bɛ́ toɛ, a nyankɔ wɔ Lawa a kion wolen la. ³ A bɛ́ á Piɛrɛ laanka Zaã yɛ ǹ nə́ die we Lawa a kion lɛ nɛ, á ǹ nyankɔ mà ǹ màn kɔ asɛ la. ⁴ Piɛrɛ laanka Zaã nə́ n yiin doa la, yǎa Piɛrɛ pɛ nɛ: “Ga wɔsɛn ganaa!” ⁵ Giĩ lɛ nə́ n yii doa ǹ la taãn‐taãn kəni, a giala, a na á goã n yii diɛ mà ǹ tá re màn kɔ́n koe asɛ la. ⁶ Piɛrɛ mà a ganaa: “Sana ba ma lon wa, wɔrɔ dɔ ba ma lon wa. Sɛnɛ, màn mɛn bɛ́ ma lon, man bɛ koe n la. Nazarɛtin Yezu tɔ pàã ganaa, yoo n tɔ wɔ.” ⁷ Piɛrɛ tɔ́n kũ a gusin a gɔn‐a, á n dɔ lɛ mà a yoo lon. A din bǎã‐n gɔrɔ giĩ lɛ gòãn laanka a gòã wìin nə́ n doa. ⁸ Á parɛ á yoo á golee a gòãn la, á n gòã da tɔ nɛ. Á wɔ kunu ǹ ni Lawa a kion lɛ nɛ, a ń tɔ we, á n paparɛ, á n Lawa tɔ boe. ⁹ Zaman din tumaa yɛ tɔ we, Lawa tɔ boe, ¹⁰ ǹ nə́ dɔ̃, liere ná a ba a‐n wa, mà a din lɛ na á goã giɛ̃ tán Lawa a kion a "Kiɛnlɛ Siĩn" kɛ lɛ‐a bɛ̀ a nyankɔ. Bɛa sii kɛ lɛ a zɛnaa miɛ lɛ nyɛ́ɛ da minin lɛn ganaa parsiini, á kaãbaa dɔ da ǹ ganaa. ¹¹ Giĩ lɛ goã n niɛ n boe Piɛrɛ laanka Zaã ganaa doo wa. Zaman nə́ baa si ǹ nə́ daa ǹ lɛnpɛnɛ Lawa a kion a sumu bǎã kɛ nɛ, ǹ bɛ́ bǎã mɛn bíi mà “Salomɔn a Siã Bǎã.” Ǹ nə́ n kaãbaa parsiini. ¹² Piɛrɛ bɛ́ á zaman lɛ yɛ, á pɛ ǹ nɛ: Izirayeli minin lɛn, wàa na á baa ka tá n kaãbiɛ sii kɛ ganaa? Ka baran taasɛ mà wɔsɛn dinin pàã nɛ, hinlaa mà wɔsɛn dinin nyɛ́ɛbaa Lawa yii‐n na á toa, giĩ kɛ tɔ wɔ wa. ¹³ Abrahamu ni ka Izaaki laanka Zakɔba a Lawa lɛ, wɔsɛn digolon Lawa lɛa, bɛ lɛ na á Yezu lɛ saa lon á da gugurubaa nɛ a din li, a din a dí‐nyali Yezu mɛn bɛ́ ǹ nə́ dɛ á gã. A na á goã kii gole Pilati gɔ́ɔ̃ nɛ a da, sɛnɛ, ka dinin man ka laa mà yaa a dii. ¹⁴ Ka n piã ka Lawa din "wɔ" kɛ lɛ nɛ, min pepere kɛ lɛ, ká a nyankɔ mà ǹ gɛ̀‐dɛle da ǹ bɔ kòso‐n. ¹⁵ Ka bɛ́ ka nyin‐kɔle dinmaa kɔ minin la ǹ nə́ dɛ, Lawa na á yii kaa á bɔ geren bii. Wɔsɛn dinin man bɛa siéren lɛa. ¹⁶ Giĩ lɛ golee Yezu tɔ mɛn li, bɛa tɔ kɛ lɛ pàã na á giĩ kɛ kaka kɔ. Giĩ kɛ lɛ, ka yii ná a ganaa, ka n doɛ̃ dɔn. Yezu tɔ kɛ lɛ á golee li, bɛa tɔ kɛ lɛ na a ná a bɔlɔkabaa nya ka lenlen, ka ka dinin tumaa yii bɛ́ a ganaa lɔn. ¹⁷ Ma dɔɔ̃nɔn lɛn ganaa, sonbore, ma á doɛ̃ máa sii doɛ̃baã na á toa, ka laanka kaa goledɛnan nə́ bɛa nɔmaa kɛ lɛ da Yezu mìi ni. ¹⁸ Sɛnɛ, Lawa din na á pɛ, mà asɛ lɛ kɔ ka Minin Nyin‐sili mɛn nɛ, mà bɛ á re fuu yii. A boo gii‐dalin tumaa saa lɛlɛ ǹ nə́ bɛ pɛ, mà Lawa na á toa ǹsɛn kɛn lɛn ná a lɛ pã ǹ sii zɛnaa. ¹⁹ Ka wusoo kaa sii baraan kio ka da Lawa ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa kaa sii baraan tuturu. ²⁰ Bɛa waáraa kəni, Dɛnaa Lawa á die là nyantoro biikoo koe ka la, Minin Nyin‐sili mɛn boo nə n da kaa wɔ lɛa, á re bɛ diɛ ka la. Bɛa Nyin‐sili kɛ lɛ, Yezu ni. ²¹ Yezu lɛ doamaa nɛ a goã lon Lawa a piɛ, yǎa Lawa din nə wusii a màn tumaa biɛ dii lɛa, ká a bɛ́ á wɔ a boo gii‐dali sonboren lɛ‐n, ǹ nə́ saa lɛlɛ ǹ nə́ pɛ haalɛ bibi lɔn. ²² Muizu pɛ lɛlɛ a wɔ gɔn la: “Dɛnaa Lawa á die a din a boo gii‐dali diɛ kaa lɛa ka masɛ bɛ́ lɔn. A n die boe ka tɔrɔn bii. A bɛ́ re màn mɛn yii pii ka nɛ, ka n too kɔ a lon. ²³ Min woo min ba re n too koe bɛa Lawa a boo gii‐dali kɛ lɛ lon wa, bɛ á re n boe a n bɔ zaman lɛ bii.” ²⁴ Piɛrɛ pɛ: Lawa a boo gii‐dalin lɛn, a kũ Samayeli ganaa, a wo a kiodɛnan yaa, ǹ tumaa boo da pelo a biikoo kɛ lɛ a siin lɛn zɛnaa wɔ gɔn la. ²⁵ Kaa wɔ nə́ n zɛnaa, a giala, ka dinin lɛn man Lawa a boo gii‐dalin lɛn nɛnyaanan lɛa. Lawa na á lɛ kɔ kɔn la wɔ ka ka dinin lɛn digolon ne. Á pɛ Abrahamu‐n dinin, mà asɛ Lawa n die barka diɛ kanaa minin tɔrɔ tumaa ganaa ka a din a nɛnyaanan barka nɛ. ²⁶ Lawa na a ná a dí‐nyali dia bɔrɔ ka dinin lɛa. A na á dia mà a da barka wɔ ka gogoonmaa nɛ, a giala, a n die ka diɛ wusoo kaa sii baraan kio ganaa.

¹ Piɛrɛ laanka Zaã bɛ́ bɛa boo lɛ diɛ zaman lɛ nɛ, wúlu‐bɔlen goledɛnan nɛ, ka Lawa a kion‐lɛduə̃lin goledɛnaa nɛ, ka Sadusɛɛ̃n nə́ daa ǹ li. ² Ǹ foo yoo parsiini, mà wàa na á baa Piɛrɛ laanka Zaã tá zaman lɛ darɛɛ, ǹ nə́ pii mà Yezu yii kaa á n bɔ geren bii, ka n pɛ mà geren yii á kiɛ. ³ Wasa bɛ́ á mɛ á nya, ǹ nə́ Piɛrɛ laanka Zaã kũ ǹ nə́ ǹ kaa kòso‐n yǎa lɛ̀ waa. ⁴ Sɛnɛ, minin mɛnɛn nə n too kɔ boo laakalaa lɛ li, bɛn gigiã golee Lawa li. Lawa a zaman lɛ tumaa woo dɔ min duu sooro (5,000) kɛ miã. ⁵ A lɛawaa kəni, goledɛnan nɛ, ka min golen ne, ka landa sii‐daraalin mɛnɛn bɛ́ Zeruzalɛmu, bɛn nə́ n lɛ sɔkɔn. ⁶ Bɛa lɛsɔkɔn wolen lɛn man ke: Wúlu‐bɔlen kiã Anɛ nɛ, Kayifu ni, Zaã nɛ, Alɛksandrə ne, ka wúlu‐bɔlen goledɛnan kion minin tumaa nɛ. ⁷ Ǹ nə́ minin dia ǹ nə́ woo Piɛrɛ laanka Zaã waa kòso‐n, ǹ nə́ daa ǹ nɛ ǹ yɔrɔ‐a. Ǹ nə́ nɔ̀n da ǹ la mà ǹ ganaa: “Ka ǹ ká giĩ kɛ lɛ kaka kɔ ka pàã mɛn nɛ? Ka n ka zɛnaa ka die tɔ nɛ?” ⁸ Lawa a Yiri Fu pàã kɔ Piɛrɛ la, yǎa a pɛ ǹ nɛ: Kasɛn Zuifun nyɛɛnaandɛnan laanka ǹ min golen lɛn! ⁹ Táa wɔsɛn nə́ bǐɛ̃ mɛn zɛnaa bɔlɔka kɛ nɛ, ka ǹ nɔ̀n diɛ wɔ la pelo ka bɛ nɛ mà wɔ n wɔ́ saa lɔn giĩ kɛ a busu nya. ¹⁰ Ka dinin tumaa laanka Izirayeli gána minin tumaa dɔ̃ kəni, mà Nazarɛtin Yezu tɔ kɛ pàã nɛ, giĩ kɛ á golee ne ka yɔrɔ‐a min kaka lɛa. Yezu Krita mɛn bɛ́ ka dinin nə́ dere gɔn‐a, Lawa na á yii kaa á bɔ geren bii, bɛ lɛ barka nɛ. ¹¹ A nə n pii Yezu lɛ wɔ gɔn la kɛnɛn: “Kion‐dɔlen nə n piã ka kɔlɔ mɛn nɛ, a din na á wusoo á kɛ‐gùrù dɔ ǹ kɔlɔ baa”; ka dinin man bɛa kion‐dɔlen kɛn lɛn lɛa, Yezu n kɔlɔ lɛ lɛa. ¹² Kirisibaa ba yii bǎã kɔn nɛ wa yǎa Yezu din ni. A giala, kanaa gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛ̀ á n bɔ a din tɔ nɛ, Lawa tɔ kɔsɔ kɔ minbuiinin la, màn mɛn bɛ́ boe la a wɔ kirisibaa wa. ¹³ Zuifun sii yɔrɔ‐bɔlen lɛn bɛ́ ǹ nə́ Piɛrɛ laanka Zaã a foo doa kɛ yɛ, ǹ yiri gisĩ a nɛ, mà ǹ ba màn kɔ́n lɛa wa, mà ǹ daraa gole dɔ din wɔ wa, bɛ kaãbaa da ǹ‐a parsiini. Maǹ nə́ goã ǹ doɛ̃ Yezu a koa‐kun wolen lɛa. ¹⁴ Bɛ̀ ǹ nə́ ga giĩ kɛ‐a golee ne ǹ li, a n kaka, boo ba ǹ lɛ‐n ǹ tá ǹ lɛ sii‐n wa. ¹⁵ Ǹ nə́ tɔ́n pɛ mà ǹ nə ǹ kũ ǹ soo ǹ ne, ǹ nə ǹ bɔ kiri wɔ ǹ bǎã lɛ nɛ. Bɛ kio, ǹ dinin nə́ tɔ́n nɔ̀n da kɔn la: ¹⁶ ”Wɔ ǹ die wàa zɛnɛɛ minin kɛn manɛ? Sonbore, a n foaãnɛ Zeruzalɛmu min tumaa yɔrɔ‐a, mà maǹ nə́ kaãbaa ǹ sii gole zɛnaa, wɔsɛn nə́ wɔ ba boe la wɔ màn mɛn liere kɔ wa. ¹⁷ Sɛnɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, boo kɛ baran n daa wɔlɔ la a wo nyɛɛn zaman bii wa, wɔsɛn man die ǹ kurii ǹ baran Yezu kɛ boo da min kɔ́n nɛ doo wa.” ¹⁸ Ǹ nə́ minin dia, mà ǹ wusoo ǹ da Piɛrɛ laanka Zaã lɛ nɛ ǹsɛn yɔrɔ‐a. Ǹ nə́ pɛ ǹ nə́ laa ǹ ganaa taãn‐taãnɛ: “Ka baran Yezu tɔ laakalaa min ni doo wa, ka baran min dɔ daraa‐a wa.” ¹⁹ Sɛnɛ, Piɛrɛ laanka Zaã nə́ ǹ lɛ si: “Ka dinin nə ga sii màn paa kɛ bii, ǹ mɛn a zɛnaa n pepere Lawa yɔrɔ‐a: Wɔsɛn nə ka bɔlɔ si, hinlaa wɔ Lawa bɔlɔ si? Ka dinin nə màn pɛ.” ²⁰ Piɛrɛ laanka Zaã pɛ: “Sonbore, wɔsɛn yii bɛ́ á màn mɛn yɛ, wɔsɛn too nə ǹ mɛn ma, wɔsɛn ba boe la wɔ n lɛ tã bɛ‐a wa.” ²¹ Ǹ nə́ wusoo doo ǹ nə́ n gòon pepere ǹ yii li, ǹ nə́ ǹ kaa. Ǹ dɔlɔ da ǹ mìi ni ǹ gòã kɔ́n yɛ wa. Ǹ nə́ nyɛ́ɛ baa zaman lɛ nɛ, a giala min tumaa na á goã Lawa tɔ boe sii kɛ a zɛnaa taman yii. ²² Sonbore, giĩ kɛ lɛ kaãbaa ǹ sii nə́ n zɛnaa nɛ, a busu nya ke lɛn, á la lɛ̀ pusi ni. ²³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ n gɔn bɔ Piɛrɛ laanka Zaã ganaa, ǹ nə́ woo ǹ miãn li, wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka min golen lɛn nə màn mɛn pɛ ǹ nɛ, ǹ ná a yii tumaa laakalaa ǹ nɛ. ²⁴ Ǹ miãn lɛn nə́ n too kɔ ǹ lon, bɛ kio, ǹ tumaa nə́ n lɛ kaa kun, ǹ nə́ Lawa nyankɔ: Mìinaa, n din nə n lon zɛnaa, ka tán nɛ, ka yìsi mu laanka a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ màn tumaa nɛ. ²⁵ N din ni ń boon kɛn da ka n Yiri Fu barka nɛ, n din a dí‐nyali Davida wɔsɛn digolo kɛ lɛ‐n, á pɛ: “Wàa na á baa tɔrɔn tá n gɔ́ɔ̃ tii kɛnɛn? Wàa na á baa zaman tá sii kooron taasɛ, mà maǹ nə ǹ zɛnɛɛ? ²⁶ Kanaa a kiin nə́ ǹ zɔ̃ ǹ nə́ dɔ kɔn li,nyɛɛnaandɛnan nə́ kaa kun, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ nə n baa goon ǹ nə n gòãn doa Dɛnaa Lawa ganaa ka a Minin Nyin‐sili kɛ nɛ.” ²⁷ Sonbore, maǹ nə́ n lɛ kaa kun taãn‐taãnɛ, Zeruzalɛmu kiwi kɛ lɛ nɛ, kii Herɔdi laanka kii gole Pɔnsi Pilati ni, kun ka tɔrɔ kɔsɔn laanka Izirayeli minin ni, ǹ nə́ n gòãn doa Yezu‐a, Lawa din a dí‐nyali sonbore ke, á bɔ a dí a lɛa. ²⁸ Lawa din saa lɛlɛ, á siin mɛnɛn taasɛ, á ǹ yɔrɔ bɔ á ǹ koa, minin lɛn man nə́ bɛn lɛ pã ǹ siin dinin sɔɔ̃nɔn zɛnaa. ²⁹ Dɛnaa Lawa, n din ga minin kɛn sisia a taasiɛ baraan kɛn ganaa. N dɔ wɔsɛn lɛ, wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ n din a dí‐nyalin lɛa, wɔsɛn nə n din a boo kɛ pɛ ka foo‐doa gole ne. ³⁰ N din dí nya, màn mɛn bɛ́ toɛ busulən nə kaka kɔ, kaãbaa ǹ sii dadara kɔsɔn nə n zɛnaa ka n din a dí‐nyali Yezu kɛ tɔ barka nɛ, bɛ mɛn bɛ́ n din wɔ lɛa. ³¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ Lawa nyankɔ ǹ nə́ nya, ǹ lɛ bɛ́ soe‐n kɔn bǎã mɛn nɛ, bɛa bǎã lɛ bìn da, Lawa a Yiri Fu gisĩ ǹ tumaa la. Ǹ nə́ Lawa a boo da ka foo‐doa nɛ. ³² Minbuiin gigiã mɛn din tumaa golee Lawa li, bɛn gɔ́ɔ̃n laanka ǹ taasiɛn man nə́ goã goon, ǹ kɔ́n dɔ goã giɛ a din gɔn màn kɔn‐a a din wɔ lɛa wa, sɛnɛ, ǹ tumaa na á goã ǹ gɔn màn yii kiɛ kun. ³³ Dia dí‐a wolen lɛn man nə́ goã siéren biɛ ka ǹ da ǹ boon ne, ka kaãbaa ǹ siin ni, ǹ nə́ nyɛɛ mà Yezu n Dɛnaa lɛ lɛa, a yii kaa á n bɔ geren bii. Lawa a bǐɛ̃baa gole kɛ na á goã barka we ǹ tumaa nɛ. ³⁴ Min din goã ǹ bii a laadoo màn nə́ nyaabiɛ a ganaa wa. Sonbore, minin mɛnɛn bɛ́ wurun nə́ goã ǹ lon ka kionən ne, bɛn nə́ goã ǹ sisiɛ̃, ǹ nə́ die ǹ giɔ̀mɔn nɛ, ³⁵ ǹ nə́ ǹ koe dia dí‐a wolen lɛn la. Ǹ nə́ goã gii, didie ná a wɔ gii yii á kɔnpii ka a laadoo ne. ³⁶ Bɛ lɛ nɛ, giĩ goon dɔ́ zɛnaa miɛ̃. Bɛa giĩ lɛ tɔ na á goã Zozɛfu, Siipri gána min ni, Levii tɔrɔ lɛa, dia dí‐a wolen man nə́ goã bíi Barnabaasi, bɛ giala, mà "Minin foo‐taãli". ³⁷ Wuru goon na á goã a lon. Á bɛa wuru lɛ sã, a ná a giɔ̀mɔ saa á daa kɔ dia dí‐a wolen lɛn la.

¹ Giĩ goon dɔ nɛ, a tɔ n Ananiasi, a laanka a lɔ Safira kɔn wɔ ma, ǹ nə ǹ tán sã. ² Sɛnɛ, asɛ laanka a lɔ lɛ golee bɔlɔ goon la, á tán giɔ̀mɔ lɛ kɔ́n bɔ, á daa ka a gialakun kɛ nɛ, á kɔ dia dí‐a wolen lɛn la. ³ Sɛnɛ, Piɛrɛ pɛ nɛ: “Ananiasi, wàa na á baa ń toa Sɛtaan nə́ n gɔ́ɔ̃ tii kɛnɛn, á n diɛ soɛ bɔ ganaa Lawa a Yiri Fu ni? Táa ma nə n tán giɔ̀mɔ lɛ kɔn bɔ. ⁴ Min kɔ́n nə n da n tán lɛ a siɛ̃ ganaa wa. N bɛ́ ń sã dɔn, min kɔ́n nə n bíi mà n da ka a wɔrɔ‐n wa. A na á saa lɔn sii kɛ a zɛnaa ǹ gɔn wɔ n foo ne? N bie n soɛ bɔ min ni wa, ma nə n soɛ bɔ Lawa nɛ.” ⁵ Ananiasi bɛ́ á bɛa boon kɛn lɛn ma lɔn gɔrɔ, á bɔ á mɛnaa á gã. Minin mɛnɛn tumaa na a gɛ̀ boo ma, nyɛ́ɛ gole bɛn kũ. ⁶ Tɔntɔraan nə́ yoo ǹ nə́ màn pɛnɛ a gere ganaa, ǹ nə́ saa ǹ nə́ woo bĩ. ⁷ Biikoo sɔɔ miã bɛ kio, a lɔ daa wɔ. Sii mɛn bɛ́ á n zɛnaa, a bɛ dɔ̃ wa. ⁸ Piɛrɛ lɛ dia la á pɛ nɛ: “Masɛ n nɔ̀n diɛ n la, ka ǹ ka tán lɛ sã giɔ̀mɔ kɛ ganaa?” Lɔ lɛ ná a lɛ si hiĩ, bɛa lɛ kɛ lɛ nɛ. ⁹ Piɛrɛ tɔ́n wusoo á pɛ nɛ: “A na á saa lɔn ka kɔn wɔ ma kɛnɛn, ka wɔ Dɛnaa a Yiri Fu lon? Haya! Minin mɛnɛn nə wo n zuũ gere bĩ, bɛn nə́ wusoo ǹ nə́ daa, ma á ke ǹ gòã wuu miɛ kiɛnlɛ‐a, maǹ die n dɔ gere siɛ.” ¹⁰ A din bǎã‐n gɔrɔ, lɔ lɛ bɔ á mɛnaa Piɛrɛ giulun, á gã. Tɔntɔraan lɛn bɛ́ ǹ nə́ wɔ kion, ǹ nə́ daa yaa a dɔ́ gã, ǹ nə́ saa ǹ ná a gere bĩ, a yala nə́ ǹ zuũ wɔ li. ¹¹ Bɛa sii kɛ lɛ a zɛnaa nyɛ́ɛ da Lawa a sɔmɔ minin ganaa parsiini, ka a ma wolen tumaa nɛ. ¹² Dia dí‐a wolen lɛn man nə́ goã kaãbaa ǹ sii dadara gigiã zɛnɛɛ minin bii. Ǹ tumaa, dia dí‐a wolen laanka Lawa nyankɔle gialakunun kɛn man nə́ goã kun, bɛ̀ ǹ golee Salomɔn a Siã Bǎã kɛ nɛ. ¹³ Sɛnɛ, min kooro kɛ kɔ́n yii wɔ á woo wɔ kunun ǹ ni wa, a da yaa minin lɛn dɔn manə ǹ tɔ bǐɛ̃ pii. ¹⁴ Màn na á goã miɛ zaman gole kɛ li die golee Dɛnaa Yezu li, giĩ gigiã nɛ ka lɔ gigiã nɛ, bɛn man nə́ goã kiɛ Lawa a zaman lɛ li. ¹⁵ Minin man nə́ goã ǹ busulən naɛ piìn la hinlaa kataran la, bɛ̀ ǹ soo ǹ ne zii la, màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ Piɛrɛ á kiɛ̃, ta a wúlu din sɔɔ̃ nɛ, bɛ kaa ǹ kɔnɔn ganaa. ¹⁶ Min gigiã dɔ na á goã boe Zeruzalɛmu lɛkoro lɛ‐a kiwin ni, ǹ nə́ die ka busulən ne, ka minin mɛnɛn dɔn bɛ́ nɔ̀ɔn baraan nə́ ǹ nɔmiɛ. Bɛn tumaa dɔ a nɔmaa na á goã nyɛɛ. ¹⁷ Bɛa siin kɛn lɛn zɛnaa gɔ́ɔ̃ nɛ, Lawa a Kion wúlu‐bɔlen kiã foo yoo, kun ka Sadusɛɛ̃n lɛsɔkɔn minin kɛn tumaa nɛ a tá kun wolen lɛa. Ǹ nə́ pɛ mà yǎa ǹsɛn nə yui ǹ sii zɛnɛɛ. ¹⁸ Ǹ nə́ minin kaa dia dí‐a wolen lɛn ganaa, ǹ nə́ ǹ kũ, ǹ nə́ ǹ zũ kòso‐n min tumaa yɔrɔ‐a. ¹⁹ Sɛnɛ, tèlò‐n, Dɛnaa a lon a dia dí‐a wole goon nə́ kòso kion lɛ a kiɛnlɛ bũ, á ǹ waa á ǹ kaa, á pɛ ǹ nɛ: ²⁰ ”Ka wo Lawa a kion, Yezu da ka yiikoonaabaa mɛn nɛ, ka bɛ boo da zaman nɛ.” ²¹ Dia dí‐a wolen lɛn ná a bɔlɔ si, bɛ lɛ a lɛa baayɛlɛ yiisoone gɔrɔ, ǹ nə́ woo Lawa a kion lɛ nɛ, ǹ nə́ minin daraa walan. Lawa a Kion wúlu‐bɔlen kiã laanka a tá kun wolen nə́ daa, ǹ nə́ kiri‐wɔlen kuru lɛ sɔkɔn, ka Izirayeli a min golen ne. Ǹ nə́ minin dia, mà ǹ wo dia dí‐a wolen lɛn waa kòso‐n, ǹ da ǹ nɛ. ²² Sɛnɛ, dí‐nyalin lɛn bɛ́ ǹ nə́ dɔ kòso lɛ nɛ, ǹ wo dia dí‐a wolen lɛn yaa wa. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ n bɔyaa, ǹ nə́ daa pɛ, ²³ mà ǹsɛn nə́ woo kòso lɛ yaa a lɛ n tiɛ̃‐n sɔnbɔraanɛ, sɔraasin dɔn nə́ doa nɛ a kiɛnlɛ‐a. Sɛnɛ, mà ǹsɛn bɛ́ ǹ nə́ kiɛnlɛ lɛ bũ, ma ǹsɛn nə min kɔn yɛ kòso‐kion lɛ gɔ́ɔ̃‐n wa. ²⁴ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ boon kɛn ma, Lawa a Kion lɛduə̃lin goledɛnaa laanka wúlu‐bɔlen goledɛnan yiri nə́ n lɔlɔkɔn, ǹ ba doɛ̃ ǹ bɛ́ re màn mɛn taasɛ dia dí‐a wolen kɛn papaã wɔ gɔn la doo wa. ²⁵ Sɛnɛ, min goon daa pɛ ǹ nɛ: “Á ke, ka bɛ́ ka minin mɛnɛn kaa kòso‐n lɛn, ǹ tá Lawa a Kion, ǹ nə́ minin darɛɛ.” ²⁶ Lawa a Kion lɛduə̃lin goledɛnaa lɛ sɛ yoo gɔrɔ, á woo kun ka dí‐nyalin ni, ǹ nə́ dia dí‐a wolen lɛn kũ, ǹ nə́ daa ǹ nɛ. Sɛnɛ, ǹ nə ǹ nɔmaa wa, a giala, maǹ nə́ goã nyɛ́ɛ biɛ, mà zaman lɛ á die ǹsɛn dii ka kɔlɔ nɛ. ²⁷ Ǹ nə́ daa ka dia dí‐a wolen lɛn nɛ, ǹ nə́ ǹ nyaa kiri‐wɔlen kuru lɛ nɛ. Lawa a Kion wúlu‐bɔlen kiã lɛ tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: ²⁸ ”Táa wɔsɛn nə́ pɛ wɔ laa ka ganaa, wáa ka baran minin daraa bɛa tɔ kɛ lɛ ganaa wa. Á ke, ka kaa daraa lɛ wɔ Zeruzalɛmu kiwi minin tumaa yiri ni. Ka ǹ li mà giĩ kɛ lɛ a gɛ̀ dɔlɔ wɔsɛn kũ?” ²⁹ Sɛnɛ, Piɛrɛ laanka dia dí‐a wole gialakunun lɛn nə́ ǹ lɛ si: “Wɔsɛn doamaa nɛ, wɔ Lawa bɔlɔ si a la minbuiinin wɔ nɛ. ³⁰ Ka Yezu mɛn dere gɔn‐a, ka dɛ lɛn, wɔ digolon Lawa lɛ na á bɛ lɛ yii kaa á bɔ geren bii. ³¹ Lawa na a ná a din lɛ saa lon, á koa gugurubaa ǹ bǎã nɛ a din gusin, kii lɛa, kirisibaali lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, Izirayeli minin nə boo la, ǹ wusoo ǹ sii baraan kio, Lawa nə ǹ sii baraan toa ǹ nɛ. ³² Wɔsɛn dinin man bɛa siin kɛn lɛn siéren lɛa, wɔsɛn laanka Yiri Fu kɛ nɛ, Lawa din nə ǹ mɛn kɔ a bɔlɔ‐silin la.” ³³ Kiri‐wɔlen lɛn bɛ́ ǹ nə́ bɛa boon kɛn ma, ǹ foo yoo. Maǹ nə́ goã giɛ li ǹ dia dí‐a wolen lɛn dɛ ǹ gã. ³⁴ Sɛnɛ, giĩ goon nə́ yoo kiri‐wɔlen lɛn bii, á pɛ mà ǹ soo ka kòso nɛn lɛn nɛ kanaa boɛɛn nɛ. Bɛa giĩ lɛ n Fariziɛ̃ lɛa, a tɔ n Gamalieli, landa sii daraali goon ne, a sii á kɔɔ̃n gána lɛ a minin‐a parsiini. ³⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ soo ka kòso nɛn lɛn nɛ, asɛ pɛ: “Izirayeli minin lɛn, ka yiri bɔ kaa zɛnaa ǹ sii li minin kɛn wɔ gɔn la. ³⁶ A tɔn belebɔ wa, wɔsɛn nə́ Tedaasi a yoo yɛ, a na á goã n din biɛ màn gole lɛa, á min biɛ sii (400) miã yɛ, á kaa kun a din ni. Wɔ́ yɛ ǹ nə́ dɛ á gã, min mɛnɛn nə goã koe lɛ, bɛn nə́ sasawaa, ǹ kɔ́n goã wa. ³⁷ Bɛ kio, wɔsɛn nə́ Galileen Zudaasi a yoo yɛ, á kɔnpɛ ka minin‐nimii biikoo ne. A dɔ́ zaman baã á kaa a din kio. Sɛnɛ, wɔ yɛ, a dɔ́ gã, minin mɛnɛn tumaa kɔ lɛ, bɛn yii sasawaa. ³⁸ Bɛ lɛ nɛ, ma á pii ka nɛ, máa ka baran ga minin kɛn lɛn walan doo wa, ka toa ǹ woo. Minin kɛn lɛn bɛ̀ ǹ gù we yii ǹ sii kɛ lɛ, hinlaa bɛ̀ ǹ dí kɛ lɛ n boe min li, á re papaɛ̃ a din ganaa. ³⁹ Sɛnɛ, bɛ̀ a n boe Lawa li, ka a boe la ka sii kɛ laanka dí kɛ papaã wa. Ka yiri bɔ ka dinin li, ka baran ga zia li Lawa li wa.” Kiri‐wɔlen lɛn nə́ lɛ kɔ Gamalieli a doroo lɛ ganaa. ⁴⁰ Ǹ nə́ lɛ dia dia dí‐a wolen lɛn la, mà ǹ da wɔ. Ǹ nə́ minin kaa ǹ‐a ǹ nə́ ǹ dɛ. Ǹ nə́ tɔ́n nə n gòon pepere ǹ yii li doo, mà ǹ baran toa ǹ Yezu tɔ kɛ pɛ doo wa. Bɛ kio, ǹ nə́ ǹ kaa. ⁴¹ Dia dí‐a wolen lɛn nə́ n bɔ kiri‐wɔlen lɛn li ǹ nə́ woo. Ǹ foo goã kɔɔ̃n parsiini, a giala, Lawa ga ǹ ganaa, mà ǹ doamaa nɛ, ǹ fuu yɛ Yezu tɔ kɛ a lɛa. ⁴² Baraabaraa, Lawa a kion gɔ́ɔ̃ nɛ hinlaa ǹ dinin piɛn nɛ, ǹ goã minin daraa laanka Yezu Minin Nyin‐sili boo kɔɔ̃n kɛ a pɛ lɛ diɛ wa.

¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, màn mɛ Yezu a kialandɛnan lɛn li, ǹ nə́ mɔnaa. Zuifun mɛnɛn nə́ bɔ bǎã kɔsɔn nɛ, ǹ nə́ Grɛki bɔlɔ pii, bɛn nə́ goã gungunun sii gána gɔ́ɔ̃ wɔn kɛn ganaa, a giala, mà maǹ màn‐bii gii baraabaraa, ǹ ba ǹ lɔ giɔɔrɔn goe taãn wa. ² Dia dí‐a wole fulupaa lɛ lɛ dia kialandɛnan lɛn la lɛsɔkɔn gole ganaa, ǹ nə́ pɛ: “Dɔɔ̃nɔn lɛn, a siĩni wɔsɛn nə Lawa a boo lɛ a pɛ toa walan, wɔ da ga màn‐bii sii walan wa. ³ Ka ga ka dinin bii, ka min sɔbaa bɔ, minin mɛnɛn tɔ bǐɛ̃ bɛ́ boe, Yiri Fu nə́ ǹ la, ǹ nə́ sii dɔ doɛ̃. Ka bɛa minin lɛn bɔ wɔsɛn nə ǹ da màn‐bii dí lɛ mìi la. ⁴ Wɔsɛn dininmaan kɛn tá re woe nyɛɛnɛ, wɔ n dinin kɔ Lawa nyankɔ la, ka Lawa a boo pɛ kɛ a dí ni.” ⁵ Zaman lɛ tumaa lɛ kɔ boo kɛ ganaa. Ǹ nə́ Itian bɔ, golee Lawa li tá a lon parsiini, Yiri Fu dɔ tá la. Maǹ ná asɛ bɔ ka Filipi ni, Prokɔɔrɔ nɛ, Nikanɔɔrɔ nɛ, Tiimɔn nɛ, Parmanaasi ni, ka Nikolaa nɛ, bɛ n Antiɔsi kiwi min lɛa á wɔ Zuifubaa nɛ. ⁶ Ǹ nə́ bɛa min sɔbaa lɛ nyaa dia dí‐a wolen lɛn manɛ, ǹ nə́ Lawa nyankɔ ǹ nɛ, ǹ nə́ n gɔn da ǹ mìi ni. ⁷ Bɛ kio, Lawa a boo lɛ a pɛ goã woe nyɛɛnɛ, màn na á goã miɛ kialandɛnan lɛn li taãn‐taãn nɛ Zeruzalɛmu kiwi lɛ nɛ. Lawa a Kion wúlu‐bɔle gigiã dɔ́ lɛ kɔ ǹ nə́ golee Lawa li. ⁸ Lawa pàã kɔ Itian la parsiini, á goã sii nyaa ǹ sii dadaran zɛnɛɛ zaman lɛ bii. ⁹ Sɛnɛ, bɛa siin kɛn lɛn zɛnaa gɔ́ɔ̃ nɛ, liere wɔ Itian laanka minin kɔnɔn bii ni. Ǹ tɛnɛn man boe lɛsɔkɔn kion kɔ́n nɛ, ǹ nə́ bíi mà Bɔ Bɛ̀rɛbaa‐n Wolen lɛsɔkɔn kion, gialakunun man Sirɛni gána minin lɛa, ka Alɛksandrii kiwi minin ni, kɔsɔn dɔn man Siliisii laanka Azii gána minin lɛa. ¹⁰ Ǹ goã boe la ǹ tá Itian naɛ ka boo‐n wa, a giala, a na á goã boo diɛ ka sii‐doɛ̃ nɛ, Lawa a Yiri Fu bɛ́ sii‐doɛ̃ mɛn koe la. ¹¹ Maǹ nə́ nɔmaa ǹ nə́ minin pii, mà bɛn nə pɛ mà ǹsɛn ná a lɛ ma, a n sɔ koe Muizu ganaa, ka Lawa dinmaa dɔ nɛ. ¹² Ǹ nə́ zaman lɛ sɔmɔ, ka min golen laanka landa sii‐daraalin ni. Bɛn nə́ Itian kũ fufuu, ǹ nə́ woo‐n kiri‐wɔlen bǎã nɛ. ¹³ Ǹ nə́ ga siére soɛ‐bɔlen li walan, bɛn nə́ pɛ: “Giĩ ke ka yii tá‐a, a n boo baraa diɛ biikoo tumaa waáraa Lawa a kion kɛ wɔ gɔn la, ka Lawa dín mɛnɛn pɛ Muizu ni. ¹⁴ Wɔsɛn ná a lɛ ma pii, mà Nazarɛtin Yezu dɛnaa kɛ lɛ n die Lawa a kion lɛ wurii, Muizu landa siin mɛnɛn nyaa wɔsɛn manɛ mà wɔ zɛnaa, mà a n die bɛn bɔyɛɛ.” ¹⁵ Kiri‐wɔlen mɛnɛn tumaa goã bǎã lɛ nɛ, bɛn yii na á goã doa nɛ a din la, ǹ ná a yɔrɔ yɛ tɛ pii ka lon a dia dí‐a wole wɔ bɛ́ lɔn.

¹ Lawa a kion wúlu‐bɔlen kiã nɔ̀n da la: “Ǹ bɛ́ màn mɛn diɛ n wɔ gɔn la, sonbore ne?” ² Itian pɛ: Ma dɔɔ̃nɔn laanka maa díin ni ka n too kɔ ma lon. Lawa mɛn bɛ́ gugurubaa ná a wɔ lɛa, bɛ na á n din nyaa wɔsɛn digolo Abrahamu ni, bɛ̀ a bɛ́ Mezopotamii gána nɛ, a ná a tɔn da giã Aaran wa. ³ Lawa na á pɛ nɛ: “Soo n nə n gána toa walan, ka n di a kion ne, masɛ bɛ́ re gána mɛn nyɛɛ n nɛ, n wo bɛ nɛ.” ⁴ Abrahamu tɔ́n soo á n bɔ Kaldee minin gána nɛ, á daa giã Aaran. Ǹ di a gɛ̀ kio, Lawa tɔ́n bɔ walan á dia gána kɛ nɛ, bɛa gána lɛ n ke ǹ tá a‐n sisia. ⁵ Lawa tán kɔ́n din kɔ Abrahamu la gána lɛ‐n wa, haalɛ gòã da ǹ bǎã boɛɛn kooro din. Sɛnɛ, á n lɛ kɔ la mà gána lɛ na a din wɔ lɛa, ka a nɛnyaanan nɛ a kio, a da yaa, Abrahamu tɔn nɛ yɛ a biikoo li wa. ⁶ Lawa na á boo da kɛnɛn: “N nɛnyaanan tá re woe gána kɔsɔ nɛ, ǹ tá re ǹ biɛ bɛ̀rɛn lɛa, ǹ tá re ǹ nɔmiɛ lɛ̀ biɛsii (400) gɔ́ɔ̃ nɛ.” ⁷ Sɛnɛ, gána mɛn bɛ́ re ǹ biɛ bɛ̀rɛn lɛa ke lɛn, ma á re kiri kuri bɛ la. Bɛ kio, ǹ tá re soe, ǹ daa ǹ masɛ guguru kɔ gána kɛ nɛ. ⁸ Lawa din tɔ́n lɛ kɔ kɔn la ka Abrahamu ni: Bɛa sii nyaa na á goã ka kurii ni. Bɛ lɛ nɛ Izaaki bɛ́ á yɛ, lɛawaa kiwisi bɛ kio, n di Abrahamu kuru. Izaaki dɔ na á zɛnaa miɛ̃ a nɛgiĩ Zakɔba ganaa, Zakɔba dɔ́ zɛnaa a nɛgiĩ fulupaa kɛ ganaa, ǹ mɛnɛn bɛ́ digolon lɛa. ⁹ Foo wuu pɛ a lɛa, bɛa digolon kɛn lɛn nə́ ǹ diɛ̃ Zozɛfu sã minin la, bɛn nə́ woo ne Ezipti gána nɛ. Sɛnɛ, Lawa goã kun ka Zozɛfu ni. ¹⁰ A bɛ́ á nɔmaan mɛnɛn yɛ, Lawa bɔ bɛn dinin tumaa nɛ. Lawa sii‐doɛ̃ gole kɔ la Ezipti a kii gole kɛ yɔrɔ‐a, bɛa kii lɛ tɔ na á goã Faarahɔn. Bɛ Zozɛfu bɔ á koa Ezipti gána mìi la, a ná a din dɔ a kion a naforon sii yɔrɔ bɔ toa a gɔn. ¹¹ Bɛ kio, bòo gole wɔ Ezipti laanka Kanaan gánan tumaa nɛ. Nɔmaa lɛ gole kɔ, yǎa wɔsɛn digolon lɛn nə́ ǹ ba màn‐bii yii doo wa. ¹² Zakɔba bɛ́ á ma mà màn‐bii tá Ezipti gána nɛ, a nɛgiĩn mɛnɛn lɛn bɛ́ wɔsɛn digolon lɛa a na á bɛn dia walan bibinaa nɛ. ¹³ Ǹ wusoo a woo paabaa ǹ wɔ ke, Zozɛfu nə́ n din pɛ n dɔɔ̃nɔn lɛn manɛ, ǹ nə́ dɔ̃, yǎa kii lɛ dɔ na a bɔ ǹ bǎã dɔ̃. ¹⁴ Zozɛfu tɔ́n minin dia mà ǹ wo asɛ di Zakɔba kũ, ǹ da nɛ ka asɛ dɔɔ̃nɔn tumaa nɛ. Ǹ kaa kun na á goã min pɔsɔbaawensooro. ¹⁵ Zakɔba a da Ezipti gána nɛ n ka bɛ nɛ. A na á gã walan, ka wɔsɛn digolon lɛn dɔn nɛ. ¹⁶ Ǹ nə́ ǹ wen waa ǹ nə́ woo ǹ ne Sisɛmu kiwi, ǹ nə́ ǹ kaa yala‐n walan, Abrahamu bɛ́ á yala bǎã mɛn pii ka wɔrɔ nɛ Sisɛmun Amɔɔrɔ a nɛnyaanan lon. ¹⁷ Lawa bɛ́ á lɛ kɔ Abrahamu la ka sii mɛn nɛ, bɛa zɛnaa biikoo bɛ́ á diri, Zakɔba tɔrɔn lɛn nə́ mɔnaa ka giãgiãgiã Ezipti gána nɛ. ¹⁸ Bɛ kio, kii kɔsɔ giã Ezipti gána mìi la, bɛa kii lɛ Zozɛfu dɔ̃ wa. ¹⁹ Bɛa kii kɛ lɛ yiri baraa bɔ, mà a n wɔsɛn tɔrɔ papaɛ̃ nɛ. Á baa pàã lɛa wɔsɛn digolon ganaa, mà ǹ nə ǹ nɛnyaan tintiɛ̃nɛn zũ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ baran la wa. ²⁰ Muizu na á yɛ bɛa biikoo kɛ lɛ nɛ, a na á goã siĩni parsiini. A na á goã ǹ dan gɔn mui sɔɔ. ²¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ zũ, kii a nɛlɔ na á yɛ á saa, á too ka a din gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ nɛ bɛ́ lɔn. ²² Ǹ nə́ Muizu daraa Ezipti gána minin sii‐doɛ̃ tumaa ganaa. Pàã gole na á goã Muizu a boo‐diɛ laanka a sii‐zɛnaan nɛ. ²³ Muizu bɛ́ á dɔ lɛ̀ pusi, á wɔ a yiri ni á soo á woo bɔ ǹ dɔɔ̃n Izirayeli minin li. ²⁴ Á Ezipti min goon yɛ ǹ dɔɔ̃n goon nɔmiɛ. Á ǹ dɔɔ̃n lɛ a gɛ̀ dòo si, á Ezipti min lɛ dɛ á gã. ²⁵ A na á goã mà a n nyɛɛ ǹ dɔɔ̃nɔn lɛn manɛ, mà Lawa n die ǹ mìi sii ka asɛ pàã nɛ, sɛnɛ, bɛn na a giala ma wa. ²⁶ A lɛawaa, á woo Izirayeli minin min paa yaa zia diɛ. Á wɔ ǹ bii ni, mà a nə ǹ kiɛ kun, á pɛ ǹ nɛ: “Maa giaáran lɛn! Wàa na á baa ka tá fuu nyɛɛ kɔn nɛ, táa ka n dɔɔ̃nɔn lɛa.” ²⁷ Sɛnɛ, min mɛn bɛ́ á goã boe ǹ miã yii‐n lɛn, bɛ pɛ Muizu ni: “Die na á n koa kii laanka kiri‐kuruli lɛa wɔsɛn mìi la? ²⁸ Ma n giɛ li mà n masɛ dɔ dɛ, ka n bɛ́ n Ezipti min kɛ dɛ gunun lɔn?” ²⁹ Muizu bɛ́ á bɛa boon kɛn ma, á baa si á woo n duru bǎã kɔsɔ nɛ, Madian gána nɛ. Á lɔ saa walan, á nɛgiĩ min paa yɛ. ³⁰ Lɛ̀ pusi a wo walan kio, lon a dia dí‐a wole goon nə́ n din nyaa Muizu ni, tɛ buə bii daãn ganaa, Sinayii kele a don bii. ³¹ Muizu nə́ n kaãbaa bɛa sii kɛ lɛ‐a, a bɛ́ giɛ li a n mɔrɔ á ga a ganaa, Dɛnaa Lawa lɛn nə́ bɔ á pɛ: ³² ”Ma nə n digolon Lawa lɛa: Abrahamu a Lawa, Izaaki a Lawa, Zakɔba a Lawa, ma n bɛ lɛ lɛa.” Muizu bɛ́ bìn diɛ, a yii a we doo á giɛ wa. ³³ Dɛnaa Lawa tɔ́n pɛ nɛ: “N kɔsɔnɔn waa n nə ǹ bɔ n gòãn ganaa, a giala, n bɛ́ golee‐n bǎã mɛn nɛ, Lawa a bǎã nɛ. ³⁴ Sonbore, má maa tɔrɔ lɛ a nɔmaa yɛ Ezipti gána nɛ, má a ginii lɛ dɔ ma, man gisĩ má n die sii sii la. Sisia Muizu, woo. Masɛ n die n diɛ Ezipti gána nɛ.” ³⁵ Muizu mɛn bɛ́ Izirayeli nɛnyaanan nə́ n piã nɛ, Lawa na a ná a lon a dia dí‐a wole da daãn nɛ, a din lɛ bíi, mà a ǹ kii baa ka ǹ si sii la wole ne, ǹ nɔ̀n da min mɛn la lɛn mà “Die na á koa kii laanka kiri‐wɔle lɛa?” ³⁶ A din lɛ na á soo ka Izirayeli nɛnyaanan lɛn nɛ, á ǹ kaa là nyantoro ne. Lɛ̀ pusi gɔ́ɔ̃ nɛ, á kaãbaa ǹ sii dadaran zɛnaa, Ezipti gána nɛ, sawɛɛ tà mu li, ka don bii ni. ³⁷ A din Muizu lɛ na á pɛ Izirayeli minin lɛn manɛ: “Lawa á re a din a boo gii‐dali goon boe ka bii ka masɛ bɛ́ lɔn.” ³⁸ A din ni, zaman lɛ bɛ́ soe‐n kɔn don bii ǹ mɛn waáraa, á golee wɔsɛn digolon lɛn laanka lon a dia dí‐a wole lɛ bii ni, lon a dia dí‐a wole mɛn bɛ́ á goã n toɛ Sinayii kele lɛ la a n boo diɛ nɛ. A din Muizu lɛ nɛ, sii‐zɛnaan mɛnɛn bɛ́ wɔsɛn kiɛ yiikoonaabaa taãn‐taãn kɛ nɛ, á bɛn boon si á ǹ kɔ wɔ la. ³⁹ Sɛnɛ, wɔ digolon na a bɔlɔ si wa, ǹ ǹ nə́ n piã nɛ, ǹ taasiɛn nə́ wusoo ǹ nə́ woo Ezipti gána‐n kũ doo. ⁴⁰ Sonbore, ǹ nə́ pɛ Aarɔn nɛ: “Dìn zɛnaa n kɔ wɔsɛn la, dìn mɛnɛn bɛ́ re wɔ nyɛɛnaan boe, a giala, Muizu mɛn soo wɔ nɛ á wɔ bɔ Ezipti gána nɛ, sii mɛn yɛ, wɔ ba doɛ̃ wa.” ⁴¹ Maǹ nə́ diin nɛ zɛnaa bɛa biikoo kɛ lɛ li, ǹ nə́ wúlu bɔ bɛa dì kɛ lɛ ganaa, ǹ nə́ ǹ dinin gɔn màn zɛnaa kɛ lɛ guguru kɔ ka nyɛnyɛɛ nɛ. ⁴² Bɛ lɛ na á toa, Lawa tɔ́n nə n yɔrɔ bɔyaa á bɔ ǹ la, á ǹ toa ǹ nə́ leeren guguru kɔ. Ka a bɛ́ á n kiɛ̃ Lawa a boo gii‐dalin sɛ́wɔ‐n lɔn: “Kasɛn Izirayeli minin, lɛ̀ pusi gɔ́ɔ̃ nɛ don bii, ka tɔɔn bɔ wúlu mànan lɛa, sɛnɛ, ka bie ká ǹ bɔ masɛ ganaa wa. ⁴³ Táa ka n ká dì Mɔlɔki kɛ a da ǹ mɔnaa kion gũ, Dì Refan kɛ dɔ ka leere bɛ́ lɔn, ka bɛ dɔ́ nyin gũ. Ka ǹ ká bɛa mà n nyinin kɛn lɛn zɛnaa ka tá ǹ guguru koe. Bɛ lɛ taman yii ni, ma á re toɛ ǹ ka goa, ǹ wo ka‐n sɔsɔɔ Baabilonii kiwi kɛ kio.” ⁴⁴ Sɛnɛ, don bii, Lawa a Mɔnaa Kion mɛn bɛ́ a dí fù goã koa nɛ a nɛ, táa bɛ dɔ́ goã wɔ digolon gɔn. A na á n dɔ á kɔnpɛ ka Lawa din a boo diɛ laanka a sii yɔrɔ nyaa nɛ Muizu ni. ⁴⁵ Mɔnaa kion lɛ bɛ́ á n kɔ bɛa digolon kɛn kiodɛnan la, bɛn nə́ wɔ nɛ Kanaan gána nɛ, Zozoe nə ǹ nyɛɛnaan bɔ, ǹ nə́ wɔ gána mɛn nɛ, bɛ̀ Lawa bɛ́ tɔrɔ kɔsɔn lui boe ǹ nyɛɛnɛ. Wɔ digolon kɔsɔn mɛnɛn nə́ da bɛn kio, maǹ nə́ toa bɛn dɔn gɔn. A na á n zɛnaa miɛ yǎa á daa dɔ wɔ digolon kɛn ganaa kii Davida a biikoo li. ⁴⁶ Bɛa Davida lɛ kɔɔ̃n kɔ Lawa ganaa. A ná a nyankɔ mà Izirayeli a Lawa lɛ toa asɛ giã ǹ kion dɔ a kɔ la. ⁴⁷ Sɛnɛ, kii Salomɔn na á bɛa kion lɛ dɔ á kɔ Lawa la. ⁴⁸ Sɛnɛ, Lon a Lawa Gole lɛ bie giɛ̃ minbuiin nɛn gɔn kion doe‐n wa. Ka Lawa a boo gii‐dali bɛ́ á pɛ lɔn: ⁴⁹ ”Dɛnaa Lawa n kɛ pii: Lon nə maa kii dankan lɛa, tán nə maa gòãn kaa ǹ bǎã lɛa. Ka n boe la ka kion mɛn dɔ maa wɔ lɛa? Bǎã mɛn nɛ má n boe la man susu a nɛ. ⁵⁰ Ma din gɔn bie á lon laanka tán zɛnaa wa?” ⁵¹ Itian mà ǹ ganaa: Ka mìi á kaka, ka foo á kaka, ka too dɔ á kaka! Baraabaraa ka nə n piɛ̃ ka Lawa a Yiri Fu kɛ nɛ. Ka tumaa n goon ka ka digolon lɛn nɛ. ⁵² Lawa a boo gii‐dali kɛ mɛn nɛ, mà ka digolon manə ǹ fuu nyaa‐n wa? Minin mɛnɛn nə goã Min Pepere kɛ a daa boo diɛ, táa ka digolon lɛn nə́ bɛn dɛ ǹ nə́ gã. Sisia, ka dininmaan dɔn nə́ bɛa Min Pepere kɛ lɛ kɔ a zɔ́ɔn la ǹ ná a nyin bɔ. ⁵³ Kasɛn mɛnɛn bɛ́ Lawa ná a lon a dia dí‐a wolen dia, ǹ nə́ daa a dí‐pɛn lɛn kɔ ka la, ka dinin lɛn man ka bɛa dí‐pɛn kɛn lɛn bɔlɔ si wa. ⁵⁴ Boon kɛn nə́ tɛ da kiri‐wɔlen lɛn foo‐a, yǎa ǹ nə́ n lɛ sɔsɔ̃ Itian li. ⁵⁵ Sɛnɛ, Itian lɛ sɛ, Yiri Fu bɛ́ la, á n yii saa á ga lon, á tɔ́n Lawa yɛ a gugurubaa nɛ, á Yezu dɔ yɛ golee‐n Lawa gusin. ⁵⁶ Á pɛ: “Á ke, masɛ yii‐n lon lɛ ganaa buĩ ni, Min a Nɛgiĩ n golee‐n Lawa gusin.” ⁵⁷ Kiri‐wɔlen lɛn bɛ́ ǹ nə́ bɛ ma, ǹ nə́ ǹ gɔnɔn kɔ ǹ toon lɛ, ǹ nə́ n lɛ dɛ: “Ebe‐be‐be!” Bɛ kio, ǹ tumaa yoo kun, ǹ nə́ kaa la. ⁵⁸ Ǹ nə́ nyanyanaa ǹ nə́ soo ne ǹ nə́ n bɔ‐n kiwi, ǹ nə́ mɛ la ǹ nə́ dii ka kɔlɔn nɛ. Minin mɛnɛn nə kɔlɔ zũ Itian nɛ bibinaa nɛ, ǹ nə́ ǹ bíi mà siéren, bɛn nə́ ǹ mɔnaan koa tɔntɔraa goon li, a tɔ n Sooli. ⁵⁹ Ǹ bɛ́ Itian lɛ dii, a na á goã Lawa nyankoe kɛnɛn: “Dɛnaa Yezu, masɛ telenboen si.” ⁶⁰ Bɛ kio, á n musin kurumaa tán, á n lɛn gole bɔ á pɛ: “Dɛnaa, sii baraa kɛ toa ǹ nɛ.” A bɛ́ á bɛ da á nya, á gã.

¹ Itian dɛ a gã kɛ lɛ kɔɔ̃n kɔ Sooli dɔ ganaa. A din pinaa kɛ lɛ nɛ, fuu gole yoo Lawa a sɔmɔ gialaa Zeruzalɛmu kiwi. Bɛ̀ á n bɔ dia dí‐a wolen kɛn nɛ, Lawa nyankɔlen lɛn tumaa sasawaa, ǹ nə́ woo Zudee gána bǎã gialakunun ni ka Samarii gána nɛ. ² Nyɛ́ɛbaa Lawa yii‐n wolen nə́ Itian gere saa ǹ nə́ bĩ, ǹ ná a gɛ̀ wuu pɛ parsiini. ³ Sooli sɛ, asɛ na á goã n doɛ, mà asɛ Lawa a sɔmɔ kɛ nya. A na á goã we kionən ne, a giĩn laanka lɔn baã a soo ǹ ne, bɛ̀ a wo ǹ zũ kòso‐n. ⁴ Sɛnɛ, ǹ minin mɛnɛn sasawaa ke, bɛn ma nə́ goã n bibiĩ, bɛ̀ ǹ nə́ Yezu a boo kɔɔ̃n kɛ pii. ⁵ Bɛa gɔn kɛ lɛ la, Filipi woo Samarii kiwi. Á pɛ bɛa kiwi lɛ a minin manɛ, mà Lawa bɛ́ mà á re Minin Nyin‐sili mɛn diɛ, mà Yezu lɛ n bɛ lɛa. ⁶ Zaman lɛ tumaa kɔn bɔlɔ ma, ǹ nə́ n too kɔ Filipi a boo li sɔnbɔraanɛ. Maǹ nə́ n too koe a lon, bɛ̀ ǹ tá giɛ a kaãbaa ǹ sii zɛnaan kɛn dɔn ganaa. ⁷ Sonbore, nɔ̀ɔn babaraa gigiã na á goã n boe nɔ̀ɔndɛnan ganaa, bɛ̀ ǹ nə́ n lɛ dii parsiini. Bɔlɔka gigiã laanka simə́ wole gigiã dɔ a busu nya. ⁸ Nyɛnyɛɛ gole yɛ bɛa kiwi lɛ nɛ. ⁹ Á daa yaa, giĩ goon dɔ na á goã bɛa kiwi lɛ nɛ, a tɔ n Simɔn. A na á goã koe siin zɛnɛɛ, á n kaãbaa diɛ Samarii minin ganaa parsiini. ¹⁰ A na á goã n din biɛ màn gole lɛa, min tumaa goã n foo doɛ a ganaa, a kũ nɛnyaanan ganaa a wo min golen yaa. Maǹ nə́ goã pii: “Lawa kɔ́n pàã n giĩ kɛ nɛ, Lawa mɛn tɔ bɛ́ "Pàã Gole".” ¹¹ Ǹ tumaa na á goã n foo doɛ giĩ lɛ ganaa, a giala, haalɛ bibi a na á goã kaãbaa diɛ ǹ ganaa ka a koe siin zɛnaa kɛ nɛ. ¹² Sɛnɛ, Filipi na á goã Lawa a kiibaa ǹ Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pii Yezu Krita wɔ gɔn la, á nyaa, mà Lawa a kiibaa ǹ dí lɛ na á n giala kɔ kanaa ka a din ni. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ golee li, ǹ nə́ lɛ kɔ, lɔn laanka giĩn ni, ǹ nə́ batɛmu kɛ si. ¹³ Simɔn lɛ dɔ́ Lawa nyankɔle baa, á lɛ kɔ batɛmu kɛ ganaa. A goã n boe Filipi kio doo wa. A bɛ́ á sii nyaa ǹ siin laanka kaãbaa ǹ sii dadaran kɛn yɛ n zɛnɛɛ, sonbore, a dɔ nə́ n kaãbaa parsiini. ¹⁴ Dia dí‐a wolen lɛn Zeruzalɛmu kiwi, ǹ bɛ́ ǹ nə́ ma, mà Samarii minin nə́ lɛ kɔ Lawa a boo lɛ ganaa, ǹ nə́ Piɛrɛ laanka Zaã dia bɛa kiwi lɛ nɛ. ¹⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ lɔn gɔrɔ, bɛa min paa lɛ Lawa nyankɔ Samarii minin lɛn manɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ Lawa a Yiri Fu gisĩ ǹ dɔn la. ¹⁶ Sonbore, Lawa a Yiri Fu goã á gisĩ ǹ kɔn la bɔrɔ wa, maǹ nə́ goã ǹ nə́ batɛmu din sɔɔ̃ yɛ ka Dɛnaa Yezu tɔ nɛ. ¹⁷ Piɛrɛ laanka Zaã tɔ́n mɛ la, ǹ nə́ ǹ gɔnɔn da Samarii minin lɛn mìi ni, ǹ nə́ Lawa nyankɔ, yǎa Yiri Fu gisĩ ǹ la. ¹⁸ Sɛnɛ, Simɔn bɛ́ á yɛ mà bɛ̀ dia dí‐a wolen lɛn nə́ n gɔn da min la, mà Yiri Fu n gisĩ la, á pɛ ǹ nɛ: “Masɛ n die wɔrɔ koe ka la. ¹⁹ Ka bɛa pàã kɛ lɛ kɔ masɛ dɔ la, màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ masɛ dɔ́ nə́ n gɔn da minin mɛnɛn la, Yiri Fu gisĩ bɛn la.” ²⁰ Sɛnɛ, Piɛrɛ ná a lɛ si: “N bɛ́ ń taasɛ mà n tá boe la, n Lawa a bǐɛ̃ sonbore kɛ pii ka wɔrɔ nɛ, n laanka n wɔrɔ tumaa bɔ̀n baa kun. ²¹ Màn mɛn bɛ́ n zɛnɛɛ kànaa, n wɔ gii kɔ́n ba bɛ‐n wa, a giala n foo a tele‐n Lawa yɔrɔ‐a wa. ²² N taasɛ n golee n sii baraan li, n wusoo n baraabaa kɛ kio, n Dɛnaa nyankɔ. Taasɛ naarɛ mɛn wɔ n foo‐n ke, kɔn tan Lawa á re bɛ toɛ n nɛ. ²³ Má yɛ máa busii baraa tá n foo ne, sii baraa dɔ́ nə n kũ á n baa bɛ̀rɛ lɛa.” ²⁴ Simɔn pɛ: “Ka dininmaan nə Dɛnaa lɛ nyankɔ masɛ a lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, ka sii mɛn boo da masɛ wɔ gɔn la, bɛ kɔ́n baran n zɛnaa masɛ‐n wa.” ²⁵ Piɛrɛ laanka Zaã tɔ́n nyaa ka Lawa a boo ne, siin mɛnɛn nə n zɛnaa Dɛnaa Yezu lɛ nɛ, mà bɛn tá kiɛ̃‐n sɛ́wɔ‐n gɔrɔ. Bɛ kio, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo Zeruzalɛmu. Ǹ nə́ goã Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pii Samarii gána kiwi gigiã nɛ. ²⁶ Dɛnaa a lon a dia dí‐a wole boo da ka Filipi ni: “Zii saa n wo Ezipti gána paǹ li, zii mɛn bɛ́ boe Zeruzalɛmu á woe Gaazaa kiwi, minin nə́ ǹ ba koe lɛ wa, wo bɛ saa.” ²⁷ Filipi bɛ́ á bɛ ma lɔn gɔrɔ, á yoo fufuu á woo. Á daa yaa, giĩ goon dɔ na á goã bɛa zii lɛ la, Etiopii gána a kii lɔ dɛnaa kɛ a dí‐nyali gole goon ne. Giĩ lɛ n kii lɛ a kion sii yɔrɔ‐bɔle lɛa, á koa a naforo din tumaa mìi la. Bɛa Etiopii gána min kɛ lɛ na á woo Lawa guguru kɔ Zeruzalɛmu, ²⁸ a na á wusoo á woe a gána nɛ. A bɛ́ giã nɛ a wotoro ne, a na á goã Lawa a boo gii‐dali Izayii a sɛ́wɔ kɛ pii. ²⁹ Yiri Fu pɛ Filipi ni: “N zɔ̃ n dɔ wotoro kɛ li.” ³⁰ Filipi baa si á n mɔrɔ a ganaa, á giĩ lɛ lɛ ma Lawa a boo gii‐dali Izayii a sɛ́wɔ pii, yǎa a pɛ nɛ: “N bɛ́ màn mɛn pii, n tá bɛ giala miɛ taãn‐taãnɛ? ³¹ Giĩ lɛ Filipi lɛ si: “Man siɛ lɔn ma a giala ma, bɛ̀ min na a yɔrɔ pɛ ma‐n wa?” Á lɛ dia Filipi la, á wɔ wotoro lɛ nɛ á giã a li. ³² Giĩ lɛ bɛ́ á goã bǎã mɛn pii sɛ́wɔ lɛ nɛ, bɛ n ka kɛ nɛ: “Ká sère bɛ́ lɔn ǹ nə́ woe a bɔlɔ kuri, ka sère nɛ mɛn bɛ́ kiĩni a ka‐kuruli gɔn, a dɔ n miɛ̃ a ba n lɛ buĩ á boo diɛ wa. ³³ Ǹ ná a puusə kɔ, ǹ nə́ n piã ǹ sonbore kɔ la wa. Ǹ ná a nyin bɔ, ǹ nə́ bɔ kanaa minin li. Bɛ lɛ tɔ ganaa, a bɛ́ a re nɛyaanan yii, min tɔn bɛn boo da wa.” ³⁴ Giĩ lɛ pɛ Filipi ni: “Ma nə n nyankoe máa n pɛ ma nɛ, Lawa a boo gii‐dali kɛ lɛ n boo diɛ die wɔ gɔn la? A n boo diɛ a din wɔ gɔn la, hinlaa a n boo diɛ min kɔsɔ wɔ gɔn la?” ³⁵ Filipi tɔ́n nə́ n lɛ bũ, á saa sɛ́wɔ kɛ lɛ a boo ganaa, á Yezu boo kɔɔ̃n kɛ pɛ giĩ lɛ nɛ. ³⁶ Ǹ bɛ́ zii lɛ la woe, ǹ nə́ woo dɔ mu bǎã goon ne, yǎa Etiopiin giĩ lɛ pɛ: “Mu á ke. Wàa n nə masɛ kurii batɛmu lɛ a yɛ ganaa?” ³⁷ [Filipi pɛ nɛ: “Bɛ̀ ń golee Lawa li ka n foo din tumaa nɛ, n tá boe la n bɛa batɛmu lɛ yɛ.” Giĩ lɛ ná a lɛ si: “Masɛ golee li máa Yezu Krita lɛ n Lawa a Nɛgiĩ lɛa.”] ³⁸ Bɛ kio, giĩ lɛ pɛ mà ǹ wotoro lɛ kurə́. A din dí‐nyali gole kɛ lɛ, a laanka Filipi wɔ mu lɛ li, ǹ dinin min paa, yǎa Filipi batɛmu lɛ da a ganaa. ³⁹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ soo ǹ nə́ n bɔ mu lɛ li, Yiri Fu Filipi saa. Giĩ lɛ yɛ a yii‐n doo wa, sɛnɛ, a ná a zii gialakun kɛ tɔ wɔ ka nyɛnyɛɛ nɛ. ⁴⁰ Filipi sɛ́ woo n din yaa Azɔti kiwi. Á soo walan á zii kũ, bɛ̀ a n Yezu boo pii kiwin tumaa nɛ, yǎa á woo dɔ Sezaaree kiwi.

¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ din tumaa li, Sooli sɛ na á goã taasiɛ goon we: A fuu nyaa Dɛnaa a kialandɛnan lɛn manɛ, a ǹ dɛ ǹ gã. Á woo wúlu‐bɔlen kiã li, ² mà bɛ sɛ́wɔn kɔ asɛ la. Sɛ́wɔn mɛnɛn bɛ́ zii koe asɛ la, asɛ wɔ Damaasi kiwi a Zuifun lɛsɔkɔn kionən ne, màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ asɛ woo minin yaa, giĩn ni ka lɔn nɛ, ǹ nə koe kɛa zii kɛ lɛ, asɛ nə ǹ kũ a ǹ yii, a da ǹ nɛ Zeruzalɛmu. ³ Sooli bɛ́ zii la woe, á diri Damaasi la. Bǎã goon ne gɔrɔ, wɔlɔ fúlu bɔ lon á daa kaa la, Sooli bɔ á n tɔ tán. ⁴ Á boo diɛ lɛ ma pii ni: “Sooli, wàa na á baa n tá fuu nyɛɛ masɛ nɛ.” ⁵ Sooli tɔ́n nɔ̀n da: “Dɛnaa, die n ka nsɛ nɛ?” Boo diɛ lɛn lɛ pɛ nɛ: “Yezu n ka masɛ nɛ, n bɛ́ fuu nyɛɛ Yezu mɛn nɛ ke lɛn. ⁶ Sɛnɛ, yoo, n wɔ kiwi, n doamaa bɛ́ nɛ n sii mɛn zɛnaa, ǹ tá re bɛ pii n ni walan.” ⁷ Minin mɛnɛn nə́ goã zii tɔ lɛ we kun ka Sooli ni, bɛn nə́ golee, ǹ boo kɔ́n bɔ ǹ lɛ‐n ǹ nə́ da wa. Ǹ dɔn too boo lɛ ma, sɛnɛ, ǹ min kɔ́n yɛ ka n yii‐n wa. ⁸ Sooli yoo á n bɔ tán, a laan a yii nànan nə́ goã kanaa, ǹ goã màn kɔ́n yii wa. Ǹ miãn lɛn nə́ kũ a gɔn‐a ǹ nə́ wɔ nɛ Damaasi kiwi. ⁹ Á goã walan lɛawaa sɔɔ bɛ̀ a yii ná a wɔlɔ yii wa, a ná a màn bii wa, a mu mii wa. ¹⁰ Giĩ goon dɔ na á goã Damaasi kiwi lɛ nɛ, Yezu a kialandɛnaa nɛ, a tɔ n Ananiasi. Dɛnaa na á sii nyaa bɛa giĩ lɛ nɛ, á bíi ka a tɔ nɛ: “Ananiasi.” Á Dɛnaa lɛ si: “Ma á ke.” ¹¹ Dɛnaa tɔ́n pɛ nɛ: “Soo, zii mɛn bɛ́ ǹ nə́ bíi Zii Pepere, wo bɛ la, n wɔ Zudaasi a kion, n nɔ̀n da ka Tarsin giĩ kɛ nɛ ǹ nə́ bíi Sooli. Bɛa giĩ lɛ tá a gialaa Lawa nyankoe. ¹² Lawa giĩ goon nyaa nɛ, a tɔ n Ananiasi, bɛ n we kion, die n gɔn diɛ la, màn mɛn bɛ́ toɛ, a yii wusoo a wɔlɔ yɛ.” ¹³ Ananiasi pɛ: “Dɛnaa, masɛ min gigiã lɛ ma boo diɛ giĩ kɛ lɛ wɔ gɔn la, ka a bɛ́ á sii baraan mɛnɛn zɛnaa Dɛnaa din a minin kɛn manɛ Zeruzalɛmu. ¹⁴ Kànaa dɔ‐n, pàã tumaa tá a lon, wúlu‐bɔlen goledɛnan bɛ́ ǹ nə́ ǹ mɛn kɔ la, minin mɛnɛn bɛ́ koe Dɛnaa din lɛ, a bɛn kũ.” ¹⁵ Sɛnɛ, Dɛnaa pɛ nɛ: “Woo, a giala giĩ kɛ lɛ, min ni, ma din bɔ, màn mɛn bɛ́ toɛ, a masɛ tɔ kɛ laakalaa tɔrɔ kɔsɔn manɛ, ka kiin ni, ka Izirayeli minin ni. ¹⁶ A bɛ́ re fuu mɛn yii masɛ tɔ kɛ a lɛa, masɛ dinmaa á re bɛn nyɛɛ nɛ.” ¹⁷ Ananiasi tɔ́n woo, á wɔ kion lɛ nɛ, á n gɔn da Sooli la, á pɛ nɛ: “Ma dɔɔ̃n Sooli, Dɛnaa na á masɛ dia, Yezu mɛn bɛ́ á n din nyaa n nɛ zii la, bɛ lɛ na á masɛ dia màn mɛn bɛ́ toɛ, ma Lawa nyankɔ nɛ, n yiin nə wusoo ǹ wɔlɔ yɛ, Yiri Fu dɔ gisĩ n la.” ¹⁸ Màn fɔ́rɔ tɔrɔn kɔnɔn nə́ bɔ Sooli yiin ni bɛa bǎã lɛ‐n gɔrɔ, ǹ nə́ mɛnaa, a yiin nə́ wɔlɔ yɛ. Á yoo, ǹ nə́ batɛmu da a ganaa. ¹⁹ A bɛ́ á màn bii á nya, a gù wen nə́ wusoo ǹ nə́ doa. Bɛ kio, Sooli lɛawaan kɔnɔn zɛnaa kun ka Damaasi kiwi a kialandɛnan nɛ. ²⁰ A ná a giala kɔ gɔrɔ á woe lɛsɔkɔn kionən ne, á pii mà Yezu n Lawa a Nɛgiĩ lɛa. ²¹ Min mɛnɛn tumaa goã a lɛ miɛ bɛa boo kɛ lɛ diɛ, bɛn nə́ goã n kaãbiɛ, bɛ̀ ǹ nə́ pii: “A din kɛ lɛ bie á goã, a n golee Yezu tɔ li wɔlen kɛn lɛn nɔmiɛ parsiini Zeruzalɛmu kiwi wa? Táa a na á daa kànaa a din mìi goon kɛ lɛ ganaa, a bɛa golee Lawa li wolen kɛn lɛn kũ, a biɛn kaa ǹ‐a, a wo ǹ kɔ wúlu‐bɔlen goledɛnan la.” ²² Sɛnɛ, Sooli na á goã boo diɛ ka pàã nɛ, mà Yezu lɛ n Minin Nyin‐sili lɛa Lawa dia, á bɛa boo lɛ da, yǎa Zuifun mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ goã Damaasi kiwi, á bɛn lɛ tã ǹ yii ná a ba boo‐a wa. ²³ Lɛawaan kɔnɔn bɛ́ ǹ nə́ kiɛ̃, Zuifun lɛn nə́ da kɔn nɛ, mà maǹ die Sooli dii a gã. ²⁴ Bɛ lɛ nɛ, ǹ nə́ goã kiwi lɛ a kiɛnlɛn lɛduĩ tèlò‐n ka penleen ne, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ dɔ a ganaa ǹ dɛ a gã. Sɛnɛ, Sooli bɔ ǹ sii lɛ siére‐a. ²⁵ Tèlò goon ne kialandɛnan nə́ Sooli da dɔ́ɔ nɛ, ǹ nə́ gisĩ ka kiwi lɛ a kungɔn nɛ. ²⁶ Sooli bɛ́ á dɔ Zeruzalɛmu, á ga li mà a wɔ kun ka kialandɛnan nɛ. Sɛnɛ, ǹ tumaa na á goã n nyanɛɛ nɛ, a giala, ǹ goã golee li mà á kialandɛnaa baa sonbore wa. ²⁷ Barnabaasi tɔ́n kũ á da kun ka a din ni, á woo ne dia dí‐a wolen lɛn li. Sooli bɛ́ zii tɔ we, Dɛnaa bɛ́ á n din nyaa nɛ, á boo da‐n lɔn, Sooli bɛ́ á dɔ Damaasi kiwi doo, a Yezu tɔ kɛ laakalaa ka foo‐tãbaa‐n lɔn, Barnabaasi bɛ yɔrɔ pɛ dia dí‐a wolen lɛn manɛ. ²⁸ A kũ bɛ ganaa, ǹ nə́ lɛ kɔ Sooli ganaa. Zeruzalɛmu kiwi lɛ nɛ, á goã Yezu boo diɛ ka foo‐tãbaa nɛ, mà a din nə Dɛnaa lɛ lɛa. ²⁹ Zuifun mɛnɛn nə́ goã Grɛki bɔlɔ pii, liere wɔ Sooli laanka bɛn bii ni. Sɛnɛ, maǹ nə́ goã giɛ li mà ǹ dɛ a gã. ³⁰ Ǹ dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen bɛ́ ǹ nə́ bɛ ma, ǹ nə́ kũ ǹ nə́ woo ne Sezaaree kiwi, ǹ nə́ tɔ́n nə n toa walan, ǹ nə́ dia Tarsi kiwi. ³¹ Bɛa biikoo kɛ li, Lawa a sɔmɔ minin mɛnɛn bɛ́ bǎã tumaa nɛ, Zudee gána nɛ, Galilee gána nɛ ka Samarii gána nɛ, bɛn nə́ goã yii nyɛɛ la. Ǹ nə́ goã kɔn foo taɛ̃, ǹ nə́ n doe kɔn lɛ, ǹ nə́ goã tɔ we ka nyɛ́ɛbaa Dɛnaa yii‐n ni. Lawa a Yiri Fu barka nɛ, màn na á goã miɛ ǹ li á woe nyɛɛnɛ. ³² Piɛrɛ mɛn bɛ́ á goã n bibiĩ á boe Lawa a sɔmɔ minin li bǎã tumaa nɛ, ǹ kɔ́n pinaa bɛ́ daa dɔ Liidaa kiwi. ³³ Á daa giĩ goon yaa kiwi lɛ nɛ, a tɔ n Enee. A n naa‐n katara la, a lɛ̀ kiwisi n ke, a n bɔlɔkabaa nɛ. ³⁴ Piɛrɛ pɛ nɛ: “Enee ganaa, Yezu Krita nə n busu nyɛɛ. N din yoo n nə n katara saa.” A din bǎã‐n gɔrɔ giĩ lɛ yoo á golee. ³⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛ yɛ, Liidaa kiwi minin ni, ka Saarɔn bǎã tumaa kɛ a min gigiã golee Dɛnaa li. ³⁶ Lɔ goon na á goã Zoopee kiwi, a na á goã Lawa nyankɔle lɛa, a tɔ n Tabita, ka Grɛki bɔlɔ nɛ mà Dɔrkaasi, bɛ giala mà "Wore". Á goã zɛnaa ǹ sii sonboren zɛnɛɛ parsiini, á goã doobaan dɔn goe ka màn nɛ. ³⁷ Sɛnɛ, bɛa biikoo kɛ lɛ nɛ, lɔ lɛ busu kɔ yǎa á gã. Ǹ bɛ́ ǹ ná a gere zoo ǹ nə́ nya, ǹ nə́ woo naa tán sanabolo kion. ³⁸ Liidaa kiwi wɔlɔ bɛ́ a ba sɔsɔɔ Zoopee kiwi ganaa wa, Lawa nyankɔlen lɛn bɛ́ ǹ nə́ ma mà Piɛrɛ tá Liidaa, ǹ nə́ min paa dia mà ǹ wo pɛ Piɛrɛ nɛ mà ǹsɛn man a nyankoe mà a da sisia. ³⁹ Piɛrɛ bɛ́ á bɛ ma lɔn gɔrɔ, á yoo á woo kun ka min paa lɛ nɛ. A bɛ́ á dɔ Zoopee kiwi, ǹ nə́ woo ne sanabolo kion kɛ nɛ. Lɔ giɔɔrɔ lɛ tumaa na á goã golee ne a yɔrɔ‐a wuu pii, bɛ̀ ǹ nə́ dɔnkɛ bɔnboɛɛnɛn laanka a dadaran nyɛɛ nɛ, Dɔrkaasi goã mànan mɛnɛn zɛnɛɛ bɛ̀ a yii bɛ́ tɔn koo. ⁴⁰ Piɛrɛ pɛ mà min tumaa soo. A din nə́ mɛ a musin la, á Lawa nyankɔ. Bɛ kio á n yɔrɔ dia gere lɛ la, á pɛ: “Tabita, yoo lon.” Lɔ lɛ nə́ n yii bũ, á bɛ́ á Piɛrɛ yɛ lɔn gɔrɔ, á yoo á giã a giala la. ⁴¹ Piɛrɛ kũ a gɔn ganaa, á n dɔ lɛ á yoo lon. Á tɔ́n lɔ giɔɔrɔn lɛn bíi, ka Lawa nyankɔle gialakunun kɛn nɛ, á Tabita lɛ nyaa ǹ nɛ a yii n koo. ⁴² Zoopee kiwi din tumaa bɛa boo kɛ lɛ ma, min gigiã golee Dɛnaa li. ⁴³ Piɛrɛ giã Zoopee á belebɔ boɛɛn nɛ. A na á goã ki dí‐nyali goon a kion, a tɔ n Simɔn.

¹ Giĩ goon na á goã Sezaaree kiwi a tɔ n Kɔrnɛyi. A na á goã goledɛnaa lɛa sɔraasin kuru kɔ́n nɛ ǹ nə́ bíi "Italiin wɔ". ² Á goã Lawa a sii kuĩ ka a foo ne, a laanka a kion minin tumaa goã woe Lawa guguru koe lɛsɔkɔn bǎã nɛ. A din goã Zuifu lɛa wa, sɛnɛ, á goã bǐɛ̃ gigiã zɛnɛɛ Zuifun doobaan manɛ, á goã Lawa nyankoe dɔn biikoo tumaa li. ³ Ǹ kɔ́n pinaa, wasa lɛ kanaa nɛ, biikoo a sɔɔ baa ǹ wɔ kɛ miã li, a yii màn yɛ buə́buə́ ne, lon a dia dí‐a wole goon wɔ a kion, á lɛ dia la: “Kɔrnɛyi.” ⁴ Kɔrnɛyi nə́ n yiin doa la ka gongon. Nyɛ́ɛ bɛ́ a ganaa, a ná a lɛ si: “Wàa mɛn nɛ, Dɛnaa?” Lon a dia dí‐a wole lɛ pɛ: “Lawa nə́ n yiri kɔ n nyankɔ lɛ li, ka n bǐɛ̃n kɛn nɛ n nə́ ǹ zɛnaa doobaan manɛ. ⁵ Sisia kəni, minin dia Zoopee kiwi, giĩ kɔ́n tá walan a tɔ n Simɔn, ǹ nə́ bíi Piɛrɛ, minin dia ǹ wo lɛ dia bɛ la. ⁶ Bɛa Simɔn kɛ lɛ n tii lɛa ki dí‐nyali goon a piɛ, a dɔ tɔ n Simɔn. A kion nə mu lɛ‐a.” ⁷ Lon a dia dí‐a wole mɛn goã boo diɛ nɛ, bɛ bɛ́ á papaã lɔn gɔrɔ, Kɔrnɛyi lɛ dia a kion minin min paa la, ka sɔraasi nyɛ́ɛbaa Lawa yii‐n wole goon ne, min mɛn bɛ́ a dinmaa a dí yɔrɔ‐bɔle lɛa haalɛ bibi. ⁸ Á sii lɛ din tumaa yɔrɔn pɛ ǹ nɛ, á ǹ dia Zoopee kiwi. ⁹ Bɛa sii lɛ a lɛawaa, Kɔrnɛyi a dia dí‐a wolen lɛn bɛ́ zii tɔ we, ǹ nə́ diri kiwi la. Piɛrɛ na á goã kala‐n, a n Lawa nyankoe. Penleen tiɛ̃ɛn kɛ miã nɛ. ¹⁰ Bòo Piɛrɛ kũ, màn bii sii goã a ganaa. Ǹ bɛ́ màn‐bii zɛnɛɛ die koe la, sii kɔ́n nə́ daa kirə́ Piɛrɛ la ka yii‐tii bɛ́ lɔn. ¹¹ Á goã giɛ lon lɛ ganaa buĩ ni. Màn kɔ́n nə́ bɔ lon, ka mɔnaa gole bɛ́ lɔn, kuĩ ni a gùrù sii tumaa ganaa, á n die gisĩ. ¹² Tɔɔ màn gòã siidɛnan nɛ, a giɛraa tán wolen ne ka a nyàakadɛnan nɛ, bɛn man nə́ goã a nɛ. ¹³ Lɛn goon bɔ, á pɛ Piɛrɛ nɛ: “Haya Piɛrɛ! Màn lɛ kɔ́n dɛ n sɔ̃.” ¹⁴ Piɛrɛ ná a lɛ si: “Dɛnaa, haayii. A giala, masɛ a yiikoonaabaa din tumaa nɛ, ma tɔn soɛ̃ màn kɔ́n wɔ ma lɛ‐n wa.” ¹⁵ Sɛnɛ, lɛn goon wusoo á boo da‐n doo: “Lawa bɛ́ pii mà màn mɛn tá siĩni, n baran pɛ mà soɛ̃ màn nɛ ka bɛ‐n wa.” ¹⁶ Bɛa sii lɛ na á n zɛnaa yǎa gunyin sɔɔ. Bɛ kio gɔrɔ, mɔnaa lɛ laanka a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan nə́ woo lon. ¹⁷ Piɛrɛ yii bɛ́ á sii mɛn yɛ, a na á goã giɛ bɛ giala li. Sonbore, a din biikoo lɛ dɔ li gɔrɔ, Kɔrnɛyi a dia dí‐a wolen lɛn nə́ nɔ̀n da Simɔn a kion li, yǎa ǹ da dɔ kiɛnlɛ‐a. ¹⁸ Ǹ nə́ daa ǹ nə́ nɔ̀n da ka lɛn gole ne, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ dɔ̃ taãn‐taãnɛ bɛ̀ Simɔn Piɛrɛ lɛ n tii lɛa kion kɛ lɛ‐n sonbore. ¹⁹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, Piɛrɛ yii sii mɛn yɛ, a taasiɛ tumaa na á goã doa‐n bɛ ganaa. Sɛnɛ, Yiri Fu pɛ nɛ: “Á ke, min sɔɔ á giɛ n li. ²⁰ Gisĩ fufuu, n zii saa kunun ǹ ni, haalɛ nyɛ́ɛ boɛɛn baran n kũ wa. A giala, masɛ din nə ǹ diɛ n li.” ²¹ Piɛrɛ gisĩ á woo min sɔɔ lɛ li, á pɛ ǹ nɛ: “Ma á ke, ka bɛ́ giɛ min mɛn li, ma din ni. Ka a daa mìi n ka wàa nɛ?” ²² Minin lɛn ná a lɛ si: “Wɔsɛn lɛn man wɔ́ daa Kɔrnɛyi a dí ganaa, Kɔrnɛyi mɛn bɛ́ sɔraasin goledɛnaa lɛa, a n pepere, a n Lawa guguru koe kun ka Zuifun ni, a tɔ sonbore dɔ n boe ne ǹ tumaa bii. Lawa a lon a dia dí‐a wole goon na á nyaa Kɔrnɛyi ni, mà a doamaa nɛ a lɛ dia Piɛrɛ la a kion, siin mɛnɛn nə n zɛnaa, á die n too koe bɛn li Piɛrɛ lɛ lon.” ²³ Piɛrɛ bɛ́ á bɛ ma, á minin lɛn kũ á wɔ ǹ nɛ kion, ǹ nə́ ǹ tiibaa kũ sɔnbɔraanɛ. A din a lɛawaa gɔrɔ, a laanka Zoopee kiwi a dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen kɔnɔn nə́ woo kun ka tiin lɛn nɛ. ²⁴ A lɛawaa paabaa ǹ wɔ pinaa Piɛrɛn nə́ dɔ Sezaaree kiwi. Kɔrnɛyi nə́ n dɔɔ̃nɔn laanka a giaára sonboren bíi, ǹ tá n yii diɛ. ²⁵ Piɛrɛ bɛ́ á dɔ ǹ mɛn waáraa, Kɔrnɛyi daa n da lɛ, á kaa tán a giulun, a ná a guguru kɔ. ²⁶ Piɛrɛ pɛ nɛ: “Yoo lon.” Yǎa á kũ á da lon. Á pɛ nɛ: “Sabarɛ baa. Masɛ dɔ n minbuiin nɛ kooro lɛa.” ²⁷ Piɛrɛ sùn baa kun ka Kɔrnɛyi ni, á wɔ sumu‐n, á woo zaman gigiã yaa. ²⁸ Piɛrɛ pɛ: “Táa ǹ nə́ doɛ̃ mà Zuifu nə n mɔrɔ tɔrɔ kɔsɔ ganaa, hinlaa mà a wɔ a kion dinin, mà a doamaa bie wa. Sɛnɛ, masɛ mɛn nə́ ke, Lawa nyaa masɛ nɛ sisia, mà min kɔ́n doamaa bie a n bíi soɛ̃ min wa. ²⁹ Bɛ lɛ a lɛa nɛ, a kɔnpɛ ka n nɔ̀n diɛ nɛ, masɛ daa ka li bɛ̀ piã ǹ sii kɔ́n ná a ba masɛ gɔ̀nɔn‐a wa. Sisia, man giɛ li ka masɛ a lɛ diamala ǹ mìi pɛ ma nɛ.” ³⁰ Kɔrnɛyi ná a lɛ si: A lɛawaa sɔɔ n ke, kɛa biikoo kɛ lɛ nɛ, wasa lɛ kanaa a biikoo sɔɔ waáraa, man má goã Lawa nyankoe maa kion. Bǎã goon ne, min goon nə́ n din nyaa ma nɛ, ka mɔnaa tɛ‐pɛle sonboren na a ganaa, ³¹ Á pɛ ma‐n kɛnɛn: “Nsɛ Kɔrnɛyi, Lawa nə́ n nyankɔ lɛ yɛ ka n bǐɛ̃ zɛnaan kɛn nɛ doobaan manɛ. ³² Min dia Zoopee kiwi, Simɔn mɛn bɛ́ ǹ nə́ bíi Piɛrɛ, a wo lɛ dia bɛ la a da kànaa. Simɔn Piɛrɛ lɛ n tii lɛa ki dí‐nyali Simɔn a piɛ, Simɔn mɛn a kion bɛ́ mu lɛ‐a.” ³³ A din bǎã‐n gɔrɔ má minin dia giɛ n li. N dɔ́ minbaa zɛnaa, ń lɛ kɔ ń daa wɔsɛn li. Sisia, wɔsɛn tumaa bɛ́ n yɔrɔ‐a, Dɛnaa màn mɛn kɔ n la mà n pɛ, wɔsɛn man die n too koe bɛ li. ³⁴ Piɛrɛ tɔ́n nə́ n lɛ bũ á pɛ: “Má dɔ̃ sonbore, máa Lawa a bɔ kɔn lɛ we wa. ³⁵ Gána din tumaa dɔ nɛ, min woo min, a n nyɛ́ɛ biɛ Lawa yii ni, a n sonborebaa zii tɔ we, Lawa n lɛ koe bɛa dɛnaa ganaa. ³⁶ Lawa boo mɛn dia Izirayeli minin la, ǹ tá bɛa Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ doɛ̃. Lawa na á bǐɛ̃ wɔ a din laanka minbuiinin bii ni, ka Yezu barka nɛ, Yezu mɛn bɛ́ minbuiin tumaa a Dɛnaa lɛa. ³⁷ Ka á doɛ̃, mà sii lɛ na á n giala kɔ Galilee gána nɛ, bɛ kio Zudee gána tumaa nɛ, Zaã a boo laakalaa laanka a batɛmu da minin ganaa kio. ³⁸ Ka á doɛ̃, mà Yezu mɛn bɛ́ boe Nazarɛti, mà Lawa na á bɔ, á Yiri Fu kɔ la parsiini, ka pàã dɔ nɛ. Á woo bǎã tumaa nɛ, á bǐɛ̃ zɛnaa. Sɛtaan goã min mɛnɛn tumaa nɔmiɛ, á bɛn yii kaka kɔ, a giala, Lawa na á goã kun ni. ³⁹ A sii mɛn din tumaa zɛnaa Zudee gána nɛ ka Zeruzalɛmu kiwi ni, wɔsɛn man bɛa siéren lɛa. Asɛ Yezu mɛn bɛ́ ǹ nə́ dere gɔn‐a, ǹ nə́ dɛ á gã, ⁴⁰ Lawa na a ná asɛ lɛ yii kaa á bɔ geren bii, a gɛ̀ lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa. Lawa toa á n din nyaa taãn‐taãn yoo a bɔ geren bii wole lɛ lɛa. ⁴¹ A bie á n din nyaa zaman tumaa‐n wa, Lawa bɛ́ á siéren mɛnɛn bɔ haalɛ lɛlɛ á ǹ koa, a na á n din nyaa bɛn lɛn manɛ. Bɛa siéren lɛn man ka wɔsɛn dia dí‐a wolen kɛn nɛ, wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ wɔ́ màn bii kun ni, a yii kaa a bɔ geren li lɛ kio. ⁴² Á pɛ wɔsɛn man dɔn, mà wɔsɛn nə kɛ laakalaa zaman nɛ, mà Lawa lɛ na a ná a din lɛ bɔ yiikoonaan laanka geren kiri‐kuruli lɛa. ⁴³ Lawa a boo gii‐dalin lɛn tumaa na á goã boo kɛ pii a din lɛ wɔ gɔn la, mà min woo min golee li, mà Lawa n die bɛa dɛnaa a sii baraan toɛ nɛ ka a din lɛ tɔ pàã nɛ.” ⁴⁴ Piɛrɛ bɛ́ bɛa siin kɛn lɛn yɔrɔ pii, min mɛnɛn tumaa bɛ́ n too koe Lawa a boo lɛ li, Yiri Fu gisĩ bɛn la. ⁴⁵ Zuifu Lawa nyankɔlen mɛnɛn nə́ Piɛrɛ da zii, ǹ nə́ bɔ Zoopee kiwi, á kaãbaa da bɛn ganaa parsiini, a giala, Lawa Yiri Fu dia á gisĩ tɔrɔ kɔsɔn dɔn la sisia. ⁴⁶ Sonbore, manə goã bɛa minin kɛn lɛn lɛ miɛ boo diɛ ka bɔlɔ kɔsɔn nɛ, ǹ nə́ Lawa a golebaa boo diɛ nɛ. Piɛrɛ wusoo á n lɛ bũ á pɛ: ⁴⁷ ”Die n boe la a wɔsɛn kurə́, mà wɔ baran batɛmu da minin kɛn ganaa wa, Lawa a Yiri Fu gisĩ minin mɛnɛn la ka wɔsɛn bɛ́ lɔn?” ⁴⁸ Piɛrɛ zii kɔ, mà ǹ batɛmu da ǹ ganaa ka Yezu Krita tɔ nɛ. Bɛ kio ǹ nə́ Piɛrɛ nyankɔ, mà a giã kun ka ǹsɛn nɛ lɛawaa paa.

¹ Dia dí‐a wolen lɛn nɛ, ka dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen mɛnɛn bɛ́ giã‐n Zudee gána nɛ, bɛn nə́ ma mà tɔrɔ kɔsɔn lɛn dɔn nə́ Lawa a boo lɛ si. ² Piɛrɛ bɛ́ á wusoo á woo Zeruzalɛmu, liere wɔ a laanka ǹ bii ni. ³ Ǹ nə́ pɛ Piɛrɛ nɛ: “Táa ma nə n woo tɔrɔ kɔsɔn li, ń màn bii kunun ǹ ni!” ⁴ Piɛrɛ tɔ́n sii lɛ saa a giala‐a, a ná a yɔrɔ pɛ ǹ nɛ kɔn kio ka tɛtɛtɛ: ⁵ Ma bɛ́ Zoopee kiwi má n Lawa nyankoe, sii na á n zɛnaa masɛ nɛ ka yii tii bɛ́ lɔn, ma yii tɔ́n màn yɛ ka mɔnaa gole bɛ́ lɔn, kuĩ ni a gùrù sii ganaa, á gisĩ á bɔ lon á daa yǎa masɛ ganaa. ⁶ Má n yiin doa la, ma bɛ́ giɛ a ganaa, má tán a tɔɔ màn gòã siinaan yɛ ka don siĩn ni, ka a giɛraa tán wolen ne ka nyàakadɛnan nɛ. ⁷ Bɛ kio, má lɛn ma pii ma nɛ: “Haya Piɛrɛ! Màn dɛ n sɔ̃.” ⁸ má a lɛ si: “Dɛnaa, haayii! A giala, masɛ a yiikoonaabaa din tumaa nɛ, masɛ tɔn soɛ̃ màn kɔ́n wɔ ma lɛ‐n wa.” ⁹ Lɛn lɛ wusoo á bɔ lon doo, á pɛ ka a paabaa ǹ wɔ nɛ: “Lawa bɛ́ pii mà màn mɛn tá siĩni, nsɛ Piɛrɛ baran pɛ mà soɛ̃ màn nə ka bɛ‐n wa.” ¹⁰ Bɛa sii kɛ lɛ na á n zɛnaa gunyin sɔɔ. Bɛ kio, bɛa mɔnaa lɛ wusoo á woo lon. ¹¹ A din bǎã‐n gɔrɔ, wɔ bɛ́ kion mɛn nɛ, min sɔɔ daa ǹ nə́ bɔ Sezaaree kiwi, maǹ nə́ ǹ dia ma li. ¹² Lawa a Yiri Fu pɛ ma nɛ: “Wo kunun ǹ ni, nyɛ́ɛ goon din baran n kũ wa.” Ma dɔɔ̃n min sɔrɔ kɛ na á woo kun ka ma nɛ. Wɔ́ wɔ Kɔrnɛyi lɛ a kion. ¹³ Lon a dia dí‐a wole lɛ bɛ́ á daa wɔ a kion lɔn, á boo mɛn pɛ nɛ, giĩ lɛ bɛ laakalaa wɔsɛn manɛ. A na á pɛ nɛ: “Min dia Zoopee kiwi, Simɔn mɛn bɛ́ ǹ nə́ bíi Piɛrɛ, a pɛ nɛ mà a daa. ¹⁴ Bɛa Piɛrɛ lɛ á die siin laakalɛɛ n nɛ, siin mɛnɛn bɛ́ re die n din laanka n kion minin kirisibaa nɛ.” ¹⁵ Masɛ Piɛrɛ nə n lɛ bũ boɛɛn lɔn gɔrɔ má n boo diɛ, Yiri Fu gisĩ minin lɛn la, ka a bɛ́ á zɛnaa wɔsɛn dɔn man lɔn a giala koe li. ¹⁶ Masɛ yiri tɔ́n daa ka Dɛnaa a boo kɛ nɛ, a màn mɛn pɛ: “Zaã na á batɛmu da minin ganaa ka mu ni, sɛnɛ, kasɛn man die we Lawa a zii ni ka Yiri Fu pàã nɛ.” ¹⁷ Bɛa minin kɛn lɛn ǹ nə́ golee Dɛnaa Yezu Krita li, bɛ̀ Lawa din ná a bǐɛ̃baa ǹ màn kɔ ǹ la, ká a bɛ́ á kɔ wɔsɛn dɔn la lɔn, masɛ Piɛrɛ n die lɛa, ma tɔn Lawa kurə́ bɛ a zɛnaa ganaa? ¹⁸ Min mɛnɛn bɛ́ n too koe Piɛrɛ lon, ǹ bɛ́ ǹ nə́ boo kɛ ma, ǹ foo waa. Ǹ nə́ barka da Lawa‐n kɛnɛn: “Á ke, Lawa zii kɔ tɔrɔ kɔsɔn kɛn dɔn la, ǹ nə́ wusoo ǹ sii baraan kio, ǹ nə́ golee Lawa li. Bɛa tɔ wɔ ǹ gɔn bɔyaa kɛ nə ǹ kiɛ yiikoonaabaa taãn‐taãn nɛ.” ¹⁹ Fuu gole mɛn da Itian a gɛ̀ waáraa, á Lawa nyankɔlen sasawaa. Bɛa minin kɛn lɛn tɛn nə́ woo yǎa Fenisii gána nɛ, ǹ nə́ wɔ Siipri gána laanka Antiɔsi kiwi. Ǹ Lawa a boo pɛ min kɔsɔ kɔ́n nɛ duduu wa, yǎa Zuifun. ²⁰ Sɛnɛ, ǹ gialakunun mɛnɛn bɛ́ Siipri gána laanka Sirɛni kiwi minin lɛa, bɛn nə́ woo Antiɔsi, ǹ nə́ Dɛnaa Yezu a boo kɔɔ̃n kɛ pɛ tɔrɔ kɔsɔn dɔn manɛ. ²¹ Dɛnaa din na á goã n doe ǹ lɛ, bɛ lɛ taman yii, min gigiã nə́ n yɔrɔ bɔyaa ǹ nə́ da Yezu la, ǹ nə́ golee li. ²² Bɛa sii kɛ lɛ a boo daa kaa Lawa a sɔmɔ minin too ne Zeruzalɛmu kiwi. Ǹ nə́ Barnabaasi bɔ ǹ nə́ dia Antiɔsi kiwi. ²³ A bɛ́ á dɔ á Lawa a bǐɛ̃baa ǹ dí kɛ yɛ, á n nyɛnyɛɛ. Á ǹ tumaa foo taã mà ǹ nə ǹ goleemali kɛ kũ kaka, ǹ goã bɔlɔgoondɛnan lɛa Dɛnaa a paǹ li. ²⁴ Sonbore, Barnabaasi lɛ na á goã min pepere lɛa, Lawa a Yiri Fu n la, golee Lawa li dɔ ná a lon. Bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, zaman gole kaa kun ka Lawa nyankɔlen lɛn nɛ, ǹ nə́ golee Dɛnaa li. ²⁵ Barnabaasi tɔ́n woo Tarsi kiwi, á woo ga Sooli li. ²⁶ Á woo yaa á kũ, á daa‐n Antiɔsi kiwi. Ǹ nə́ lɛ̀ goon tumu zɛnaa, bɛ̀ ǹ nə́ dí nyɛɛ kun bɛa Lawa a sɔmɔ minin lɛn nɛ Antiɔsi, ǹ nə́ zaman gole darɛɛ. Ǹ Lawa nyankɔlen bíi Krita wɔn, bɛ na á n giala kɔ Antiɔsi kiwi bibinaa nɛ. ²⁷ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, Lawa a boo gii‐dalin nə́ bɔ Zeruzalɛmu ǹ nə́ woo Antiɔsi. ²⁸ Ǹ goon mɛn tɔ bɛ́ Agabusu, Yiri Fu nyaa bɛ nɛ á pɛ, mà bòo gole á die we kanaa paǹ din tumaa nɛ. Sonbore, bɛa bòo lɛ wɔ Klodo a kiibaa wasa nɛ. ²⁹ Lawa nyankɔlen lɛn Antiɔsi kiwi, ǹ nə́ da kɔn nɛ mà ǹsɛn dɔɔ̃nɔn mɛnɛn bɛ́ Zudee gána nɛ, mà ǹsɛn man die màn boboe a kɔnpɛ ka didie pàã nɛ, ǹsɛn nə dia bɛa dɔɔ̃nɔn lɛn la. ³⁰ Ǹ nə́ bɛ lɛ zɛnaa, ǹ nə́ kɔ Barnabaasi laanka Sooli la, mà ǹ wo wɔ Lawa a sɔmɔ minin lɛn nyɛɛnaandɛnan gɔn Zeruzalɛmu kiwi.

¹ Bɛa biikoo kɛ lɛ li, kii Herɔdi ná a giala kɔ á Lawa a sɔmɔ minin tɛnɛn nɔmiɛ. ² Á Zaã ǹ dɔɔ̃ngiĩ Zaaki dɛ ka gɔya sà nɛ á gã. ³ A bɛ́ á yɛ mà Zuifun foo kɔɔ̃n kɔ bɛa sii lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, á minin kaa Piɛrɛ dɔ a kuĩ ganaa. Yɔ bùbaã buuru zɔ́n waáraa nɛ. ⁴ A bɛ́ á ǹ kaa a kũ ganaa, á da kòso‐n, á sɔraasi kuru sii da a lɛduə́ ganaa, kuru gogoonmaa lɛ n min sii. A na á goã a yiri ni, bɛ̀ Kiɛ̃mala ǹ Zɔ́n kiɛ̃, a kiri kuru la zaman yɔrɔ‐a. ⁵ Piɛrɛ bɛ́ kòso‐n, Lawa a sɔmɔ minin kɛn man nə́ goã Lawa nyankoe a lɛa parsiini. ⁶ A na á goã ka biɛ̃ nɛ Herɔdi n die kiri kuri Piɛrɛ la. Bɛa tèlò kɛ lɛ nɛ, Piɛrɛ na á goã nyuù we sɔraasi min paa bii ni, fɔlɔ biɛ màn paa ná a ganaa, sɔraasin kɔsɔn dɔn nə́ doa‐n kòso lɛ a kiɛnlɛ‐a. ⁷ Sɛnɛ, bǎã goon ne gɔrɔ, Dɛnaa a lon a dia dí‐a wole daa, á kion lɛ gɔ́ɔ̃ fulu ka foaãnɛ. Lon a dia dí‐a wole lɛ nə́ n gɔn tɔ Piɛrɛ kolo ne, a ná a yii kaa, á pɛ nɛ: “Yoo lon.” Fɔlɔ biɛn mɛnɛn bɛ́ Piɛrɛ gɔn‐a, bɛn nə́ fore. ⁸ Lon a dia dí‐a wole lɛ pɛ‐n doo: “N maabɛlɛ yii, n nə n kɔsɔn wɔ.” Piɛrɛ bɛ lɛ zɛnaa. Lon a dia dí‐a wole lɛ wusoo á pɛ nɛ: “N dɔnkɛ wɔ, n kɔ ma kio lɛ.” ⁹ Piɛrɛ soo a kio, bɛ̀ a n taasɛ mà asɛ nə n narɛ, a goã doɛ̃ mà lon a dia dí‐a wole kɛ a daa kɛ n taãn lɛa wa. ¹⁰ Lon a dia dí‐a wole lɛ laanka Piɛrɛ kiɛ̃, ǹ nə́ sɔraasin kuru binaa kɛ na, ǹ ná a paabaa ǹ wɔ na. Bɛ kio, ǹ nə́ dɔ fɔlɔ kiɛnlɛ kɛ ganaa, kiɛnlɛ mɛn bɛ́ dia‐n kiwi gɔ́ɔ̃ la. Bɛa kiɛnlɛ lɛ nə́ n bũ a din ganaa ǹ nyɛɛnɛ. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ soo, ǹ nə́ woo dɔ ziin kɔn la kuru ǹ bǎã bibinaa kɛ nɛ. Bɛa bǎã lɛ‐n gɔrɔ lon a dia dí‐a wole lɛ nə́ n bɔ Piɛrɛ li. ¹¹ A yiri daa a din li yǎa á tɔ́n pɛ: “Má a giala ma sisia kəni. Dɛnaa din na a ná a lon a dia dí‐a wole dia taãn‐taãnɛ, á daa masɛ si Herɔdi laanka Zuifun la, Zuifun mɛnɛn bɛ́ n yii diɛ masɛ a kiri kurii la.” ¹² Piɛrɛ yii bɛ́ á toɛ̃, á woo Zaã ǹ dan Mariya a piɛ, Zaã mɛn bɛ́ ǹ nə́ bíi Marki. Zaman gigiã na á goã bɛa kion lɛ nɛ Lawa nyankoe. ¹³ A bɛ́ á kiɛnlɛ dɛ, nɛlɔ dí‐nyali goon ne, a tɔ n Roda, bɛ daa n nyə́. ¹⁴ Á Piɛrɛ lɛn dɔ̃. A din bǎã‐n gɔrɔ nyɛnyɛɛ toa á kiɛnlɛ bũ wa. Á woo wɔ kion ka baa nɛ, á pɛ: Piɛrɛ tá kiɛnlɛ‐a. ¹⁵ Kion gɔ́ɔ̃ dɛnan lɛn mà nɛlɔ lɛ mìi paǹ nə yui la? A dɔ bɛ́ n lɛ laɛ, ǹ nə́ tɔ́n pɛ: “Lon a dia dí‐a wole mɛn bɛ́ a lɛduə̃li lɛa, a n die bɛ biɛ goɛ̃ nɛ.” ¹⁶ Bɛa biikoo kɛ lɛ din tumaa li, Piɛrɛ na á goã kiɛnlɛ lɛ dii. Nyɔɔbaa nɛ ǹ nə́ tɔ́n kiɛnlɛ bũ. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ woo yaa Piɛrɛ din lɛa, á ǹ tɔwaa parsiini. ¹⁷ Piɛrɛ nə́ n gɔn yiɛ ǹ nɛ, mà ǹ nə n lɛ tã. Dɛnaa bɛ́ á bɔ kòso‐n lɔn, á bɛ laakalaa ǹ nɛ. A ná a boo gɔn nyɔmɔ ka kɛ nɛ: “Ka wo bɛ pɛ Zaaki laanka dɔɔ̃nɔn manɛ.” Bɛ kio, á zii kũ á woo kɛ kɔsɔ ganaa. ¹⁸ Lɛ̀ bɛ́ á waa, sɛ‐pɛ gigiã bɔ sɔraasin li. Maǹ nə́ goã nɔ̀n diɛ Piɛrɛ kɛ a dɔ ǹ bǎã li. ¹⁹ Herɔdi minin kaa a ganaa mà ǹ ga li, sɛnɛ, ǹ boo la ǹ nə yɛ wa. Á ǹ kaa a ganaa, mà ǹ nɔ̀n da sɔraasin lɛn la taãn‐taãnɛ, á tɔ́n pɛ mà ǹ da ǹ nɛ ǹ nə ǹ dɛ. Herɔdi dinmaa bɔ Zudee gána nɛ á woo Sezaaree kiwi, á biikoo kɔ́n zɛnaa walan. ²⁰ Zia baraa kɔ́n na á goã a laanka Tiiri ka Siidɔn kiwi minin bii ni. Bɛa kiwin lɛn minin nə́ n lɛ kaa kun ǹ nə́ woo bɔ Herɔdi li. Maǹ nə́ kii lɛ a kion gɔ́ɔ̃ dí‐nyali Balaatusu lɛ pii, ǹ nə́ n doa kɔn nɛ, mà ǹsɛn man giɛ zia lɛ a nya ka minbuiinbaa‐n li. Sonbore, bɛa minin kɛn lɛn gána a màn‐bii na á goã boe kii kɛ wɔ nɛ. ²¹ A lɛawaa mɛn bɔ, bɛ́ dɔ, Herɔdi ná a kii mɔnaan wɔ, á giã kii dankan nɛ, á boo dadaran diɛ zaman nɛ. ²² Bɛa biikoo li, zaman lɛ nə́ n lɛ dɛ á pɛ: “Minbuiin nɛ lɛn bie ke wa koe! Lawa kɔ́n lɛn nɛ!” ²³ Sɛnɛ, a din bǎã‐n gɔrɔ Dɛnaa a lon a dia dí‐a wole Herɔdi dɛ á duwə́ tán, nyuun nə́ kaa‐n gɔrɔ a n soɛ̃. Herɔdi gã bɛa gòã lɛ ganaa, a giala a gugurubaa kɔ Lawa la wa. ²⁴ Lawa a boo lɛ sɛ na á goã n diɛ wɔlɔ la woe. ²⁵ Barnabaasi laanka Sooli wo Zeruzalɛmu dí mɛn‐a, bɛa yɔrɔ bɔ kio, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo piɛ. Ǹ nə́ woo ka Zaã nɛ, ǹ bɛ́ Zaã mɛn bíi Marki.

¹ Lawa a boo gii‐dalin laanka minin‐daraalin kɔnɔn nə́ goã Lawa a sɔmɔ lɛ nɛ Antiɔsi kiwi. Bɛa minin lɛn man ka Barnabaasi ni, Simiɔn nɛ, ǹ bɛ́ min mɛn bíi Min Tì, ka Lusiisu mɛn bɛ́ boe Sirɛni kiwi, ka kii Herɔdi a nɛnyaanmaa a koa‐kun wole Manayɛni ni, ka Sooli ni. ² Ǹ bɛ́ Dɛnaa guguru kɔ ǹ bǎã nɛ ǹ kɔ́n pinaa, ǹ lɛ n sɔɔ nɛ, Yiri Fu pɛ: “Ka Barnabaasi laanka Sooli bɔ ka koa ǹ gɔrɔn, masɛ nə ǹ bíi dí mɛn ganaa, bɛ a lɛa.” ³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ n lɛ sɔɔ ǹ nə́ Lawa nyankɔ, ǹ nə́ n gɔn da ǹ la, ǹ nə́ zii kɔ ǹ la. ⁴ Barnabaasi laanka Sooli bɛ́ Yiri Fu a dia dí‐a wolen lɛa, ǹ nə́ woo Selusii kiwi, ǹ nə́ tà kuru ǹ goo saa walan ǹ nə́ n yɔrɔ dia Siipri gána la. ⁵ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Salamini kiwi, ǹ nə́ Lawa a boo pɛ walan Zuifun lɛsɔkɔn kionən ne. Zaã dɔ́ goã kunu ǹ ni, a nə́ n doe ǹ lɛ. ⁶ Bɛa tán kɛ lɛ, mu bii, ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛ wɔsɔ, ǹ nə́ woo dɔ Pafɔsi kiwi, ǹ nə́ giĩ goon yɛ walan, Zuifu ni, a tɔ n Bara‐Yezu. A na á goã koe siin zɛnaali lɛa, a nə n din biɛ Lawa a boo gii‐dali lɛa. ⁷ A na á goã gána a kii a tá‐kun wole goon lɛa, bɛa kii lɛ tɔ n Sɛrzusu Pooli. Bɛa kii lɛ goã min yiridɛnaa lɛa parsiini. Á Barnabaasi laanka Sooli bíi mà asɛ tá li a Lawa a boo kɛ ma. ⁸ Sɛnɛ, Bara‐Yezu lɛ, a tɔ kɔsɔ n Elimasi, bɛ giala mà "Koe siin zɛnaali", bɛ Barnabaasi laanka Sooli liere kɔ, a na á goã giɛ li a kii lɛ kurə́ golee Lawa li ganaa. ⁹ Sooli lɛ, a tɔ n Pooli dɔn, Lawa a Yiri Fu daa la, á n yii doa giĩ lɛ la ka gongon, ¹⁰ á pɛ nɛ: “Sɛtaan min ni, yiri tá n lon n nə́ sii kɔkɔrɔ tɔrɔ tumaa zɛnɛɛ nɛ, n ba lɛ koe sii pepere kɔ́n zɛnaa ganaa wa. N ba Dɛnaa a sii yɔrɔ bɔn kɛn sàabaa lɛ diɛ wa? ¹¹ Á ke, Dɛnaa tá n gialaa sisia kəni. N tá re yii tere‐a biɛ, n yii ba re wasa dɔ din yii doo wa, yǎa biikoo kɔ́n doe.” A din bǎã‐n gɔrɔ Elimasi yii tã. Á goã n bibiĩ a n giɛ min li, mà a na asɛ nyɛɛnaan bɔ. ¹² Kii Sɛrzusu lɛ bɛ́ á bɛa sii kɛ lɛ yɛ á n zɛnaa, á golee Lawa li, a giala boo mɛn nə n da Dɛnaa Yezu wɔ gɔn la, bɛ ná a foo kũ parsiini. ¹³ Pooli laanka ǹ miãn nə́ wɔ tà kuru ǹ goo ne Pafɔsi kiwi, ǹ nə́ woo Pɛrze kiwi, Panfilii gána nɛ. Zaã na á wusoo ǹ ganaa walan, á woo Zeruzalɛmu. ¹⁴ Pooli laanka ǹ miãn lɛn sɛn bɛ́ ǹ nə́ soo Pɛrze kiwi, ǹ nə́ ǹ zii tɔ wɔ, ǹ nə́ woo dɔ Antiɔsi kiwi Pisidii gána nɛ. Susu ǹ pii pinaa, ǹ nə́ wɔ lɛsɔkɔn kion ǹ nə́ giã tán. ¹⁵ Muizu a Landa sɛ́wɔ laanka Lawa a boo gii‐dalin sɛ́wɔ pɛ kio, lɛsɔkɔn kion lɛ a goledɛnan nə́ pɛ ǹ nɛ: Wɔ dɔɔ̃nɔn lɛn, bɛ̀ kɔn doroo hinlaa kɔn foo taã ǹ boo kɔ́n tá ka lɛ‐n, ka n die pii zaman nɛ, zii tan. ¹⁶ Pooli tɔ́n yoo, á n gɔn saa lon mà zaman lɛ nə n lɛ tã, á pɛ: Izirayeli minin lɛn nɛ, ka tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn dɔn bɛ́ nyɛ́ɛ biɛ Lawa nɛ, ka n too kɔ ma lon. ¹⁷ Wɔsɛn Izirayeli minin Lawa lɛ na á wɔsɛn digolon yii gɔgɔɔ̃. Wɔsɛn tɔrɔ minin lɛn bɛ́ Ezipti gána nɛ, á màn da ǹ li ǹ nə́ gigiã kɔ. Bɛ kio, á ǹ bɔ bɛa gána lɛ nɛ ka a din pàã nɛ. ¹⁸ Lɛ̀ pusi miã gɔ́ɔ̃ nɛ, á ǹ too don bii. ¹⁹ Bɛ kio, a bɛ́ á tɔrɔ sɔbaa dɛ á bɔ ǹ nyɛɛnɛ Kanaan gána nɛ, á tán lɛ tatala kɔn‐a ǹ bii, á ǹ wɔ baa. ²⁰ Bɛa sii kɛ lɛ din tumaa na á n zɛnaa, lɛ̀ biɛsii ka posooro (450) miã gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ kio, Lawa kiri‐kurulin koa ǹ mìi la, yǎa á woo dɔ a din a boo gii‐dali Samayeli ganaa. ²¹ Ǹ dinin nə́ tɔ́n pɛ mà ǹsɛn man giɛ kii li, yǎa Lawa tɔ́n Kiisi a nɛgiĩ Sayulu koa ǹ mìi la. Bɛnzamɛɛ tɔrɔ nɛ, á goã ǹ mìi la yǎa lɛ̀ pusi. ²² Lawa bɛ́ á Sayulu bɔ á bɔ ǹ mìi la, á Davida bɔ á koa ǹ kii lɛa. Lawa na á boo kɛ pɛ a din lɛ wɔ gɔn la: “Masɛ n má Zeese a nɛgiĩ Davida yɛ min lɛa, a sii n kiɛ ma foo la parsiini. A din lɛ n die ma foo dùũ siin tumaa zɛnɛɛ a nə ǹ lɛ pã.” ²³ A kɔnpɛ a din a lɛ‐kɔ nɛ, Lawa na á Izirayeli Minin Nyin‐sili lɛ bɔ bɛa Davida kɛ lɛ tɔrɔ nɛ, bɛ n ka Yezu ni. ²⁴ Yezu laan mà a n die, bɛ̀ Zaã na á pɛ Izirayeli minin tumaa nɛ, mà ǹ wusoo ǹ sii baraan kio, ǹ batɛmu si. ²⁵ Zaã bɛ́ re a dí gɔn nyɔmiɛ, á pɛ: “Minin man taasɛ mà die n ka masɛ nɛ? Ǹ bɛ́ n yii diɛ min mɛn la, bɛ bie ka masɛ‐n wa. Sɛnɛ, min kɔ́n tá die masɛ kio, ma mìi á kiɛɛrɛ, man zumaa ma bɛa dɛnaa kɛ lɛ a kɔsɔ biɛn fore.” ²⁶ Pooli pɛ doo: Dɔɔ̃nɔn lɛn, ta ka n Abrahamu tɔrɔn lɛa hinlaa ta ka n tɔrɔ kɔsɔn lɛa, ka n nyɛ́ɛ biɛ Lawa nɛ, kirisibaa ǹ boo kɛ na á n dia wɔsɛn tumaa wɔ lɛa. ²⁷ Lawa a boo gii‐dalin sɛ́wɔn mɛnɛn bɛ́ n pii susu ǹ pii tumaa li, Zeruzalɛmu kiwi minin laanka ǹ goledɛnan nə bɛn boo giala ma, ǹ nə́ Yezu lɛ dɔ̃ wa. Ǹ dɔlɔ da a mìi‐n ke, ǹ nə́ dɛ, bɛ na á n baa Lawa a boo gii‐dalin lɛn boon sii lɛ piɛ̃ lɛa. ²⁸ Ǹ zɛ̀rɛ sii kɔ́n yɛ a ganaa màn mɛn nə gɛ̀ boe wa, sɛnɛ, ǹ ná a nyankɔ kii Pilati lon mà a dɛ a gã. ²⁹ Màn mɛn tumaa bɛ́ kiɛ̃ nɛ a wɔ gɔn la, biikoo mɛn waáraa ǹ nə́ bɛ yii zɛnaa ǹ ná a lɛ pã, ǹ nə́ gisĩ ǹ nə́ bɔ gɔn‐a, ǹ ná a gere da yala‐n. ³⁰ Sɛnɛ, Lawa ná a yii kaa á bɔ geren bii. ³¹ Min mɛnɛn nə kɔ lɛ ǹ nə́ bɔ Galilee á woo Zeruzalɛmu yaa, á n din nyaa bɛn manɛ lɛawaa damata gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛa minin kɛn lɛn man a siéren lɛa sisia zaman lɛ yɔrɔ‐a. ³² Wɔsɛn dɔn man bɛa boo kɔɔ̃n kɛ lɛ pii ka dinin manɛ. Lawa nə́ n lɛ kɔ wɔsɛn digolon la ka boo mɛn nɛ, ³³ a na á bɛa boo kɛ lɛ lɛ pã wɔsɛn manɛ, wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ kaa nɛnyaanan lɛa, Lawa na á Yezu yii kaa á bɔ geren bii. A na á bɛ zɛnaa á kɔnpɛ ka Lawa Tɔ Bɔ ǹ Loe paabaa ǹ wɔ kɛ a boo ne: “Ma n maa nɛgiĩ lɛa, a kũ pelo ganaa, masɛ din ni n Díi lɛa.” ³⁴ Lawa bɛ́ a ná a yii kaa á bɔ geren bii ke, a gere ná a bɔɔ̃ duduu wa, bɛ na á n zɛnaa á kɔnpɛ ka boo kɛ nɛ á n pɛ: “Masɛ lɛ kɔ Davida la ka màn sonboren mɛnɛn nɛ, ǹ nə́ taãn‐taãn dɔn, man die bɛn koe ka la.” ³⁵ A lɛ kɔ Davida la ǹ boo lɛ kɔ́n nə pii bǎã kɔsɔ nɛ kɛnɛn: “Ma bɛ́ n din a dí‐nyali sonbore lɛa, n ba re toɛ ma gere bɔɔ̃ wa.” ³⁶ Dí goã Davida gɔn a din a biikoo kɛ li, a bɛ́ á bɛ nya Lawa nɛ á nya, á gã, ǹ ná a gere bĩ kunun ǹ digolon ne, a gere bɔɔ̃. ³⁷ Sɛnɛ, Lawa din nə Yezu mɛn yii kaa á bɔ geren bii, bɛ gere bɔɔ̃ wa. ³⁸ Dɔɔ̃nɔn lɛn ganaa, ka dɔ̃ mà sii baraa toa kɛ na á dɔ ka li, a din Yezu kɛ lɛ barka nɛ. Muizu a dí‐pɛn kɛn giulun, ka goã boe la ka tá n mìi siɛ lon Lawa yɔrɔ‐a wa. ³⁹ Sɛnɛ, bɛ̀ ka golee Yezu li, Lawa á die kaa sii baraan tumaa toɛ ka nɛ. ⁴⁰ Bɛ lɛ nɛ, ka yiri bɔ ka dinin li, màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa a boo gii‐dalin nə́ màn mɛn pɛ, bɛ baran ka yɛ wa. Maǹ nə́ goã ǹ nə́ pɛ: ⁴¹ ”Ka ga a ganaa, kasɛn min piɛ̃‐bɔlen lɛn. Ka n kaãbaa ka papaã! A ka yii toa koo, man die dí goon nyɛɛ, bɛ̀ a nə n zɛnɛɛ ka kio, min ná a laakalɛɛ ka nɛ, bɛ̀ ka a golee li wa.” ⁴² Pooli laanka Barnabaasi bɛ́ ǹ nə́ soo lɛsɔkɔn kion lɛ nɛ, ǹ nə́ ǹ nyankɔ mà ǹ wusoo ǹ da susu ǹ pii kɔsɔ kɛ li, ǹ na a din boo lɛ da. ⁴³ Lɛsɔkɔn lɛ kio, Zuifun ni ka tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn nə wɔ Zuifubaa nɛ, bɛn gigiã kɔ Pooli laanka Barnabaasi lɛ. Ǹ bɛ́ sùn biɛ kunun ǹ ni, Pooli laanka Barnabaasi nə́ ǹ foo taã, mà ǹ goã golee Lawa li kɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, Lawa din nə ǹ mɛn kɔ ka a bǐɛ̃baa barka nɛ. ⁴⁴ Susu ǹ pii lɛ bɛ́ á dɔ, a n goon ka kiwi lɛ a min din tumaa na á n lɛsɔkɔn, ǹ nə́ die n too koe Dɛnaa Yezu a boo ganaa. ⁴⁵ Zuifun bɛ́ ǹ nə́ bɛa zaman kɛ lɛ yɛ, busii wɔ ǹ foo‐n parsiini, ǹ ná a giala kɔ ǹ tá Pooli a boo tumaa lɛ sii ka sɔ nɛ. ⁴⁶ Pooli laanka Barnabaasi pɛ ǹ nɛ ka foo tãbaa nɛ: Lawa a boo kɛ lɛ doamaa nɛ a n pɛ ka dinin lɛn man bɔrɔ, sɛnɛ, ka bɛ́ ka n piã nɛ, ka ga ka dinin ganaa mà kasɛn doamaa bie ka nyin nyabaã kɛ‐n wa, bɛ lɛ nɛ, wɔsɛn manə bɔyɛɛ wɔ n yɔrɔ da tɔrɔ kɔsɔn la. ⁴⁷ A giala, Dɛnaa din dí‐pɛ mɛn kɔ wɔsɛn la, bɛ n ka kɛ nɛ: “Man má n koa tɔrɔn tɛ fúlu lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, kirisibaa dɔ kanaa lɛ dan ganaa.” ⁴⁸ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛa boo kɛ ma, tɔrɔ kɔsɔn minin kɛn foo kɔɔ̃n kɔ parsiini, ǹ nə́ barka da Lawa nɛ a boo kɛ a lɛa. Minin mɛnɛn tumaa bɛ́ Lawa nə́ ǹ da nyin nyabaã kɛ wɔn lɛa, bɛn nə́ golee Lawa li. ⁴⁹ Dɛnaa a boo lɛ nə́ n daa bɛa bǎã kɛ lɛ tumaa la. ⁵⁰ Sɛnɛ, lɔ yii guguru‐an mɛnɛn bɛ́ nyɛ́ɛ biɛ Lawa nɛ, Zuifun nə́ bɛn sɔsɔmɔ, ka kiwi a min yii guguru‐an nɛ, ǹ nə́ ǹ kaa a ganaa mà ǹ yoo Pooli laanka Barnabaasi gialaa. Ǹ nə́ ǹ loo ǹ nə́ ǹ bɔ ǹ gána nɛ. ⁵¹ Pooli laanka Barnabaasi nə́ ǹ tán a tii gusuũ duduə ǹ nə́ bɔ ǹ gòãn‐a, ǹ nə́ soo ǹ nə́ woo Ikoniɔmu. ⁵² Lawa nyankɔlen kɛn sɛn nə́ goã ǹ foo n kɔɔ̃nɛ, Lawa a Yiri Fu nə́ ǹ la.

¹ A din sii goon lɛ na á n zɛnaa Ikoniɔmu kiwi. Pooli laanka Barnabaasi woo Zuifun lɛsɔkɔn kion, ǹ nə́ boo da yǎa Zuifu laanka Grɛki gigiã lɛ kɔ ǹ nə́ golee Lawa li. ² Sɛnɛ, Zuifu kɔsɔn mɛnɛn bɛ́ ǹ lɛ kɔ boo lɛ a sonborebaa ganaa wa, bɛn nə́ tɔrɔ kɔsɔn lɛn gòãn sɔsɔmɔ, ǹ nə́ ǹ kaa Lawa nyankɔlen lɛn ganaa. ³ Ka bɛ din yii ni, Pooli laanka Barnabaasi goã Ikoniɔmu kiwi ǹ nə́ biikoo kɔ́n zɛnaa. Ǹ foo bɛ́ doa‐n Dɛnaa ganaa, ǹ nə́ Dɛnaa a boo kɛ pɛ ka foo tãbaa nɛ. Dɛnaa din toa ǹ nə́ kaãbaa ǹ sii sonbore zɛnaa, á nyaa ka bɛn nɛ, mà ǹ boo lɛ n sonbore lɛa. ⁴ Kiwi lɛ a minin nə́ n talakɔn: Ǹ tɛnɛn man kun ka Zuifun ni, gialakunun man kun ka dia dí‐a wolen kɛn nɛ. ⁵ Zuifun laanka tɔrɔ kɔsɔn nɛ, ka kiwi lɛ a nyɛɛnaandɛnan nɛ, bɛn nə́ ga li mà ǹ yoo dia dí‐a wolen lɛn gialaa, ǹ nə ǹ dɛ ka kɔlɔ nɛ. ⁶ Sɛnɛ, Pooli laanka Barnabaasi bɛ́ ǹ nə́ bɛa sii kɛ lɛ dɔ̃, ǹ nə́ soo ǹ nə́ baa si ǹ nə́ woo Likawonii gána nɛ, ǹ nə́ wɔ Listrə laanka Dɛrbə kiwi, ka ǹ lɛkoro lɛ‐a kiwin ni. ⁷ Ǹ nə́ boo tii kɔɔ̃n lɛ pɛ walan dɔn nɛ. ⁸ Giĩ goon na á goã Listrə kiwi lɛ nɛ, a ba boe la á golee a gòãn la wa. A bin tɔ wɔ wa, a giala a na á yɛ bɔlɔka lɛa. ⁹ Ǹ kɔ́n pinaa Pooli n boo diɛ, a nə n too koe li. Pooli nə́ n yiin doa la parsiini, a bɛ́ á yɛ mà golee Lawa li tá a lon a boo la a kaka kɔ, ¹⁰ á pɛ nɛ ka lɛn gole ne: “Yoo lon n golee n gòãn la.” Giĩ lɛ parɛ á yoo á tɔ wɔ. ¹¹ Pooli bɛ́ á sii mɛn zɛnaa, ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛ yɛ, minin tɛnɛn nə́ n toa zaman bii ǹ nə́ pɛ ka Likawonii minin bɔlɔ nɛ: “Dìn lɛn man nə́ n bɔyaa minbuiinin lɛa, ǹ nə́ daa wɔsɛn li.” ¹² Maǹ nə́ goã Barnabaasi bíi mà Zesi, dìn goledɛnaa, Pooli sɛ n Ɛrmɛsi lɛa, a giala a din lɛ na á goã boon lɛn diɛ. ¹³ Zesi a wúlu kion lɛ bɛ́ á goã kiwi lɛ a wɔ ǹ kiɛnlɛ‐a, Zesi a wúlu‐bɔle lɛ daa ka dii gɔ̀lɔ̀n nɛ, da buu nyaǹan nɛ ǹ ganaa. Á daa kun ka zaman lɛ nɛ, mà a n die wúlu boe. ¹⁴ Dia dí‐a wole Pooli laanka Barnabaasi bɛ́ ǹ nə́ bɛa boo kɛ ma, ǹ foo ziziɛ̃ parsiini. Ǹ nə́ ǹ mɔnaan toɛ̃, ǹ nə́ n gòã saa ǹ nə́ woo zaman lɛ li, ǹ nə́ paraa: ¹⁵ ”Wàa na á baa ka tá siin kɛn zɛnɛɛ? Wɔsɛn dɔn man minbuiinin lɛa ka ka bɛ́ lɔn. Wɔsɛn bɛ́ boo kɔɔ̃n mɛn pii ka nɛ, bɛ n ka kɛ nɛ, wɔsɛn wáa ka n bɔ kɛa dì kooron kɛn kio, ka wusoo ka da Lawa yiikoonaa kɛ ganaa, Lawa mɛn bɛ́ á lon laanka tán zɛnaa, ka yìsi mu ni ka a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ màn tumaa nɛ. ¹⁶ Lɛlɛ á tɔrɔn tumaa toa walan, didie kɔ a din a zii lɛ. ¹⁷ Sɛnɛ, á n din nyaa ka a bǐɛ̃ zɛnaan nɛ biikoo tumaa li, a giala á la mu bɔ lon á kɔ ka la, á lɛ̀ sonboren kɔ ka la, á màn‐bii gigiã kɔ ka la ka foo kɔɔ̃nbaa nɛ.” ¹⁸ A laanka bɛa boon kɛn lɛn tumaa nɛ, dia dí‐a wolen lɛn man nə́ nɔmaa taãn‐taãnɛ, ǹ nə́ tɔ́n boo la ǹ nə́ minin kɛn lɛn kurə́ ǹ wúlu lɛ a bɔ ganaa. ¹⁹ Sɛnɛ, Zuifun kɔnɔn nə́ bɔ Antiɔsi kiwi Pisidii gána nɛ ka Ikoniɔmu kiwi ni, ǹ nə́ zaman lɛ baã, ǹ nə́ kaa kunun ǹ dinin ni. Ǹ nə́ Pooli dɛ ka kɔlɔ nɛ mà a gã, bɛ kio, ǹ nə́ giɛraa ǹ nə́ woo da kiwi lɛ lɛkoro‐a, a giala maǹ nə́ goã taasɛ mà á gã. ²⁰ Sɛnɛ, Lawa nyankɔlen bɛ́ ǹ nə́ daa n lɛsɔkɔn a li, Pooli yii dɔraa á yoo á wɔ kiwi lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. A lɛawaa, a laanka Barnabaasi woo Dɛrbə kiwi. ²¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ Boo Tii Kɔɔ̃n pɛ bɛa kiwi lɛ nɛ, min gigiã golee Lawa li. Bɛ kio, Pooli laanka Barnabaasi wusoo ǹ nə́ woo bɔ Listrə ka Ikoniɔmu ni ka Antiɔsi ni. ²² Ǹ nə́ Lawa nyankɔlen foo taã bɛa kiwin lɛn nɛ, ǹ nə́ ǹ nyankɔ mà ǹ nə n doa ǹ wo nyɛɛnɛ golee Lawa li gɔ́ɔ̃ nɛ. Ǹ nə́ pɛ ǹ nɛ, mà ǹsɛn doamaa nɛ ǹ nɔmaa gigiã bii wɔsɔ ǹ kiɛ̃, ǹ tɔn wɔ Lawa a kiibaa ǹ bǎã lɛ nɛ. ²³ Lawa a sɔmɔ gogoonmaa nɛ, ǹ nə́ nyɛɛnaandɛnan bɔ ǹ nə́ ǹ koa minin mìi la, ǹ nə́ Lawa nyankɔ bɛ̀ ǹ nə́ n lɛ soɛ. Ǹ nə́ ǹ sii wɔ Dɛnaa din gɔn, ǹ bɛ́ ǹ nə́ golee Dɛnaa mɛn li. ²⁴ Bɛ kio, ǹ nə́ Pisidii gána wɔsɔ ǹ nə́ kiɛ̃, ǹ nə́ woo Panfilii gána nɛ. ²⁵ Ǹ nə́ Lawa a boo pɛ Pɛrze kiwi, bɛ kio, ǹ nə́ woo Atalia kiwi. ²⁶ Ǹ nə́ yoo walan ǹ nə́ tà kuru ǹ goo saa ǹ nə́ n yɔrɔ dia Antiɔsi la. Bɛa kiwi kɛ lɛ din ni, ǹ nə́ ǹ kɔ Lawa a bǐɛ̃baa la, ǹ nya ǹ dí kɛ lɛ a lɛa. ²⁷ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Antiɔsi, ǹ nə́ Lawa a sɔmɔ minin lɛ sɔkɔn. Lawa sii mɛn din tumaa zɛnaa ǹ gɔn, ka bɛ dɔ nɛ, a n dɔ ǹ lɛ lɔn tɔrɔ kɔsɔn nə́ lɛ kɔ ǹ nə́ wɔ golee Lawali ǹ zii kɛ nɛ, ǹ nə́ bɛ laakalaa. ²⁸ Bɛ kio, ǹ nə́ biikoo kɔ́n zɛnaa kun ka Antiɔsi kiwi a Lawa nyankɔlen ne.

¹ Min tɛnɛn nə́ bɔ Zudee gána nɛ ǹ nə́ daa Antiɔsi kiwi. Man Lawa nyankɔlen darɛɛ mà bɛ̀ ǹ nə n dinin kuru á kɔnpɛ ka Muizu a dí‐pɛn kɛn nɛ wa, mà ǹ ba boe la ǹ kirisibaa wa. ² Á n baa zia lɛa, liere gigiã wɔ Pooli laanka Barnabaasi biin ni ka bɛa minin kɛn lɛn nɛ. Ǹ nə́ tɔ́n pɛ mà Pooli ni ka Barnabaasi ni ka Antiɔsi min kɔsɔn dɔn nɛ, mà ǹ wo Zeruzalɛmu kiwi, dia dí‐a wolen laanka nyɛɛnaandɛnan li, bɛa zia kɛ lɛ a boo ganaa. ³ Lawa a sɔmɔ minin nə́ ǹ zii tɔ‐we sii yɔrɔ bɔ. Ǹ bɛ́ kiɛ̃ Fenisii gána nɛ ka Samarii gána nɛ, ǹ nə́ tɔrɔ kɔsɔn golee Lawa li kɛ boo da, á foo kɔɔ̃nbaa da dɔɔ̃nɔn tumaa ganaa parsiini. ⁴ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Zeruzalɛmu, Lawa a sɔmɔ minin ni, dia dí‐a wolen ne, ka nyɛɛnaandɛnan nə́ n da ǹ lɛ sɔnbɔraanɛ. Lawa dí mɛn tumaa nya ǹ gɔn, ǹ nə́ bɛ yii laakalaa ǹ nɛ. ⁵ Sɛnɛ, Lawa nyankɔlen lɛn mɛnɛn nə́ goã Fariziɛ̃n lɛa lɛlɛ, bɛn kɔnɔn nə́ n lɛ bũ ǹ nə́ pɛ: “Ka doamaa nɛ ka tɔrɔ kɔsɔn lɛn kuru, ka pɛ ǹ nɛ mà ǹ kɔ Muizu a dí‐pɛn lɛn lɛ.” ⁶ Dia dí‐a wolen laanka nyɛɛnaandɛnan nə́ n lɛsɔkɔn, ǹ nə́ bɛa boo kɛ lɛ sɔsɔ̃ ǹ nə́ ga a ganaa. ⁷ Liere lɛ bɛ́ á sasa kɔ, Piɛrɛ nə́ n lɛ bũ á pɛ: “Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, táa ka á doɛ̃ mà Lawa na á masɛ bɔ ka bii a giala koe li, màn mɛn bɛ́ toɛ, ma boo tii kɔɔ̃n pɛ tɔrɔ kɔsɔn manɛ, ǹ lɛ kɔ a ganaa ǹ golee Yezu li. ⁸ Lawa mɛn bɛ́ min tumaa foo doɛ̃, a din na á nyaa mà asɛ lɛ kɔ tɔrɔ kɔsɔn ganaa, a giala á Yiri Fu kɔ ǹ la, ka a bɛ́ á kɔ wɔsɛn dɔn la lɔn. ⁹ Lawa bɛa tɔrɔ kɔsɔn kɛn lɛn bɔ kɔn lɛ ka wɔsɛn nɛ wa. Ǹ dɔn bɛ́ ǹ nə́ goleemali kɛ wɔ, Lawa nə́ ǹ foo pii. ¹⁰ Bɛ lɛ tɔ ganaa, a ba siĩni wɔsɛn nə wɔ Lawa lon wa. Wɔsɛn dinin laanka wɔ digolon bɛ́ wɔ boo la wɔ́ guĩ mɛn gũ wa, wɔsɛn ba siĩni wɔ bɛ da tɔrɔ kɔsɔ Lawa nyankɔlen kɛn mìi‐n wa. ¹¹ Sɛnɛ, wɔsɛn tá doɛ̃, wáa a din Dɛnaa Yezu lɛ a bǐɛ̃baa a lɛa nɛ, wɔsɛn nə́ kirisibaa yɛ, ka minin kɛn lɛn dɔn bɛ́ lɔn.” ¹² Zaman lɛ tumaa golee ka kiĩni, ǹ nə́ n too kɔ Barnabaasi laanka Pooli lon. Lawa kaãbaa ǹ sii dadaran mɛnɛn zɛnaa ǹ gɔn tɔrɔ kɔsɔn gána nɛ, ǹ nə́ bɛn laakalaa. ¹³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ boo da ǹ nə́ nya, Zaaki dɔ tɔ́n nə́ n lɛ bũ á pɛ: Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ka n too kɔ masɛ lon. ¹⁴ Lawa din nə saa lɔn a giala koe li, á minin bɔ tɔrɔ kɔsɔn bii, á ǹ baa a din wɔn lɛa, Simɔn na á wusoo á wɔsɛn yiri da bɛ lɛ nɛ. ¹⁵ Bɛa sii kɛ lɛ din nə kɔnpii ka Lawa a boo gii‐dalin boo ne, a giala a tá kiɛ̃ nɛ: ¹⁶ Lawa pɛ: “Bɛa sii kɛ lɛ kio, ma á re die, Davida tɔrɔ minin mɛnɛn bɛ́ ka kion kaa wole bɛ́ lɔn, ma á re wusii ma ǹ saa ma ǹ da lon. Bɛa kion kɛ lɛ a kɛ‐bɔlɔ mɛn goã, ma á re wusii ma bɛ dɔ, ma da lon. ¹⁷ A kũ bɛ lɛ ganaa kəni,min gialakunun kɛn tá re giɛ ma li, tɔrɔ gialakunun mɛnɛn tumaa bɛ́ ma tɔ nə ǹ ganaa. ¹⁸ Masɛ din Dɛnaa lɛ n pii miɛ̃, masɛ mɛn bɛ́ má bɛa siin kɛn lɛn yɔrɔ bɔ má koa haalɛ lɛlɛ‐lɛlɛ.” ¹⁹ Masɛ Zaaki n taasɛ Tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn nə́ n bɔyaa ǹ nə́ koe Lawa lɛ, nɔmaa baran n da ǹ mìi‐n wa. ²⁰ Ka daa wɔ sɛ́wɔ kiɛ̃ kooro wɔ pɛ ǹ nɛ, mà ǹ nə n na ǹ nə n bɔ dì wúlu‐bɔ ǹ siĩn ganaa, ka naarɛbaa nɛ, ka tɔɔ bɔlɔ‐yui wole siĩn ni, ka màn mà nɛ. ²¹ Sonbore, a kũ biikoo sɔsɔɔ ganaa, Muizu a dí‐pɛn lɛn laakalaalin tá kiwi din tumaa nɛ, a giala, ǹ tá a sɛ́wɔ lɛ pii susu ǹ pii tumaa li lɛsɔkɔn kionən ne. ²² Dia dí‐a wolen lɛn laanka nyɛɛnaandɛnan lɛn nə́ kɔn‐wɔ ma ka Lawa a sɔmɔ minin lɛn nɛ, ǹ nə́ golee li, ǹ nə́ minin bɔ ǹ dinin bii, ǹ nə́ ǹ dia Antiɔsi kiwi, kun ka Pooli ni ka Barnabaasi ni. Bɛa minin lɛn, Zudaasi ni, ǹ nə́ bíi Barsabaasi, ka Silaasi ni, min yii guguru‐an manɛ ǹ dɔɔ̃nɔn bii. ²³ Ǹ nə́ tɔ́n sɛ́wɔ kɛ kɔ ǹ la a n kiɛ̃‐n kɛnɛn: “Dɔɔ̃nɔn lɛn, kasɛn mɛnɛn bɛ́ tɔrɔ kɔsɔn lɛa, ka golee Lawa li, ka n Antiɔsi kiwi ka Siirii laanka Siliisii gána nɛ, wɔsɛn dia dí‐a wolen ne, nyɛɛnaandɛnan nɛ, ka Lawa nyankɔlen tá foo diɛ ka nɛ. ²⁴ Wɔ́ ma mà minin kɔnɔn nə́ bɔ wɔ li ǹ nə́ daa ka yiri lɔlɔkɔn ka ǹ daraan nɛ. Wɔsɛn nə ǹ dia wa. ²⁵ Wɔ́ golee li kun, wɔ́ minin bɔ wɔ́ á ǹ diɛ ka li. Ǹ tá die kun ka wɔ dɔɔ̃nɔn kɛn nɛ, Barnabaasi‐n ka Pooli ni, ²⁶ min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ n dinin kɔ wɔa Dɛnaa Yezu Krita kɛ tɔ a lɛa. ²⁷ Wɔ ǹ Zudaasi laanka Silaasi diɛ wáa ǹ siin kɛn pɛ ka nɛ ka ǹ lɛ nɛ. ²⁸ Sonbore, Lawa a Yiri Fu laanka wɔ dinin man wɔ́ golee li, wáa wɔsɛn ba guĩ kɔsɔ diɛ ka mìi‐n wa, bɛ̀ á n bɔ siin mɛnɛn bɛ́ wɔ a n boe li doɛ̃ wa. ²⁹ Dì wúlu‐bɔ ǹ siĩn kɛn, ka n na ka n bɔ bɛn ganaa, ka màn mà nɛ, ka tɔɔ bɔlɔ‐yui wolen siĩn ni, ka naarɛbaa nɛ. Bɛ̀ ka á bɛa siin kɛn toɛ walan sɔnbɔraanɛ, á die bǐɛ̃ koe taãn‐taãnɛ. Wɔsɛn boo yii n ka bɛ nɛ.” ³⁰ Ǹ nə́ zii kɔ zii tɔ‐wɔlen lɛn la ǹ nə́ woo Antiɔsi kiwi. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ, ǹ nə́ Lawa nyankɔlen lɛn tumaa lɛ sɔkɔn, ǹ nə́ sɛ́wɔ lɛ kɔ ǹ la. ³¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ pɛ, ǹ foo kɔɔ̃n kɔ, a giala, á foo‐basiɛ̃ kɔ ǹ la. ³² Zudaasi laanka Silaasi bɛ́ Lawa a boo gii‐dalin lɛa, ǹ nə́ biikoo gigiã saa ǹ nə́ boo da ǹ nɛ, ǹ nə́ n dɔ ǹ lɛ, ǹ nə́ ǹ foo taã. ³³ Ǹ nə́ lɛawaa kɔ́n zɛnaa ǹ li, bɛ kio, dɔɔ̃nɔn lɛn nə́ ǹ da zii, ǹ ná a nyankɔ mà Lawa zii fore ǹ ne. Ǹ dɔn nə́ wusoo ǹ nə́ woo ǹ dia wolen li. ³⁴ Silaasi sɛ mà asɛ tá li a giã walan, sɛnɛ Zudaasi sɛ́ woo. ³⁵ Pooli laanka Barnabaasi sɛ goã Antiɔsi. Ǹ nə́ goã minin darɛɛ, ǹ nə́ Dɛnaa a boo tii kɔɔ̃n kɛ pii kun ka min gigiã kɔsɔn nɛ. ³⁶ Biikoo kɔ́n bɛ́ á kiɛ̃, Pooli pɛ Barnabaasi ni: “Wɔsɛn nə Dɛnaa a boo tii kɔɔ̃n lɛ pɛ kiwin mɛnɛn nɛ, daa, wɔ wusoo wɔ wo walan, wɔ n yii kɔ bɛa dɔɔ̃nɔn lɛn li, wɔ ǹ tɔ wɔ ǹ gɔn dɔ̃.” ³⁷ A na á goã Barnabaasi gɔ́ɔ̃ nɛ a wo ka Zaã dɔ nɛ, ǹ bɛ́ ǹ mɛn bíi Marki. ³⁸ Sɛnɛ, Pooli sɛ, mà min mɛn bɛ́ á n na á n bɔ ǹsɛn ganaa Panfilii gána nɛ, a ná a dí lɛ nya kun ǹsɛn nɛ wa, mà bɛa dɛnaa a koe asɛ lɛ wa. ³⁹ Á liere baa ǹ bii ni taãn‐taãn nɛ, didie nɔmaa á woo a wɔa paǹ li. Barnabaasi Marki kũ ǹ nə́ tà kuru ǹ goo saa ǹ nə́ woo Siipri. ⁴⁰ Sɛnɛ, Pooli sɛ Silaasi kũ á da kun a din ni. Dɔɔ̃nɔn ná a sii toa Dɛnaa gɔn, yǎa ǹ zii kɔ la á woo. ⁴¹ Á Siirii gána wɔsɔ ka Siliisii gána nɛ, á Lawa a sɔmɔ minin foo taã mà ǹ goã golee Lawa li gɔ́ɔ̃ nɛ.

¹ Pooli dɔ Dɛrbə, bɛ kio á woo Listrə kiwi. Lawa nyankɔle goon na á goã walan, a tɔ n Timote, ǹ dan nə Zuifu lɛa, a n golee‐n Lawa li, n dí na á goã Grɛki lɛa. ² A tɔ sonbore goã boe ǹ dɔɔ̃nɔn bii Listrə laanka Ikoniɔmu kiwi. ³ A na á goã Pooli gɔ́ɔ̃ nɛ a wo‐n kun ka a din ni. Pooli kũ á kuru, Zuifun mɛnɛn bɛ́ bɛa bǎãn lɛn nɛ, a na á zɛnaa bɛn lɛa, a giala, ǹ tumaa goã doɛ̃ sonbore, mà Timote lɛ di na á goã Grɛki lɛa. ⁴ Ǹ bɛ́ kiɛ̃ kiwin mɛnɛn nɛ, Zeruzalɛmu a dia dí‐a wolen laanka a nyɛɛnaandɛnan nə́ boon mɛnɛn pɛ, Pooli laanka Silaasi na á goã bɛn pii bɛa kiwin lɛn minin manɛ, bɛ̀ ǹ tá ǹ nyankoe mà ǹ tɔ wɔ a kɔnpɛ ka bɛn lɛn nɛ. ⁵ Màn na á goã miɛ Lawa a sɔmɔ minin lɛn golee Lawa li li woe nyɛɛnɛ, bɛ̀ min kɔsɔn dɔn tá miɛ ǹ dinin li baraabaraa. ⁶ Pooli laanka Silaasi Frizii laanka Galaasi gána wɔsɔ, a giala, Yiri Fu lɛ kɔ ǹ la mà ǹ Lawa a boo pɛ Azii gána‐n wa. ⁷ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Miizii lɛkoro‐a, ǹ ná a lɛn zɔɔ̃ mà maǹ woe Bitinii gána nɛ, sɛnɛ, Yezu a Yiri Fu toa ǹ nə́ woo wa. ⁸ Ǹ nə́ tɔ́n Miizii gána wɔsɔ ǹ nə́ woo Troasi kiwi. ⁹ Tèlò kɔ́n nɛ, Pooli yii màn kɔ́n yɛ: Masedoanɛ gána min goon ne, á n din nyaa nɛ golee‐n lon, a ná a nyankoe kɛnɛn: “Da Masedoanɛ, n nə n dɔ wɔsɛn lɛ.” ¹⁰ Pooli yii bɛ́ á bɛa màn kɛ lɛ yɛ, wɔ́ yoo fufuu wɔ́ ga wo Masedoanɛ ǹ gɔn li, a giala, wɔ dɔ̃ taãn‐taãnɛ wáa Lawa n wɔ bíi walan, mà wɔ a din a boo tii kɔɔ̃n kɛ pɛ ǹ nɛ. ¹¹ Wɔ bɛ́ wɔ́ dɔ Troasi, wɔ́ wɔ tà kuru ǹ goo ne, wɔ́ woo pere‐pere Samotrasi gána kɛ nɛ yìsi mu bii, a lɛawaa wɔ́ dɔ Neyapolisi kiwi. ¹² Wɔ́ n toa walan wɔ́ tɔ wɔ, wɔ́ woo Filipi kiwi, bɛ mɛn bɛ́ á goã Masedoanɛ gána paǹ goon a kiwi gole lɛa, Rɔmu minin giã ǹ bǎã lɛa. Wɔ biikoo kɔ́n zɛnaa bɛa kiwi lɛ nɛ. ¹³ Susu ǹ pii pinaa, wɔ́ soo wɔ́ n bɔ kiwi lɛ nɛ, wɔ́ woo tà kɔ́n lɛ‐a. Wɔ́ taasɛ wáa wɔ á boe la wɔ Zuifun Lawa nyankɔ ǹ bǎã kɔ́n yɛ walan. Wɔ bɛ́ wɔ́ giã tán, lɔn mɛnɛn lɛ bɛ́ soe‐n kɔn walan, wɔ́ boo da bɛn nɛ. ¹⁴ Ǹ goon ne, a tɔ n Lidi, a n mɔnaa tɔnaa tɔrɔ kɔn siɛ̃, Tiatiri kiwi min ni, á nyɛ́ɛbiɛ Lawa nɛ. Asɛ na á goã n too koe parsiini, a giala, Dɛnaa ná a ná a foo lɛ bũ, a ná a taasiɛ din tumaa doa Pooli a boon kɛn ganaa. ¹⁵ A din laanka a kiondɛnan bɛ́ ǹ nə́ batɛmu yɛ, á pɛ wɔ nɛ: “Ka dinin bɛ́ giɛ a ganaa, masɛ golee Dɛnaa li, ka da giã masɛ a piɛ.” Á n laa wɔ ganaa yǎa wɔ́ lɛ kɔ. ¹⁶ Ǹ kɔ́n pinaa wɔ bɛ́ woe Lawa nyankɔ ǹ bǎã nɛ, bɛ̀rɛlɔ goon daa n da wɔ lɛ. Nɔ̀ɔnɔn man a ganaa, a n wɔ‐kuĩ. A bɛ́ min mɛnɛn bɛ̀rɛ lɛa, a wɔ‐kũ ǹ dí na á goã là gole we bɛn lon. ¹⁷ A na á goã koe wɔ kio lɛ, wɔ laanka Pooli ni, bɛ̀ a nə́ n lɛ dii: “Minin kɛn man Lon a Lawa Gole a dí‐nyalin lɛa. Maǹ kirisibaa ǹ zii boo pii ka nɛ.” ¹⁸ Á bɛa sii kɛ lɛ zɛnaa lɛawaa damata gɔ́ɔ̃ nɛ. Pooli bɛ́ á nɔmaa, á n bɔyaa á pɛ nɔ̀ɔnɔn lɛn manɛ: “Man pii ka nɛ ka Yezu Krita tɔ nɛ, ka n bɔ lɔ kɛ ganaa.” A din bǎã‐n gɔrɔ, nɔ̀ɔnɔn lɛn nə́ n bɔ a ganaa. ¹⁹ Minin mɛnɛn bɛ̀rɛlɔ bɛ́ nɛ, bɛn bɛ́ ǹ nə́ yɛ mà ǹsɛn màn yɛ ǹ gɔn na á woo ka bɛ nɛ, ǹ nə́ Pooli laanka Silaasi kũ, ǹ nə́ ǹ baã ǹ nə́ woo ǹ ne zaman paã ǹ bǎã nɛ, kiri‐wɔlen yɔrɔ‐a. ²⁰ Rɔmu minin mɛnɛn bɛ́ kiri sii yɔrɔ boe, ǹ nə́ ǹ nyaa bɛn manɛ, ǹ nə́ pɛ: “Minin kɛn man kiwi lɛ a minin lɔlɛkɔn. Zuifun manɛ. ²¹ Maǹ siin kɔnɔn boo diɛ, wɔsɛn Rɔmu minin landa siin bɛ́ ǹ ba toɛ, wɔ lɛ kɔ siin mɛnɛn ganaa, wɔ ǹ zɛnaa wa.” ²² Zaman lɛ yoo ǹ gialaa. Kiri‐wɔlen lɛn nə́ Pooli laanka Silaasi a dɔnkɛn waa, ǹ nə́ pɛ mà ǹ nə ǹ dɛ ka bàlà nɛ. ²³ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ ǹ dɛ parsiini ǹ mɛn waáraa, ǹ nə́ ǹ zũ kòso‐n, ǹ nə́ pɛ kòso lɛduə̃li ni, mà a ga ǹ walan parsiini. ²⁴ Bɛa boo lɛ a pɛ kio, kòso lɛduə̃li lɛ nə́ ǹ kaa kòso lɛ a kɛ gialaa nɛ, á ǹ gòãn kaa kan nɛ. Pooli laanka Silaasi n kòso‐n ²⁵ Làan biikoo li Pooli laanka Silaasi Lawa nyankɔ, bɛ̀ ǹ tá loe loe ǹ nə́ Lawa tɔ boe ne. Kòso nɛ gialakunun kɛn nə́ goã n too koe ǹ lon. ²⁶ Bǎã goon ne, tán nə́ bìn da ka pàã gole ne, yǎa kion lɛ a gòã yii bìn da. Kiɛnlɛn lɛn tumaa nə́ n bũ a din bǎã‐n gɔrɔ, fɔlɔ biɛn mɛnɛn bɛ́ kòso nɛn lɛn‐a, bɛn nə́ na. ²⁷ Kòso lɛduə̃li lɛ bɛ́ á yoo á n bɔ nyuù ni, á kòso kiɛnlɛn lɛn yɛ buĩ ni. A bɛ́ taasɛ mà kòso nɛn lɛn nə́ soo ǹ nə́ baa si, a ná a din a gɔya saa mà a n die n din dii ni. ²⁸ Sɛnɛ, Pooli pɛ nɛ ka lɛn gole ne: “N baran sii baraa kɔ́n zɛnaa n din ni wa, wɔsɛn tumaa tan.” ²⁹ Kòso‐lɛduə̃li lɛ nɔ̀n da ka bólon fúlu ni, á n baa fufuu á wɔ kion lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. Á gɔ̀nɔn bɛ́ bìn diɛ, á na á kaa tán Pooli laanka Silaasi giulun. ³⁰ Á pɛ ǹ nɛ mà ǹ soo, bɛ kio á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: “Giĩn lɛn, masɛ doamaa nɛ ma wàa mɛn zɛnaa ma tɔn kirisibaa?” ³¹ Ǹ ná a lɛ si: “Golee Dɛnaa Yezu li, n tá re kirisibiɛ, n laanka n kion minin ni.” ³² Ǹ nə́ tɔ́n Lawa a boo pɛ nɛ kun ka minin mɛnɛn tumaa bɛ́ a kion. ³³ A din biikoo lɛ nɛ, tèlò biribiri lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, kòso‐lɛduə̃li lɛ nə́ ǹ kũ á woo ǹ ne, á ǹ busu lɛn pii. Bɛ kio gɔrɔ, á lɛ kɔ, ǹ nə́ batɛmu da a ganaa, a laanka a kion minin ni. ³⁴ Bɛ kio, á Pooli laanka Silaasi kũ á woo ǹ ne a piɛ, á màn‐bii kɔ ǹ la. Á n nyɛnyɛɛ kun ka a kion minin ni ǹ golee Lawa li a lɛa. ³⁵ Lɛ̀ bɛ́ á waa, Rɔmu a kiri sii yɔrɔ‐bɔlen nə́ kənən dia mà ǹ wo pɛ kòso‐lɛduə̃li lɛ nɛ mà a minin kɛn lɛn kaa. ³⁶ Kòso‐lɛduə̃li lɛ bɛa boo kɛ lɛ pɛ Pooli ni: “Rɔmu kiri sii yɔrɔ‐bɔlen lɛn mà wɔ ka kaa. Bɛ̀ bɛ nɛ, ka soo ka wo ka bǐɛ̃ nɛ.” ³⁷ Sɛnɛ, Pooli pɛ ǹ nɛ: “Wɔsɛn mɛnɛn bɛ́ Rɔmu gána minin lɛa, ǹ nə́ wɔsɛn dɛ zaman yɔrɔ‐a, bɛ̀ dɔlɔ ná a wɔsɛn kũ wa, ǹ nə́ wɔ kaa kòso‐n. Sisia maǹ giɛ li mà ǹ tá wɔ kiɛ ka durii ni. Bɛ ba n zɛnɛɛ wa. Ǹ dininmaan nə da wɔ kaa.” ³⁸ Kənən lɛn nə́ woo boon kɛn lɛn pɛ kiri sii yɔrɔ‐bɔlen lɛn manɛ. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ ma mà Rɔmu gána minin man ka Poolin lɛn nɛ, nyɛ́ɛ nə́ ǹ kũ. ³⁹ Ǹ nə́ daa Poolin nyankɔ, mà ǹ nə ǹsɛn sã toa ǹ nɛ. Bɛ kio, ǹ nə́ ǹ kaa, ǹ nə́ pɛ ǹ nɛ, mà ǹ soo ǹ kiwi lɛ toa. ⁴⁰ Pooli laanka Silaasi bɛ́ ǹ nə́ soo kòso‐n gɔrɔ, ǹ nə́ woo Lidi yaa, ǹ nə́ dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen lɛn yɛ, ǹ nə́ ǹ foo taã, bɛ kio, ǹ nə́ woo.

¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɔ Anfipolisi laanka Apolonii kiwi, ǹ nə́ woo dɔ Tesaloniki kiwi. Lɛsɔkɔn kion goon goã Zuifun lon bɛa kiwi lɛ nɛ. ² A kɔnpɛ ka a lɛ‐mui sii ni, Pooli woo Zuifun lɛn yaa, á susu ǹ pii sɔɔ zɛnaa kɔn kio, bɛ̀ a Lawa a sɛ́wɔ gɔ́ɔ̃ ǹ boo pɛ ǹ nɛ. ³ Pooli ná a yɔrɔ pɛ á nyaa ǹ nɛ mà Minin Nyin‐sili lɛ doamaa nɛ a fuu yɛ, a gã, a yii kaa a n bɔ geren bii. Mà Minin Nyin‐sili lɛ, mà Yezu kɛ lɛ nɛ, asɛ tá a boo diɛ ǹ nɛ. ⁴ Zuifun tɛnɛn nə́ lɛ kɔ boo lɛ ganaa. Grɛki nyɛ́ɛ baa Lawa‐n wole gigiã nɛ, ka lɔ tɔdɛnaa gigiã nɛ, bɛn nə́ ǹ naa Pooli laanka Silaasi ganaa. ⁵ Sɛnɛ, busii wɔ Zuifun lɛn sɛn foo ne, ǹ nə́ bibiə́ bii‐a wole kɔrɔn kɔnɔn bɔ kiwi lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛn nə́ zaman lɛ sɔsɔmɔ ǹ nə́ kiwi lɛ lɔlɔkɔn. Ǹ nə́ tɔ́n woo Zaazɔn a kion lɛnpɛnɛ, mà maǹ giɛ Pooli laanka Silaasi li, ǹ nə́ die kiri kuri ǹ la zaman yɔrɔ‐a. ⁶ Ǹ bɛ́ ǹ nə ǹ yɛ wa, ǹ nə́ tɔ́n Zaazɔn laanka dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen kɔnɔn baã ǹ nə́ woo ǹ ne kiwi lɛ a pàãdɛnan yɔrɔ‐a, ǹ nə́ pɛ: “Kɛa minin kɛn lɛn ǹ nə́ kanaa din tumaa lɔlɔkɔn, maǹ nə́ daa kànaa dɔ‐n sisia. ⁷ Zaazɔn na á lɛ kɔ ǹ nə́ n yu a piɛ. Kɛa minin kɛn nya ǹ dí n zia diɛ kii gole gole lɛ a boon ganaa. Maǹ pii mà kii kɔsɔ tan, a tɔ n Yezu.” ⁸ Boon kɛn nə́ zaman lɛ là kakã, ka kiwi lɛ a pàãman nɛ. ⁹ Bɛn mà Zaazɔn laanka ǹ miãn nə́ n lɛ kɔ ǹsɛn la, mà ǹ ba re zaman lɔlɛkɔn wa, mà ǹ wɔrɔ koa tán bɛ a lɛa, ǹsɛn nə́ tɔ́n nə ǹ kaa ǹ woo. ¹⁰ Tèlò bɛ́ á kɔ, dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen lɛn nə́ Pooli laanka Silaasi bɔ ǹ nə́ ǹ da zii, ǹ nə́ woo Beere kiwi. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ walan, ǹ nə́ woo Zuifun lɛsɔkɔn kion. ¹¹ Minbuiinbaa goã bɛn nɛ á la Tesaloniki a Zuifun manɛ. Ǹ nə́ boo lɛ si ka foo sonbore ne. Baraabaraa maǹ nə́ goã Lawa a Boo Sɛ́wɔ lɛ pii, ǹ nə́ giɛ‐a bɛ̀ a n miɛ̃ sonbore. ¹² Ǹ gigiã golee Yezu li, ka Grɛki lɔ tɔdɛnaa gigiã nɛ, ka giĩ gigiã dɔ nɛ. ¹³ Sɛnɛ, Tesaloniki a Zuifun lɛn dinin nə ma lɔn gɔrɔ, mà Pooli tá Lawa a boo pii Beere dɔ nɛ, ǹ nə́ daa walan dɔ nɛ, ǹ nə́ zaman lɛ sɔsɔmɔ ǹ nə́ ǹ lɔlɔkɔn. ¹⁴ Fufuu fufuu gɔrɔ, dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen lɛn nə́ Pooli bɔ ǹ nə́ dia yaa tà lɛ‐a, sɛnɛ, Silaasi laanka Timote sɛ́ goã. ¹⁵ Min mɛnɛn nə wo kun ka Pooli ni, bɛn nə́ da zii yǎa Atɛni kiwi, bɛ kio ǹ nə́ tɔ́n wusoo, ǹ nə́ daa pɛ Silaasi laanka Timote ne, mà Pooli mà ǹ da asɛ yaa fufuu. ¹⁶ Pooli bɛ́ n yii diɛ Silaasi laanka Timote la Atɛni, a foo goã ziziɛ̃‐n parsiini bɛa kiwi kɛ a lɛa, a giala á yɛ, mà kiwi lɛ piɛ̃maa‐n ka dì ni. ¹⁷ A na á goã boo diɛ kun ka Zuifun ni lɛsɔkɔn kion, kun ka tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn bɛ́ Lawa guguru koe. Baraabaraa dɔ‐n, zaman paã ǹ bǎã nɛ, a na á goã boo diɛ daa wolen manɛ. ¹⁸ Yiridɛnan kɔnɔn dɔn dinin tan, ǹ nə́ ǹ bíi mà Sitoyisiɛ̃n ka Epikuriɛ̃n, bɛn nə́ goã sùn biɛ kun ni. Ǹ tɛnɛn man nə́ goã pii: “Kɛa boo gigiã dali kɛ n pii mà wàa sɛn?” Kɔsɔn dɔn man pii: “A n die goɛ̃ dì tiin boo laakalaali lɛa.” Sonbore, Pooli na á goã Yezu laanka geren yii‐kaa boo diɛ. ¹⁹ Ǹ nə́ Pooli kũ ǹ nə́ woo ne kiri wɔ ǹ bǎã nɛ. Ǹ nə́ nɔ̀n da la: “N bɛ́ daraa dii mɛn we minin manɛ, bɛ yɔrɔ pɛ wɔsɛn manɛ. ²⁰ A giala n bɛ́ wɔsɛn too piɛ̃ ka boo tiin mɛnɛn nɛ, wɔsɛn man giɛ li n bɛn giala pɛ wɔsɛn manɛ.” ²¹ Atɛni minin lɛn laanka tiin mɛnɛn bɛ́ ǹ li, man biikoo gole siɛ sii diin laakalaa ganaa, ka too kɔ ǹ ganaa nɛ. ²² Pooli bɛ́ golee‐n kiri wɔ ǹ bǎã nɛ zaman lɛ bii, á n lɛ bũ á pɛ: Atɛni minin lɛn ganaa, masɛ yɛ máa ka gù á kaa‐n Lawa guguru kɔ ǹ siin li á la yii ni. ²³ Bɛ̀ masɛ á koe kaa ziin lɛ, ma tá kaa dì wúlu‐bɔ ǹ bǎãn yii. Má bǎã lɛ kɔ́n din yɛ á n kiɛ̃ nɛ a ganaa kɛnɛn: “Min bɛ́ a ba dì mɛn doɛ̃ wa.” Ka bɛ́ ka a màn mɛn doɛ̃ wa ka ná a guguru koe dɔn, masɛ Pooli n má daa bɛ lɛ boo da ka nɛ. ²⁴ Lawa nɛ, ǹ mɛn bɛ́ á kanaa da ka a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan nɛ. A n lon a Dɛnaa lɛa ka tán wɔ nɛ, bɛ lɛ nɛ, a ba giɛ̃ minbuiin a gɔn kion doen ne wa. ²⁵ Minbuiin gɔn bie a sii kɔ́n dɔ yɔrɔ boe, ka n pɛ mà a laadoo n màn kɔ́n ganaa wa, a giala a din nə yiikoonaabaa koe min din tumaa la, ka fɔfoã nɛ ka màn tumaa nɛ. ²⁶ A kũ min goon toto ganaa, á tɔrɔ tumaa da, mà ǹ giã kanaa paǹ din tumaa nɛ, á ǹ biikoon laanka ǹ giã ǹ bǎãn koa. ²⁷ A na á bɛ zɛnaa mà ǹ ga Lawa li, kɔntan mà ǹ tá re n tatalɛɛ ǹ nə n na Lawa nɛ. Sonbore, Lawa lɛ bie sɔsɔɔ wɔ kɔn ganaa wa, ²⁸ a giala “Wɔa minbuiinbaa nɛ, ka wɔa yiikoonaabaa nɛ,ka wɔa bìn diɛ n boe a din ni.” Ka ka dinin loe‐lɔle kɔsɔ dɔ bɛ́ á pɛ lɔn: “Wɔ na a din tɔrɔ lɛa.” ²⁹ Haya, ka bɛ́ Lawa din tɔrɔ lɛa, ka doamaa bie ka taasɛ, mà Lawa n kɔnboe ka sana nɛ, ka wɔrɔgiala nɛ, ka kɔlɔ mɛn tumaa nə n zɛnaa, á kɔnpɛ ka minbuiin nɛ a gɔn a kɔɔ̃nbaa laanka a taasiɛ‐n wa. ³⁰ Á ke, Lawa ga bɛa sii‐doɛ̃baã biikoon kɛn ganaa wa. Sɛnɛ, sisia a n pii min din tumaa nɛ, bǎã tumaa nɛ, mà ǹ doamaa nɛ ǹ nə n bɔyaa ǹ golee asɛ li. ³¹ Sonbore, Lawa lɛawaa kɔ́n koa, a n die kiri kuri kanaa minin la ka peperebaa nɛ. Á min bɔ kiri‐wɔle lɛa bɛ a lɛa. A na á bɛ nyaa min tumaa nɛ ka bɛa dɛnaa lɛ a yii kaa a bɔ geren bii ni. ³² Ǹ bɛ́ ǹ nə́ geren yii‐kaa boo kɛ ma, ǹ tɛnɛn man nə́ goã yaa we. Gialakunun mà ǹsɛn tá re n too koe bɛa boon kɛn lɛn‐a Pooli lon biikoo kɔsɔ li. ³³ Pooli tɔ́n nə́ n bɔ ǹ bii á woo. ³⁴ Sɛnɛ, gialakunun nə́ n naa Pooli ganaa, ǹ nə́ Lawa nyankɔlen baa. Kiri kurulin lɛn goon goã kunun ǹ ni, a tɔ n Deni, ka lɔ goon ne a tɔ n Damaarisi, ka minin kɔsɔn nɛ.

¹ Bɛ kio, Pooli soo Atɛni á woo Korɛnti kiwi. ² Á kaa Zuifu goon lɛ walan, a tɔ n Akilaasi, Pɔn gána min ni. A na á bɔ Italii gána‐n sisia, á daa kun ka a lɔ Prisili ni. Sonbore, kii gole gole Klodo na á goã á pɛ, mà Zuifun tumaa soo ǹ nə n bɔ Rɔmu kiwi. Pooli woo bɛa giĩ kɛ lɛ laanka a lɔ li. ³ Pooli laanka Akilaasi bɛ́ ǹ nə́ goã dí tɔrɔ goon nyɛɛ, mɔnaa kion zɛnaa ǹ dí ke, á woo giã ǹ li, á dí nya kun ni. ⁴ Susu ǹ pii tumaa li, á goã boo diɛ lɛsɔkɔn kion, á n giɛ li mà Zuifun laanka Grɛkin nə golee Yezu li. Pooli na a mɔnaa nimi ǹ dí la . ⁵ Silaasi laanka Timote bɛ́ ǹ nə́ bɔ Masedoanɛ gána nɛ ǹ nə́ daa, Pooli boo la á n din kɔ Lawa a boo lɛ a pɛ ganaa taãn‐taãnɛ. A n pii Zuifun lɛn manɛ, mà Lawa pɛ mà á re Nyin‐sili mɛn diɛ, mà Yezu ni. ⁶ Zuifun lɛn bɛ́ n piɛ̃, ǹ nə́ sɔ koe, Pooli nə́ n gɔn pii á bɔ ǹ sii ni. Á pɛ ǹ nɛ: “A n kuĩ ka dinin mìi ni, màn kɔ́n ba boe masɛ li doo wa. Sisia kəni, masɛ n die n yɔrɔ diɛ tɔrɔ kɔsɔn la.” ⁷ Pooli lɛsɔkɔn kion lɛ toa walan, á woo giĩ kɔ́n a piɛ, a tɔ n Titusu Zustusu, Lawa gugurukɔle ne, a kion nə kunu lɛsɔkɔn kion lɛ ganaa. ⁸ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ n too kɔ Pooli lon, Kripuusu mɛn bɛ́ lɛsɔkɔn kion lɛ a goledɛnaa lɛa, bɛ laanka a kion minin tumaa golee Dɛnaa li. Korɛnti kiwi min gigiã dɔ Lawa nyankɔlen baa, ǹ nə́ lɛ kɔ ǹ nə́ batɛmu si. ⁹ Tèlò kɔ́n nɛ Lawa sii nyaa Pooli ni, á pɛ nɛ: “N baran nyɛ́ɛ baa wa, maa a boo lɛ pɛ n wo‐n nyɛɛnɛ, n baran n lɛ tã wa. ¹⁰ Masɛ Lawa tá kunun n ni taãn‐taãnɛ, min kɔ́n ba re boe la a n kũ a fuu nyaa nɛ wa, a giala, kiwi kɛ lɛ nɛ, min gigiã tan, ǹ nə́ die masɛ wɔn biɛ.” ¹¹ Pooli lɛ̀ goon ka talɛɛ zɛnaa kiwi lɛ nɛ, a n minin darɛɛ Lawa a boo ganaa. ¹² Galiɔn bɛ́ Grɛki gána mìi la ǹ mɛn waáraa, Zuifun nə́ kaa kun ǹ nə́ yoo Pooli gialaa. Ǹ nə́ kũ ǹ nə́ woo ne kiri wɔ ǹ bǎã nɛ. ¹³ Ǹ nə́ pɛ: “Wɔsɛn landa siin bɛ́ ǹ ba lɛ koe Lawa guguru kɔ ǹ gɔn mɛn‐a wa, kɛa giĩ kɛ n giɛ li á minin diɛ bɛ ganaa.” ¹⁴ Pooli mà a n die n lɛ buĩ á boo diɛ, yǎa Galiɔn pɛ Zuifun lɛn manɛ: “Bɛ̀ basaã gole hinlaa sii kɔkɔrɔ kɔ́n sii ni bɛ̀ ma á lɛ koe kaa da kànaa lɛ ganaa. ¹⁵ Sɛnɛ, kaa zia lɛ bɛ́ daraa laanka tɔn wɔ lɛa, ka ka dinin landa siin ni, a tá ka gɔn. Masɛ a bɛ miã sii kɛ a kiri‐wɔle biɛ wa.” ¹⁶ Galiɔn nə́ ǹ loo á ǹ bɔ a yɔrɔ‐a. ¹⁷ Ǹ tumaa yoo ǹ nə́ kaa lɛsɔkɔn kion goledɛnaa Sɔstɛnɛ la, ǹ nə́ dɛdɛ kiri‐wɔlen lɛn yɔrɔ‐a. Sɛnɛ, Galiɔn din baa sii lɛa wa. ¹⁸ Pooli giã Korɛnti á biikoo gigiã zɛnaa. Bɛ kio, á dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen lɛn toa walan, á wɔ tà kuru ǹ goo ne, á woo Siirii gána‐n kun ka Prisili laanka Akilaasi ni. A bɛ́ á dɔ Sankree kiwi, á n mìi kɔɔ̃ kəni, a giala, a na á goã á n lɛ kɔ Lawa la. ¹⁹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ Efɛɛzi kiwi, Pooli nə́ n na á n bɔ Prisili laanka Akilaasi ganaa. Asɛ woo lɛsɔkɔn kion, á boo da Zuifun manɛ. ²⁰ Bɛn bɛ́ ǹ nə́ pɛ nɛ mà a giã a belebɔ kunun ǹsɛn nɛ, á n piã. ²¹ Sɛnɛ, a bɛ́ re woe á pɛ ǹ nɛ: “Bɛ̀ Lawa ná a lɛ kɔ, ma á re wusii ma da ka li biikoo kɔsɔ li.” Á wɔ tà kuru ǹ goo ne Efɛɛzi, ²² á woo gisĩ Sezaaree kiwi, á tɔ́n tɔ wɔ, á woo fòo da Lawa a sɔmɔ minin manɛ Zeruzalɛmu. Bɛ kio, á woo Antiɔsi kiwi. ²³ Á biikoo kɔ́n zɛnaa walan, bɛ kio, á wusoo á zii kũ doo, á woo Galaasi gána nɛ ka Frizii gána nɛ, bɛ̀ a ǹ Lawa nyankɔlen foo taã. ²⁴ Bɛa biikoo kɛ li Zuifu goon ne, a tɔ n Apolɔɔsi, a n boe Alɛksandrii kiwi, á daa á dɔ Efɛɛzi kiwi. A na á goã boo‐doɛ̃ wole gole lɛa, á n daraa Lawa a boo lɛ ganaa taãn‐taãnɛ. ²⁵ Á Dɛnaa a zii lɛ dɔ̃, a yiri dɔ bɛ́ kɔɔ̃nɛ, màn mɛn tumaa bɛ́ Yezu wɔ gɔn la, a na á goã bɛ yii pii, á n minin darɛɛ a ganaa pere‐pere‐pere, a da yaa a na á goã Zaã a batɛmu diɛ kɛ din sɔɔ̃ doɛ̃. ²⁶ Á yoo á Lawa a boo pɛ lɛsɔkɔn kion ka foo tãbaa nɛ. Prisili laanka Akilaasi bɛ́ ǹ nə́ n too kɔ a lon, ǹ nə́ kũ ǹ nə́ da kunun ǹ dinin ni, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ Lawa a zii lɛ nyaa‐n doo ka a peperebaa nɛ. ²⁷ Apolɔɔsi bɛ́ mà a n woe Grɛki gána nɛ, dɔɔ̃nɔn lɛn ná a sii lɛ yɛ siĩni, ǹ nə́ sɛ́wɔ dia Lawa nyankɔlen la walan, mà bɛ̀ á dɔ ǹ li mà ǹ kũ doɛ̃. A bɛ́ á dɔ, á dɔmalɛ gigiã wɔ Lawa nyankɔlen lɛn manɛ walan, ka bǐɛ̃baa ǹ màn kɛ nɛ, Lawa kɔ la. ²⁸ A giala, a boo lɛ pàã boo Zuifun lɛn la zaman bii. Á bɔ Lawa a boo ne á nyaa, mà Lawa Minin Nyin‐sili mɛn boo da, mà á re diɛ, mà Yezu ni.

¹ Apolɔɔsi bɛ́ Korɛnti kiwi, Pooli Galaasi laanka Frizii gána a kele bǎãn wɔsɔ, á daa dɔ Efɛɛzi kiwi. Pooli woo kialandɛnan kɔnɔn yaa Efɛɛzi kiwi lɛ nɛ. ² Á nɔ̀n da ǹ la: “Ka bɛ́ ka Lawa nyankɔlen baa, Yiri Fu gisĩ ka la ke?” Sɛnɛ, ǹ ná a lɛ si: “Wɔsɛn dinin nə Yiri Fu boo ma wa.” ³ Pooli tɔ́n nɔ̀n da ǹ la: “Sɛnɛ, ka n ka batɛmu mɛn tɔrɔ yɛ?” Ǹ nə́ pɛ: “Zaã bɛ́ á goã ǹ mɛn diɛ minin‐a, wɔsɛn man wɔ́ bɛ yɛ.” ⁴ Pooli wusoo á pɛ ǹ nɛ: “Zaã na á goã wusoo sii baraa kio ǹ batɛmu diɛ minin ganaa, bɛ̀ á pii ǹ ni, mà min mɛn bɛ́ die asɛ kio, mà ǹ golee bɛa dɛnaa li, mà bɛ n ka Yezu ni.” ⁵ Ǹ nə́ n too kɔ Pooli lon, ǹ nə́ batɛmu lɛ si ka Dɛnaa Yezu tɔ nɛ. ⁶ Pooli nə́ n gɔn da ǹ la, á Lawa nyankɔ, Yiri Fu gisĩ ǹ la. Ǹ nə́ bɔlɔ soreen pɛ, ǹ nə́ Lawa a boo gii da. ⁷ Bɛa minin lɛn nə́ dɔ min fulupaa kɛ miã. ⁸ Mui sɔɔ gɔ́ɔ̃ nɛ Pooli na á goã we lɛsɔkɔn kion, bɛ̀ a boo da ka foo tãbaa nɛ Lawa a kiibaa ǹ bǎã kɛ wɔ gɔn la. A na á goã n doɛ màn mɛn bɛ́ toɛ, a too kɔmalon wolen lɛn nə boo lɛ si taãn lɛa. ⁹ Sɛnɛ, ǹ tɛnɛn nə́ n too kaka kɔ, ǹ lɛ kɔ ǹ nə́ boo lɛ si taãn lɛa wa. Ǹ nə́ boo baraa da Dɛnaa a zii lɛ ganaa zaman lɛ bii. Pooli nə́ ǹ toa walan, á Lawa nyankɔlen lɛn sɛn kũ ǹ gɔrɔn, bɛ̀ a Lawa a boo lɛ pɛ ǹ nɛ baraabaraa Tiranɔɔsi a minin daraa ǹ kion. ¹⁰ Bɛa sii kɛ lɛ ná a n zɛnaa yǎa lɛ̀ paa, bɛ lɛ na á toa, Azii gána minin tumaa, a Zuifun laanka a Grɛkin ni, ǹ tumaa Dɛnaa a boo kɛ ma. ¹¹ Lawa na á goã kaãbaa ǹ sii dadaran zɛnɛɛ Pooli gɔn. ¹² Bɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, minin man nə́ goã giɛ, patara laanka mɔnaa lɛkoron mɛnɛn nə n lɔ Pooli gɔ̀nɔn ganaa, ǹ bɛn goa ǹ nə ǹ da busulən ganaa. Bɛa busulən lɛn dɔn man nə́ goã kaka koe, nɔ̀ɔn baraa dɛnan nɔ̀ɔnɔn nə́ goã n boe ǹ ganaa. ¹³ Zuifun kɔnɔn dɔn man nə́ goã n bibiĩ nɔ̀ɔnɔn lui ǹ boe minin ganaa. Ǹ ná a giala kɔ, mà maǹ die nɔ̀ɔnɔn lui ka Yezu tɔ nɛ. Ǹ nə́ pɛ nɔ̀ɔnɔn lɛn manɛ: “Pooli bɛ́ Yezu mɛn boo diɛ ke, wɔsɛn man pii ka nɛ bɛ tɔ a lɛa, wáa ka n bɔ minin ganaa.” ¹⁴ Zuifu goon ne, n din biɛ wúlu‐bɔlen kiã lɛa, a tɔ n Sevaa, bɛa nɛnyaan sɔbaa na á goã bɛa dí kɛ lɛ nyɛɛ. ¹⁵ Nɔ̀ɔn baraan lɛn nə́ ǹ lɛ si: “Wɔsɛn tá Yezu doɛ̃, Pooli dɔ bɛ́ min mɛn lɛa, wɔsɛn tá bɛ dɔ doɛ̃. Sɛnɛ, kasɛn kɛn lɛn man dien lɛa?” ¹⁶ A din bǎã‐n gɔrɔ, nɔ̀ɔndɛnaa lɛ parɛ á ǹ kũ, á ǹ tumaa sɔɔ ka kaka. Ǹ bɛ́ ǹ sii la ǹ mɛn waáraa, bɛ̀ ǹ mɔnaan nə́ tɔtoɛ̃, mà bɔ ǹ dininmaan dɔn ganaa. ¹⁷ Efɛɛzi kiwi minin tumaa, a Zuifun laanka a Grɛkin ni, ǹ tumaa bɛa sii kɛ lɛ a zɛnaa boo ma. Nyɛ́ɛ nə́ ǹ tumaa kũ, ǹ nə́ Dɛnaa Yezu tɔ kɛ a gugurubaa boo da. ¹⁸ Min mɛnɛn nə golee Lawa li, ǹ gigiã nə́ ǹ sii durii zɛnaan pɛ zaman yɔrɔ‐a. ¹⁹ Koe sii zɛnaali gigiã daa ka ǹ sɛ́wɔn nɛ, ǹ nə́ ǹ kaa kɔn la, ǹ nə́ tɛ da ǹ ganaa min tumaa yɔrɔ‐a. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ bɛa sɛ́wɔn lɛn giɔ̀mɔ nimi ǹ nə́ kaa kun, ǹ nə́ yɛ mà á dɔ lɛawaa duu posooro dí‐nya ǹ giɔ̀mɔ li. ²⁰ Bɛa yɔrɔ kɛ la, Dɛnaa din a boo kɛ na á goã n pii ka pàã nɛ, a ná a din a boo sii la kɛ nyɛɛ. ²¹ Bɛa siin kɛn lɛn zɛnaa kio, Pooli ná a yɔrɔ bɔ a din yiri ni, mà a n die boe Masedoanɛ gána nɛ ka Grɛki gána nɛ, a kiɛ̃ a wo Zeruzalɛmu. A na á goã pii: “Bɛ̀ masɛ dɔ walan, ma doamaa nɛ ma kiɛ̃ ma wo Rɔmu kiwi dɔ nɛ.” ²² A ná a dí nya kun wole min paa dia Masedoanɛ gána nɛ, Timote laanka Erasti ni, bɛ̀ a dinmaa á tɔn Azii gána‐n bɔrɔ. ²³ Bɛa biikoo kɛ lɛ nɛ, sii lɔlɔkɔn kakan nə́ n zɛnaa Lawa a zii lɛ a lɛa. ²⁴ Fuũn giĩ goon ne a tɔ n Demetrisi, ǹ goã dì mɛn bíi Artemisi, asɛ na á goã bɛ a guguru kɔ ǹ kion a kɔnboe zɛnɛɛ ka wɔrɔgiala nɛ. A dɔ na á goã wɔrɔ gigiã yii a dí‐nyalin manɛ bɛ lɛ ganaa. ²⁵ Demetrisi lɛ ná a dí‐nyalin lɛ sɔkɔn, ka min kɔsɔn mɛnɛn dɔn dí bɛ́ kɔnboe ka ǹ wɔ nɛ, á pɛ ǹ nɛ: “Maa giaáran lɛn, ka á doɛ̃ mà wɔsɛn màn yɛ ǹ din tumaa n boe kɛa dí kɛ nɛ. ²⁶ Ka dinin yii tá a ganaa, hinlaa ka tá a boo miɛ, mà Pooli lɛ bie a dí nyɛɛ Efɛɛzi kiwi din sɔɔ̃‐n wa, a n goon Azii gána din tumaa nɛ. A n pii zaman nɛ a tá ǹ sɔsɔmɛ, ǹ bɛ́ dìn mɛnɛn zɛnɛɛ ka ǹ gɔnɔn nɛ, mà bɛn ba Lawa taãnan lɛa wa. ²⁷ Bɛa sii kɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, barka bie re n boe wɔsɛn dí kɛ din sɔɔ̃‐n wa, sɛnɛ, wɔa dì lɔdɛnaa gole Artemisi ke, Azii gána laanka kanaa tumaa tá a guguru koe, bɛa kion kɛ n die kooro biɛ, a din a gugurubaa dɔ n die n sii la.” ²⁸ Min mɛnɛn bɛ́ n too koe a lon, bɛn bɛ́ ǹ nə́ bɛa boo kɛ ma lɔn gɔrɔ, ǹ foo yoo, ǹ nə́ yoo ǹ tá n lɛ dii mà Efɛɛzi a dì Artemisi lɛ n gole. ²⁹ Kiwi lɛ a zaman tumaa nə́ n lɔlɔkɔn, ǹ nə́ yoo kun ǹ nə́ woo lɛsɔkɔn bǎã lɛ nɛ. Ǹ bɛ́ woe, Pooli a zii tɔ‐wɔ kun wolen mɛnɛn bɛ́ Masedoanɛ kiwi minin lɛa, Gayusu laanka Aristarki ni, ǹ nə́ bɛn kũ. ³⁰ A na á goã Pooli gɔ́ɔ̃ nɛ a wo lɛsɔkɔn bǎã lɛ nɛ, sɛnɛ, Lawa nyankɔlen lɛn nə toa á zɛnaa miɛ wa. ³¹ Azii gána nyɛɛnaandɛnan mɛnɛn bɛ́ Pooli a giaáran lɛa, bɛn dɔn nə́ minin dia, ǹ nə́ n gɔn waa nɛ, mà a baran wo lɛsɔkɔn bǎã lɛ‐n wa. ³² Zaman lɛ na á goã n lɛ dii, min kɔ́n dɔ a lɛ dɛ ǹ bɔlɔ a goon ka n miã wɔ‐n wa. Minbuiin lɛ bɔlɔ na á goã lɔloɛ‐n kɔn taãn‐taãnɛ, ǹ gigiã dɔ goã lɛsɔkɔn lɛ mìi doɛ̃ wa. ³³ Zuifun nə́ Alɛksandrə nyanaa ǹ nə́ da nyɛɛnɛ, yǎa minin kɔnɔn nə sii lɛ yɔrɔ pɛ nɛ. Alɛksandrə nə́ n gòon saa lon, mà a n die boo diɛ zaman lɛ nɛ, á nyɛɛ mà Zuifun nə sii kɛ lɛ la wa. ³⁴ Sɛnɛ, ǹ bɛ́ ǹ nə́ dɔ̃ mà Zuifu ni, ǹ tumaa nə́ n lɛ kaa kun, ǹ nə́ pɛ ka lɛn gole ne yǎa biikoo paa kɛ miã: “Efɛɛzi a dì Artemisi lɛ n gole.” ³⁵ Ka bɛ din yii ni, kiwi lɛ a sɛ́wɔ‐kiɛ̃li boo la á zaman lɛ lɛ kuru, á pɛ: “Efɛɛzi minin lɛn ganaa, min tumaa á doɛ̃, mà Efɛɛzi kiwi kɛ n Artemisi gole kɛ a guguru kɔ ǹ bǎã kɛ lɛduĩ, ka a nyin kɛ dɔ nɛ, á bɔ lon á gisĩ tán. ³⁶ Liere bɛ́ a bie bɛa boo kɛ lɛ‐a wa, ka n foo basã, ka baran toa min ka yiri sã wa. ³⁷ Sonbore, ka ǹ ka daa kànaa ka minin ni, minin mɛnɛn bɛ́ ǹ wɔsɛn dì soɛ̃ yiɛ wa, ǹ boo baraa dɔ da a ganaa wa. ³⁸ Bɛ̀ Demetrisi laanka a dí‐nyalin tá zia la ka min ni, kiri wɔ pinaan tan, ka kiin ni, ka wo dɔ kɔn nɛ walan. ³⁹ Sɛnɛ, bɛ̀ sii yɔrɔ‐bɔ kɔsɔn tan, bɛ̀ ǹ nə́ ǹ nyaa, kiwi minin lɛsɔkɔn tá re bɛn yɔrɔ boe. ⁴⁰ Zɛ̀rɛ á boe la a wɔsɛn kũ pelo a lɛsɔkɔn kɛ lɛ a lɛa, a giala, sii banban wɔsɛn nə́ boe la wɔ nyaa pelo a lɛsɔkɔn kɛ lɛ mìi lɛa wa.” ⁴¹ Bɛa boo kɛ lɛ kio, á zii kɔ zaman lɛ la ǹ nə́ woo.

¹ Sii lɔlɔkɔn lɛ bɛ́ á kiɛ̃, Pooli lɛ dia Lawa nyankɔlen lɛn la á ǹ foo taã. Bɛ kio á fòo da ǹ nɛ, á zii kũ á woo Masedoanɛ gána nɛ. ² Á bɔ bɛa bǎãn kɛn lɛn nɛ, á dɔɔ̃nɔn lɛn foo taã ka Lawa a boo gigiã nɛ. Bɛ kio, á woo dɔ Grɛki gána nɛ, ³ á mui sɔɔ zɛnaa walan. A bɛ́ mà a n tà kuru ǹ goo siɛ á woe Siirii gána nɛ ǹ mɛn waáraa, á ma mà Zuifun man giɛ li ǹ kũ. Bɛ lɛ nɛ á wusoo á tɔ wɔ a gòã nɛ, á bɔ ka Masedoanɛ gána‐n doo. ⁴ A koa‐kun wolen man nə́ goã ka Beeren giĩ Pirusu a nɛ Sopatrɔsi ni, Tesalonikin Aristarki laanka Sekundusu ni, Dɛrbən Gayusu laanka Timote ne, ka Tisiki laanka Trofimu ni, bɛa min paa kɛ n boe Azii lɛ a paǹ kɛ nɛ Rɔmu a pàã giulun. ⁵ Bɛa kuru kɛ lɛ sɛ woo nyɛɛnɛ ka tà kuru ǹ goo ne, á n yii da wɔ la Troasi kiwi. ⁶ Yɔ bùbaã buuru zɔ́n a kiɛ̃ kio, wɔ dininmaan dɔn nə́ yoo Filipi kiwi, lɛawaa sooro gɔ́ɔ̃ nɛ wɔ́ woo ǹ yaa Troasi. Wɔ́ golee walan wɔ́ piizii goon zɛnaa. ⁷ Piizii lɛ a lɛawaa bibinaa giala kɔ li, wɔ n lɛ sɔkɔn, wɔ n die màn bii. Pooli bɛ́ re woe a lɛawaa, á boo da dɔɔ̃nɔn lɛn nɛ yǎa làan kɔ. ⁸ Wɔ lɛ goã soe‐n kɔn sanabolo kion mɛn nɛ, bólon gigiã goã kuĩ bɛ nɛ. ⁹ Nɛginin goon ne, a tɔ n Etiki, a na á goã giã‐n fenɛtərə lɛkoro la. Pooli bɛ́ boo diɛ woe nyɛɛnɛ, nyuù nɛ lɛ saa. A bɛ́ á nyuù wɔ á kã, á bɔ sanabolo lɛ a kion a sɔɔbaa ǹ wɔ la lon á mɛnaa. Ǹ bɛ́ siɛ lon, ǹ nə́ woo yaa bɛ̀ á gã. ¹⁰ Pooli gisĩ á n kumə́ nɛ gere lɛ la, á n sɔɔ a nɛ, á pɛ: “Ka baran n yiri lɔlɔkɔn wa, nɛ lɛ yii á koo.” ¹¹ Pooli bɛ́ á wusoo á dii, á buuru yiɛ á sɔ̃. Bɛ kio, á sùn baa yǎa lɛ̀ woo diri waa la, á tɔ́n soo á woo. ¹² Ǹ nə́ woo ka nɛ ginin lɛ sɛ nɛ piɛ a yii n koo, bɛ nə́ n baa foo basiɛ̃ gole lɛa. ¹³ Wɔsɛn nə́ yoo Pooli nyɛɛnɛ, wɔ́ wɔ tà kuru ǹ goo ne wɔ́ woo Asɔsi kiwi. Pooli sɛ mà asɛ n die koe zii lɛ, wɔ tɔn wo kɔn yaa walan wɔ saa tà kuru ǹ goo ne. ¹⁴ A bɛ́ á daa wɔ yaa Asɔsi, wɔ́ saa tà kuru ǹ goo lɛ nɛ, wɔ́ woo Mitilɛni kiwi. ¹⁵ A lɛawaa wɔ́ soo walan, wɔ́ mu kuru wɔ́ woo dɔ Kiɔsi wàã li. Bɛa lɛawaa doo wɔ́ n yɔrɔ dia Samɔsi la, a lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa, wɔ́ dɔ Milɛti kiwi. ¹⁶ Sonbore, Pooli goã giɛ li a golee Efɛɛzi wa, a ba li a biikoo saa Azii gána‐n wa. A na á goã n nanaɛ sii goon din sɔɔ̃ li, bɛ̀ á boe la a dɔ Zeruzalɛmu a kɔnpɛ ka Pantikɔti Zɔ́n nɛ. ¹⁷ Pooli bɛ́ Milɛti kiwi, á lɛ dia Efɛɛzi a Lawa a sɔmɔ nyɛɛnaandɛnan la. ¹⁸ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ daa a li, á pɛ ǹ nɛ: A kũ masɛ a dɔ Azii pinaa ganaa, ka dinin tá masɛ a tɔ wɔ ǹ gɔn doɛ̃ kaa wɔ a paǹ li. ¹⁹ Masɛ n má dí nya Lawa nɛ ka din gisiĩ ni, ka yii mu ni, fuun bii, Zuifun nə fuun mɛnɛn da masɛ mìi ni, bɛ̀ ǹ bɛ́ giɛ li ǹ ma kũ. ²⁰ Màn mɛn tumaa là bɛ́ ka ganaa, ma bɛ kɔ́n duru ka la wa. Sɛnɛ, masɛ n má Lawa a boo lɛ pɛ, má ǹ daraa min tumaa yɔrɔ‐a, má ǹ daraa ǹ kionən dɔn nɛ. ²¹ Masɛ a siérebaa toa Zuifun laanka tɔrɔ kɔsɔn nə́ n bɔyaa, ǹ nə́ daa Lawa ganaa, ǹ nə́ golee wɔa Dɛnaa Yezu li. ²² Sisia, masɛ n Yiri Fu din gɔn, man zii la woe Zeruzalɛmu, màn mɛn bɛ́ n yii diɛ masɛ la walan, ma a doɛ̃ wa. ²³ Sɛnɛ, ma bɛ́ màn mɛn din sɔɔ̃ doɛ̃, Yiri Fu n nyɛɛ ma nɛ kiwi gogoonmaa nɛ, mà kòso a nɔmaa nə n yii diɛ ma la walan. ²⁴ Ma a giɛ ma din a yiikoonaabaa kɛ ganaa màn kɔ́n lɛa wa, ma bɛ́ giɛ màn mɛn li, bɛ n ka kɛ nɛ: Ma maa dí nya a wo dɔ a lɛ dan ganaa, Dɛnaa Yezu din dí mɛn kɔ ma la, mà ma Lawa a bǐɛ̃baa ǹ Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ pɛ, ma bɛ lɛ pã. ²⁵ Ma á doɛ̃, má a kũ sisia ganaa, kasɛn mɛnɛn tumaa bɛ́ má Lawa a kiibaa ǹ dí kɛ boo da ka nɛ, ka yii a re ma yii doo wa. ²⁶ Masɛ á boe la ma pɛ pelo ka tumaa yɔrɔ‐a, bɛ̀ kaa min mɛn papaã, masɛ sii bie wa. ²⁷ A giala, ma màn kɔ́n duru ka la wa, sɛnɛ, má Lawa a dí nya ǹ gɔn lɛ tumaa boo da ka nɛ ka lenlen. ²⁸ Ka ga ka dinin walan, ka Lawa a minin lɛn dɔn nɛ, Yiri Fu bɛ́ á ka bɔ á ka koa ǹ mɛnɛn nyɛɛnɛ. Lawa din na a sɔmɔ mɛn pii ka a din a Nɛgiĩ mà‐n ke, ka goã bɛa lɛduə̃lin lɛa. ²⁹ Ma á doɛ̃, máa maa woo kio, minin tá re die, baraa ka don ginin bɛ́ lɔn, ǹ tá re we ka bii, ǹ Lawa a minin lɛn sasawaa. ³⁰ Haalɛ ka dinin bii, minin tá re yui, ǹ soɛn bɔbɔ ǹ Lawa nyankɔlen sã, ǹ nə ǹ kaa ǹ dinin kio. ³¹ Ka n dinin kũ, ka n yiri koa a nɛ, lɛ̀ sɔɔ gɔ́ɔ̃ nɛ, penleen laanka tèlò ne, mà masɛ má n gɔn waa ka gogoonmaa nɛ, ka yii mu‐n dinin. ³² Sisia kəni, masɛ n ka toɛ Lawa laanka a din a bǐɛ̃baa ǹ boo kɔɔ̃n kɛ gɔn. Pàã tá Lawa lon a ka gù we yii, pàã tá a lon dɔn, a din bɛ́ màn sonboren mɛnɛn koɛ a wɔn manɛ, a bɛn kɔ ka la. ³³ Masɛ yii bɔ min kɔ́n a wɔrɔ li wa, ka a sana nɛ ka a dɔnkɛ‐n wa. ³⁴ Ka dininmaan tá doɛ̃, masɛ gɔnɔn mɛnɛn bɛ́ ka yii tá ǹ ganaa, bɛn lɛn man nə́ dí nya, ǹ nə́ masɛ din laadoo bǐɛ̃ kɔ ka ma miãn wɔ nɛ. ³⁵ Sii din tumaa gɔ́ɔ̃ nɛ, má nyaa ka nɛ máa min nə siĩni a nɔmaa miɛ̃, a tɔn nə n dɔ doobaan lɛ, bɛ̀ a yiri n Yezu din a boo kɛ nɛ: “Nyɛnyɛɛ tá màn kɔ min la nɛ á la min a màn kɔmala nɛ.” ³⁶ Bɛa boon kɛn kio, á n musin koa tán kunun ǹ tumaa nɛ, á Lawa nyankɔ. ³⁷ Ǹ tumaa kaa wuu ni, ǹ nə́ yoo ǹ nə́ n gɔnɔn sɔɔ Pooli ni, ǹ nə́ sawaa kɔn‐a ǹ fòo da nɛ. ³⁸ Màn mɛn nə ǹ yɔrɔ kɔsɛ taãn‐taãnɛ, bɛ n ka kɛ nɛ, a bɛ́ á pɛ ǹ nɛ mɛnɛn ke, mà ǹ ba re asɛ yii doo wa. Bɛ kio, ǹ nə́ da zii yǎa tà kuru ǹ goo lɛ‐a.

¹ Wɔa yoo ǹ li kio, wɔ́ woo wɔ tà kuru ǹ goo ne, wɔ́ n yɔrɔ dia Kɔsi la perepere. Bɛa lɛawaa wɔ́ n yɔrɔ dia Rɔda la. Wɔ́ soo walan wɔ́ woo Pataraa kiwi. ² Wɔ́ woo tà kuru ǹ goo goon yaa walan á n woe Fenisii gána nɛ, wɔ́ wɔ bɛ nɛ wɔ́ woo. ³ Wɔ bɛ́ wɔ́ diri Siipri la, wɔ́ nə́ n toɛ tà kuru ǹ goo ne wɔ yii ná a ganaa, wɔ́ kanaa wɔ́ bɔ a gusin a lɛ̀gɔn li, wɔ́ mu kuru wɔ́ woo Siirii ganaa. Wɔ́ golee Tiiri kiwi, a giala, ǹ doamaa nɛ ǹ tà kuru ǹ goo lɛ a guĩ gisĩ walan. ⁴ Wɔ́ Lawa nyankɔlen yɛ kiwi lɛ nɛ, wɔ́ lɛawaa sɔbaa zɛnaa kunun ǹ ni walan. Lawa a Yiri Fu da ǹ yiri‐a ǹ nə́ pɛ Pooli ni, mà a baran wo Zeruzalɛmu wa. ⁵ Wɔ bɛ́ wɔ́ pii zii lɛ lɛ pã ǹ li, wɔ́ wusoo wɔ́ wɔa zii kũ wɔ́ woo. Ǹ dinin tumaa, ǹ lɔn nɛ ka ǹ nɛnyaanan nɛ, ǹ nə́ wɔ da zii yǎa lalaa lɛ‐a. Wɔ́ n musin koa tán kun mu lɛ‐a walan, wɔ́ Lawa nyankɔ. ⁶ Wɔ bɛ́ wɔ́ sawaa kɔn‐a ǹ fòo da wɔ́ nya, wɔ́ wɔ tà kuru ǹ goo ne, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ woo piɛ. ⁷ Wɔ dɔn nə́ yoo Tiiri lɛ nɛ, wɔ́ mu kuru wɔ́ daa dɔ Tolemayisi kiwi. Wɔ bɛ́ wɔ́ dɔɔ̃nɔn yɛ wɔ́ fòo da ǹ nɛ, wɔ́ lɛawaa goon zɛnaa kunun ǹ ni. ⁸ A lɛawaa wɔ́ yoo doo, wɔ́ zii tɔ wɔ wɔ́ woo dɔ Sezaaree kiwi. Wɔ́ woo n yu Lawa a boo tii kɔɔ̃n pɛle Filipi a piɛ. Ǹ min sɔbaa mɛn bɔ Zeruzalɛmu sii yɔrɔ‐bɔlen lɛa, bɛn lɛn goon ne, wɔ́ woo giã a piɛ. ⁹ A nɛnyaanan man nə́ goã nɛlɔ min sii, ǹ kɔ́n goã giĩ doɛ̃ wa. Maǹ nə́ goã Lawa a boo gii diɛ. ¹⁰ Wɔ bɛ́ walan wɔ n lɛawaan kɔnɔn zɛnɛɛ, Lawa a boo gii‐dali goon bɔ Zudee gána nɛ á daa, a tɔ n Agabusu. ¹¹ A bɛ́ á daa wɔ yaa, á Pooli a maabɛlɛ si, a ná a din gòãn laanka a gɔnɔn yii ni, á pɛ: “Á ke, Yiri Fu n pii kɛnɛn. Maabɛlɛ kɛ bɛ́ min mɛn wɔ lɛa, Zuifun man die bɛa dɛnaa yii kɛnɛn Zeruzalɛmu, ǹ wɔ tɔrɔ kɔsɔn gɔn.” ¹² Bɛa boo kɛ lɛ a pɛ kio, wɔ laanka dɔɔ̃nɔn mɛnɛn bɛ́ kiwi lɛ nɛ, wɔ́ Pooli nyankɔ wáa a baran wo Zeruzalɛmu wa. ¹³ Á tɔ́n wɔ lɛ si: “Wàa mɛn wuu‐n ka á pii, ka n masɛ foo pipii? Ma yɔrɔ‐boemaa nɛ, ta gɛ̀ lɛ dɔ din ni masɛ á re we Zeruzalɛmu, Dɛnaa Yezu tɔ kɛ lɛ a lɛa, masɛ lɛ kɔ, sanparɛ ka kũ a yii ni.” ¹⁴ Wɔ bɛ́ wɔ boo la wɔ́ kurə́ wa, wɔ́ nɔmaa wɔ́ toa walan, wɔ́ pɛ: “Wɔa Dɛnaa din foo sii nə n zɛnaa.” ¹⁵ Bɛa lɛawaan lɛn kiɛ̃ kio, wɔ́ wɔa mànan yɔrɔ bɔ, wɔ́ zii saa wɔ́ woo Zeruzalɛmu. ¹⁶ Sezaaree kiwi a Lawa nyankɔlen kɔnɔn dɔn man zii tɔ we kun wɔ nɛ, bɛn nə́ woo wɔ nɛ Siiprin giĩ goon a piɛ, a tɔ n Naasɔn, Krita a kialandɛnaa bibinaan lɛn goon ne. ¹⁷ Wɔ bɛ́ wɔ́ dɔ Zeruzalɛmu, dɔɔ̃nɔn nə́ n da wɔ lɛ ka nyɛnyɛɛ nɛ. ¹⁸ A lɛawaa, Pooli woo kun wɔ nɛ Zaaki a piɛ, wɔ́ woo nyɛɛnaandɛnan tumaa yaa walan gɔrɔ. ¹⁹ A bɛ́ á fòo da ǹ nɛ á nya, Lawa dí mɛn tumaa nya a gɔn tɔrɔ kɔsɔn bii, Pooli bɛ laakalaa ǹ nɛ ka tɛrɛ nɛ. ²⁰ Min mɛnɛn nə n too kɔ Pooli lon, bɛn nə́ Lawa tɔ bɔ. Bɛ kio ǹ nə́ pɛ nɛ: “Wɔ dɔɔ̃n giĩ ganaa, n yii tá a ganaa Zuifu gigiã gigiã Lawa nyankɔle baa, ǹ tumaa dɔ n Lawa a dí‐pɛn lɛn kuĩ ka ǹ foo ne. ²¹ Sɛnɛ, maǹ boon kɛn diɛ n wɔ gɔn la: Mà n daraa lɛ n toɛ Zuifun mɛnɛn bɛ́ giã‐n tɔrɔ kɔsɔn bii, bɛn tá Muizu a dí‐pɛn lɛn toɛ walan, mà ma n pii ǹ ni mà ǹ baran ǹ nɛnyaanan kuru doo wa, mà ǹ baran kɔ ǹ landa siin lɛn dɔn lɛ wa. ²² Ma n die n biɛ lɔn kəni? Ǹ bɛ́ re miɛ mà ń daa. ²³ Haya, wɔ bɛ́ re yiri mɛn koe n la, bɛa sii zɛnaa. Giĩ min sii tá wɔsɛn li, ǹ nə́ n lɛ kɔ Lawa la, ²⁴ bɛn kũ, n wo gɔ̀ bɔ min ganaa ǹ landa sii lɛ zɛnaa kunun ǹ ni, n din nə́ ǹ giɔ̀mɔ saraa. Bɛa yɔrɔ kɛ la, ǹ tá re n mìi koɛ̃. Min tumaa á re doɛ̃, mà ǹ bɛ́ boon mɛnɛn diɛ n wɔ gɔn la ke, mà taãn bie wa, mà n dinmaa lɛ dɔ á koe dí‐pɛn lɛn zɛnaa ǹ zii lɛ. ²⁵ Tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn nə Lawa nyankɔle baa, wɔsɛn nə́ wɔa taasiɛn kiɛ̃ wɔ́ ǹ dia bɛn la: ǹ baran min kooron dì wúlu‐bɔ ǹ siĩn sɔ̃ wa, ka màn mà nɛ, ka tɔɔ bɔlɔ‐yui wole siĩ‐n wa, ǹ naarɛbaa toa walan lenlen.” ²⁶ A lɛawaa, Pooli bɛa minin kɛn lɛn kũ kun ka a din ni, ǹ nə́ gɔ̀ bɔ min ganaa ǹ landa sii lɛ giala kɔ kun. Á woo Lawa a kion, á woo ǹ gogoonmaa a lɛawaa kɔ, ǹ bɛ́ re ǹ wúlu mànan boe lɛawaan mɛnɛn li, gɔ̀ bɔ min ganaa ǹ sii lɛ a zɛnaa kio. ²⁷ Lɛawaa sɔbaa lɛ lɛ bɛ́ re piɛ̃, Zuifun mɛnɛn nə bɔ Azii gána nɛ, bɛn nə́ Pooli yɛ Lawa a kion. Ǹ nə́ zaman lɛ yiri lɔlɔkɔn yǎa ǹ Pooli kũ. ²⁸ Maǹ nə́ goã n lɛ dii: “Izirayeli gána minin ka da n dɔ wɔsɛn lɛ! Á ke, min mɛn bɛ́ n bibiĩ bǎã tumaa nɛ, á n minin darɛɛ, á n zia diɛ wɔsɛn tɔrɔ ganaa ka Lawa a dí‐pɛn kɛn nɛ, ka Lawa a kion kɛ nɛ, a din nə ke. Táa á ke á daa ka tɔrɔ kɔsɔn dɔn dinin ni Lawa a kion lɛ nɛ, á daa bǎã sonbore lɛ ziziɛ̃!” ²⁹ Sonbore maǹ bɛ pii, a giala, maǹ nə́ goã ǹ nə́ Efɛɛzin Trofimu yɛ kun ka Pooli ni kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ. Maǹ taasɛ mà Pooli na á daa nɛ Lawa a kion. ³⁰ Kiwi lɛ tumaa nə́ n lɔlɔkɔn, ǹ nə́ baa si ǹ nə́ daa. Ǹ nə́ Pooli kũ ǹ nə́ baã ǹ nə́ bɔ Lawa a kion, ǹ ná a kiɛnlɛn tã fufuu gɔrɔ. ³¹ Ǹ bɛ́ giɛ li ǹ Pooli dɛ a gã, Rɔmu gána a sɔraasin mɛnɛn bɛ́ koa‐n walan, boo daa dɔ bɛn goledɛnaa li, mà Zeruzalɛmu kiwi tumaa á lɔloɛ‐n kɔn pelo. ³² Bɛ ná a sɔraasin lɛ sɔkɔn gɔrɔ, ǹ nə́ tele zaman lɛ ganaa. Ǹ yii mɛ sɔraasin lɛn‐a lɔn gɔrɔ, ǹ nə́ Pooli dɛ toa walan. ³³ Sɔraasin goledɛnaa lɛ tɔ́n nə n mɔrɔ Pooli ganaa á kũ, á pɛ mà ǹ fɔlɔ biɛ màn paa kaa a ganaa. Bɛ kio á tɔ́n nɔ̀n da la kɛnɛn: : “Die n ka nsɛ nɛ, ma nə n wàa sii la?” ³⁴ Sɛnɛ, minin manə n toɛ zaman lɛ bii, ǹ nə́ bɔlɔ kɔn pii, kɛn man kɛ diɛ, bɛ̀ kɔsɔn dɔn tákɛ diɛ, min kɔ́n a boo ba goon ka ǹ miã wɔ‐n wa. Sɔraasin goledɛnaa lɛ bɛ́ a ba boe la a boo pepere goon miɛ zaman lɛ‐wuu lɛ li wa, á pɛ mà ǹ Pooli kũ ǹ wo ne ǹsɛn dí nya ǹ kion. ³⁵ Pooli bɛ́ á dɔ kion lɛ a dii ǹ banbaranan lɛn la lɔn, sɔraasin nə́ saa lon zaman lɛ a baraabaa a lɛa. ³⁶ Minbuiin lɛ tumaa na á goã koe a kio lɛ, bɛ̀ ǹ tá n lɛ dii: “Ka dɛ a gã.” ³⁷ Ǹ bɛ́ re we ka Pooli ni sɔraasin dí nya ǹ kion lɛ nɛ ǹ mɛn waáraa, á nɔ̀n da ǹ goledɛnaa lɛ la: “Ma á boe la ma boo goon da n nɛ?” Bɛ́ pɛ Pooli ni: “N tá Grɛki bɔlɔ miɛ? ³⁸ N din Ezipti min kɛ lɛ bie wa ya? N din lɛ bie ń minin sɔsɔmɔ, ń piã wole duu sii goa, n nə ǹ kaa n kio ń woo ǹ ne don sisia bii ni wa ya?” ³⁹ Pooli pɛ: “Masɛ? Masɛ n Zuifu lɛa, man boe Tarsi, Siliisii gána nɛ, min tumaa tá maa bɔ ǹ kiwi lɛ tɔ miɛ. Ma nə n nyankoe, n toa ma boo da ka zaman lɛ nɛ.” ⁴⁰ Sɔraasin goledɛnaa lɛ bɛ́ á lɛ kɔ, Pooli yoo á golee lon banbaran lɛ la, á n gɔn yiɛ zaman lɛ nɛ. Wɔlɔ golee ka kiĩni, yǎa a tɔn boo da zaman lɛ nɛ ka Ebrə́ bɔlɔ nɛ:

¹ ”Ma dɔɔ̃nɔn lɛn ka maa diin ni, sisia, ma bɛ́ re boo mɛn diɛ ma din si ǹ wɔ lɛa, ka n too kɔ bɛ ganaa.” ² Ǹ bɛ́ Pooli lɛ miɛ boo diɛ ǹ nɛ ka Ebrə́ bɔlɔ nɛ, wɔlɔ wusoo á nyɛ́ɛ doo á kaa li. ³ Pooli pɛ: Man Zuifu lɛa, man má yɛ Tarsi kiwi, Siliisii gána nɛ, sɛnɛ, man má gole kɔ kiwi kɛ lɛ nɛ kànaa, man má daraa wɔ Gamalieli lon, á kɔnpɛ taãn‐taãnɛ ka wɔsɛn digolon landa nɛ. Lawa sii na á goã kaka ma gɔn parsiini, ká a bɛ́ kaka ka dɔn gɔn pelo lɔn ke. ⁴ Man má goã yɔ boe kɔn ka Zii dii kɛ lɛ nɛ, máa ma dɛ a papaã. Bɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, má ǹ da giĩn laanka lɔn yii ganaa ka fɔlɔ biɛn nɛ, ǹ nə́ ǹ zũzũ kòso‐n. ⁵ Wúlu‐bɔlen kiã nɛ ka min golen kuru kɛ lɛ tumaa nɛ, bɛn tá boe la ǹ na a taãn pɛ. Sonbore, man má sɛ́wɔ si ka dinin lɛn la ma dɔɔ̃n Zuifun wɔ lɛa, bɛ̀ ma bɛ́ woe Damaasi kiwi ǹ mɛn waáraa. Maa dí mìi na á goã ka kɛ nɛ, man woe, Zii kɛ lɛ a kɔmalɛ wolen mɛnɛn bɛ́ walan, ma ǹ kũ ma fɔlɔ biɛn kaa ǹ ganaa, ma da ǹ nɛ Zeruzalɛmu, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ dɔlɔ bɔ ǹ ganaa. ⁶ Man má goã maa zii tɔ we woe, ma bɛ́ má diri Damaasi la, wasa a tá baã bii waáraa kɛ miã, bǎã goon ne, wɔlɔ fúlu gole bɔ lon á daa n kɔ ma lɛ. ⁷ Má bɔ má n tɔ tán, má lɛn goon ma boo diɛ ma nɛ: “Sooli, wàa na á baa n tá fuu nyɛɛ masɛ nɛ?” ⁸ Má a lɛ si: “Die ne, Dɛnaa?” Lɛn lɛ wusoo á pɛ: “Nazarɛtin Yezu n ka ma nɛ, n tá fuu nyɛɛ ma nɛ.” ⁹ Maa tá kun wolen lɛn nə́ wɔlɔ fúlu lɛ sɛ yɛ, sɛnɛ, lɛn mɛn bɛ́ boo diɛ ma nɛ, ǹ bɛ ma wa. ¹⁰ Má nɔ̀n da: “Dɛnaa, ma doamaa nɛ ma wàa mɛn zɛnaa kəni?” Dɛnaa ma lɛ si: “Yoo, n wo Damaasi, Lawa dí mɛn koa n wɔ lɛa, ǹ tá re bɛ nyɛɛ n nɛ walan.” ¹¹ Sɛnɛ, wɔlɔ fúlu lɛ a tɛ‐pɛ bɛ́ á ma yii tã, maa tɔ wɔ kun wolen lɛn man nə́ ma kũ ma gɔn ganaa, ǹ nə́ woo ka ma‐n Damaasi. ¹² Giĩ kɔ́n na á goã, a tɔ n Ananiasi. A na á goã nyɛ́ɛ biɛ Lawa yii ni, á n dí‐pɛn lɛn bɔlɔ sii. Zuifun mɛnɛn tumaa goã walan, a tɔ sonbore na á goã bɛn tumaa lɛ‐n. ¹³ Bɛa giĩ lɛ na á daa ma yaa, á pɛ ma nɛ: “Ma dɔɔ̃n Sooli ganaa, n yii lɛ wusoo a wɔlɔ yɛ.” A din bǎã‐n gɔrɔ, ma yii wusoo á n bũ á Ananiasi yɛ. ¹⁴ Á pɛ ma nɛ: “Wɔ digolon Lawa lɛ na á n bɔ, mà n na asɛ foo sii dɔ̃, n yii Min Pepere kɛ yɛ, n na a boo‐diɛ ma. ¹⁵ Sonbore, n yii bɛ́ re siin mɛnɛn yii, n bɛ́ re ǹ mɛnɛn dɔn miɛ, n doamaa nɛ n bɛn siére baa bɛa dɛnaa kɛ lɛ a lɛa min tumaa yɔrɔ‐a. ¹⁶ Ma nə n yii diɛ wàa la doo? Yoo n Yezu nyankɔ, masɛ batɛmu da n ganaa, Lawa nə n sii baraan toa n nɛ.” ¹⁷ Ma bɛ́ má wusoo má daa Zeruzalɛmu, ma bɛ́ Lawa nyankoe Lawa a kion, ǹ kɔ́n pinaa, ma yii màn kɔ́n yɛ. ¹⁸ Dɛnaa nɛ, á pɛ ma nɛ: “Haya! Soo fufuu n nə n bɔ Zeruzalɛmu, a giala, n bɛ́ re siére baa ǹ boo mɛn pii masɛ a lɛa ke, kiwi lɛ a minin ba re sii wa.” ¹⁹ Má pɛ: “Dɛnaa, táa ǹ nə́ dɔ̃ mà masɛ din nə má goã woe lɛsɔkɔn kionən ne, min mɛnɛn bɛ́ ǹ nə́ golee n din li, bɛ̀ ma bɛn kũ má ǹ zuzũ kòso‐n, ma ǹ dɛ ka bàlà nɛ. ²⁰ Biikoo mɛn waáraa, ǹ nə́ n din a siére Itian dii giɛ̃, táa masɛ dɔ́ goã walan, má goã giɛ a dɛlen dí lɛ‐a dí sonbore lɛa, masɛ din ni má goã ǹ mɔnaan lɛduĩ.” ²¹ Sɛnɛ, Dɛnaa pɛ ma nɛ: “Woo, masɛ din ni n diɛ sɔsɔɔ, tɔrɔ kɔsɔn li.” ²² Zaman lɛ nə́ n too kɔ Pooli lon, á daa dɔ bɛa boon kɛn ganaa. Ǹ nə́ tɔ́n yoo kəni, ǹ tá n lɛ dii: “Ka kɛa minbuiin kɛ tɔrɔ dɛ ka bɔ kanaa. A doamaa bie a yii goã koo wa.” ²³ Ǹ nə́ n lɛ dɛ, ǹ nə́ ǹ dɔnkɛn bɔ ǹ nə́ ǹ zũ, ǹ nə́ gusuũ dɔ suu lon. ²⁴ Sɔraasin goledɛnaa lɛ pɛ mà ǹ Pooli da ǹ dí‐nya ǹ kion lɛ nɛ, ǹ duwə́ ǹ nɔ̀n da la, mà minin kɛn lɛn bɛ́ n lɛ dii a ganaa mìi mɛn‐a, mà á re bɛ pii. ²⁵ Mà maǹ die Pooli naɛ tán ǹ duwə́, sɔraasin kuru mìilandɛnaa mɛn bɛ́ dí lɛ la bɛa pinaa lɛ nɛ, Pooli pɛ bɛ nɛ: “Masɛ din Rɔmu gána min, ka kiri dɔ wɔ ma ganaa wa, wàa mɛn pàã n ka lon ka ma duwə́ miɛ̃?” ²⁶ Bɛa boo kɛ lɛ a diɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, sɔraasin kuru mìilandɛnaa lɛ woo pɛ goledɛnaa lɛ nɛ: “Sii lɛ a siĩn wa koe! Táa giĩ lɛ n Rɔmu gána min lɛa.” ²⁷ Sɔraasin goledɛnaa lɛ tɔ́n daa nɔ̀n da Pooli la: “Ma n Rɔmu gána min lɛa sonbore?” Pooli mà masɛ na a lɛa sonbore. ²⁸ Sɔraasin goledɛnaa lɛ mà: masɛ n ma wɔrɔ gole bɔ má tɔ́n Rɔmu gána min baa. Pooli pɛ: “Masɛ n má yɛ Rɔmu gána min lɛa.” ²⁹ Min mɛnɛn bɛ́ mà maǹ die dii ǹ nɔ̀n da la lɛn, bɛn nə́ n gɔn bɔ a ganaa fufuu. Sɔraasin goledɛnaa lɛ bɛ́ á dɔ̃ mà Rɔmu gána min ni, asɛ fɔlɔ biɛn kaa a ganaa kɛnɛn, nyɛ́ɛ kũ. ³⁰ A lɛawaa, sɔraasin goledɛnaa lɛ bɛ́ giɛ li a Pooli zɛ̀rɛbaa ǹ mìi lɛ dɔ̃, á pɛ mà ǹ fɔlɔ biɛn lɛn bɔ a ganaa, mà wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka kiri‐wɔlen kuru lɛ nə n lɛsɔkɔn. Á pɛ mà ǹ soo ka Pooli ni, a n bɔlɔ pɛ ǹ yɔrɔ‐a.

¹ Pooli nə́ n yii doa kiri‐wɔlen kuru lɛ la, á pɛ: “Dɔɔ̃nɔn lɛn, masɛ bɛ́ má maa tɔ wɔ lɔn Lawa yɔrɔ‐a, á daa kaa pelo lɛ, ma foo ba ma din zɛ̀rɛ biɛ ka sii kɔ́n nɛ bɛ wɔ a paǹ li wa.” ² Sɛnɛ, min mɛnɛn bɛ́ kunu Pooli ganaa, wúlu‐bɔlen kiã Ananiasi pɛ bɛn manɛ, mà ǹ dɛ a lɛ ganaa. Pooli tɔ́n pɛ: ³ ”Lawa n die n din lɛ dii, n din mɛn bɛ́ bɔlɔ paa pɛle lɛa. Ma n giɛ̃ tán kànaa, mà ma n kiri we masɛ ganaa, á kɔnpii ka Dí‐pɛn nɛ, a da yaa n nə́ n yii tiɛ̃ bɛa dí‐pɛn kɛn lɛn ganaa, n nə́ pii mà ǹ masɛ dɛ.” ⁴ Min mɛnɛn bɛ́ ǹ tan, bɛn nə́ pɛ nɛ: “ma n sɔ koe Lawa a wúlu‐bɔlen kiã lɛ ganaa?” ⁵ Pooli pɛ ǹ nɛ: Ma dɔɔ̃nɔn lɛn, ma dɔ̃ máa wúlu‐bɔlen kiã‐n wa. A giala, a tá kiɛ̃ nɛ sonbore: “N baran sɔ kɔ n tɔrɔ a goledɛnaa kɔ́n‐a wa.” ⁶ Pooli bɛ́ á dɔ̃ mà zaman lɛ a talɛ goon nə Sadusɛɛ̃n lɛa, a talɛ goon kɛ dɔ n Fariziɛ̃n lɛa, á n lɛ dɛ kiri‐wɔlen lɛn bii: “Ma dɔɔ̃nɔn lɛn ganaa, ma dinmaa lɛ n Fariziɛ̃ lɛa, maa diin dɔn man nə́ goã a lɛa. Ma á ke wɔ foo doa ǹ sii mɛn boo diɛ ke lɛn, bɛ lɛ a lɛa nɛ, ǹ tá kiri kuri ma la. Bɛa foo doa ǹ sii lɛ, biɛ̃ ǹ geren yii‐kaa kɛ nɛ.” ⁷ Pooli din bɛa boo kɛ lɛ da á nya wa, yǎa zia yoo Fariziɛ̃n laanka Sadusɛɛ̃n bii ni, zaman lɛ nə́ n tala kɔn. ⁸ Sadusɛɛ̃n sɛn man pii, mà sonbore, mà geren yii‐kaa banban, mà lon a dia dí‐a wolen banban, mà nɔ̀ɔnɔn dɔn banban. Sɛnɛ, Fariziɛ̃n sɛn mà sonbore, mà bɛa sii kɛ lɛ laanka bɛa mànan kɛn lɛn tumaa tan. ⁹ Sɛ‐pɛ gole wɔ bǎã lɛ nɛ. Fariziɛ̃n lɛn mɛnɛn bɛ́ landa sii‐daraalin dɔn lɛa, bɛn kɔnɔn nə́ yoo ǹ nə́ paraa, ǹ nə́ sonbore kɔ Pooli la: “Wɔsɛn yii ba zɛ̀rɛbaa ǹ sii kɔ́n‐a giĩ kɛ ganaa wa. Kɔntan nɔ̀ɔn sonbore hinlaa lon a dia dí‐a wole kɔ́n na á boo da nɛ.” ¹⁰ Zia lɛ bɛ́ baraa koe woe nyɛɛnɛ, sɔraasin goledɛnaa pɛ sɔraasin manɛ, mà ǹ soo ǹ Pooli lɛ bɔ zaman lɛ bii ǹ da‐n kion, màn mɛn bɛ́ toɛ, minin lɛn baran babaã kɔn wa. ¹¹ Tèlò bɛ́ á kɔ, Dɛnaa nə́ n din nyaa Pooli ni, á pɛ nɛ: “N foo taã. Ń masɛ a siérebaa ǹ boo pɛ maa lɛa Zeruzalɛmu, n doamaa nɛ n bɛ lɛ miã zɛnaa Rɔmu dɔ nɛ.” ¹² Lɛ̀ bɛ́ á waa, Zuifun nə́ n lɛ kaa kun basaã a lɛa. Ǹ nə́ n liɛ, mà ǹsɛn ba màn kɔ́n we ǹ lɛ‐n wa, ǹsɛn ba mu mii wa, yǎa ǹsɛn nə doe Pooli ganaa ǹ dii a giɛ̃. ¹³ Min mɛnɛn nə bɛa liɛ kɛ lɛ wɔ, ǹ nə́ là min pusi ni. ¹⁴ Ǹ nə́ woo wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka nyɛɛnaandɛnan yaa, ǹ nə́ pɛ bɛn manɛ: “Wɔsɛn man wɔ́ n liɛ taãn‐taãnɛ, wáa wɔ ba màn kɔ́n we wɔ lɛ‐n wa, yǎa wɔ Pooli dii a giɛ̃. ¹⁵ Haya, ka n lɛ kaa kun ka kiri‐wɔlen lɛn nɛ, ka pɛ sɔraasin goledɛnaa lɛ nɛ, mà a Pooli lɛ bɔ a dia, ǹ na a sii yɔrɔ bɔ taãn‐taãnɛ kəni. Wɔsɛn yɔrɔ‐boemaa nɛ wɔ dɛ, bɛ̀ a baa doe ka li.” ¹⁶ Sɛnɛ, Pooli ǹ miãnɛn a nɛ bɔ bɛa basaã sii kɛ lɛ siére‐a. Á baa si á woo sɔraasin dí nya ǹ kion lɛ nɛ, a ná a yɔrɔ pɛ Pooli ni. ¹⁷ Pooli lɛ dia sɔraasin kuru mìilandɛnaa goon la, á pɛ nɛ: “Mɛ nɛginin kɛ nyɛɛnɛ n wo ne kaa goledɛnaa li, boo tá a lɛ‐n a n die pii ni.” ¹⁸ Sɔraasin kuru mìilandɛnaa lɛ nɛ lɛ kũ, á woo ne ǹ goledɛnaa lɛ li, á pɛ nɛ: “Kòso nɛ Pooli na á lɛ dia ma la, á pɛ mà ma da ka nɛ kɛ nɛ n li, boo tá a lɛ‐n á n die pii n ni.” ¹⁹ Sɔraasin goledɛnaa lɛ nɛ lɛ kũ a gɔn ganaa, á n zɔ̃ á woo‐n tiãlɛa, á nɔ̀n da la: “Wàa boo na a tan n nə́ die pii ma nɛ?” ²⁰ Nɛginin lɛ ná a lɛ si: “Zuifun man nə́ n lɛ kaa kun ǹ nə́ pɛ, mà maǹ die n nyankoe, n Pooli dia kiri‐wɔlen yɔrɔ‐a biɛ̃, mà ǹsɛn man die a sii lɛ gɔsiɛ taãn‐taãnɛ. ²¹ N nyan toa ǹ nə n bebele wa. Minin lɛn man gɔn diɛ Pooli ganaa. Ǹ tá re liɛ min pusi ni ǹ nə́ die bɛa dí kɛ lɛ nyɛɛ. Ǹ nə́ n liɛ dinin, mà ǹsɛn ba màn kɔ́n we ǹ lɛ‐n wa, yǎa ǹsɛn nə Pooli lɛ dii a giɛ̃. Ǹ nə́ ǹ sii tumaa yɔrɔ bɔ á nya, maǹ nə n yii diɛ n din a lɛ‐kɔ la.” ²² Sɔraasin goledɛnaa lɛ pɛ nɛ lɛ nɛ: “N baran toa n pɛ min ni, mà ń basaã sii kɛ yɔrɔ pɛ masɛ‐n wa.” Bɛ kio, á zii kɔ nɛginin lɛ la á woo. ²³ Sɔraasin goledɛnaa lɛ tɔ́n sɔraasin kuru mìi la ǹ dɛnaa min paa bíi, á pɛ ǹ nɛ: “Ka sɔraasi biɛpaa (200) yɔrɔ bɔ, ka sùi‐dabaali pɔsɔbaa nɛ, ka sɛmiɛ‐gũli biɛpaa nɛ, ka ǹ dia Sezaaree kiwi tèlò a biikoo sɔɔbaa ǹ wɔ li. ²⁴ Ka diimala ǹ màn kɔ́n yɔrɔ bɔ ka Pooli da la, ka wo dɔ‐n kii Feliksi li bɛ̀ buun ná a n sã a yii‐n wa.” ²⁵ Sɔraasin goledɛnaa lɛ sɛ́wɔ kiɛ̃ á pɛ a nɛ: ²⁶ ”Masɛ Klodusi Liziasi n sɛ́wɔ kɛ diɛ nsɛ kii Feliksi la ma á fòo diɛ n nɛ. ²⁷ Giĩ ke ma á diɛ n la ke, Zuifun man nə́ kũ mà maǹ die dii a gã. Ma bɛ́ má a Rɔmu gána minbaa dɔ̃, má pɛ maa sɔraasin manɛ ǹ nə́ si. ²⁸ Ma bɛ́ giɛ li ma a zɛ̀rɛbaa ǹ mìi lɛ dɔ̃, má woo ne Zuifun lɛn kiri‐wɔlen kuru yɔrɔ‐a. ²⁹ Má yɛ máa giĩ lɛ a zɛ̀rɛbaa ǹ mìi n doa nɛ ǹ dinin Zuifun landa siin ganaa, sɛnɛ, sã ǹ sii kɔ́n ba a nɛ, á n da kòso‐n hinlaa gɛ̀ boe wa. ³⁰ Bɛ kio má ma, mà minin man nə́ n lɛ kaa kun, ǹ nə́ giɛ li ǹ dɛ a gã, bɛ lɛ‐n má giĩ lɛ dia n la. Má pɛ a zɛ̀rɛ‐baalin lɛn nɛ, máa ǹ wo a zɛ̀rɛbaa n din yɔrɔ‐a.” ³¹ Tèlò bɛ́ á kɔ, màn mɛn nə n pɛ sɔraasin lɛn nɛ, ǹ nə́ dí nya á kɔnpɛ ka bɛ nɛ, ǹ nə́ woo ka Pooli ni Antipatrisi kiwi. ³² A lɛawaa ǹ nə́ sùi‐dabaalin lɛn toa ǹ nə́ woo ka Pooli ni nyɛɛnɛ, sɔraasi gòã tɔ‐wɔlen kɛn nə́ wusoo, ǹ nə́ daa ǹ dí nya ǹ kion Zeruzalɛmu. ³³ Sùi‐dabaalin lɛn bɛ́ ǹ nə́ dɔ Sezaaree lɔn gɔrɔ, ǹ nə́ sɛ́wɔ lɛ kɔ kii Feliksi la, ǹ nə́ Pooli dɔ wɔ a gɔn. ³⁴ Kii Feliksi sɛ́wɔ lɛ pɛ, á nɔ̀n da Pooli la mà a n gána mɛn min lɛa? Pooli ná a lɛ si mà asɛ n Siliisii gána min lɛa. ³⁵ Kii lɛ tɔ́n pɛ Pooli ni: “Bɛ̀ n zɛ̀rɛ‐baalin nə́ daa, ma á re nɔ̀n diɛ n la ka n bɔlɔ yala nɛ.” Á pɛ minin manɛ, mà ǹ na a lɛduə́ Herɔdi a kion.

¹ Lɛawaa sooro bɛ kio, Lawa a wúlu‐bɔlen kiã Ananiasi laanka Zuifun min golen kɔnɔn nə́ yoo, ka minin boo gii‐dali Tɛrtulusu ni, ǹ nə́ daa dɔ Sezaaree kiwi, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ Pooli zɛ̀rɛ baa, ǹ ná a gòãn goa kii Feliksi li. ² Ǹ bɛ́ ǹ nə́ Tɛrtulusu bíi, á Pooli zɛ̀rɛbaa ǹ boo lɛ giala kɔ kɛnɛn: “Feliksi sonbore ganaa, n din barka nɛ wɔsɛn tá là nyantoro lɛ‐piɛ̃ la gána kɛ nɛ. N sii yɔrɔ bɔ doɛ̃ lɛ dɔ a lɛa nɛ, sii gigiã nə́ n bɔyaa màn mɛn bɛ́ toɛ, gána lɛ wo nyɛɛnɛ. ³ Biikoo tumaa waáraa ka bǎã tumaa nɛ, wɔsɛn man die n sii sonboren zɛnaa kɛ a bǐɛ̃ doɛ̃ n nɛ. ⁴ Ma ba li ma n foo pipii ka boo gigiã‐n wa, bɛ lɛ nɛ ma tá n nyankoe, ma bɛ́ re boo doron mɛn diɛ ke, n too kɔ bɛ ganaa. ⁵ Wɔsɛn man wɔ́ yɛ wáa giĩ kɛ lɛ n zaman lɔlɔkɔn wole lɛa. Zuifun tá bǎã woo bǎã nɛ, a n boe ǹ li a tá ǹ sɔsɔmɛ. Nazarɛtin giĩ kɛ a zii dii kɛ lɛ a kɔmalɛ wole nyɛɛnaandɛnaa goon ne. ⁶ A na á zɔɔ̃ li mà a boo baraa da wɔsɛn Lawa a kion lɛ din ganaa, yǎa wɔ kũ gɔrɔ. [Wɔ n wɔ́ goã wáa wɔ n die kiri we a ganaa, a kɔnpɛ ka wɔa landa sii ni, ⁷ sɛnɛ, sɔraasin goledɛnaa Liziasi si wɔ la ka pàã taãn‐taãn nɛ. ⁸ Liziasi tɔ́n pɛ a zɛ̀rɛ‐baalin lɛn manɛ, mà ǹ da n din yɔrɔ‐a.] Bɛ̀ n dinmaa nɔ̀n da Pooli lɛ la, n din tá re doɛ̃ a lɛ gɔ́ɔ̃ ǹ boo li, mà wɔsɛn bɛ́ a zɛ̀rɛ biɛ ka siin mɛnɛn nɛ, mà sonbore ne.” ⁹ Zuifun gialakunun kɛn tumaa nə́ n lɛ kaa kun ǹ nə́ pɛ, mà Tɛrtulusu sonbore pɛ. ¹⁰ Kii lɛ bɛ́ á zii kɔ Pooli la mà a boo da, Pooli pɛ: “Masɛ á doɛ̃ má a lɛ̀ damata ke, n nə́ gána kɛ a kiri sii yɔrɔ‐bɔle lɛa. Bɛ lɛ nɛ ma foo á doa nɛ man bɔlɔ pɛ n yɔrɔ‐a. ¹¹ N din ga a ganaa, a tɔn kiɛ̃ lɛawaa fulupaa la wa, masɛ woo Zeruzalɛmu, má woo Lawa guguru kɔ. ¹² Ǹ da masɛ yaa liere koe ka min kɔ́n nɛ Lawa a kion wa, ǹ da ma yaa zaman sɔsɔmɛ lɛsɔkɔn kion kɔ́n nɛ wa, hinlaa kiwi lɛ a bǎã kɔ́n nɛ wa. ¹³ Minin kɛn lɛn bɛ́ soɛ diɛ masɛ la ka siin mɛnɛn nɛ, ǹ ba boe la ǹ nə ǹ kɔ́n nyaa n nɛ sonbore lɛa wa. ¹⁴ Sɛnɛ, ma bɛ́ lɛ koe màn mɛn ganaa, man n die bɛ pii n ni: Masɛ n wɔ digolon Lawa kɛ guguru koe, á kɔnpii ka zii dii kɛ nɛ, ǹ bɛ́ mà Zii mɛn lɛ n soɛ lɛa. Sɛnɛ, màn mɛn tumaa bɛ́ kiɛ̃ nɛ, Muizu a landa sɛ́wɔ laanka Lawa a boo gii‐dalin sɛ́wɔn nɛ, má golee bɛ tumaa li. ¹⁵ Ma foo á doa‐n Lawa ganaa, bɛa foo‐doa kɛ lɛ tá ǹ dɔn dinin lon, min din tumaa, a sonboren laanka a baraan nɛ, ǹ tumaa yii á re kiɛ ǹ nə n bɔ gerebaa nɛ. ¹⁶ Bɛ lɛ nɛ ma tá n doɛ ma á dí nyɛɛ, màn mɛn bɛ́ toɛ, ma foo baran ma zɛ̀rɛ baa Lawa laanka minbuiinin yɔrɔ‐a wa. ¹⁷ Lɛ̀ gigiã á kiɛ̃ kio, má wusoo má daa dɔmalɛ ǹ màn kɔ ma tɔrɔ minin la, má daa dɔn, má wúlu màn bɔ má kɔ Lawa la Zeruzalɛmu. ¹⁸ Man má goã bɛ lɛ zɛnɛɛ, ǹ nə́ daa ma yaa Lawa a kion, bɛ̀ ma bɛ́ má gɔ̀ bɔ ma din ganaa. Zaman dɔ din goã kun ma‐n wa, n tɔn sii lɔlɔkɔn pɛ. ¹⁹ Sɛnɛ, Azii gána a Zuifun kɔnɔn man nə́ goã; bɛ̀ má sã ǹ sii zɛnaa, bɛn lɛn doamaa nɛ ǹ goã kànaa, ǹ ma gòãn goa n nɛ. ²⁰ Ma bɛ́ má pɛ kiri‐wɔlen kuru lɛ yɔrɔ‐a máa ma á waa‐n la máa geren yii á re kiɛ, bɛ lɛ nɛ ǹ tá kiri we ma ganaa, kɔntan bɛ a lɛa nɛ. Bɛ̀ bɛ bie wa, ǹ dinin mɛnɛn bɛ́ kànaa, bɛ̀ ǹ tá ma zɛ̀rɛbaa ǹ sii kɔsɔ yii, ǹ pɛ.” ²² Kii Feliksi lɛ bɛ́ màn gigiã doɛ̃ bɛa zii kɛ lɛ wɔ gɔn la, á pɛ ǹ nɛ: “Bɛ̀ sɔraasin goledɛnaa Liziasi daa ǹ mɛn waáraa, ma á re kaa sii lɛ yɔrɔ boe.” Bɛ a pɛ kio, á ǹ kaa. ²³ Sɔraasin kuru mìilandɛnaa mɛn bɛ́ giɛ Pooli walan, Kii Feliksi pɛ bɛ nɛ, mà a Pooli da kòso‐n. Sɛnɛ, mà a toa a din gɔn wìi a lɛa boɛɛn nɛ, mà a toa a giaáran nə dɔmalɛ tɛn zɛnaa nɛ. ²⁴ Lɛawaan kɔnɔn kiɛ̃ kio, Feliksi laanka a lɔ Druzili daa kun. A lɔ lɛ na á goã Zuifu tɔrɔ lɛa. Kii lɛ pɛ mà ǹ da ka Pooli ni, a boo da golee Yezu Krita li lɛ wɔ gɔn la, asɛ nə n too kɔ a lon. ²⁵ Sɛnɛ, Pooli bɛ́ á yoo á boo diɛ sii pepere zɛnaa wɔ gɔn la, ka din‐kuĩ ni, ka biɛ̃ ǹ kiri kɛ nɛ, nyɛ́ɛ Feliksi kũ. Á tɔ́n pɛ Pooli ni: “N lɛ tã bɔrɔ. Bɛ̀ ma biikoo kɔsɔ yɛ, ma á re n bíi.” ²⁶ Kii lɛ na á goã taasɛ, mà Pooli á re asɛ lɛ pii ka wɔrɔ nɛ, bɛ lɛ nɛ á goã lɛ diɛ la gunyin damata, mà a da sùn baa kun ka asɛ nɛ. ²⁷ Lɛ̀ paa bɛ kio, Pɔrsiisi Fɛstusu daa Feliksi a bǎã saa. Feliksi bɛ́ giɛ li a Zuifun foo kɔɔ̃n kɔ ǹ sii zɛnaa, á Pooli toa kòso‐n.

¹ Lɛawaa sɔɔ a dɔ kio gána kɛ nɛ, Kii Fɛstusu bɔ Sezaaree kiwi á woo Zeruzalɛmu. ² Zuifun wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka ǹ min yii guguru‐an nə́ daa a li, ǹ nə́ ǹ busii pɛ nɛ, ³ mà a bǐɛ̃ kɔ ǹsɛn‐a, a da ka Pooli ni Zeruzalɛmu. Sonbore, maǹ nə́ n lɛ kaa kun ǹ nə́ die gɔn diɛ Pooli ganaa ǹ dɛ zii la. ⁴ Sɛnɛ, Fɛstusu nə́ ǹ lɛ si mà Pooli n kòso‐n Sezaaree, mà ka bɛ dɔ din ni, mà asɛ dinmaa lɛ n die wusii a wo walan sisia. ⁵ Á tɔ́n pɛ ǹ nɛ: “Bɛ̀ á daa yaa giĩ kɛ lɛ sii kɔkɔrɔ kɔn zɛnaa sonbore, kaa nyɛɛnaandɛnan nə n ta kun ma nɛ Sezaaree, ǹ na a zɛ̀rɛ baa walan.” ⁶ Fɛstusu a bele bɔ ǹ li Zeruzalɛmu kiwi kiɛ̃ lɛawaa kiwisi hinlaa fù kɛ miã la wa. A bɛ́ á dɔ Sezaaree lɔn gɔrɔ, a lɛawaa, á woo giã kiri‐wɔlen bǎã nɛ, á pɛ mà ǹ da ka Pooli ni. ⁷ Pooli bɛ́ á daa lɔn gɔrɔ, Zuifun mɛnɛn nə bɔ Zeruzalɛmu ǹ nə́ daa, bɛn nə́ yoo ǹ ná a lɛnpɛnɛ, ǹ ná a zɛ̀rɛ biɛ ka sii kaka gigiã nɛ. Sɛnɛ, ǹ goã boe la ǹ tá nyɛɛ taãn‐taãnɛ, mà bɛa siɛn kɛn lɛn man sonbore lɛa wa. ⁸ Pooli na á goã pii a din wɔ gɔn la: “Ma sii kɔ́n zɛnaa á Zuifun landa ziziɛ̃ wa, ma Lawa a kion kɛ a soɛ̃ sii kɔ́n zɛnaa wa, ma màn kɔ́n da Rɔmu a kii gole gole lɛ dɔ ganaa wa.” ⁹ Sɛnɛ, Fɛstusu bɛ́ giɛ li mà a sii kɔɔ̃n kɔ Zuifun ganaa, á pɛ Pooli ni: “N tá li n wo Zeruzalɛmu, n kiri lɛ nə n kuru walan masɛ yɔrɔ‐a ya?” ¹⁰ Pooli pɛ: “Man Rɔmu a kii gole gole lɛ a kiri wɔ ǹ bǎã‐n kɛnɛn, masɛ a kiri lɛ nə n kuri kànaa. Zuifun mɛnɛn bɛ́ kànaa ke, ma dɔ din yii bɛ́ a ganaa taãn‐taãnɛ, ma màn kɔ́n la ǹ la wa. ¹¹ Bɛ̀ ma zɛ̀rɛ‐n sonbore, bɛ̀ ma sii la sonbore, sii mɛn bɛ́ gɛ̀ dɔlɔ boe ka bɛ da ma mìi ni, ma ba n piɛ̃ ka gɛ̀‐n wa. Sɛnɛ, minin kɛn bɛ́ masɛ zɛ̀rɛ biɛ ka siin mɛnɛn nɛ, bɛ̀ ǹ ba sonbore lɛa wa, min kɔ́n doamaa bie a ma kɔ ǹ la wa. Bɛ lɛ taman yii, man giɛ li Rɔmu a kii gole gole lɛ sii kɛ lɛ a yɔrɔ‐bɔle baa.” ¹² Bɛ kio, Fɛstusu boo da kun ka a yiri kɔmala wolen ne, a bɛ́ á nya, á pɛ Pooli ni: “Táa ma n giɛ li kii gole gole lɛ nə n sii lɛ yɔrɔ bɔ, n tá re woe walan le!” ¹³ Lɛawaan kɔnɔn kiɛ̃ kio, Kii Agripaa laanka ǹ miãnɛn Berenisi daa n yii kɔ Fɛstusu li Sezaaree kiwi. ¹⁴ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ lɛawaa paa bɔ, Fɛstusu Pooli a sii lɛ boo da kii Agripaa nɛ: “Giĩ goon tá kànaa, má daa yaa Feliksi toa kòso‐n. ¹⁵ Ma bɛ́ má woo Zeruzalɛmu, wúlu‐bɔlen goledɛnan laanka Zuifun nyɛɛnaandɛnan nə́ daa a zɛ̀rɛ baa ma li, ǹ nə́ pɛ ma nɛ, mà ma dɔlɔ da a mìi ni. ¹⁶ Má nyaa ǹ nɛ máa bɛ ba n zɛnɛɛ wɔsɛn Rɔmu gána minin li wa. Wɔsɛn ba kòso nɛ koe min la, a da yaa wɔ n wɔ tɔn nə ǹ kaa kɔn yɔrɔ‐a, wɔ a zɛ̀rɛ‐baalin wɔ ma, wɔ zii kɔ a din dɔ la, a n bɔlɔ pɛ a zɛ̀rɛbaa ǹ sii lɛ wɔ gɔn la wa. ¹⁷ Bɛ lɛ nɛ ǹ nə́ daa kànaa, man yii da wa, a lɛawaa gɔrɔ, má woo giã kiri‐wɔ ǹ bǎã nɛ, má pɛ máa ǹ da ka giĩ lɛ nɛ. ¹⁸ A zɛ̀rɛ‐baalin lɛn bɛ́ ǹ nə́ n lɛ sɔkɔn a li lɔn gɔrɔ, maa taasiɛ bɛ́ á goã sii kakan mɛnɛn‐a, ǹ bɛ kɔ́n pɛ a paǹ li wa. ¹⁹ Liere kooron man nə́ goã ǹ bii ni ǹ Lawa a zii wɔ gɔn la, ka giĩ kɔ́n dɔ nɛ a tɔ n Yezu, min mɛn bɛ́ á gã dinin, sɛnɛ, Pooli sɛ mà a yii á koo. ²⁰ Masɛ a doɛ̃ ma bɛ́ re kɛ miã siin kɛn yɔrɔ boe lɔn wa, bɛ lɛ nɛ má pɛ Pooli ni, máa bɛ̀ á lɛ koe a wo Zeruzalɛmu, ǹ na a kiri lɛ kuru walan. ²¹ Sɛnɛ, Pooli mà asɛ a sii lɛ n siĩni, a n yɔrɔ bɔ kii gole gole kɛ li. Bɛ lɛ nɛ masɛ máa ǹ toa kòso‐n, bɛ̀ ma baa boe diɛ kii gole gole lɛ la.” ²² Agripaa tɔ́n pɛ Fɛstusu ni: Ma dɔ á giɛ li man too kɔ giĩ kɛ lon.” Fɛstusu ná a lɛ si: “Biɛ̃ bɛ á die yɔrɔ boe.” ²³ A lɛawaa, Agripaa laanka Berenisi daa ka min golebaa nɛ, ǹ nə́ wɔ kɔn‐yɛ ǹ kion kun ka sɔraasi gɛ̀lɛ dadara dɛnan nɛ, ka kiwi lɛ a min yii guguru‐an nɛ. Fɛstusu boo da, ǹ nə́ daa ka Pooli ni. ²⁴ Fɛstusu nə́ n lɛ bũ á pɛ: “Kii Agripaa ganaa, ka min mɛnɛn tumaa bɛ́ kun wɔsɛn nɛ, ka yii tá giĩ kɛ ganaa. Zuifun tumaa na á daa masɛ li Zeruzalɛmu kiwi, ka kànaa nɛ, giĩ kɛ a sii ganaa. Maǹ nə́ goã n lɛ dii, mà giĩ kɛ doamaa bie a yii goã koo doo wa. ²⁵ Ma kɔn nə sii yɛ a ganaa màn mɛn nə́ gɛ̀ dɔlɔ boe wa. Sɛnɛ, a bɛ́ á pɛ mà a sii nə n yɔrɔ bɔ kii gole gole kɛ li, man die diɛ walan le. ²⁶ Ma bɛ́ re màn mɛn kiɛ̃ taãn‐taãnɛ, ma dia kii gole gole lɛ la giĩ lɛ wɔ gɔn la, ma yii bɛ́ a ba bɛ ganaa wa, bɛ lɛ nɛ ma daa nɛ ka tumaa yɔrɔ‐a, sanparɛ nsɛ kii Agripaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, lɛsɔkɔn kɛ kio, ma màn kɔ́n yɛ ma kiɛ̃ giĩ lɛ wɔ gɔn la, ma dia kii gole gole lɛ la. ²⁷ Sonbore, má yɛ máa mìi ba la n kòso nɛ dia bǎã nɛ, bɛ̀ ǹ nə́ ǹ ba a zɛ̀rɛbaa ǹ siin kiɛ̃ n da li wa.”

¹ Agripaa pɛ Pooli ni: “N tá boe la n boo da n nə n din a zɛ̀rɛ baãnaabaa nyaa.” Pooli nə́ n gɔn nyɔmaa, á n lɛ bũ á boo da: ² Kii Agripaa ganaa, ma foo á kɔɔ̃n pelo, ma golee n yɔrɔ‐a, Zuifun bɛ́ ma zɛ̀rɛ biɛ ka siin mɛnɛn dinin tumaa nɛ, man bɔlɔ pɛ bɛn wɔ gɔn la. ³ A giala, n din tá wɔsɛn Zuifun landa siin tumaa doɛ̃ taãn‐taãnɛ, ka wɔa liere kɔ ǹ siin ni. Ma nə n nyankoe n foo kũ n nə n too kɔ ma lon. ⁴ A kũ maa boɛɛnmaa ganaa, ma biikoo mɛn zɛnaa ma tɔrɔ minin bii Zeruzalɛmu kiwi, Zuifun tumaa tá bɛ doɛ̃. ⁵ Bɛ̀ ǹ tá li ǹ taãn pɛ, ǹ tumaa á doɛ̃ mà man má goã Fariziɛ̃ lɛa, kun ka wɔa landa sii zɛnaa a laa wolen kɛn nɛ. ⁶ Lawa lɛ kɔ wɔ digolon la ka sii mɛn nɛ, masɛ foo bɛ́ doa‐n bɛ lɛ ganaa, bɛ lɛ a lɛa nɛ ǹ tá kiri we ma ganaa pelo. ⁷ Wɔsɛn tɔrɔ kiɛnlɛ fulupaa kɛ lɛ din tumaa dɔ foo n doa nɛ, mà bɛa lɛ‐kɔ kɛ lɛ lɛ á re piɛ̃, bɛ lɛ nɛ ǹ tá n gù we yii, ǹ nə́ Lawa guguru koe tèlò laanka penleen ne. Kii Agripaa, bɛa foo‐doa sii ganaa kɛ lɛ din dɔ a lɛa nɛ Zuifun tá ma zɛ̀rɛ biɛ. ⁸ Wàa na á baa ǹ tá taasɛ, mà Lawa a boe la a geren yii kaa wa? ⁹ Masɛ dinmaa lɛ n má goã taasɛ, máa ma doamaa nɛ man doa ka yɔrɔ din tumaa nɛ, ma zia da Yezu tɔ kɛ lɛ a goleemali wolen ganaa. ¹⁰ Man má bɛ lɛ zɛnaa Zeruzalɛmu kiwi. Má Lawa a min gigiã kaa kòso‐n, wúlu‐bɔlen goledɛnan man nə́ goã ǹ nə́ bɛa pàã kɔ ma la. Ma dɔ goã lɛ koe kun ka min gialakunun kɛn nɛ, wɔ ǹ dɛ ǹ gã. ¹¹ Man má goã we lɛsɔkɔn kionən ne gunyin damata, bɛ̀ ma Lawa a minin lɛn nɔmaa, man má goã giɛ li, ǹ nə n piã ka ǹ golee Lawa li ni. Maa foo‐yoo lɛ bɛ́ á gole kɔ á la yii ni, má goã ǹ kio lui yǎa kiwi kɔsɔn nɛ, ma nə́ ǹ nɔmiɛ. ¹² Wúlu‐bɔlen goledɛnan man nə́ goã ǹ nə́ lɛ kɔ, ǹ nə́ zii kɔ ma la, mà ma wo Damaasi kiwi bɛ lɛ ganaa. ¹³ Kii lɛ ganaa, ma bɛ́ zii la woe penleen ne, má wɔlɔ fúlu kɔ́n yɛ á bɔ lon, a tɛ‐pɛ la wasa wɔ nɛ, á daa kaa ma laanka maa tá kun wolen la. ¹⁴ Wɔ tumaa bɔ wɔ kaa. Masɛ tɔ́n lɛn kɔ́n ma boo diɛ ma nɛ ka wɔ dinin Ebrə́ bɔlɔ nɛ: “Sooli, wàa na á baa n tá fuu nyɛɛ masɛ nɛ? N piã ka masɛ‐n lɛ n baraa lɛa n nə́ zɛnɛɛ n din ni, ka tɔɔ wɔ bɛ́ lɔn, tɔɔ mɛn bɛ́ n piɛ̃, a nə n gòã toe a dɛ ǹ bàlà ganaa.” ¹⁵ Ma tɔ́n nɔ̀n da: “Dɛnaa, die n ka nsɛ nɛ?” Dɛnaa lɛ pɛ: “Masɛ Yezu ni, ma n fuu kɛ lɛ nyɛɛ masɛ din ni. ¹⁶ Sɛnɛ, yoo n golee n gòãn la, a giala, maa din nyaa n nɛ ǹ mìi n ke: Man má n bɔ má n koa maa dí‐nyali lɛa. N yii sii mɛn yɛ, ka a gigiã kɔsɔn mɛnɛn dɔn bɛ́ ma tá re ǹ nyɛɛ n nɛ, man má n bɔ má n koa máa n tá re bɛn siére biɛ. ¹⁷ Maa á re n tamaɛ Zuifu tɔrɔn kɛn bii, ka tɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn dɔn bɛ́ ma á re n diɛ ǹ li. ¹⁸ Man die n diɛ ǹ li n nə ǹ yii bũ, ǹ soo ǹ nə n bɔ wɔlɔ tì li, ǹ da wɔlɔ fúlu ganaa, ǹ nə n bɔ Sɛtaan a pàã giulun ǹ da Lawa ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, bɛ̀ ǹ nə́ golee masɛ li, Lawa nə n sii baraan toa ǹ nɛ, ǹ dɔn nə bǎã yɛ kun ka Lawa wɔn nɛ.” ¹⁹ Pooli pɛ: “Kii Agripaa ganaa, bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la, bɔ lon a din nyaa masɛ nɛ wole kɛ lɛ màn mɛn pɛ, man piã a bɔlɔ‐n wa. ²⁰ Man má Lawa a boo pɛ bǎã tumaa nɛ, Damaasi kiwi bɔrɔ, bɛ kio Zeruzalɛmu kiwi, ka Zudee gána din tumaa nɛ, ma tɔ́n daa dɔ tɔrɔ kɔsɔn ganaa. Man má pɛ máa minin nə n taasɛ, ǹ wusoo ǹ sii baraan kio, ǹ golee Lawa li, ǹ dí nya màn mɛn nə́ nyɛɛ, maǹ nə́ wusoo n sii baraan kio. ²¹ Bɛ lɛ a lɛa nɛ Zuifun nə́ ma kũ Lawa a kion, ǹ nə́ ga li mà ǹ ma dɛ ma gã. ²² Sɛnɛ, Lawa a dɔmalɛ barka nɛ, ma yii goã koo á daa dɔ pelo ganaa, man siére biɛ pàãdɛnaa dadaran laanka a bɔnboɛɛnɛn yɔrɔ‐a. Lawa a boo gii‐dalin nə goã ǹ nə́ màn mɛn pɛ lɛlɛ‐lɛlɛ, mà á re n zɛnɛɛ, ma bie kɔsɔ pii á kiɛ̃ bɛ lɛ la wa. ²³ A na á n pɛ mà Minin Nyin‐sili lɛ á re die, ǹ nɔmaa, ǹ dɛ a gã, sɛnɛ, a din nə die yii kaa wole binaa biɛ á n bɔ geren bii, a kirisibaa ǹ wɔlɔ fúlu bɔ Zuifu tɔrɔn laanka tɔrɔ kɔsɔn manɛ.” ²⁴ Pooli bɛ́ boo diɛ miɛ̃, Fɛstusu nə́ n lɛ bũ á pɛ ka lɛn gole ne: “Pooli ganaa, n yii a kɔɔ̃n wa! N daraa gole lɛ ná a n yiri yoo.” ²⁵ Pooli pɛ: ”Kii Fɛstusu ganaa, ma yiri yoo wa. Sonbore laanka yii kɔɔ̃n baa ǹ boo ne ma á diɛ. ²⁶ Ma bɛ́ boo diɛ ka kii Agripaa mɛn nɛ, ma á doɛ̃ taãn‐taãnɛ, bɛ tá siin kɛn lɛn tumaa siére‐a, ǹ kɔ́n ba duri‐n la wa, a giala, bɛa siin kɛn lɛn bɛ́ ǹ bie ǹ nə́ n zɛnaa duri‐n wa. ²⁷ Kii Agripaa ganaa, Lawa a boo gii‐dalin nə màn mɛn pɛ, n golee bɛ li ya? Ma á doɛ̃ máa n golee bɛ li.” ²⁸ Agripaa tɔ́n pɛ Pooli ni: “A na á goã boɛɛnɛ n ma bɔyaa n ma baa Krita a min lɛa kəni?” ²⁹ Pooli pɛ: “Ta gɔrɔ nɛ, ta a kio ne, Lawa die a zɛnaa, n din laanka maa pelo a too kɔmalon wolen kɛn lɛn tumaa nə n baa ka ma bɛ́ lɔn, a n bɔ fɔlɔ biɛn kɛn nɛ ma ganaa.” ³⁰ Kii Agripaa laanka ǹ miãnɛn Berenisi ni, ka kii gole Fɛstusu ni ka lɛsɔkɔn wolen lɛn tumaa yoo. ³¹ Ǹ bɛ́ soe ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ: “Giĩ kɛ sii la màn mɛn nə́ gɛ̀ dɔlɔ hinlaa da kòso‐n boe wa.” ³² Agripaa pɛ Fɛstusu ni: “Bɛ̀ Pooli lɛ din bie á pɛ, mà asɛ a sii lɛ a yɔrɔ‐bɔ dɔ kii gole gole kɛ li wa, bɛ̀ gɔn tá boe la a n bɔ a ganaa.”

¹ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ pɛ, mà wɔ n die we tà kuru ǹ goo ne wɔ wo Italii gána nɛ, ǹ nə́ Pooli laanka kòso nɛn kɔsɔn kɔ sɔraasin kuru mìilandɛnaa goon la, a tɔ n Zulusu. Sɔraasin kuru mɛn bɛ́ Kii Gole kɛ tɔ ná a ganaa, bɛ a goledɛnaa nɛ. ² Wɔ́ wɔ Adramiti kiwi a tà kuru ǹ goo goon ne, bɛ doamaa nɛ a bɔ Azii gána genli a kiɛ̃. Wɔ́ wɔ, wɔ́ woo ka Aristarki‐n kun wɔ nɛ, Masedoanɛ gána min ni, a n boe Tesaloniki kiwi. ³ Wɔa woo a lɛawaa, wɔ́ dɔ Siidɔn. Zulusu na á goã Pooli kuĩ ka minbuiinbaa nɛ, á lɛ kɔ mà Pooli wo bɔ a giaáran li kiwi gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛn na a laadoo siin zɛnaa nɛ. ⁴ Wɔ bɛ́ wɔ́ yoo walan, Siipri gána mɛn bɛ́ mu bii, wɔ́ bɔ bɛ para li, a giala, bɛ̀ wɔ́ pɛ wáa wɔ n woe pepere, piɛ̃ nə n diɛ wɔ lɛ. ⁵ Yìsi mu mɛn bɛ́ kaa‐n Siliisii gána laanka Panfilii gána lɛ, wɔ bɛ kuru wɔ́ woo dɔ Miira kiwi, Liisii gána nɛ. ⁶ Sɔraasin kuru mìilandɛnaa lɛ Alɛksandrii kiwi a tà kuru ǹ goo goon yɛ walan, woe Italii gána nɛ, á wɔ gisĩ á wɔ kaa bɛ nɛ. ⁷ Wɔ́ lɛawaa gigiã zɛnaa bɛ̀ wɔ n mu kuri woe boɛboɛ. Wɔ n wɔ́ nɔmaa wɔ́ tɔ́n woo dɔ Kinidi gána paǹ li, sɛnɛ, piɛ̃ bɛ́ n diɛ wɔ lɛ, wɔ a boe la wɔ wo nyɛɛnɛ pepere wa. Wɔ́ n yɔrɔ dia gɔsɛ, Salmone bǎã la, wɔ́ daa bɔ Krɛti gána paǹ kɛ li. ⁸ Mu‐kurii lɛ kaka kɔ wɔ ganaa parsiini, sɛnɛ, wɔ bɛ́ kiɛ̃ gána lɛ paǹ li, wɔ́ woo dɔ bǎã goon ne, ǹ nə́ bíi “Goon golee ǹ bǎã sonbore”, a wɔlɔ a sɔsɔɔ Laasee kiwi ganaa wa. ⁹ Wɔ́ biikoo gigiã ziziɛ̃ walan, lɛ sɔɔ kɛ dɔ́ kiɛ̃, mu‐kurii a siĩn doo wa. Bɛ lɛ na á toa, Pooli nə́ n gɔn waa á pɛ: ¹⁰ ”Maa giaáran ganaa, masɛ yii ná a ganaa máa mu‐kurii kɛ á re baraa koe. Bɔ̀n tá re tà kuru ǹ goo lɛ laanka a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan yii, ka wɔ dininmaan lɛn dɔn nɛ.” ¹¹ Sɛnɛ, sɔraasin kuru mìilandɛnaa lɛ sɛ foo na á goã doa‐n tà kuru ǹ goo dabaali lɛ laanka ǹ dɛnaa lɛ a boon ganaa, á la Pooli wɔ nɛ. ¹² Bɛa goon golee ǹ bǎã lɛ a siĩn min giã a‐n bɔ̀nɔn wa, bɛ lɛ taman yii, tà kuru ǹ goo lɛ gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ minin lɛn gigiã mà wɔ daa wɔ wusoo wɔ mu kuru, wɔ ga a ganaa, bɛ̀ wɔ á boe la wɔ dɔ Feniksi kiwi, wɔ bɔ̀nɔn zɛnaa walan. Bɛ n Krɛti gána a goon golee ǹ bǎã goon lɛa, goo á boe la a n toa lɛ̀nyɛɛn laanka gusin a lɛ̀ gùrù gisi ganaa a wɔ a nɛ, á boe la a n toa lɛ̀nyɛɛn laanka gɔsɛ a lɛ̀ gùrù gisi dɔ ganaa a wɔ a nɛ. ¹³ Piɛ̃ boɛɛn kɔ́n yoo gusin a lɛ̀ gùrù ganaa á boe, ǹ nə́ taasɛ mà ǹsɛn sii á die yɔrɔ boe. Ǹ nə́ tà kuru ǹ goo lɛ a da mu‐kurii ganaa giala kɔ, bɛ̀ ǹ nə ǹ ba ǹ wɔlɔ lui Krɛti gána lɛkoro ganaa wa. ¹⁴ Sɛnɛ, boɛɛn nɛ gɔrɔ, nyɛ́ɛ da ǹ piɛ̃ gole mɛn bɛ́ boe lɛ̀giala laanka gɔsɛ a lɛ̀ gùrù gisi ganaa, bɛ́ yoo gána lɛ a kele bǎãn nɛ, á daa n duwə́ wɔ la. ¹⁵ Piɛ̃ lɛ tà kuru ǹ goo lɛ lɛ goa, wɔ bɛ́ wɔ a boe la wɔ á yɔ boe a ganaa wa, wɔ́ toa á tà kuru ǹ goo lɛ nyanaa á woo ne. ¹⁶ Gána boɛɛn kɔ́n nə́ mu bii, a tɔ n Kloda, wɔ́ bɔ bɛ a gusin a lɛ̀ gùrù ganaa á n kɔ wɔ siã boɛɛn nɛ, wɔ́ n doa wɔ́ boo la wɔ goo lɛ a boɛɛn kɛ kũ, sɛnɛ, bɛ ná a n zɛnaa ka nɔmaa gole ne. ¹⁷ Ǹ bɛ́ ǹ nə́ da tà kuru ǹ goo gole lɛ nɛ, bɛ kio ǹ nə́ tà kuru ǹ goo gole lɛ yii ka biɛn nɛ. Ǹ bɛ́ ǹ ba li tà kuru ǹ goo lɛ wo dii Liibii a nyɔɔsɔ̃ la wa, ǹ nə́ goo lɛ a mɔnaa gole kɛ lɛ bɔ, ǹ ná a sii toa piɛ̃ gɔn, a dɔ́ wɔ nyanaa miɛ̃ á woo wɔ nɛ. ¹⁸ A lɛawaa, piɛ̃ lɛ bɛ́ tɔ́n bìn diɛ wɔ ganaa taãn‐taãnɛ, ǹ nə́ mɛ la ǹ nə́ tà kuru ǹ goo lɛ a guĩ zuĩ mu li. ¹⁹ A lɛawaa sɔɔbaa ǹ wɔ pinaa, goo lɛ a dabaalin lɛn dininmaan nə́ tà kuru ǹ goo lɛ a gɔ́ɔ̃gɔ́ɔ̃ ǹ mànan waa, ǹ nə́ ǹ zũ mu li. ²⁰ Lɛawaa gigiã kiɛ̃ wɔ a wasa yii wa, wɔ a leeren dɔn yii tèlò‐n wa. Piɛ̃ lɛ dɔ pàã bɛ́ tɔ́n gole taãn‐taãnɛ, wɔ́ nɔmaa wɔ́ taasɛ wáa wɔ a re n boe kɛ‐n wa. ²¹ Á bele bɔ dɔn wɔ a màn bii wa. Pooli tɔ́n yoo á golee minin lɛn bii, á pɛ: Toa bɛ̀ ka n ka masɛ a boo si wɔ giã Krɛti, bɛ̀ fuu kɛ laanka bɔ̀n kɛ a wɔ yii wa. ²² Sisia man pii ka nɛ, ka n foo taã, a giala, wɔ a min goon din ba re goɛ̃ kɛ‐n wa, tà kuru ǹ goo lɛ sɛ n die bɔ̀n biɛ. ²³ Sonbore, tèlò‐n, masɛ bɛ́ Lawa mɛn wɔ lɛa, man dí nyɛɛ nɛ, bɛ a lon a dia dí‐a wole goon ná a n din nyaa ma nɛ. ²⁴ Á pɛ ma nɛ: “Nsɛ Pooli baran nyɛ́ɛ baa wa, pàã nɛ, nsɛ golee Rɔmu kii gole gole lɛ yɔrɔ‐a, kiri nə n wɔ n ganaa. Á pɛ dɔn, ma ma miãn mɛnɛn bɛ́ kun ka ma nɛ mu‐kurii kɛ lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ, mà Lawa á die bɛn dɔn boe a nɛ maa lɛa.” ²⁵ Maa giaáran lɛn, ka n foo taã! Masɛ foo á doa‐n Lawa ganaa, ma boo mɛn pɛ ka nɛ, a nə n zɛnɛɛ miɛ. ²⁶ Wɔa goo lɛ doamaa nɛ a wo n din dɛ gána kɔ́n ganaa mu bii. ²⁷ A tèlò fulusiibaa ǹ wɔ n ke, piɛ̃ lɛ n wɔ biĩ mu gole gole lɛ la. Làan biikoo li, goo‐dabaalin lɛn nə́ taasɛ ǹ nə́ dɔ̃, mà wɔ diri tán kɔ́n la. ²⁸ Ǹ nə́ biɛ zũ ka màn na a ganaa, ǹ nə́ ga mu lɛ a zuzulubaa ganaa, ǹ nə́ yɛ mà mu lɛ a zuzulubaa n mɛtɛrɛ pusi. Nyɛɛn boɛɛn doo ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ biɛ lɛ zũ, ǹ nə́ yɛ mà mu lɛ a zuzulubaa n mɛtɛrɛ pɔsɔɔ. ²⁹ Nyɛ́ɛ na á goã ǹ ganaa mà wɔa tà kuru ǹ goo lɛ á re n toe kɔlɔn nɛ, bɛ lɛ nɛ ǹ nə́ goo lɛ a kurə́ ǹ kɔlɔ dadara sii a biɛ yii goo lɛ kio ganaa, ǹ nə́ ǹ gisĩ mu li, ǹ nə́ n yii da mà lɛ̀ waa fufuu. ³⁰ Goo lɛ a dabaalin lɛn man giɛ li ǹ soo ǹ baa si, ǹ nə́ goo boɛɛn kɛ bɔ ǹ nə́ diɛ mu la, mà ǹsɛn man woe kɔlɔ dadaran yii goo lɛ nyɛɛn dɔ nɛ. ³¹ Pooli pɛ sɔraasin laanka ǹ mìilandɛnaa lɛ nɛ: “Bɛ̀ minin kɛn nə giã goo lɛ gɔ́ɔ̃‐n wa, ka ba boe la ka la wa.” ³² Sɔraasin lɛn nə́ goo boɛɛn lɛ a biɛn kuru ǹ nə́ toa á woo. ³³ Wɔ bɛ́ n yii diɛ lɛ̀ a waa la, Pooli pɛ mà min din tumaa màn bii: “A lɛawaa fulusii n ke pelo wɔ nə n yii diɛ, wɔ n wɔ a màn kɔ́n bii wa. ³⁴ Masɛ n pii ka nɛ, ka màn bii, a giala, ka laadoo tá màn‐bii ganaa ka yii boo la a goã koo. Masɛ n pii ka‐n doo, màn ba re pɔrɛɛ ka kɔ́n‐a wa.” ³⁵ Pooli bɛ́ á bɛa boon kɛn da á nya, á buuru saa, á barka da Lawa nɛ min tumaa yɔrɔ‐a, á tɔ́n pɔrɔ á sɔ̃. ³⁶ Wɔ tumaa foo taã, wɔ gogoonmaa màn bii. ³⁷ Wɔ tumaa a kaa kun na á goã min biɛ paa ka pɔsɔbaa ka sɔrɔ (276) tà kuru ǹ goo lɛ gɔ́ɔ̃ nɛ. ³⁸ Wɔ bɛ́ wɔ́ màn bii wɔ́ nya, ǹ nə́ belee lɛ sɛ waa ǹ nə́ zũ mu li, màn mɛn bɛ́ toɛ, tà kuru ǹ goo lɛ puusə kɔ. ³⁹ Lɛ̀ bɛ́ á waa, goo‐dabaalin lɛn nə tán lɛ dɔ̃ wa. Sɛnɛ, maǹ nə́ mu a na kɔn‐a ǹ bǎã kɔ́n yɛ, nyɔɔsɔ̃ na a lɛ‐a. Ǹ nə́ ga li bɛ̀ maǹ boe la, ǹ wo tà kuru ǹ goo lɛ doa bɛ ganaa. ⁴⁰ Ǹ nə́ kɔlɔ dadaran lɛn fore ǹ nə́ ǹ kaa mu li, ǹ ná a da baa ǹ lasan kɛn yii ǹ biɛn dɔn fore. Bɛ kio ǹ nə́ mɔnaa goon yii tà kuru ǹ goo lɛ a nyɛɛnaan ganaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, piɛ̃ nyanaa, ǹ bɛa nyɔɔsɔ̃ bǎã kɛ lɛ a zii saa. ⁴¹ Sɛnɛ, tà kuru ǹ goo lɛ woo n dɔ nyɔɔsɔ̃ li, á kũ walan, mu lɛ a duwə́ baraa lɛ ná a kio yiyiɛ. ⁴² Sɔraasin lɛn mà ǹ daa ǹsɛn nə́ kòso nɛn lɛn dɛ, mà bɛ bie wa mà ǹ tá re mu biɛ ǹ baa si. ⁴³ Sɛnɛ, sɔraasin kuru mìilandɛnaa lɛ bɛ́ a ba li a Pooli dɛ wa, á n piã ka n miãn lɛn taasiɛ lɛ nɛ. Min mɛnɛn bɛ́ boe mu baa la, á pɛ bɛn manɛ mà ǹ parɛ bibinaa nɛ, ǹ nə n dɔ mu li ǹ wo tán lɛ ganaa. ⁴⁴ Gialakunun kɛn tá re dii gɔn sɛlɛɛn la hinlaa tà kuru ǹ goo lɛ a yiyiɛ lɛkoron la. Wɔ tumaa dɔ́ woo dɔ tán lɛ la ka yɔrɔ kɛ lɛ nɛ, bɛ̀ màn kɔ́n ná a pɔrɔ wɔ ganaa wa.

¹ Fuu bɛ́ á n bɔ wɔ mìi ni ǹ mɛn waáraa, wɔ́ nɔ̀n da wɔ́ woo yaa, bɛ̀ gána lɛ tɔ n Malti. ² Gána lɛ a minin nə́ n da wɔ lɛ sɔnbɔraanɛ. La bɛ́ kiɛ, nyan nə boe, ǹ nə́ tɛ gole koa, ǹ nə́ wɔ kaa tán wɔ́ a lɛnpɛnɛ. ³ Pooli gɔn gere bisin goa mà a n kiɛ tɛ‐n, yǎa kɔrɔka soo tɛ gusuũ lɛ a lɛa, á n lɛ paraa a gɔn ganaa. ⁴ Gána lɛ a minin bɛ́ ǹ nə́ bɛa miɛ̃ kɛ yɛ, á lɛ n paraa‐n Pooli gɔn ganaa, ǹ nə́ pɛ kɔn nɛ: “Giĩ kɛ n die goɛ̃ minin nyin‐bɔle lɛa taãn‐taãnɛ, a laanɛ a gã mu li ke wa, Sonbore a re toɛ a la wa. ⁵ Sɛnɛ, Pooli nə́ n gɔn pɛsɛ̃, miɛ̃ lɛ mɛnaa tɛ‐n, bɛ̀ màn kɔ́n ná a zɛnaa a din ni wa. ⁶ Minin lɛn man nə́ goã n yii diɛ Pooli gɔn lɛ a yui laanka a dinmaa a gɛ̀ la. Sɛnɛ, a bɛ́ á belebɔ ǹ yii ná a ba baraa kɔ́n dɔ ganaa n zɛnɛɛ Pooli‐n wa, ǹ taasiɛ nə́ n bɔyaa. Ǹ nə́ mɛ la ǹ nə́ pii: “Dì goon ne!” ⁷ Gána lɛ a min yii guguru‐a tɔ n Pubulusu, bɛa wurun man nə́ goã kunu bǎã lɛ ganaa. Bɛ́ wɔ kũ á woo wɔ nɛ a piɛ wɔ giã walan, á wɔ kũ doɛ̃ sɔnbɔraanɛ yǎa lɛawaa sɔɔ. ⁸ Ǹ di na a goã lon wa, gɔ̀nɔn wɛɛ̃ laanka gɔ́ɔ̃ kuri na á goã a ganaa. Pooli woo a mìi la, á n gɔn da la á Lawa nyankɔ nɛ, a ná a kaka kɔ. ⁹ Bɛ kio, gána lɛ a min mɛn tumaa goã busulə lɛa, bɛn man nə́ goã die Pooli li, bɛ̀ ǹ gogoonmaa kaka kɔ. ¹⁰ Ǹ nə́ wɔ gɔ taãn‐taãnɛ, wɔ bɛ́ re wusii we tà kuru ǹ goo ne doo woe, ǹ nə́ wɔa zii tɔ wɔ ǹ laadoo màn din tumaa kɔ wɔ la. ¹¹ Mui sɔɔ bɛ kio, wɔ́ wɔ Alɛksandrii kiwi a tà kuru ǹ goo goon ne, a tɔ n "Dioskuru". Bɛa tà kuru ǹ goo lɛ na á bɔ̀nɔn zɛnaa Malti gána nɛ. ¹² Wɔ́ woo dɔ Sirakuzu kiwi wɔ́ golee walan, wɔ́ lɛawaa sɔɔ zɛnaa. ¹³ Wɔ bɛ́ wɔ́ yoo walan wɔ́ n da gána paǹ li, wɔ́ woo dɔ Rezio kiwi. A lɛawaa, piɛ̃ yoo á bɔ gusin a lɛ̀ gɔn la, wɔ́ woo dɔ Puzolo lɛawaa paa gɔ́ɔ̃ nɛ. ¹⁴ Wɔ́ woo wɔ dɔɔ̃nɔn kɔnɔn yaa walan, bɛn nə́ wɔ nyankɔ mà wɔ piizii goon zɛnaa ǹsɛn li. Wɔ n wɔ́ woo Rɔmu kiwi bɛa yɔrɔ kɛ lɛ la. ¹⁵ Wɔ dɔɔ̃nɔn mɛnɛn bɛ́ Rɔmu, bɛn bɛ́ ǹ nə́ wɔa daa boo ma, ǹ nə́ yoo ǹ nə́ daa yǎa Apiyusu kiwi a pii ni, ka tiin yu ǹ bǎã sɔɔ kɛ nɛ, ǹ nə́ n da wɔ lɛ. Pooli bɛ́ á ǹ yɛ, á barka da Lawa nɛ, á foo taã. ¹⁶ Wɔ bɛ́ wɔ́ dɔ Rɔmu kiwi, ǹ nə́ lɛ kɔ mà Pooli kion saa, sɛnɛ, sɔraasi goon na á goã a lɛduĩ. ¹⁷ Lɛawaa sɔɔ bɛ kio, Pooli lɛ dia Zuifun nyɛɛnaandɛnan la. Ǹ bɛ́ ǹ nə́ daa n lɛ sɔkɔn, á boon kɛn da ǹ nɛ: “Ma dɔɔ̃n giĩn lɛn ganaa, ma sii la ma tɔrɔ minin la wa, ma wɔ digolon landa sii kɔ́n sàabaa wa, sɛnɛ, maǹ nə́ masɛ kũ ǹ nə́ ma da kòso‐n Zeruzalɛmu, ǹ nə́ ma wɔ Rɔmu minin gɔn. ¹⁸ Bɛn bɛ́ ǹ nə́ nɔ̀n da ma la, má n bɔlɔ yala pɛ, maǹ nə́ baa re ma diɛ, a giala, ǹ sii kɔ́n yɛ masɛ wɔ gɔn la màn mɛn bɛ́ gɛ̀ dɔlɔ boe wa. ¹⁹ Sɛnɛ, Zuifun bɛ́ ǹ nə́ n piã, má nɔmaa má pɛ, máa ǹ masɛ a sii lɛ wɔ Rɔmu kii gole gole kɛ gɔn, a na a yɔrɔ bɔ. Ma bie má bɛ zɛnaa máa zɛ̀rɛ mɛnaa maa gána minin la wa. ²⁰ Bɛ lɛ a lɛa nɛ má lɛ dia ka la, ma tá a yɔrɔ pii ka nɛ, a giala, Izirayeli minin foo bɛ́ doa‐n sii mɛn ganaa, fɔlɔ biɛn man masɛ ganaa bɛ lɛ a lɛa.” ²¹ Ǹ nə́ Pooli lɛ si: “Sɛ́wɔ kɔ́n bɔ Zudee gána‐n, á daa wɔsɛn li n wɔ gɔn la wa, dɔɔ̃n kɔ́n dɔ daa á boo da hinlaa á n tɔ baraa pɛ wɔsɛn man wa. ²² Wɔsɛn man li n din ni n taasiɛ pɛ wɔsɛn nɛ, a giala, maǹ zia diɛ bǎã din tumaa nɛ n zii dii kɛ lɛ ganaa.” ²³ Ǹ lɛawaa mɛn bɔ, bɛ bɛ́ á dɔ, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ daa Pooli yaa a giã ǹ bǎã nɛ. Pooli boo da ǹ nɛ, á Lawa a kiibaa ǹ dí kɛ a nyɛɛ boo pɛ ǹ nɛ. A na á goã n doɛ á Yezu boo diɛ ǹ nɛ, a n boe Muizu a landa sɛ́wɔ nɛ ka Lawa a boo gii‐dalin sɛ́wɔn nɛ. A n giɛ li mà ǹ dɔ̃, mà màn mɛn nə n da a wɔ gɔn la, mà sonbore ne. Maǹ nə́ sùn lɛ baa baayɛlɛ yǎa wasa mɛ. ²⁴ Ǹ tɛnɛn nə́ lɛ kɔ ǹ nə́ golee a da ǹ boo lɛ li, sɛnɛ, gialakunun nə golee li duduu wa. ²⁵ Ǹ dininmaan boo bɛ́ a goã goon wa, ǹ ná a giala kɔ ǹ tá sasawɛɛ, Pooli tɔ́n boo kɛ da ǹ nɛ: Yiri Fu boo mɛn wɔ Lawa a boo gii‐dali Izayii lɛ‐n, mà a pɛ ka digolon manɛ, taãn nɛ: ²⁶ ”Wo tɔrɔ kɛ a minin li, n pɛ ǹ nɛ: Ka á re n too koe ka nɔmaa, ka a re boo miɛ wa, Ka á re giɛ ka yii laa, ka yii a re wɔlɔ yii wa. ²⁷ A giala, tɔrɔ kɛ lɛ a minin nə́ n foo laa, ǹ nə́ n toon tã, ǹ nə́ n yiin tã. Bɛ bie wa ǹ yii á re wɔlɔ yii, ǹ too á re boo miɛ,ǹ yiri á re a giala miɛ, ǹ wusoo ǹ da Lawa li, Lawa dɔ á re ǹ busu nyɛɛ ǹ foo ne, sɛnɛ, bɛ bɛ́ a bie ǹ yii li ǹ sii lɛa wa.” ²⁸ Pooli tɔn pɛ: Ka dɔ̃ kəni, mà Lawa na á bɛa kirisibaa ǹ boo kɛ lɛ dia tɔrɔ kɔsɔn la, bɛn tá re n too koe. ²⁹ A bɛ́ á bɛ da á nya, Zuifun lɛn nə́ yoo ǹ nə́ woo, bɛ̀ ǹ nə́ kɔn liere koe taãn‐taãnɛ. ³⁰ Pooli kion goon saa á giã a nɛ yǎa lɛ̀ paa ka buri. Minin mɛnɛn tumaa goã die n yii koe a ganaa, a na á goã kɔn yii ka bɛn nɛ walan. ³¹ A na á goã Lawa a kiibaa ǹ dí kɛ a nyɛɛ boo diɛ, a n minin darɛɛ wɔa Dɛnaa Yezu Krita a boo ganaa. A na á goã bɛa sii lɛ zɛnɛɛ a din gɔn wìi a lɛa, min ná a ba kurii a ganaa wa.