ЛУКАТТАН СИБЭТИЭЙ ЕВАНГЕЛИЕ
1Аан тыл
1 Үгүстэр биһиэхэ буолбут түбэлтэлэри сэһэргээн хайыы-үйэ суруйар буолбуттарыттан, 2 ону хара маҥнайгыттан көрбүт-истибит уонна Тыл туһугар сулууспалаабыт дьон биһиэхэ тиэрдибиттэрин 3 барытын төрдүттэн ырытан-чинчийэн көрөн бараммын, ытыктабыллаах Феофил, мин эмиэ барытын эйиэхэ саас-сааһынан суруйан биэрэргэ быһаарынным. 4 Бу урут истэн үөрэммит үөрэҕиҥ бигэ төрдүн билэргэр эйиэхэ көмөлөөх буолуоҕа.
Иоанн Сүрэхтээччи төрүүрүн иһитиннэрии
5 Ирод Иудея ыраахтааҕыта буолан олордоҕуна, Авия бөлөҕөр+ 1:5 Авия бөлөҕө – аҕабыыттар 24 бөлөххө арахсаллара, хас биирдии бөлөх сылга иккитэ сэттэлии хонук устата Таҥара Дьиэтигэр сулууспалыыра. Захария диэн ааттаах аҕабыыт баара; кини кэргэнэ Аарон аҕатын ууһуттан төрүттээҕэ, аата Елисавета диэн этэ. 6 Иккиэн Айыы Тойон кэриэстэрин, ыйыыларын-кэрдиилэрин – барытын дьиэгэ суох толорор буолан, Таҥара иннигэр көнө дьон этилэр. 7 Елисавета кыайан оҕоломмот буолан, оҕолоро суох этэ, иккиэн хайыы-үйэ кырдьаҕас саастаахтара.
8 Биирдэ Захария, бөлөҕүн ирээтэ кэлэн, Таҥара иннигэр сулууспалыы сылдьыбыта. 9 Аҕабыыттар үгэстэринэн сэрэбиэй бырахпыттарыгар фимиам уматыыта киниэхэ түбэспитэ. Захария Айыы Тойон Дьиэтигэр киирбитэ, 10 оттон дьон, кини фимиам уматар кэмигэр таска туран үҥпүтэ.
11 Арай Захария көрдөҕүнэ: үчүгэй сыттаах сиэртибэни уматар остуол уҥа өттүгэр Айыы Тойон Аанньала турара. 12 Захария кинини көрөн өмүттэн, улаханнык куттаммыта. 13 Аанньал киниэхэ эппитэ: «Куттаныма, Захария, эн мэлииппэҥ Таҥараҕа тиийдэ. Кэргэниҥ Елисавета эйиэхэ уол оҕону төрөтүөҕэ, эн кинини Иоанн диэн ааттыаҥ. 14 Эйиэхэ улуу үөрүү кэмэ үүнүөҕэ, үгүстэр кини төрөөбүтүттэн үөрүөхтэрэ. 15 Кини Айыы Тойон иннигэр улуу киһи буола үүнэн тахсыаҕа; ханнык да арыгыны, итирдэр утаҕы иһиэ суоҕа, ийэтин иһиттэн тахсаат да, Сибэтиэй Тыынынан туолуоҕа; 16 кини Израиль уолаттарын үгүстэрин Айыы Тойон Таҥараларыгар эргилиннэриэҕэ; 17 аҕалары оҕолорун кытта эйэлэһиннэрэн, бас бэриммэттэри кырдьык суолугар төнүннэрэн, норуоту Айыы Тойон кэлэригэр бэлэмнээри, Илия курдук тыыннанан-күүстэнэн Кини иннигэр баран иһиэҕэ».
18 Захария Аанньалтан: «Бу чахчытын мин хайдах билэбин? – диэн ыйыппыта. – Бэйэм кырыйдым эбээт, хотунум да сааһа ыраатта».
« 19 Мин Таҥара иннигэр турар Гавриилбын, – диэбитэ Аанньал. – Кини миигин эйиэхэ маны этиттэрэ, бу үөрүүлээх илдьити биллэртэрэ ыыппыта. 20 Бу эппиппин итэҕэйбэтэҕиҥ иһин, Мин эппит тылым туолуор диэри, эн тылгыттан матан, кыайан саҥарбат буолуоҥ».
21 Дьон Захарияны күүтэн турбуттара, кини Таҥара Дьиэтигэр өр буолбутун дьиктиргээбиттэрэ. 22 Захария тахсан баран, дьоҥҥо тугу да кыайан эппэтэҕиттэн иһирдьэ көрүү көрбүт эбит диэн өйдөөбүттэрэ; кини саҥа таһаарбакка, илиитинэн эрэ кэпсэтэр этэ.
23 Таҥара иннигэр сулууспалыыр күннэрэ ааһаннар, Захария дьиэтигэр төннүбүтэ. 24 Бу кэнниттэн сотору кэргэнэ Елисавета ыарахан буолбута; кини биэс ый устата кистэнэ сылдьан: 25 «Дьон-сэргэ ыар тылыттан быыһаары, Айыы Тойон миэхэ маннык үтүөтүк сыһыаннаста», – диирэ.
Иисус Христос төрүүрүн иһитиннэрии
26 Онтон алтыс ыйыгар Таҥара Аанньалын Гавриилы Галилея Назарет диэн куоратыгар 27 Давид удьуора Иосиф кэргэн ылар кэпсэтиилээх Кыыһыгар ыыппыта; Кыыс аата Мария диэн этэ. 28 Аанньал кини дьиэтигэр киирэн: «Үөр-көт, Үрдүк Алгыстаах! – диэбитэ. – Айыы Тойон Эйигинниин! Эн дьахталлартан алгыстаахтарынаҕын!+ 1:28 Эн дьахталлартан алгыстаахтарынаҕын! – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. »
29 Мария Аанньалы көрөн, кини тылыттан симиттэн, бу эҕэрдэни хайдах да быһаарыан булбатаҕа. 30 Аанньал эппитэ: «Мария, куттаныма! Эн Таҥара үрдүк алгыһын ыллыҥ: 31 Эйиэхэ оҕо үөскээн Уолу төрөтүөҥ, Киниэхэ Иисус диэн ааты биэриэҥ. 32 Кини улуу буолуоҕа, Үрдүк Таҥара Уола диэн ааттаныаҕа; Айыы Тойон Таҥара Киниэхэ өбүгэтин Давид бүрүстүөлүн биэрэн 33 үйэлэр тухары Иаков удьуордарыгар ыраахтааҕылыаҕа; Кини Саарыстыбата муҥур уһуга суох буолуоҕа».
34 Мария Аанньалга: «Хайаан оннук буоларый, Мин эрэ суохпун эбээт?» – диэбитэ.
« 35 Эйиэхэ халлаантан Сибэтиэй Тыын түһүөҕэ, Үрдүк Таҥара күүһэ сайыаҕа, – диэбитэ Аанньал, – онон Эн төрөтөр Сибэтиэй Оҕоҥ Таҥара Уола диэн ааттаныаҕа. 36 Бэл диэтэр аймаҕыҥ Елисавета, оҕото суох дэнэр бэйэтэ, кырдьан баран уол оҕону көтөхпүтэ алтыс ыйыгар барда. 37 Таҥара кыайбатаҕа диэн суох».
38 «Мин Айыы Тойон кулутунабын. Эн эппиккинэн буоллун», – диэбитэ Мария. Аанньал Киниттэн барбыта.
Мариялаах Елисавета көрсүһүүлэрэ
39 Ол күннэргэ Мария бэрт тиэтэлинэн Иудея хайалаах өттүгэр баар куоракка аттаммыта. 40 Кини Захария дьиэтигэр киирэн Елисаветаны эҕэрдэлиир 41 саҥата иһиллээтин кытта, Елисавета иһигэр оҕото мөхсөн ылбыта, оттон бэйэтэ, Сибэтиэй Тыынынан туолан, 42 улаханнык саҥа аллайбыта: «Эн дьахталлартан алгыстаахтарынаҕын, төрөтө илик Оҕоҥ эмиэ алгыстаах! 43 Бу мин ким буоламмын, Айыы Тойонум Ийэтэ миэхэ Бэйэтинэн тиийэн кэллэ? 44 Эн эҕэрдэлиир саҥаҥ кулгаахпар иһиллээтин кытта, испэр оҕом үөрэн мөхсөн ылла. 45 Оо, алгыстаах да буоллаҕа Айыы Тойон эппитэ туоларын итэҕэйбит Кыыс!»
Мария айхал тыла
46 Мария эппитэ: «Дууһам Айыы Тойону айхаллыыр, 47 Таҥарабыттан – Быыһааччыбыттан – сүргэм көтөҕүллэр. 48 Кини Миигин, кыра биллибэт Кулутун, бэлиэтии көрдө, онон аны бары көлүөнэлэр Миигин Алгыстаах диэн ааттыахтара. 49 Сүдү Күүстээх Таҥара миэхэ маннык улуу үтүөнү оҥордо – Кини аата сибэтиэй! 50 Кинини ытыктыыр дьоҥҥо Таҥара удьуортан удьуорга амарах сыһыаннаах. 51 Күүстээх илиитин уунна да, Кини киэмсиктэр өйдөрүн-санааларын үрэйдэ, 52 баһылыктары бүрүстүөллэриттэн суулларда, намыһахтары өрө таһаарда. 53 Аччыктарга байылыат олоҕу биэрдэ, баайдары кураанах ыыталаата. 54 Өбүгэлэрбитигэр, Авраамҥа уонна кини удьуордарыгар, үйэлэр тухары амарахтык сыһыаннаһыах буолбутун толорон, чаҕарыгар – Израильга – көмөлөстө».
56 Мария Елисаветаны кытта үс ый бииргэ олорон баран, дьиэтигэр төннүбүтэ.
Иоанн Сүрэхтээччи төрөөһүнэ
57 Елисавета оҕолонор кэмэ уолдьаһан, уол оҕону төрөппүтэ. 58 Ыаллара уонна аймахтара Айыы Тойон киниэхэ хайдах курдук амарахтык сыһыаннаспытын истэн, кинилиин тэҥҥэ үөрсүбүттэрэ.
59 Ахсыс күнүгэр кыра оҕоҕо быһыллыы сиэрин-туомун оҥоро кэлбит дьон уолу аҕатын аатынан Захария диэн ааттаары гыммыттарыгар 60 ийэтэ: «Суох, кини Иоанн диэн буолуоҕа», – диэбитэ.
61 «Эн уруугар-аймаххар итинник ааттаах ким да суох ээ», – диэбиттэрэ. 62 Илиилэринэн имнэнэн аҕата оҕотун ким диэн ааттыан баҕарарын ыйыппыттара. 63 Аҕата хаптаһын көрдөөн ылан суруйбута: «Кини аата Иоанн». Бары дьиктиргээбиттэрэ. 64 Онуоха кини тыла өһүллэн, Таҥараны алҕаан киирэн барбыта. 65 Ыаллыы олорооччулар бука бары маны истэн дьулайбыттара; бу туһунан сурах Иудея хайалаах дойдутун бүтүннүү тилийэ көппүтэ. 66 Истибит эрэ барыта итини тойонноон: «Бу оҕоттон туох эрэ тахсар?» – диэн кэпсэтэрэ. Айыы Тойон алгыстаах илиитэ кинини араҥаччылыыра.
Захария айхал тыла
67 Иоанн аҕата Захария Сибэтиэй Тыынынан туолан, маннык төлкөлөөн эппитэ: « 68 Айыы Тойоҥҥо, Израиль Таҥаратыгар, алгыс буолуохтун! Кини биһиэхэ көмөҕө кэллэ, норуотугар көҥүлү биэрдэ. 69 Былыр сибэтиэй пророктарынан эрэннэрбитин курдук, чаҕарын Давид дьиэтиттэн биһиэхэ улуу Быыһааччыны биэрдэ – 71 бары өстөөхтөн, абааһы көрөөччүлэртэн Өрүһүйээччини! 72 Кини өбүгэлэрбитигэр амарахтык сыһыаннаһыах, оҥорсубут сибэтиэй сөбүлэһиитин өйдүү сылдьыах буолан, 73 аҕабытыгар Авраамҥа андаҕайбыта. 74 Онон өстөөхтөрбүтүттэн быыһанан үйэ-саас тухары Кини иннигэр сибэтиэй, кырдьыксыт дьон буолар туһугар, туохтан да толлон-торуттан турбакка, биһиги Киниэхэ сулууспалыахпыт. 76 Оттон эн, кыһыл оҕо, Үрдүк Таҥара пророга диэн ааттаныаҥ: Айыы Тойон иннигэр бараҥҥын, Кини суолун солуоҥ, 77 Кини норуота быыһанарын, аньыыта-буруйа бырастыы буоларын иһитиннэриэҥ. 78 Айыы санаалаах, амарах сүрэхтээх Таҥарабыт биһиэхэ үөһэттэн сырдык сарыалы ыытыаҕа, 79 оччоҕо Кини – тахсан эрэр сырдык – хараҥаҕа, өлүү күлүгэр олорор дьону сырдатыаҕа, биһигини эйэ суолугар үктэннэриэҕэ».
80 Оҕо улаатан, улам бөҕөргөөн, ис тыына күүһүрэн испитэ; Израиль норуотугар биллэр кэмэ кэлиэр диэри, кини дьоно-сэргэтэ суох иччитэх сиргэ олорбута.
2Иисус Христос төрөөһүнэ
1 Ол саҕана Август+ 2:1 Август – Рим бастакы императорын Гай Юлий Цезарь Октавиан (б. э. иннинээҕи 31 с. – б. э. 14 с. диэри ыраахтааҕылаабыта) титула. Биэрэпис, ким да Римҥэ түһээн төлүүртэн куотумматын туһугар, суруллара. император сир-уот устунан биэрэпис оҥорторор уурааҕа тахсыбыта. 2 Сирияны Квириний салайарын саҕана, бу бастакы биэрэпис этэ. 3 Бары, биэрэпискэ суруйтараары, бэйэлэрин куораттарыгар барбыттара.
4 Иосиф эмиэ, Давидтан төрүттээх буолан, Галилея Назаретыттан Иудеяҕа баар Вифлеем диэн Давид куоратыгар 5 кэргэн ылыахтаах Мариятыныын суруйтара барбыттара. Мария ыарахан этэ, 6 онон Вифлеемҥэ сылдьан, оҕолонор кэмэ кэлэн, 7 бастакы Уолун төрөппүтэ; түһэр дьиэҕэ хонук сиргэ тиксибэккэлэр, Кини Оҕотун суулаан баран күкүргэ сытыарбыта.
Маныыһыттар уонна Аанньаллар
8 Ол дойдуга мэччийэр сүөһүнү көрөн, хонууга хонор маныыһыттар бааллара. 9 Эмискэ+ 2:9 Эмискэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. кинилэр иннилэригэр Айыы Тойон Аанньала баар буолбута; Айыы Тойон килбиэннээх сырдыга кинилэргэ сыдьаайбытыгар маныыһыттар улаханнык куттаммыттара. 10 Аанньал эппитэ: «Куттанымаҥ! Мин бар дьоҥҥо буолуохтаах улуу үөрүүнү эһиэхэ иһитиннэрэ кэллим: 11 бүгүн эһиэхэ, Давид куоратыгар, Быыһааччы – Христос Айыы Тойон – төрөөтө. 12 Кини бэлиэтэ маннык буолуо: эһиги күкүргэ сууланан сытар Оҕону булуоххут».
13 Онтон эмискэ Аанньалы кытта бииргэ үөһээ Халлаан үтүмэн ахсааннаах сэриитэ Таҥараны айхаллыыра көстөн кэлбитэ: 14 «Үрдүк Халлааҥҥа – Таҥараҕа айхал, сиргэ – эйэ-ил, дьоҥҥо – Таҥара үтүө сыһыана!»
15 Аанньаллар кинилэртэн тэйэн Халлааҥҥа төннөөттөрүн, маныыһыттар: «Чэйиҥ, Вифлеемҥэ баран, онно туох буолбутун, Айыы Тойон биһиэхэ ити тугу биллэрбитин көрүөҕүҥ», – дэһиспиттэрэ.
16 Ол кэннэ бэрт суһаллык тиийэн, Марияны, Иосибы уонна күкүргэ сытар Оҕону булан ылбыттара. 17 Оҕону көрөөт, Аанньал Кини туһунан туох диэбитин кэпсээн биэрбиттэрэ. 18 Истибит эрэ барыта маныыһыттар кэпсээннэрин сөрү диэн сөхпүтэ. 19 Оттон Мария бу тыллары барытын, хаһан да умнубаттыы, сүрэҕэр сөҥөрдөн иһэрэ. 20 Маныыһыттар барытын көрөн-истэн баран, Таҥараны уруйдаан-айхаллаан, төннүбүттэрэ: барыта үкчү Аанньал эппитин курдук этэ.
Таҥара Дьиэтигэр көрсүһүү
21 Аҕыс күн буолан баран Оҕо быһыллыахтаах сиэрин-туомун оҥороллоругар Киниэхэ Иисус диэн, Аанньал Кинини, өссө ийэтин иһигэр үөскүү да илигинэ, ааттаабыт аатын биэрбиттэрэ.
22 Моисей Сокуона ирдиир ыраастанар күннэрэ ааспыттарын кэннэ, Оҕону Айыы Тойоҥҥо анаары, Иерусалимҥа аҕалбыттара. 23 Айыы Тойон Сокуонугар суруллубутунан, «ыал бастакы уол оҕото Айыы Тойоҥҥо ананыахтааҕа», 24 итиэннэ, эмиэ Айыы Тойон Сокуонугар этиллибитинэн, кинилэр «икки өтөнү биитэр икки холууп оҕотун» аҕалан сиэртибэлиэхтээхтэрэ.
Симеон төлкөлөөһүнэ
25 Ол саҕана Иерусалимҥа Симеон диэн киһи баара. Кини Израиль быыһанарын көһүтэр кырдьыктаах, Таҥараҕа бэриниилээх киһи этэ; кинини кытта Сибэтиэй Тыын баара. 26 Кини, Айыы Тойон Христоһун көрө илигинэ, өлүө суохтааҕын туһунан Сибэтиэй Тыынтан эрдэттэн билэн сылдьара. 27 Арай биирдэ кини, Сибэтиэй Тыын угуйан, Таҥара Дьиэтигэр кэлбитэ. Сокуон сиэрин-туомун оҥороору, төрөппүттэрэ быыкаа Иисуһу аҕалбыттарыгар, 28 Симеон Кинини илиитигэр ылан баран, Таҥараҕа махтаммыта: « 29 Эппитиҥ курдук, билигин, Улуу Баһылык, кулуккун эйэни кытта ыытар буоллуҥ: 30 эт харахпынан дьэ көрдөҕүм Эн бары норуоттарга анаабыт Быыһааччыгын – 32 Таҥараны билбэт дьоҥҥо сыдьаайыахтаах сырдыккын, норуотуҥ Израиль албан аатын!»
33 Иосиф+ 2:33 Иосиф – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Оҕо аҕата». уонна Иисус Ийэтэ ити Кини туһунан этиллибити сөҕө истибиттэрэ. 34 Онтон Симеон кинилэри алҕаан баран, Марияҕа, Иисус Ийэтигэр, эппитэ: «Бу Оҕо Израильга элбэх киһи охторугар да, турарыгар да ананан сытар; 35 оттон Эн дууһаҕынан эмиэ үҥүү курдаттыы ааһыаҕа. Кини Таҥара бэлиэтэ буолуоҕа, үгүстэр ону утаран, кистэлэҥ санаалара арыллыаҕа».
Анна төлкөлөөһүнэ
36 Манна Асир аҕатын ууһуттан төрүттээх Фануил кыыһа Анна диэн пророк дьахтар баара. Кини сааһа ырааппыт этэ, кыыс сылдьан эргэ тахсан баран, эрин кытта сэттэ эрэ сыл олороотун, 37 эрэ өлөн, аҕыс уон түөрт сааһыгар диэри огдообо олорбута. Кини Таҥара Дьиэтиттэн арахпат этэ, поһу тутуһан, күннэри-түүннэри үҥэн Таҥараҕа сулууспалыыра. 38 Анна эмиэ ол кэмҥэ кэлэн Айыы Тойоҥҥо махтанан баран, Иерусалим босхолонорун кэтэһээччилэргэ Кини туһунан кэпсээбитэ.
39 Айыы Тойон Сокуонугар этиллибити барытын толорон баран, кинилэр Галилеяҕа, бэйэлэрин куораттарыгар Назарекка, төннүбүттэрэ. 40 Оҕо улаатан, ис тыына күүһүрэн, муударай өйө дириҥээн испитэ; Кинини Таҥара алгыһа араҥаччылыыра.
Иисус Уолчаан Таҥара Дьиэтигэр
41 Хас сыл аайы Иисус төрөппүттэрэ Паасха бырааһынньыгар Иерусалимҥа бараллара. 42 Кини уон иккилээҕэр дьоно үгэстэринэн Иерусалимҥа бырааһынньыктыы кэлбиттэрэ. 43 Бырааһынньык күннэрэ бүтэн дьиэлэригэр төннөллөрүгэр Иисус Уолчаан Иерусалимҥа хаалан хаалбыта; ону Иосиф да, Ийэтэ да билбэтэхтэрэ: 44 дьону кытта аргыстаһан истэҕэ дии саныыллара. Күннүк сири айаннаан баран, дьэ Иисуһу аймахтарын уонна билэр дьоннорун ортотугар көрдөөбүттэрэ. 45 Итиэннэ булбаккалар, Кинини көрдөөн Иерусалимҥа төннөн кэлбиттэрэ. 46 Үс күн буолан баран Иисуһу Таҥара Дьиэтиттэн булан ылбыттара. Иисус үөрэтээччилэр ортолоругар кинилэри истэ, ыйыталаһа олороро. 47 Истэн олорооччулар бука бары Кини өйүн, хайдах курдук хоруйдаһарын сөҕөллөрө. 48 Дьоно Иисуһу көрөн, олус соһуйбуттара. Ийэтэ Киниэхэ эппитэ: «Тоойуом! Биһиэхэ тоҕо маннык сыһыаннастыҥ? Аҕаҥ биһикки Эйигин улаханнык айманан туран көрдөөтүбүт».
49 Иисус эппитэ: «Миигин тоҕо көрдөөтүгүт? Мин Аҕам Дьиэтигэр буолуохтаахпын эһиги билбэт этигит дуо?» 50 Дьоно Иисус тугу эппитин өйдөөбөтөхтөрө.
51 Кини Назарекка төннүһэн, кинилэргэ толору бас бэринэн олорбута. Оттон Ийэтэ буоллаҕына ити истибит тылларын барытын сүрэҕэр уйалаан өйдүү-саныы сылдьыбыта. 52 Иисус улаатан ситэн-хотон истэҕин аайы, муударай өйө дириҥээн испитэ; Кинини Таҥара да, дьон да таптыыра.
3Иоанн Сүрэхтээччи суол солуур
1 Тиверий императордаабытын уон бэһис сылыгар, Понтий Пилат Иудея баһылыга эрдэҕинэ, Ирод Галилеяҕа, кини быраата Филипп Итуреяҕа уонна Трахония уобалаһыгар, оттон Лисаний Авилинеяҕа баһылык буолан олордохторуна, 2 Анналаах Каиафа+ 3:2 Анналаах Каиафа – Анна (евр. Хананья эбэтэр Ханан) б. э. 6–15 сс., оттон кини күтүөтэ Каиафа – 18–37 сс. архиерейдаабыттара. архиерейдыылларын саҕана, Захария уола Иоанн иччитэх сиргэ сылдьан Таҥара киниэхэ этэр тылын истибитэ. 3 Онон кини бүтүн Иордан хочотун кэрийэ сылдьан дьону, аньыыны-хараны билинэн, сүрэхтэнэргэ ыҥырбыта. 4 Ол туһунан Исайя пророк кинигэтигэр маннык өтө көрөн суруллубут: «Иччитэх сиргэ үөгүлээччи саҥата: „Айыы Тойон барар суолун солооҥ, Кини ыллыктарын көннөрүҥ: 5 бары намыһах сир үрдүөхтүн, хайа, булгунньах намтыахтын, токур суоллар көннүннэр, эндирдээх ыллыктар дэхсилэнниннэр – 6 оччоҕо киһи аймах барыта Таҥара быыһыырын көрүөҕэ!“»
7 Иоанн киниэхэ сүрэхтэнэ кэлэр дьоҥҥо этэрэ: «Эриэн үөн ыамалара! Ким эһиэхэ кэнэҕэски уортан-кылынтан куотар өй укта? 8 Аньыыгытын билинэн Таҥараҕа чахчы эргиллибиккитин олоххутунан туоһулааҥ; итиэннэ биһиги аҕабыт Авраам диэн сананымаҥ даҕаны. Эһиэхэ этэбин: Таҥара бу да таастары Авраамҥа оҕо гынан туруортуон сөп. 9 Сүгэ хайыы-үйэ мас төрдүгэр сытар: ханнык баҕарар маһы, үтүө аһы биэрбэт буоллаҕына, кэрдэн уокка быраҕаллар».
10 Норуот киниттэн: «Биһиги оччоҕо тугу гынабыт?» – диэн ыйыппыта.
11 «Ким икки таҥастаах, ол туга да суохтуун үллэһиннин, ким аһыыр астаах, ол эмиэ оннук гыннын», – диэбитэ Иоанн.
12 Түһээн хомуйааччылар эмиэ, сүрэхтэнэ кэлэн баран: «Үөрэтээччи! Биһиги тугу гынабыт?» – диэн ыйыппыттара.
13 «Ылыахтааххытыттан ордугу ирдээмэҥ», – диэбитэ Иоанн.
14 Буойуннар ыйыппыттара: «Оттон биһиги тугу гынабыт?»
Кинилэргэ эппитэ: «Кими да холуннарымаҥ, атаҕастаамаҥ, хамнаскытынан дуоһуйуҥ».
15 Норуот кэтэһэрин, бары Иоанны Христос буолуо дии саныылларын иһин, 16 Иоанн, бары истэн турдахтарына, эппитэ: «Мин эһигини уунан сүрэхтиибин, ол гынан баран кэннибиттэн Кэлэн Иһээччи миигиннээҕэр күүстээх. Мин Кини атаҕын таҥаһын быатын да сүөрэргэ сөбө суохпун. Кини эһигини Сибэтиэй Тыынынан уонна уотунан сүрэхтиэҕэ. 17 Кини күрдьэҕин тута сылдьар, онон куумунатын ыраастаан баран сэлиэһинэйи маҥхааһайыгар мунньуоҕа, оттон соломотун умуллубат уокка уматыаҕа». 18 Иоанн норуокка мантан да атыны элбэҕи үөрэппитэ.
Ирод Иоанны хаайыыга уктарар
19 Ол эрээри кини Ирод баһылыгы, быраатын ойоҕун Иродиаданы ылбытын уонна да атын куһаҕан суоллары оҥорбутун иһин, сэмэлээбитигэр 20 Ирод Иоанны хаайыыга бырахтаран, урукку аньыытыгар-харатыгар өссө биир аньыыны эбиммитэ.
Иисус Христос сүрэхтэниитэ
21 Норуот бүттүүнэ сүрэхтэммитин кэннэ, Иисус эмиэ сүрэхтэнэн баран, Таҥараҕа үҥэ турдаҕына, Халлаан арыллыбыта, 22 Сибэтиэй Тыын холууп курдук көрүҥнэнэн Киниэхэ түһэн кэлбитэ, онуоха Халлаантан: «Мин үтүө көҥүлбүн толорор Тапталлаах Уолум Эн бааргын!» – диир саҥа дуораһыйбыта.
Иисус Христос төрдө-ууһа
23 Иисус үөрэтэрин саҕалыырыгар отучча саастааҕа. Дьон-сэргэ санаатыгар Кини Илия уолун Иосиф Уола этэ. Атын төрүттэрэ манныктар:
24 Матфат, Левий, Мелхий, Ианнай, Иосиф,
25 Маттафия, Амос, Наум, Еслим, Наггей,
26 Мааф, Маттафия, Семей, Иосиф, Иуда,
27 Иоаннан, Рисай, Зоровавель, Салафииль, Нирий,
28 Мелхий, Аддий, Косам, Елмодам, Ир,
29 Иосия, Елиезер, Иорим, Матфат, Левий,
30 Симеон, Иуда, Иосиф, Ионан, Елиаким,
31 Мелеай, Маинан, Маттафай, Нафан, Давид,
32 Иессей, Овид, Вооз, Салмон, Наассон,
33 Аминадав, Арам, Есром, Фарес, Иуда,
34 Иаков, Исаак, Авраам, Фарра, Нахор,
35 Серух, Рагав, Фалек, Евер, Сала,
36 Каинан, Арфаксад, Сим, Ной, Ламех,
37 Мафусал, Енох, Иаред, Малелеил, Каинан,
38 Енос, Сиф, Адам, Таҥара.
4Иисус Христоһу тургутуу
1 Иисус Иордантан Сибэтиэй Тыынынан туолан төннүбүтүгэр Тыын Кинини иччитэх сиргэ илдьэ барбыта. 2 Онно Кинини түөрт уон хонук устата адьарай тургутан көрбүтэ; ол тухары Кини тугу да аһаабатаҕа, онтон тиһэҕэр дьэ аччыктаабыта.
3 Адьарай Киниэхэ эппитэ: «Эн Таҥара Уола буоллаххына, бу тааһы килиэпкэ кубулуй диэн бирикээстээ».
4 Иисус киниэхэ хоруйдаабыта: «„Киһи, аҥаардас килиэбинэн эрэ буолбакка, Таҥара этэр хас биирдии тылынан олоруоҕа+ 4:4 Таҥара этэр хас биирдии тылынан олоруоҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. “ диэн суруллубута».
5 Адьарай Кинини үрдүк хайаҕа таһааран, чыпчылҕан түргэнинэн сир бары саарыстыбаларын көрдөрөн баран, 6 эппитэ: «Мин бу саарыстыбалары – туох баар былаастары, албан ааттары – олоччу Эйиэхэ биэриэм. Бу барыта миэхэ бэриллибитэ, онон кимиэхэ биэрэрим бэйэм көҥүлүм. 7 Эн миэхэ сүгүрүйдэргин эрэ, бу барыта Эйиэнэ буола түһүөҕэ».
8 Иисус киниэхэ хоруйдаабыта: «Киэр буол Миигиттэн, сатана. „Айыы Тойон Таҥараҕар сүгүрүй уонна Киниэхэ эрэ сулууспалаа“ диэн суруллубута».
9 Онтон адьарай Кинини Иерусалимҥа илдьэн, Таҥара Дьиэтин чыпчаалыгар туруоран баран эппитэ: «Өскөтүн Эн Таҥара Уола буоллаххына, ыстанан кэбис. „10 Аанньалларыгар Эйигин араҥаччылыырга соруйуоҕа, 11 оччоҕо таастан бүдүрүйбэтиҥ туһугар, кинилэр Эйигин көтөҕөн илдьиэхтэрэ“ диэн суруллубута буолбат дуо?»
12 Иисус хоруйдаабыта: «„Айыы Тойон Таҥараҕын тургутан көрүмэ“ диэн этиллибитэ».
13 Адьарай Кинини бары өттүнэн холоон көрөн баран, кэмэ кэлиэр диэри, тэйэн биэрбитэ.
14 Иисус Тыын күүһүн толору ылан Галилеяҕа төннүбүт сураҕа бүтүн дойдуну тилийэ көппүтэ. 15 Кини синагогаларга үөрэтэрэ, киһи барыта Кинини хайгыыра.
Назарет синагогатыгар
16 Биирдэ Иисус улааппыт куоратыгар Назарекка кэлэн, үгэһинэн субуота күн синагогаҕа киирэн, ааҕаары турбута. 17 Киниэхэ Исайя пророк кинигэтин биэрбиттэрэ; Иисус кинигэни арыйан бу курдук суруллубут кэрчиги булбута: 18 «Айыы Тойон Тыына Миэхэ баар – Кини Миигин елей арыынан аҕаабыта, дьадаҥыларга Үөрүүлээх Илдьити иһитиннэртэрэ, самныбыт санаалаахтары үтүөртэрэ+ 4:18-19 Елей арыынан аҕаабыта – илиҥҥи омуктарга ыраахтааҕынан ананар киһини үчүгэй сыттаах олива арыытынан аҕыыр сиэр-туом баара. Самныбыт санаалаахтары үтүөртэрэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , билиэн барбыттарга босхолонууну, хараҕа суохтарга харахтаныыны биллэртэрэ, баттаммыттары өрө көтөхтөрө, Айыы Тойон айылгылаах үтүөкэн дьыла салаллан кэлбитин иһитиннэртэрэ Кини Миигин ыыппыта». 20 Иисус кинигэни сабан үлэһиккэ биэрэн баран, оннугар олорбута; синагогаҕа баар дьон хараҕа барыта Киниэхэ хатаммыта.
21 «Эһиги бу истибит Суруйуугут бүгүн туолла», – диэбитэ Кини.
22 Бу этиитин бары биһирээбиттэрэ, Кини алгыстаах тылын-өһүн истэн сөхпүт-махтайбыт дьон: «Бу Иосиф уола буолбатах этэ дуо?» – дэһиспиттэрэ.
23 Иисус кинилэргэ эппитэ: «Эһиги, биллэн турар, Миэхэ өс хоһоонун санатан: „Эмчит! Бэйэҕин үтүөрт; биһиги Капернаумҥа туох буолбутун истибиппит, ону манна, Бэйэҥ дойдугар, эмиэ оҥор“, – диэххит. 24 Мин кырдьыгы эһиэхэ этэбин: хайа да пророк бэйэтин дойдутугар чиэстэммэт. 25 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: Илия кэмигэр Израильга огдообо дьахтар элбэх этэ да, үс сыл алта ый тухары халлаан хам хатанан, сир устун улахан сут сатыылаабытыгар 26 Таҥара Илияны атын кимиэхэ да буолбакка, Сидон Сарептатыгар олорор огдообоҕо ыыппыта; 27 эмиэ ити курдук Елисей пророк саҕана Израиль сиригэр араҥ ыарыылаах киһи элбэх этэ эрээри, Сирия киһититтэн Неемантан ураты ким даҕаны үтүөрбэтэҕэ».
28 Синагогаҕа баар дьон маны истэн, бука бары уордайбыттара; 29 ойон туран, Кинини куораттан үүрэн таһаарбыттара уонна, куораттара турар хайатыттан түҥнэри анньаары, хайа эмпэрэтигэр илдьибиттэрэ. 30 Ол эрээри Иисус ортолорунан ааһан тахсан бара турбута.
Быртах тыыҥҥа буулаппыты үтүөрдүү
31 Онтон Кини Капернаумҥа, Галилея куоратыгар, кэлэн субуотаҕа дьону үөрэппитэ. 32 Тыла-өһө былаастаах буолан, Кини үөрэтиитэ сөхтөрбүтэ.
33 Синагогаҕа быртах абааһы тыыныгар буулаппыт киһи баара улахан баҕайытык хаһыытаабыта: 34 «Һуой, Эн биһиэхэ тугуҥ кыһалҕатай, Назарет Иисуһа? Биһигини үрэйэ кэлбиккин! Кимҥин мин билэбин, Эн Таҥара Сибэтиэйэҕин!»
35 Иисус киниэхэ кытаанахтык: «Саҥарыма, киниттэн таҕыс!» – диэбитэ. Абааһы киһини синагога ортотугар охторон түһэрэн баран, киниэхэ туох да куһаҕаны оҥорбокко, тахсан барбыта.
36 Бары улаханнык куттанан: «Кини быртах тыыннары бирикээстээн үүрэн таһаарар былаастаах! Бу аата тугуй?» – дэһиспиттэрэ. 37 Иисус сураҕа тула өттүнээҕи сирдэри барытын тилийэ көппүтэ.
Петр дьиэтигэр
38 Кини синагогаттан тахсаат, Симон дьиэтигэр киирбитэ; Симон ийэ кынна, күүстээх титириир тииһигэ киирэн, ыалдьа сытара, онон Иисустан көмөлөс диэн көрдөспүттэрэ. 39 Иисус киниэхэ тиийэн ыарыыны боппутугар, дьахтар тииһигэ ааһан хаалбыта, сонно туран кинилэргэ ас тардыбытынан барбыта.
40 Күн киириитэ араас ыарыылаах дьонноохтор ыарыһахтарын Киниэхэ аҕалтаабыттара; Иисус кинилэргэ биир-биир илиитин ууран, барыларын үтүөрдүбүтэ. 41 Үгүстэртэн абааһылар хаһыытаабытынан тахсан бараллара уонна: «Эн Христоскун, Таҥара Уолаҕын!» – дииллэрэ. Иисус, Кини Христос буоларын билэллэрин иһин, абааһылар саҥаралларын кытаанахтык боборо.
Иисус Христос Галилеяҕа үөрэтэр
42 Халлаан сырдыыта Иисус дьиэттэн тахсан, бүччүм сиргэ барбыта; дьон Кинини көрдөөн булан ылан, ыытымаары, тохтото сатаабыттара. 43 Ол эрээри Кини эппитэ: «Таҥара Саарыстыбатын Евангелиетын Мин атын куораттарга эмиэ иһитиннэриэх тустаахпын. Ол туһугар Мин ыытыллыбытым». 44 Уонна Галилея+ 4:44 Галилея – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Иудея». синагогаларыгар салгыы үөрэтэ сылдьыбыта.
5Маҥнайгы үөрэнээччилэрэ
1 Биирдэ үтүмэн үгүс дьон, Таҥара тылын истээри, Кинини ыга анньан үтүрүспүттэригэр Иисус Геннисарет күөлүн кытылыгар туран, 2 күөлгэ икки оҥочону көрбүтэ; балыксыттар оҥочоттон тахсан илимнэрин сууйа сылдьаллара. 3 Кини биир оҥочоҕо киирэн (ол Симон киэнэ этэ), кыратык кытылтан тэйэ устарыгар көрдөспүтэ. Уонна оҥочоҕо олорон дьону үөрэппитэ.
4 Үөрэтэн бүтэн баран, Симоҥҥа: «Дириҥэр киирэн илимҥитин түһэриҥ», – диэбитэ. 5 Симон эппитэ: «Үөрэтээччи! Биһиги бөлүүн түүнү быһа эрэйдэннибит да, туох да туппата. Чэ, ол гынан баран Эн тылыҥ хоту илиммин түһэриэм».
6 Илимнэрин түһэрбиттэрэ, сүрдээх элбэх балык кэлэн, бэл илимнэрэ хайа барбыта. 7 Атын оҥочоҕо олорор доҕотторун далбаатаан ыҥыран ылан, көмөлөһүннэрбиттэрэ; олор кэлэн икки оҥочону тобус-толору гына балыгы кутан, тыылара тимирэн киирэн барбыттара.
8 Симон Петр маны көрөн, Иисус тобугар умса түһэн: «Тойонуом, мин тыыбыттан таҕыс! – диэбитэ. – Мин аньыылаах киһибин!» 9 Балык маннык балысханнык кэлбититтэн кини да, бииргэ сылдьар дьоно да, 10 ол иһигэр Симон табаарыстара – Зеведей уолаттара, Иаковтаах Иоанн, эмиэ улаханнык куттаммыттара.
Иисус Симоҥҥа эппитэ: «Куттаныма, эн аны мантан инньэ дьону илимниэҥ». 11 Кинилэр икки оҥочолоохторун иккиэннэрин кытылга соһон таһаараат, барытын быраҕан, Иисуһу батыһан барбыттара.
Араҥ ыарыылааҕы үтүөрдүү
12 Иисус биир куоракка сырыттаҕына, этэ бүтүннүү араҥ бааһа буолбут киһи кэлэн, Кинини көрөн, сиргэ умса түһэн ааттаспыта: «Тойонуом! Эн баҕарыаҥ эрэ кэрэх, миигин ырааһырдар кыахтааххын».
13 Иисус илиитин уунан кинини таарыйан баран: «Ырааһырыаххын баҕарабын, ырааһыр!» – диэбитэ. Сонно киһи араҥ ыарыыта сүтэн хаалбыта. 14 Бу туһунан кимиэхэ да кэпсиирин бобон баран, Иисус кинини аҕабыыкка тиийэн көрдөрүн уонна ыраастаммыккын кинилэргэ туоһулаан, Моисей эппит сиэртибэтин илдьэн биэр диэн соруйбута.
15 Ол эрээри Иисус сураҕа кэҥээтэр-кэҥээн, үтүмэн үгүс дьон, Кинини истээри, ыарыыларыттан үтүөрээри, кэлэ тураллара. 16 Оттон Кини иччитэх сиргэ баран, Таҥараҕа үҥэрэ.
Босхоҥу үтүөрдүү
17 Биирдэ Иисус үөрэтэр кэмигэр Галилея, Иудея бары дэриэбинэлэриттэн, Иерусалимтан кэлбит фарисейдар уонна сокуонньуттар Кинини истэ олорбуттара; Иисус ыарыһахтары Айыы Тойон күүһүнэн үтүөртээбитэ. 18 Арай, ол кэмҥэ хас да киһи кыаммат буолбут босхоҥу тэллэхтэри көтөҕөн аҕалбыттара; кинини иһирдьэ киллэрэн Иисус иннигэр сытыараары холонон көрбүттэрэ да, 19 киһи элбэҕэ бэрт буолан, ханан да кыайан ааспатахтара, онон дьиэ үрдүгэр ыттан, кырыыһаны көтүрэн, ыарыһаҕы тэллэхтэри хос ортотугар Иисус иннигэр түһэрбиттэрэ.
20 Кинилэр итэҕэллэрин көрөн, Иисус ол киһиэхэ: «Эн аньыыҥ-хараҥ бырастыы буолар», – диэбитэ.
21 Сокуонньуттар уонна фарисейдар: «Бу Кини, Таҥараны холуннара турааччы, кимий? Таҥараттан атын ким аньыыны бырастыы гынар кыахтааҕый?» – дии санаабыттара.
22 Иисус кинилэр санааларын билэн эппитэ: «Эһиги тоҕо итинник саныыгыт? 23 Хайата чэпчэкиний: аньыыҥ-хараҥ бырастыы буолар диир дуу, эбэтэр туран хаамп диэн этэр дуу? 24 Ол эрээри, Киһи Уола сиргэ аньыыны-хараны бырастыы гынар кыахтааҕын билэргит туһугар, – инньэ диэн баран, Кини босхоҥ киһиэхэ туһаайан эппитэ: – Эйиэхэ этэбин, туран тэллэххин ылан, дьиэҕэр бар». 25 Сонно киһи, бары көрөн турдахтарына, атаҕар туран кэлбитэ уонна сыппыт тэллэҕин ылан, Таҥараны айхаллыы-айхаллыы, дьиэтигэр барбыта. 26 Бары бэри диэн бэркиһээн, дьулайан, Таҥараны уруйдуулларын быыһыгар: «Бүгүн биһиги сөҕүмэр дьиктини көрдүбүт!» – дэспиттэрэ.
Левийи ыҥырыы
27 Иисус бу кэнниттэн тахсан, харчы хомуллар сиригэр олорор Левий диэн ааттаах түһээн хомуйааччыны көрөн, киниэхэ: «Миигин батыс», – диэбитэ. 28 Киһи тугун барытын хаалларан, Иисуһу батыһан барбыта.
29 Левий Киниэхэ анаан, дьиэтигэр улахан аһылык тарпыта; онно түһээн хомуйааччылар уонна да атыттар бэрт элбэх буолан, Кинилиин бииргэ аһаары, олорсубуттара. 30 Фарисейдар уонна сокуонньуттар ону сөбүлээбэккэ, Кини үөрэнээччилэригэр эппиттэрэ: «Эһиги түһээн хомуйааччылары уонна аньыылаахтары кытта тоҕо бииргэ аһыыгыт-сиигит?»
31 Иисус кинилэргэ хоруйдаабыта: «Эмчиккэ өлүөрдэр наадыйбаттар, ыарыһахтар наадыйаллар. 32 Мин кырдьыксыттары буолбатах, аньыылаахтары аньыыны билинэн Таҥараҕа эргиллэргэ ыҥыра кэлбитим».
Пост туһунан
33 Онуоха кинилэр эппиттэрэ: «Иоанн үөрэнээччилэрэ чаастатык постаналлар, үҥэллэр, фарисейдар үөрэнээччилэрэ эмиэ биир оннуктар, оттон Эйиэннэрэ аһыыллар да, иһэллэр да».
34 Иисус эппитэ: «Урууга кэлбит ыалдьыттары, күтүөт кинилэри кытта бииргэ сылдьарын тухары, аһаамаҥ диэн күһэйиэ этигит дуо? 35 Ол эрээри күтүөтү кинилэртэн былдьыыр кэмнэрэ кэлиэҕэ, дьэ оччоҕо кинилэр поһу тутуһар буолуохтара».
Саҥа уонна эргэ туһунан домох
36 Өссө биир домоҕу кэпсээбитэ: «Ким даҕаны эргэ таҥаска саҥа таҥастан хайа тардан ылан, абырах оҥорбот; оннук гыннаҕына, саҥа да таҥаһа алдьаныа, эргэҕэ да саҥа абыраҕа сөп түбэһиэ суоҕа. 37 Ким даҕаны саҥа көөнньүбүт арыгыны эргэ симииргэ куппат; оннук куттахха, саҥа көөнньүбүт арыгы эргэ симиири тоҕо тэбэн тохтуо, оччоҕо арыгы да мэлийиэ, симиир да быраҕыллыа; 38 онон саҥа арыгы саҥа симииргэ кутуллуохтаах; оччоҕо хайата да харыстаныа+ 5:38 Оччоҕо хайата да харыстаныа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. . 39 Ханнык да киһи өр туран сиппит арыгыны иһээт, сонно тута саҥа арыгыны иһиэн баҕарыа суоҕа, уруккута ордук диэҕэ».
6Субуота туһунан мөккүөр
1 Паасха иккис күнүгэр, бастакы субуотаҕа+ 6:1 Паасха иккис күнүгэр, бастакы субуотаҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Субуотаҕа». Иисус бурдук ыһыллыбыт буолагынан ааһан испитэ, үөрэнээччилэрэ сиппит куоластары, илиилэригэр мэлийэн сии иһэллэрэ.
2 Сорох фарисейдар ону көрөн: «Тоҕо эһиги субуота күн итигирдик быһыыланаҕыт?» – диэбиттэрэ.
3 Иисус хардарбыта: «Давид аргыстарыныын айаннаан иһэн, аччыктаан тугу гыммытын эһиги, ама, аахпатаххыт дуо? 4 Кини аччык сылдьан, Таҥара дьиэтигэр киирэн, аҕабыыт эрэ сиир ытык килиэбин ылан сиэбитэ уонна аргыстарыгар бэрсибитэ буолбат дуо?» 5 Итиэннэ эппитэ: «Киһи Уола субуота да күн тойоно буолар».
Хаппыт илиилээҕи субуотаҕа үтүөрдүү
6 Нөҥүө субуотаҕа Кини эмиэ синагогаҕа киирэн үөрэппитэ. Онно уҥа илиитэ хаппыт киһи баара. 7 Сокуонньуттар уонна фарисейдар, Иисуһу буруйдаарылар, бу киһини субуотаҕа үтүөрдэрин кэтэспиттэрэ. 8 Иисус кинилэр ис санааларын билэн, хаппыт илиилээх киһиэхэ: «Кэл, манна ортоку тур», – диэбитэ. Киһи тахсан турбута.
9 «Мин эһигиттэн ыйытыам этэ, – диэбитэ Иисус кинилэргэ, – субуота күн тугу гыныллыахтааҕый: үтүөнү оҥоруллуохтаах дуу, куһаҕаны дуу? Олоҕу быыһыыр куолу дуу, өлөрөр куолу дуу?» Ким да тугу да саҥарбатаҕа+ 6:9 Ким да тугу да саҥарбатаҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .
10 Кини барыларын кэриччи көрөн баран, ол киһиэхэ: «Илиигин уун», – диэбитэ. Киһи уунаатын кытта, ыалдьар илиитэ чөлүгэр түһэн хаалбыта. 11 Фарисейдар ииримтийэ кыыһыран, Иисуһу хайдах гынар туһунан сүбэлэспиттэрэ.
Уон икки Апостол
12 Биир күн Иисус хайа үрдүгэр Таҥараҕа үҥэ тахсыбыта; Кини түүнү быһа үҥпүтэ. 13 Онтон, сарсыарда буолбутугар, үөрэнээччилэрин ыҥыран ылан, кинилэртэн уон икки киһини Апостолларынан ааттаан талбыта: 14 Петр диэн ааты биэрэн баран Симоны, кини быраатын Андрейы, Иаковы, Иоанны, Филиби, Варфоломейы, 15 Матфейы уонна Фоманы, Алфей уола Иаковы уонна Зилот диэн ааттаах Симоны, 16 Иаков уола Иуданы уонна кэлин Кинини таҥнарбыт Иуда Искариоту.
Дьон Иисус Христоска кэлэллэр
17 Иисус кинилэри кытта хайаттан түһэн, хонуу сиргэ кэлэн тохтообута, онно халыҥ элбэх киһи – үгүс үөрэнээччилэрэ итиэннэ Иудея, Иерусалим, муора кытылыгар баар Тир, Сидон дьоно мустубута. 18 Кинилэр Иисуһу истээри, ыарыыларыттан үтүөрээри кэлбиттэрэ; быртах тыыннарга буулатан эрэйдэнээччилэр эмиэ үтүөрэллэрэ; 19 Киниттэн тахсар күүс үтүөрдэрин иһин, мустубут дьон барыта Кинини таарыйа сатыыра.
Алгыска тиксии
20 Иисус үөрэнээччилэрин диэки көрөн баран, эппитэ: «Алгыстааххыт эһиги дьадаҥылар: Таҥара Саарыстыбата эһиэхэ ананар.
21 Алгыстааххыт билигин аччыктар: Таҥара эһигини дуоһутуоҕа.
Алгыстааххыт билигин ытаһааччылар: эһиги күлүөххүт-үөрүөххүт.
22 Алгыстааххыт эһиги – дьон эһигини абааһы көрдөҕүнэ, туораттаҕына, үөхтэҕинэ-таныйдаҕына, итиэннэ эһиги ааккытын Киһи Уолун туһуттан киртиттэҕинэ. 23 Оннук үөхпүт күннэригэр үөрүҥ-көтүҥ, өрөгөйдөөҥ: эһигини Халлааҥҥа улуу наҕараада күүтэр. Кинилэр аҕалара пророктарга эмиэ итинник сыһыаннаспыттара.
Билигин топпут баайдары сор-муҥ күүтэр
24 Сор-муҥ күүтэр эһигини баайдары, – эһиги хайыы-үйэ дуоһуйан тураҕыт!
25 Сор-муҥ күүтэр билигин топпуттары – эһиги аччыктыаххыт!
Сор-муҥ күүтэр билигин күлээччилэри – эһиги ытыаххыт-соҥуоххут!
26 Сор-муҥ күүтэр эһигини – дьоҥҥо барытыгар хайҕатар буоллаххытына! Кинилэр аҕалара сымыйа пророктары эмиэ арбаабыттара.
Өстөөхтөргүтүн таптааҥ
27 Оттон эһиэхэ, Миигин истээччилэргэ, этэбин: өстөөхтөргүтүн таптааҥ, эһигини абааһы көрөөччүлэргэ үтүөнү оҥоруҥ, 28 эһигини кырааччылары алҕааҥ, эһигини атаҕастааччылар тустарыгар Таҥараҕа үҥүҥ. 29 Эйигин иэдэскэ охсубукка атын иэдэскин эмиэ тоһуйан биэр, соҥҥун былдьаан ылааччы ырбаахыгын эмиэ ыларын мэһэйдэһимэ. 30 Эйигиттэн көрдөһөөччүгэ, ким да буоллун, биэр, итиэннэ эйигиттэн ылбыт киһиттэн төттөрү ирдээмэ. 31 Онон туохха барытыгар дьон эһиэхэ хайдах сыһыаннаһыан баҕараҕыт да, эһиги эмиэ дьоҥҥо соннук сыһыаннаһыҥ. 32 Эһигини таптыыр дьону эрэ таптыыр буоллаххытына, туох махталын эрэйэҕит? Аньыылаахтар даҕаны кинилэри таптыыр дьону таптыыллар эбээт. 33 Эһиэхэ үтүөнү оҥорор дьоҥҥо эрэ үтүөнү оҥорор буоллаххытына, туох махталын эрэйэҕит? Аньыылаахтар даҕаны үтүөҕэ үтүөнэн төлүүллэр эбээт. 34 Төнүннэриэхтэрэ диэн эрэнэр дьоҥҥутугар эрэ иэс биэрэр буоллаххытына, туох махталын эрэйэҕит? Аньыылаахтар даҕаны аньыылаахтарга, төттөрү соччону ылаары, иэс биэрэллэр эбээт. 35 Оттон эһиги өстөөхтөргүтүн таптааҥ, кинилэргэ үтүөнү оҥоруҥ, төттөрү ылыахпыт этэ диэн кэтэспэккэ эрэ иэс биэриҥ, оччоҕо улуу наҕараадаҕа тиксиэххит, Үрдүк Таҥара уолаттара буолуоххут. Ол эбэтэр Кини үтүөҕэ махтамматтарга, өһүөмньүлээхтэргэ да үтүө сыһыаннаах. 36 Онон, Аҕаҕыт амараҕын курдук, эһиги эмиэ амарах буолуҥ.
Атыттары дьүүллээмэҥ
37 Дьүүллээмэҥ, оччоҕо дьүүллэниэххит суоҕа; буруйдаамаҥ, оччоҕо буруйданыаххыт суоҕа; бырастыы гыныҥ, оччоҕо бырастыы гыныллыаххыт; 38 биэриҥ, оччоҕо эһиэхэ эмиэ бэриллиэҕэ: чиҥ гына сиксиллибит, дьиппинитиллибит, тобус-толору үтүө мээрэйинэн соҥҥут тэллэҕэр кутан биэриэхтэрэ; ханнык кээмэйинэн кэмниигит да, эһиэхэ эмиэ ол кээмэйинэн кэмнэнэн бэриллиэҕэ».
39 Итиэннэ кинилэргэ маннык домоҕу кэпсээбитэ: «Хараҕа суоҕу хараҕа суох киһи сирдиир кыахтаах дуо? Иккиэн оҥкучахха түһүөхтэрэ суоҕа дуо? 40 Үөрэнээччи үөрэтээччититтэн үрдээбэт буолан баран, ситтэҕинэ-хоттоҕуна, эмиэ үөрэтээччитин курдук буолуо.
41 Эн быраатыҥ хараҕар тоҕо мас сыыһын да булан көрөҕүн, оттон бэйэҥ хараххар бэрэбинэ баарын билиммэккин? 42 Эбэтэр хайдах, бэйэҥ хараххар бэрэбинэни да көрбөт эрээригин „Быраатым, кэл эрэ, хараххыттан сыыһы ылыым“ диэххиний? Сирэй көрбөх! Бастаан бэйэҥ хараххыттан бэрэбинэни таһаар, оччоҕо хайдах гынан быраатыҥ хараҕыттан сыыһы ылары билиэҥ.
Мас хайдаҕа отонунан биллэр
43 Үчүгэй мас куһаҕан отонноммута диэн суох; куһаҕан мас үчүгэй отонноммута диэн эмиэ суох – 44 хайа да мас отонунан биллэр: ыарҕаттан смокваны хомуйбаттар, эрбэһинтэн винограды ылҕаабаттар. 45 Үтүө киһи сүрэҕин үтүө баайыттан үтүөнү таһаарар, мөкү киһи сүрэҕин мөкү баайыттан мөкүнү таһаарар: киһи сүрэҕэ тугунан туолбута уоһунан тахсар.
Икки акылаат
46 Эһиги Миигин „Тойоммут! Тойоммут!“ диэн ыҥыраҕыт эрээри, этэрбин тоҕо толорбоккутуй? 47 Миэхэ кэлэн Мин тылбын истэр уонна толорор киһи кимиэхэ холооннооҕун эһиэхэ этиэм. 48 Кини сири дириҥник хаһан, дьиэтин акылаатын тааска түһэрбит киһиэхэ холоонноох. Өрүс халааннаатаҕына, күүстээх уу анньан кэлэр да, таас акылааттаах дьиэни хамсаппат. 49 Оттон ким Мин тылбын истэр эрээри, толорбот – ол дьиэтин кумахха акылаата суох туппут киһиэхэ холоонноох: уу тоҕо анньан кэлиэ да, ол дьиэ сонно сиҥнэн түһүө».
7Рим сотнигын итэҕэлэ
1 Иисус норуокка этэр тылын түмүктээн баран, Капернаумҥа киирбитэ. 2 Онно биир сотник күндүтүк саныыр кулута ыалдьан өлөөрү сытара. 3 Сотник Иисус туһунан истэн, кэлэн кулуппун үтүөртүн диэн көрдөһүннэрэ, иудей аҕа баһылыктарын ыыппыта. 4 Кинилэр Иисуска кэлэн, биһигини кытта барыс диэн итэҕэтиилээхтик көрдөспүттэрэ: «Эн көмө оҥороргор кини бэрт сөптөөх киһи – 5 биһиги норуоппутун таптыыр буолан биһиэхэ синагога туттаран биэрбитэ». 6 Иисус кинилэри кытта барсыбыта.
Дьиэҕэ чугаһаан истэҕинэ сотник Киниэхэ доҕотторунан илдьит ыыппыта: «Тойонуом, эрэйдэнимэ! Мин Эйигин дьиэбэр киллэрэр кыахтаах үтүө киһи буолбатахпын; 7 ол иһин Эйиэхэ бэйэм да тиийэрим сөптөөх дии санаабатым. Эн биир тылы этиэҥ эрэ кэрэх – кулутум экчи үтүөрүө. 8 Мин төһө да бэйэм бас бэринэр тойоттордоох буолларбын, бэйэм эмиэ бас билэр буойуннардаахпын, олортон биирдэрин бар диэтэхпинэ, барар; атынын кэл диэтэхпинэ, кэлэр; чаҕарбын эмиэ итини оҥор диэтэрбин эрэ, оҥорор».
9 Иисус маны истэн сөҕөн, батыһан иһэр дьоҥҥо эргиллибитэ: «Эһиэхэ этэбин, Мин Израильга даҕаны маннык итэҕэли булбатаҕым». 10 Сорукка ыытыллыбыт дьон дьиэҕэ төннөн кэлиилэригэр ыалдьыбыт+ 7:10 Ыалдьыбыт – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. чаҕар хайыы-үйэ үтүөрэн тоһуйбута.
Наин куорат огдооботун уолун тилиннэрии
11 Бу кэнниттэн Иисус Наин диэн куоракка барбыта; Кинини кытта үгүс үөрэнээччилэрэ+ 7:11 Үгүс үөрэнээччилэрэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «үөрэнээччилэрэ». уонна көй элбэх дьон барсыбыттара. 12 Кини куорат ааныгар чугаһаан истэҕинэ, биир ийэ соҕотох уола өлбүтүн утары таһааран иһэллэрэ. Дьахтар огдообо этэ. Кинини кытта куорат үгүс олохтоохторо хаамсан иһэллэрэ. 13 Айыы Тойон огдообону көрөн аһынан: «Ытаама», – диэбитэ уонна 14 чугаһаан кэлэн хоруобу таарыйбыта, онуоха көтөҕөн иһээччилэр тохтообуттара; Иисус эппитэ: «Эдэр киһи, эйиэхэ этэбин – тур!»
15 Өлбүт киһи өндөйөн олоро түспүтэ уонна саҥаран барбыта; Иисус кинини ийэтигэр туттарбыта.
16 Бары саллан: «Биһиэхэ улуу Пророк баар буолбут! Таҥара Бэйэтин норуотугар көмөлөһө кэлбит!» – диэн Таҥараны айхаллаабыттара. 17 Кини туһунан маннык сурах бүтүн Иудея устун тарҕанан, тулатынааҕы сирдэри эмиэ тилийэ көппүтэ.
Иисус Христос уонна Иоанн Сүрэхтээччи
18 Иоанн итини барытын үөрэнээччилэриттэн истэн баран, 19 икки үөрэнээччитин ыҥыран ылан, «Кэлиэхтээх Эн буолаҕын дуу, эбэтэр кими күүтэбит дуу?» диэн ыйыттара Иисуска ыыппыта.
20 Илдьиттэр Киниэхэ кэлэн эппиттэрэ: «Иоанн Сүрэхтээччи биһигини Эйигиттэн ыйыттара ыытта: Кэлиэхтээх Эн буолаҕын дуу, эбэтэр кими күүтэбит дуу?»
21 Бу кэмҥэ Иисус элбэх киһини ыарыыттан, кыаммат буолууттан, куһаҕан тыыннартан үтүөрдүбүтэ, үгүс хараҕа суохтарга күн сырдыгын бэлэхтээбитэ. 22 Иисус кинилэргэ эппитэ: «Баран тугу көрбүккүтүн-истибиккитин Иоаҥҥа кэпсээҥ: хараҕа суохтар харахтаналлар, доҕолоҥнор атахтаналлар, араҥ ыарыылаахтар ырааһыраллар, дьүлэйдэр истэр буолаллар, өлбүттэр тиллэллэр, оттон дьадаҥылар Үөрүүлээх Илдьити истэллэр. 23 Миигин саарбахтаабат киһи алгыстаах».
Иисус Христос Иоанн Сүрэхтээччи туһунан
24 Иоанн ыыппыт дьоно төннүбүттэрин кэннэ, Иисус кини туһунан норуокка маннык эппитэ: «Эһиги иччитэх сиргэ тугу көрө бара сылдьыбыккытый? Тыал хамсатар хомуһун дуо? 25 Тугу көрө бара сылдьыбыккытый? Мааны таҥаска сууламмыт киһини көрөөрү дуо? Баайдык таҥнааччылар, дэлэгэй олохтоохтор дыбарыаска олороллор. 26 Тугу көрө бара сылдьыбыккытый? Пророгу дуо? Соннук, эһиги пророгу көрбүккүт; өссө этэбин: эһиги пророктааҕар да улаханы көрбүккүт. 27 Суруйууларга кини туһунан этиллибитэ: „Көр бу, Мин илдьит киһибин Эн иннигэр ыытабын, кини Эн барар суолгун солуоҕа“. 28 Эһиэхэ этэбин: Иоаннааҕар улуу пророк+ 7:28 Иоаннааҕар улуу пророк – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Иоаннааҕар улуу ким да». ийэттэн төрүү илик, ол гынан баран Таҥара Саарыстыбатыгар саамай кыралара да кинитээҕэр улахан».
(29 Кинини истибит дьон бука бары, бэл, түһээн хомуйааччылар, Таҥара кырдьыктааҕын билиммиттэрэ; кинилэр Иоаҥҥа сүрэхтэммит этилэр; 30 оттон фарисейдар уонна сокуонньуттар киниэхэ сүрэхтэммэккэ, Таҥара көҥүлүн бэйэлэриттэн тэйиппиттэрэ.)
31 Ол иһин Айыы Тойон эппитэ: «Субу көлүөнэ дьону кимиэхэ тэҥниэмий? Кинилэр ким курдуктарый? 32 Кинилэр таһырдьа олорон бэйэ-бэйэлэригэр „Биһиги флейтаҕа оонньообуппутугар – үҥкүүлээбэтэххит, кутурҕан ырыатын ыллаабыппытыгар – ытаабатаххыт“ дэһэн хаһыытаһар оҕолор курдуктар. 33 Иоанн Сүрэхтээччи кэлэн килиэби да сиэбэт, арыгыны да испэт, ону эһиги абааһыга буулаппыт диигит. 34 Киһи Уола кэлэн, аһыыр да, иһэр да, ону эһиги бу киһи аһас уонна иһээччи, түһээн хомуйааччылар, аньыылаахтар доҕордоро дэһэҕит. 35 Ол эрээри Таҥара Муудараһа кырдьыктааҕын оҕолоро бары билиммиттэрэ».
Иисус Христоһу арыынан аҕаабыт дьахтар
36 Биир фарисей Иисуһу аһата ыҥырбыта. Кини фарисей дьиэтигэр киирэн, аһаары өттүгэстээн сыппыта. 37 Арай ол куоракка баар аньыылаах дьахтар Кини фарисей дьиэтигэр аһылыкка кэлбитин билэн, алебастр иһиккэ үчүгэй сыттаах арыыны илдьэ кэлбитэ, 38 итиэннэ Кини кэннигэр туран, ытыы-ытыы, Иисус атаҕын хараҕын уутунан сууйбута, баттаҕынан соппута уонна, ууруу-ууруу, үчүгэй сыттаах арыытынан аҕаабыта.
39 Иисуһу ыҥырбыт фарисей маны көрөн, иһигэр санаабыта: «Бу олорооччу чахчы Пророк эбитэ буоллар, хайа сүрдээх-кэптээх дьахтар Кини атаҕын таарыйарын билиэхтээх этэ. Бу аньыылаах дьахтар буолбаат!»
40 Иисус киниэхэ хайыһан: «Симон! Мин эйиэхэ этэрдээхпин», – диэбитэ.
«Этиий, Үөрэтээччи», – диэбитэ анарааҥҥыта.
Иэскэ киирбит икки киһи туһунан домох
« 41 Биир баайга икки киһи иэскэ киирбиттэр: биирдэрэ биэс сүүс үрүҥ көмүс манньыат иэстэммит, иккиһэ биэс уон манньыат. 42 Иэстэрин тугунан да төлүүр кыахтара суоҕун иһин, тойон иккиэннэрин иэһин бырастыы гыммыт. Бу икки киһиттэн хайалара кинини ордук күүскэ таптыаҕа дии саныыгыный?»
43 Симон эппитэ: «Ордук улахан иэстээҕэ дии саныыбын».
«Сөпкө тойонноотуҥ, – диэбитэ Иисус, 44 онтон дьахтарга эргиллэн баран, Симоҥҥа эппитэ: – Эн бу дьахтары көрөҕүн дуо? Дьиэҕэр кэлбиппэр эн Миэхэ атахпын суунарбар уу биэрбэтэҕиҥ, оттон кини хараҕын уутунан атахпын сууйан баттаҕынан сотто; 45 эн Миигин уураабатаҕыҥ, оттон кини киириэхпиттэн биир кэм атахпын ууруур; 46 эн төбөбүн арыынан аҕаабатаҕыҥ, оттон кини буоллаҕына атахпын аҕаата+ 7:44-46 Дьон сандалиянан сылдьар буолан, атахтара быыл буолара, ол иһин кэлбит ыалдьыкка, үгэс быһыытынан, атаҕын суунарыгар уу биэрэллэрэ; хаһаайын ыалдьытын иэдэһиттэн уураан көрсөрө; уһулуччу ытыктанар ыалдьыт төбөтүн үчүгэй сыттаах олива арыытынан аҕыыллара. . 47 Ол иһин эйиэхэ этэбин: кини күүскэ таптаабытын иһин, элбэх аньыыта бырастыы буолар, оттон кимиэхэ аҕыйах бырастыы буолбут – ол кыратык таптыыр».
48 Онтон дьахтарга: «Эн аньыыҥ-хараҥ бырастыы буолар», – диэбитэ. 49 Маныаха атын ыалдьыттар «Аньыыны бырастыы гынар бу кимий?» дии санаабыттара.
50 Кини дьахтарга эппитэ: «Итэҕэлиҥ эйигин быыһаата, эйэни кытта бар».
8Иисус Христоска көмөлөспүт дьахталлар
1 Бу кэнниттэн Иисус Таҥара Саарыстыбатын Евангелиетын иһитиннэрэ куораттарынан, дэриэбинэлэринэн барбыта. Уон икки үөрэнээччитэ Кинини кытта бииргэ сылдьаллара; 2 кинилэри кытта өссө куһаҕан тыыннартан уонна ыарыыларыттан үтүөрбүт дьахталлар бааллара: Магдалина+ 8:2 Магдалина – Магдала куораттан төрүттээх. диэн ааттаах Мария (Иисус киниттэн сэттэ абааһыны үүрэн таһаарбыта); 3 Ирод+ 8:3 Ирод – Ирод Антипа. дьиэтин салайар Хуза ойоҕо Иоанна, Сусанна уонна да атыттар элбэх этилэр. Кинилэр Иисуска уонна Кини үөрэнээччилэригэр баардарынан-суохтарынан көмөлөспүттэрэ.
Бурдук ыһааччы туһунан домох
4 Дьон Киниэхэ бары куораттан барытыттан кэлэ тураллара; биирдэ үтүмэн үгүс киһи мустубутугар Кини маннык домоҕу кэпсээбитэ: « 5 Бурдук ыһааччы бурдугун ыһа тахсыбыт. Ыһа сырыттаҕына, ыспыт сиэмэтин сороҕо суол кытыытыгар түһэн тэпсиллэн хаалбыт, ону халлаан көтөрдөрө тоҥсуйан сиэн кэбиспиттэр; 6 сороҕо буоллаҕына тааска түһэн, араскыланаат, сиик суоҕуттан хатан хаалбыт; 7 сороҕо хатыылаах ыарҕа быыһыгар түспүтүн ыарҕа өрө үүнэн тумнаран кэбиспит. 8 Сороҕо өҥ буорга түһэн сүүс төгүл үрдүк үүнүүнү биэрбит».
Маны кэпсээн баран: «Ким истэр кулгаахтаах истиэхтин!» – диэн саҥа аллайбыта.
9 Үөрэнээччилэрэ Киниттэн бу домох суолтатын ыйыппыттара. 10 Иисус эппитэ: «Эһиэхэ Таҥара Саарыстыбатын кистэлэҥнэрин билэр кыах бэриллибитэ, оттон ити атыттарга барыта домохторунан этиллэр, онон кинилэр көрөр эрээри, көрбөттөр, истэр эрээри, өйдөөбөттөр.
Бурдук ыһааччы туһунан домох быһаарыыта
11 Бу домох быһаарыыта маннык: сиэмэ – Таҥара тыла; 12 суол кытыытыгар түспүт сиэмэ – истэр дьон, ол гынан баран кинилэргэ адьарай кэлэн, итэҕэйбэтиннэр, быыһамматыннар диэн, истибит тыллларын сүрэхтэриттэн илдьэ барар; 13 оттон тааска ыһыллыбыт – ол тылы үөрүүнэн ылынар эрээри, силиһэ суох буолан, ардыгар эрэ итэҕэйэр, оттон тургутуу кэмигэр тэйэр дьон; 14 хатыылаах ыарҕаҕа түспүт – ол тылы истэр эрээри, тэйэ түстүлэр да, олох сүпсүлгэнэ, баай-дуол, күннээҕи үөрүү-дуоһуйуу тумнаран, итэҕэллэрэ сиппэккэ хаалбыт дьон; 15 оттон өҥ буорга ыһыллыбыт сиэмэ – ол Таҥара тылын истэр уонна истибит тылларын үтүөкэн, ыраас сүрэхтэригэр иҥэрэ сылдьан, бары ыарахаттары тулуйан туран итэҕэйэр дьон».
Маны кэпсээн баран Кини: «Ким истэр кулгаахтаах истиэхтин!» – диэн саҥа аллайбыта+ 8:15 Маны кэпсээн баран Кини: «Ким истэр кулгаахтаах истиэхтин!» – диэн саҥа аллайбыта – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .
Сибэтиинньик туһунан домох
« 16 Ким да сибэтиинньиги уматан баран, иһитинэн саба уурбат, орон анныгар туруорбат, ол оннугар, киирээччилэр сырдыгы көрдүннэр диэн, олоҕор туруорар. 17 Кистэммит көстүбэтэҕэ, кистэлэҥ арыллыбатаҕа диэн суох. 18 Онон хайдах истэргитин кэтэнэн көрүнүҥ: баардаахха Таҥара өссө биэриэҕэ, оттон туга да суох киһиттэн баардаахпын дии санаабыта кытта былдьаныаҕа».
Иисус Христос Ийэтэ уонна бырааттара
19 Киниэхэ Ийэтэ уонна бырааттара кэлэн баран, дьон элбэҕэ бэрдиттэн хаайтаран, кыайан ааспатахтара.
20 «Ийэҥ уонна бырааттарыҥ кэлэн таһырдьа тураллар, Эйигин көрсүөхтэрин баҕараллар», – диэн Киниэхэ биллэрбиттэрэ.
21 Иисус эппитэ: «Таҥара тылын истэр уонна толорор дьон – олор Мин Ийэм уонна Мин бырааттарым буолаллар».
Силлиэни тохтотуу
22 Биирдэ Кини үөрэнээччилэрин кытта оҥочоҕо киирэн баран: «Күөл уҥуор туоруоҕуҥ», – диэбитэ. Уҥуор устубуттара. 23 Устан истэхтэринэ, Иисус утуйан хаалбыта. Күөлгэ эмискэ күүстээх силлиэ түһэн, долгун сабыта биэртэлээн, оҥочо уунан туолан барбыта, онон тимирэр кутталга киирбиттэрэ.
24 Кэлэн, Кинини уһугуннаран: «Үөрэтээччи! Үөрэтээччи! Өлөн эрэбит!» – диэбиттэрэ.
Кини туран тыалы, сабыта охсор долгуну буойбута: сонно тута тыал да, долгун да уостан, уоскуйан хаалбыттара. Уу чуумпу буолбута. 25 «Итэҕэлгит ханнаный?» – диэбитэ Кини үөрэнээччилэригэр.
Кинилэр дьулайан даҕаны, дьиктиргээн даҕаны, бэйэлэрин икки ардыларыгар: «Кимий – бу Кини, тыалы да, ууну да буойан бас бэриннэрээччи?» – дэспиттэрэ.
Куһаҕан тыыннарга буулаппыт киһини үтүөрдүү
26 Галилеяны утары сытар Гадара сиригэр кэлэн тиксибиттэрэ. 27 Иисус биэрэккэ тахсыбытыгар, өр кэм устата абааһыларга буулатан, таҥас диэни таҥныбакка, дьиэҕэ-уокка олорбокко, өлбүт дьону кистиир хаспахтарга хорҕойбута ырааппыт киһи Киниэхэ утары тахсан кэлбитэ. 28 Кини Иисуһу көрөөт, иннигэр умса түһэн баран, күөмэйин муҥунан хаһыытаабыта: «Эн Миэхэ тугуҥ кыһалҕатай, Иисус, Үрдүк Таҥара Уола? Эйигиттэн ааттаһабын, миигин муҥнаама!» 29 Иисус быртах тыыны бу киһиттэн тахсарыгар дьаһайбытын иһин, кини итинник эппитэ. Абааһы бу киһини бэрт уһун кэм устатыгар муҥнаабыт этэ: кинини атахтары, илиилэри тимир сыабынан, быанан кэлгийэн маныыллара да, киһи ону быһыта тыытан баран, абааһыга кыйдатан иччитэх сирдэринэн куотара.
30 Иисус киниттэн: «Аатыҥ кимий?» – диэн ыйыппыта.
Элбэх абааһы киирбит буолан, кини: «Легион», – диэн хоруйдаабыта. 31 Абааһылар Иисустан кинилэри үтүгэн түгэҕэр үүрбэтигэр көрдөспүттэрэ. 32 Онно хайа үрдүгэр балысхан сибиинньэ үөрэ мэччийэ сылдьара. Абааһылар сибиинньэлэргэ киирэрбитин көҥүллээ диэн көрдөспүттэрэ. Иисус көҥүллээбитэ. 33 Кинилэр киһиттэн тахсан сибиинньэлэргэ киирбиттэригэр, бүтүн үөр сибиинньэ эмпэрэттэн ыстанан, күөлгэ тимирэн хаалбыта.
34 Маныыһыттар ону көрөн, куоракка уонна дэриэбинэлэргэ сүүрэн тиийэн тыллаабыттара. 35 Олохтоохтор туох буолбутун көрө, утары тахсыбыттара; кинилэр Иисуска кэлэн, били абааһылара тахсыбыт киһи таҥнан, өйдөнөн-төйдөнөн, Кини атаҕын аттыгар сиргэ олорорун көрөн, улаханнык куттаммыттара. 36 Маны барытын көрбүт дьон куһаҕан тыыннарга буулаппыт киһи хайдах быһыылаахтык үтүөрбүтүн кинилэргэ кэпсээбиттэрэ. 37 Гадара уобалаһын дьоно бары улуу кутталга ылларан, Иисуһу биһигиттэн бар диэн көрдөспүттэрэ. Иисус оҥочоҕо олорон, төттөрү устубута.
38 Абааһылартан босхоломмут киһи, Кинини кытта бииргэ сылдьаары көрдөспүтүгэр Иисус эппитэ: 39 «Дьиэҕэр төннөн, Таҥара эйиэхэ тугу оҥорбутун кэпсээ». Киһи баран, Иисус киниэхэ тугу оҥорбутун куораты биир гына кэпсээбитэ.
Өлбүт кыыс уонна ыарыһах дьахтар
40 Иисус төннөн кэлбитигэр Кинини элбэх киһи утары көрсүбүтэ – бары кэтэһэн тураллара. 41 Арай биир Иаир диэн ааттаах киһи, синагога тойоно, кэлэн Иисус иннигэр умса түһэн, дьиэбэр барыс диэн көрдөспүтэ. 42 Кини уон икки саастаах соҕотох кыыс оҕолооҕо ыалдьан өлөөрү сытара. Иисус кинини кытта барсыбыта, дьон тула өттүттэн ыга анньан испиттэрэ.
43 Биир уон икки сыл устата хаана баран ыалдьыбыт, баайын барытын эмчиттэргэ кутан баран, хайаларыттан да туһамматах дьахтар 44 Кини кэнниттэн кэлэн, таҥаһын таарыйбытыгар сонно тута хаана барара тохтоон хаалбыта.
45 «Ким Миигин таарыйда?» – Иисус ыйыппыта.
Ким да билиммэтэҕэ. Петр итиэннэ Кинини кытта бииргэ сылдьааччылар эппиттэрэ: «Үөрэтээччи! Эйигин киһи бөҕө ыга анньан иһэр эбээт, Эн буоллаҕына ким Миигин таарыйда диигин»+ 8:45 Итиэннэ Кинини кытта бииргэ сылдьааччылар... Эн буоллаҕына ким миигин таарыйда диигин – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .
46 «Ким эрэ Миигин таарыйда, – диэбитэ Иисус. – Миигиттэн күүс тахсыбытын биллим».
47 Дьахтар биллибэккэ хаалар кыаҕа суоҕун өйдөөн, ис-иһиттэн титирэс буола долгуйан, Кини иннигэр тобуктуу түспүтэ уонна тоҕо Кинини таарыйбытын итиэннэ хайдах сонно үтүөрбүтүн бар дьон иннигэр кэпсээбитэ.
48 Иисус эппитэ: «Кыыһым, эрдий! Эйигин итэҕэлиҥ быыһаата. Эйэни кытта бар».
49 Маны этэ турдаҕына, синагога тойонугар дьиэтиттэн киһи кэлэн: «Кыыһыҥ быһынна, – диэн эппитэ. – Онон Үөрэтээччини түбүгүрдүмэ».
50 Иисус маны истэн, Иаирга: «Куттаныма, итэҕэй эрэ – кыыһыҥ быыһаныаҕа», – диэбитэ. 51 Дьиэҕэ киирэригэр Петртан, Иоантан, Иаковтан уонна кыыс ийэлээх аҕатыттан ураты атын кими да киллэрбэтэҕэ. 52 Бары кыыһы аһыйан ытаһаллара, суланаллара. Иисус: «Ытаһымаҥ, кыыс өлбөтөх, утуйа сытар», – диэбитэ. 53 Оҕо өлбүтүн билэр буолан, Кинини күлүү гыммыттара.
54 Кини барыларын таһаартаан баран, кыыс илиитин тутан туран улаханнык: «Кыысчаан, тур!» – диэбитэ. 55 Сонно кыыс тыын киллэрэн, туран кэлбитэ; Иисус кинини аһатарга соруйбута. 56 Оҕо төрөппүттэрэ бэри диэн бэркиһээбиттэрэ. Иисус кинилэри, манна туох буолбутун туһунан кимиэхэ да кэпсээбэттэрин курдук, кытаанахтык сэрэппитэ.
9Уон икки Апостолы ыытыы
1 Иисус Уон Иккиэлэрин ыҥыран ылан, кинилэргэ бары абааһылары үүрэн таһаарар, ыарыыттан үтүөрдэр күүһү уонна былааһы биэрбитэ. 2 Итиэннэ кинилэри Таҥара Саарыстыбатын туһунан иһитиннэртэрэ, ыарыһахтары үтүөртэрэ ыыталаабыта.
« 3 Суолга тугу да илдьэ барымаҥ: тайах маһы да, матаҕаны да ылымаҥ, килиэби, харчыны да, икки суол уларыттар таҥаһы да уктумаҥ, – диэбитэ Кини. – 4 Ханнык дьиэҕэ киирэҕит да, айаҥҥа турунуоххутугар диэри, ол дьиэттэн көһүмэҥ. 5 Өскөтүн ханнык эмэ куоракка эһигини ылымматахтарына, онтон тахсан иһэн, кинилэргэ сэрэтии буоллун диэн, бэл атаххыт быылын кытта тэбээн хаалларыҥ». 6 Апостоллар айаҥҥа туруммуттара; кинилэр дэриэбинэлэри кэрийэ сылдьан, ханна да буоллун, Евангелиены иһитиннэрэллэрэ, ыарыһахтары үтүөрдэллэрэ.
Ирод дьиксиниитэ
7 Ирод баһылык+ 9:7 Баһылык – грек. тетрарх, еврей сирин түөрт гыммыттан биирин баһылыга. Иисус оҥорор дьайыыларын туһунан барытын истэн-билэн баран, санааҕа түспүтэ. Кини дьон тылыттан дьиксинэрэ: сорохтор бу Иоанн өлөн баран тиллибит дииллэрэ, 8 сорохторо Илия кэлбит дэһэллэрэ, атыттара буоллаҕына былыргы ханнык эрэ пророк тиллибит диэн сылыктыыллара.
9 «Иоанны мин моонньоох баһын быстарбытым, оччоҕо бу маннык сурахтаах хайалара буоллаҕай?» – Ирод санааҕа ылларбыта. Уонна хайдах эмэ гынан Кинини көрүөн баҕарбыта.
Апостоллар төннүүлэрэ
10 Апостоллар төннөн кэлэн, тугу оҥорбуттарын барытын Иисуска кэпсээбиттэрэ. Иисус кинилэри бэйэлэрин эрэ илдьэ Вифсаида куорат чугаһынааҕы иччитэх сиргэ барбыта. 11 Ол эрээри баһаам үгүс дьон ону билэн, Кинини батыһан барбыттара. Иисус кинилэри көрсөн, Таҥара Саарыстыбатын туһунан кэпсээбитэ, үтүөрт диэн көрдөһөөччүлэри үтүөрдүтэлээбитэ.
Биэс тыһыынча киһини аһатыы
12 Күн киэһэриитэ Уон Иккиэлэр Киниэхэ кэлэн: «Дьону ыыталыырыҥ буоллар, чугастааҕы сэлиэнньэлэргэ, дэриэбинэлэргэ баран хонук сирдэрин, аһыыр астарын булунуо этилэр, бу олох иччитэх сиргэ сылдьабыт», – диэбиттэрэ.
13 Иисус эппитэ: «Эһиги кинилэргэ аста биэриҥ».
«Биһиэхэ биэс килиэби кытта икки балык эрэ баар, – дэспиттэрэ үөрэнээччилэрэ. – Бачча элбэх киһиэхэ ас атыылаһа барыах бэйэбит дуу?» (14 Барыта биэс тыһыынча кэриҥэ киһи баара.)
«Дьону биэс уоннуу гына эрээтинэн олордуҥ», – диэбитэ Иисус. 15 Кини эппитин толорбуттара. 16 Иисус биэс килиэби кытта икки балыгы ылан, халлаан диэки көрөн туран Таҥараҕа махтаммыта уонна тоһутан, түҥэттэрэ, үөрэнээччилэригэр биэрбитэ. 17 Бары тото-хана аһаабыттара. Ордубут аһы хомуйбуттара уон икки тымтай буолбута.
«Эн Таҥара Христоһунаҕын»
18 Биирдэ Иисус иччитэх сиргэ үҥэ сырыттаҕына, үөрэнээччилэрэ тиийэн кэлбиттэрэ. Иисус кинилэртэн: «Дьон Миигин ким дииллэрий?» – диэн ыйыппыта.
Үөрэнээччилэрэ эппиттэрэ: 19 «Сорох Иоанн Сүрэхтээччи диир, сорох Илия, сорохтор ханнык эрэ былыргы пророк тиллибит дэһэллэр».
20 «Оттон эһиги Миигин ким диигитий?» – Иисус ыйыппыта.
«Биһиги Эйигин Таҥара Христоһа диибит», – диэн хоруйдаабыта Петр.
Иисус Христос өлөн баран тиллэрин эрдэттэн этэр
21 Бу туһунан кимиэхэ эмэ кэпсииллэрин кытаанахтык бобон баран, Иисус эппитэ: 22 «Киһи Уола элбэх эрэйи-муҥу көрүөхтээх, Кинини аҕа баһылыктар, архиерейдар уонна сокуонньуттар+ 9:22 Аҕа баһылыктар, архиерейдар уонна сокуонньуттар – синедрион чилиэннэрэ. ылыммаккалар, өлөрүөхтэрэ, онтон үһүс күнүгэр Кини өлбүттэртэн тиллиэҕэ».
Иисус Христос туһугар барытыттан аккаастаныы
23 Итиэннэ барыларыгар эппитэ: «Ким Миигин батыһыан баҕарар – бэйэҕиттэн аккаастан уонна кириэскин сүгэн Миигин батыс. 24 Ким олоҕун быыһыан баҕарбыт, олоҕун+ 9:24 Олоҕун – эбэтэр «дууһатын». сүтэриэҕэ, оттон ким Мин туспар бэйэтин олоҕун сүтэрбит, олоҕун быыһыаҕа. 25 Өскөтүн киһи бүтүн аан дойдуну баһылаан баран өллөҕүнэ эбэтэр эчэйдэҕинэ, ол баһылаабыта киниэхэ туох туһалаах буолуой? 26 Ким эмэ Миигиттэн уонна Мин тылбыттан сааттаҕына, Киһи Уола Бэйэтин килбиэнинэн итиэннэ Аҕатын уонна Аанньалларын килбиэннэринэн сырдаан тиийэн кэллэҕинэ, киниттэн бэйэтиттэн саатыаҕа. 27 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: манна турааччылартан сорохторо, өлөр өлүү амтанын билбэккэ да сылдьан, хайыы-үйэ Таҥара Саарыстыбатын көрүөхтэрэ».
Дьүһүн уларыйыы
28 Бу кэнниттэн аҕыс күн ааспыта. Иисус Петры, Иоанны уонна Иаковы илдьэ хайа үрдүгэр үҥэ тахсыбыта. 29 Үҥэ туран Кини сирэйэ уларыйан хаалбыта, таҥаһа килбэҥнэс кылбаа маҥан буолбута. 30 Арай көрдөхтөрүнэ, икки киһи – Моисей уонна Илия – Кинини кытта кэпсэтэ тураллара; 31 кинилэр килбиэннээх сырдыкка көстөн кэлэн, Иисус суолун Иерусалимҥа тиийэн түмүктүөхтээҕин кэпсээбиттэрэ. 32 Петр аргыстарыныын ууларыгар баттатан, утуйан хаалбыттара, ол эрээри уһуктан кэлэн Иисус кэрэмэн килбиэнин итиэннэ Кинини кытта икки киһи турарын көрбүттэрэ.
33 Кинилэр Иисустан тэйэн эрдэхтэринэ, Петр Киниэхэ эппитэ: «Үөрэтээччи! Манна сылдьарбыт үчүгэй даҕаны; биһиги үс отууну тутуохпут: биири Эйиэхэ, биири Моисейга, биири Илияҕа». Тугу этэрин кини бэйэтэ да билбэт этэ.
34 Маны этэ турдаҕына кинилэргэ былыт кэлэн сыдьаайбыта; былыт иһигэр киирэн кинилэр олус куттаммыттара. 35 Былыт быыһыттан: «Мин Тапталлаах+ 9:35 Тапталлаах – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «талбыт». Уолум бу баар, Кинини истиҥ!» – диир саҥа дуораһыйбыта. 36 Бу саҥа дорҕооно уостаатын кытта, Иисус соҕотох хаалбыта. Кинилэр маны кистэлэҥҥэ туппуттара, тугу көрбүттэрин ол саҕана кимиэхэ да кэпсээбэтэхтэрэ.
Куһаҕан тыыҥҥа буулаппыт уолу үтүөрдүү
37 Сарсыныгар хайаттан түспүттэригэр Иисуһу элбэх киһи утары көрсүбүтэ. 38 Эмискэ дьон быыһыттан ким эрэ: «Үөрэтээччи! – диэн саҥа аллайбыта. – Ааттаһабын Эйигиттэн, уолбун көр: баар-суох соҕотох оҕом; 39 куһаҕан тыын хам ыллаҕына, оҕом эмискэ үөгүлүү түһэр; күүгэн аллыар диэри, оҕобун сордуур, сорун сордоон баран биирдэ, нэһиилэ тэйэр. 40 Үөрэнээччилэргиттэн үүрүҥ диэн көрдөстүм да, кыайбатылар».
41 «Оо, итэҕэлэ суох, буорту буолбут көлүөнэ! – диэбитэ Иисус. – Хаһааҥҥа диэри эһигини кытта сылдьабын, эһигини тулуйабын? Уолгун манна аҕал».
42 Уол чугаһаан истэҕинэ, абааһы кинини сиргэ охторбута; оҕо иҥиир-ситиитин тартаран барбыта; Иисус быртах тыыны бобон уолчааны үтүөрдэн, аҕатыгар туттарбыта. 43 Бука бары Таҥара улуу кыаҕын көрөн бэркиһээбиттэрэ.
Иисус Христос өлөн баран тиллиэхтээҕин өссө биирдэ этэр
Киһи эрэ барыта Иисус оҥорор дьайыыларын сөҕө-махтайа сылдьар кэмигэр Кини үөрэнээччилэригэр эппитэ: 44 «Мин эһиэхэ этэрбин өйдөөн истиҥ: Киһи Уола дьон илиитигэр бэриллиэҕэ». 45 Кинилэр буоллаҕына бу этиини, суолтата кинилэртэн кистэммит буолан, өйдөөбөтөхтөрө, оттон тугу эппитин Бэйэтиттэн ыйытыахтарын саллаллара.
Таҥара Саарыстыбатыгар ким саамай улаханый?
46 Үөрэнээччилэргэ кинилэртэн хайалара ордук улаханын быһаарсыһыах санаа киирбитэ. 47 Иисус кинилэр ис санааларын билэн, оҕону ылан, Бэйэтин иннигэр туруорбута 48 уонна эппитэ: «Ким бу оҕону Мин ааппар ылынар, ол Миигин ылынар; оттон ким Миигин ылынар, ол Миигин Ыыппыты ылынар. Ким барыгытыттан кыра – ол барыгытыттан улахан буолуоҕа».
Ким эһигини утарбат, ол эһиги диэки
49 Маныаха Иоанн эппитэ: «Үөрэтээччи! Биһиги Эн ааккынан абааһылары үүрэн таһаарар киһини көрдүбүт; кини биһигини кытта бииргэ сылдьыбат, ол иһин үүрэрин боптубут».
50 «Аны боппот буолуҥ, – диэбитэ Иисус киниэхэ. – Ким эһигини утарбат, ол эһиги диэки».
Иисус Христоһу ылымматах Самария дэриэбинэтэ
51 Бу дойдуттан ылыллыахтаах күнэ хайыы-үйэ чугаһаабытыгар Кини Иерусалимҥа барардыы быһаарынан, 52 илдьиттэрин инники ыыппыта. Кинилэр Самария дэриэбинэтигэр урут тиийэн Иисус кэлэригэр бэлэмнээри киирбиттэрэ. 53 Ол эрээри олохтоохтор Кинини киллэрбэтэхтэрэ: Иерусалимҥа баран иһэрэ тас дьүһүнүттэн көстөрө. 54 Маны көрөн үөрэнээччилэрэ Иаковтаах Иоанн эппиттэрэ: «Тойоммуот! Халлаантан уот түһэн кинилэри имири эстин диэн этиэхпитин баҕараҕын дуо? Урукку Илия курдук?+ 9:54 Урукку Илия курдук? – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. »
55 Иисус эргиллэн, кинилэри буойбута: «Ханнык Тыын дьоно буоларгытын билбэккит. 56 Киһи Уола дьон дууһатын өлөрө кэлбэтэҕэ, быыһыы кэлбитэ»+ 9:55, 56 Ханнык Тыын дьоно буоларгытын билбэккит. Киһи Уола дьон дууһатын өлөрө кэлбэтэҕэ, быыһыы кэлбитэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. . Онон атын дэриэбинэҕэ барбыттара.
Иисус Христоһу батыһыы диэн тугуй?
57 Айаннаан истэхтэринэ, аара суолга ким эрэ Кинини: «Тойонуом! – диэн ыҥырбыта. – Эн ханна да барбытыҥ иһин, мин Эйигин батыһан барыам».
58 Иисус киниэхэ эппитэ: «Саһыллар хороонноохтор, көтөрдөр уйалаахтар, арай Киһи Уола төбөтүн уура түһэн ылар сирэ суох».
59 Атын киһиэхэ Кини: «Миигин батыс», – диэбитэ.
Анарааҥҥыта эппитэ: «Тойонуом! Маҥнай баран аҕам уҥуоҕун көтөҕөн кэлэрбин көҥүллээ».
60 Иисус киниэхэ эппитэ: «Өлбүт дьон өлбүт дьоннорун бэйэлэрэ харайдыннар, оттон эн бараҥҥын дьоҥҥо Таҥара Саарыстыбатын туһунан иһитиннэр».
61 Өссө биир атын киһи Киниэхэ эппитэ: «Мин Эйигин батыһыам, Тойонуом! Ол эрээри маҥнай дьиэлээхтэрбин кытта бырастыылаһан кэлэрбин көҥүллээ».
62 Иисус киниэхэ эппитэ: «Булуугу баттаары туран, кэннин хайыһар киһи Таҥара Саарыстыбатыгар эрэбилэ суох».
10Сэттэ уон үөрэнээччини ыытыы
1 Бу кэнниттэн Айыы Тойон аны атын сэттэ уон+ 10:1, 17 Сэттэ уон – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «сэттэ уон икки». үөрэнээччитин талан ылан, Бэйэтэ барыан баҕарар куораттарыгар, араас сирдэригэр, иккилии гынан, урут ыыталаабыта; 2 баралларыгар эппитэ: «Бурдук үүнүүтэ өлгөм, ол гынан баран бурдук быһааччы аҕыйах, онон буспут бурдук Тойонуттан бурдугун быһыытыгар үлэһиттэри ыытарыгар көрдөһүҥ. 3 Барыҥ! Мин эһигини бөрөлөр ортолоругар, барааннары ыытардыы, ыыталыыбын. 4 Кумааһынньыгы да, матаҕаны да, атах таҥаһын да ылымаҥ, суолга кими да эҕэрдэлээмэҥ. 5 Хайа дьиэҕэ киирэҕит да, маҥнай „Бу дьиэҕэ эйэ буоллун!“ диэбитинэн киирэр буолуҥ. 6 Онно эйэҕэ тиксиэхтээх киһи баар буоллаҕына, эйэҕитин ылыныаҕа, оттон суох буоллаҕына, эйэҕит бэйэҕитигэр төннүөҕэ. 7 Ол дьиэҕэ хаалан, тугу биэрэллэринэн аһыыр буолуҥ: үлэһит киһи үлэтэ төлөнүөхтээх. Ыалтан ыалга көһүмэҥ. 8 Хайа да куоракка тиийбиккит иһин, эһигини онно киллэрдэхтэринэ, тугу биэрэллэринэн аһааҥ. 9 Онно баар ыарыһахтары үтүөрдүтэлээҥ, Таҥара Саарыстыбата кинилэргэ чугаһаабытын иһитиннэриҥ. 10 Хайа эмэ куоракка эһигини дьиэлэригэр киллэрбэтэхтэринэ, уулуссаҕа тахсан баран этиҥ: 11 „Бэл куораккыт быыла атахпытыгар сыстыбытын төттөрү тэбээн хааллардыбыт, ол эрээри билиҥ: Таҥара Саарыстыбата эһиэхэ чугаһаата“. 12 Эһиэхэ этэбин, Дьүүл Күнүгэр ол куоракка Содом куораттааҕар ордук ыарахан буолуоҕа.
Аньыыларын билиммэтэх куораттары сор-муҥ күүтэр
13 Сор-муҥ күүтэр эйигин, Хоразин! Сор-муҥ күүтэр эйигин, Вифсаида! Эһиэхэ көрдөрүллүбүт дьиктилэр Тирдээх Сидоҥҥа көрдөрүллүбүттэрэ эбитэ буоллар, ол куораттар олохтоохторо илдьиркэй таҥаһы таҥнан, төбөлөрүгэр күлү куттан, аньыыларын билиммиттэрэ ырааппыт буолуох этэ. 14 Ол гынан баран, Дьүүл Күнүгэр Тирдээх Сидоҥҥа эһигиннээҕэр быдан чэпчэки буолуоҕа. 15 Оттон эн, Капернаум, халлааҥҥа тиийэ үрдүөм дии саныыгын дуо? Суох, эн үтүгэн түгэҕэр тиийэ түҥнэстиэҥ.
16 Эһигини истэр киһи – Миигин истэр, эһигини ылыммат киһи – Миигин ылыммат; оттон ким Миигин ылыммат, ол Миигин Ыыппыты ылыммат».
Сэттэ уон үөрэнээччи эргиллиитэ
17 Сэттэ уон үөрэнээччи үөрэ-көтө эргиллэн кэлэн: «Тойоммуот! Эн ааккын ааттаатахха, биһиэхэ абааһылар кытта бас бэринэллэр», – диэбиттэрэ.
18 Иисус эппитэ: «Сатана халлаантан чаҕылҕан курдук түспүтүн көрбүтүм. 19 Мин эһиэхэ моҕойдору, сүлүһүннээх ооҕуйдары уонна өстөөх хайа баҕарар күүһүн самнары баттыыр былааһын биэрэбин; эһиэхэ куһаҕаны туох да кыайан оҥоруо суоҕа. 20 Эһиги биһиэхэ тыыннар бас бэринэллэр диэн үөрүмэҥ, хата ол оннугар ааппыт-суолбут Халлааҥҥа суруллубут диэн үөрэр буолуҥ».
Таҥара кистэлэҥи кимиэхэ арыйбытай?
21 Сонно Иисус Тыын+ 10:21 Тыын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Сибэтиэй Тыын». биэрэр үөрүүтүнэн үөрэн эппитэ: «Аҕаа, сир-халлаан Айыы Тойоно! Эн маны барытын муударайдартан, өйдөөхтөртөн кистээн баран, кыра оҕолорго арыйбытыҥ иһин, Эйиэхэ айхал этэбин. Соннук, Аҕаа, Эн үтүө көҥүлүҥ оннук этэ».
22 Онтон үөрэнээччилэригэр хайыһан эппитэ+ 10:22 Онтон үөрэнээччилэригэр хайыһан эппитэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. : «Аҕам Миэхэ тугу барытын туттарбыта. Уола кимин Аҕатыттан ураты ким да билбэт, Аҕата кимин Уолуттан ураты, биитэр Уола арыйыан баҕарбыт дьонуттан ураты, ким да билбэт».
23 Онтон бэйэлэрэ эрэ хаалбыттарыгар эппитэ: «Дьоллоох дьон эһиги көрөргүтүн көрөллөр. 24 Кырдьыгы этэбин: үгүс пророктар уонна ыраахтааҕылар эһиги көрөргүтүн көрүөхтэрин баҕарбыттара эрээри – көрбөтөхтөрө, эһиги истэргитин истиэхтэрин баҕарбыттара эрээри – истибэтэхтэрэ».
Самария амарах киһитин туһунан домох
25 Биир сокуонньут Иисуһу холоон көрөн: «Үөрэтээччи! Бараммат олоххо тиксэр туһугар, мин тугу гыныахтаахпыный?» – диэн ыйыппыта.
26 «Сокуоҥҥа туох диэн суруллубутай? Ону хайдах өйдүүгүн?» – диэбитэ Иисус.
27 «„Айыы Тойон Таҥараҕын ис сүрэххиттэн, ис дууһаҕыттан, туох баар өйгүнэн-санааҕынан, күүскүнэн-күдэххинэн барытынан таптаа“ уонна „чугастааҕыгын, бэйэҕин таптыырыҥ курдук, таптаа“», – диэн эппиэттээбитэ киһи.
28 «Сөпкө хоруйдаатыҥ, – диэбитэ Иисус. – Ситини тутуһан олордоххуна, Олоххо тиксиэҕиҥ».
29 Ол эрээри анарааҥҥыта, кырдьыгын таһаарыныан баҕаран: «Мин чугастааҕым кимий?» – диэн ыйыппыта.
30 Онуоха Иисус манныгы кэпсээбитэ: «Биирдэ биир киһи Иерусалимтан Иерихоҥҥа баран иһэн түөкүттэргэ түбэспит. Олор кини таҥаһын халаан, бэйэтин илдьи кырбаан, бааһырдан, сыккырыыр тыынын эрэ ордорон баран, ааһа турбуттар. 31 Ол суолунан аҕабыыт баран иһэн, киһи сытарын көрбүт эрээри, ааһа турбут. 32 Левит эмиэ ол сиргэ тиийэн кэлэн, кинини көрбүт эрээри, кыһаллыбатах. 33 Онтон биир Самария киһитэ айаннаан иһэн, кинини суолга түбэһэн көрөн, аһыммыт; 34 чугаһаан кэлэн, бааһын арыгынан сууйбут уонна, мас арыытынан сотон баран, таҥаһынан саба баайбыт; онтон миинэн иһэр оселугар олордон, ыалдьыттар түһэр дьиэлэригэр аҕалан ыарыылаабыт. 35 Сарсыныгар бараары туран, дьиэ хаһаайыныгар икки динарийы биэрэн баран, эппит: „Кинини кытаатан көр-иһит; бу биэрбиппиттэн ордугу тутуннаххына, мин төннөн иһэн төлүөҕүм“. 36 Түөкүттэргэ түбэспит киһиэхэ бу үс киһиттэн, эн санааҕар, хайалара чугас буолуоҕай?»
37 «Киниэхэ амарахтык сыһыаннаспыт киһи», – диэбитэ сокуонньут.
«Чэ, бар, эн эмиэ кини холобурун тутуһар буол», – диэбитэ Иисус киниэхэ.
Марфалаах Мария дьиэлэригэр
38 Салгыы айаннаан иһэн Иисус үөрэнээччилэриниин биир дэриэбинэҕэ кэлбиттэрэ. Манна Марфа диэн дьахтар Иисуһу дьиэтигэр ыҥыран ыалдьыттаппыта; 39 кини Мария диэн балта Айыы Тойон атаҕын аттыгар олорон, Кини этэрин истибитэ. 40 Марфа улаханнык күндүлүөн баҕаран, Иисуска эппитэ: «Тойонуом, балтым миигин соҕотохтуу ас тэрийтэрэ хаалларбытыгар Эн кыһаммаккын дуо? Киниэхэ этиий, миэхэ көмөлөстүн эрэ».
« 41 Марфа, Марфа! – диэбитэ Иисус. – Эн элбэххэ да кыһаллаҕын, түбүгүрэҕин, 42 дьиҥэр, биир эрэ наада эбээт. Мария саамай бастыҥын талан ылла, онтуката киниттэн былдьаныа суоҕа».
11Таҥараҕа үҥүү туһунан
1 Биирдэ маннык буолбута. Кини биир сиргэ тохтоон Таҥараҕа үҥпүтүн кэннэ, үөрэнээччилэриттэн биирдэстэрэ көрдөспүтэ: «Тойоммуот, Иоанн үөрэнээччилэрин үөрэппитин курдук, Эн эмиэ биһигини үҥэргэ үөрэт эрэ».
2 Иисус кинилэргэ эппитэ: «Үҥэргитигэр маннык этэр буолуҥ: Халлааҥҥа баар Аҕабыт!+ 11:2 Халлааҥҥа баар Аҕабыт! – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Аҕаа!» Эн сибэтиэй аатыҥ ытыктаныахтын, Эн Саарыстыбаҥ кэлиэхтин, Халлааҥҥа курдук, сиргэ эмиэ барыта Эн көҥүлүҥ хоту буолуохтун+ 11:2 Халлааҥҥа курдук, сиргэ эмиэ барыта Эн көҥүлүҥ хоту буолуохтун – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. . 3 Күннээҕи тыын килиэппитин күннэтэ биһиэхэ биэр. 4 Уонна биһи аньыыбытын бырастыы гын, ол эмит биһиги эмиэ биһиэхэ иэстээх дьоммутун барыларын бырастыы гынабыт. Уонна, аньыы угаайытыгар киллэрбэккэ, биһигини хара дьайдаахтан харыстаа+ 11:4 Уонна, аньыы угаайытыгар киллэрбэккэ, биһигини хара дьайдаахтан харыстаа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «уонна биһигини аньыы угаайытыгар киллэримэ». ».
5 Онтон эппитэ: «Арай эһигиттэн хайаҕыт эмэ түүн үөһүгэр доҕоругар тиийэн: „Доҕоор! Миэхэ үс килиэптэ иэһээ эрэ, 6 доҕорум айаннаан иһэн таарыйда, аһатарбар тугум да суох“, – диэтин. 7 Анарааҥҥыта дьиэ иһиттэн арай эттин: „Миигин аймаама, ааным хайыы-үйэ хатыылаах, оҕолорум бэйэбин кытта бииргэ утуйа сыталлар, онон хайдах да туран ылан биэрэр кыаҕым суох“. 8 Эһиэхэ этэбин: өскөтө кини доҕордоһуугут туһугар туран биэрбэтэҕинэ, арахпакка көрдүүргүт иһин, туран төһөнү көрдүүргүтүн биэриэҕэ.
«Көрдөһүҥ – оччоҕо эһиэхэ бэриллиэҕэ»
9 Онон Мин эһиэхэ этэбин: көрдөһүҥ – оччоҕо эһиэхэ бэриллиэҕэ; көрдөөҥ – оччоҕо булуоххут; тоҥсуйуҥ – оччоҕо эһиэхэ ааны аһыахтара; 10 көрдөһөр киһи ылар, көрдөөччү булар, оттон тоҥсуйааччыга аһаллар. 11 Эһигиттэн хайа аҕа уолугар, килиэп көрдөөтөҕүнэ, тааһы биэриэҕэй+ 11:11 Уолугар, килиэп көрдөөтөҕүнэ, тааһы биэриэҕэй – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , эбэтэр балык көрдөөтөҕүнэ, балык биэрэрин оннугар эриэн үөнү биэриэҕэй? 12 Эбэтэр, сымыыт көрдөөтөҕүнэ, сүлүһүннээх ооҕуйу биэриэ дуу? 13 Онон бэл эһиги, мөкү дьон, оҕолоргутугар туох эрэ үчүгэйи биэрэри сатыыр буоллаххытына, Халлааннааҕы Аҕаҕыт Киниттэн көрдөһөөччүлэргэ оннооҕор ордугу – Сибэтиэй Тыыны – биэриэҕэ».
Иисус Христос уонна Веельзевул
14 Биирдэ Иисус киһиттэн тыла суох абааһыны үүрэн таһаарбыта. Абааһы тахсарын кытта, тыла суох киһи саҥарар буолбута; маны көрөн дьон сөхпүттэрэ.
15 Сорохторо: «Кини абааһылары абааһы тойоно Веельзевул күүһүнэн үүрэн таһаарар», – диэбиттэрэ, 16 атыттара буоллаҕына Иисуһу холоон көрөн, Халлаантан дьикти бэлиэтэ көрдөр диэн модьуйбуттара. 17 Иисус кинилэр ис санааларын билэр буолан, эппитэ: «Иһиттэн икки аҥыы хайдыбыт ханнык баҕарар саарыстыба иччитэхсийэр, икки аҥыы барбыт ханнык баҕарар дьиэ сууллар. 18 Син ол кэриэтэ сатана эмиэ иһиттэн икки аҥыы хайдар буоллаҕына, кини саарыстыбата хайдах тулуһуоҕай? Эһиги Миигин „Веельзевул күүһүнэн абааһылары үүртэлиир“ диигит. 19 Мин Веельзевул күүһүнэн үүртэлиир буоллахпына, эһиги дьоҥҥут ким күүһүнэн кинилэри үүртэлииллэрий? Онон кинилэр эһигини дьүүллүөхтэрэ. 20 Оттон Мин абааһылары Таҥара күүһүнэн үүрэн таһаартыыр буоллахпына, ол аата Таҥара Саарыстыбата эһиэхэ хайыы-үйэ кэлбит. 21 Күүстээх киһи сааланан-саадахтанан дьиэтин мананар буоллаҕына, кини баайыгар-дуолугар куттал суоһаабат; 22 оттон кинитээҕэр күүстээх киһи кэлэн саба түһэн кинини кыайдаҕына, били эрэммит саатын-саадаҕын былдьаан ылан, атыттардыын үллэстиэҕэ.
23 Ким Миигинниин буолбатах, ол Миигин утарар, ким Миигинниин хомуйсубат, ол ыһар.
Быртах тыын төннүүтэ
24 Быртах тыын киһиттэн тахсан баран, уоскулаҥ көрдөөн кураайы сирдэри кэрийэр, уонна уоскулаҥ булбакка, „тахсыбыт дьиэбэр төннүүһүбүн“ диир; 25 итиэннэ кэлэн, дьиэ харбаммытын, хомуллубутун көрөр; 26 ол кэннэ баран бэйэтинээҕэр өссө өһүөннээх атын сэттэ тыыны аҕалан, кинилэри кытта киирэн онно олохсуйар, онон ол киһи туруга уруккутунааҕар өссө ордук мөлтүүр».
Таҥара тылын истэр уонна толорор дьон алгыстаахтар
27 Кини маны этэ турдаҕына, дьон быыһыттан биир дьахтар улаханнык саҥа аллайбыта: «Оо, төһө эрэ алгыстаах Эйигин иһигэр илдьэ сылдьыбыт, Эйиэхэ эмиийин үүтүн иһэрпит ийэ!»
28 Иисус эппитэ: «Таҥара тылын истэр уонна толорор дьон алгыстаахтар».
Иона пророк бэлиэтэ
29 Онтон үтүмэн үгүс киһи үмүөрүспүтүгэр Кини эппитэ: «Бу – буорту буолбут көлүөнэ. Кинилэр дьикти бэлиэни эрэйэллэр эрээри, Иона пророк бэлиэтиттэн+ 11:29 Иона пророк бэлиэтэ – Иона сүүнэ улахан балык иһигэр үс түүннээх күн сылдьыыта. атын бэлиэ кинилэргэ бэриллиэ суоҕа; 30 Ниневия дьонугар Иона бэлиэ буолбутун курдук, бу көлүөнэҕэ Киһи Уола бэлиэ буолуоҕа. 31 Соҕурууҥҥу сарыысса Дьүүл күнүгэр бу көлүөнэ дьонун кытта бииргэ туран кэлэн, кинилэри буруйдуоҕа. Кини бэл сир уһугуттан Соломон муударай тылын-өһүн истэ кэлэ сылдьыбыта, оттон манна Соломоннааҕар ордук улахан баар. 32 Ниневия дьоно бу көлүөнэни кытта бииргэ Дьүүлгэ туран кэлэн, кинилэри буруйдуохтара. Кинилэр Иона этэрин истэн, аньыыларын билиммиттэрэ, оттон манна Ионатааҕар ордук улахан баар.
Киһи этин-сиинин сырдатааччы
33 Ким даҕаны сибэтиинньиги уматан баран, түгэх муннукка эбэтэр иһит анныгар кистии уурбат, киирээччилэр сырдыгы көрдүннэр диэн, олоҕор туруорар. 34 Киһи этин-сиинин хараҕа сырдатар; хараҕыҥ ыраас буоллаҕына, бүтүн бэйэҥ сырдык буолуоҥ, оттон хараҕыҥ куһаҕан буоллаҕына, бүтүн бэйэҥ хараҥа буолуоҥ. 35 Онон бэйэҕин көрүн: эн искэр баар сырдыгыҥ хараҥа буолбатаҕа буолуо дуо? 36 Өскөтүн эн бүтүн бэйэҥ сып-сырдык, ханан да хараҥата суох буоллаххына, эйиэхэ сырдык сыдьаайбытын курдук, бүтүн бэйэҥ сырдыаҥ».
Фарисейдары уонна сокуонньуттары сэмэлээһин
37 Иисус үөрэтэн бүппүтүгэр биир фарисей Кинини дьиэтигэр аһата ыҥырбыта. Кини дьиэҕэ киирэн өттүгэстээн сыппыта. 38 Аһыан иннинэ илиини суунуу сиэрин-туомун тутуспатаҕын көрөн, фарисей дьиктиргээбитэ.
39 Айыы Тойон киниэхэ эппитэ: «Бу эһиги, фарисейдар, иһиккит-хомуоскут таһын ыраастанаҕыт, оттон искит бүтүннүү ымсыы санаа, өһүөн буолбут. 40 Ньүдьү-балайдар! Иһинээҕитин эмиэ тас өттүн Айбыт айбатаҕа буолуо дуо? 41 Иһиккитигэр-хомуоскутугар баартан ааспыкка-туорбукка бэрсиҥ, оччоҕо эһиэхэ барыта ыраас буолуоҕа.
42 Сор-муҥ күүтэр эһигини, фарисейдар! Мятаттан, рутаттан, оҕуруоккут аһын арааһыттан уон гыммыт биирин биэрэҕит, оттон кырдьыктаах буолууну, Таҥараҕа тапталы таһы-быһа умнаҕыт; дьиҥэр, биирин толоро сылдьаҥҥыт, атынын да хаалларыа суохтаах этигит. 43 Сор-муҥ күүтэр эһигини, фарисейдар! Эһиги синагогаларга бастыҥ олоххо олороргутун, болуоссаттарга уруйдатаргытын таптыыгыт. 44 Сор-муҥ күүтэр эһигини, фарисейдар! Сирэй көрбөхтөр! Эһиги, дьон билбэккэ, үрдүлэринэн хаама сылдьар хоруоптарын курдуккут».
45 Маныаха сокуонньуттартан хайалара эрэ Киниэхэ: «Үөрэтээччи! Эн, итинник этэҥҥин, биһигини эмиэ хаарыйаҕын», – диэбитэ.
« 46 Эһигини эмиэ сор-муҥ күүтэр, сокуонньуттар! – диэбитэ Иисус. – Эһиги киһи кыайан сүкпэт сүгэһэрин дьоҥҥо сүктэрэҕит, бэйэҕит буоллаҕына тарбаххыт төбөтүнэн да ону таарыйан көрбөккүт. 47 Сор-муҥ эһигини күүтэр – аҕаларгыт өлөртөөбүт пророктарыгар гробницалары тутаргыт иһин! 48 Онон эһиги аҕаларгыт дьайыыларын биһирииргитин көрдөрөҕүт: кинилэр пророктары өлөртүүллэрэ, оттон эһиги кинилэр өлөрбүт пророктарыгар гробницалары тутаҕыт. 49 Ол иһин Таҥара муудараһа эппитэ: „Кинилэргэ пророктары уонна Апостоллары ыытыаҕым, олортон сорохторун өлөрүөхтэрэ, сорохторун үүрүөхтэрэ; 50 онон аан дойду айыллыаҕыттан тохтубут пророктар хааннара барыта, Авель хааныттан саҕалаан сиэртибэнньик уонна сибэтиэй сир икки ардыгар өлөрүллүбүт Захария хааныгар диэри, бу көлүөнэттэн ирдэниллиэҕэ“. Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: ол хаан барыта субу көлүөнэттэн иэстэниллиэҕэ. 52 Эһигини, сокуонньуттары, сор-муҥ күүтэр! Эһиги билии-көрүү күлүүһүн ылан баран, бэйэҕит да киирбэтэххит, киириэн да баҕалаахтары киллэрбэтэххит».
53 Иисус маны эппитигэр сокуонньуттар уонна фарисейдар кыһарыйан туран, Киниттэн элбэҕи ыйытан киирэн барбыттара; 54 тугу эмэни сыыһа-халты этиттэрэн буруйдаарылар, кинилэр сылтах була сатыыллара.
12Сирэй көрбөх буолууттан сэрэтии
1 Ол икки ардыгар тыһыынчанан киһи мустан үтүрүспүтэ. Кини бастаан үөрэнээччилэригэр эрэ анаан эппитэ: «Фарисейдар аһытыыларыттан – сирэй көрбөх буолууттан – сэрэниҥ. 2 Кистэлэҥ арыллыбатаҕа диэн суох, кистэммит биллибэтэҕэ диэн эмиэ суох. 3 Эһиги хараҥаҕа тугу эппиккит – сырдыкка иһиллиэҕэ, дьиэ иһигэр кулгаахха сипсийбиккит – дьиэ үрдүттэн доргуччу биллэриллиэҕэ. 4 Мин эһиэхэ, доҕотторбор, этэбин: өлөрүөхсүттэртэн куттанымаҥ; кинилэр киһи этин-сиинин өлөрөртөн ордугу тугу да гынар кыахтара суох. 5 Кимтэн куттаныахтааххытын Мин эһиэхэ этиэм: өлөрөн баран гееннаҕа быраҕар Былаастаахтан эһиги куттанар буолуҥ. Соннук, Киниттэн куттаныҥ диибин эһиэхэ. 6 Икки бытархай харчыга биэс барабыайы атыылаһаллар буолбат дуо? Бэл кинилэртэн хайаларын даҕаны Таҥара умнубат. 7 Оттон эһиги оннооҕор баттаххыт ахсаана кытта ааҕыллан турар. Онон куттанымаҥ: эһиги барабыайдааҕар быдан күндүгүт.
Христоска итэҕэли дьон иннигэр билинии
8 Эһиэхэ этэбин: ким эмэ Миигин итэҕэйэрин дьон иннигэр билиннэҕинэ, кинини Киһи Уола эмиэ Таҥара Аанньалларын иннилэригэр билиниэҕэ; 9 оттон Миигиттэн дьон иннигэр киэр хайыспыт киһиттэн Кини эмиэ Таҥара Аанньалларын иннилэригэр киэр хайыһыаҕа. 10 Ким Киһи Уолун холуннарбыт, ол бырастыы гыныллыаҕа, оттон ким Сибэтиэй Тыыны холуннарбыт, ол бырастыы гыныллыа суоҕа. 11 Эһигини синагогаларга, тойотторго уонна үрдүкү былаастарга тутан аҕаллахтарына – хайдах хоруйдаһаргытын, тугу этэргитин тобула сатаамаҥ: 12 тугу этиэхтээххитин Сибэтиэй Тыын ол чааска үөрэтиэҕэ».
Өйө суох баай туһунан домох
13 Дьон быыһыттан ким эрэ Киниэхэ: «Үөрэтээччи! Убайбар эт, аҕабытыттан хаалбыт нэһилиэстибэни миигин кытта үллэһиннин», – диэбитэ.
14 Кини ол киһиэхэ хоруйдаабыта: «Ким Миигин эһигини дьүүллэтэ, үпкүтүн үллэртэрэ туруорбутай?»
15 Итиэннэ барыларыгар туһаайан эппитэ: «Харам буолартан сэрэниҥ: киһи олоҕо төһө баайдааҕыттан тутулуга суох».
16 Иисус кинилэргэ маннык домоҕу кэпсээбитэ: «Биир баай киһи сиригэр бурдук өлгөмнүк үүммүт. 17 „Хайыах баҕайыбыный? – дии санаабыт кини. – Бурдукпун харайар сирим суох буолла“.
18 Онтон эппит: „Хата бу курдук гыныам: бурдук уурар ампаардарбын көтүрэн, атын, өссө улахан ампаардары, туттарыам уонна туох баар бурдукпун, баайбын онно мунньуом. 19 Дьэ оччоҕо өр сыл барар баһаам баайданныҥ, онон сынньан, аһаа-сиэ, ис, көрүлээ-нарылаа дэниэҕим“.
20 Ол гынан баран Таҥара киниэхэ эппит: „Өйө суох! Субу түүн дууһаҕын ыла кэлиэхтэрэ, оччоҕо бу мунньубутуҥ кимиэхэ тиксэрий?“ 21 Таҥараҕа анаан байарынааҕар, бэйэтигэр анаан баай-дуол мунньунааччыга итинник буолуоҕа».
Сарсыҥҥы туһуттан санааҕа ылларымаҥ
22 Итиэннэ үөрэнээччилэригэр эппитэ: «Ол иһин эһиэхэ этэбин: тугу аһаан-сиэн тыыннаах сылдьабыт, тугу таҥнан-саптан киһи-хара буолабыт диэн санааҕа ылларымаҥ. 23 Олоххут астааҕар, эккит-сииҥҥит таҥастааҕар ордуктар. 24 Суордары көрүҥ: бурдук ыспаттар да, быспаттар да, баай да мунньар, бурдук да уурар ампаардара суох, ол эрээри кинилэри Таҥара аһатар, оттон эһиги көтөрдөөҕөр төһөлөөх ордуккутуй? 25 Уонна дьэ эһигиттэн хайаҕыт эмэ, хайдахтаах да кыһаллан-мүһэллэн туран, саатар биир тоҥолох уҥуоҕун уһатынар кыахтаах дуо?+ 12:25 Саатар биир тоҥолох уҥуоҕун уһатынар кыахтаах дуо? – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Саатар биир чаас олоҕун уһатынар кыахтаах дуо?» 26 Итинник кыраны да кыайбат эрээри, атыныгар тоҕо эмиэ дьиксинэҕит? 27 Сардааналар хайдах үүнэллэрин көрүҥ: үлэлээбэттэр да, таҥас да өрбөттөр, ол эрээри, эһиэхэ этэбин: бэл Соломон албан аатын үгэнигэр сылдьан, итилэртэн биирдэстэрин эмэ да курдук симэммэтэҕэ. 28 Хонууга үүнэн турар бүгүн баар, оттон сарсын оһоххо быраҕыллар оту Таҥара итинник симиир буоллаҕына, оо, кэмчи итэҕэллээхтэр, эһигини өссө ордук симиэ суоҕа дуо? 29 Онон тугу аһыыбыт-сиибит диэн санааҕа ылларымаҥ, ол туһуттан дьиксинимэҥ. 30 Ити барыта – Таҥараны билбэт дьон сүрүн кыһалҕалара; оттон эһиги итиннэ наадыйаргытын Аҕаҕыт билэр. 31 Туохтааҕар даҕаны эһиги Таҥара Саарыстыбатыгар+ 12:31 Таҥара Саарыстыбатыгар – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Кини Саарыстыбатыгар». дьулуһуҥ, оччоҕо ити барыта эһиэхэ бэриллиэҕэ. 32 Бараан кыра үөрэ, куттаныма! Аҕаҕыт эһиэхэ Саарыстыбатын биэриэн баҕарар. 33 Туох баайдааххытын атыылаан тиийиммэттэргэ түҥэтиҥ; хаарба буолбат хааһаҕы, бараммат баайы уоруйах тиийбэт, үөн-көйүүр сиэбэт сиригэр – Халлааҥҥа – бэлэмнээҥ. 34 Баайгыт-дуолгут ханна баар да, сүрэххит эмиэ онно буолуо.
Сэргэх буолуҥ
35 Өрүү бэлэм сылдьыҥ: кургутун курданан, сибэтиинньиккитин уматтан бэлэм олоруҥ. 36 Уруу малааһыныттан кэлиэхтээх тойонноругар, тоҥсуйарын кытта, аанын аһаары, көһүтэн олорор дьоҥҥо холоонноох буолуҥ. 37 Тойонноро кэлэригэр сэргэх олорбут кулуттар алгыстаахтар. Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: тойонноро бэйэтэ курданан баран, кинилэри остуол тула олордон, ас тэрийэн аһатыа. 38 Тойон түүн үөһүгэр да, сарсыарданан да кэлэн көрдүн, кинилэр сэргэхтик кэтэһэн олорор буоллахтарына, алгыстаахтар. 39 Бэйэҕит билэҕит, дьиэлээх хаһаайын уоруйах хас чааска кэлэрин билэрэ эбитэ буоллар, утуйан хаалыа суоҕа+ 12:39 Утуйан хаалыа суоҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , кинилэргэ дьиэтин аннын дьөлө хастарыа суоҕа этэ. 40 Эһиги эмиэ бэлэм олоруҥ: Киһи Уола эһиги үөйбэтэх-ахтыбатах түгэҥҥитигэр тиийэн кэлиэҕэ».
Итэҕэллээх уонна итэҕэлэ суох кулуттар тустарынан
41 Петр Киниттэн ыйыппыта: «Тойоммуот! Бу домоҕу Эн биһиэхэ эрэ анаан кэпсиигин дуу, барыларыгар дуу?»
42 Айыы Тойон эппитэ: «Дьиэ хаһаайына чаҕардарын салайарга, кинилэри аһатарга анаан хаалларбыт эрэллээх, толкуйдаах дьиэ көрөөччүтүн курдук буолуҥ. 43 Тойоно кэлэн көрбүтэ, үлэһитэ кини эппитин толоро сылдьар буоллаҕына, ол кулут алгыстаах. 44 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: кини ол кулукка туох баар баайын барытын дьаһайтара биэриэҕэ. 45 Оттон ол кулут тойонум өтөрүнэн кэлиэ суох дии санаан, бииргэ үлэлиир дьонун, эр киһи буоллун, дьахтар буоллун аҥаар кырыытыттан кырбаан, иһэн-аһаан, итириктээн бардаҕына, 46 күүппэтэх күнүгэр, үөйбэтэх түгэнигэр тойоно тиийэн кэлэн, кинини икки аҥыы хайа охсон баран, итэҕэлэ суохтары кытта биир дьылҕалыаҕа. 47 Тойонун көҥүлүн билэ-билэ бэлэмэ суох олорбут, эбэтэр кини этэрин толорботох үлэһит илдьи таһыллыаҕа, 48 оттон билбэккэ буруйданарын оҥостубут үлэһит кыратык таһыллыаҕа. Элбэх бэриллибит киһититтэн элбэх эрэйиллиэҕэ, элбэх итэҕэйиллибит киһититтэн элбэх ирдэниллиэҕэ.
Эйэни буолбатах, кылыһы
49 Мин сиргэ уоту аҕала кэлбитим. Бу уот хайыы-үйэ күөдьүйэ охсуон хайдахтаах курдук баҕарабыный! 50 Мин сүрэхтэниини ааһыах тустаахпын: ол хаһан туоларын кэтэһэн олус да туоххаһыйдым! 51 Миигин сиргэ эйэни олохтуу кэлбитэ буолуо дии саныыгыт дуо? Суох диибин эһиэхэ, Мин хайдыһыыны таһаара кэлбитим. 52 Мантан ыла биир дьиэҕэ олорор биэс киһи тус-туспа арахсыаҕа: үһэ иккитин утары, иккитэ үһүн утары буолуоҕа; 53 аҕата уолун утары, уола аҕатын утары буолуо, ийэтэ кыыһын утары, кыыһа ийэтин утары буолуо, хотуна кийиитин утары, кийиитэ хотунун утары буолуо».
Кэм-кэрдии билгэлэрэ
54 Оттон норуокка эппитэ: «Арҕааттан былыт тахсан иһэрин көрдөххүтүнэ, эһиги сонно ардыыһы дэһэҕит, кырдьык, сотору ардах кэлэр; 55 соҕурууттан тыалырдаҕына куйаарыыһы диигит, кырдьык, куйаас түһэр. 56 Сирэй көрбөхтөр! Сири-халлааны билгэлиири сатыыр аата, ханнык кэм кэлбитин хайдах билбэккитий? 57 Туох сөбүн-сыыһатын тоҕо эһиги бэйэҕит кыайан быһаарбаккытый?
Буруйдааччыгын кытта эйэлэс
58 Буруйдааччыгын кытта тойотторго баран иһэн, аара суолга эйэлэһэ сатыырыҥ ордук; эйэлэспэтэххинэ, кини эйигин судьуйаҕа илдьэн биэриэҕэ, судьуйа эйигин түрмэ үлэһитигэр туттарыаҕа, оттон түрмэ үлэһитэ хаайыыга быраҕыаҕа. 59 Кырдьыгы эйиэхэ этэбин: иэскин тиһэх кэппиэйкэтигэр тиийэ биэрэ иликкинэ, эн онтон тахсыаҥ суоҕа».
13Өлбөт туһугар, аньыыгытын билиниҥ
1 Бу кэмҥэ Киниэхэ ханнык эрэ дьон тиийэн кэлэн, Пилат Таҥараҕа сүөһүнү сиэртибэ биэрэ турар галилеяннары өлөрбүтүн туһунан кэпсээбиттэрэ. 2 Иисус кинилэргэ эппитэ: «Ол галилеяннар, оннук өлбүт буоллахтарына, Галилея бары дьонуттан ордук аньыылаахтара буолуо дии саныыгыт дуо? 3 Суох диибин эһиэхэ: аньыыгытын билиммэтэххитинэ, бары итинник өлүөххүт. 4 Эбэтэр Силоам башнята баттаан өлөрбүт уон аҕыс киһитэ Иерусалим олохтоохторуттан барыларыттан ордук буруйдаахтара буолуо дии саныыгыт дуо? 5 Суох диибин эһиэхэ: аньыыгытын билиммэтэххитинэ, бары итинник өлүөххүт».
Отонноммотох смоковница туһунан домох
6 Онтон Иисус маннык домоҕу кэпсээбитэ: «Биир киһи винограднигар смоковница үүннэрбит. Биирдэ кини отонноммута буолаарай диэн, маһын кэлэн көрөн баран, биир да отону булбатах; 7 онон винограднигын үлэһитигэр эппит: „Үһүс сылбын кэлэн бу маска отон көрө сатыыбын да, биири да булбаппын; кэрдэн кэбис, тоҕо кураанахха сири ылан туруоҕай?“ 8 Үлэһитэ киниэхэ эппит: „Тойонуом! Быйыл тыытымыах, туран эрдин. Төгүрүччү көмөн ноһуом кутуом, 9 оччоҕо, баҕар, отоннонуо. Онно отонноммотоҕуна, эһиил кэртэрээр“».
Субуота күн бөкчөгөр дьахтары үтүөрдүү
10 Биирдэ Иисус биир синагогаҕа субуота күн үөрэппитэ. 11 Онно ыарыы тыыныгар буулаппыта уон аҕыс сыл буолбут дьахтар баара: кини бөкчөччү тартара сылдьар буолан көнөтүк туттар кыаҕа суоҕа. 12 Иисус кинини көрөн, ыҥыран ылан баран: «Эн ыарыыгыттан босхолоннуҥ», – диэбитэ. 13 Маны этээт, киниэхэ икки илиитин уурбутугар дьахтар сонно көнөн кэлэн, Таҥараны айхаллаан барбыта. 14 Субуотаҕа киһини үтүөртэ диэн кыыһыран, синагога тойоно дьоҥҥо: «Үлэлииргэ ыйаахтаах алта күн баар, онно кэлэн эмтэтэр буолуҥ, субуотаҕа кэлимэҥ!» – диэбитэ.
15 Айыы Тойон киниэхэ эппитэ: «Сирэй көрбөхтөр! Эһиги субуота күн оҕускутун биитэр оселгутун күкүрүттэн сүөрэн, уулата илдьэҕит буолбат дуо? 16 Оттон бу Авраам кыыһын сатана кэлгийбитэ уон аҕыс сыл буолбут. Бүгүн субуота күн диэн, кинини кэлгиэтиттэн сүөрүллүө суохтаах этэ дуо?»
17 Маны эппитигэр утарсааччылара бары сааппыттара. Оттон норуот Кини оҥорор килбиэннээх дьайыыларын көрөн үөрэр эрэ этэ.
Хартыыһа сиэмэтин уонна килиэп аһытыытын туһунан домох
18 Иисус эппитэ: «Таҥара Саарыстыбатын тугунан холобурдаан көрдөрүөххэ, тугу кытта тэҥниэххэ сөбүй? 19 Эһиги санаан көрүҥ: бу хартыыһа сиэмэтэ баар, киһи маны ылан оҕуруотун сиригэр ыһар, оччоҕо сиэмэтэ сүүнэ+ 13:19 Сүүнэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. мас буола үүнэн тахсар, онуоха көтөрдөр көтөн кэлэн, лабааларыгар уйа оҥостоллор».
20 Салгыы өссө эппитэ: «Таҥара Саарыстыбатын тугу кытта тэҥниэмий? 21 Эһиги санаан көрүҥ: дьахтар доруоһаны ытыһан ылан, үс мээрэй бурдукка кутар, онуоха тиэстэтэ бүтүннүү үллэн тахсар».
Кыараҕас аан
22 Куораттарынан, дэриэбинэлэринэн үөрэтэ сылдьан, Кини Иерусалимныыр суолу тутуһан иһэрэ. 23 Ким эрэ Киниттэн: «Тойоммуот! Ама быыһанааччы аҕыйах буолуо дуо?» – диэн ыйыппыта.
24 Иисус эппитэ: «Кыараҕас аанынан киирэргэ дьулуһуҥ. Эһиэхэ этэбин: үгүстэр киириэхтэрин баҕарыахтара да, кыайан киириэхтэрэ суоҕа. 25 Дьиэлээх хаһаайын туран аанын хатаабытын кэннэ, эһиги таһырдьа туран, дьиэ аанын тоҥсуйа-тоҥсуйа: „Тойоммуот! Тойоммуот! Биһиэхэ ас!“ – дэһиэххит, оччоҕо Кини эһиэхэ: „Эһиги хантан кэлбиккитин билбэппин“, – диэҕэ. 26 Эһиги этиэххит: „Биһиги Эйигинниин бииргэ аһыырбыт-сиирбит, Эн биһиги уулуссабытынан сылдьан үөрэппитиҥ“. 27 Оччоҕо Кини хоруйдуо: „Эһиэхэ этэбин+ 13:27 Эһиэхэ этэбин – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. : эһиги кимнээххитин, хантан кэлбиккитин Мин билбэппин. Хара дьайдаахтык быһыыланааччылар, бука бары Миигиттэн киэр буолуҥ!“ 28 Авраам, Исаак, Иаков уонна пророктар бары Таҥара Саарыстыбатыгар баалларын, оттон эһигини онтон кыйдаан эрэллэрин көрдөххүтүнэ, ытаһыаххыт-соҥоһуоххут, тиискитин хабырыныаххыт. 29 Дьон илинтэн-арҕааттан, хотуттан-соҕурууттан Таҥара Саарыстыбатын биһирэм аһылыгар мустуохтара. 30 Оччоҕо кэнникилэр бастакы буолуохтара, бастакылар кэнники буолуохтара».
Иерусалимы аһыйыы
31 Бу кэмҥэ хас да фарисей кэлэн, Киниэхэ: «Мантан бара оҕус, Ирод Эйигин өлөрүөн баҕарар», – диэбиттэрэ.
32 Кини эппитэ: «Бараҥҥыт, ол торҕон саһылга+ 13:32 Саһыл – арҕааҥҥы дойдуларга саһыл уодаһыннаах, өлөрөр-өһөрөр киһини сирэйдээн көрдөрөр. этиҥ: Мин бүгүн-сарсын абааһылары үүртэлиибин, ыалдьыбыттары үтүөртүүбүн, онтон үһүс күнүгэр түмүктүөм. 33 Ол гынан баран бүгүн, сарсын, өйүүн да Мин айаммын салгыах тустаахпын: пророк Иерусалимтан атын сиргэ өлбүтэ диэн суох. 34 Оо, пророктары өлөртүүр, эйиэхэ ыытыллыбыттары тааһынан тамныыр Иерусалим, Иерусалим! Хас төгүл эн оҕолоргун көтөр бэйэтин оҕолорун кынатын анныгар мунньарыныы, мунньуохпун баҕарбыппыный, оттон эн ону баҕарбатаҕыҥ! 35 Дьэ ол иһин „Дьиэҕит иччитэх хаалларыллар“. Эһиэхэ этэбин: Айыы Тойон аатынан Кэлээччи алгыстаах дии иликкитинэ, эһиги Миигин көрүөххүт суоҕа».
14Фарисей дьиэтигэр
1 Биирдэ субуота күн Иисус фарисей тойонун дьиэтигэр аһыы кэлбитэ. Фарисейдар Кини хас хамсыырын кэтэһэ-манаһа олорбуттара. 2 Кинини утары иһигэр уу үөскээн ыалдьар киһи олороро. 3 Иисус фарисейдартан уонна сокуонньуттартан: «Субуота күн киһини эмтиир көҥүллэнэр дуо?» – диэн ыйыппыта. 4 Тугу да саҥарбатахтара. Иисус ыарыһаҕы таарыйан үтүөрдэн баран, дьиэтигэр ыытан кэбиспитэ.
5 Онтон кинилэргэ эппитэ: «Эһигиттэн кимҥит эмэ осела эбэтэр оҕуһа+ 14:5 Осела эбэтэр оҕуһа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «уола эбэтэр оҕуһа». холуодьаска түстэҕинэ, төһө да субуотатын иһин, тута хостоон таһаарыа суоҕа этэ дуо?» 6 Маны эппитигэр тугу да кыайан хардарбатахтара.
Бэйэтин үрдүктүк туттар киһи – намтыаҕа
7 Ыҥырыллыбыт ыалдьыттар бастыҥ миэстэни талалларын көрөн, Иисус кинилэргэ маннык домоҕу кэпсээбитэ: « 8 Уруу малааһыныгар ыҥырылыннаххына, бастыҥ миэстэҕэ олорбот буол; ыҥырыылаахтартан ким эрэ эйигиннээҕэр ордук ытыктанар киһи баар буолуон сөп, 9 оччоҕо эйигин да, кинини да ыҥырбыт хаһаайын эйиэхэ: „Миэстэҕин киниэхэ туран биэр“, – диэтэҕинэ, кыбыста-кыбыста тиһэх миэстэҕэ көһөн олороргор тиийиэҥ. 10 Малааһыҥҥа ыҥырылыннаххына, кэлэн тиһэх миэстэҕэ олорор буол, оччоҕо ыҥырбыт киһи эйиэхэ кэлэн: „Доҕоор, эн бэттэх, үөһээ, олор“, – диэтэҕинэ, эн баар дьон ортотугар чиэскэ тиксибит мааны ыалдьыт буолуоҥ. 11 Бэйэтин үрдүктүк сананар киһи – намтыаҕа, сэмэйдик сананар киһи – үрдүөҕэ».
Биһирэм аһылыкка кими ыҥырыахха
12 Онтон Кинини ыҥырбыт хаһаайыҥҥа эппитэ: «Эбиэт дуу, биһирэм аһылык дуу тэрийдэххинэ – доҕотторгун, убайдаргын-бырааттаргын, аймахтаргын, баай ыалларгын да ыҥыртаабат буол, ыҥырдаххына, кинилэр эмиэ эйигин ыҥыран төттөрү маанылыахтара. 13 Ол оннугар, биһирэм аһылык тэрийдэххинэ, дьадаҥылары, бодоҥнору, доҕолоҥнору, хараҕа суохтары ыҥыртаа; 14 кинилэр эйиэхэ кыайан төлөөбөттөр, онон эн алгыстаныаҥ: төлөбүрүн, кырдьыктаахтар тиллэллэрин саҕана, ылыаҥ».
Улуу малааһын туһунан домох
15 Маны истэн, аттыгар олорооччулартан биирдэстэрэ Киниэхэ: «Оо, Таҥара Саарыстыбатын малааһыныгар сылдьар киһи дьоллоох да буолуо!» – диэбитэ.
16 Иисус, киниэхэ хоруйдаан, манныгы кэпсээбитэ: «Арай биир киһи киэһэ, улахан малааһын тэрийэн, элбэх ыалдьыты ыҥырбыт. 17 Аһыыр кэм кэлбитигэр кини ыҥырыылаахтарга кулутун ыытан: „Кэлиҥ, барыта хайыы-үйэ бэлэм“, – диэн илдьиттээбит.
18 Арай бары киксибит курдук, араастаан сылтаҕыран кэлбэтэхтэр. Бастакы киһи: „Мин сир атыыластым, ону баран көрүөхтээхпин, миигин баалаабаккар көрдөһөбүн“, – диэбит.
19 Онтон иккис киһи эппит: „Мин уон көлүүр оҕуһун атыыластым, онтуларбын баран холоон көрүөм, миигин баалаабаккар көрдөһөбүн“.
20 Үһүс киһи: „Мин ыал буоллум, барар кыаҕым суох“, – диэбит.
21 Кулут төннөн кэлэн бу туһунан тойонугар кэпсээбит. Дьиэлээх хаһаайын уордайан, кулутугар эппит: „Кытаат, түргэнник куорат уулуссаларын кэрийэ сылдьан, дьадаҥылары, бодоҥнору, доҕолоҥнору уонна хараҕа суохтары булан аҕалтаа“.
22 Кулута кэлэн: „Тойонуом! – диэбит. – Эн соруйбуккун толордум, ол гынан баран миэстэ өссө даҕаны баар“.
23 Онуоха тойон эппит: „Суолу бата баран, күрүөлэри кэрийэ сылдьан, кими көрсүбүккүн барытын, дьиэм туоларын курдук, тылгар киллэртээн илдьэ кэл. 24 Эһиэхэ этэбин: ити ыҥырыллыбыт дьонтон ким даҕаны мин малааһыным аһыттан амсайыа суоҕа. Ыҥырыллыбыт элбэх эрээри, талыллыбыт аҕыйах+ 14:24 Ыҥырыллыбыт элбэх эрээри, талыллыбыт аҕыйах – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. “».
Иисус Христос туһугар туохтан барытыттан аккаастаныы
25 Иисуһу кытта элбэх киһи барсан испитэ. Кини ол дьоҥҥо хайыһан эппитэ: « 26 Миэхэ кэлэр киһи ийэтин-аҕатын, ойоҕун, оҕолорун, убайдарын-бырааттарын, эдьиийдэрин-балыстарын уонна бэйэтин олоҕун Миигин таптыырынааҕар ордук таптыыр буоллаҕына, Мин үөрэнээччим буолар кыаҕа суох; 27 ким бэйэтин кириэһин сүгэн Миигин батыспатах, ол Мин үөрэнээччим буолар кыаҕа суох. 28 Эһигиттэн хайаҕыт эмэ башня туттуон баҕардаҕына, маҥнай олоро түһэн, тутуутун ситэрэригэр төһө үп барыахтааҕын суоттаныа суоҕа этэ дуо? 29 Инньэ гымматаҕына, акылаатын ууран баран атынын кыайан ситэриэ суоҕа, оччоҕо ону көрө сылдьар дьон бары: 30 „Хайдах бу киһи тутуутун саҕалаан баран бүтэрбэтий?“ – диэн күлүү гыныахтара.
31 Биитэр хайа эмэ ыраахтааҕы, атын ыраахтааҕыны утары сэриилэһэ бараары туран, олоро түһэн, бэйэтин уон тыһыынча киһитиниин өстөөх сүүрбэ тыһыынча киһитигэр утарсар кыахтааҕын дуу, суоҕун дуу сүбэлэһиэ суоҕа этэ дуо? 32 Кыайтарыаҕын биллэҕинэ, кини, анарааҥҥыта өссө ыраах эрдэҕинэ, иллэһээри, илдьиттэрин ыытыаҕа.
33 Ол курдук эһигиттэн ким баҕарар туох баардааҕыттан барытыттан аккаастамматаҕына, Мин үөрэнээччим буолар кыаҕа суох.
Амтанын сүтэрбит туус
34 Туус – үтүө ас, ол эрээри амтанын сүтэрдэҕинэ, аһыытын хайдах төннөрүөҥүй? 35 Оччоҕо туохха да туһата суох буолар, сири да уоҕурдарга барбат, онон быраҕан эрэ кэбиһиллэр. Ким истэр кулгаахтаах истиэхтин!»
15Сүппүт бараан туһунан домох
1 Түһээн хомуйааччылар уонна да атын аньыылаах-харалаах бэрт үгүс дьон, Кинини истээри, мусталлара. 2 Фарисейдар уонна сокуонньуттар: «Аньыылаахтары Бэйэтигэр чугаһатар, кинилэри кытта бииргэ аһыыр», – диэн абараллара.
3 Ол иһин Иисус кинилэргэ маннык домоҕу кэпсээбитэ: « 4 Эһигиттэн ким эмэ, сүүс барааннааҕыттан биирин сүтэрдэҕинэ, тоҕус уон тоҕуһун мэччитэ хаалларан баран, сүппүт бараанын, хаһан булуор диэри, көрдүү барыа суоҕа этэ дуо? 5 Уонна буллаҕына, онтун үөрэ-көтө санныгар сүгэн баран, 6 дьиэтигэр кэлэн доҕотторун, ыалларын ыҥыран: „Үөрүүбүн үллэстиҥ: сүппүт барааммын буллум“, – диэн этиэҕэ. 7 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: ол курдук эмиэ аньыыны билинэргэ кыһаммат тоҕус уон тоҕус үтүө киһитээҕэр аньыытын билинэр аньыылаах биир киһиттэн Халлааҥҥа ордук үөрүөхтэрэ.
Сүппүт манньыат туһунан домох
8 Эбэтэр хайа дьахтар уон үрүҥ көмүс манньыаттааҕыттан биирин сүтэрдэҕинэ, уотун уматан, дьиэтин сиппийэн, хаһан булуор диэри, кыһанан-мүһэнэн көрдүө суоҕай? 9 Уонна буллаҕына, дьүөгэлэрин, ыалларын ыҥыртаан ылан: „Үөрүүбүн үллэстиҥ: сүппүт манньыаппын буллум“, – диэҕэ. 10 Эһиэхэ этэбин: аньыытын-харатын билинэр аньыылаах биир киһиттэн Таҥара Аанньаллара эмиэ оннук үөрэллэр».
Сүппүт уол туһунан домох
11 Өссө манныгы кэпсээбитэ: «Биир киһи икки уоллаах эбит. 12 Биирдэ кыра уола аҕатыгар эппит: „Аҕаа, ылыахтаах нэһилиэстибэбин миэхэ биэр“. Аҕалара баайын-дуолун уолаттарыгар үллэрэн биэрбит.
13 Аҕыйах хоноот кыра уол, барытын хомунан, ыраах дойдуга барбыт; кини ол дойдуга содурдук олорон, үбүн матайдаан кэбиспит. 14 Үбэ бараммытын кэннэ, ол дойдуга улуу сут турбут, уол улахан кыһалҕаҕа ылларбыт. 15 Онон баран олохтоохтортон биирдэстэригэр үлэҕэ наймыласпыт; анарааҥҥыта уолу, сибиинньэлэрин маната, мэччирэҥ сиригэр ыыппыт. 16 Уол саатар сибиинньэ сиир туораҕынан+ 15:16 Сибиинньэ сиир туораҕа – кароб (рожковай мас) минньигэс амтаннаах туораҕа. испин тоторуом дии санаабыт да, киниэхэ тугу да биэрбэтэхтэр.
17 Кэмниэ кэнэҕэс өйдөнөн кэлэн кини эппит: „Төһөлөөх хамначчыт, аҕам килиэбэр тотон, тобохтоон кэбиһэ-кэбиһэ сииллэрэ буолуой, оттон мин манна хоргуйан өлөн эрэбин. 18 Туран аҕабар тиийэн этиэм: Аҕаа, Таҥараны да, эйигин да утары аньыыны оҥорбуппун. 19 Аны эн уолуҥ дэнэр кыаҕым суох; миигин саатар хамначчытынан ыл“. 20 Уонна туран аҕатыгар барбыт.
Аҕата кини иһэрин ыраахтан көрөн, аһынан, уолугар утары сүүрэн тиийбит, моонньуттан кууһан ылан уураабыт.
21 Уола эппит: „Аҕаа, Таҥара да, эн да иннигэр мин аньыыны оҥорбуппун, онон эн уолуҥ дэнэр кыаҕым суох“.
22 Аҕата кулуттарыгар эппит: „Түргэнник бастыҥ таҥаһы таһааран, таҥыннарыҥ, тарбаҕар биһилэхтэ кэтэрдиҥ, атаҕын таҥаһын биэриҥ; 23 итиэннэ уотуллубут тиҥэһэни сиэтэн аҕалан өлөрүҥ: билигин аһыахпыт, үөрүөхпүт-көтүөхпүт! 24 Бу уолум өлөн баран тилиннэ, сүтэн баран көһүннэ“. Бырааһынньык саҕаламмыт.
25 Улахан уол ол кэмҥэ сыһыыга сылдьыбыт; кини дьиэтигэр төннөн чугаһаан иһэн, ырыаны-тойугу, үҥкүүнү-битиини истибит. 26 Итиэннэ биир үлэһитин ыҥыран ылан: „Бу туох ааттаах буолла?“ – диэн ыйыппыт.
27 Үлэһитэ эппит: „Быраатыҥ кэллэ, уола этэҥҥэ эргиллибититтэн үөрэн, аҕаҥ уойбут тиҥэһэни өлөртөрдө“.
28 Улахан уол кыыһыран, дьиэтигэр киириэн баҕарбатах. Аҕата тахсан кинини ыҥыра сатаабыт. 29 Уола эппит: „Бачча сыл тухары мин эйиэхэ үлэлээн кэллим, ол тухары биирдэ даҕаны эн тылгын кэспэтэҕим; эн буоллаҕына саатар биир козел оҕотун, доҕотторгун кытта үөр-көт диэн, миэхэ биэрэриҥ баҕалаах этэ; 30 оттон ити сэлээччэх дьахталларга үбүн бараабыт уолуҥ кэлбитигэр уотуллубут тиҥэһэни киниэхэ анаан өлөрбүккүн“.
„31 Тоойуом! – диэбит аҕата. – Эн миигин кытта өрүү бииргэ этиҥ, онон мин баайым барыта – эйиэнэ. 32 Хата бу маннык хомойуох кэриэтэ быраатыҥ өлөн баран тиллибитигэр, сүтэн баран көстүбүтүгэр үөрүөххэ-көтүөххэ баар этэ“».
16Булугас өйдөөх көмөлөһөөччү туһунан домох
1 Оттон үөрэнээччилэригэр Иисус эппитэ: «Биир баай киһи баайын-дуолун дьаһайтарар көмөлөһөөччүлээх эбит. Биирдэ киниэхэ баайгын көрөөччүҥ үпкүн куорҕаллыыр диэн үҥсүү киирбит. 2 Дьиэлээх тойон кинини ыҥыран ылан эппит: „Эн тускунан бу тугу-тугу иһиттим? Баайбын хайдах көрбүккүн-харайбыккын отчуоттаа, аны мантан инньэ мин баайбын дьаһайар кыаҕыҥ суох буолбут“.
3 Онуоха көмөлөһөөччүтэ иһигэр санаабыт: „Хайыах бэйэбиний? Тойонум миигин үлэбиттэн үүрэн эрэр. Буор хаһыахпын – кыайбаппын, умналыахпын – кыбыстабын. 4 Дьэ хата тугу гынарбын тобуллум! Үлэбиттэн уураттаҕына, миигин дьиэлэригэр олордуох дьону була сатыам“.
5 Уонна тойонугар иэстээх дьону тус-туспа ыҥыртаан ылан, биирдэриттэн: „Мин тойоммор төһө иэстээххиний?“ – диэн ыйыппыт.
6 Анарааҥҥыта: „Сүүс мээрэй арыы иэстээхпин“, – диэбит.
Онуоха кини эппит: „Араспыыскаҥ бу баар. Кэл, олор, биэс уон мээрэй диэн суруйа оҕус“.
7 Оттон иккис киһиттэн ыйыппыт: „Эн төһө иэстээххиний?“
Анарааҥҥыта: „Сүүс мээрэй сэлиэһинэй бурдук иэстээхпин“, – диэбит.
Онуоха кини эппит: „Араспыыскаҥ бу баар. Аҕыс уон мээрэй диэн суруй“.
8 Тойоно итэҕэлтэн тахсыбыт көмөлөһөөччүтүн, булугас өйдөөхтүк быһаарыммытын иһин, хайҕаабыт. Бу үйэ уолаттара, бэйэлэрин тэҥнээхтэрин ортотугар сылдьан, сырдык уолаттарынааҕар ордук булугас өйдөөхтөр.
9 Онон Мин эһиэхэ этэбин: сирдээҕи баайгытынан туһанан бэйэҕитигэр доҕоттордо булунуҥ, оччоҕо кэлин ол баайгыт эһиннэҕинэ, кинилэр эһигини үйэлэргэ үрэллибэт дьиэлэригэр киллэриэхтэрэ. 10 Аҕыйахха эрэллээх элбэххэ да эрэллээх буолуо, аҕыйахха эрэлэ суох элбэххэ да эрэлэ суох буолуо. 11 Онон сирдээҕи баайга эрэлэ суох буоллаххытына, дьиҥ баайы ким эһиэхэ итэҕэйиэй? 12 Туора киһи үбүгэр эрэлэ суох буоллаххытына, бэйэҕит киэнин ким эһиэхэ биэриэй? 13 Хайа да кулут икки тойоҥҥо үлэлиир кыаҕа суох: биитэр биирин абааһы көрүөҕэ, атынын таптыаҕа, биитэр бииригэр бэриниилээх буолуоҕа, атынын аахайыа суоҕа. Таҥараҕа уонна маммонаҕа иккиэннэригэр кулут буолар кыаххыт суох».
Сокуон уонна Таҥара Саарыстыбата
14 Харчыга ымсыылаах фарисейдар маны истэн, Кинини күлүү гыммыттара. 15 Иисус эппитэ: «Дьоҥҥо-сэргэҕэ кырдьыксыт дьон курдук көстүөххүтүн баҕараҕыт эрээри, Таҥара эһиги сүрэххитин билэр. Дьон тугу үрдүк диирин Таҥара мөкү диир. 16 Сокуон уонна Пророктар Иоанн инниттэн бааллара, ол саҕаттан Таҥара Саарыстыбатын Евангелиета иһитиннэриллэр, итиэннэ ханнык баҕарар киһи онно күүһүн ууран туран киирэр. 17 Ол эрээри Сокуон биир да сурааһына сүтүөн кэриэтэ, сир-халлаан дөбөҥнүк сүтүөҕэ.
18 Ким ойоҕуттан арахсан, атыны ойох ылбыт, ол көссүүлэһэр, эриттэн арахсыбыт дьахтары ойох ылар киһи эмиэ көссүүлэһэр.
Баай киһи уонна Лазарь
19 Биир баай киһи баара, көрүөхтэн кэрэ, күндү таҥаһы+ 16:19 Көрүөхтэн кэрэ, күндү таҥаһы – тылыттан тылыгар түһэрэн тылбаастаатахха, «пурпуру уонна виссону». Күндү пурпурунан кырааскаламмыт таҥаһы ыраахтааҕы эрэ кэтэрэ; виссон таҥаһы (чап-чараас күндү лүөнү) ыраахтааҕылар, баайдар уонна архиерейдар кэтэллэрэ. таҥнара; кини олоҕо күнтэн күн бүппэт бырааһынньык этэ. 20 Баай киһи олбуорун ааныгар этэ бүтүннүү бар баас буолбут Лазарь диэн умнаһыт киһи сытара. 21 Кини баай киһи остуолуттан түһэр килиэп хоруоскатыгар баҕара саныыра; ыттар кэлэн кини сиикэй баастарын салыыллара. 22 Умнаһыт өлбүтүгэр Аанньаллар кинини Авраам күөнүгэр илдьибиттэр. Баай киһи өлбүтүн эмиэ харайбыттар. 23 Биирдэ баай аад иһигэр муҥу көрө олорон, хараҕын өрө көрбүтэ: ыраах Авраам уонна кини күөнүгэр Лазарь олорор эбит. 24 Баай туох баар күүһүн мунньунан үөгүлээбит: „Аҕаа, Авраам! Миигин аһын-харыһый, Лазары манна миэхэ ыыт: сөмүйэтин төбөтүн ууга илитэн аҕалан, тылбын сөрүүкэттин. Бу уот төлөнүгэр салатан сору көрдүм!“ 25 Онуоха Авраам эппит: „Тоойуом! Өйдөө: эн сирдээҕи олоххор үтүөнү көрбүтүҥ, оттон Лазарь муҥу көрбүтэ; аны билигин кини дуоһуйар, оттон эн муҥу көрөҕүн. 26 Итиэннэ биһиги уонна эһиги икки ардыбытыгар үтүгэн түгэҕэ баар, онон мантан эһиэхэ тиийиэхтэрин баҕарааччылар кыайан барбаттар, анарааттан биһиэхэ эмиэ кыайан кэлбэттэр“. 27 Онуоха баай эппит: „Оннук буоллаҕына, аҕаа, ааттаһабын: кинини аҕам дьиэтигэр ыыт; 28 онно мин биэс бырааттаахпын, кинилэр эмиэ бу сор-муҥ сиригэр кэлбэттэрин туһугар, Лазарь кинилэри сэрэттин“. 29 Авраам хоруйдаабыт: „Кинилэргэ Моисей уонна пророктар бааллар, олору иһиттиннэр“. 30 Онуоха баай эппит: „Суох, Авраам аҕаа, арай өлбүттэртэн ким эмэ кинилэргэ тиийэрэ буоллар, оччоҕо аньыыларын билиниэ этилэр“. 31 Авраам эппит: „Моисейы уонна пророктары истибэт буоллахтарына, өлбүт киһи да тиллэн кэлэн, кинилэри итэҕэтиэ суоҕа“».
17Аньыы, итэҕэл уонна эбээһинэс
1 Оттон үөрэнээччилэригэр Иисус эппитэ: «Киһини аньыыга тардар моһоллор син биир баар буолуохтара гынан баран, сор-муҥ күүтэр ол моһол төрдө буолар киһини. 2 Кини бу турар кыралартан биирдэстэрин эмэ аньыыга уккуйуон кэриэтэ, моонньугар суоруна тааһын баайан, муораҕа тимирдибиттэрэ киниэхэ ордук буолуо этэ. 3 Бэйэҕитин көрүнэ сылдьыҥ. Быраатыҥ эйигин утары+ 17:3 Эйигин утары – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. аньыыны оҥордоҕуна сэмэлээ, оттон аньыытын билиннэҕинэ, кинини бырастыы гын; 4 биир күҥҥэ эйигин утары сэттэтэ аньыыны оҥорон баран, күҥҥэ сэттэтэ кэлэн: „Аньыыбын билинэбин“, – диир буоллаҕына, эн кинини бырастыы гынар буол».
5 Онтон биирдэ Апостоллар Айыы Тойонтон: «Итэҕэлбитин бөҕөргөт», – диэн көрдөспүттэрэ.
6 Айыы Тойон эппитэ: «Эһиги хартыыһа сиэмэтин саҕа итэҕэллээххит эбитэ буоллар, субу үүнэн турар смоковница, сиртэн силистэри хоҥнон байҕалга көс диэтэххитинэ, эппиккитин толоруо этэ. 7 Арай эһигиттэн хайаҕыт эрэ сир хорутар, биитэр сүөһү маныыр кулуттаах буоллун; ол кулуккут сыһыыттан кэлээтин, эһиги киниэхэ чэ, кэл, олорон аһаа диэн этиэххит этэ дуо? 8 Хата аһыахпын аспын тарт уонна бу аһыыр кэммэр курданан илии-атах буол, ол кэнниттэн бэйэҥ аһаар диэххит этэ буолбат дуо? 9 Бу кулуккут соруйбуккутун толордоҕуна, эһиги киниэхэ махтаныаххыт этэ дуо? Суох дии саныыбын+ 17:9 Суох дии саныыбын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. . 10 Ол курдук эһиги эмиэ ыйыллыбыты барытын толорон бараҥҥыт, биһиги туохха да турбат кулуттарбыт, толоруохтаах эбээһинэспитин эрэ толордубут диир буолуҥ».
Араҥ ыарыылаах уон киһини үтүөрдүү
11 Иерусалимҥа баран иһэн, Иисус Самария Галилеялыын быысаһар сиринэн ааһан испитэ. 12 Дэриэбинэҕэ киирэн истэҕинэ, араҥ буолбут уон киһи аара көрсөн, тэйиччи туран: 13 «Иисус Үөрэтээччи! Биһигини абыраа!» – диэн үөгүлэспиттэрэ.
14 Кинилэри көрөн, Иисус: «Баран аҕабыыттарга көрдөрүнүҥ», – диэбитэ. Олор баран иһэн ырааһыран хаалбыттара.
15 Биирдэстэрэ, үтүөрбүтүн көрөн, куолаһын муҥунан Таҥараны уруйдуу-уруйдуу, төннөн кэлбитэ 16 уонна махтанан, Иисус атаҕар умса түспүтэ. Бу – Самария киһитэ этэ.
« 17 Барыта уон киһи үтүөрбүтэ буолбат дуо? – диэбитэ Иисус. – Оччоҕо тоҕуһа ханнаный? 18 Бу омук киһититтэн ураты тоҕо хайалара да Таҥараҕа махтана төннүбэтэ?» 19 Онтон киниэхэ эппитэ: «Чэ, туран бар, итэҕэлиҥ эйигин быыһаата».
Таҥара Саарыстыбата хайдах кэлэрин туһунан
20 Фарисейдар Таҥара Саарыстыбата хаһан кэлэрин Киниттэн ыйыппыттарыгар, маннык хоруйдаабыта: «Таҥара Саарыстыбата биллэрдик-көстөрдүк кэлиэ суоҕа, 21 „Көр, бу манна баар“, эбэтэр „Ол онно баар“ диэхтэрэ суоҕа: Таҥара Саарыстыбата эһиги искитигэр баар+ 17:21 Таҥара Саарыстыбата эһиги искитигэр баар – эбэтэр «Таҥара Саарыстыбата эһиги ортоҕутугар баар». ».
Киһи Уола эмискэ кэлиэ
22 Үөрэнээччилэригэр эмиэ эппитэ: «Киһи Уола олорбут биир күнүн саатар көрдөрбүт диир кэмҥит кэлиэҕэ, ол эрээри ону көрүөххүт суоҕа. 23 Эһиэхэ „Бу манна!“, биитэр „Ол онно!“ диэхтэрэ, оччоҕо эһиги ону көрдүү сүүрүмэҥ, эккирэтиһэ барымаҥ. 24 Киһи Уола Бэйэтин күнүгэр, чаҕылҕан халлаан биир уһугар чаҕылыс гыннаҕына, халлаан атын уһугар тиийэ сандаарарын курдук буолуоҕа. 25 Ол эрээри Кини бастаан элбэх муҥу көрүөхтээх, бу көлүөнэ Кинини туоратыахтаах. 26 Ной саҕана хайдах этэй да, Киһи Уолун кэмигэр эмиэ оннук буолуоҕа. 27 Ной ковчегка киириэр диэри, дьон иһэллэрэ-аһыыллара, ойох ылаллара, эргэ бараллара, ол сырыттахтарына, улуу мотуок кэлэн кинилэри барыларын эспитэ. 28 Лот саҕана син биир оннук этэ: дьон иһэллэрэ-аһыыллара, атыылаһаллара, атыылыыллара, оҕуруот олордоллоро, дьиэ тутталлара; 29 онтон Лот Содомтан тахсыбыт күнүгэр халлаантан умайа сылдьар сиэрэлээх ардах түһэн барыларын имири эспитэ. 30 Киһи Уола кэлэр күнүгэр эмиэ соннук буолуоҕа. 31 Ол күн дьиэ үрдүгэр турааччы иһирдьэ баар малбын-салбын ылыам этэ диэн, аллара түспэтин; оттон ходуһаҕа баар киһи дьиэтигэр төннүбэтин. 32 Лот ойоҕун өйдүү сылдьыҥ. 33 Олоҕун харыстааччы олоҕун сүтэриэҕэ, оттон олоҕун сүтэрээччи олоҕун быыһыаҕа. 34 Эһиэхэ этэбин: ол түүн тэллэххэ сытар икки киһиттэн биирдэстэрэ ылыллыаҕа, атына хаалларыллыаҕа; 35 бурдук тарда турар икки дьахтартан биирдэстэрэ ылыллыаҕа, атына хаалларыллыаҕа; 36 ходуһаҕа сылдьар икки киһиттэн биирдэстэрэ ылыллыаҕа, атына хаалларыллыаҕа+ 17:36 Ходуһаҕа сылдьар икки киһиттэн биирдэстэрэ ылыллыаҕа, атына хаалларыллыаҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. ».
37 Маны истэн: «Тойоммуот, ол ханна буолуой?» – диэн ыйыппыттара.
«Ханна өлүк баар да, онно суордар мустуохтара», – диэбитэ Кини.
18Огдообо уонна судьуйа туһунан домох
1 Онтон Иисус кинилэргэ Таҥараҕа өрүүтүн үҥэ сылдьыахтаахтарын, санааларын түһэриэ суохтаахтарын туһунан домоҕу кэпсээбитэ: « 2 Биир куоракка Таҥараттан да саллыбат, дьонтон да сааппат судьуйа олорбут. 3 Эмиэ онно биир огдообо дьахтар баара, кини судьуйаҕа кэлэ-кэлэ миигин көмүскээ, дьыалабын быһаар диэн көрдөһөр эбит.
4 Судьуйа көмөлөһүөн өр баҕарбакка сылдьыбыт. Онтон кэмниэ кэнэҕэс төһө да Таҥараттан саллыбатаҕым, дьонтон сааппатаҕым иһин, 5 бу огдообо бэркэ эрэйдээн эрэр, кэлэ-кэлэ салгыта турууһу, онон көмүскүүһүбүн диэн быһаарыммыт».
6 Маны кэпсээн баран Айыы Тойон эппитэ: «Эһиги бэл бу кэрээниттэн тахсыбыт судьуйа тугу диирин истэҕит дуо? 7 Уонна баран Таҥара, төһө да түргэнник көмүскүү охсубатаҕын иһин, түүннэри-күнүстэри Киниттэн көрдөһөөччүлэргэ, Бэйэтэ талан ылбыт дьонугар, ама көмөлөһүө суоҕа дуо? 8 Эһиэхэ этэбин: Таҥара бэрт сотору кинилэри көмүскүөҕэ. Ол эрээри Киһи Уола сиргэ кэлэн, итэҕэли булуо дуо?»
Фарисей уонна түһээн хомуйааччы туһунан домох
9 Оттон үчүгэйбит диэн бэйэлэрин бүк эрэнэр, атыттары сэниир дьоҥҥо маннык домоҕу кэпсээбитэ: « 10 Икки киһи Таҥара Дьиэтигэр үҥэ киирбиттэр: биирэ фарисей, иккиһэ түһээн хомуйааччы эбит. 11 Фарисей Таҥараҕа бу курдук үҥпүт: „Таҥара! Мин атын дьон: талабырдьыттар, албыннар, көссүүлэһээччилэр эбэтэр ити түһээн хомуйааччы – курдук буолбатаҕым иһин, Эйиэхэ махтанабын. 12 Мин нэдиэлэҕэ иккитэ поһу тутуһабын, тугу атыылаһарбыттан уон гыммыт биирин Эйиэхэ биэрэбин“.
13 Оттон түһээн хомуйааччы ыраах туран, халлаан диэки өрө көрүөн да толлон, түөһүн кырбана-кырбана: „Оо, Таҥара, миигин, аньыылааҕы абыраа!“ – дии турбут.
14 Эһиэхэ этэбин: бу иккис киһи бастакытааҕар ордук бырастыы гыныллан дьиэтигэр төннүбүт. Ким бэйэтин үрдэтинэр – намтыаҕа, ким бэйэтин намтатынар – үрдүөҕэ».
Иисус Христос уонна кыра оҕолор
15 Киниэхэ таарыйтара, быыкаа оҕолору аҕалтаабыттара; үөрэнээччилэрэ ону көрөн буойа сатаабыттара. 16 Иисус оҕолору ыҥыртаан ылан баран, эппитэ: «Оҕолору Миэхэ аһарыҥ, Миэхэ кэлэллэрин мэһэйдэһимэҥ: Таҥара Саарыстыбатыгар манныктар киирэллэр. 17 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: Таҥара Саарыстыбатын оҕо курдук ылыммыт киһи эрэ онно киириэҕэ».
Баай киһи
18 Тойоттортон биирдэстэрэ Киниттэн ыйыппыта: «Үтүө Үөрэтээччи! Бараммат олоххо тиксэр туһугар, мин тугу гыныахтаахпыный?»
« 19 Миигин тоҕо үтүө диигиний? – диэбитэ Иисус. – Үтүө ким да суох, Таҥара эрэ үтүө. 20 „Көссүүлэһимэ, өлөрүмэ, уорума, сымыйанан туоһулаама, ийэлээх аҕаҕын ытыктаа“ диэн кэриэстэри эн билэҕин».
21 «Итини барытын оҕо сааспыттан тутуһабын ээ», – диэбитэ баай киһи.
22 Маны истэн, Иисус эппитэ: «Эн өссө биириҥ итэҕэс: туох бааргын барытын атыылаан дьадаҥыларга түҥэт, оччоҕо Халлааҥҥа баайдаах буолуоҥ; уонна кэлэн Миигин батыс».
23 Киһи мантан сүрдээҕин мунчаарбыта – кини олус баай этэ. 24 Иисус кини мунчаарбытын көрөн: «Баай дьон Таҥара Саарыстыбатыгар киирэллэрэ хайдах курдук ыараханый! – диэбитэ. – 25 Баай киһи Таҥара Саарыстыбатыгар киирэринээҕэр тэбиэн иннэ үүтүнэн дөбөҥнүк ааһыаҕа».
26 Маны истибиттэр: «Оччоҕо ким быыһанар кыахтааҕый?» – диэн ыйыппыттара.
27 «Киһи кыайбатаҕын Таҥара кыайар», – диэбитэ Иисус.
Иисус Христоһу батыспыт дьону күүтэр наҕараада
28 Маныаха Петр эппитэ: «Биһиги барыны барытын хаалларан туран Эйигин батыспыппыт».
« 29 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин, – диэбитэ Иисус кинилэргэ, – Таҥара Саарыстыбатын туһугар дьиэтин-уотун, төрөппүттэрин, убайдарын-бырааттарын, эдьиийдэрин-балыстарын, ойоҕун, оҕолорун хаалларбыт киһи 30 бу үйэҕэ хаалларбытынааҕар баһаам бүк элбэххэ, оттон кэлэр Үйэҕэ бараммат олоххо тиксиэҕэ».
Иисус Христос өлөн баран тиллэрин өссө биирдэ этэр
31 Уон икки үөрэнээччитин туспа ыҥыран ылан эппитэ: «Дьэ бу биһиги Иерусалимнаан иһэбит, онно барыта пророктар Киһи Уолун туһунан суруйбуттарын курдук буолуоҕа. 32 Кинини тутан Таҥараны билбэт омуктарга биэриэхтэрэ, оччоҕо Кинини элэк оҥостуохтара, атаҕастыахтара, силлиэхтэрэ, 33 итиэннэ илдьи кырбаан баран өлөрүөхтэрэ; ол эрээри үһүс күнүгэр Кини тиллиэҕэ».
34 Бу этиллибиттэн үөрэнээччилэр тугу да өйдөөбөтөхтөрө, Иисус этэр тылын ис хоһооно кинилэртэн кистэммит буолан, өйдөрүгэр түспэтэҕэ.
Иерихон чугаһыгар хараҕа суох умнаһыты үтүөрдүү
35 Иисус Иерихоҥҥа чугаһаан истэҕинэ, суол кытыытыгар хараҕа суох киһи умналыы олороро. 36 Элбэх дьон ааһан иһэрин истэн, кини: «Бу туох буолла?» – диэн ыйыппыта.
37 «Иисус Назорей ааһан иһэр», – диэбиттэрэ.
38 Кини хаһыытыы түспүтэ: «Иисус, Давид Уола, миигин абыраа!»
39 Бастаан иһээччилэр буойбуттарыгар өссө күүскэ үөгүлээбитэ: «Давид Уола, абыраа!»
40 Иисус тохтоон, кинини Бэйэтигэр аҕалтарбыта. Чугаһаан кэлбитигэр: 41 «Миигиттэн тугу көрдөһүөххүн баҕараҕыный?» – диэн ыйыппыта.
«Тойонуом, харахпынан көрөр буолуохпун баҕарабын!» – диэбитэ киһи.
42 «Эн көрөр буолуоҥ! Эйигин итэҕэлиҥ быыһаата», – диэбитэ Иисус. 43 Киһи сонно көрөр буолан хаалбыта, онон Таҥараны айхаллыы-айхаллыы, Иисус кэнниттэн батыһан барбыта. Маны көрөн, дьон бары Таҥараҕа хайҕал тылын эппиттэрэ.
19Закхей итэҕэйиитэ
1 Онтон Иисус Иерихоҥҥа киирэн, куорат устун баран испитэ. 2 Биир Закхей диэн ааттаах баай киһи, түһээн хомуйааччылар тойонноро, 3 Иисуһу ким буоллаҕай диэн, көрүөн олус баҕарбыта да, уҥуоҕунан кыра буолан, дьон кэннигэр түбэһэн хаалан, кыайан көрбөтөҕө; 4 ол иһин сүүрүүнэн илин түһэн, Иисус ааһыахтаах суолун кытыытыгар үүнэн турар смоковница үрдүгэр ыттыбыта.
5 Иисус бу сиргэ кэлэн, кинини көрөн: «Закхей! – диэн ыҥырбыта. – Түһэ оҕус, бүгүн Мин эн дьиэҕэр тохтуохтаахпын». 6 Закхей үөрэ-көтө түһэ охсон, Иисуһу дьиэтигэр киллэрэн маанылаабыта.
7 Бары ону көрөн, сөбүлээбэккэлэр: «Аньыылаах киһи дьиэтигэр тохтоото», – диэн суугунаспыттара.
8 Оттон Закхей туран Айыы Тойоҥҥо эппитэ: «Тойонуом! Мин баайым аҥаарын умнаһыттарга биэриэм, итиэннэ кими эмэ атаҕастаабыттаах буоллахпына, киниэхэ түөрт оччону толук төлүөм».
« 9 Бүгүн бу дьиэҕэ быыһабыл кэллэ, – диэбитэ Иисус киниэхэ. – Кини эмиэ Авраам уола эбээт. 10 Киһи Уола өлбүтү-сүппүтү булан быыһыы кэлбитэ».
Уон көмүс манньыат туһунан домох
11 Иисус Иерусалимҥа чугаһаабытын иһин дьон Таҥара Саарыстыбата субу кэлиэ дии саныыллара. Кини истэн олорооччуларга өссө биир домоҕу кэпсээбитэ. « 12 Биир үрдүк сололоох киһи, ыраахтааҕы солотун ылан төннөөрү, ыраах дойдуга аттаммыт, – диэбитэ Кини. – 13 Суолга туруон иннинэ кини уон кулутун ыҥыран ылбыт, уонна барыларыгар биирдии кыһыл көмүс манньыаты биэрэн баран: „Мин төннүөхпэр диэри, бу маны эргитээриҥ“, – диэбит.
14 Биир дойдулаахтара кинини абааһы көрөр буолан: „Кини биһиэхэ ыраахтааҕы буолуон баҕарбаппыт“, – диэн кэнниттэн илдьит ыыппыттар.
15 Киһи ыраахтааҕы солотун ылан кэлээт, ким төһөнү эргитэн булбутун билээри, харчы биэрбит кулуттарын ыҥыртаран ылбыт.
16 Бастакы кулута кэлэн эппит: „Тойонуом! Эн биир кыһыл көмүс манньыатыҥ уон манньыаты аҕалла“.
17 Тойоно киниэхэ эппит: „Бэрт сөпкө гыммыккын, үтүө үлэһитим! Кыраҕа да итэҕэллээҕиҥ иһин, уон куораты эйиэхэ салайтара биэрэбин“.
18 Иккис кулута кэлэн эппит: „Тойонуом! Эн биир кыһыл көмүс манньыатыҥ биэс манньыаты аҕалла“.
19 Онуоха тойоно: „Эн эмиэ биэс куораты салайа ылаҕын“, – диэбит.
20 Үһүс кулута кэлэн эппит: „Тойонуом! Эн миэхэ биэрбит кыһыл көмүс манньыатыҥ бу баар, мин маны харыстаан былаакка суулаан уура сырыттым. 21 Эн дьэбиргин – уурбатах сиргиттэн ыларгын, ыспатах буолаккыттан хомуйаргын билэр буоламмын, эйигиттэн куттаммытым“.
22 Тойоно эппит: „Бу эппит тылгынан бэйэҕин дьүүллүөм, көлөөк үлэһит! Мин дьэбирбин – уурбатах сирбиттэн ыларбын, ыспатах буолакпыттан хомуйарбын билэр эрээригин, 23 төннөммүн, төһөнү биэрбиппин барыстары ылыахпын, харчыбын тоҕо эргитэ биэрбэтиҥ?“
24 Уонна онно турар дьоҥҥо: „Киниттэн кыһыл көмүһүн ылаҥҥыт, уон көмүс манньыаттаах киһиэхэ биэриҥ“, – диэбит.
25 Онуоха: „Тойоммуот, ол киһи хайыы-үйэ уон көмүс манньыаттаах ээ“, – диэбиттэр.
26 Тойонноро эппит: „Эһиэхэ этэбин: баардаахха – бэриллиэҕэ, оттон туга да суох киһиттэн туох эмэ баардааҕа кытта былдьаныаҕа. 27 Оттон мин ыраахтааҕы буолуохпун баҕарбат өстөөхтөрбүн манна аҕалан, көрөн турдахпына, өлөртөөҥ“».
Иерусалимҥа киирии
28 Маны кэпсээн баран, Иисус Иерусалимныыр суолу тутуһан салгыы айаннаабыта. 29 Елеон хайатын аттыгар баар Виффагиялаах Вифанияҕа чугаһаан иһэн, Кини икки үөрэнээччитин сорукка ыыппыта. « 30 Бу иннибитигэр көстөр дэриэбинэҕэ бара сылдьыҥ, – диэбитэ. – Онно киирээт да, өссө мииниллэ илик осел баайыллан турарын көрүөххүт, ону сүөрэн манна аҕалыҥ; 31 ким эмэ тоҕо сүөрэҕит диэн ыйыттаҕына, Тойоммут наадыйар диэриҥ».
32 Үөрэнээччилэр тиийэн, Кини эппитин булан ылбыттара. 33 Осел оҕотун сүөрэн эрдэхтэринэ, иччилэрэ: «Хайа бу оселу тоҕо сүөрэҕит?» – диэбиттэрэ.
34 «Тойоммут наадыйар, ол иһин», – диэн хоруйдаабыттара.
35 Оселу Иисуска сиэтэн аҕалан, үрдүгэр таҥастарын ууран баран, Иисуһу олордубуттара. 36 Кини оселу миинэн истэҕинэ, дьон таҥастарын устан суолга тэлгээн биэрэллэрэ.
37 Иисус Елеон хайатыттан түһэр аартыкка чугаһаабытыгар үтүмэн үгүс үөрэнээччилэрэ бары үөрэн, илэ көрбүт дьикти дьайыыларын иһин Таҥараны айхаллаабыттара: 38 «Айыы Тойон аатыгар кэлэн иһэр Ыраахтааҕы алгыстаах! Халлааҥҥа эйэ буоллун, үрдүк Халлааннарга айхал буоллун!»
39 Дьон быыһыгар турар сорох фарисейдар: «Үөрэтээччи! Үөрэнээччилэргин буой эрэ», – диэбиттэрэ.
40 «Кырдьыгы эһиэхэ этэбин, – диэбитэ Иисус, – кинилэр уурайдахтарына, таастар хаһыытаһыахтара».
Иерусалимы аһыйыы
41 Иисус Иерусалимҥа чугаһаан баран, куораты көрөн аһынан ытаабыта: « 42 Оо, эйигин+ 19:42 Эйигин – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. эйэҕэ туох тиэрдэрин саатар бүгүн билэриҥ буоллар! Ол эрээри билигин бу барыта эйигиттэн кистэммит. 43 Өстөөхтөрүҥ эйигин тула бөҕөргөтүү туттан, эргиччи ыган иилии эргийэр күннэрэ тирээн кэлиэ. 44 Эйигин оҕолоргунуун имири эһиэхтэрэ, эн тааскыттан тааһы хаалларыахтара суоҕа. Ол барыта эн Таҥара быыһыы кэлбитин билбэтэххиттэн буолуо».
Таҥара Дьиэтин ырааһырдыы
45 Онтон Таҥара Дьиэтигэр киирэн, онно баар атыылааччылары уонна атыылаһааччылары барыларын үүртэлии сылдьан: 46 «Мин Дьиэм үҥэр дьиэ буолар диэн суруллубута, ону эһиги ороспуойдар ордуулара гыммыккыт!» – диэбитэ.
47 Күн аайы Кини Таҥара Дьиэтигэр үөрэтэрэ. Архиерейдар, сокуонньуттар уонна норуот биллэр аҕа баһылыктара Кинини өлөрөр сылтах көрдүү сатаабыттара эрээри, 48 тугу да кыайан тобулбатахтара – бар дьон Кини хас биирдии тылын истээри, харыс да хаалбакка, батыһа сылдьара.
20Иисус Христос быраабын ыйытыы
1 Иисус Таҥара Дьиэтигэр дьону үөрэтэн Евангелиены иһитиннэрэ сырыттаҕына, архиерейдар уонна сокуонньуттар аҕа баһылыктары кытта тиийэн кэлэн: 2 «Биһиэхэ эт эрэ, Эн ханнык быраапкынан итинник быһыыланаҕыный, ким Эйиэхэ итинник быраабы биэрбитэй?»+ 20:2 Таҥара Дьиэтиттэн атыыһыттары үүрбүтүн туһунан ыйытыы. – диэн ыйыппыттара.
« 3 Мин эмиэ эһигиттэн биири ыйытыам, – диэбитэ Иисус. – Этиҥ эрэ, 4 Иоанн хантан көҥүл ылан сүрэхтээбитэй: Таҥараттан дуу, дьонтон дуу?»
5 Кинилэр бэйэлэрин икки ардыларыгар сүбэлэспиттэрэ: «Таҥараттан диэтэхпитинэ, оччоҕо кинини тоҕо итэҕэйбэтэххитий диэҕэ, 6 оттон дьонтон диэтэхпитинэ, норуот биһигини тааһынан тамныаҕа. Иоанн пророк буоларын кинилэр бары итэҕэйэллэр». 7 Ол иһин: «Хантанын билбэппит», – диэн хоруйдаабыттара.
8 «Оччоҕо Мин эмиэ ханнык бырааппынан итини оҥорорбун эһиэхэ эппэппин», – диэбитэ Иисус.
Виноградник үлэһиттэрин туһунан домох
9 Кини норуокка маннык домоҕу кэпсээбитэ: «Биир киһи виноградник олордубут уонна онтукатын үлэһиттэргэ туттаран баран, өр буола атын сиргэ барбыт. 10 Виноградник астанар кэмэ кэлбитигэр кини, отон ыллара, үлэһиттэргэ кулутун ыыппыт. Үлэһиттэр кулуту үлтү кырбаан баран, туга да суох төттөрү утаарбыттар. 11 Өссө атын кулутун ыыппыт, үлэһиттэр ону эмиэ үлтү сынньан, атаҕастаан баран, туга да суох үүрэн ыыппыттар. 12 Онтон үһүс кулутун ыыппытын эмиэ бааһырдан-эчэтэн баран, үүрэн кэбиспиттэр.
13 Дьэ онно виноградник хаһаайына: „Хайыамый? Таптыыр уолбун ыытыым, баҕар, кыбыстан киниэхэ биэриэхтэрэ“, – диэбит.
14 Үлэһиттэр уолу көрөн: „Нэһилиэнньик иһэр. Баран кинини өлөрүөҕүҥ – нэһилиэстибэтэ биһиэхэ тиксиэ“, – дэспиттэр. 15 Итиэннэ кинини виноградник таһыгар таһааран өлөрөн кэбиспиттэр. Маннык түбэлтэҕэ виноградник хаһаайына кинилэри хайдах гыныан сөбүй? 16 Кини ити үлэһиттэри өлөртөөн баран, винограднигын атыттарга туттарыа».
Маны истибиттэр: «Оннук эрэ буолбатын!» – дэспиттэрэ.
Тутааччылар бырахпыт таастара
17 Иисус кинилэр диэки көрөн баран эппитэ: «„Тутааччылар бырахпыт таастара муннук тутаах тааһа буолла“ диэн Суруйуулар тугу этэллэрий? 18 Бу таастан иҥнэн охтубут киһи үлтү түһэн өлүөҕэ, оттон бу таас түспүт киһитэ хам баттатан өлүөҕэ».
19 Архиерейдар уонна сокуонньуттар Иисус бу домоҕунан кинилэри сирэйдээн кэпсээбитин өйдөөн, Кинини тутуохтарын баҕарбыттара да, норуоттан куттаммыттара.
Император түһээнэ
20 Онон кинилэр Иисуһу кэтэһэ-манаһа сылдьан, хайдах эмэ тылыттан иҥиннэрэн баран тойотторго уонна баһылык суутугар тутан биэрээри, көнө дьон буолан кубулуммут куомуннаахтарын ыыппыттара. 21 Олор кэлэн Иисустан ыйыппыттара: «Үөрэтээччи! Эн сөптөөҕү этэргин-үөрэтэргин, киһини кимиттэн-тугуттан көрбөккүн, чахчы Таҥара суолугар үөрэтэргин билэбит. 22 Биһиги ыраахтааҕыга түһээн төлүүрбүт көҥүллэнэр дуу, суох дуу?»
23 Иисус, кинилэр кубулуналларын билэн, эппитэ: 24 «Миигин тоҕо үтэн-анньан көрөҕүт? Динарийда Миэхэ көрдөрүҥ: бу ким мөссүөнэ, ким суруга баарый?»
«Рим ыраахтааҕытын киэнэ», – дэспиттэрэ.
25 «Оннук буоллаҕына, ыраахтааҕы киэнин ыраахтааҕыга, Таҥара киэнин Таҥараҕа биэриҥ», – диэбитэ Иисус.
26 Кинилэр дьон иннигэр Иисуһу кыайан тылыттан иҥиннэрбэтэхтэрэ, хоруйун сөҕөн, саҥата суох барбыттара.
Өлбүттэр тиллиилэрин туһунан ыйытыы
27 Өлбүттэр тиллиэхтээхтэрин итэҕэйбэт саддукейдартан хас да киһи кэлэн Киниттэн ыйыппыттара: « 28 Үөрэтээччи! Моисей биһиэхэ хаалларбыт суруйуутунан, ким эрэ ойох ылан баран оҕото суох сылдьан өллөҕүнэ, кини удьуорун салгыыр туһуттан, быраата кини огдооботун ылыахтаах. 29 Сэттэ бырааттыылар бааллара. Улахан убайдара ойох ылан баран, оҕото суох сылдьан өлбүтэ. 30 Иккис бырааттара эмиэ ол дьахтары ойох ылбыта да, оҕо төрөппөккө өлбүтэ. 31 Үһүс бырааттара эмиэ ол дьахтары ойох ылбыта. Ити курдук, бары сэттиэн кинини ыла сылдьыбыттара да, оҕото суох сылдьан өлбүттэрэ. 32 Барыларын кэнниттэн дьахтар өлбүтэ. 33 Кэлин бары тилиннэхтэринэ, кини хайаларын ойоҕо буолуоҕай? Кинини сэттиэн ыла сылдьыбыттара эбээт».
34 Иисус кинилэргэ эппитэ: «Бу үйэ дьоно эрэ ойох ылаллар, эргэ бараллар; 35 оттон өлбүттэртэн тиллэн Кэнэҕэс Үйэ олоҕор тиксибит дьон ойох да ылбаттар, эргэ да барбаттар. 36 Кинилэр, Аанньал курдук буолан, аны өлбөттөр, итиэннэ өлбүттэртэн тиллэн Таҥара оҕолоро буолаллар. 37 Оттон өлбүттэр тиллиэхтээхтэрин Моисей умайа турар талах туһунан кэпсииригэр көрдөрбүтэ. Кини онно Айыы Тойону Авраам Таҥарата, Исаак Таҥарата, Иаков Таҥарата диэн ааттыыр. 38 Таҥара өлбүттэр Таҥаралара буолбатах, тыыннаахтар Таҥаралара. Киниэхэ бары тыыннаахтар».
39 Маны истэн сокуонньуттартан сорохторо: «Үөрэтээччи, Эн бэркэ да эттиҥ!» – дэспиттэрэ. 40 Бу кэннэ Киниттэн тугу эмэ ыйытыахтарын толлубуттара.
Христос ким Уолай?
41 Иисус кинилэргэ эппитэ: «Христоһу тоҕо Давид Уола диэн ааттыылларый? 42 Саалтыыр кинигэтигэр Давид этэр: „Айыы Тойон мин Тойоммор өстөөхтөргүн, үктэл оҥостон олорор гына Эйиэхэ самнаран биэриэхпэр диэри, Мин уҥа өттүбэр олор диэбитэ“ диэн. 44 Давид Кинини Тойонум диэн ааттыыр буоллаҕына, оччоҕо Кини хайдах Давид Уола буоларый?»
45 Бар дьон Кинини истэн турдаҕына, Иисус үөрэнээччилэригэр эппитэ: « 46 Уһун таҥаһы таҥналларын, болуоссаттарга уруйданалларын, синагогаларга инники эрээккэ олороллорун, ыҥырыылаах малааһыннарга бастыҥ олоххо өттүгэстээн сыталларын сөбүлүүр сокуонньуттартан сэрэнэр буолуҥ; 47 кинилэр огдооболор дьиэлэрин хорон сииллэрин, дьон көрөрүгэр өр үҥэллэрин иһин, саамай ыар буруйга тиксиэхтэрэ».
21Огдообо сиэртибэтэ
1 Иисус харчы иһиттэригэр бэлэхтэрин түһэрэр баайдары көрбүтэ; 2 онно биир дьадаҥы огдообо дьахтар кэлэн, икки алтан харчыны укпутун көрөн, 3 эппитэ: «Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: бу дьадаҥы огдообо барыларыттан элбэҕи укта; 4 атыттар бары бэйэлэриттэн ордору эрэ Таҥараҕа+ 21:4 Таҥараҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. биэрбиттэрэ, оттон кини айаҕын ииттэр кырыымчык харчытын олоччу укта».
Бүтэр уһук бэлиэлэрэ
5 Сорохтор Таҥара Дьиэтэ күндү тааһынан тутуллубутун, баай бэлэҕинэн киэргэтиллибитин туһунан кэпсэппиттэригэр, Иисус эппитэ: 6 «Манна көрөргүт барыта таастан таас хаалбат гына урусхалланар кэмэ кэлиэҕэ».
Кэнэҕэски сойуолааһын туһунан
7 Киниттэн ыйыппыттара: «Үөрэтээччи! Ити эппитиҥ хаһан туолуоҕай? Ону туох бэлиэнэн билэбит?»
8 Кини эппитэ: «Сэрэхтээх буолуҥ, ким да албыныгар киирэн биэрбэт курдук, сылдьыҥ. Үгүстэр Мин ааппынан ааттанан кэлэн, бу – Мин, кэм кэлэн эрэр диир буолуохтара. Эһиги кинилэри батыһаайаҕыт. 9 Араас сэрии, өрө туруу буолбутун иһиттэххитинэ эмиэ уолуйбат буолуҥ. Ол барыта буолуохтаах эрээри, өссө да бүтэр уһук буолбатах». 10 Итиэннэ эппитэ: «Норуот норуоту, саарыстыба саарыстыбаны утары туруоҕа; 11 онон-манан күүстээх сир хамсааһыннара буолуталыахтара, сир устун сут, өлүү сутула туруо, халлааҥҥа дьулаан суоллар, сүдү бэлиэлэр көстүөхтэрэ. 12 Бу барыта буолуон иннинэ, эһигини сойуолаһыахтара, тутан ылаттыахтара; синагогаларга дьүүллүөхтэрэ, хаайыыга угуохтара, Мин туспуттан ыраахтааҕылар, тойоттор иннилэригэр туруоруохтара. 13 Оччоҕо эһиги кинилэргэ Миигин туоһулуур тоҕоостонуоххут. 14 Өйдөөн кэбиһиҥ: кинилэргэ тугу хоруйдуургутун эрдэттэн тобула сатаамаҥ: 15 Мин эһиэхэ утарылаһааччыларгыт тугу да булан утары эппэт, самнарбат тылларын, муударай өйдөрүн биэриэҕим. 16 Оннооҕор төрөппүттэргит, убайдаргыт-бырааттаргыт, урууларгыт, доҕотторгут эһигини таҥнарыахтара, сороххутун өлөртүөхтэрэ; 17 бары эһигини Мин аатым туһуттан абааһы көрүөхтэрэ, 18 ол гынан баран эһигиттэн биир баттах түһүө суоҕа. 19 Тулуурдаах буолуҥ – тулуургут эһигини быыһыаҕа.
Иерусалим урусхалланарын өтө көрүү
20 Иерусалимы сэрииһиттэр иилии эргийбиттэрин көрдөххүтүнэ, урусхалланара чугаһаабытын өйдүөххүт. 21 Оччоҕо Иудеяҕа баар дьон хайаҕа куоттуннар, Иерусалим иһинээҕилэр куораттан таҕыстыннар, оттон чугас дэриэбинэлэргэ сылдьар дьон куоракка киирбэтиннэр. 22 Тоҕо диэтэххэ, ол – Суруйууларга этиллибит барыта туоларын туһугар кэлбит иэстэбил кэмэ буолар. 23 Ыарахан да буолуо ол саҕана оһоҕостоох дьахталларга, эмиийдээх оҕолоох ийэлэргэ: сир үрдүгэр улуу кутурҕан буолуоҕа, бу норуокка Таҥара уора-кылына түһүөҕэ. 24 Норуот болоттон охтуоҕа, араас омукка билиэн барыаҕа. Таҥараны билбэт омуктар кэмнэрэ ааһыар диэри, Иерусалим кинилэр тэпсилгэннэрэ буолуоҕа.
Киһи Уолун кэлиитэ
25 Күҥҥэ, ыйга, сулустарга дьикти бэлиэлэр көстүөхтэрэ; муора ньирилиириттэн, барылас баалланарыттан ыгылыйан, сир норуоттара санаалара түһүөҕэ, 26 дьон, аан дойдуга ааҥнаан эрэр алдьархайы кэтэһэн өлөрдүү куттаныахтара; халлаан күүстэрэ ол курдук айгырыахтара. 27 Дьэ оччоҕо Киһи Уола улуу күүстэнэн, кэрэмэн килбиэннэнэн былыкка уйдаран кэлэн иһэрин көрүөхтэрэ. 28 Бу этиллибит туолан бардаҕына, эһиги сүһүөххүтүгэр туран санньыйбыт төбөҕүтүн өрө көтөхтөххүтүнэ, быыһанар кэмҥит чугаһаабытын көрүөххүт.
Смоковница холобура
29 Итиэннэ маннык домоҕу кэпсээбитэ: «Бу үүнэн турар смоковницаны уонна атын да мастары ылан көрүҥ. 30 Сэбирдэхтэрэ тыллан эрэллэрин көрдөххүтүнэ, эһиги сайын чугаһаабытын билэҕит. 31 Син ол кэриэтэ бу этиллибит барыта туолан эрэрин көрдөххүтүнэ, Таҥара Саарыстыбата чугаһаабытын билиэххит. 32 Кырдьыгы эһиэхэ этэбин: субу көлүөнэ эстэ да илигинэ, Мин эппитим барыта туолуоҕа. 33 Сир-халлаан суола суох симэлийиэҕэ, оттон Мин тылым симэлийиэ суоҕа.
Сэргэх буолуу
34 Сүрэххит көртөн-нартан, арыгыттан, олох түбүгүттэн бэрдийбэтин, ити эппит Күнүм күүппэтэх кэмҥитигэр соһуччу тиийэн кэлбэтин туһугар, эһиги бэйэҕитин көрүнэ сылдьыҥ: 35 ол Күн сир үрдүгэр олорооччуларга барыларыгар, илим түһэринии, соһуччу кэлиэҕэ. 36 Онон сэргэх буолуҥ, бу буолаары турар алдьархайтан быыһанан Киһи Уолун иннигэр турар туһугар, өрүү үҥэ сылдьыҥ».
37 Күнүһүн Кини Таҥара Дьиэтигэр үөрэтэрэ, оттон киэһэтин Елеон хайатыгар тахсан, түүнүн онно хаалара. 38 Бар дьон сарсыарда бэрт эрдэ Кинини истэ Таҥара Дьиэтигэр кэлэллэрэ.
22Иуда Иисус Христоһу таҥнарарга быһаарынар
1 Паасха диэн ааттанар Көтөхтөрүүтэ суох Килиэп бырааһынньыга чугаһаабыта. 2 Архиерейдар уонна сокуонньуттар норуоттан чаҕыйар буолан, Иисуһу хайдах эмэ гынан биллибэтинэн өлөрөр сылтаҕы көрдүү сатаабыттара. 3 Дьэ ол саҕана Искариот диэн ааттаах Иудаҕа, Уон Иккиэлэртэн биирдэстэригэр, сатана киирбитэ. 4 Иуда архиерейдарга уонна Таҥара Дьиэтин харабылын тойотторугар тиийэн, Иисуһу хайдах тутан биэрэр туһунан кэпсэппитэ. 5 Кинилэр үөрэн харчы төлүөх буолбуттара. 6 Иуда кинилэргэ тылын биэрэн, Иисуһу дьон көрбөт кэмигэр туттараары, тоҕоостоох түгэни көрдүү сатыы сылдьыбыта.
Паасхаҕа бэлэмнэнии
7 Көтөхтөрүүтэ суох Килиэп бырааһынньыгар, Паасхаҕа, анаммыт бараан оҕото өлөрүллэр күнэ үүммүтэ. 8 Иисус Петрдаах Иоанны: «Баран, биһиэхэ паасханы+ 22:8 Паасханы – Мф 26:19 быһаарыытын көр. бэлэмнээҥ», – диэн соруктаан ыыппыта.
9 «Паасханы ханна бэлэмниэхпитин баҕараҕыный?» – кинилэр ыйыппыттара.
10 Иисус эппитэ: «Куоракка киирэн иһэн, купсууннаах уу илдьэ иһэр киһини көрсүөххүт. Кинини батыһан, ханна киирэр да, онно киирсээриҥ; 11 дьиэҕэ киирэн, хаһаайыҥҥа „Үөрэтээччи үөрэнээччилэрин кытта Паасха аһын аһыахтаах хоһо ханнатын ыйыттарар“ диэтэххитинэ, 12 кини эһиэхэ бырааһынньыкка анаан хайыы-үйэ толору тэриллибит киэҥ-куоҥ үөһээҥҥи хоһу көрдөрүөҕэ, онно бэлэмнээриҥ».
13 Кинилэр куоракка тиийэн, Иисус тугу эппитин барытын булан паасханы бэлэмнээбиттэрэ.
Айыы Тойон Аһылыга
14 Кэмэ кэлбитигэр Иисус онно тиийэн Апостолларын кытта аһаары өттүгэстээн сыппыта. 15 Кини эппитэ: «Эрэйи-буруйу көрө иликпинэ, эһигини кытта бииргэ бу Паасха аһын аһыахпын олус баҕарбытым. 16 Эһиэхэ этэбин: бу Паасха аһылыгын, аны Таҥара Саарыстыбатыгар буолуор диэри, Мин аһыам суоҕа».
17 Итиэннэ иһити ылан Таҥараҕа махтанан баран, эппитэ: «Маны ылан үллэстэн иһиҥ. 18 Эһиэхэ этэбин: Таҥара Саарыстыбата кэлиэр диэри, Мин аны бу арыгыттан – виноград отонуттан – испэппин».
19 Итиэннэ килиэби ылан, Таҥараҕа махтанан баран, тоһутан кинилэргэ биэрбитэ уонна эппитэ: «Бу – эһиги тускутугар бэриллэр Мин Этим-сииним; Миигин ахтан-санаан туран, эһиги маннык гынар буолуҥ».
20 Аһылык кэнниттэн кинилэргэ иһити биэрэн баран, эппитэ: «Бу иһит – эһиги тускутугар тохтор Мин Хааным бигэргэппит Саҥа Кэс Тыла. 21 Миигин таҥнарар киһи илиитэ Миэнин кытта биир остуолга баар; 22 Киһи Уола анаммытынан баран иһэр, ол эрээри Кинини таҥнарааччыны сор-муҥ кэтэһэр». 23 Үөрэнээччилэр бэйэ-бэйэлэрин икки ардыгар ким оннук быһыыланыан сөбүн кэпсэтэн барбыттара.
Ким саамай улаханый?
24 Үөрэнээччилэр кинилэртэн хайалара ордук улахан аатырыахтааҕын туһунан мөккүспүттэрэ. 25 Иисус эппитэ: «Ыраахтааҕылар норуоттары баһылыыллар, бастаахтар үтүөнү оҥорооччуларбыт дэнэллэр. 26 Оттон эһиэхэ оннук буолуо суохтаах: улахаҥҥыт – кыраҕыт курдук буоллун, баһылыккыт – үлэһиккит курдук буоллун. 27 Хайалара улаханый: аһаары өттүгэстээн сытааччы дуу, эбэтэр кинини аһатар үлэһитэ дуу? Өттүгэстээн сытааччы буолбатах дуо? Оттон Мин эһиэхэ үлэһиккит кэриэтэбин.
28 Миигин тургутар бары ыарахан суолларга эһиги Миигинниин бииргэ сылдьыбыккыт, 29 онон Аҕам Миэхэ биэрбит Саарыстыбатын Мин эһиэхэ биэрэбин. 30 Мин Саарыстыбабар эһиги Миигинниин биир остуолга аһыаххыт, бүрүстүөлгэ олорон Израиль уон икки аҕатын ууһун дьүүллүөххүт».
Петр мэлдьэһиитин өтө көрүү
31 Онтон Айыы Тойон эппитэ+ 22:31 Онтон Айыы Тойон эппитэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. : «Симон! Симон! Сатана эһигини сэлиэһинэй бурдугунуу сиксийээри, көрдөспүтэ, 32 ол эрээри Мин, эн итэҕэлиҥ энчирээбэтин туһугар, үҥпүтүм. Эн эмиэ кэлин, эргиллэн кэллэххинэ, бырааттаргын бөҕөргөтөөр».
33 «Тойонуом! – диэбитэ Петр. – Мин Эйигин кытта хаалларга да, өлөргө да бэлэммин».
34 Иисус эппитэ: «Эйиэхэ этэбин, Петр: бүгүн бөтүүк хаһыытыан иннинэ, эн Миигин билбэппин диэн үстэ мэлдьэһиэҥ».
Кумааһынньык, матаҕа уонна батас
35 Онтон үөрэнээччилэригэр эппитэ: «Мин эһигини кумааһынньыга да, матаҕата да, атах таҥаһа да суох ыыппыппар эһиги туох эмэ кыһалҕаҕа ыллара сылдьыбыккыт дуо?»
«Суох, туох да кыһалҕаны билбэтэхпит», – дэспиттэрэ.
36 Иисус эппитэ: «Оттон билигин ким кумааһынньыктаах – онтун угуннун, матаҕатын эмиэ ыллын; оттон ким онтуката суох, ол сонун атыылаан батас атыыластын. 37 Эһиэхэ этэбин: Суруйууларга „Кинини хара дьайдаахтарга тэҥнээбиттэрэ“ диэн Мин туспунан этиллибит туолуох тустаах. Мин туспунан суруллубута барыта туолан эрэр».
38 Кинилэр эппиттэрэ: «Тойоммуот, манна икки батас баар».
«Сөп буолуо», – диэбитэ Иисус.
Елеон хайатыгар
39 Кини мантан тахсан, үгэһинэн Елеон хайатыгар барбыта, үөрэнээччилэрэ кэнниттэн батыспыттара. 40 Онно тиийэн баран, кинилэргэ эппитэ: «Тургутууну тулуйар туһугар, үҥүҥ». 41 Итиэннэ Бэйэтэ, бырахтахха, таас тиийэр сиригэр баран, сөһүргэстээн туран үҥпүтэ: 42 «Аҕаа! Оо, арай Эн бу эрэй-буруй иһитин Миигин тумуннарарыҥ буоллар! Ол эрээри Мин көҥүлбүнэн буолбатын, Эн көҥүлгүнэн буоллун».
43 Халлаантан Аанньал көстөн, Кинини бөҕөргөппүтэ. 44 Иисус ис-иһиттэн муунтуйан, ордук кыһаллан үҥпүтэ, Кини көлөһүнэ сиргэ саккырыы тохтор хаан курдуга+ 22:43-44 Халлаантан Аанньал көстөн, Кинини бөҕөргөппүтэ. Иисус ис-иһиттэн муунтуйан, ордук кыһаллан үҥпүтэ, Кини көлөһүнэ сиргэ саккырыы тохтор хаан курдуга – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .
45 Үҥэн бүтэн баран, үөрэнээччилэрин кэлэн көрбүтэ, санааҕа хам баттатан, утуйа сыталлара. 46 «Тоҕо утуйа сытаҕыт? – диэбитэ Кини. – Тургутууну тулуйар туһугар, туран үҥүҥ».
Иисус Христоһу тутуу
47 Арай бу этэ турдаҕына, дьон кэлэн иһэрэ көстүбүтэ, инники Уон Иккиэлэртэн биирдэстэрэ Иуда иһэрэ. Кини Иисуһу уураары, ыкса тиийэн кэлбитэ. Иуда «мин кими ууруубун да, ол Иисус буолуоҕа» диэн дьоҥҥо эрдэттэн бэлиэ биэрбит этэ.
48 Иисус киниэхэ эппитэ: «Иуда! Эн Киһи Уолун уурааҥҥын таҥнараҕын дуу?»
49 Онуоха үөрэнээччилэр туох буолан эрэрин өйдөөн: «Тойоммуот! Батаһынан охсуһабыт дуо?» – диэн ыйыппыттара. 50 Биир үөрэнээччитэ архиерей кулутун уҥа кулгааҕын быһа охсубута.
51 «Түксү, тохтооҥ», – диэбитэ Иисус итиэннэ кулут кулгааҕын тарбаҕынан таарыйан үтүөрдэн кэбиспитэ. 52 Онтон Кинини утары мустубут архиерейдарга, Таҥара Дьиэтин харабылын тойотторугар уонна аҕа баһылыктарга эппитэ: «Ороспуойу тутарга дылы, эһиги Миэхэ болоттонон, үөрбэлэнэн кэлбиккит. 53 Мин эһигини кытта күн аайы Таҥара Дьиэтигэр сылдьар этим да, эһиги Миигин тыыппатаххыт; оттон билигин – эһиги кэмҥит, хараҥа былааһа».
Петр мэлдьэһиитэ
54 Иисуһу тутан архиерей дьиэтигэр илдьибиттэрэ. Петр ыраахтан батыһан испитэ. 55 Тиэргэн ортотугар кулуһун оттубуттарыгар дьон уот тула олорбуттара, Петр кинилэр аттыларыгар олорбута. 56 Биир чаҕар кыыс кини уот таһыгар олордоҕуна, одуулаһан баран: «Бу киһи эмиэ Кинини кытта сылдьара», – диэбитэ.
57 «Мин Кинини билбэппин», – диэн Петр кыккыраччы мэлдьэспитэ.
58 Чочумча буолан баран аны атын киһи кинини көрөн эппитэ: «Эн эмиэ итилэр киһилэринэҕин».
«Эчи суох!» – диэбитэ Петр.
59 Чаас кэриҥинэн өссө биир киһи дьаныһан турбута: «Бу Галилея киһитэ, чахчы, Кинини кытта сылдьара».
60 Ол эрээри Петр: «Эн ити тугу этэргин билбэппин», – диэн эмиэ мэлдьэһэн кэбиспитэ. Бу этэ турдаҕына, бөтүүк хаһыытаабыта. 61 Онуоха Айыы Тойон эргиллэн, Петр диэки көрбүтэ; Петр киниэхэ Айыы Тойон «бөтүүк хаһыытыан иннинэ эн миигиттэн үстэ аккаастаныаҥ» диэн эппитин өйдөөн кэлбитэ 62 уонна таска тахсан уйа-хайа суох ытаабыта.
Иисус Христоһу кырбааһын
63 Иисуһу тутан турар дьон Кинини үөҕэн, кырбаан барбыттара. 64 Хараҕын саба баайан баран, сирэйгэ охсуолуу-охсуолуу: «Пророк, эт: ким Эйигин оҕуста?» – дииллэрэ. 65 Уонна араас элбэх куһаҕан тылынан үөхпүттэрэ-түүрбүттэрэ.
Синедриоҥҥа
66 Саҥа күн үүнээтин кытта, норуот аҕа баһылыктара, архиерейдар, сокуонньуттар түмсэн баран, Кинини синедрион иннигэр туруорбуттара. 67 «Эн Христоскун дуо? – диэн ыйыппыттара. – Биһиэхэ эт!»
Иисус эппитэ: «Эттэхпинэ даҕаны, эһиги итэҕэйиэххит суоҕа; 68 оттон ыйыттахпына, Миэхэ хоруйдуоххут суоҕа уонна Миигин босхолуоххут суоҕа+ 22:68 Уонна Миигин босхолуоххут суоҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. . 69 Мантан ыла Киһи Уола Күүстээх Таҥара уҥа өттүгэр олоруоҕа».
70 Маныаха бука бары: «Ол аата Эн Таҥара Уолунаҕын дуо?» – дии түспүттэрэ.
«Ону бэйэҕит эттигит», – диэбитэ Кини.
71 «Бу кэннэ биһиэхэ өссө туох туоһута нааданый? – дэспиттэрэ. – Тугу эппитин бэйэбит иһиттибит!»
23Пилакка илдьии
1 Мунньах дьоно бука бары туран, Кинини Пилакка илдьэн, 2 буруйдаан барбыттара: «Биһиги Кини буруйун арыйдыбыт: Бэйэтин Христос Ыраахтааҕыбын дэнэн норуоппутун иирдэр, император түһээнин төлөөмөҥ диир».
3 Пилат Киниттэн: «Эн, кырдьык, иудей Ыраахтааҕытынаҕын дуо?» – диэн ыйыппыта.
«Эн итинник этэҕин», – Иисус хоруйдаабыта.
4 Архиерейдарга уонна мустубут дьоҥҥо Пилат: «Мин көрдөхпүнэ, бу Киһи туох да буруйу оҥорботох», – диэбитэ.
5 Оттон кинилэр биири этэ турбуттара: «Кини бүтүн Иудея устун үөрэтэн, Галилеяттан маныаха диэри норуоту иирдэр».
Ирокка илдьии
6 Галилея туһунан истэн, Пилат: «Бу Галилея киһитэ дуо?» – диэн ыйыппыта.
7 Кини Иисуһу, Ирод уобалаһыттан төрүттээҕин билэн, ол кэмҥэ Иерусалимҥа кэлэ сылдьар Ирокка ыыппыта.
8 Ирод, Кини туһунан элбэхтик истэн, уруккуттан көрүөн баҕарара, онон Иисуһу көрөн улаханнык үөрбүтэ, туох эмэ дьиктини көрдөрөрө буоллар диэн, иһигэр эрэнэ саныыра. 9 Ирод элбэҕи ыйыталаспытын үрдүнэн, Иисус киниэхэ тугу да хоруйдаабатаҕа. 10 Архиерейдар уонна сокуонньуттар Кинини дьаныардаахтык буруйдаабыттара. 11 Ирод буойуннарыныын Иисуһу атаҕастаан, дуоһуйуор диэри күлүү-элэк оҥостон баран, маанытык таҥыннаран, Пилакка төттөрү ыыппыта. 12 Бу күнтэн ыла урут өстөөх дьон Пилаттаах Ирод доҕордуу буолбуттара.
Өлөрөргө ууруу
13 Пилат архиерейдары, аҕа баһылыктары уонна норуоту мунньан баран, 14 эппитэ: «Эһиги бу Киһини норуоту иирдэр диэн, буруйдаан, миэхэ аҕалбыккыт. Мин эһиги бэйэҕит көрөн турдаххытына, Кинини доппуруостаатым да, ити этэр буруйгутуттан биири даҕаны булбатым; 15 Кинини Ирокка ыыта сылдьыбыппар Ирод эмиэ тугу да булбата+ 23:15 Кинини Ирокка ыыта сылдьыбыппар Ирод эмиэ тугу да булбата – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Ирод эмиэ, туох да буруйу булбакка, Кинини төттөрү ыытта». . Өлөрөргө ууруллар ханнык эмэ буруйу оҥорбута көстүбэтэ, 16 онон накаастатан баран, босхолуом».
17 Бырааһынньыкка Пилат кинилэргэ биир хаайыылааҕы босхолуохтааҕа+ 23:17 Бырааһынньыкка Пилат кинилэргэ биир хаайыылааҕы босхолуохтааҕа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .
18 Норуот күргүөмүнэн: «Кини өллүн! Биһиэхэ Варавваны босхолоо!» – диэн үөгүлээн барбыта. (19 Варавва, куоракка өрө турууну тэрийэн, киһини өлөрөн, хаайыыга сытара.) 20 Пилат Иисуһу босхолуон баҕаран, кинилэртэн хат ыйыппыта. 21 Кинилэр биири үөгүлүү турбуттара: «Кириэскэ тиир, кириэскэ тиир – Кинини!»
22 Пилат үсүһүн эппитэ: «Кини туох куһаҕаны оҥорбутай? Өлөрөргө ууруллар буруйу оҥорботох, онон накаастаан баран – босхолуом».
23 Онуоха күүстэрин муҥунан хаһыытаһан, Иисуһу кириэскэ тиирэри модьуйбуттара; онон кинилэр уонна архиерейдар хаһыылара+ 23:23 Кинилэр уонна архиерейдар хаһыылара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «уонна архиерейдар хаһыылара» диэн тыллар суохтар. баһыйан, 24 Пилат көрдөһүүнү толорорго быһаарыммыта. 25 Көрдүүр киһилэрин – аймалҕаны таһаарбытын, киһини өлөрбүтүн иһин хаайыллыбыт Варавваны – Пилат босхолообута, оттон Иисуһу кинилэр илиилэригэр биэрбитэ.
Кириэскэ тиирии
26 Кинини өлөрө илдьэн иһэннэр, Киринеяттан төрүттээх Симон диэн киһини, ходуһаттан истэҕинэ, Иисус кириэһин сүктэрээри, аара тутан ылбыттара. 27 Иисуһу үтүмэн үгүс киһи батыһан иһэрэ, дьахталлар, Кинини аһынан, түөстэрин кырбана-кырбана, ытаһаллара. 28 Иисус кинилэргэ хайыһан эппитэ: «Иерусалим кыргыттара! Миигиттэн ытаһымаҥ, бэйэҕититтэн уонна оҕолоргутуттан ытаһыҥ. 29 „Оҕоломмоттор, төрөөбөт киэлилээхтэр, эмтэрбэт эмиийдээхтэр дьоллоохтор!“ – диир күннэрэ кэлэн иһэллэр. 30 Оччоҕо хайаларга: „Үрдүбүтүгэр сууллуҥ!“, булгунньахтарга: „Биһигини саһыарыҥ!“ – диир буолуохтара. 31 Киил маһы маннык кэбилиир буоллахтарына, хаппыт мас хайдах буолуой?»
32 Кинини кытта икки бүрүстүүпүнньүгү өлөрө илдьибиттэрэ. 33 «Бас уҥуоҕа» диэн ааттаах сиргэ кэлэн, Иисуһу уонна бүрүстүүпүнньүктэри тиирбиттэрэ: биирдэрин Кини уҥа өттүгэр, атынын – хаҥас өттүгэр.
34 Иисус эппитэ: «Аҕаа! Бырастыы гын кинилэри – тугу гыналларын билбэттэр».
Түөрэх бырахсаннар, таҥаһын үллэстибиттэрэ. 35 Маны норуот көрөн турбута. Аҕа баһылыктар элэк оҥостон этэллэрэ: «Атыттары быыһыыра дии, Таҥара талбыт Христоһа буоллаҕына Бэйэтин быыһаннын!»
36 Буойуннар эмиэ күлүү гынан, уксууһу уоһугар үҥүлүтэ-үҥүлүтэ: 37 «Иудей Ыраахтааҕыта буоллаххына, Бэйэҕин быыһан!» – дэһэллэрэ.
38 Кириэскэ Кини үрдүнэн: «Бу иудей Ыраахтааҕыта», – диэн гректии, латыынныы, еврейдии+ 23:38 Гректии, латыынныы, еврейдии – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. сурук турара.
39 Кириэскэ ыйаабыт бүрүстүүпүнньүктэриттэн биирдэстэрэ Кинини: «Эн, Христос буоллаххына, Бэйэҕин уонна биһигини быыһаа!» – дии-дии үөҕэ турбута.
40 Атына киһитин буойан этэрэ: «Бэйэҥ эмиэ итинник буруйданан баран, Таҥараттан куттаммаккын дуо? 41 Биһиги сөпкө буруйданныбыт, тугу оҥорбуппутугар сөптөөҕү ыллыбыт, оттон Кини буоллаҕына туох да куһаҕаны оҥорботоҕо». 42 Онтон Иисустан көрдөспүтэ: «Тойонуом, Саарыстыбаҕар тиийдэххинэ, миигин санаар!»
43 Иисус киниэхэ эппитэ: «Кырдьыгы эйиэхэ этэбин: эн күн бүгүн Миигинниин ырайга буолуоҥ».
Иисус Христос өлүүтэ
44 Күнүс алта чаас саҕана сир үрдүнэн им балай хараҥа бүрүүкээн, тоҕуска диэри+ 23:44 Күнүс алта чаас саҕана... тоҕуска диэри – күн ортотуттан күнүс үс чааска диэри. ыаһыран турбута: 45 күн хараара өлбүтэ, Таҥара Дьиэтин иһинээҕи таҥас быыс ортотунан хайа барбыта.
46 Иисус улаханнык: «Аҕаа! Тыыммын Эйиэхэ туттарабын», – диэт, тыына быстыбыта.
47 Туох буолбутун барытын көрөн турбут сотник Таҥараны айхаллаан баран: «Чахчы да бу Кырдьыксыт Киһи эбит!» – диэбитэ.
48 Кэлбит дьон буолбуту көрөн, айманан, түөстэрин кырбана-кырбана, тарҕаспыттара. 49 Маны Иисуһу билэр дьон бары уонна Кинини Галилеяттан ыла батыһан кэлбит дьахталлар ыраахтан көрөн турбуттара.
Иисус Христоһу харайыы
50 Биир үтүө санаалаах, кырдьыгынан олорор Иосиф диэн ааттаах Сүбэ чилиэнэ – 51 кинилэр куомуннаһыыларыгар кыттыгаһа суох, бэйэтэ эмиэ Таҥара Саарыстыбатын кэтэһэр киһи – 52 Пилакка кэлэн, Иисуһу ылаары көрдөспүтэ. 53 Көҥүллэтэн баран, Кинини кириэстэн арааран таҥаһынан суулаабыта уонна очуоска оҥо хаһан оҥоһуллубут, ким да харайылла илик хаспах хоруобугар сытыарбыта. 54 Ол бээтинсэ күн киэһэтэ, субуота үүнэн эрэр кэмэ этэ. 55 Галилеяттан кэлсиспит дьахталлар батыһан тиийэн, Иисуһу харайалларын көрбүттэрэ; 56 ол кэнниттэн төннөн кэлэн, үчүгэй сыттаах арыыларын, оҕунуохтарын бэлэмнээбиттэрэ; Сокуон быһыытынан ити кэннэ субуотаҕа тугу да гымматахтара.
24Тиллии
1 Нэдиэлэ бастакы күнүгэр бэрт эрдэ, бэлэмнээбит үчүгэй сыттаах арыыларын ылан, дьахталлар хоруопка кэлбиттэрэ; кинилэри кытта атыттар эмиэ бааллара+ 24:1 Кинилэри кытта атыттар эмиэ бааллара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. . 2 Арай көрбүттэрэ, хаспах айаҕын сабыы тааһа туора анньыллан турара. 3 Кинилэр иһирдьэ киирэннэр, Айыы Тойон Иисуһу булбатахтара. 4 Туох буолбутун өйдөөбөккө турдахтарына, иннилэригэр сандаархай маҥан таҥастаах икки киһи баар буолбута.
5 Олор, дьахталлар кутталларыттан умса көрбүттэригэр, эппиттэрэ: «Тыыннааҕы тоҕо өлбүттэр ортолоругар көрдүүгүт? 6 Кини манна суох – тиллибитэ! Өссө Галилеяҕа сылдьан эһиэхэ тугу эппитин өйдөөҥ: 7 Киһи Уола аньыылаах дьон илиитигэр бэриллэн тиириллэн баран, үһүс күнүгэр тиллиэхтээх диэбитин».
8 Дьэ онно Кини тугу эппитин өйдөөн кэлбиттэрэ; 9 хоруоптан төннөн кэлэн, тугу көрбүттэрин Кини уон биир үөрэнээччилэригэр уонна атыттарга барыларыгар кэпсээбиттэрэ. 10 Бу Мария Магдалина, Иоанна, Иаков ийэтэ Мария этилэр. Кинилэри кытта бииргэ сылдьыбыт дьахталлар эмиэ Апостолларга ситинник эппиттэрэ. 11 Апостоллар кинилэр тылларын сымыйарҕаан итэҕэйбэтэхтэрэ. 12 Арай Петр туран хаспахха сүүрбүтэ; тиийэн иһирдьэ өҥөйбүтэ, сууламмыт таҥас эрэ сытара; кини ону көрөн, сөҕө-махтайа саныы-саныы, төттөрү барбыта.
Эммаус суолугар
13 Ол күн икки үөрэнээччитэ, Иерусалимтан көстөн ордук ыраах Эммаус диэн дэриэбинэҕэ баран иһэн, 14 бу буолбут түбэлтэ туһунан кэпсэппиттэрэ. 15 Ол кэпсэтэ истэхтэринэ, Иисус чугаһаан кэлэн, кинилэрдиин аргыстаһан барбыта. 16 Кинилэр, харахтара бааллан, Иисуһу билбэтэхтэрэ.
17 «Бу туох туһунан кэпсэтэ иһэҕит, туохтан санаарҕаатыгыт?» – диэн ыйыппыта Иисус.
18 Клеопа диэн ааттаах киһи эппитэ: «Бу күннэргэ Иерусалимҥа туох буолбутун Эн эрэ билбэккэ сылдьаҕын быһыылаах».
19 «Туох буолбутун?» – диэн ыйыппыта Иисус.
«Назарет Иисуһун туһунан этэбит, – диэбиттэрэ. – Кини Таҥараҕа уонна бар дьоҥҥо тылынан-өһүнэн да, дьайыытынан да кыаҕын биллэрбит Пророк этэ. 20 Ону биһиги архиерейдарбыт, тойотторбут тутан ылан, өлөрөргө ууран, кириэскэ тиирбиттэрэ. 21 Биһиги буоллаҕына Кинини, Израилы босхолуохтаах диэн, эрэнэ саныырбыт. Ол эрээри өссө маннык баар: бу түбэлтэ буолбута үһүс күнүгэр барда, 22 оттон бүгүн сорох дьахталларбыт биһигини сөхтөрдүлэр: сарсыарда эрдэ хоруобар тиийэн, 23 Бэйэтин булбатахтар; онтон төннөн кэлэн, онно Аанньаллары көрбүттэрин кэпсээтилэр. Аанньаллар Кинини тыыннаах диэбиттэр. 24 Биһиги сорох дьоммут хоруопка бара сылдьыбыттара – кырдьык, барыта дьахталлар кэпсээбиттэрин курдук этэ: Кинини Бэйэтин көрбөтөхтөр».
25 Иисус эппитэ: «Оо, толкуйа да суох дьоҥҥут! Пророктар эппиттэрин барытын итэҕэйэргит дьэ ыарахан буолар эбит. 26 Христос ити курдук эрэйи-буруйу көрөн баран, албан аатырыахтаах этэ буолбат дуо?»
27 Иисус, Моисейтан уонна бары пророктартан саҕалаан, Суруйууларга Кини туһунан этиллибити барытын быһаара испитэ. 28 Тиийиэхтээх дэриэбинэлэригэр чугаһаан кэлбиттэрэ; Кини хайдах эрэ ааһа барыах курдук гыммыта. 29 Онуоха аргыстара Кинини тохтотон: «Күн киэһэрдэ, биһигини кытта манна хаал», – диэбиттэрэ. Онон дьиэҕэ киирсэн, кинилэри кытта хаалбыта. 30 Аһаары олорбуттарыгар Кини килиэби ылан алҕаан баран, тоһутан кинилэргэ биэрбитэ. 31 Дьэ онуоха харахтара аһыллан, Кини Кимин билбиттэрэ, ол гынан баран Иисус кинилэргэ көстүбэт буолан хаалбыта.
32 «Ол да иһин, аара суолга биһиэхэ кэпсии, Суруйуулары быһаара истэҕинэ, сүрэхпит өрүкүйбэтэҕэ этэ дуо?» – дэһиспиттэрэ. 33 Кинилэр сонно туран Иерусалимҥа төннүбүттэрэ; тиийэн уон биир Апостол уонна атын үөрэнээччилэр түмсүбүт дьиэлэригэр киирбиттэригэр, 34 анарааҥҥылар: «Айыы Тойон чахчы тиллибит, аны Симоҥҥа көһүннэ», – дии тоһуйбуттара. 35 Онуоха кинилэр эмиэ аара суолга туох буолбутун, ол кэннэ килиэп тоһута турдаҕына, Кинини билбиттэрин кэпсээбиттэрэ.
Иисус Христос үөрэнээччилэригэр көстүүтэ
36 Бу туһунан кэпсэтэ олордохторуна, Иисус кинилэр ортолоругар Бэйэтинэн баар буолан: «Эһиэхэ эйэ буоллун!» – диэбитэ. 37 Кинилэр, тыыны көрдүбүт дии санаан, уолуйа куттаммыттара.
« 38 Тоҕо куттанаҕыт? – диэбитэ Иисус. – Тоҕо саарбахтыы саныыгыт? 39 Илиибин-атахпын да көрүҥ: бу Мин Бэйэбинэн турабын. Кэлиҥ, таарыйан да көрүҥ: тыын этэ-сиинэ, уҥуоҕа суох, оттон Мин хайдахпыный?» 40 Инньэ диэн баран, кинилэргэ илиитин, атаҕын көрдөрбүтэ. 41 Үөрбүттэрэ бэрдиттэн итэҕэйбэккэ, бэркиһии турдахтарына, Иисус: «Манна туох эмэ астааххыт дуо?» – диэн ыйыппыта. 42 Үтүллүбүт балык кырбаһа уонна мүөт+ 24:42 Уонна мүөт – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. баарын ылан биэрбиттэрин, 43 көрөн турдахтарына, ылан сиэбитэ.
44 «Өссө эһигини кытта сылдьан Моисей Сокуонугар, Пророктарга, Саалтыырга Мин туспунан суруллубут туолуохтаах диэн эппитим бу туолла», – диэбитэ Иисус. 45 Итиэннэ Суруйуулары өйдүүр гына өйдөрүн арыйан баран, эппитэ: « 46 Суруйууларга этиллибитинэн, Христос эрэйи-буруйу көрөн өлөн баран, үһүс күнүгэр тиллиэхтээх этэ; 47 Иерусалимтан ыла саҕалаан, аньыыны-хараны бырастыы гыннарарга, аньыыны билинэн Таҥараҕа эргиллэргэ бары омуктары Кини аатыттан үөрэтиллиэхтээх. 48 Маныаха барытыгар эһиги туоһу буолаҕыт. 49 Аҕам тугу биэриэх буолбутун Мин эһиэхэ ыытыаҕым; онон үөһэттэн күүс ылыаххытыгар диэри, эһиги Иерусалимҥа сылдьыҥ».
Иисус Христос Халлааҥҥа барыыта
50 Иисус үөрэнээччилэрин куораттан таһааран Вифанияҕа илдьибитэ; онно тиийэн баран, икки илиитин өрө уунан туран, кинилэри алҕаабыта. 51 Алгыы туран, улам тэйдэр-тэйэн, Халлааҥҥа өрө тахсан барбыта. 52 Үөрэнээччилэрэ Киниэхэ сүгүрүйэн баран, улуу үөрүүнү үөрэн, Иерусалимҥа төннөн кэлбиттэрэ. 53 Кинилэр Таҥараҕа айхал, алгыс этэн, өрүү Таҥара Дьиэтигэр сылдьаллара. Аминь+ 24:53 Алгыс , аминь – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. .