ИАКОВ

СИБЭТИЭЙ ИАКОВ АПОСТОЛ ИЛДЬИТ СУРУГА

¹ Омуктар ортолоругар тарҕанан олорор уон икки аҕа ууһугар Таҥара уонна Айыы Тойон Иисус Христос кулуттарыттан – Иаковтан эҕэрдэ.

Итэҕэл уонна муударас

² Бырааттарыам, итэҕэлгитин тургутуу тулууру үөскэтэрин билэн туран, эһигини холоон көрөр араас ыарахаттар күһэйдэхтэринэ, ону барытын улуу үөрүүнэн көрсөр буолуҥ. ⁴ Эһиги бары өттүнэн ситэн-хотон, туох да итэҕэһэ суох буоларгыт туһугар, тулууургутун тиһэҕэр тиийэ мүччүрүтүө суохтааххыт. ⁵ Өскөтүн эһигиттэн хайаҕыт эмэ муудараһа тиийбэт буоллаҕына, ону кини Таҥараттан көрдөстүн, оччоҕо барыларыгар дьэллэмник, сэмэтэ-суҥхата суох биэрэр Таҥара киниэхэ муударай өйү биэриэҕэ. ⁶ Ол эрээри кини Таҥараттан көрдөһөрүгэр, кыратык да саарбахтаабакка, дириҥник итэҕэйэн туран көрдөстүн. Саарбахтыыр киһи муора долгунун курдук: тыал кинини таптаабытынан ытыйар, уҥа-хаҥас быраҕаттыыр. ⁷ Оннук киһи Айыы Тойонтон тугу эмэ ылыам этэ диэн санамматын даҕаны. ⁸ Бигэ санаата суох киһи бары суолугар барытыгар мунаах буолар.

⁹ Биир итэҕэллээх дьадаҥы бырааттарбыт – Таҥара кинилэри үрдэтэриттэн үөрүөхтээхтэр, ¹⁰ оттон баай киһи – Таҥара кинини намтатарыттан үөрүөх тустаах, тоҕо диэтэххэ, кини баайа-дуола, сибэкки от курдук, кылгас үйэлээх. ¹¹ Күн тахсан өҥүрүк куйаас түстэҕинэ, сибэкки умнаһа куура хатан, кэрэ бэйэтэ кэхтэрин, сибэккитэ түһэрин курдук, баай киһи эмиэ түбүгүн үгэнигэр кэхтиэҕэ.

¹² Аньыыга тардар моһоллору тулуурдаахтык туораабыт киһи алгыстаах: оннук киһи тургутууну тулуйан баран, Айыы Тойон+ 1:12 Айыы Тойон – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Таҥара». Мэнньиэс (нууч. венец) – күрэхтэһиигэ кыайбыт киһи төбөтүгэр кэтэр венога. Кинини таптыыр дьоҥҥо биэриэх буолан эрэннэрбит олоҕун мэнньиэһин ылыаҕа. ¹³ Аньыы угаайытыгар киирэн биэрээччи «Миигин Таҥара угуйар» диэбэтин: Таҥара куһаҕаҥҥа умсугуйбат уонна кими да аньыыга уккуйбат. ¹⁴ Ханнык баҕарар киһи бэйэтин аньыылаах баҕатын батыһан, ол умсулҕаныгар ылларан, аньыы угаайытыгар киирэн биэрэр; ¹⁵ имэҥнээх баҕа санаа аньыыны үөскэтэн төрөтөр, оттон аньыы, улааттар-улаатан, өлүүгэ тиэрдэр.

¹⁶ Онон, таптыыр бырааттарым, бэйэҕитин албыннанымаҥ. ¹⁷ Сиргэ баар бары үтүөнү, эҥкилэ суох үчүгэй бэлэҕи барытын күнү, ыйы, сулустары айбыт Аҕа Таҥара бэлэхтиир; Кини хаһан да кубулуйбат, Киниэхэ уларыйыы күлүгэ да түспэт. ¹⁸ Таҥара биһигини, Кини саҥа айымньыларыттан бастакылара буоларбыт туһугар, кырдьыктаах тыл көмөтүнэн төрөппүтэ.

Таҥара тылын истии уонна толоруу

¹⁹ Онон, таптыыр бырааттарым+ 1:19 Онон, таптыыр бырааттарым – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Онон өйдөөҥ, таптыыр бырааттарым». , хайаҕыт да истэргэ чуор, саҥарарга бытаан, уордайарга нэс буолуохтаах. ²⁰ Уордайар киһи Таҥара кырдьыгын оҥорор кыаҕа суох. ²¹ Онон бары кири-хары, сөҥөн сылдьар өс санааны киэр анньан, бу сүрэххитигэр олордуллан дууһаҕытын быыһыыр кыахтаах тылы улгумнук ылыныҥ. ²² Истибиккитинэн эрэ муҥурданан, бэйэҕитин албыннанымаҥ, истибит тылгытын тутуһуҥ. ²³ Таҥара тылын истэр эрээри, толорбот киһи сиэркилэҕэ көрүнэр киһи курдук: ²⁴ кини күлүгүн көрүнэ түһэн баран – тэйдэ да, сонно дьүһүнүн-бодотун умнан кэбиһэр. ²⁵ Оттон киһиэхэ көҥүлү биэрэр эҥкилэ суох сокуон ис дьиҥин сыныйан өйдүүр уонна ону толорор киһи умнуган истээччи буолбатах, кини истибит тылын толорор, онон тугу гынарыгар барытыгар алгыстаах буолуо.

²⁶ Эһигиттэн хайаҕыт эрэ Таҥараҕа бэриниилээхпин дэнэ сылдьан, тылын кыана туттубат буоллаҕына, ол аата бэйэтин албыннанар – кини Таҥараҕа бэриниилэммитэ туохха да турбат. ²⁷ Кыһалҕа кыһарҕана хаарыйар тулаайахтарыгар, огдооболоругар көмөлөһүү, бэйэни аньыылаах дойду кириттэн харыстаныы – бу баар Аҕа Таҥара иннигэр ыраас, омсото суох дьиҥ бэриниилээх буолуу.

Сирэй көрбөх буолууттан сэрэтии

¹ Бырааттарым! Килбиэннээх Айыы Тойоммутун Иисус Христоһу итэҕэйэр дьон сиэринэн эһиги киһиэхэ барытыгар биир тэҥ үтүө сыһыаннаах буолуҥ. ² Арай мустан олордоххутуна, тарбаҕын аайы кыһыл көмүс биһилэхтээх сиэдэрэй бэйэлээх баай киһи уонна илбирийбит таҥастаах дьадаҥы киһи киирдиннэр. ³ Эһиги баайдык таҥныбыт киһини көрөн: «Баһаалыста, манна кэлэн олор», – диэн ыҥыран баран, дьадаҥыга: «Эн антах тур» биитэр «Кэл бэттэх, атаҕым аттыгар олор», – диэтэххитинэ, ⁴ искитигэр араарсыыны таһааран, мөкү судьуйалыы быһыыланаҕыт буолбатах дуо?

⁵ Истиҥ эрэ, таптыыр бырааттарым, Таҥара дьадаҥы дьону – итэҕэлинэн байытаары, Кинини таптыыр дьоҥҥо эрэннэрбит Саарыстыбатыгар киллэрээри – талан ылбыта этэ буолбатах дуо? ⁶ Эһиги буоллаҕына дьадаҥылары сэнээтигит. Баайдар эһигини атаҕастыыллар, суукка биэрэллэр буолбат дуо? ⁷ Эһиги итэҕэйэн ылыммыт үтүөкэн ааккытын баһааҕырдааччылар эмиэ кинилэр буолбатахтар этэ дуо? ⁸ Өскөтүн эһиги Суруйууларга этиллибит «Чугастааҕыгын, бэйэҕин таптыырыҥ курдук, таптаа» диэн үрдүкү сокуону толорор буоллаххытына, үтүө суолу тутуһаҕыт. ⁹ Оттон киһини кимиттэн-тугуттан көрөн сыһыаннаһар буоллаххытына, эһиги аньыыны оҥороҥҥут, Сокуон иннигэр буруйдаах буолан тахсаҕыт. ¹⁰ Сокуону бүттүүнүн тутуһар эрээри, бииригэр эмэ аньыыны оҥорор киһи барытыгар буруйдаах буолар. ¹¹ «Көссүүлэһимэ» диэбит Таҥара «өлөрүмэ» диэн эмиэ эппитэ, онон эн көссүүлэспэт эрээри, өлөрөр түбэлтэҕэр син биир Сокуону кэһэҕин. ¹² Эһиги тылгыт-өскүт, быһыыгыт-майгыгыт, тугу гынаргыт барыта көҥүл Сокуонунан дьүүллэниэхтээх дьон сиэринэн буолуохтаах. ¹³ Амараҕа суох дьон бэйэлэрэ амараҕа суохтук дьүүллэниэхтэрэ; оттон амарах быһыы дьүүлгэ турбат.

Итэҕэл уонна дьайыы

¹⁴ Бырааттарыам, итэҕэйэбин диир киһи онтуката олорор олоҕуттан көстүбэт буоллаҕына, кини итэҕэйбитэ туох көдьүүстээх буолуой? Ол итэҕэлэ кинини өрүһүйүөн сөп дуо? ¹⁵ Өскөтүн биир итэҕэллээх быраата дуу, балта дуу таҥнар таҥаһа биитэр аһыыр аһа суох буола сылдьалларын көрө-көрө, ¹⁶ хайаҕыт эмэ «Чэ, эйэни кытта барыҥ, ичигэстик таҥна, үчүгэйдик аһыы-сии сылдьыҥ» диэн баран, аһыылларыгар ас, таҥналларыгар таҥас бэрсибэтэҕинэ, ити эппитэ туох туһалаах буолуой? ¹⁷ Син ол кэриэтэ итэҕэл эмиэ туох да үтүө дьайыыта суох аҥаардас буоллаҕына – өлбүт итэҕэл.

¹⁸ Баҕар, ким эрэ: «Сороххо итэҕэйэр кыах, оттон сороххо үтүөнү оҥорор кыах бэриллэр», – диэҕэ. Оччоҕо мин киниэхэ этиэм: «Ол дьайыыта суох итэҕэлгин миэхэ көрдөр, оттон мин итэҕэлбин эйиэхэ олохпунан көрдөрүөм». ¹⁹ Эн Таҥара биир диэн итэҕэйэҕин. Бэрт сөп, абааһылар эмиэ итэҕэйэллэр, бэл кутталларыттан салыбырас буолаллар. ²⁰ Оттон эн, оттомо суох киһи, дьайыыта суох итэҕэл өлбүт+ 2:20 Өлбүт – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «кураанах». итэҕэл буоларын билиэххин баҕараҕын дуо? ²¹ Өбүгэбит Авраам уолун Исаагы сиэртибэнньиккэ ууран Таҥара биһирэбилин ылбыта буолбат дуо? ²² Итэҕэлэ кини дьайыытыгар көмөлөспүтүн, оттон дьайыыта итэҕэлин муҥутуурдук ситэрэн-хоторон биэрбитин эн көрбөккүн дуо? ²³ Итинэн Суруйууларга этиллибит туолбута: «Авраам Таҥараны итэҕэйбитэ, ол иһин Таҥара кинини кырдьыксыт киһинэн билиммитэ». Онон Авраам Таҥара доҕорунан ааттаммыта. ²⁴ Киһи аҥаардас итэҕэлинэн эрэ буолбакка, дьайыытынан эмиэ быыһанарын көрбөккүт дуо? ²⁵ Содур дьахтар Раав эмиэ, чуҥнуу кэлбит Израиль дьонун дьиэтигэр саһыаран баран, атын суолунан куоттаран биэрэн быыһаммыта буолбат дуо? ²⁶ Киһи тыына быһыннаҕына, этэ-сиинэ өлүк эрэ буолан хааларын курдук, үтүө дьайыыта суох итэҕэл эмиэ – өлбүт итэҕэл.

Тылы кыана туттуу туһунан

¹ Бырааттарым, бары үөрэтээччи буоларга дьулуһумаҥ. Билэргит курдук, биһиги, үөрэтэр дьон, ордук кытаанахтык дьүүллэниэхпит, ² тоҕо диэтэххэ аньыыны бука бары элбэхтик оҥоробут. Ким аньыыны саҥарбат – ол бүтүн бэйэтин үүннүүр-тэһиинниир сиппит-хоппут киһи. ³ Холобур, биһиги аты айааһаары айаҕар үүн кэтэртэхпитинэ, бүтүн бэйэтин салайар кыахтанабыт. ⁴ Эбэтэр хараабылы ылан көрүҥ: хайдахтаах курдук улаханый, хайдахтаах күүстээх тыал кинини хамсатарый! Ол эрээри итинник сүүнэ хараабыл биир кыракый уруулга салайтаран, куормаһыт ханна баҕарбытын хоту устар. ⁵ Киһи тыла эмиэ ситигирдик: кып-кыракый эрээри, арбанара хара баһаам. Санаан көрүҥ: быычыкаайык уот кыыма түһэн, төһөлөөх элбэх ойууру сиирий! ⁶ Тыл эмиэ уот, биһиги эппитигэр-хааммытыгар баар аньыы-хара эйгэтэ; тылбыт бүтүн бэйэбитин киртитэр, гееннаттан умайар буолан, олохпут эргимтэтин бүтүннүүтүн уоттуур. ⁷ Ханнык баҕарар кыыл-сүөл, көтөр, үөн-көйүүр уонна байҕал харамайдарын айылҕатын киһи айылҕата сыһытар кыахтаах, сыһыппыта даҕаны, ⁸ арай бэйэтин тылын ким да сыһытар кыаҕа суох: бу – өлөрөр сүлүһүнү толору иҥэриммит, туохха да кыайтарбат хара дьай. ⁹ Тылбытынан биһиги Аҕа Таҥараны+ 3:9 Таҥараны – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойону». айхаллыыбыт, эмиэ тылбытынан Таҥараҕа холоонноон айыллыбыт дьону кырыыбыт. ¹⁰ Биир киһи уоһуттан алгыс да, кырыыс да суккуллар. Бырааттарыам, хайдах да итинник буолуон сатаммат. ¹¹ Биир дьүүктэттэн икки араас уу – аһыы туустаах уонна ньулуун уу – тэҥҥэ сүүрүө дуо? ¹² Бырааттарыам, смоковницаҕа маслина, виноградка смоква үүммэтин курдук, туустаах уонна ньулуун уу биир дьүүктэттэн сүүрбэт.

Үөһэттэн бэриллэр муударас

¹³ Эһигиттэн хайаҕыт муударай өйдөөҕүй, дириҥ толкуйдааҕый? Кини онтукатын үтүөкэн олоҕунан, муударай өйө үөскэппит көрсүө-сэмэй майгытынан көрдөрдүн. ¹⁴ Оттон сүрэххитигэр бэрт былдьаһар хара санааны иҥэринэн, киҥҥит-хааҥҥыт холло сылдьар буоллаҕына, хайҕана барымаҥ, кырдьыгы балыйан сымыйалаамаҥ. ¹⁵ Онтукаҕыт үөһэттэн түһэр муударас буолбатах, сирдээҕи өй, киһи муудараһа, абааһы өйө. ¹⁶ Ханна ордугурҕааһын, киҥнэнии баар да, онно хайаан да сатарыйыы, бары куһаҕан барыта баар буолар. ¹⁷ Оттон үөһэттэн түһэр муударас, бастатан туран, ыраас, ол кэннэ эйэ-дэмнээх, сэмэй, истигэн, өрүүтүн амарах, өрүүтүн үтүөнү оҥорор, кырдьыгы тутуһар, истиҥ-иһирэх буолар. ¹⁸ Эйэни олохтуур дьон эйэ-дэмнээхтик ыспыт сиэмэлэриттэн кырдьык үүнүүтүн өлгөмнүк ылыахтара.

Бу дойдулуун доҕордоһуу – Таҥараҕа өстөнүү

¹ Эһиги өстөһүүгүт, иирсээҥҥит барыта хантан күөдьүйэн тахсарый? Эккитигэр-хааҥҥытыгар охсуһар кыдьыктаргытыттан буолбатах дуо? ² Тугу эрэ баҕараҕыт да, баҕарбыккыт эһиэхэ кэлбэт, суох, ол иһин эһиги өлөрсөҕүт. Ордугургуугут да, кыайан ситиспэккит; иирсэҕит, өстөһөҕүт да, Таҥараттан көрдөспөт буолаҥҥыт, туоххут да суох. ³ Көрдөһөргүтүгэр эһиги үтүөҕэ дьулуһан буолбакка, таҕылгытын тарҕатаары көрдөһөҕүт, ол иһин эһиэхэ бэриллибэт. ⁴ Оо, содурдар! Бу аньыылаах дойдулуун доҕордоһуу Таҥараҕа өстөнүү буоларын билбэт үһүгүт дуо? Онон, ким бу аньыылаах дойдуну кытта доҕордоһуон баҕарар, ол Таҥараҕа өстөөх буолар. ⁵ Эбэтэр «Таҥара биһиги испитигэр олохсуппут Тыына, күнүүлүөҕэр диэри, таптыыр» диэн Суруйууларга этиллибит тыл өскүөрүтүн эрэ тыл дии саныыгыт дуу? ⁶ Ол эрээри соччонон Таҥара өлгөм илгэлээх үтүөнү биэрэр. «Таҥара үрдүктүк сананааччыларга утарылаһар, сэмэйдэргэ үтүөтүк сыһыаннаһар» диэн ол иһин этиллибитэ.

⁷ Онон Таҥараҕа бас бэриниҥ, адьарайга утарылаһыҥ, оччоҕо адьарай эһигиттэн тэскилиэ. ⁸ Таҥараҕа чугаһааҥ, оччоҕо Таҥара эһиэхэ эмиэ чугаһыа. Аньыылаахтар, илиигитин ыраастаныҥ, халбаҥнааччылар, сүрэххитин көннөрүнүҥ. ⁹ Кэмсиниҥ, ытааҥ, аймаһыйыҥ – күлүүт ытабылга, үөрүүгүт кутурҕаҥҥа кубулуйуохтун. ¹⁰ Айыы Тойон иннигэр сыһыйыҥ, оччоҕо Кини эһигини үрдүктүк тутуо.

¹¹ Бырааттарыам, бука диэн бэйэ-бэйэҕитин холуннарсыбат буолуҥ. Быраатын холуннарар, дьүүллүүр киһи Сокуону холуннарар, Сокуону дьүүллүүр; ол аата эн Сокуону толорооччу буолбакка, хайыы-үйэ бэйэҥ судьуйа буолан хаалаҕын. ¹² Сокуон Таһаарааччы уонна Судьуйа биир эрэ баар: Кини эрэ өрүһүйэр, Кини эрэ өлөрөр кыахтаах. Оттон эн атын киһини дьүүллүүр кимҥиний-туоххунуй?

Улаханнык сананааччылары сэрэтии

¹³ Билигин эһиги, «бүгүн-сарсын маннык куоракка баран, сыл буолан, эргинэн барыс киллэриниэхпит» дэһээччилэр, миигин истиҥ! ¹⁴ Эһигини бэл сарсын туох күүтэрин билбэккит буолбат дуо? Эһиги олоххут диэн тугуй? Быстах кэмҥэ тахса түһэн баран, уостан хаалар паар буолбатах дуо? ¹⁵ Оттон эһиги буоллаҕына «Айыы Тойон биэрдэҕинэ, тыыннаах буоллахпытына, ону да оҥоруохпут, маны да ситэриэхпит» диир оннугар, ¹⁶ бэрдимсийэр идэҕитинэн киһиргэнэҕит: итинник киһиргэнии барыта аньыы буолар. ¹⁷ Онон үтүөнү хайдах оҥорору билэ-билэ, ону оҥорбот киһи аньыыны оҥорор.

Баайдары сэрэтии

¹ Аны билигин, баайдар, миигин истиҥ! Эһиги ытааҥ-соҥооҥ, аймаһыйыҥ: эһиэхэ аана суох алдьархай ааҥнаан иһэр. ² Муспут баайгыт-дуолгут барыта илдьи сытыйбыт, таҥаскытын-сапкытын көйүүр сиэбит, ³ кыһыл да, үрүҥ да көмүскүт дьэбин буолбут – ол дьэбинэ эһигини утары туоһу буолан, эккитин-сииҥҥитин уот курдук түрүтэ сиэҕэ. Эһиги тиһэх күҥҥүтүгэр анаан кылаат мунньуммуккут! ⁴ Бааһынаҕытын көрбүт-харайбыт үлэһиттэргит хамнастарын төлөөбөккөҕүт, ити энэлийэр саҥалара эҥсиллэр, кинилэр энэлгэннэрэ хайыы-үйэ Айыы Тойон Саваоф+ 5:4 Саваоф (евр.) – «Халлаан сэриитин Тойоно». кулгааҕар тиийдэ! ⁵ Эһиги сиргэ байан-тайан олорбуккут, дуоһуйуоххутугар диэри көччүйбүккүт, идэһэ буолардыы, сүрэххит сыаланыар диэри, уойбуккут. ⁶ Эһиги кырдьыксыттары дьүүллээн өлөрбүккүт. Кинилэр эһиэхэ утарыласпатахтара.

Тулуурдаах буолуу уонна Таҥараҕа үҥүү

⁷ Онон, бырааттарыам, Айыы Тойон кэлиэр диэри, мөлтөөн-ахсаан биэримэҥ, тулуурдаах буолуҥ. Көрбөккүт дуо бурдук сирин оҥорооччу, сиртэн күүтүүлээх үүнүүтүн ылыар диэри, күһүҥҥү да, сааскы да ардаҕы хайдах курдук тулуурдаахтык күүтэрин! ⁸ Эһиги эмиэ ол курдук тулуурдаах буолуҥ, кытаанах санааланыҥ – Айыы Тойон кэлэрэ чугаһаата. ⁹ Дьүүлгэ турбат туһугар, бырааттарыам, бэйэ-бэйэҕитин сэмэлэспэт-суҥхаласпат буолуҥ: Судьуйа хайыы-үйэ субу ааҥҥа кэлэн турар. ¹⁰ Бырааттарым, Айыы Тойон аатынан эппит-үөрэппит пророктары эрэйи-кыһалҕаны тулуйуу холобура оҥостуҥ. ¹¹ Билэргит курдук, биһиги тиһэҕэр диэри тулуйбут дьону алгыстаахтар диэн ааттыыбыт. Иов эрэйи-муҥу хайдах тулуйбутун туһунан эһиги истибиккит, итиэннэ амарах сүрэхтээх, аһыныгас санаалаах Айыы Тойон киниэхэ тиһэҕэр хайдах сыһыаннаспытын эмиэ билэҕит.

¹² Уонна, бырааттарым, хаһан да андаҕайбат буолуҥ, халлаанынан да, сиринэн да, атын тугунан даҕаны андаҕайымаҥ; эһиги сөп диэбиккит чахчы сөп буоллун, суох диэбиккит чахчы суох буоллун, оччоҕо дьүүлгэ туруоххут суоҕа.

¹³ Ким эһигиттэн эрэйи көрөр – Таҥараҕа үҥтүн. Ким үөрэр-көтөр – псаломнары ыллаатын. ¹⁴ Ким ыалдьар, ол Церковь пресвитердарын ыҥырдын, оччоҕо кинилэр кэлэн ыарыһаҕы елей арыынан сотон баран, кини туһугар Айыы Тойон аатынан үҥтүннэр. ¹⁵ Итэҕэл үҥүүтэ ыарыһаҕы үтүөрдүө, Айыы Тойон кинини сүһүөҕэр туруоруо, аньыыны-буруйу оҥорбут буоллаҕына, онто бырастыы буолуо. ¹⁶ Онон үтүөрэр туһугар, бэйэ-бэйэҕитигэр аньыыгытын этинэр, бэйэ-бэйэҕит туһугар үҥэр буолуҥ. Кырдьыксыт күүстээх үҥүүтэ үгүһү оҥорор кыахтаах. ¹⁷ Илия эмиэ биһиги курдук киһи этэ гынан баран, ардах түспэтин диэн үҥпүтүгэр, сиргэ үс сыл алта ый устата ардах түспэтэҕэ, ¹⁸ онтон эмиэ үҥпүтүгэр – халлаан ардаҕын түһэрбитэ, сир үүнүүтүн биэрбитэ.

¹⁹ Бырааттарыам! Өскөтүн эһигиттэн хайаҕыт эрэ кырдьыктан туораабытын ким эмэ көнө суолугар төнүннэрдэҕинэ, ²⁰ кини билиэх тустаах: аньыылааҕы албын суолуттан эргилиннэрбит киһи дууһатын өлөр өлүүттэн быыһыаҕа, үгүс аньыытын-харатын бырастыы гыннарыаҕа.