TIMOTE 1

1

1 Masɛ Pooli n Yezu Krita a dia dí‐a wole lɛa. Bɛ na á kɔnpɛ ka wɔ Kirisibaali Lawa laanka wɔ foo doamaa wole Yezu Krita a dí‐pɛ nɛ. 2 Masɛ n sɛ́wɔ kɛ diɛ nsɛ Timote la, nsɛ mɛn bɛ́ maa nɛ taãn‐taãn lɛa golee Lawa li gɔ́ɔ̃ nɛ. Díi Lawa laanka wɔa Dɛnaa Yezu Krita die ǹ bǐɛ̃ zɛnaa n nɛ, ǹ makara bɔ n ganaa, ǹ là nyantoro kɔ n la. 3 Ka má pɛ n nɛ lɔn, bɛ̀ ma bɛ́ woe Masedoanɛ gána nɛ, giã Efɛɛzi kiwi. Minin tá walan ǹ nə́ minin darɛɛ soɛ boon ganaa. Yǎa n pii ǹ ni mà ǹ na a lɛ diɛ. 4 Mà ǹ baran n paraa lɛlɛ boon kɛn ganaa, ka digolon tɔrɔ basa bɔ ǹ boo punpunun kɛn nɛ wa. Bɛ lɛ n die ka liere gigiã nɛ, a da yaa ǹ ba Lawa a dí nya ǹ gɔn kɛ nyɛɛ wa. Goleemali din sɔɔ̃ n bɛ doɛ̃. 5 Bɛa gɔn‐waa lɛ mìi n ka kɛ nɛ, máa ǹ kɔn narɛ ka gɔ́ɔ̃ fubaa nɛ. Máa taasiɛ sonbore goã ǹ lon, ka goleemali taãn nɛ, ǹ kɔn‐narɛɛ lɛ bɔ bɛn nɛ. 6 Min tɛnɛn nə́ kanaa ǹ nə́ bɛa zii kɛ da, ǹ dí n ka sɛ̀ kooro pɛ nɛ. 7 Maǹ nə́ n dinin biɛ Lawa a landa sii‐daraalin lɛa, a da yaa ǹ bɛ́ boon mɛnɛn diɛ, ǹ bɛ́ n parsii boe boon mɛnɛn li, ǹ dinin dɔn ba bɛn giala miɛ wa. 8 Wɔ á doɛ̃ wáa landa á siĩn sɛn, bɛ̀ á daa yaa bɛ̀ ǹ tá a dí nyɛɛ, ka a bɛ́ pii lɔn. 9 Sɛnɛ, wɔ ǹ siĩni wɔ kɛ giala ma. Landa bie á n koa sii sonbore zɛnaalin taman yii wa. A na á n koa landa tamaabaã wolen taman yii ka piã wolen ne, Lawa bɔlɔ tii wolen ne, sii baraa zɛnaalin ni, yii wɔ Lawa la wolen laanka zín bɔ Lawa‐n wolen ne, ka díi laanka náa‐dɛlen ne, ka gɛ̀‐dɛlen tumaa nɛ. 10 A na á n koa dɔn naarɛbaalin taman yii, ka giĩ ga kɔn li wolen ne, bɛ̀rɛ‐sãlin ni, soɛ‐bɔlen ne. Min mɛnɛn bɛ́ n lɛ koe ka sii ni, bɛ̀ ǹ wusoo ǹ kio, bɛn nɛ ka min mɛnɛn tumaa bɛ́, ǹ zɛnaa ǹ sii a kɔnpii ka daraa sonbore kɛ‐n wa. 11 Màn mɛn bɛ́ kɔnpii ka Boo Tii Kɔɔ̃n kɛ nɛ, á n kɔ ma la, bɛ lɛ n ka bɛ nɛ. Lawa mɛn bɛ́ gugurubaa ná a lon, a sii tumaa lɛ n piɛ̃ nɛ, bɛ lɛ a boo ne. 12 Ma á barka diɛ wɔa Dɛnaa Yezu Krita‐n parsiini, asɛ mɛn bɛ́ á dí lɛ a nya ǹ pàã kɔ ma la. Ma á barka diɛ nɛ, a giala á ga ma ganaa foo doamaa wole lɛa, á tɔ́n ma saa a dí ni. 13 Haalɛ ta má a tɔ ziziɛ̃ lɛlɛ, má fuu nyaa a minin manɛ, má kakaarɛ kɔ ǹ ganaa. Sɛnɛ, á makara bɔ ma ganaa, a giala, goleemali bɛ́ a goã ma lon wa, man má zɛnaa bɛ̀ ma yii á tɔn tì. 14 Sonbore ne, Dɛnaa bǐɛ̃ zɛnaa masɛ nɛ á la yii ni, á goleemali laanka kɔn‐narɛɛ dɔ kɔ ma la á la yii ni, maa tá kun ka Yezu Krita‐n lɛ taman yii. 15 Kɛ n boo taãn lɛa, min tumaa doamaa nɛ a si, a waa la mà Yezu Krita na á daa kanaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, a sii baraa zɛnaalin kirisibaa, sanparɛ masɛ mɛn wɔ bɛ́ á là da. 16 Sɛnɛ, bɛ̀ Lawa makara bɔ masɛ sii baraa zɛnaali gole kɛ ganaa, a n li mà Yezu Krita na a sii simaa tumaa nyaa masɛ wɔ a paǹ li. A na á masɛ lɛ baa sii a kɔnboe lɛa, màn mɛn bɛ́ toɛ, min mɛnɛn bɛ́ re golee li, ǹ nyin nyabaã yɛ. 17 Lawa mɛn bɛ́ kii lɛa biikoo tumaa li, asɛ mɛn bɛ́ a giɛ̃ wa, min yii ná a yii wa, Lawa goon toto lɛa, gugurubaa laanka siĩnbaa na a wɔ lɛa biikoo tumaa li yǎa duduu. A n miɛ̃. 18 Maa nɛ Timote, ǹ Lawa a boo gii mɛn da n wɔ gɔn la lɛlɛ, ǹ nə́ n koa, man doroo kɛ koe n la, á kɔnpii ka bɛ nɛ. Bɛa boon lɛn taman yii, n gù we yii n zia sonbore baa, 19 ka goleemali laanka gɔ́ɔ̃ fubaa nɛ. Min tɛn nə́ n piã ka bɛa gɔ́ɔ̃ fubaa kɛ lɛ nɛ, ǹ goleemali papaã. 20 Imenee laanka Alɛksandrə tá kunun ǹ ni. Má bɛn kɔ Sɛtaan la, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ dɔ̃, ǹ baran Lawa tɔ ziziɛ̃ wa.

2

1 Bibinaa kəni, man kɛ koe dí lɛa: Man máa minin nə ǹ laadoo siin pɛ Lawa nɛ. Máa ǹ na a nyankɔ, ǹ gòã‐kũ da a ganaa, ǹ barka da nɛ min tumaa a lɛa, 2 kiin laanka min mɛn tumaa bɛ́ pàã lɛ la. Man giɛ li máa wɔ bɛ zɛnaa, màn mɛn bɛ́ toɛ, wɔ goã là nyantoro la, wɔ yiri n bǎã goon ne, wɔ n nyɛ́ɛ biɛ Lawa nɛ, wɔ n tɔ wɔ ǹ gɔn sonbore la. 3 Màn mɛn bɛ́ siĩni, wɔ Kirisibaali Lawa yɔrɔ‐a, á n kɔɔ̃n a ganaa, a din lɛ n ka bɛ nɛ. 4 Asɛ lɛ n giɛ li, mà minbuiin din tumaa kirisibaa, ǹ boo la ǹ sonbore dɔ̃. 5 A giala, Lawa goon toto na a tan, zɛlɛ goon toto dɔ na a tan Lawa laanka minbuiinin bii ni, minbuiin nɛ lɛa: Yezu Krita nɛ. 6 Asɛ lɛ na á n din kɔ minbuiin tumaa nyin si ǹ giɔ̀mɔ lɛa. A na á bɛ zɛnaa á kɔnpɛ ka a biikoo ne. 7 Lawa na á masɛ koa bɛa boo lɛ a kalaali lɛa. Á ma dia, mà ma wo tɔrɔ kɔsɔn daraa goleemali laanka sonbore ganaa. Sonbore‐n ma á pii, ma bie soɛ boe wa. 8 Man giɛ li kəni, máa giĩn nə Lawa nyankɔ bǎã tumaa nɛ, ǹ nə ǹ gɔnɔn dia Lawa la, ǹ gɔ́ɔ̃ n fu, foo‐busii ná a banban, zia ná a banban. 9 Lɔn wɔ gɔn la, man giɛ li, máa ǹ mɔnaa wɔ ǹ gɔn kɔnpɛ ka a yɔrɔ sonbore ne. Mɔnaa mɛn bɛ́ zɛnɛ ǹ lɛ, ǹ bɛ wɔ, ǹ baran là kaa ǹ dinin la wa. Mìi tiɛ̃ giɔ̀mɔ kaka‐an kɛn, sana mànan laanka bɔlɔ‐a ǹ giin ni, ka mɔnaa giɔ̀mɔ kaka‐an nɛ, ǹ nə n bɔ bɛn wɔlɔ li. 10 Sɛnɛ, man giɛ li, máa ǹ nə n dinin là nyaa ka sii sonboren ne, ka lɔ nyɛ́ɛ baa Lawa n wole doamaa bɛ́ a zɛnaa lɔn. 11 Minin daraa biikoo li, lɔn doamaa nɛ ǹ nə n lɛ tã kiĩni, ǹ doroo si ka din‐gisiĩ ni. 12 Ma a lɛ koe lɔn la ǹ minin daraa wa, ma a lɛ koe ǹ la dɔn, ǹ giã giĩn mìi la wa. Ǹ doamaa nɛ ǹ nə n lɛ tã kiĩni. 13 A giala, Aadã na á n zɛnaa bɔrɔ, bɛ kio Ɛvu. 14 Aadã bie á n saa lɛn bebele ǹ boo li wa, a lɔ Ɛvu na á n saa li, á Lawa bɔlɔ tii. 15 Sɛnɛ, a nɛn danbaa taman yii, lɔ á die kirisibiɛ, bɛ̀ á sii si a ganaa á goã goleemali gɔ́ɔ̃ nɛ, ka kɔn‐narɛɛ laanka yoreenbaa nɛ, ka din‐gisiĩ ni.

3

1 Kɛ n boo lɛa, min doamaa bɛ́ a boo mɛn si taãn lɛa. Bɛ̀ min mɛn tá li a ga Lawa a sɔmɔ walan, dí taãn nɛ bɛa dɛnaa á giɛ li. 2 Ga Lawa a sɔmɔ walan wole doamaa nɛ a goã zɛ̀rɛ baãnaa lɛa, lɔ goon dɛnaa lɛa, din‐kũli lɛa, sii saa ka yiri‐n wole lɛa, a tɔ wɔ ǹ gɔn nə́ siĩni. A doamaa nɛ a goã tii‐kũli lɛa, á n boe minin daraa la. 3 A doamaa bie a goã duvɛ̃ mii a la a din ni wa, a baran goã kakaarɛ wa, sɛnɛ, a goã min basiɛ̃ lɛa, sabarɛ‐baali lɛa. A baran n là kakã wɔrɔ sii li wa. 4 A doamaa nɛ a boo a din a kion la, a tamaa sɔnbɔraanɛ, a toa a nɛnyaanan na a bɔlɔ ma, ǹ na a guguru kɔ. 5 A giala, bɛ̀ min ba boe a din a kion la á tamaɛ wa, a n die siɛ lɔn a tɔn ga Lawa a sɔmɔ walan? 6 A baran goã Lawa nyankɔle tii lɛa, n yaa n siɛ din gole kɔ li wa. Bɛ bie wa dɔlɔ mɛn nə n bɔ Sɛtaan ganaa, din gole kɔ taman yii, bɛ lɛ nə n boe a dɔ ganaa. 7 Min mɛnɛn bɛ́ ǹ ba Lawa a sɔmɔ minin lɛa wa, bɛn doamaa nɛ ǹ siére sonbore pɛ a wɔ gɔn la, màn mɛn bɛ́ toɛ, a yii baran goã puusə wa, Sɛtaan dɔ gɔn baran dɔ a ganaa wa. 8 Lawa a sɔmɔ dí‐nyalin dɔn doamaa nɛ ǹ goã min yii guguru‐an lɛa, koe ǹ da ǹ boo lɛ. Ǹ doamaa bie ǹ duvɛ̃ mi a la yii‐n wa, ǹ baran ga màn li yɔrɔ baraa la wa. 9 Sonbore mɛn nə n nyaa goleemali gɔ́ɔ̃ nɛ, ǹ doamaa nɛ ǹ bɛ tamaa ka gɔ́ɔ̃ fubaa nɛ. 10 Ǹ dɔn sii doamaa nɛ a n gɔsɛ bɔrɔ. Bɛ kio, bɛ̀ zɛ̀rɛ baa ǹ sii kɔ́n ba ǹ ganaa wa, ǹ tá boe la ǹ Lawa a sɔmɔ dí‐nyalin baa. 11 Ǹ lɔn dɔn doamaa nɛ ǹ yii goã guguru. Ǹ baran goã minin tɔ‐ziziɛ̃lin lɛa duduu wa. Ǹ goã din‐kũlin lɛa, bɔlɔ pepere pɛlen lɛa sii tumaa gɔ́ɔ̃ nɛ. 12 Lawa a sɔmɔ dí‐nyalin doamaa nɛ ǹ goã lɔ goondɛnan lɛa, ǹ nə́ boe ǹ nɛnyaanan tamaa la sɔnbɔraanɛ, ka ǹ dinin kion ne. 13 A giala, min mɛnɛn bɛ́ Lawa a sɔmɔ dí nyɛɛ sɔnbɔraanɛ, bɛn tá re gugurubaa yii, ǹ boo la ǹ boo da ka foo tãbaa gole ne, wɔa golee Yezu Krita li gɔ́ɔ̃ nɛ. 14 Man sɛ́wɔ kɛ kiɛ̃ diɛ n la, ma foo n doa nɛ, máa ma á re die n li kànaa ka boɛɛn nɛ. 15 Sɛnɛ, bɛ̀ má belebɔ ma a die wa, n doamaa bɛ́ nɛ n dí mɛn nya Lawa a kion minin bii, sɛ́wɔ kɛ lɛ á re toɛ n bɛ dɔ̃. Bɛa kion lɛ n Lawa yiikoonaa a sɔmɔ lɛa, sonbore koa ǹ bǎã laanka a tamaa ǹ bǎã nɛ, ka yírə́ bɛ́ we‐n kion li lɔn, á n kuĩ koɛ lon. 16 Sonbore ne, sii‐durii mɛn bɛ́ wɔa golee Yezu li ǹ sii lɛa, á n nyaa, bɛ á gole á la yii ni: Á n din baa minbuiin nɛ lɛa, á daa, Lawa Yiri ná a peperebaa nyaa, Lon a dia dí‐a wolen nə́ yɛ miɛ̃. A boo nə́ n kalaa tɔrɔn bii, kanaa minin nə́ golee li, Lawa tɔ́n saa á woo‐n lon.

4

1 Yiri Fu n pii foaãnɛ, mà lɛawaan mɛnɛn bɛ́ die, mà minin tɛnɛn tá re n piɛ̃ ka Lawa a zii tɔ‐wɔ nɛ. Mà ǹ tá re n parɛɛ yiri sã ǹ boon ganaa, ka nɔ̀ɔnɔn minin daraa ǹ boon ne. 2 Soɛ‐bɔlen mɛnɛn bɛ́, ǹ yiri ná a ba ǹ goe sii‐n doo wa, maǹ die n siɛ bɛn lɛn minin yiri sã ǹ boo li ǹ papaã. 3 Bɛa minin lɛn man pii, mà Lawa nyankɔlen doamaa bie ǹ kɔn wɔ wa, mà ǹ doamaa bie ǹ màn tɛn dɔ bii wa. A da yaa, Lawa na á màn‐bii tumaa da wɔa wɔ lɛa, mà wɔ bii. Min mɛnɛn bɛ́ goleemali wolen lɛa, ǹ nə́ sonbore doɛ̃, bɛa dɛnan tá boe la ǹ bɛa mànan lɛn bii, bɛ̀ ǹ nə́ Lawa nyankɔ, ǹ nə́ barka da nɛ. 4 A giala, Lawa màn mɛn tumaa zɛnaa, a tumaa á siĩni, ǹ kɔ́n ba daa ǹ màn lɛa wa. Sɛnɛ, yǎa wɔ barka diɛ Lawa nɛ wɔ tɔn bii. 5 A giala, Lawa a boo laanka Lawa nyankɔ n màn‐bii lɛ kɔɔ̃n koe Lawa ganaa. 6 N doa n dɔɔ̃nɔn lɛn daraa bɛ tumaa ganaa. Bɛ̀ n zɛnaa miɛ̃, n tá re Yezu Krita a dí‐nyali sonbore biɛ. N bɛ́ n kɔ goleemali boon laanka daraa sonbore mɛn lɛ ka n parsii ni, n din telenboen too ka bɛn lɛn nɛ. 7 Sɛnɛ, yii wɔ Lawa la ǹ boo zizin kɛn, boo kooron lɛa, n piã ka bɛn nɛ. N daraa nyɛ́ɛ baa Lawa n ganaa, bɛ á sóɛ. 8 Din gù‐kaa dɔ n daraa lɛa, a là tan sii tɛn gɔ́ɔ̃‐n sɛn. Sɛnɛ, nyɛ́ɛbaa Lawa‐n a là tan sii tumaa gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ lɛ n toɛ Lawa wɔa wɔ bǐɛ̃ kɔ pelo, ka biɛ̃ nɛ. 9 Min tumaa doamaa nɛ, a waa boo kɛ la, a si taãn lɛa. 10 Bɛ̀ n yaa wɔ á dí nyɛɛ, wɔ á yɔ kaka boe, wɔ foo bɛ́ doa‐n Lawa yiikoonaa mɛn ganaa, bɛ a lɛa nɛ, asɛ mɛn bɛ́ giɛ li a min tumaa kirisibaa, sanparɛ min mɛnɛn foo bɛ́ doa nɛ a ganaa. 11 N doamaa nɛ n bɛ tumaa pɛ n laa, n minin daraa a ganaa. 12 N nyan toa min kɔ́n nə n yii puusə kɔ n nɛnyaanbaa kɛ taman yii wa. Sɛnɛ, da ǹ boo ne, tɔ wɔ ǹ gɔn nɛ, kɔn‐narɛɛ nɛ, goleemali laanka yoreenbaa nɛ, toa n goã bɛn yɔrɔ‐nyaali lɛa golee Lawa li wolen manɛ. 13 Ma laan bɛ̀ ma daa, n doa n Lawa a boo lɛ pɛ min tumaa yɔrɔ‐a, n na a laakalaa ǹ nɛ, n nə ǹ daraa a ganaa. 14 Lawa a bǐɛ̃baa ǹ màn mɛn bɛ́ n lon, n nyan bɛ da n gɔn para li wa. A din lɛ na á n kɔ n la, á kɔnpɛ ka Lawa a boo gii‐dalin da ǹ boo ne, bɛ̀ ga Lawa a sɔmɔ walan wolen bɛ́ ǹ nə́ n gɔn da n la ǹ mɛn pinaa. 15 N doa n bɛa dí lɛ nya, n nə n we bɔ li parsiini, màn mɛn bɛ́ toɛ, min tumaa dɔ̃ mà n tá woe nyɛɛnɛ. 16 N yiri kɔ n din laanka n minin daraa li. Sii si n ganaa a gɔ́ɔ̃ nɛ. Bɛ̀ n zɛnaa miɛ̃, n tá re n dinmaa kirisibiɛ. Min mɛnɛn dɔn bɛ́ n too koe n lon, n tá re bɛn dɔn kirisibiɛ.

5

1 N nyan kakaarɛ kɔ min golen ganaa wa, sɛnɛ, boo da ǹ nɛ ka n bɛ́ boo diɛ n díi‐n lɔn. Tɔntɔraan kũ n din dɔɔ̃nɔn lɛa. 2 Lɔ zizin kũ n daanan lɛa, n lɔ tenən kũ n miãnɛnɛn lɛa, a yɔrɔ sonbore tumaa li. 3 Lɔ giɔɔrɔn mɛnɛn bɛ́ min ná a ba ǹ la wa, ga bɛn walan, n nə ǹ guguru kɔ. 4 Sɛnɛ, bɛ̀ nɛnyaanan tá lɔ giɔɔrɔ mɛn lon, hinlaa ta a nɔ̀ɔnɔn manɛ, bɛn lɛn doamaa nɛ, ǹ nə ǹ kɔ Lawa a zii lɛ nyaa ǹ dinin kion minin man bɔrɔ, ǹ nə ǹ yɛ‐wolen gɔn dòo saraa ǹ la. Màn mɛn bɛ́ kɔɔ̃n Lawa ganaa, a din lɛ n ka bɛ nɛ. 5 Lɔ mɛn bɛ́ giɔɔrɔ lɛa taãnɛ, á giã a din sɔɔ̃ lenlen. Bɛ na á n foo doa Lawa ganaa, á n sii sii a ganaa. A n gòã‐kũ diɛ Lawa lɛ ganaa, a ná a nyankoe penleen ka tèlò ne. 6 Sɛnɛ, ǹ mɛn bɛ́ n taasɛ ka bɔlɔ sɛ̀‐mui siin dinin sɔɔ̃nɔn nɛ, bɛ na á gã, haalɛ ta a yii á koo sisia. 7 N doamaa nɛ n bɛ lɛ pɛ ǹ nɛ n laa, màn mɛn bɛ́ toɛ, min baran zɛ̀rɛ sii yɛ n ganaa wa. 8 Bɛ̀ min ba giɛ a din wɔn walan wa, sanparɛ a din a kion minin kɛn, bɛa dɛnaa na á n piã ka kɔ Lawa a zii lɛ nɛ. Á baraa á la golee Lawa li baãnaa nɛ. 9 N bɛ́ re lɔ giɔɔrɔ mɛn tɔ diɛ lɔ giɔɔrɔn sɛ́wɔ nɛ, yǎa a kiɛ̃ lɛ̀ pɔsɔrɔ la. Ka bɛ dɔ nɛ, yǎa a goɛ̃ zuũ yɛ giĩ goon li wole lɛa. 10 Yǎa a tɔ goɛ̃ boe‐n sii sonbore zɛnaa gɔ́ɔ̃ nɛ, a goã a ná a nɛnyaanan too sɔnbɔraanɛ. Min mɛnɛn bɛ́ die a piɛ a bɛn kũ doɛ̃, á n din gisĩ ǹ dí nyɛɛ Lawa a minin manɛ, a nə́ n doe nɔmaa wolen lɛ, á n sii sonbore tɔrɔ tumaa zɛnɛɛ. 11 Lɔ giɔɔrɔ tenən kɛn, n nyan bɛn tɔ kiɛ̃ wa. A giala, bɛn foo dùũ nə ǹ nyɛnɛɛ, ǹ wɔlɔ lui Krita ganaa, ǹ kiɛ wusoo a wɔ zuũ li ganaa. 12 Maǹ dɔlɔ diɛ ǹ dinin mìi‐n ka bɛa yɔrɔ kɛ lɛ nɛ. A giala, ǹ lɛ kɔ sii mɛn ganaa bibinaanɛ, ǹ nə́ wusoo ǹ nə́ n piã ka bɛ nɛ. 13 Ka bɛ dɔ nɛ, dí bɛ́ a ba ǹ gɔn wa, maǹ kiɛnlɛn koe kɔn. Ǹ dí nyabaã kɛ din sɔɔ̃ bie wa, sɛnɛ, maǹ nə n lɛ dɔ we boo tumaa nɛ, ta ǹ mɛn ba ǹ bǎã‐n wa. Boo mɛn ba da ǹ boo lɛa wa, maǹ bɛ diɛ. 14 Bɛ lɛ‐n ma á giɛ li, máa lɔ giɔɔrɔ tenən nə wusoo ǹ wɔ giĩ li, ǹ nɛnyaanan yɛ, ǹ ga ǹ dinin kion walan, màn mɛn bɛ́ toɛ, wɔa zɔ́ɔn baran wɔ tɔ ziziɛ̃ wa. 15 A giala, ǹ tɛnɛn dinin nə́ papaã gɔrɔ, ǹ nə́ kɔ Sɛtaan kio lɛ. 16 Bɛ̀ lɔ giɔɔrɔn tá lɔ golee Lawa li wole mɛn a kion, a doamaa nɛ a n dɔ ǹ lɛ. A doamaa bie a toa Lawa a sɔmɔ nə n toɛ̃ ka bɛn guĩ‐n wa. Màn mɛn bɛ́ toɛ, lɔ giɔɔrɔ kɔsɔn mɛnɛn bɛ́ min ba ǹ la wa, a boo la a n dɔ bɛn lɛ. 17 Ga Lawa a sɔmɔ walan wolen mɛnɛn bɛ́, ǹ dí nyɛɛ a yɔrɔ li, bɛn doamaa‐n ka saraa paa nɛ. Sanparɛ ǹ mɛnɛn bɛ́, ǹ nə́ Lawa a boo laakalaa laanka minin daraa baa ǹ nya ǹ dí lɛa. 18 A giala, Lawa a boo n pii mà «Tɔɔ mɛn bɛ́ wii goɛ, n doamaa bie n kurə́ a soɛ̃ ganaa wa.» Á n pɛ dɔn mà «Dí‐nyali doamaa‐n ka a saraa nɛ.» 19 N nyan lɛ kɔ, n zɛ̀rɛ koa ga Lawa a sɔmɔ walan wole ganaa, bɛ̀ n nə n boo ma, á bɔ siére paa hinlaa siére sɔɔ lɛ‐n wa. 20 Ǹ mɛnɛn bɛ́ sii baraan zɛnɛɛ, yiɛ ǹ ganaa min tumaa yɔrɔ‐a, màn mɛn bɛ́ toɛ nyɛ́ɛ gialakunun kũ. 21 Man boo kɛ pii n ni, ma á laɛ n ganaa, Lawa laanka Yezu Krita yɔrɔ‐a, ka Lawa a lon a dia dí‐a wole sonboren ne, máa n kɔ bɛa doroon kɛn lɛn lɛ. N baran ǹ kɔ́n sóɛ kɔ ǹ miã‐n wa, n baran minin bɔkɔnlɛ dɔ wɔ sii kɔ́n gɔ́ɔ̃‐n wa. 22 N baran saa lɛlɛ, n nə n gɔn da min kɔ́n la fufuu, n Lawa a sɔmɔ dí kɔ la wa. N baran n sii wɔ min kɔsɔ a sii baraa‐n wa. N din tamaa yoreen ne. 23 Mu kooro din sɔɔ̃ mii lɛ da. Duvɛ̃ bɔnboɛɛn mi n nɔ̀‐busii lɛ taman yii, a giala, a tá n kuĩ paapaa. 24 Minin tɛnɛn tan, ǹ sii baraan man yii foaãnɛ, bɛ̀ ǹ nə́ ǹ tɔn kiri din wɔ ǹ ganaa wa. Sɛnɛ, minin tɛnɛn tan, bɛn wɔn tá re n doɛ̃ foaãnɛ ǹ kiri wɔmaa kio. 25 Zɛnaa ǹ sii sonboren lɛn dɔn man yii foaãnɛ miɛ̃. Haalɛ ta ǹ mɛnɛn ba yii foaã wa, ǹ ba boe la ǹ goã durii‐n wa.

6

1 Min mɛnɛn tumaa bɛ́ bɛ̀rɛbaa gɔ́ɔ̃ nɛ, bɛn doamaa nɛ ǹ ga ǹ goledɛnan ganaa, mà ǹ doamaa‐n ka guguru kɔ lɛ piɛ̃ nɛ. Màn mɛn bɛ́ toɛ, Lawa tɔ baraa baran n pɛ wa, baraa dɔ baran n pɛ, minin daraa ǹ boo kɛ wɔ paǹ li wa. 2 Bɛ̀rɛn mɛnɛn goledɛnan bɛ́ Lawa nyankɔlen lɛa, bɛn baran pɛ mà ǹsɛn man kɔn dɔɔ̃nɔn lɛa ka ǹ nɛ, ǹ nə ǹ yii puusə kɔ bɛ taman yii wa. Sɛnɛ, ǹ doamaa nɛ ǹ nə n doa doo, ǹ dí nya ǹ nɛ sɔnbɔraanɛ. A giala, ǹ bɛ́ dɔɔ̃n Lawa nyankɔlen mɛnɛn lɛn narɛ, bɛn lɛn manə ǹ dí lɛ a là yii. N doamaa bɛ́ n minin daraa, n nə n gɔn waa ǹ nɛ ka sii mɛn nɛ, a din ni ka kɛ nɛ. 3 Min tɛnɛn tá minin darɛɛ sii kɔsɔn ganaa. Ǹ da ǹ boo a kɔnpii ka wɔa Dɛnaa Yezu Krita a boo sonboren kɛn nɛ wa, a kɔnpii ka wɔa goleemali ǹ daraa kɛ dɔ‐n wa. 4 Bɛa minin kɛn lɛn din gole kɔ la yii ni, ǹ ba màn kɔ́n doɛ̃ wa. Liere gengeleen kɔ n kɔɔ̃nɛ ǹ ganaa, ka kɔn lɛ babaã boon ganaa nɛ. Bɛ lɛ n die ka foo wuu‐pɛ nɛ, ka mɛkɔn ganaa nɛ, sɔ kaakɔn la laanka kɔn dakɔn gɔ́ɔ̃‐n nɛ, 5 ka liere bibiɛn nɛ. Ǹ yiri tumaa ziziɛ̃, ǹ ba sonbore doɛ̃ doo wa. Maǹ taasɛ mà golee Lawa li lɛ n ga màn li ǹ sii lɛa. 6 Sonbore ne, golee Lawa li a là á gole minbuiin ganaa, bɛ̀ á daa yaa màn mɛn bɛ́ a gɔn, bɛ̀ bɛ tá a yii kiɛ̃. 7 Wɔ da ka màn kɔ́n nɛ kanaa kɛ gɔ́ɔ̃‐n wa, wɔ a die màn kɔ́n dɔ siɛ a nɛ wɔ wo‐n wa. 8 Bɛ lɛ nɛ, bɛ̀ màn‐bii laanka wɔ ǹ mɔnaa tá wɔ lon, wɔ toa bɛn nə wɔ yii kã. 9 Sɛnɛ, min mɛnɛn bɛ́ giɛ màndɛnaabaa li, damagɔ́ɔ̃li ǹ kan lɛ n bɛn kuĩ. Baãnaabaa ǹ foo sii naarɛ gigiã nə ǹ kuĩ. Bɛn lɛn man minin ziziɛ̃, ǹ bɔ̀n da ǹ ganaa. 10 A giala, wɔrɔ‐narɛɛ n sii baraa din tumaa a bɔ ǹ bǎã goon lɛa. Min tɛnɛn nə́ n dinin kɔ a gamali la, bɛn nə́ sã, ǹ nə́ woo sɔsɔɔ ǹ nə́ golee Lawa li toa walan, ǹ nə́ foo‐busii gigiã da ǹ dinin ganaa. 11 Nsɛ mɛn bɛ́ Lawa a min lɛa, n nyanaa bɛa siin lɛn manɛ. Sɛnɛ, ga peperebaa li, ka nyɛ́ɛ baa Lawa n nɛ, ka golee Lawa li ni, ka kɔn‐narɛɛ nɛ, ka sii simaa nɛ, ka sabarɛbaa nɛ. 12 N doa n yɔ bɔ sɔnbɔraanɛ goleemali lɛ a lɛa, n nyin nyabaã yɛ. A giala, Lawa na á n bíi bɛ lɛ taman yii, ka n din bɛ́ n nyaa, n goleemali boo pɛ sonbore lɛ‐n lɔn, siére gigiã yɔrɔ‐a. 13 Man boo kɛ pii, ma á laɛ n ganaa Lawa yɔrɔ‐a, asɛ mɛn bɛ́ yiikoonaabaa koe màn din tumaa la. Man laɛ n ganaa Yezu Krita dɔ yɔrɔ‐a, bɛ mɛn bɛ́ á golee Lawa li ǹ siére sonbore pɛ Pɔnsi Pilati yɔrɔ‐a. 14 N doa n dí‐pɛ lɛ tamaa, n goã yoreen ne, zɛ̀rɛ baran goã n ganaa wa, yǎa wɔa Dɛnaa Yezu Krita a din nyaa pinaa. 15 Biikoo mɛn nə n koa, Lawa á re toɛ a n din nyaa bɛa biikoo li. Lawa a sii tumaa lɛ n piɛ̃ nɛ, boo sii la wole goon toto ne, kiin Kii ni, dɛnan Dɛnaa nɛ. 16 A din sɔɔ̃ na a giɛ̃ wa. A din lɛ n giã‐n wɔlɔ fúlu li, min ná a boe la á n mɔrɛ wɔlɔ fúlu mɛn ganaa wa. A din lɛ nɛ, min kɔ́n yii tɔn yɛ wa, min dɔ yii a boe la á yii wa. Gugurubaa laanka pàã mɛn bɛ́ a tan yǎa duduu, bɛn man nə́ goã a din ni. A n miɛ̃. 17 A pɛ n laa kanaa kɛ a pàãman ganaa, mà ǹ baran n dinin gole kɔ wa. A pɛ ǹ nɛ dɔn, mà ǹ baran n foo doa naforo nya wolen kɛn ganaa wa, sɛnɛ, mà ǹ nə n foo doa Dɛnaa Lawa ganaa. Asɛ lɛ n bǐɛ̃ màn tumaa koe wɔ la gigiã, màn mɛn bɛ́ toɛ, ǹ là yɛ wɔ ganaa. 18 A pɛ ǹ nɛ, mà ǹ sii bǐɛ̃ zɛnaa, ǹ naforodɛnan baa sii sonbore zɛnaa gɔ́ɔ̃ nɛ. Ǹ toa bǐɛ̃baa ǹ foo yɛ ǹ lon, ǹ min kɔsɔn gɔ ka màn nɛ. 19 Bɛ̀ ǹ nə́ zɛnaa miɛ̃, ǹ tá re naforo sonbore lɛ soekɔn, ǹ koa ǹ dinin man biɛ̃, màn mɛn ná a nyɛɛ wa. Ǹ tá re yiikoonaabaa taãn‐taãn dɔ yii. 20 Haya Timote, màn mɛn nə n koa n li, a tamaa doɛ̃. N din kũ golee Lawa li baã boo kooron kɛn ganaa, ka liere soɛ boon kɛn nɛ, minin tá ǹ bíi "Sii‐doɛ̃". 21 Min tɛnɛn bɛ́ mà bɛa sii‐doɛ̃ kɛ lɛ tá ǹsɛn lon, ǹ nə́ sã golee Lawa li ǹ zii ganaa gɔrɔ.Lawa a bǐɛ̃ die a goã kun ka nɛ.