РИМЛЯННАРГА

СИБЭТИЭЙ ПАВЕЛ АПОСТОЛ РИМ ХРИСТИАННАРЫГАР ИЛДЬИТ СУРУГА

¹ Таҥара Евангелиетын бар дьоҥҥо иһитиннэрэргэ талыллан ыҥырыллыбыт Апостолтан, Иисус Христос+ 1:1 Иисус Христос – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Христос Иисус». кулута Павелтан.

² Киһи айылҕатынан Давид удьуора буолан төрөөбүт, оттон сибэтиэй буолуу тыынынан Таҥара Уола буолара өлбүттэртэн тиллибитигэр толору күүстээхтик арыллыбыт Айыы Тойоммут Иисус Христос туһунан Евангелиены Таҥара Бэйэтин пророктарынан бэрт өрдөөҥҥүттэн этиттэрэн, Сибэтиэй Суруйууларга эрэннэрбитэ. ⁵ Бары норуоттары итэҕэлгэ бас бэринэргэ Кини аатынан ыҥырар туһугар, Апостол буолар үрдүк быраабы Таҥара биһиэхэ Кининэн бэрдэрбитэ. ⁶ Эһиги, Иисус Христос ыҥырбыт дьоно, эмиэ бу норуоттар ортолоругар бааргыт.

⁷ Эһиэхэ, Таҥара таптыыр дьонугар, сибэтиэй буоларга ыҥырыллыбыттарга – Рим христианнарыгар бука барыгытыгар Аҕа Таҥарабытыттан уонна Айыы Тойон Иисус Христостан бары илгэлээх үтүөнү кытта эйэ-ил тосхойо туруохтун!

Павел Римҥэ сылдьар баҕата

⁸ Бастатан туран, бүтүн аан дойдуга эһиги итэҕэлгит иһиллэ турарын иһин, барыгыт тускутугар Иисус Христоһунан Таҥарабар махтанабын. ⁹ Кини Уолун Евангелиетын иһитиннэрэн, өйбүн-сүрэхпин түмэн сулууспалыыр Таҥарам миигин үтүө көҥүлүнэн кэмниэ-кэнэҕэс, билигин, эһиэхэ тиэрдэрэ буоллар диэн, өрүү эһигини өйдөөн-санаан туран үҥэрбин Бэйэтинэн туоһулуо. ¹¹ Туох эмэ духуобунай бэлэҕи үллэстэн эһигини бөҕөргөтөөрү, биир итэҕэлбитинэн – эһиэнинэн да, миэнинэн да – хардарыта өйөһөөрү, эһигини көрүөхпүн олус да баҕарабын. ¹³ Бырааттарыам, эһиги билиэххитин баҕарабын: атын норуоттарга курдук эмиэ тиийэн туох эмэ туһаны аҕалаары, эһиэхэ барардыы элбэхтик санаммытым гынан баран, билиҥҥэ да диэри үгүс мэһэйи көрсөбүн.

¹⁴ Мин араас норуокка – греккэ да, варварга да, муударайга да, хараҥаҕа да – барыларыгар иэстээхпин. ¹⁵ Онон, бэйэм туспунан этэр буоллахха, мин Евангелиены эһиэхэ, Рим олохтоохторугар, эмиэ иһитиннэрэргэ ис сүрэхпиттэн дьулуһабын. ¹⁶ Христос Евангелиетыттан мин сааппаппын: бу – хас биирдии итэҕэйэр киһи, бастатан туран, иудей, ол кэннэ атын омук, быыһанарыгар анаммыт Таҥара күүһэ. ¹⁷ Суруйууларга «кырдьыксыт итэҕэлинэн тыыннаах буолуоҕа» диэн этиллибитин курдук, бу Евангелиеҕа Таҥара киһини итэҕэл маҥнайгы кэрдииһиттэн үрдүкү кэрдииһигэр тиэрдэр кырдьыга арыллар.

Киһи аймах буруйа

¹⁸ Кырдьыгы аньыынан тууйар дьон ханнык баҕарар буруйдарыгар-аньыыларыгар, төттөрү быһыыларыгар халлаантан Таҥара уора-кылына түһэрэ субу кэллэ. ¹⁹ Таҥара туһунан киһи тугу билиэн сөбө барыта кинилэргэ аһаҕастык көстөн турар, ону Таҥара кинилэргэ көрдөрбүтэ. ²⁰ Аан дойду айыллыаҕыттан ыла Кини харахха көстүбэт өрүттэрэ: үйэлэргэ уҕараабат күүһэ-күдэҕэ, Таҥара айылҕата – Кини айбытын барытын сыныйан көрдөххө-иһиттэххэ, ырылыччы көстөн турар, онон «билбэтэхпит» диэн ким да куотунар кыаҕа суох.

²¹ Ол гынан баран кинилэр Таҥара туһунан билэн да баран, Таҥараҕын диэн айхаллаабатахтара, махтамматахтара, хата ол оннугар өйдөрө-санаалара сүпсүккэ ылларан, ньүдьү-балай сүрэхтэрэ эбии ыаһырбыта; ²² муударайбыт диэн хайҕана сылдьан, өйдөрүттэн тахсаннар, ²³ өлбөт үйэлээх Таҥара кэрэмэн килбиэнин өлөр үйэлээх киһи, араас көтөр-сүүрэр, үөн-көйүүр дьүһүнүнэн солбуйбуттара.

²⁴ Дьэ ол иһин Таҥара кинилэри, сүрэхтэрин аньыылаах баҕатын хоту, кирдээх быһыы-майгы көҥүлүгэр биэрэн, бэйэлэринэн эттэрин-сииннэрин киртитиммиттэрэ, ²⁵ Таҥара кырдьыгын сымыйанан солбуйбуттара, Айбыкка тус Бэйэтигэр (Киниэхэ үйэлэр тухары алгыс буолуохтун, аминь.) сүгүрүйэр оннугар, Кини айбыт араас харамайыгар үҥэр-сүктэр буолбуттара. ²⁶ Ол иһин Таҥара кинилэри араас сааттаах имэҥ көҥүлүгэр биэрбитэ: дьахталлара эр дьону кытта айылҕа сиэринэн сыһыаннаһыыларын киһи айылҕатын утарар сыһыаннаһыынан солбуйбуттара; ²⁷ эр дьонноро эмиэ, дьахталлардыын айылҕа сиэринэн олоруохтаах олохторун хаалларан, бэйэ-бэйэлэригэр имэҥирэр буолбуттара; эр дьон эр дьону кытта сааттаахтык быһыыланан, муммуттарын иэстэбилигэр сэккэ-сэлээҥҥэ түбэһэллэрин оҥостоллор.

²⁸ Таҥараны үтүө өйдөрүнэн билиниэхтэрин баҕарбатахтарын иһин, Таҥара кинилэри оҥоһуллуо суохтааҕы оҥорорго уккуйар сатарыйбыт өйдөрүн көҥүлүгэр биэрбитэ: ²⁹ кинилэр араас аньыыга, содур+ 1:29 Содур – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. , куһаҕан быһыыга, харам санааҕа, өһүөҥҥэ, ордук санаһыыга хам ылларбыттара, ол иһин кинилэр өлөрсөллөр, атааннаһаллар, албынныыллар, куһаҕан майгыннаналлар, ³⁰ дьону хобулууллар, холуннараллар, Таҥараны абааһы көрөллөр, бэйэ-бэйэлэрин атаҕастаһаллар, киһиргэнэллэр, үрдүктүк сананаллар, куһаҕаҥҥа сатабыллаахтар, төрөппүттэригэр бас бэриммэттэр, ³¹ толкуйа суохтар, эппит тылларын толорботтор, тоҥ сүрэхтээхтэр, эйэлэһимтиэтэ суохтар+ 1:31 Эйэлэһимтиэтэ суохтар – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , аһыныгас буолуу диэн тугун билбэттэр. ³² Итинник быһыылаах-майгылаах дьон Таҥара кырдьыктаах дьүүлүнэн өлөр аналлаахтарын билэ-билэлэр, бэйэлэрэ ситигирдик быһыыланалларын ааһан, өссө атыттары тэптэрэн биэрэллэр.

Таҥара кырдьыктаах дьүүлэ

¹ Онон эн, атыттары дьүүллүүр ханнык баҕарар киһи, буруйтан хайдах да куотунар кыаҕыҥ суох: атын киһини дьүүллээҥҥин эн бэйэҕин дьүүллэнэҕин, тоҕо диэтэргин, атыттары омнуолуу сылдьан, бэйэҥ кинилэр курдук быһыыланаҕын. ² Оттон итинник быһыыланааччылары бука барыларын Таҥара кырдьыктаах дьүүлэ күүтэрин биһиги билэбит. ³ Оо, киһи! Атыттары омнуолуу сылдьан, бэйэҥ кинилэр курдук быһыыланар буолан баран, Таҥара дьүүлүттэн мүччү түһүөм дии саныыгын дуо? ⁴ Эбэтэр, Таҥара үтүө санаата эйигин аньыыгын-хараҕын билинэргэр сирдиирин билбэт буолаҥҥын, Кини муҥура суох үтүө, уйугас сыһыанын, кэмэ суох тулуурун аанньа ахтыбаккын дуу? ⁵ Өһөскүнэн, кэмсинэри билбэт сүрэххинэн, эн Таҥара кырдьыктаах дьүүлэ арыллар уордаах күнэ кэлэригэр буруйгун эбии хаҥатына сылдьаҕын. ⁶ Таҥара «хас биирдии киһиэхэ кини тугу оҥорбутунан көрөн төлүөҕэ»: ⁷ өрүүтүн үтүөнү оҥорон Таҥараттан дьиҥнээх албан ааты, үрдүк чиэһи, өлбөт үйэни ыларга дьулуспуттары бараммат олоххо тиксэриэҕэ, ⁸ оттон бэйэлэрин эрэ билинэр, кырдьыкка бас бэриммэт, аньыыны батыһар дьэбир дьоҥҥо уорун-кылынын биллэриэҕэ.

⁹ Куһаҕаны оҥорор киһи, бастатан, иудей, ол кэннэ атын омук дьонун дууһаларыгар курутуйуу, кыараҕастыйыы ыган кэлэр, ¹⁰ оттон үтүөнү оҥорор киһиэхэ, бастатан, иудейга, ол кэннэ атын омукка, албан аат, чиэс итиэннэ эйэ-ил тиксэр. ¹¹ Таҥара кими да чорбоппот.

¹² Суруллубут Сокуона суох сылдьан аньыыны оҥорбут дьон Сокуон дьүүлүгэр турбакка өлүөхтэрэ, оттон Сокуоннаах сылдьан аньыыны оҥорбут дьон Сокуон хараҕынан дьүүллэниэхтэрэ (¹³ тоҕо диэтэххэ, Сокуону истээччилэр буолбакка, Сокуону тутуһааччылар Таҥара иннигэр кырдьыктаах дьонунан билиниллиэхтэрэ. ¹⁴ Сокуона суох норуоттар Таҥара Сокуона этэрин айылҕаларынан оҥорор буоллахтарына, төһө да Сокуона суох олорбуттарын иһин, бэйэлэригэр бэйэлэрэ сокуон буолаллар; ¹⁵ инньэ гынан кинилэр Таҥара Сокуона сүрэхтэригэр суруллан сылдьарын көрдөрөллөр; сороҕор буруйдаан, сороҕор көмүскээн, ону суобастара да, санаалара да эмиэ туоһулуур). ¹⁶ Мин иһитиннэрэр Евангелиебар этиллэринэн, дьон кистэлэҥ дьайыытын Таҥара Иисус Христоһунан+ 2:16 Иисус Христоһунан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Христос Иисуһунан». дьүүллүүр Күнүгэр эмиэ ситинник буолуоҕа.

Иудейдар уонна Сокуон

¹⁷ Оттон эн иудейбын дэнэҥҥин, Сокуоҥҥа эрэнэҕин, Таҥараҕа чугаскынан хайҕанаҕын; ¹⁸ Кини көҥүлүн билэр буолаҥҥын, Сокуонтан үөрэнэҥҥин, сөптөөх суолу сатаан талаҕын; ¹⁹ итиэннэ билии-көрүү, дьиҥ кырдьык толору түмүллүбүт Сокуонун билэр буолаҥҥын, хараҕа суохтары сирдиибин, хараҥаҕа сылдьааччылары сырдатабын, ньүдьү-балайдары такайабын, кыра оҕолору үөрэтэбин диэн бэйэҕэр бүк эрэнэҕин. ²¹ Оччотугар атыттары үөрэтэр эрээригин, хайаан бэйэҥ үөрэммэккин? «Уорбат куолу» диэн үөрэтэ сылдьан, тоҕо бэйэҥ уораҕын? ²² «Көссүүлэһимэ» дии сылдьан, тоҕо бэйэҥ көссүүлэһэҕин? Эмэгэттэн сиргэнэбин диигин, оччоҕо тоҕо храмнары халыыгын? ²³ Сокуонунан киэн туттар эрээри, тоҕо бэйэҥ Сокуону кэһэҥҥин, Таҥара чиэһин киртитэҕин? ²⁴ «Эһигиттэн сылтаан атын омуктар Таҥара аатын баһааҕырдаллар». Суруйууларга инньэ диэн этиллэр.

²⁵ Сокуон тугу этэрин барытын толорор эрэ буоллаххына, иудей бэлиэтинэн быһыллыбытыҥ эйиэхэ туһалыыр, оттон Сокуону кэһэр буоллаххына, син биир быһыллыбатаҕыҥ тэҥэ. ²⁶ Онон быһыллыбатах киһи Сокуон этэрин толорор буоллаҕына, Таҥара кинини быһыллыбыт киһилии көрүө суоҕа дуо? ²⁷ Оччоҕо атын норуот киһитэ, быһыллыбатах гынан баран, Сокуон ирдэбилин тутуһааччы, – эйигин, суруллубут Сокуоннаах, быһыллыбыт бэлиэлээх эрээри Сокуону кэһээччини, – сэмэлиэ суоҕа дуо? ²⁸ Этигэр быһыы оҥорторбут тас көрүҥүнэн эрэ иудей – ол өссө иудей буолбатах. ²⁹ Сүрэҕэр-быарыгар быһыы оҥорторон, ис дууһатыттан иудей буолбут киһи – дьиҥнээх иудей: киниэхэ быһыыны Сокуон буукубата буолбакка, Таҥара Тыына оҥорор. Бу киһиэхэ хайҕал дьонтон буолбакка, Таҥараттан тиксэр.

Таҥара мэлдьи эрэбил

¹ Онон иудей буолуу тугунан ордугуй, эбэтэр быһыллыы сиэрэ-туома туох туһалааҕый? ² Бары өттүнэн ордук, ол эбит буоллаҕына, Таҥара Бэйэтин тылын туох хайа иннинэ кинилэргэ эрэнэн иһитиннэрбитэ. Оччоҕо хайдаҕый? ³ Кинилэртэн ким эмэ итэҕэйбэтэх буоллаҕына, итэҕэлэ суохтар диэн, Таҥара эмиэ кинилэргэ эрэннэрбитин толоруо суоҕун сөп дуо? ⁴ Хайдах да оннук буолбат. Ким барыта дьэҥкэтик өйдүөхтүн: Таҥара бигэ тыллаах, оттон киһи сымыйаччы. Ол иһин Суруйууларга этиллэр: «Эн этэриҥ барыта кырдьыктаах, онон сууккар кыайыылаах Эн тахсыаҥ».

⁵ Оттон биһиги аньыылаах быһыыбыт-майгыбыт Таҥара кырдьыктааҕын өссө ордук ырылыччы көрдөрөр буоллаҕына, тугу диибитий? Баҕар, Таҥара биһиэхэ сыыһа уордайара буолаарай? (Мин дьон куолутунан ыйытабын.) ⁶ Биллэн турар, оннук буолбатах. Итинтэн атыннык Таҥара бу аан дойдуну хайдах дьүүллүөҕэй? ⁷ Ким эрэ, баҕар, этиэ: «Арай мин сымыйабыттан Таҥара кырдьыга ырылыччы көстөн, Кини онтон өссө ордук албан аатырар буоллаҕына, миигин аньыылаах-буруйдаах киһи быһыытынан дьүүллүөххэ сөп дуо?» ⁸ Бу этии «үтүөнү ситиһэр туһугар, куһаҕаны оҥор» диэбиккэ тэҥнээх; итинник үөрэтэллэр диэн холуннаран, сорох-сорохтор биһигини бэл үөҕэллэр. Оннуктар дьүүллэнэллэрэ саамай сөптөөх.

Биир да кырдьыксыт суох

⁹ Онон туох түмүккэ кэлэбит? Биһиги, иудейдар, атын омуктардааҕар ордук балаһыанньаҕа сылдьабыт дуо? Суох, туох да ордукпут суох. Иудей да, атын омук да – бука бары аньыы хабалатыгар сылдьалларын биһиги хайыы-үйэ быһаардыбыт. ¹⁰ Суруйууларга этиллибитин курдук: «Кырдьыксыт киһи суох, биир да суох; ¹¹ өйдөөх киһи мэлигир, Таҥараҕа ким да кыһаллыбат; ¹² суолтан бары туораабыттар, бары туһата суох буолбуттар, үтүөнү оҥорор ким да суох. ¹³ Бэлэстэрэ – иин маҥалайа; тыллара ааһар албын; айахтара толору моҕой дьаата, ¹⁴ тыллара-өстөрө – кырыыс, аһыы-аба; ¹⁵ хааны тоҕорго быһыйдара дьэ киирэр; ¹⁶ кинилэр ааспыт суоллара барыта – алдьатыы-кээһэтии, ыһыы-тоҕуу; ¹⁷ эйэлээх суолу билбэттэр. ¹⁸ Таҥараттан толлор санаа кинилэргэ кылам да гыммат».

¹⁹ Сокуон тугу этэрэ барыта киниэхэ бас бэринэр эрэ дьоҥҥо туһаайыллар, онон ким даҕаны көмүскэнэн хардарар кыаҕа суох: Таҥара иннигэр аан дойду бүтүннүүтэ буруйдаах. Сокуону тутуһан биир да киһи Кини иннигэр кырдьыктааҕынан билиниллиэ суоҕа, – Сокуон дьоҥҥо аньыы диэн тугун өйдөтөр эрэ.

Итэҕэлинэн буруйтан быыһаныы

²¹ Оттон билигин Таҥара киһини быыһыыр суола Сокуонтан тутулуга суох арылынна. Бу туһунан урут Сокуон да, Пророктар да туоһулууллара. ²² Бу – Иисус Христоһу итэҕэйэн быыһаныы итэҕэйээччилэргэ барыларыгар аналлаах. Манна туох да уратылаһыы суох, ²³ тоҕо диэтэххэ, бары аньыыны оҥорбуттара, бары Таҥара килбиэннээх сырдыгыттан маппыттара, ²⁴ ол эрэн бука бары, бэйэлэрин үтүөлэринэн-өҥөлөрүнэн буолбатах, Кини эрэ үтүөтүнэн, кинилэри толуйан ылбыт Христос Иисус өҥөтүнэн буруйдарыттан быыһаналлар. ²⁵ Итэҕэйбиттэр бука бары Кини Хаанынан ыраастанныннар диэн, Таҥара аньыыттан толуйар сиэртибэ буоларга Кинини анаабыта; онон Таҥара, урут киһи аймаҕы өр тулуйбут кэмигэр оҥоһуллубут аньыыны-буруйу накаастаабакка хаалларан, кырдьыгы тутуспутун көрдөрбүтэ. Манан Кини Бэйэтин кырдьыктаах быһыытын-майгытын таһынан өссө Иисуһу итэҕэйээччилэри буруйтан быыһыырын көрдөрөр.

²⁷ Оччоҕо хайҕанарбыт туох хааларый? Туох да хаалбат. Ханнык Сокуоҥҥа олоҕуран? Дьайыылары ирдиир Сокуоҥҥа дуо? Суох, итэҕэли ирдиир Сокуоҥҥа олоҕуран. ²⁸ Киһи Сокуону тутуһан буолбакка, итэҕэлинэн быыһанарын биһиги билинэбит. ²⁹ Ама, Таҥара иудейдар эрэ Таҥаралара үһү дуо, атын норуоттарга эмиэ Таҥара буолбатах үһү дуо? Биллэн турар, Кини бары норуоттар Таҥаралара. ³⁰ Таҥара биир эрэ, Кини быһыллыбыт да, быһыллыбатах да омугу, итэҕэйдэхтэринэ, хайаларын да буруйдарыттан быыһыыр. ³¹ Ол аата биһиги итэҕэли өрө тутан Сокуону көтүрэбит дуо? Биллэн турар, көтүрбэппит! Биһиги Сокуону бөҕөргөтөбүт.

Авраам холобура

¹ Оччоҕо төрүт өбүгэбит Авраам туһунан тугу диибитий?+ 4:1 Эбэтэр «Оччоҕо өбүгэбит Авраам бэйэтин кыаҕынан тугу ситиспитэй?» ² Авраам үтүө дьайыыларын иһин кырдьыксыт киһинэн билиниллибит буоллаҕына, биллэн турар, онон киэн туттуон сөп этэ, ол эрээри Таҥара иннигэр буолбатах. ³ Суруйуулар туох дииллэрий? «Авраам Таҥараны итэҕэйбитэ, ол иһин Таҥара кинини кырдьыксыт киһинэн билиммитэ». ⁴ Үлэлиир киһиэхэ туох төлөнөрө бэлэх буолбакка, аахсан ылар хамнаһа буолар. ⁵ Ол эрээри киһи бэйэтин үтүөтүгэр-өҥөтүгэр эрэммэккэ, буруйдааҕы буруйуттан быыһыыр Таҥараны итэҕэйэр буоллаҕына, Таҥара кини итэҕэлин кырдьыктаах көнө быһыынан билинэр. ⁶ Ол курдук эмиэ туох да өҥөтө суоҕун үрдүнэн, Таҥара кырдьыксытынан билиммит киһитин Давид алгыстааҕынан ааттыыр: «⁷ Буруйдара бырастыы гыныллыбыттар, аньыылара сотуллубуттар – алгыстаахтар. ⁸ Айыы Тойоҥҥо аньыыта-харата буруйга турбатах киһи алгыстаах».

⁹ Оттон бу алгыстаныы быһыллыбыт иудейдарга эрэ аналлаах дуу, быһыллыбатах атын норуоттарга эмиэ ананар дуу? Биһиги «Авраам Таҥараны итэҕэйбитэ, ол иһин, Таҥара кинини кырдьыксыт киһинэн билиммитэ» диибит. ¹⁰ Хаһан билиммитэй: Авраам быһыллыан иннинэ дуу, быһыллыбытын кэннэ дуу? Быһыллыан иннинэ, кэлин буолбатах. ¹¹ Кини Таҥараны итэҕэйэн кырдьыктаах киһинэн билиниллибитин бэлиэтигэр, ону бигэргэтэр бэчээт быһыытынан, быһыы сиэрин-туомун оҥорторбута. Онон Таҥара быһыллыбатах дьону эмиэ итэҕэллэрин иһин кырдьыктаах көнө дьонунан билинэрин туһугар, Авраам бары итэҕэйээччилэр аҕалара буолбута. ¹² Быһыллыбыттарга эмиэ – тас сиэри-туому эрэ тутуһааччыларга буолбакка, аҕабыт Авраам өссө быһыллыан инниттэн ылыммыт итэҕэлин олук түһэрсэн итэҕэйээччилэргэ кини аҕалара буолар.

Авраамҥа эрэннэрии

¹³ Таҥара аан дойдуну бас билиэҥ диэн Авраамҥа уонна кини удьуордарыгар эрэннэриитэ Сокуону тутуһууга туох да сыһыана суоҕа, итэҕэлинэн быыһаныыга эрэ сыһыаннааҕа. ¹⁴ Бу эрэннэрии Сокуону тутуһааччыларга сыһыаннааҕа эбитэ буоллар, итэҕэл туох да туһата суох буолуо этэ, эрэннэрии эмиэ кураанах буолуо этэ: ¹⁵ Сокуон уордаах-кылыннаах дьүүлтэн ураты атын тугу да эрэннэрбэт, тоҕо диэтэххэ, сокуон суох сиригэр эрэ сокуону кэһии диэн суох.

¹⁶ Онон Таҥара тугу эрэннэрбитэ үтүө бэлэх буолан, Авраам удьуордарыгар: Сокуоҥҥа бас бэринээччилэргэ да, Авраам итэҕэлин олук уурсааччыларга да – барыларыгар бэриллэрин туһугар, бу эрэннэрии итэҕэлгэ олоҕурар. Оттон Авраам биһиги барыбыт духуобунай аҕабыт буоларын ¹⁷ туһунан Суруйууларга «Эйигин Мин элбэх норуот аҕата оҥордум» диэн этиллэр, онон өлбүтү да тилиннэрэр, суоҕу да баар курдук ыҥырар Таҥаратын – итэҕэйбит Таҥаратын – иннигэр Авраам биһиги аҕабыт буолар. ¹⁸ Кини эрэл кыыма да суоҕун үрдүнэн, эрэнэн туран итэҕэйэн, «эн удьуоруҥ элбэхтэн-элбэх буолуо» диэн суруллубутунан, үгүс норуоттар аҕалара буолбута. ¹⁹ Ол кэннэ итэҕэлин энчирэппэккэ, сүүсчэкэ саастаах бэйэтэ: «Этим-сииним эмэхсийбитэ ыраатта, кырдьаҕас Саррабар оҕо үөскүүр кыаҕа суох», – дии санаабатаҕа+ 4:19 «Этим-сииним эмэхсийбитэ ыраатта,.. кыаҕа суох», – дии санаабатаҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «этэ-сиинэ эмэхсийбитин өйдүүрэ». , ²⁰ Таҥара эрэннэрбитин саарбахтыы барбатаҕа, хата бигэ итэҕэлин энчирэппэккэ, Кинини айхаллаабыта. ²² Онон бу итэҕэлин иһин Таҥара Авраамы кырдьыксыт көнө киһинэн билиммитэ. ²³ Ол гынан баран Суруйууларга баар «кырдьыксыт киһинэн билиммитэ» диэн этии киниэхэ эрэ буолбатах, ²⁴ биһиэхэ – Айыы Тойоммутун Иисус Христоһу өлөр өлүүттэн тилиннэрбит Таҥараны итэҕэйээччилэргэ эмиэ туһааннаах. ²⁵ Иисус Христос биһиги аньыыбытын-буруйбутун боруостуур туһугар, өлөр өлүү илиитигэр бэриллибитэ, биһигини быыһыыр туһугар, тиллибитэ.

Буруйтан быыһаныы түмүгэ

¹ Онон итэҕэлбитинэн буруйбутуттан быыһанаммыт, билигин биһиги Айыы Тойоммут Иисус Христос өҥөтүнэн Таҥараны кытта эйэлээхпит. ² Кини биһигини бу билиҥҥи алгыстаах олохпутугар итэҕэл суолунан тиэрдэн, биһиги Таҥара килбиэннээх сырдыгар тиксэр эрэллэммиппитинэн киэн туттабыт. ³ Итинэн эрэ буолбатах, эрэй-кыһалҕа тулууру үөскэтэрин билэр буолан, эрэйи көрөрбүтүнэн эмиэ хайҕанабыт. ⁴ Тулуурдаах киһи үөрүйэх буолар, үөрүйэх киһи эрэмньилэнэр, ⁵ оттон эрэмньибит, биһиэхэ бэриллибит Сибэтиэй Тыынынан сүрэхпитигэр Таҥара таптала кутуллар буолан, биһигини кыбыстыыга киллэрбэт.

⁶ Христос, биһиги өссө мөлтөх эрдэхпитинэ, анаммыт кэмигэр аньыылаахтар тустарыгар өлбүтэ. ⁷ Кырдьыксыт да туһугар ким эмэ өлө барара саарбах, арай үтүөнү оҥорторбут киһитин туһугар, биир эмэ киһи өлөргө быһаарыныа эбитэ дуу. ⁸ Оттон Христос биһиги өссө аньыылаах дьон эрдэхпитинэ, биһиги туспутугар өлбүтэ. Итинэн Таҥара биһиэхэ Бэйэтин тапталын көрдөрбүтэ. ⁹ Онон билигин буруйтан-аньыыттан Кини Хаанынан быыһаммыт дьон, биһиги, Таҥара уордаах-кылыннаах дьүүлүттэн эмиэ Кининэн быыһаныахпыт. ¹⁰ Ол эбэтэр, биһиги, Таҥараҕа өстөөх сылдьыбыт дьон, Кини Уола өлөн Таҥараны кытта эйэлэспит буоллахпытына, билигин Кини Уолун олоҕунан өссө ордук быыһаныахпыт. ¹¹ Ол эрээри итинэн эрэ бүппэт: Таҥараны кытта биһигини эйэлэһиннэрбит Айыы Тойоммут Иисус Христос үтүөтүнэн биһиги билигин Таҥаранан киэн туттабыт.

Адам уонна Христос

¹² Аньыы-хара киһи аймахха биир киһинэн, Адамынан, киирэн, кини аньыытыттан өлөр өлүү баар буолбута, онон дьон барыта аньыыланан, өлүү бар дьоҥҥо барытыгар тарҕаммыта. ¹³ Сокуон инниттэн да бу аан дойдуга аньыы-хара баара гынан баран, Сокуон суоҕар аньыы буруйга турбат этэ. ¹⁴ Ол да буоллар өлөр өлүү, Адамтан Моисейга диэри кэм усталаах-туоратыгар аҥаардастыы баһылаан, бэл Адам аньыытыгар холоонноох аньыыны оҥорботох дьону бэйэтигэр бас бэриннэрбитэ.

Адам буоллаҕына Атыны, аан дойдуга Кэлиэхтээҕи, сирэйдээн көрдөрөр уобарас буолар. ¹⁵ Ол эрээри Таҥара бэлэҕин Адам буруйун кытта тэҥниир табыллыбат. Биир киһи буруйуттан элбэх киһи өлбүт буоллаҕына, Таҥара илгэлээх үтүөтэ, биир Киһинэн – Иисус Христоһунан – элбэх киһиэхэ тиксэрбит үтүө бэлэҕэ, хайдахтаах курдук сүҥкэн буолуой! ¹⁶ Таҥара үтүө бэлэҕин биир киһи аньыытын содулун кытта тэҥниир табыллыбат: ол саҕана соҕотох биир аньыы иһин буруйдуур дьүүл уурааҕа тахсыбыта, оттон билигин Таҥара үтүө бэлэҕэ үгүс буруйу бырастыы гыннарда. ¹⁷ Өлөр өлүү аҥаардас биир киһи соҕотох буруйунан баһылыыр былааһы ылбыт эбит буоллаҕына, Таҥара буруйтан быыһыыр өлгөм илгэлээх үтүөтүн бэлэх ылбыт дьон эмиэ, биир Иисус Христоһунан Таҥараны кытта бииргэ олоххо баһылыыллара биллэн турар.

¹⁸ Онон биир киһи буруйунан бүтүн киһи аймах дьүүлгэ турбутунуу, соҕотох биир Киһи кырдьыктаах быһыыта дьону барытын буруйтан быыһаан, олоҕу бэлэхтиир. ¹⁹ Биир киһи истигэнэ суоҕа элбэх киһини аньыыга тэппитинии, соҕотох биир Киһи истигэнэ элбэх дьону быыһыаҕа.

²⁰ Сокуон кэлбитигэр Сокуону кэһии үксүү түспүт буоллаҕына, аньыы үксээбитигэр Таҥара илгэлээх үтүөтэ эмиэ хас эмэ төгүл күүһүрбүтэ, ²¹ онон өлөр өлүү төрүөтэ буолбут аньыы хайдах баһылаабытай да, ол курдук Таҥара илгэлээх үтүөтэ биһигини кырдьыксыт дьон оҥорон, Иисус Христос Айыы Тойоммут көмөтүнэн бараммат олоххо киллэрээри, эмиэ баһылаабыта.

Христос биһиэхэ дьиҥнээх олоҕу биэрбитэ

¹ Онон туох диибитий? Таҥара илгэлээх үтүөтэ күүһүрэн истин диэн, эмиэ уруккубут курдук, аньыыбытын ыһыктыбакка сылдьабыт дуо? Олох оннук буолуо суохтаах! ² Биһиги, өлөн аньыы былааһыттан тахсыбыт дьон, аньыылаах олоҕунан хайаан салгыы олоруохпутуй? ³ Эбэтэр биһиги, Христос Иисустуун биир буолаары сүрэхтэммиттэр, Кини өлүүтүгэр сүрэхтэммиппитин эһиги билбэккит дуу? ⁴ Онон өлүүгэ сүрэхтэнэн, Кинилиин бииргэ көмүллэммит, Аҕатын килбиэннээх күүһүнэн өлбүттэртэн тиллибит Христос курдук билигин биһиги эмиэ саҥа олоҕу олорор кыахтаахпыт.

⁵ Биһиги Кини өлбүтүн курдук өлөн Кинилиин холбостохпутуна, эмиэ Кини курдук тиллиэхтээхпит. ⁶ Эппит-хааммыт араас кыдьыктан босхолонон, аны аньыы-хара кулута буолбаппыт туһугар, биһиги эргэ киһибит Кинини кытта кириэскэ тиириллибитин билэбит, ⁷ оттон өлбүт киһи аньыыттан босхолонор. ⁸ Өскөтүн биһиги Христоһу кытта өлбүт буоллахпытына, эмиэ Кинилиин бииргэ олоруохпут диэн итэҕэйэбит. ⁹ Биһиги билэбит: Христос өлбүттэртэн тиллэн баран аны өлбөт, онон өлөр өлүү Кини үрдүнэн аны ханнык да былааһа суох. ¹⁰ Кини биһигини аньыыттан биирдэ букатыннаахтык босхолуур туһугар өлбүтэ, оттон билигин Таҥара туһугар олорор. ¹¹ Ол курдук, эһиги эмиэ Христос Иисуһу – Айыы Тойоммутун+ 6:11 Айыы Тойоммутун – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. кытта биир буолаҥҥыт, аньыы туһа кэллэҕинэ, өлбүппүт, Таҥара туһа кэллэҕинэ, тыыннаахпыт дии саныыр буолуҥ.

¹² Онон эһиги өлөр оҥоһуулаах эккитин-сииҥҥитин аньыы-хара аны бас билбэтин, эт-хаан кыдьыгар эһигини баһылаппатын. ¹³ Эккит-сииҥҥит тугун да аньыыга туран биэримэҥ, хара дьайга туһаннарымаҥ, ол оннугар өлбүттэртэн тиллибит дьон быһыытынан бэйэҕитин Таҥараҕа туттарыҥ, оччоҕо эккит-сииҥҥит бүтүннүүтэ үтүөнү оҥорон Киниэхэ сулууспалыа. ¹⁴ Аньыы аны эһигини салайыа суохтаах: эһиги Сокуон былааһыгар буолбакка, Таҥара илгэлээх үтүөтүн былааһыгар олороҕут.

Кырдьык кулуттара

¹⁵ Оччоҕо тугуй? Сокуон былааһыгар буолбакка, Таҥара илгэлээх үтүөтүн былааһыгар олоробут диэн, аньыыны оҥоробут дуо? Хайдах да оннук буолуо суохтаах! ¹⁶ Кимиэхэ эмэ баскытын бэринэн, бары этиитин толорорго бэлэм буоллаххытына, кини кулута буоларгытын ама өйдөөбөккүт дуо: эһиги өлүүгэ анньар аньыы кулуттара эбэтэр Таҥараны кытта эйэлэһиннэрэр истигэн буолуу кулуттара буолаҕыт. ¹⁷ Хаһан эрэ эһиги аньыы кулуттара этигит, оттон билигин, Таҥараҕа махтал, ылыммыт үөрэххитигэр ис сүрэххитинэн бас бэриннигит, ¹⁸ аньыыттан босхолонон, кырдьыктаах быһыы кулуттара буоллугут.

¹⁹ Киһи өйүгэр дэбигис түһэ охсубатын иһин, тиийимтиэ буоллун диэн бу курдук этэбин. Хаһан эрэ мөкүтүк быһыыланаары кирдээх быһыы-майгы, бары куһаҕан кулута буолбуккут курдук, билигин, аны сибэтиэйдик олорор туһугар, үтүө быһыы-майгы кулуттара буолуҥ. ²⁰ Урут аньыы кулуттара эрдэххитинэ, эһиги үтүөҕэ бас бэриммэт «көҥүл» дьон этигит. ²¹ Ол сылдьан туох ситиһиилээх этигитий? Онтукаҕытыттан билигин бэйэҕит саатаҕыт: эһиги «ситиһиигит» түмүгэ өлөр өлүү этэ. ²² Оттон билигин, аньыыттан босхолонон Таҥараҕа кулут буолбуккут кэннэ, эһиги ситиһиигит – сибэтиэй буолуу, оттон олоххут түмүгэ – бараммат олох. ²³ Аньыы төлөбүрэ – өлүү, оттон Таҥара бэлэҕэ – Христос Иисус Айыы Тойоммутун кытта биир буолан тиксэр бараммат олохпут.

Эр-ойох буолуу холобура

¹ Ама эһиги, бырааттарым, (сокуону билэр дьоннуун кэпсэтэбин дии саныыбын) киһи тыыннааҕын тухары эрэ, сокуон кини үрдүнэн былаастааҕын билбэккит дуо? ² Холобура, эрдээх дьахтар, эрэ тыыннааҕын тухары, кинини кытта сокуонунан холбоһо сылдьар, оттон эрэ өллөҕүнэ, эрин кытта холбообут сокуонтан босхолонор. ³ Онон эрэ тыыннааҕар атын киһини кытта олорор буоллаҕына, көссүүлэспитинэн ааҕыллар; оттон эрэ өллөҕүнэ, ол сокуонтан төлөрүйэн, атын киһиэхэ эргэ бардаҕына да, көссүүлэспитинэн ааҕыллыбат.

⁴ Син ол кэриэтэ, бырааттарым, Христос өлбүтүн быһыытынан эһиги эмиэ өлбүккүт, онон Атыҥҥа – өлбүттэртэн Тиллибиккэ – бас бэринэр туһугар, Сокуонтан босхолонон мантан инньэ Таҥара иннигэр туһалаах олоҕу олоруоххут. ⁵ Урут сатарыйбыт айылҕабыт аньыылаах баҕатынан олорор эрдэхпитинэ, Сокуон уһугуннарбыт араас имэҥэ-кыдьыга эппитигэр-сииммитигэр дьайа сылдьара, онон биһиги өлөр өлүүгэ тиэрдэр мөкү дьайыылары оҥорорбут. ⁶ Оттон билигин, Христоһу кытта бииргэ өлөн, биһигини хааччахтыы сылдьыбыт Сокуонтан босхолоннубут, онон мантан инньэ уруккубут курдук Сокуон хараҕын аахпакка, саҥалыы – Сибэтиэй Тыынынан – Таҥараҕа сулууспалыыбыт.

Испитигэр баар аньыы содула

⁷ Онон туох диибитий? Сокуон аньыылаах дуо? Хайдах да инньэ диир кыахпыт суох. Ол эрээри, аньыы диэн тугун мин Сокуон баар эрэ буолан билбитим. Сокуон «баҕарыма» диэбэтэҕэ буоллар, баҕарар диэн тугун өйдүөм да суоҕа этэ. ⁸ Ол гынан баран аньыы-хара, кэриэстэн тэптэн, мин испэр араас аньыылаах баҕа санааны үөскэппитэ. Сокуон суоҕар аньыы өлүк эрэ буолар. ⁹ Хаһан эрэ мин Сокуона суох олорбутум, онтон Таҥара кэриэһэ кэлбитигэр – аньыы эмиэ тиллэн кэлбитэ, ¹⁰ мин буоллаҕына өлбүтүм; ити курдук олоххо тиэрдиэхтээх кэриэс миигин өлүүгэ тиэрдибитэ: ¹¹ аньыы, кэриэстэн тэптэн, миигин албыҥҥа үктэппитэ уонна эмиэ кэриэһи туһанан миигин өлөрбүтэ. ¹² Онон Сокуон сибэтиэй, кини ыйыыта-кэрдиитэ эмиэ барыта үтүө, сибэтиэй уонна кырдьыктаах.

¹³ Оччоҕо үтүө суол миигин ама өлөргө тиэртэ дуо? Суох, оннук буолбатах. Аньыы миигин өлөр өлүүгэ тиэрдэн бэйэтин ис дьиҥин көрдөрдө. Аньыы, миигин өлөрөөрү, үтүөнү туһаммыта, онон кэриэс баар буолан, аньыы хайдах курдук аньыылааҕа өссө ордук ырылыччы көстөн тахсыбыта.

¹⁴ Сокуон духуобунайын биһиги билэбит, оттон мин аньыы кулута буоларга атыыламмыт эт-хаан айылҕалаахпын. ¹⁵ Тугу гынарбын бэйэм да өйдөөбөппүн: тугу баҕарарбын оҥорбоппун, тугу абааһы көрөрбүн оҥоробун. ¹⁶ Оттон тугу баҕарбаппын оҥорор буоллахпына, Сокуон үтүө диэн этиигэ сөбүлэһэбин, ¹⁷ онон ити мин дьайыым буолбатах, мин испэр баар аньыы дьайыыта. ¹⁸ Миэхэ (мин сатарыйбыт айылҕабар) туох да үтүө суоҕун билэбин; үтүөнү оҥорор баҕа баар да, ону оҥорбутум көстүбэт. ¹⁹ Баҕарар үтүөбүн оҥорбоппун, баҕарбат куһаҕаммын – ону дьэ хото оҥоробун. ²⁰ Оттон тугу баҕарбаппын оҥорор буоллахпына, ону мин буолбатах, испэр баар аньыы оҥорор.

²¹ Онон мин испэр маннык сокуон дьайарын көрөбүн: үтүөнү оҥоруохпун баҕардахпына, миэхэ куһаҕан эрэ табыллар эбит. ²² Өйбүнэн-сүрэхпинэн Таҥара Сокуонун биһириибин ²³ эрээри, эппэр-хааммар адьас туора сокуон дьайа сылдьар: ол сокуон өйүм-санаам биһириир Сокуонун кытта утарсан, миигин эппэр-хааммар иҥэ сылдьар аньыы сокуонун хаайыылааҕа гынар. ²⁴ Оо, сордоох киһибин! Бу өлөр оҥоһуулаах эппиттэн-хааммыттан миигин ким босхолуой? ²⁵ Таҥарабар махтанабын: Кини миигин Иисус Христоска – Айыы Тойоммутугар – босхолоппута.

Ити аата мин өйбүнэн Таҥара Сокуонугар, оттон этим-хааным айылҕатынан аньыы сокуонугар сулууспалыыбын.

Сибэтиэй Тыын салайар олоҕо

¹ Онон билигин, Христос Иисустуун биир буолан, сатарыйбыт айылҕаларынан олорбокко, Тыын ыйарынан олорор дьон+ 8:1 Сатарыйбыт айылҕаларынан олорбокко, Тыын ыйарынан олорор дьон – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. ханнык да дьүүлүнэн дьүүллэммэттэр – ² Христос Иисуска баар олох Тыынын сокуона биһигини аньыы уонна өлүү сокуонуттан босхолообута. ³ Биһиги сатарыйбыт эт-хаан айылҕабыт утарылаһарыттан мөлтөөбүт Сокуон кыайан оҥорботоҕун Таҥара оҥорбута: Кини Бэйэтин Уолун киһи аньыылаах этигэр-сиинигэр холоонноох этттээн-сииннээн дьон аньыытын боруостуур сиэртибэҕэ ыыппыта, онон Кини киһиэхэ дьайа сылдьар аньыыга бүтэһиктээх бириигэбэр таһаарбыта. ⁴ Бу, аньыылаах айылҕалара тардарынан буолбакка, Тыын ыйарынан олорор дьон, биһиги, билигин Сокуон кырдьыктаах ирдэбилинэн олорорбут туһугар буолбута.

⁵ Аньыылаах айылҕаларынан олорооччулар аньыыга тардыһаллар, оттон Тыын ыйыытынан олорооччулар – духуобунайга дьулуһаллар. ⁶ Аньыыга тардыһар киһи өйө-санаата кинини өлүүгэ тиэрдэр, оттон Тыынынан салаллар духуобунай өй-санаа киһини эйэлээх олоххо тиксэрэр. ⁷ Аньыылаах өй-санаа Таҥараҕа кыр өстөөх – кини Таҥара Сокуонугар бас бэриммэт, бэринэр кыаҕа да суох. ⁸ Онон сатарыйбыт айылҕаларынан салаллар дьон Таҥара санаатын табар кыахтара суох.

⁹ Оттон эһиги, Таҥара Тыына эһиэхэ баарын быһыытынан аньыылаах айылҕаҕытынан буолбакка, Тыын үөрэтэринэн олороҕут; оттон Христос Тыына суох киһитэ Киниэнэ буолбатах. ¹⁰ Өскөтүн Христос эһиги сүрэххитигэр баар буоллаҕына, төһө да эккит-сииҥҥит аньыы содулуттан өлөр оҥоһууламмытын иһин, Таҥараны кытта эйэлэһэҥҥит дууһаҕыт тыыннаах. ¹¹ Иисуһу өлбүттэртэн тилиннэрбит Таҥара Тыына эһиэхэ баар буоллаҕына, Кини – Христоһу Тилиннэрбит – эһиэхэ баар Бэйэтин Тыынынан эһиги өлөр эккитин-сииҥҥитин эмиэ тилиннэриэҕэ.

¹² Онон, бырааттарыам, биһиги эт-хаан айылҕабытыгар иэспит суоҕун быһыытынан, эппит-хааммыт тугу баҕарбытынан сылдьыа суохтаахпыт; ¹³ сатарыйбыт айылҕаҕыт баҕатын батыһан олордоххутуна, эһиги өлүөххүт, оттон айылҕаҕыт аньыылаах дьайыыларын Тыын көмөтүнэн өһөрдөххүтүнэ, олоххо тиксиэххит. ¹⁴ Таҥара Тыынынан салайтарааччылар бука бары Таҥара уолаттара буолаллар. ¹⁵ Кутталга хат олорорго күһэйэр кулут тыынын эһиги ылымматаххыт эбээт, эһигини Таҥара уолаттара оҥорор Тыыны ылынан, Кини этитэн: «Авва, Аҕаа!» – диэн ыҥыраҕыт. ¹⁶ Биһиги Таҥара оҕолоро буоларбытын бу Тыын биһиги сүрэхпитигэр кэрэһилиир. ¹⁷ Оттон Таҥара оҕолоро буоллахпытына, ол аата Кини нэһилиэнньиктэрэбит, Христоһу кытта бииргэ нэһилиэстибэ ылабыт – Кинини кытта бииргэ эрэйдэнэр буоллахпытына, Кинини кытта бииргэ кэрэмэн килбиэҥҥэ тиксиэхпит.

Килбиэннээх албан аат

¹⁸ Бу билигин быстах кэмҥэ эрэйдэнэрбит, биһиэхэ кэнэҕэс арыллыахтаах килбиэҥҥэ холоотоххо, букатын туох да суолтата суох дии саныыбын. ¹⁹ Сиргэ-халлааҥҥа баар барыта Таҥара Бэйэтин уолаттарын хаһан аһаҕастык көрдөрөрүн эрэнэн туоххаһыйа көһүтэр; ²⁰ (айыллыбыт барыта сүпсүккэ бэйэтин көҥүлүнэн бэриммэтэҕэ, Бас Бэриннэрээччи көҥүлүнэн бэриммитэ); айыллыбыт эрэ барыта эрэнэр эрэлэ – өлөр өлүү хабалатыттан босхолонон, Таҥара оҕолорун килбиэннээх көҥүллэрин үллэстии. ²² Таҥара айбыта барыта күн бүгүҥҥэ диэри төрүүр талыыта киирбиттии ынчыктыырын, энэлийэрин билэбит; ²³ кини эрэ муҥнанар буолбатах, биһиги эмиэ, саҥа олох саҕаланыытын кэрэһилиир Тыыны ылбыттар, хаһан Таҥара уолаттара буоларбытын, эппит-сииммит толуйулларын кэтэһэн, испитигэр энэлийэбит. ²⁴ Ол эмит биһиги эрэлбитинэн быыһанан сылдьабыт. Биһиэхэ эрэннэриллибити хайыы-үйэ көрөн турарбыт эбитэ буоллар, кэлбити тоҕо эмиэ кэтэһиэ этибитий? ²⁵ Оттон өссө көрө иликпитин эрэнэр буоллахпытына, ону тулуурдаахтык күүтэбит.

²⁶ Тыын эмиэ биһигини, мөлтөхтөрү, бөҕөргөтөр; биһиги хайдах үҥүөхтээхпитин да билбэппит, ол гынан баран Тыын, киһи тылынан да кыайан эппэттии, дириҥник өрүтэ тыынан, Бэйэтэ биһиги туспутугар Таҥара иннигэр көрдөһөр. ²⁷ Киһи сүрэҕин курдаттыы Көрөөччү эмиэ Тыын туох санаалааҕын билэр – Тыын Таҥара көҥүлүнэн сибэтиэйдэр+ 8:27 Сибэтиэйдэр – Таҥара дьоно. тустарыгар көрдөһөр.

²⁸ Оттон Таҥараны таптыыр, Кини көҥүлүнэн ыҥырыллыбыт дьоҥҥо туох барыта үтүөнэн эргийэрин биһиги билэбит. ²⁹ Тоҕо диэтэххэ, Кини Уола элбэх бырааттыылартан улаханнара буоларын туһугар, Таҥара эрдэттэн, өссө төрүү да иликтэриттэн, билбит дьонун Бэйэтин Уолугар холоонноох буоларга анаабыта. ³⁰ Онон Кини кими анаабытын ыҥырбыта, кими ыҥырбытын буруйтан быыһаабыта, оттон буруйтан быыһаабыт дьонун албан аатырдыбыта.

Таҥара таптала

³¹ Бу кэннэ өссө тугу этиэхпитин сөбүй? Өскөтүн Таҥара биһиги диэки буоллаҕына, ким биһигини утарыаҕай? ³² Кини, Бэйэтин Уолун харыһыйбакка биһиги туспутугар толук биэрбит Таҥара, Уолун кытта атыны барытын биһиэхэ хайдах бэлэхтиэ суоҕай? ³³ Таҥара талбыт дьонун ким буруйдуоҕай? Буруйтан быыһыыр Таҥара дуо? ³⁴ Ким дьүүллүөҕэй? Ким да дьүүллүүр кыаҕа суох! Өлөн баран тиллибит Христос Иисус, Таҥара уҥа өттүгэр олорон, Бэйэтинэн биһиги туспутугар көрдөһөр. ³⁵ Туох биһигини Таҥара+ 8:35 Таҥара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Христос». тапталыттан араарыаҕай: эрэй-муҥ дуу, араас кыһарыйыы, сойуолааһын дуу, аас-туор олох, дьадайыы, куттал суоһааһына дуу, болот дуу? Суруйууларга этиллэр: ³⁶ «Эн тускуттан биһигини күннэтэ өлөртүүллэр, өлөрүллэргэ анаммыт барааннар кэриэтэ көрөллөр». ³⁷ Ол эрээри биһиги маны барытын биһигини таптыыр Таҥара күүһүнэн кыайабыт. ³⁸ Мин бигэтик итэҕэйэбин: өлөр өлүү да, олох да, Аанньаллар да, халлааҥҥа баар дьаһалталар, күүстэр да, билиҥҥи да, кэнэҕэски да кэм, ³⁹ үөһээҥҥи үрдүк эйгэ да, алларааҥҥы үтүгэн да түгэҕэ, ханнык баҕарар атын айыллыбыт да биһигини Таҥара биһиэхэ Христос Иисус Айыы Тойоммутунан көрдөрбүт тапталыттан араарар кыаҕа суох.

Таҥара талбыт норуота

¹ Христос иннигэр кырдьыгы этэбин, сымыйалаабаппын, ону миэхэ Сибэтиэй Тыынынан суобаһым да бигэргэтэр – ² улуукан кутурҕаҥҥа ылларан ааспат-бүппэт эрэйтэн мин сүрэҕим ыалдьар: ³ хаан-уруу бырааттарым тустарыгар кырыыска туран, бэйэм Христостан араарылларбын ордоруом этэ! ⁴ Кинилэри, Израиль дьонун, Таҥара Бэйэтин уолаттарынан ааттаабыта, кинилэргэ кэрэмэн килбиэнин көрдөрбүтэ, кинилэри кытта сөбүлэһии оҥорсубута, кинилэргэ Сокуону биэрбитэ, Таҥараҕа дьиҥнээхтик сүгүрүйэр суолу арыйбыта, уонна эрэннэрэр тылларын кинилэргэ эппитэ; ⁵ кинилэр улуу төрүттэрдээхтэр, үйэттэн үйэҕэ алгыстаах, баартан барытыттан үрдүк Таҥара – Христос – эмиэ кинилэр ортолоругар төрөөбүтэ, аминь.

⁶ Ол эрээри Таҥара Израиль туһунан этиитэ хайдах да бэйэтин күүһүн ыһыктыбатаҕа. Израиль киһитэ эрэ барыта дьиҥ Израиль киһитэ буолбатах, ⁷ итиэннэ «Исаак ыччата эн ааккын ааттатыа» диэн этиллибитин быһыытынан Авраамтан үөскээбит эрэ барыта кини оҕото буолбатах. ⁸ Ол аата Авраам оҕото эрэ барыта Таҥара оҕото дэммэт, арай Таҥара эрэннэриитинэн төрөөбүт эрэ оҕолор Кини оҕолоро дэнэллэр. ⁹ Оттон ол эрэннэрии тыла маннык этэ: «Бу кэмҥэ эмиэ кэлиэм, онно Сарра уолланыаҕа».

¹⁰ Итинэн эрэ бүппэт. Ревекка оҕолоро эмиэ биир аҕаттан, биһиги өбүгэбититтэн Исаактан, үөскээбиттэрэ. ¹¹ Игирэлэр өссө төрүөхтэрин инниттэн (ол аата үтүөнү да, мөкүнү да оҥоруохтарын иннинэ, Таҥара талара туохтан да тутулуга суох көҥүлүн – ¹² киһи дьайыытыттан буолбакка, Таҥара ыҥырарыттан эрэ тутулуктааҕын – көрдөрөөрү), Ревеккаҕа «улахана кыратыгар үлэһит буолуоҕа» диэн этиллибитэ. ¹³ Онон «Иаковы Мин талан ыллым, оттон Исавы туораттым» диэн Суруйууларга этиллибит туолбута.

¹⁴ Оччоҕо туох диибитий? Таҥара кырдьыгы көрбөт диибит дуо? Хайдах да инньэ диир кыахпыт суох. ¹⁵ Таҥара Моисейга этэр: «Үтүөнү оҥоруохпун баҕарар киһибэр үтүөнү оҥоруом, аһынарбын аһыныам». ¹⁶ Онон Таҥара үтүөнү оҥороро ким да баҕатыттан, дьаныарыттан буолбакка, Таҥараттан Бэйэтиттэн эрэ тутулуктаах. ¹⁷ Суруйууларга Таҥара фараоҥҥа: «Күүспүн эйигинэн көрдөртөрөөрү, Мин аатым сир үрдүнэн биллэрин ситиһээри эйигин үрдэппитим», – диир. ¹⁸ Онон Таҥара үтүөтүк сыһыаннаһыан баҕарбыт киһитигэр үтүөтүк сыһыаннаһар, өсөһүннэриэн баҕарбыт киһитин өсөһүннэрэр.

Таҥара уора-кылына уонна үтүө сыһыана

¹⁹ «Оччоҕо туох иһин Кини киһини буруйдууруй? Ким кини көҥүлүн утары барыаҕай?» – диэҥ эн миэхэ. ²⁰ Оо, эн, киһи, Таҥараны кытта мөккүһэр бу кимҥиний? Иһит оҥорор ууска оҥорбут иһитэ ама: «Тоҕо эн миигин маннык оҥордуҥ?» – диэн өрөлөһөн туруо дуо? ²¹ Көһүйэ охсооччу биир туойтан мааныга да, күннэтэ да туттуллар көһүйэни, хайатын да оҥороро көҥүлэ буолбатах дуо?

²² Арай оттон Таҥара Бэйэтин кырдьыктаах уорун-кылынын, сүдү күүһүн көрдөрөөрү, уордайбыт дьонун – имири эстиэхтээхтэри – өр тулуйбут буоллун, оччоҕо тугуй? ²³ Албан аатырарга бэлэмнээбит, амарахтык сыһыаннаспыт дьонугар Бэйэтин албан аата хайдахтаах муҥура суох улуутун көрдөрөөрү оннук гыммыт буоллаҕына, оччоҕо тугуй? Оттон Кини амарахтык сыһыаннаспыт дьоно биһиги буолабыт эбээт! ²⁴ Кини биһигини, иудейдартан эрэ буолбакка, атын норуоттартан эмиэ ыҥырбыта; ²⁵ ол туһунан Кини Осия кинигэтигэр этэр: «Атын норуоту Бэйэм норуоппунан ааттыам, таптаабатахпын тапталлааҕым диир буолуом. ²⁶ Эһиги Мин норуотум буолбатаххыт диэбит сирбэр кинилэри Тыыннаах Таҥара уолаттара диэн ааттыахтара».

²⁷ Оттон Израиль туһунан Исайя бу курдук өрө күүрүүлээхтик эппитэ: «Израиль уолаттара муора кумаҕыныы элбээбиттэрин да иһин, сорохторо эрэ быыһаныаҕа; ²⁸ Айыы Тойон туох да уталытыыта суох бэрт сотору сир дьонун бириигэбэрин таһаарыаҕа». ²⁹ Исайя эрдэттэн эппитинии: «Өскөтүн Айыы Тойон Саваоф+ 9:29 Айыы Тойон Саваоф – Иак 5:4 быһаарыытын көр. аҕыйах дьон удьуорун биһиэхэ ордорботоҕо буоллар, биһиги Содомнаах Гоморра кэриэтэ буолуо этибит».

Израиль итэҕэлэ суоҕа

³⁰ Онон туох түмүккэ кэллибит? Таҥара кырдьыгын көрдөөбөтөх норуоттар итэҕэйэн кырдьык суолугар үктэннилэр, ³¹ оттон кырдьык сокуонун көрдөөбүт Израиль ону булбата. ³² Киниэхэ тоҕо кыаллыбата? Тоҕо диэтэххэ кини итэҕэли буолбакка, Сокуон дьайыыларын+ 9:32 Сокуон дьайыыларын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «дьайыылары». эрэммитэ. «Көр бу, Сиоҥҥа таас уурабын – бу таастан дьон иҥнэр буолуоҕа, очуос тааһы туруорабын – бу таастан охтор буолуоҕа. Ол эрээри Кинини итэҕэйэр киһи кыбыстыыга киириэ суоҕа» диэн Суруйууларга этиллибитин курдук, кинилэр «харгыс таастан» иҥнэн бүдүрүйбүттэрэ.

¹ Бырааттарыам! Сүрэҕим баҕарар баҕата, Таҥараҕа үҥэр үҥүүм – Израиль быыһаныыта+ 10:1 Израиль быыһаныыта – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «кинилэр быыһаныылара». . ² Мин бэйэбинэн туоһулуубун: кинилэр Таҥара көҥүлүн ис сүрэхтэриттэн дьулуһан туран толоруохтарын баҕараллар, ол гынан баран бу дьулуһуулара дьиҥнээх билиигэ олоҕурбат. ³ Таҥара кырдьыгын билбэккэ, бэйэлэрин кырдьыктарын бигэргэтэ сатыыр буоланнар, кинилэр Таҥара кырдьыктаах көҥүлүгэр бас бэриммэтэхтэрэ. ⁴ Оттон Сокуон бүтэр уһуга – Христос: онон билигин хас биирдии Кинини итэҕэйээччи кырдьыктаах көнө киһи буолар кыахтанар.

Быыһанар суол киһиэхэ барытыгар аһаҕас

⁵ Сокуону тутуһан быыһаныы туһунан Моисей бу курдук суруйар: «Сокуон ирдэбилин барытын толорбут эрэ киһи олоххо тиксиэҕэ». ⁶ Оттон итэҕэлинэн быыһаныы маннык этэр: «Ким халлааҥҥа тахсыай?» – диэн бэйэҕиттэн ыйытыма (Христоһу сиргэ түһэрэ сатаабыттыы). ⁷ Эбэтэр: «Ким үтүгэн түгэҕэр түһүөй?» – диэмэ (Христоһу өлбүттэртэн таһаара сатаабыттыы). ⁸ Оттон Суруйуулар туох дииллэрий? «Таҥара тыла эйиэхэ чугас: тылгар да баар, сүрэххэр да баар». Бу – итэҕэл тыла, биһиги үөрэтэр-иһитиннэрэр тылбыт. ⁹ Иисуһу Айыы Тойон диэн тылгынан аһаҕастык билинэр уонна Таҥара Кинини өлбүттэртэн тилиннэрбитин ис сүрэххиттэн итэҕэйэр буоллаххына, быыһаныаҥ: ¹⁰ ким сүрэҕинэн итэҕэйэр – кырдьыксыт киһинэн билиниллиэ, ким итэҕэлин аһаҕастык билинэр – быыһаныа. ¹¹ Суруйууларга «Кинини итэҕэйэр киһи кыбыстыыга киириэ суоҕа» диэн этиллэр. ¹² Бу – туох да уратылаһыыта суох иудейдарга да, атын норуоттарга да барыларыгар туһуланар этии, тоҕо диэтэххэ Айыы Тойон барыбытыгар биир, Кини ыҥырар дьону барытын өлгөмнүк алгыыр. ¹³ «Айыы Тойону аатын ааттаан ыҥырбыт ханнык баҕарар киһи быыһаныа».

¹⁴ Оттон итэҕэйбэтэх дьон Кинини хайдах ыҥырыахтарай? Истибэтэх дьон хайдах итэҕэйиэхтэрэй? Иһитиннэрэр-кэпсиир киһи суох буоллаҕына, Кини туһунан хайдах истиэхтэрэй? ¹⁵ Үөрэҕи тарҕаттара ыыппатах буоллахтарына, хайдах баран кэпсиэхтэрэй? Суруйууларга этиллэр: «Эйэҕэ+ 10:15 Эйэҕэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. , үтүөҕэ үөрэтэр Евангелиены иһитиннэрээччилэр кэлэллэрэ хайдах дьикти үчүгэйий!» ¹⁶ Ол гынан баран истибит эрэ барыта ону ылыммыт буолбатах. «Айыы Тойон! Биһигиттэн истибитин ким итэҕэйдэ?» – диир Исайя. ¹⁷ Онон, итэҕэл Евангелиены истииттэн үөскүүр, оттон Евангелиены Таҥара тылын+ 10:17 Таҥара тылын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Христос тылын». иһитиннэрээччилэр аҕалаллар. ¹⁸ Ол эрээри эһигиттэн ыйытыам этэ: кинилэр ама истибэтэхтэр үһү дуо? Биллэн турар, истибиттэрэ! «Кинилэр саҥалара бүтүн сир үрдүнэн дуораһыйбыта, эппит тыллара сир-халлаан сиксигэр тиийэ иһиллибитэ».

¹⁹ Өссө манныгы ыйытыам этэ: Израиль ама билбэтэх үһү дуо? Моисей бастакынан эппитэ: «Норуот диэбэт норуоккутунан эһигини күнүүлэтиэм, Миигин өйдөөбөт хараҥа норуотунан эһигини абардыам». ²⁰ Исайя буоллаҕына өссө ордук хорсуннук этэр: «Миигин көрдөөбөтөх дьон булан ыллылар, ыйыппатах дьоҥҥо Мин Бэйэбин биллэрдим». ²¹ Оттон Израиль туһунан кини маннык диир: «Истигэнэ суох, өһөс норуокка уһун күнү быһа икки илиибин уунан турбутум».

Таҥара Израильга амарах сыһыана

¹ Манан тугу этиэхпин баҕарабыный? Ама Таҥара Бэйэтин норуотун киэр аста дуо? Биллэн турар, киэр аспат! Мин эмиэ Израиль киһитинэбин, Авраам удьуорунабын, Вениамин аҕатын ууһуттан төрүттээхпин. ² Суох, Таҥара эрдэттэн билбит норуотун киэр анньыбатаҕа. Суруйууларга Илия туһунан туох дэммитин билбэккит дуо? Кини Таҥараҕа: ³ «Айыы Тойон! Пророктаргын өлөртөөтүлэр, сиэртибэнньиктэргин урусхаллаатылар. Соҕотох мин эрэ хааллым, аны билигин мин тыыммар турунан эрэллэр», – диэн Израилы үҥсүбүтүгэр ⁴ Таҥара туох диэн хоруйдууруй? «Мин Ваал иннигэр сөһүргэстээбэтэх сэттэ тыһыынча киһини Бэйэбэр ордоруммутум», – диир. ⁵ Ол курдук билигин эмиэ Таҥара Бэйэтин илгэлээх үтүөтүнэн талан ылан ордоруммут дьоно бааллар. ⁶ Таҥара үтүөтүнэн буоллаҕына, ол аата киһи өҥөтүнэн буолбатах, онтон атын эбитэ буоллар Таҥара үтүөтэ үтүөнэн ааттаныа да суоҕа этэ; оттон бэйэҥ үтүө дьайыыгынан буоллаҕына, ол аата Таҥара үтүөтүнэн буолбатах, онтон атын эбитэ буоллар, эн үтүө дьайыыҥ хайыы-үйэ үтүөнэн ааттаныа суоҕа этэ+ 11:6 Оттон бэйэҥ үтүө дьайыыгынан буоллаҕына, ол аата Таҥара үтүөтүнэн буолбатах, онтон атын эбитэ буоллар, эн үтүө дьайыыҥ хайыы-үйэ үтүөнэн ааттаныа суоҕа этэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .

⁷ Оччоҕо хайдаҕый? Израиль дьулуспут сыалын ситиспэтэх. Ол сыалы сорохтор эрэ, Таҥара талбыт дьоно, ситиспиттэр, уоннааҕылара, итэҕэйбэккэ, эбии тыйыһырбыттар. Суруйууларга этиллибитин курдук, «Таҥара кинилэргэ улугуруу тыынын ыытан, күн бүгүҥҥэ диэри харахтара көрбөт, кулгаахтара истибэт». ⁹ Давид эмиэ этэр: «Малааһыннара бэйэлэригэр оҕуур, угаайы уонна туһах буоллун – сэттэрэ-сэлээннэрэ ситиэхтин; ¹⁰ харахтара тугу даҕаны көрбөт гына бүрүлүннүн, систэрэ үйэ-саас тухары көммөтүн».

Самсаммыт лабаалар

¹¹ Оччоҕо маннык ыйытыы үөскүүр: ама Израиль турбаттыы бүдүрүйбүтэ буолуо дуо? Биллэн турар, оннук буолбатах! Ол эрээри кинилэр охтоннор, кинилэргэ күнүүнү уһугуннараары, атын норуоттарга быыһабыл кэллэ. ¹² Онон кинилэр охтубуттарын түмүгэр аан дойду дьоно дэлэй алгыска тиксибит, кинилэр тутайбыттарын түмүгэр атын омуктар байбыт буоллахтарына, кэлин Израиль бүтүннүүтэ Таҥараҕа эргилиннэҕинэ, ол эргиллиитэ эмиэ аан дойдуга төһөлөөх элбэх үтүөнэн тосхойуой!

¹³ Билигин эһиэхэ, атын норуоттарга, туһаайан этэбин. Мин, норуоттар Апостоллара, Бэйэм хаан-уруу норуоппар күнүүнү уһугуннараммын, саатар, сорохторун эмэ быыһаан ылаайабыный диэн эрэл санаабын ыһыктыбакка Таҥараҕа сулууспалыырбынан киэн туттабын. ¹⁵ Бэйэм норуотум киэр анньыллыыта Таҥараны кытта бүтүн аан дойдуну эйэлэһиннэрбит эбит буоллаҕына, Таҥара кинилэри ылыныыта туохха холоонноох буолуой? Өлөн баран тиллиигэ тэҥнэһиэ суоҕа дуо? ¹⁶ Бастакы үүнүү быһыытынан Таҥараҕа анаммыт тиэстэ сороҕо сибэтиэй буоллаҕына, тиэстэ бүтүннүүтэ сибэтиэй буолар. Силиһэ сибэтиэй буоллаҕына, лабаалара эмиэ сибэтиэйдэр.

¹⁷ Сорох лабаалара тостубуттарыгар эн, дьиикэй маслина, кинилэр оннуларыгар самсанаҥҥын, дьиҥнээх маслина силиһин сүмэһинин үллэстэр буоллаххына, ¹⁸ лабаалартан үрдүктүк сананыма. Үрдүктүк сананар буоллаххына, сэрэн – силиһи эн туппаккын ээ, силис эйигин тутар. ¹⁹ «Миигин сыһыннын диэн лабаа тостубута», – диэҥ, баҕар. ²⁰ Сөп, үчүгэй. Ол гынан баран кинилэр итэҕэйбэт буоланнар тостон түспүттэрэ, оттон эн итэҕэлгинэн тутуллан тураҕын: онон улаханнык сананыма, хата сэрэнэ сырыт. ²¹ Таҥара төрүт-уус лабаалары харыһыйбатах буоллаҕына, көр, эйигин да харыһыйыа суоҕа. ²² Эн Таҥара үтүө да, кытаанах да сыһыанын көрөҕүн: тостон түспүккэ Кини кытаанах, оттон эйиэхэ, Таҥара үтүө санаатыгар эрэнэриҥ тухары, үтүө сыһыаннаах; уларыйдаххына – эн эмиэ кэрдиллиэҥ. ²³ Ол эрээри анарааҥҥылар, итэҕэйдэхтэринэ хат самсаныахтара: Таҥара төттөрү самсыыр күүстээх. ²⁴ Эн, дьиикэй маслинаттан быһыллан бараҥҥын, айылҕаҕын утаран, атын олордуу маслинаҕа самсаммыт буоллаххына, бу мас төрүт-уус лабаата төрөөбүт маһыгар самсанара, биллэн турар, быдан дөбөҥ буолуо.

Израиль бүтүннүүтэ быыһаныа

²⁵ Бырааттарыам! Улаханнык санамматыннар диэн, мин эһиэхэ биир кистэлэҥи арыйыахпын баҕарабын: Израиль дьоно быстах эрэ кэмҥэ, омуктар туһааннаах ахсааннара Таҥараҕа кэлиэр эрэ диэри, итэҕэйбэт тыйыс санааламмыттар. «²⁶ Сионтан Быыһааччы кэлэн, Иаков удьуордарын аньыыларын киэр гыныаҕа. ²⁷ Аньыыларын-буруйдарын суох гыннахпына, кинилэри кытта сөбүлэһии оҥорсуом», – диэн суруллубутун курдук, Израиль бүтүннүүтэ быыһаныаҕа.

²⁸ Кинилэр Евангелиены ылыммакка, эһиги тускутугар Таҥараҕа өстөөхтөр, оттон талыллыбыт норуот быһыытынан – өбүгэлэрин туһуттан Таҥара таптыыр норуота буолаллар. ²⁹ Таҥара биэрбит бэлэҕин туура тутан ылбат, ыҥырыытын уларыппат. ³⁰ Эһиги, хаһан эрэ Таҥараҕа бас бэриммэт дьон, билигин, кинилэр бас бэриммэккэлэр, Таҥараҕа бырастыы гыннарбыккыт курдук, ³¹ кинилэр эмиэ, Таҥара эһигини бырастыы гыммытын иһин, Киниэхэ бырастыы гыннараары, тылын истибэттэр. ³² Таҥара кэлин барыларын бырастыы гынар туһугар, бука барыларын истигэнэ суох буолуу билиэнигэр ылбыта.

³³ Оо, Таҥара баайа, муударай өйө, тугу барытын билэрэ-көрөрө муҥура да суох буоллаҕа! Таайыллыбат да буоллаҕа Кини дьүүлэ, өйдөммөт да буоллаҕа Кини суола-ииһэ! «³⁴ Ким Айыы Тойон өйүн ситэн өйдөөбүтэ баарай? Ким Киниэхэ сүбэһит-амаһыт буолбута баарай? ³⁵ Ким тугу биэрбиттээх буолан Киниттэн төлөбүр эрэйиэҕэй?» ³⁶ Туох барыта Киниттэн кэлэр, туох барыта Кининэн турар, туох барыта Киниэхэ ананар. Киниэхэ үйэттэн үйэҕэ албан аат, аминь!

Христос биэрэр саҥа олоҕо

¹ Онон, бырааттарым, Таҥара амарах санаатын туһугар эһигиттэн көрдөһөбүн: бэйэҕитин бүүс-бүтүннүү Киниэхэ сөбүлэтэр тыыннаах сибэтиэй сиэртибэ быһыытынан Таҥараҕа бэриниҥ – ол буолуо эһиги Киниэхэ дьиҥ духуобунай сулууспаҕыт. ² Бу аньыылаах дойду сиэрин-майгытын батыһымаҥ, ол оннугар Таҥара көҥүлүн, Кини тугу үтүө, сөптөөх, эҥкилэ суох үчүгэй диирин билэр туһугар, өйдүүн-санаалыын төрдүттэн уларыйыҥ.

³ Апостол буолар алгыстаах бырааптаммыт киһи быһыытынан, эһиэхэ барыгытыгар этэбин: бэйэҕитин үрдүктүк санаммат буолуҥ, Таҥара хас биирдиигитигэр биэрбит итэҕэлинэн көрөн сөптөөхтүк сыаналаныҥ. ⁴ Холобура, бу бэйэбит эппитин-сииммитин да ылан көрүөҕүҥ: биир бэйэбит элбэх миэстэлэрдээхпит, ол миэстэлэрбит бары тус-туспа аналлаахтарын курдук, ⁵ биһиги эмиэ элбэх да буолларбыт, Христостуун холбоһоммут бука бары биир Эт-сиин буолабыт, оттон тус-туһунан ыллахха, бары биир Эт-сиин сорҕолорунабыт. ⁶ Онон Таҥараттан араас дьоҕуру бэлэх ыламмыт, бары тус-туһунан аналлаахпыт: Таҥара этэрин дьоҥҥо тиэрдэр кыахтаах пророк, итэҕэлин кыаҕынан көрөн, Таҥара этэрин тиэртин, ⁷ ким сулууспалыыр – сулууспалаатын, ким үөрэтэр – үөрэттин, ⁸ ким бөҕөргөтөр – бөҕөргөттүн, ким бэрсэр – ис сүрэҕиттэн бэристин, ким салайар – кыһамньылаахтык салайдын, ким үтүөнү оҥорор санаалаах – ол үтүөнү үөрэ-көтө оҥордун.

Таптал

⁹ Тапталгыт истиҥ буоллун; куһаҕантан тэйэ туттуҥ, үчүгэйи тутуһуҥ. ¹⁰ Бырааттыы дьон быһыытынан бэйэ-бэйэҕитин истиҥник таптааҥ, атыттары бэйэҕитинээҕэр үрдүктүк тутуҥ; ¹¹ эрчимҥитин энчирэтимэҥ, сүрэххит төлөнүн сөҕүрүтүмэҥ, Айыы Тойоҥҥо сулууспалааҥ; ¹² эрэлинэн уоскутунуҥ, ыарахаттарга кытаанах тулуурдаах буолуҥ, тиһигин быспакка үҥүҥ; ¹³ сибэтиэйдэр кыһалҕаларын үллэстиҥ; айан дьонун амарахтык көрсүҥ. ¹⁴ Эһигини сойуолаһар дьону алҕааҥ, кинилэри кыраабакка-таныйбакка алгыыр эрэ буолуҥ. ¹⁵ Үөрэри кытта үөрсүҥ, ытыыры кытта ытаһыҥ. ¹⁶ Бэйэҕит икки ардыгытыгар иллээх буолуҥ, үрдүктүк сананымаҥ, кыраҕа-хараҕа, кыһалҕалаахха чугас буолуҥ, бэйэҕитинэн дуоһуйумаҥ; ¹⁷ куһаҕаҥҥа куһаҕанынан хардарымаҥ, бар дьон иннигэр үтүөнү эрэ оҥорорго кыһаллыҥ.

¹⁸ Эһиги өттүгүтүттэн кыаллар буоллаҕына, дьону барытын кытта эйэ-дэмнээх буолуҥ. ¹⁹ Доҕотторуом, хаһан да куһаҕаны иэстэспэт буолуҥ, иэстэбили Таҥараҕа хаалларыҥ. «„Иэстэбил – Миэнэ, Мин иэстэһиэҕим“, – диир Айыы Тойон» диэн суруллубута. ²⁰ Онон «өстөөххүн, аччык буоллаҕына, аһат, утаппыт буоллаҕына, утаҕын ханнар, инньэ гынан эн кинини кыбыһыннарыаҥ». ²¹ Куһаҕаҥҥа кыайтарыма, куһаҕаны үтүөҕүнэн кыай.

Былааска бас бэринии

¹ Ханнык баҕарар киһи үрдүкү салалтаҕа бас бэриниэхтээх. Таҥараттан бэриллибэтэх былаас диэн суох; баар былаас барыта Таҥара көҥүлүнэн олохтоммута. ² Ким былааһы утарар, ол Таҥара олохтообутун утарар, онон утарылаһааччылар бэйэлэринэн дьүүлү булунуохтара. ³ Салайааччылар үтүөнү оҥорор дьоҥҥо буолбакка, куһаҕаны оҥорооччуларга кутталлаахтар. Былаастаахтартан куттаммат буолуоххун баҕараҕын дуо? Үтүөнү оҥоро сырыт, оччоҕо кинилэртэн хайҕалы эрэ ылыаҥ. ⁴ Салайааччы – эйиэхэ үчүгэй буоларын туһугар Таҥараҕа үлэлиир. Оттон куһаҕаны оҥорор буоллаххына, сэрэн, кини мээнэҕэ болоттоох сылдьыбат: салайааччы, куһаҕаны оҥорооччулары уодьуганнаан, Таҥараҕа сулууспалыыр. ⁵ Онон буруйданыам диэн куттанан эрэ буолбакка, киниэхэ суобаскынан бас бэриниэх тустааххын. ⁶ Ол иһин эһиги нолуок төлүүгүт. Салалта дьоно күннэтэ анал үлэлэрин толороллоругар Таҥараҕа сулууспалыыллар. ⁷ Онон кимиэхэ баҕарар тугу биэриэхтээххитин: нолуок буоллун нолуогу, түһээн буоллун түһээни, ытыктабыл буоллун ытыктабылы, чиэс буоллун чиэһи биэрэр буолуҥ.

Бэйэ-бэйэҕэ сыһыан

⁸ Кимиэхэ да туох да иэстээх хаалымаҥ, эһиги бэйэ-бэйэҕитигэр таптал эрэ иэстээх буолуохтааххыт. Чугастааҕытын таптыыр киһи Сокуон ирдэбилин барытын толорбут. ⁹ Ол эбэтэр «көссүүлэһимэ», «өлөрүмэ», «уорума», «сымыйанан туоһулаама»+ 13:9 Сымыйанан туоһулаама – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , «атын киһи киэнигэр баҕарыма» диэн кэриэстэр бары атын кэриэстэри кытта «чугастааҕыгын, бэйэҕин таптыырыҥ курдук, таптаа» диэн этиигэ түмүллэллэр. ¹⁰ Таптал чугастааҕытыгар куһаҕаны оҥорбот, онон таптал Сокуон бүттүүнүн туолуута буолар.

¹¹ Кэм-кэрдии кэмчитин билэр дьон сиэринэн олоруҥ: утуйбут уубутуттан уһуктар чааспыт+ 13:11 Утуйбут уубутуттан уһуктар чааспыт – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «утуйбут уугутуттан уһуктар чааскыт». хайыы-үйэ кэллэ, быыһанарбыт бастаан итэҕэйбит кэммитинээҕэр билигин ордук чугаһаата. ¹² Түүн ааһан, күн сырдаан эрэр. Онон хараҥа дьайыыларын киэр илгэммит, сырдыгынан сэбилэниэҕиҥ.

¹³ Күнүскү кэм сиэринэн – дэлэй-былас көччүргээбэккэ, арыгылаабакка, имэҥирбэккэ, содурҕаабакка, иирсибэккэ, ордук санаспакка – үтүө быһыылаахтык сылдьыаҕыҥ; ¹⁴ Айыы Тойоммутун Иисус Христоһу куйах оҥостуҥ, эппит-сииммит иннигэр кыһамньыны имэҥҥэ кубулутумаҥ.

Мөлтөх уонна күүстээх

¹ Итэҕэлэ кытаата илик киһини кытта, мөккүспэккэ эрэ сыһыаннаһар буолуҥ. ² Холобура, биир киһи тугу барытын сиэххэ сөп дии саныыр, оттон итэҕэлэ кытаата илик киһи оҕуруот аһын эрэ аһыыр. ³ Аһыыр киһи аһаабаты сэниэ суохтаах, аһаабат киһи аһыыры сэмэлиэ суохтаах – Таҥара кинини эмиэ, эйигин ылыммытын курдук, ылыммыта. ⁴ Атын киһи кулутун сэмэлиир эн кимҥиний? Кулута охтубутун-охтубатаҕын Айыы Тойоно Бэйэтэ быһаарыа. Охтубут да буоллаҕына, туруоҕа – Таҥара+ 14:4 Таҥара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойон». кинини туруорар күүстээх.

⁵ Сорох киһи ханнык эрэ күнү ордук суолталыыр, оттон сороххо күн эрэ барыта тэҥ курдук. Хас биирдии киһи бэйэтэ хайдах өйдүүрүнэн салайтарыахтаах. ⁶ Ханнык эрэ күнү ордук суолталыыр киһи Айыы Тойон туһугар суолталыыр, оттон суолталаабат киһи – Айыы Тойон туһугар суолталаабат. Ким аһыыр, ол Таҥараҕа махтанан, Айыы Тойон туһугар аһыыр, ким аһаабат, ол эмиэ Таҥараҕа махтанан, Айыы Тойон туһугар аһаабат. ⁷ Биһигиттэн хайабыт да олороругар бэйэтин туһугар олорбот, өлөрүгэр бэйэтин туһугар өлбөт. ⁸ Олорор буоллахпытына, Айыы Тойон туһугар олоробут, өлөр буоллахпытына, Айыы Тойон туһугар өлөбүт: онон өлбүппүт да, тыыннаахпыт да иһин, өрүүтүн Айыы Тойон бас билиитигэр баарбыт.

⁹ Христос өлбүттэри да, тыыннаахтары да баһылаары, өлөн баран олоххо төннүбүтэ. ¹⁰ Оччоҕо тоҕо эн бырааккын одуу быһа олороҕунуй? Оттон эн тоҕо бырааккын сэниигиний? Христос+ 14:10 Христос – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Таҥара». дьүүлүгэр бары туруохпут. ¹¹ Ол эбит буоллаҕына, «Олохпунан андаҕайабын, – диир Айыы Тойон, – сүһүөхтээх эрэ барыта Миэхэ сүгүрүйүөҕэ, тыллаах эрэ барыта Таҥараны билиниэҕэ», – диэн суруллубута. ¹² Онон хас биирдиибит бэйэтин туһугар Таҥараҕа эппиэттиэҕэ.

Дьону аньыыга киллэримэ

¹³ Онон аны бэйэ-бэйэбитин дьүүллэһэрбитин-ырытыһарбытын тохтотон, туох эмэ сылтаҕынан бырааппытын бүдүрүппэт, аньыыга киллэрбэт туһугар, кыһаллыаҕыҥ. ¹⁴ Мин Айыы Тойон Иисуһу ылыммыт бигэ санаабар, ис-иһиттэн кирдээх ас диэн суох, арай тугу эрэ оннук дии саныыр киһиэхэ эрэ онтуката кирдээх буолар. ¹⁵ Аһыыр аскын көрөн быраатыҥ хомойор буоллаҕына, ол аата эн хайыы-үйэ таптал сокуонун кэспиккин. Аһыыр аскынан киһини өлөрүмэ – кини туһугар Христос өлбүтэ.

¹⁶ Эһиги үчүгэй дииргитин атын дьон үөхпэттэрин курдук олоруҥ. ¹⁷ Таҥара Саарыстыбата ас да, утах да буолбатах – Сибэтиэй Тыын үөскэтэр кырдьыктаах быһыыта, эйэтэ, үөрүүтэ. ¹⁸ Христоска итинник сулууспалыыр киһи Таҥараҕа сөбүлэтэр уонна бар дьон ытыктабылын ылар.

¹⁹ Онон эйэ-дэмнээх буолуоҕуҥ, итэҕэлбитин бөҕөргөтүһэргэ дьулуһуоҕуҥ. ²⁰ Таҥара оҥоһуутун ас туһуттан үрэйимэ. Ас барыта ыраас, ол эрээри аһыыр аскынан киһини аньыыга киллэрэр буоллаххына, сыыһа быһыыланаҕын. ²¹ Эн эт сииргиттэн, арыгы иһэргиттэн, биитэр өссө тугу эрэ гынаргыттан быраатыҥ бүдүрүйэр, аньыыга киирэр, итэҕэлэ мөлтүүр буоллаҕына, онтон аккаастаммытыҥ ордук. ²² Ити туһунан бэйэҥ туох итэҕэл санаалааххын искэр тута сырыт, ону Таҥара эрэ биллин. Дьиҥ ис санаатынан олороругар бэйэтин сэмэлэммэт киһи алгыстаах. ²³ Оттон саарбаҕалыы-саарбаҕалыы аһыыр киһи хайыы-үйэ дьүүллэммит, тоҕо диэтэххэ искэр эрэммэккэ эрэ оҥороруҥ барыта – аньыы.

²⁴ Мин иһитиннэрэр Евангелием уонна Иисус Христос туһунан проповедь тыла үөрэтэринэн, итиэннэ үйэлэр тухары кистэнэн баран, билигин пророктар суруйууларыгар өлбөт үйэлээх Таҥара соруйуутунан, бары норуоттары итэҕэлгэ бас бэринэллэрин туһугар арыллыбыт кистэлэҥ кырдьык этэринэн, эһигини бөҕөргөтөр кыахтаах ²⁶ соҕотох муударай Таҥараҕа үйэлэр тухары Иисус Христоһунан албан аат буолуохтун! Аминь+ 14:24-26 Сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу кэрчик 16 түһүмэх бүтүүтүгэр баар. .

¹ Биһиги күүстээхтэр бэйэбитин эрэ харана сатаабакка, мөлтөхтөргө сүгэһэрдэрин чэпчэтиһиэх тустаахпыт. ² Хас биирдиибит чугастааҕытын итэҕэлин күүһүрдэр туһугар, киниэхэ үчүгэй буолаарай диэн, кинини үтүөҕэ үөрэтэргэ кыһаныахтаах. ³ «Эйигин үөҕээччилэр үөҕэр тыллара Миэхэ түстэ» диэн суруллубутун курдук, Христос эмиэ Бэйэтин туһун көрүммэтэҕэ. ⁴ Оттон урут суруллубут барыта, биһиги Суруйуулартан тулууру, уоскулаҥы сомсоммут эрэлбитин энчирэппэппит туһугар, биһигини өйдөтөн суруллубута.

⁵ Киһиэхэ тулууру үөскэтэр, уоскулаҥы биэрэр Таҥара эһиги Христос Иисус холобурун батыһан, бука бары биир санаанан, биир куолаһынан Таҥараны, Айыы Тойоммут Иисус Христос Аҕатын айхаллыыргыт туһугар, эһиэхэ биир өйү-санааны үөскэтиэхтин.

Евангелие бары норуоттарга туһуланар

⁷ Онон Таҥара албан аатын туһугар бэйэ-бэйэҕитин, Христос эһигини ылыммытын курдук, ылынар буолуҥ. ⁸ Иисус Христос – иудейдарга – Таҥара кырдьыктааҕын көрдөрөн, кинилэр өбүгэлэригэр эрэннэриллибити толороору, оттон атын норуоттарга – үтүө сыһыанын иһин Таҥараны айхаллыыр кыахтанныннар диэн – амарах санаатыттан үлэһит буолбута. Бу туһунан Суруйууларга «Онон Эйигин, Айыы Тойон, омуктар ортолоругар айхаллыам, Эн ааккар хайҕал ырыатын ыллыам» диэн этиллэр. ¹⁰ Өссө маннык баар: «Омуктар, Кини норуотун кытта бииргэ үөрүҥ-көтүҥ!» ¹¹ Итиэннэ этиллэр: «Айхаллааҥ Айыы Тойону, бары норуоттар! Уруйдааҥ Кинини, бары биис уустара!»

¹² Исайя эмиэ этэр: «Иессей силиһэ үөскээн, норуоттары баһылыы кэлиэҕэ, омуктар эрэнэр эрэллэрэ Кини буолуоҕа». ¹³ Онон эрэлгит Сибэтиэй Тыынынан эбиллэ турарын туһугар, эрэл Таҥарата эһиэхэ итэҕэлгит хоту бары үөрүүнү, эйэни толору биэриэхтин.

Павел – атын норуоттарга ыытыллыбыт Апостол

¹⁴ Бырааттарыам, эһиэхэ бары үтүө, бары билии барыта толору баар, онон эһиги бэйэ-бэйэҕитин хайа баҕарар үөрэтиһэр-өйдөтүһэр кыахтааххыт диэн мин испэр бүк эрэнэ саныыбын. ¹⁵ Ол эрээри, Таҥара үтүө алгыһынан атын норуоттар тустарыгар Христос Иисуска сулууспалыырым быһыытынан, бу сорох-сорох суоллары эһиэхэ санатан балачча хорсуннук суруйдум. Норуоттар Сибэтиэй Тыын көмөтүнэн ырааһыран, Таҥара сөбүлүүр бэлэҕэ буолалларын туһугар, мин кинилэргэ Евангелиены иһитиннэрэммин, Таҥараҕа сулууспалыыбын.

¹⁷ Иисус Христостуун биир буолан Таҥараҕа сулууспалыырбынан мин киэн туттар кыахтаахпын. ¹⁸ Христос норуоттары Таҥараҕа бас бэриннэрэр туһугар тылынан да, дьайыытынан да, араас сөҕүмэр бэлиэнэн, дьикти күүһүнэн, Таҥара Тыынын кыаҕынан миэхэ тугу оҥорторбутуттан ураты атыны этэргэ соруммат буоламмын, бу курдук хорсуннук этэрим сөп дии саныыбын. Христос Евангелиетын мин Иерусалимтан Иллириккэ тиийэ иһитиннэрбитим. ²⁰ «Сураҕын да тута иликтэр билиэхтэрэ, кулгаахтарынан да истэ иликтэр истиэхтэрэ» диэн этиллибитин курдук, мин атыттар уурбут акылааттарыгар тутумаары, Евангелиены Христос аата өссө иһиллэ илик сиригэр иһитиннэрэргэ дьулуһарым. ²² Дьэ субу туһуттан бэрт элбэхтик мэһэйдэтэн эһиэхэ тиийбэккэ хаалбытым.

Павел Римҥэ сылдьар былаана

²³ Аны билигин бу диэки оннук сир бүттэ, онон эһиэхэ тиийэ сылдьар өрдөөҥҥү баҕа санаабын дьэ толороммун, ²⁴ Испанияҕа сылдьан баран+ 15:24 Испанияҕа сылдьан баран – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Испанияҕа баран иһэн». , эһиэхэ тиийиэм. Саатар ааһан иһэн көрсүһэн, кылгас кэмҥэ да буоллар, эһигинниин алтыһан дуоһуйуом этэ. Ол кэннэ миигин суолбар атааран биэриэххит этэ диэн эрэнэ саныыбын. ²⁵ Оттон бу билигин сибэтиэйдэргэ туһалыыр санаалаах Иерусалимнаан эрэбин. ²⁶ Македониялаах Ахайя христианнара Иерусалимнааҕы дьадаҥы бырааттарбытыгар көмө ыытарга быһаарыммыттара. ²⁷ Үтүөкэн быһаарыныыны ылыннылар, уонна кинилэргэ иэстээх да буоллахтара: анарааҥҥылар бэйэлэрин духуобунай баайдарын омуктары кытта үллэстибиттэрин быһыытынан, омуктар эмиэ кинилэр сирдээҕи кыһалҕаларыгар көмөлөһүөх тустаахтар. ²⁸ Бу сорукпун толорон, кинилэргэ анаан хомуллубуту булгуччу тиэрдэн баран, эһиэхэ таарыйан Испанияҕа барыам. ²⁹ Эһиэхэ тиийдэхпинэ, Христос Евангелиетын алгыһын+ 15:29 Христос Евангелиетын алгыһын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Христос алгыһын». толору илдьэ тиийиэм диэн эрэнэбин.

³⁰ Бырааттарым, мин эһигиттэн Айыы Тойоммут Иисус Христос туһугар уонна Сибэтиэй Тыын тапталын туһугар көрдөһөбүн: Иудеяҕа баар итэҕэйбэт дьонтон быыһанарым итиэннэ Иерусалимҥа илдьэр көмөбүн сибэтиэйдэр үөрүүнэн ылыналларын туһугар, Таҥараҕа үҥэн миигин кытта бииргэ туруулаһыҥ. ³² Оччоҕо, Таҥара биэрдэҕинэ, үөрэ-көтө тиийэн эһигини кытта бииргэ уоскуйуом этэ. ³³ Эйэ-ил Таҥарата өрүү эһигини барыгытын кытта бииргэ буолуохтун. Аминь+ 15:33 Аминь – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох, ол оннугар 16:25-27 кэрчик киирбит. .

Тус эҕэрдэлэр

¹ Биир итэҕэллээхпитин, Кенхрея церковын диакониссатын Фиваны, эһиэхэ мэктиэлиибин. ² Айыы Тойон туһугар кинини итэҕэйээччилэр сиэрдэринэн көрсүҥ, эһиэхэ сылдьан туох эмэ кыһалҕаланнаҕына, кытаатан көмөлөһүҥ. Бэйэтэ эмиэ туох да элбэх киһиэхэ, ол иһигэр миэхэ улаханнык тирэх буолбута.

³ Христос Иисуска бииргэ сулууспалыыр доҕотторбор Прискиллалаах Акилаҕа миигиттэн эҕэрдэтэ тиэрдиҥ. ⁴ Кинилэр мин туспар олохторун толук ууралларын да кэрэйбэт этилэр; кинилэргэ мин эрэ буолбатах, омук христианнарын церковтара бары махтаналлар. Кинилэр дьиэтээҕи церковтарыгар эҕэрдэтэ тиэрдиҥ.

⁵ Ахайяҕа Христоһу аан бастакынан итэҕэйбит таптыыр Епенеппэр эҕэрдэ буоллун.

⁶ Биһиги туспутугар бары күүһүн ууран туран үлэлээбит Мариамҥа эҕэрдэ.

⁷ Эҕэрдэтэ тиэрдиҥ миигин кытта хаайыыга бииргэ олорбут аймахтарбар, Апостолларга киэҥник биллэр, өссө мин иннибинэ Христоһу итэҕэйбит Андрониктаах Юнияҕа+ 16:7 Юнияҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Юнийга». .

⁸ Эҕэрдэ Айыы Тойон иннигэр таптыыр Амплийбар.

⁹ Эҕэрдэ биһигини кытта бииргэ Христоска сулууспалыыр Урбаҥҥа уонна таптыыр Стахийбар.

¹⁰ Эҕэрдэ Христос эрэллээх киһитинэн биллибит Апеллеска.

Эҕэрдэ Аристовул дьиэ кэргэттэригэр. ¹¹ Эҕэрдэ буоллун аймахпар Иродиоҥҥа уонна Наркисс дьиэ кэргэттэриттэн Айыы Тойону итэҕэйээччилэргэ.

¹² Эҕэрдэ Айыы Тойон туһугар сулууспалыыр Трифеналаах Трифосаҕа. Эҕэрдэ Айыы Тойон туһугар күүһүн харыстаабакка үлэлээбит күндү доҕорбор Персидаҕа.

¹³ Эҕэрдэ Айыы Тойон талыылааҕа Руфка, миэхэ эмиэ ийэ буолбут кини ийэтигэр.

¹⁴ Эҕэрдэ Асинкрикка, Флегоҥҥа, Ермҥа, Патровка, Ермийгэ уонна кинилэри кытта баар атын бырааттарбытыгар.

¹⁵ Эҕэрдэ Филологка, Юлияҕа+ 16:15 Юлияҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Юлийга». , Нирейга, кини балтыгар уонна Олимпаҥҥа, итиэннэ кинилэргэ баар сибэтиэйдэргэ барыларыгар.

¹⁶ Бэйэ-бэйэҕитин сибэтиэй уураһыынан эҕэрдэлэһиҥ. Христос церковтара бары эһиэхэ эҕэрдэ ыыталлар.

¹⁷ Бырааттарыам, эһигиттэн көрдөһөбүн: үөрэммит үөрэххитин утары баран эһиэхэ хайдыһыыны таһаарар, моһолу үөскэтэр дьонтон сэрэниҥ; кинилэртэн тэйэ туттуҥ. ¹⁸ Оннуктар Айыы Тойоммутугар Иисус Христоска+ 16:18 Айыы Тойоммутугар Иисус Христоска – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойоммутугар Христоска». буолбакка, куртахтарыгар кулут буолаллар, өс-киирбэх дьон сүрэҕин ньуолбар саҥаларынан, уран тылларынан сүүйэллэр. ¹⁹ Эһиги истигэҥҥитин киһи барыта билэр, онон мин эһигиттэн үөрэбин эрэ; ол эрээри, үтүөнү оҥорорго муударай өйдөөх, мөкүнү оҥорорго муҥур өйдөөх буолуоххутун баҕарабын.

²⁰ Эйэ-ил Таҥарата бэрт сотору сатананы атаххыт анныгар сууһарыаҕа. Айыы Тойоммут Иисус Христос+ 16:20 Айыы Тойоммут Иисус Христос – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойоммут Иисус». илгэлээх үтүөтэ эһигини эҥээрдэһиэхтин. Аминь.

²¹ Бииргэ сулууспалыыр доҕорбуттан Тимофейтан эҕэрдэтэ тутуҥ; аймахтарым Луций, Иасон уонна Сосипатр эмиэ эҕэрдэлэрин тиэрдэллэр.

²² Мин эмиэ, бу суругу суруйбут Тертий, эһиэхэ христианныы эҕэрдэбин ыытабын.

²³ Миигин да, церковы да дьиэтигэр түмэр Гаий эһиэхэ эҕэрдэтин ыытар.

Куорат казначейа Ераст уонна бырааппыт Кварт эҕэрдэлэрин ыыталлар+ 16:23 Сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга мантан салгыы бу сурук 14:24-26 кэрчигэ киирбит, ол оннугар 16:24 суох. .

²⁴ Эһигинниин бука барыгытыныын Айыы Тойоммут Иисус Христос илгэлээх үтүөтэ эҥээрдэһиэхтин. Аминь.