АПОСТОЛЛАР

СИБЭТИЭЙ АПОСТОЛЛАР ДЬАЙЫЫЛАРА

Киирии тыл

¹ Бастакы кинигэбэр, Феофил, мин Иисус тугу оҥорбутун, туохха үөрэппитин барытын аан маҥнайгыттан ыла саҕалаан, талан ылбыт Апостолларыгар Сибэтиэй Тыынынан ыйыы-кэрдии биэрэн баран Халлааҥҥа ылыллыбыт күнүгэр диэри сэһэргээн суруйбутум. ³ Кириэскэ муҥнанан баран, Кини түөрт уон хонук устата үөрэнээччилэригэр көстөн, Таҥара Саарыстыбатын туһунан кэпсээн, Бэйэтэ тыыннааҕын элбэх итэҕэтиилээх чахчыларынан кэрэһилээн көрдөрбүтэ.

⁴ Биирдэ Апостоллар түмсэн олордохторуна, Кини эппитэ: «Иерусалимтан ханна да барбакка, Миигиттэн истибиккитин – Аҕам эрэннэрбитин – кэтэһиҥ. ⁵ Иоанн уунан сүрэхтиирэ, оттон эһиги бу кэннэ аҕыйах хонугунан Сибэтиэй Тыынынан сүрэхтэниэххит».

Иисус Христос Халлааҥҥа барыыта

⁶ Ол иһин бары мустан, Киниттэн ыйыппыттара: «Айыы Тойон, Эн Израиль Саарыстыбатын субу кэмҥэ чөлүгэр түһэрэҕин дуо?»

⁷ Иисус эппитэ: «Аҕам Бэйэтин былааһынан ханнык болдьоҕу, кэми-кэрдиини анаабытын эһиги билэр кыаххыт суох. ⁸ Ол эрээри Сибэтиэй Тыын үөһэттэн түһэн эһиэхэ киирдэҕинэ, эһиги күүс ылан, Иерусалимҥа да, бүтүн Иудея, Самария да устун – сир бары уһугар тиийэ Мин кэрэһиттэрим буолуоххут».

⁹ Кини маны этэн баран, көрөн турдахтарына, улам үөһэ тахсан барбыта уонна былыкка куустаран, көстүбэт буолбута. ¹⁰ Баран эрэр сирин батыһа халлааны одуулаан турдахтарына, эмискэ кинилэр иннилэригэр маҥан таҥастаах икки киһи баар буола түспүтэ.

¹¹ «Галилея дьоно! – диэбиттэрэ кинилэр. – Тоҕо халлааны одуулаан турдугут? Бу Иисус халлааҥҥа ылыллан эһигиттэн хайдах баран эрэрин көрөҕүт да, ол курдук эмиэ эһиэхэ эргиллэн кэлиэҕэ».

Иуда оннугар атын киһини талыы

¹² Апостоллар Иерусалимтан биир биэрэстэлээх+ 1:12 Биир биэрэстэлээх – тылыттан тылыгар түһэрэн тылбаастаатахха «субуота суолун саҕа ыраах сиргэ баар». Субуотаҕа 900 м кэриҥэ сири эрэ барар көҥүллэнэрэ. Елеон диэн ааттаах хайаттан Иерусалимҥа төннөн кэлэн, ¹³ дьиэлэнэр үөһээҥҥи хосторугар тахсыбыттара. Бу Петр, Иаков, Иоанн, Андрей, Филипп, Фома, Варфоломей, Матфей, Алфей Иакова, Симон Зилот итиэннэ Иаков быраата Иуда этилэр. ¹⁴ Кинилэр дьахталлары, Иисус Ийэтэ Марияны, Кини бырааттарын кытта бары өрүү бииргэ үҥэллэрэ.

¹⁵ Биир оннук күн Петр үөрэнээччилэр ортолоругар туран (барыта сүүс сүүрбэччэ киһи мустубута) эппитэ: « ¹⁶ Бырааттарым! Иисуһу тутар дьону сирдээбит Иуда туһунан Сибэтиэй Тыын Суруйууларга эрдэттэн Давидынан этиппитэ туолуохтаах этэ. ¹⁷ Иуда биһиги кэккэбитигэр киирэн, Апостол сулууспатыгар тиксибитэ ¹⁸ гынан баран, хара дьайыыны оҥорон манньа ылбыт харчытынан сир атыыласпыта; онтон ол сиригэр төбөтүнэн үөһэттэн түһэн, өрөһөтө хайдан иһэ-үөһэ барыта ыһыллыбыта; ¹⁹ Иерусалим олохтоохторо бары ону истэн, ол сири бэйэлэрин тылларынан „Акелдама“, ол эбэтэр „Хааннаах хонуу“ диэн ааттаабыттара. ²⁰ Саалтыыр кинигэтигэр „Кини тиэргэнэ иччитэхсийдин, икки атахтаах онно олохсуйбатын“ диэн суруллубут. Өссө „кини солотун атын киһи ылыахтын“ диэн баар. ²¹ Онон Иуда оннугар биһиэхэ атын киһи холбоһуон наада. Кини Иоанн сүрэхтиириттэн саҕалаан Айыы Тойон Иисус биһигиттэн үөһэ ылыллыбыт күнүгэр диэри, өрүү биһигини кытта бииргэ сылдьан, Кинини арыалласпыт киһи буолуохтаах. Кини эмиэ, бу биһиги курдук, Иисус тиллибитин туоһулуохтаах».

²³ Икки киһини – Иуст диэн ааттаах Иосибы (кинини өссө Варсава диэн ааттыыллара) уонна Матфийы – ²⁴ туруоран баран, Таҥараттан көрдөспүттэрэ: «Айыы Тойон, Эн киһи сүрэҕин курдаттыы көрөҕүн. Бу иккиттэн кими талан ылбыккын, Иуда барыахтаах сиригэр бараары сүтэрбит Апостоллыыр сулууспатын кинилэртэн хайаларыгар биэрэргин ыйан көрдөр». ²⁶ Хайалара ылыахтааҕын билээри, сэрэбиэй бырахпыттарыгар сэрэбиэйдэрэ Матфийга түбэһэн, кини уон биир Апостолга холбоһор буолбута.

Сибэтиэй Тыын түһүүтэ

¹ Биэс уонус күн үүнүүтэ бары эмиэ биир санаанан түмсүбүттэрэ. ² Эмискэ дьиэ иһигэр халлаантан күүстээх тыал түһэн эрэрин санатар тыас иһиллибитэ. ³ Онтон уот тылыгар маарынныыр сарбынньахтар кэлэн, арахсыһан киһи-киһи аайы тохтообуттарыгар, ⁴ бары, Сибэтиэй Тыынынан туолан, араас омук тылларынан саҥаран барбыттара. Тыын кинилэргэ оннук дьоҕуру биэрбитэ.

⁵ Бу – аан дойду норуоттарыттан барыларыттан мустубут иудейдар, Таҥараҕа сүгүрүйэр дьон Иерусалимҥа кэлэ сылдьар кэмнэрэ этэ. ⁶ Ити тыас тыаһаабытыгар киһи бөҕөтө үмүөрүспүтэ; иһиттэхтэринэ, Апостоллар кинилэр төрөөбүт тылларынан саҥараллара, дьон онтон соһуйан суугунаһа түспүттэрэ. ⁷ Бары сөрү диэн сөхпүттэрэ: «Бу саҥара турааччылар бары Галилея дьоно этилэр буолбат дуо? ⁸ Оччоҕо бу тугу-тугу истэбитий? Кинилэр биһиги төрөөбүт тылбытынан саҥараллар дии? ⁹ Биһиги Парфия, Мидия дьоно, эламиттар, Месопотамия, Иудея, Каппадокия, Понт, Асия, ¹⁰ Фригия, Памфилия, Египет олохтоохторо, Ливия Киринеяҕа сыста сытар уобаластарыттан, Римтэн кэлбиттэр, иудейдар уонна иудей итэҕэлин ылыммыт атын омуктар, ¹¹ Крит арыы олохтоохторо, арабтар – бука бары истэрбитигэр кинилэр Таҥара улуу дьайыыларын туһунан биһиги төрөөбүт тылбытынан кэпсииллэр».

¹² Бары сөҕөн-махтайан, дьиибэргээн бэйэ-бэйэлэриттэн: «Бу аата тугуй?» – диэн ыйыталаһаллара.

¹³ Сорохторо эҕэлээхтик: «Ээ, минньигэс арыгыны тото испиттэр», – дэһэллэрэ.

Петр тыл этиитэ

¹⁴ Петр уон биир Апостолы кытта бииргэ туран дьоҥҥо туһаайан доргуччу эппитэ: «Иудея дьоно, Иерусалим олохтоохторо бука бары! Бу туох буолбутун билиэххитин баҕарар буоллаххытына, мин этэрбин болҕойон истиҥ! ¹⁵ Эһиги саныыргыт курдук, кинилэр итирик буолбатахтар, билигин баара-суоҕа үс эрэ чаас+ 2:15 Үс эрэ чаас – сарсыарда тоҕус чаас. буолла. ¹⁶ Бу көрөргүтүн барытын хаһан эрэ Иоиль пророк төлкөлөөбүтэ: „¹⁷ Бу тиһэх күннэргэ буолуоҕа, – диир Таҥара: – Мин киһи аймахха Бэйэм Тыыммын ыыттахпына, эһиги уолаттаргыт-кыргыттаргыт Мин этэрбин тиэрдиэхтэрэ, эдэр уолаттаргыт көрүү көрүөхтэрэ, кырдьаҕастаргыт дириҥ суолталаах түүллэри түһүөхтэрэ. ¹⁸ Мин Бэйэм Тыыммын кулуттарбар – эр дьоҥҥо, дьахталларга даҕаны – ыыттахпына, кинилэр бар дьоҥҥо Мин этэр тылбын тиэрдиэхтэрэ. ¹⁹ Үөһэ халлааҥҥа дьиктилэри, аллара сиргэ сөҕүмэр бэлиэлэри – хааны, уоту, будулҕан буруону – көрдөрүөҕүм. ²⁰ Айыы Тойон килбиэннээх улуу Күнэ үүнүөн иннинэ, күн өлбөөдүйэ өлүө, ый хаанныы кыыһыа. ²¹ Дьэ, оччоҕо Айыы Тойону аатын ааттаан ыҥырбыт киһи барыта быыһаныа“.

²² Израиль дьоно! Бу этэрбин болҕойон истиҥ: Таҥара эһиги көрөргүтүгэр Иисус Назорейга улуу дьайыылары, дьиктилэри, араас бэлиэлэри оҥорторон, Кинини туоһулаан турар. Ону бэйэҕит билэҕит. ²³ Таҥара эрдэттэн анаан оҥкуллаабытын курдук, Кинини эһиэхэ тутан биэрбиттэрин эһиги, Таҥараны билбэт омуктарга биэрэн, кириэскэ хам хараҕалатан өлөртөрбүккүт. ²⁴ Ол эрээри Таҥара өлөр өлүү бохсубутун үрэйэн, Кинини тилиннэрбитэ: өлүү Кинини хайдах да бохсон илдьэ хаалар кыаҕа суоҕа. ²⁵ Кини туһунан Давид этэр: „Иннибэр өрүүтүн Айыы Тойону көрөрүм – туохтан да толлон турбатым туһугар, Кини мин уҥа өттүбэр сылдьар. ²⁶ Онтон сүрэҕим өрө тэбэр, уоспар өрөгөй тыллара киирэллэр, төһө да өлөр оҥоһуулаах буолларбын, эрэлим бөҕөргөтөр – ²⁷ миигин анараа дойдуга хаалларыаҥ суоҕа, сибэтиэйиҥ этин-сиинин имирдиэҥ суоҕа. ²⁸ Эн миэхэ олох суолун ыйбытыҥ, онон Бэйэҥ иннигэр туруоран сүрэхпин үөрүүнэн толоруоҥ“.

²⁹ Бырааттарым! Эһиэхэ быһа бааччы этэрбин көҥүллээҥ: өбүгэбит Давид өлбүтэ, хараллыбыт хоруоба биһиэхэ күн бүгүҥҥэ диэри турар. ³⁰ Давид пророк этэ, онон Таҥара Христоһу кини эт-хаан удьуордарыттан бүрүстүөлгэ олордуох буолан андаҕайбытын билэрэ. ³¹ „Дууһата аадка хаалларыллыбатаҕа, этэ-сиинэ имирэн сүппэтэҕэ“ диэн Христос тиллиэхтээҕин кини эрдэттэн өтө көрөн эппитэ. ³² Дьэ онон Таҥара Кинини, Иисуһу, тилиннэрбитин биһиги бары туоһулуубут. ³³ Кини үөһэ, Таҥара уҥа өттүгэр, ылыллан, Аҕата эрэннэрбитин – Сибэтиэй Тыыны – биһиэхэ ылан ыытта. Ону эһиги бу билигин көрдүгүт-иһиттигит. ³⁴ Давид бэйэтэ Халлааҥҥа ытта сылдьыбатаҕа гынан баран этэр: „Айыы Тойон мин Тойоммор өстөөхтөргүн үктэл оҥостон олорор гына Эйиэхэ самнаран биэриэхпэр диэри, Мин уҥа өттүбэр олор диэбитэ“ диэн.

³⁶ Онон, Израиль норуота, бигэтик өйдүөх тустааххын: Иисуһу – эһиги кириэскэ тиирэн өлөрбүккүтүн – Таҥара Айыы Тойон уонна Быыһааччы гыммыта».

Апостолларга 3000 кэриҥэ киһи холбоһор

³⁷ Маныаха дьон сүрэхтэригэр ыттаран, Петртан уонна атын Апостоллартан: «Бырааттарбыт, оччоҕо тугу гынабыт?» – диэн ыйыппыттара.

³⁸ Петр эппитэ: «Аньыыгытын билинэн Таҥараҕа эргиллиҥ! Эһиги хас биирдии бэйэҕит – аньыыгытын-буруйгутун бырастыы гыннарар туһугар – Иисус Христос аатыгар сүрэхтэниҥ, оччоҕо эһиги Сибэтиэй Тыын бэлэҕин ылыаххыт. ³⁹ Таҥара тугу эрэннэрбитэ эһиэхэ, эһиги оҕолоргутугар да, ыраах сылдьар да дьоҥҥо – Айыы Тойон Таҥарабыт ыҥырбыт дьонугар – бука барыгытыгар ананар».

⁴⁰ Уонна да атын элбэх тылынан өйдөтөн: «Бу содур көлүөнэттэн быыһаныҥ», – диэн ыҥырбыта. ⁴¹ Онон Петр тылын улгумнук ылыммыт дьон сүрэхтэнэн, ол күн барыта үс тыһыынча кэриҥэ итэҕэйээччи эбиллибитэ.

Итэҕэйээччилэр олохторо

⁴² Кинилэр Апостоллар үөрэтэллэрин тиһигин быспакка болҕойон истэллэрэ, бука бары бииргэ аһыыллара, бииргэ үҥэллэрэ. ⁴³ Апостоллар Иерусалимҥа+ 2:43 Иерусалимҥа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. элбэх дьиктини, бэлиэни көрдөрөннөр, хас биирдии киһи ис дууһатыттан Таҥараттан толлор буолбута.

⁴⁴ Итэҕэйээччилэр биир ньыгыл сомоҕо этилэр, бары уопсай бас билиилээхтэрэ. ⁴⁵ Баайдарын-дуолларын, бас билиилэрин барытын атыылаан баран, ким туох кыһалҕалааҕынан көрөн үллэрэллэрэ. ⁴⁶ Хас күн аайы биир санаанан Таҥара Дьиэтигэр сылдьаллара, дьиэлэригэр түмсэн килиэп тоһутан, Таҥараны айхаллаан туран истиҥник үөрэ-көтө аһыыллара. Бар дьон кинилэри таптыыра, оттон Айыы Тойон Церковка саҥаттан саҥа быыһанааччылары күннэтэ аҕалан ахсааннарын эбэн иһэрэ.

Босхоҥ умнаһыты үтүөрдүү

¹ Биирдэ Петрдаах Иоанн иккиэйэҕин Таҥара Дьиэтигэр тоҕус чаастааҕы+ 3:1 Тоҕус чаастааҕы – күнүс үс чаастааҕы. Бу кэмҥэ Таҥара Дьиэтигэр сиэртибэ биэрэллэрэ. үҥүүгэ баран испиттэрэ. ² Таҥара Дьиэтин «Кэрэ Аан» диэн ааттанар олбуорун аанын аттыгар биир төрүөҕүттэн босхоҥ киһи олороро. Кинини күн аайы, көтөҕөн аҕалан ааҥҥа олордон кэбиһэллэрэ, онно олорон, кини киирэр дьонтон умналыыра. ³ Петрдаах Иоанн киирэн эрэллэрин көрөн, кини ытыһын тоһуйбута. ⁴ Киһини болҕомтолоохтук көрөн баран, иккиэн: «Биһигини көр эрэ», – диэбиттэрэ.

⁵ Тугу эрэ биэриэхтэрэ дии санаан, умнаһыт өрө көрө түспүтэ.

⁶ «Үрүҥ да, кыһыл да көмүһэ суохпун, – диэбитэ Петр, – ол гынан баран туох баардаахпыттан эйиэхэ бэрсэбин: Иисус Христос Назорей аатынан этэбин – туран хаамп!» ⁷ Уонна уҥа илиититтэн өрө тардан туруорбутугар, икки тобугун сүһүөҕэ эмискэ бөҕөргөөн, киһи тирэҕирэ түспүтэ, ⁸ ойон туран хаампытынан барбыта; онон, Таҥараны уруйдаан-айхаллаан, кинилэри кытта бииргэ хаамсан, Таҥара Дьиэтигэр дьиэрэҥкэйдээн киирбитэ. ⁹ Кини Таҥараны айхаллаабытынан хааман киирбитин дьон барыта көрбүтэ. ¹⁰ Бу били Кэрэ Аан таһыгар умналыыр босхоҥ үтүөрэн хаалбытын көрөн, олус диэн сөхпүттэрэ-дьулайбыттара.

Соломон колоннадатыгар

¹¹ Үтүөрбүт киһи Петрдаах Иоанны батыһа сылдьарын көрө бэркиһээн, бары кинилэргэ, Соломон колоннадата+ 3:11 Соломон колоннадата – Ин 10:23 быһаарыытын көр. диэн сиргэ, саба сырсан кэлбиттэрэ. ¹² Маны көрөн, Петр мустубут дьоҥҥо эппитэ: «Израиль дьоно! Биһигини тоҕо дьиктиргээбиттии одуулаһан тураҕыт? Биһиги бэйэбит күүспүтүнэн дуу, үтүөбүтүнэн дуу кинини хаамар гыммыт буолбатахпыт. ¹³ Аҕаларбыт – Авраам, Исаак уонна Иаков – Таҥаралара Уолун Иисуһу албан аатырдыбыта, оттон эһиги Кинини туттаран тойотторго биэрбиккит, Пилат босхолуурга санаммытын үрдүнэн, Киниттэн киэр хайыспыккыт. ¹⁴ Сибэтиэйтэн, Кырдьыксыттан аккаастанан, өлөрүөхсүтү босхолууругар Пилаттан көрдөспүккүт. ¹⁵ Эһиги Олох Баһылыгын өлөрбүккүт гынан баран, Таҥара Кинини өлбүттэртэн тилиннэрбитэ. Кини тиллибитин туоһулара биһиги баарбыт. ¹⁶ Бу көрөр, бэркэ билэр ыарыһах киһигитин Иисус аата, Кини биэрбит итэҕэлэ сибилигин, бары көрөн турдаххытына, үтүөртэ. ¹⁷ Ол эрээри, бырааттарым, эһиги, тойотторгут курдук, эмиэ билбэккэҕит, итинник быһыыламмыккытын мин өйдүүбүн. ¹⁸ Христос эрэйи-буруйу көрүөхтээҕин туһунан Таҥара эрдэттэн Бэйэтин бары пророктарынан этиттэрбитэ ити курдук туолбута.

¹⁹ Онон аньыыгыт-хараҕыт сотулларын туһугар, аньыыгытын билинэн, Таҥараҕа эргиллиҥ; ²⁰ оччоҕо Айыы Тойон эһиэхэ биэрэр уоскулаҥ кэмэ кэллэҕинэ, Таҥара эһиэхэ анаабыт Иисус Христоһун ыытыаҕа. ²¹ Таҥара тугу барытын чөлүгэр түһэрэрин туһунан Бэйэтин сибэтиэй пророктарынан этиттэрбит кэмэ кэлиэр диэри, Христос Халлааҥҥа сылдьыахтаах. ²² Моисей өбүгэлэрбитигэр+ 3:22 Өбүгэлэрбитигэр – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. этэн турар: „Айыы Тойон Таҥараҕыт, миигин ыыппытын курдук, эһиэхэ бэйэҕит бырааттаргытыттан Пророгу ыытыа. Кини тугу этэрин барытын эһиги толорон иһиэхтээххит. ²³ Ол Пророк тылын истибэтэх киһи, норуотуттан туораан, имири эстиэҕэ“. ²⁴ Пророктар – Самуилтан саҕалаан кэлиҥҥи пророктарга тиийэ – бука бары бу күннэр тустарынан иһитиннэрэллэрэ. ²⁵ Оттон эһиги ол пророктар удьуордарынаҕыт, онон Таҥара өбүгэлэргитин кытта оҥорсубут сөбүлэһиитэ эһиэхэ чопчу сыһыаннаах. Бу туһунан Таҥара Авраамҥа: „Сир омуктара бары эн удьуоруҥ өҥөтүнэн үтүө алгыска тиксиэхтэрэ“, – диэн эппитэ. ²⁶ Таҥара Уолун, Иисуһу, тилиннэрэн баран – эһигини хас биирдиигитин аньыыттан-хараттан киэр хайыһыннаран үтүө алгыска тиксэрээри – бастакынан эһиэхэ ыыппыта».

Петрдаах Иоанн хаайыллаллар

¹ Кинилэр иккиэн норуоту кытта кэпсэтэ турдахтарына, аҕабыыттар, Таҥара Дьиэтин харабылын тойоно уонна саддукейдар тиийэн кэлбиттэрэ. ² Норуоту үөрэтэллэрин уонна Иисус тиллиитэ өлбүттэр тиллиэхтээхтэрин кэрэһилиир диэн кэпсииллэрин истэн, улаханнык абаран-сатаран, ³ иккиэннэрин тутан ылбыттара; ол гынан баран киэһэ буолан сарсыардааҥҥа диэри хаайан кэбиспиттэрэ. ⁴ Таҥара тылын истибиттэр үгүстэрэ итэҕэйбиттэрэ; итэҕэйбит эр дьон биэс тыһыынча кэриҥэ этэ.

Петр синедрион иннигэр тыл этиитэ

⁵ Сарсыныгар Иерусалимҥа иудей тойотторо, аҕа баһылыктар уонна сокуонньуттар мустубуттара. ⁶ Анна архиерей, Каиафа, Иоанн, Александр итиэннэ кинилэр атын да хаан-уруу аймахтара бааллара. ⁷ Кинилэр Апостоллары ортолоругар киллэрэн туран: «Бу туох күүһүнэн, ким аатынан эһиги итини оҥордугут?» – диэн ыйыппыттара.

⁸ Онуоха Сибэтиэй Тыынынан туолан, Петр эппитэ: «Норуот салайааччылара, Израиль аҕа баһылыктара! ⁹ Өскөтүн биһигиттэн бүгүн босхоҥ киһиэхэ оҥорбут үтүөбүт туһунан туоһулаһар, кини хайдах үтүөрбүтүн ыйыталаһар эбит буоллаххытына, ¹⁰ эһиги да, Израиль норуота да – бары биллэххит буоллун: эһиги кириэскэ тиирэн өлөрбүккүт кэннэ, Таҥара тилиннэрбит Иисус Христос Назорейын аата ¹¹ бу киһини үтүөрдэн, кини эһиги иннигитигэр турар. Иисус туһунан этиллэр: „Эһиги, тутааччылар, киэр бырахпыт тааскыт муннук тутаах тааһа буолла“. ¹² Биһигини быыһыыр Киниттэн атын ким да суох; Кини аатыттан ураты – биһиги быыһанарбытыгар бэриллибит атын аат – бу күн сиригэр суох!»

¹³ Петрдаах Иоанн хорсуннарын көрөн уонна үөрэҕэ суох боростуой дьон буолалларын билэн, аҕа баһылыктар дьиибэргээбиттэрэ гынан баран, Иисуһу кытта бииргэ сылдьыбыттарын сэрэйбиттэрэ. ¹⁴ Үтүөрдүбүт киһилэрэ субу турар буолан, синедрион чилиэннэрэ тугу да булан утары эппэтэхтэрэ. ¹⁵ Онон синедрионтан тахса түһэллэригэр дьаһайан баран, бэйэлэрэ сүбэлэспиттэрэ: « ¹⁶ Бу дьону хайдах гынабыт? Илэ-чахчы дьиктини оҥорбуттарын Иерусалим олохтоохторо бука бары билэллэр, ону мэлдьэһэр кыахпыт суох. ¹⁷ Аны сурах-садьык норуокка салгыы тэнийиэ, онон Иисус аатын кимиэхэ да ааттаамаҥ диэн сэрэтэн, букатын бобуохха».

¹⁸ Апостоллары ыҥыран ылан, аны Иисус аатын төрүт ааттаабакка, им-дьим сылдьалларыгар бирикээстээбиттэрэ. ¹⁹ Петрдаах Иоанн эппиттэрэ: «Бэйэҕит санаан көрүҥ, Таҥаратааҕар эһигини ордук истэрбит Таҥара иннигэр төһө сөптөөх буолуой? ²⁰ Биһиги тугу көрбүппүтүн-истибиппитин кэпсээбэккэ сылдьар кыахпыт суох».

²¹ Оҥорбут дьиктилэрин иһин бар дьон барыта Таҥараны айхаллыыр буолан, буруйдуур тоҕоос булбакка, саанан баран, Апостоллары ыытан кэбиспиттэрэ. ²² Дьиктитик үтүөрбүт киһи сааһа түөрт уонуттан тахсыбыт этэ.

Итэҕэйээччилэр махтанан үҥүүлэрэ

²³ Босхолонон баран, Петрдаах Иоанн дьонноругар кэлэн, архиерейдар уонна аҕа баһылыктар туох диэбиттэрин барытын кэпсээбиттэрэ. ²⁴ Ону истэн, бары биир санаанан Таҥараҕа үҥпүттэрэ: «Сири-халлааны, муораны уонна онно баары барытын айбыт Улуу Баһылык Таҥара!+ 4:24 Таҥара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. ²⁵ Эн Бэйэҥ кулутуҥ, биһиги өбүгэбит Давид уоһунан Сибэтиэй Тыыны этиппитиҥ: „Тоҕо норуоттар айманаллар, тоҕо омуктар кураанахха куомуннаһаллар? ²⁶ Сир ыраахтааҕылара өрө турдулар, баһылыктар Айыы Тойону уонна Кини Христоһун утары куомуннастылар“. ²⁷ Дьэ дьиҥ-чахчы, Эн модун кыаххынан эрдэттэн эппитиҥ туолуон иһин, бу куоракка Ирод, Понтий Пилат, иудейдар, атын да норуоттар Эн Сибэтиэй Уолгун Иисуһу утарса мустубуттар. ²⁹ Онон билигин, Айыы Тойон, кинилэр суоһурҕаналларын көр-иһит уонна биһиэхэ, кулуттаргар, Эн тылгын туохтан да куттаммакка, хорсуннук тиэрдэрбитигэр күүстэ салҕаа, ³⁰ эмтиир-үтүөрдэр илиигин утары уун итиэннэ Сибэтиэй Уолуҥ Иисус аатынан бэлиэлэри, дьиктилэри оҥорон көрдөр!»

³¹ Үҥэн бүтэллэрин кытта, түмсүбүт дьиэлэрэ дьигиһийэн ылбыта, Сибэтиэй Тыын сүрэхтэрин толорон, бука бары, иҥнэн-толлон турбакка, Таҥара тылын иһитиннэрэн барбыттара.

Итэҕэйээччилэр бырааттыы тапталлара

³² Итэҕэли ылыммыттар бары биир сүрэхтээхтэрэ, биир дууһалаахтара; ким да бэйэтин бас билиитин бэйэм эрэ киэнэ диэбэккэ, барытын бииргэ бас билэн олорбуттара. ³³ Апостоллар Айыы Тойон Иисус Христос+ 4:33 Христос – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. тиллибитин туһунан бар дьоҥҥо уһулуччу күүстээхтик туоһулаабыттара; Таҥара Бэйэтин илгэлээх үтүөтүн кинилэргэ өлгөмнүк биэрэрэ. ³⁴ Быстар, кыаммат киһи кинилэргэ суоҕа: ким сирдээх сирин, дьиэлээх дьиэтин атыылаан киллэрбит үптэрин ³⁵ аҕалан, Апостоллар иннилэригэр ууран биэрэллэрэ, ону киһи аайы, туох кыһалҕалаахтарынан көрөн, үллэрэллэрэ. ³⁶ Ол курдук Иосия, Апостоллар Варнава (ол аата «бөҕөргөтөөччү») диэн ааттаабыт киһилэрэ, Кипр арыыттан төрүттээх левит, ³⁷ бас билэр сирдээҕин атыылаан, харчытын аҕалан Апостоллар атахтарыгар ууран биэрбитэ.

Ананиялаах Сапфира

¹ Биир Анания диэн киһи, баайын атыылаан баран, ойоҕунуун Сапфиралыын сүбэлэһэн, үбүн сороҕун кистээбитэ итиэннэ ордугун аҕалан, Апостоллар иннилэригэр уурбута.

³ Онуоха Петр эппитэ: «Анания! Эн, бу хайдах сатанаҕа бэринэн, Сибэтиэй Тыыҥҥа сымыйалыыгын, сириҥ атыытыттан сороҕун кистиигин? ⁴ Тугу бас билэриҥ барыта бэйэҥ киэнэ этэ, атыылаан ылбыт үбүҥ эмиэ бэйэҥ дьаһалгар киирбитэ буолбат дуо? Уонна хайдах маннык санааҕа кэллиҥ? Эн дьоҥҥо буолбакка, Таҥараҕа сымыйалаатыҥ».

⁵ Маны истээт, Анания тыына быстан охтон түспүтэ. Бу туһунан истибит эрэ барыта улаханнык куттаммыта. ⁶ Эдэр уолаттар туран, бокуонньугу таҥаска суулаан, таһааран харайбыттара.

⁷ Бу кэнниттэн үс чаас ааспытын кэннэ туох буолбутун билэ илик Анания ойоҕо тиийэн кэлбитэ. ⁸ Петр киниттэн ыйыппыта: «Эт эрэ миэхэ, сиргит атыыта бачча харчыга турбута дуо?»

«Соҕордук, ситиччэҕэ», – диэн дьахтар бигэргэппитэ.

⁹ «Бу туох буолан эһиги Айыы Тойон Тыынын холоон көрөөрү кигистигит? – диэбитэ Петр. – Көр, бу эргин харайан киирдилэр, эйигин эмиэ таһаарыахтара».

¹⁰ Дьахтар эмискэ Петр аттыгар охтон түһэн өлөн хаалбыта. Киирэн кэлбит уолаттар дьахтар өлбүтүн көрөн, таһааран эрин аттыгар харайбыттара. ¹¹ Церковь бүтүннүү уонна бу түбэлтэни истибиттэр бары улуу кутталга ылларбыттара.

Итэҕэйээччилэр ахсааннара үүнэ турар

¹² Таҥара Бэйэтин Апостолларынан бар дьоҥҥо үгүс дьиктилэри, элбэх бэлиэлэри көрдөрбүтэ. Итэҕэйээччилэр бары биир санаанан Соломон колоннадатыгар түмсэллэрэ. ¹³ Атын дьон дьулайан, кинилэргэ холбоһо сатаабатахтара да, норуот кинилэри үтүө тылынан ахтара. ¹⁴ Улам-улам үгүс эр дьон, дьахталлар Айыы Тойону ылынан, итэҕэйээччилэр ахсааннара үксээн испитэ. ¹⁵ Ыарыһахтары, ааһан иһэр Петр, саатар, күлүгэ түстүн диэн, таһырдьа таһааран от, таҥас тэллэхтэргэ сытыартыыллара. ¹⁶ Чугас эргиннээҕи куораттартан киһи бөҕөтө Иерусалимҥа+ 5:16 Чугас эргиннээҕи куораттартан... Иерусалимҥа – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Иерусалим эргиннээҕи куораттартан». хотоҕостуу субуспута, ыарыһахтары, быртах тыыннарга буулаппыттары аҕалтыыллара; аҕалбыт дьонноро бары үтүөрэн иһэллэрэ.

Апостоллары хаайаллар

¹⁷ Архиерей уонна кинини кытта бииргэ сылдьар саддукей бөлөҕүн дьоно ордугургуу санаан ¹⁸ Апостоллары тутан ылан куорат хаайыытыгар уктарбыттара. ¹⁹ Онуоха Айыы Тойон Аанньала түүн хаайыы аанын аһан, кинилэри таһаартаан баран, эппитэ: ²⁰ «Барыҥ, Таҥара Дьиэтигэр киирэн норуокка Олох Тылын иһитиннэриҥ».

²¹ Маныаха Апостоллар сарсыарда эрдэ Таҥара Дьиэтигэр киирэн, үөрэтэн барбыттара. Ол ыккардыгар архиерей уонна кинини кытта бииргэ сылдьааччылар мустан, синедриону уонна Израиль аҕа баһылыктарын барыларын ыҥыртаан баран, хаайыыттан Апостоллары аҕалтара, дьон ыыппыттара.

Синедрион мунньаҕа

²² Үлэһиттэр хаайыыга тиийэн, Апостоллары булбакка, төннөн кэлэн: ²³ «Хаайыы үчүгэйдик хатанан турар, харабыллар аантан халбарыйбатахтар, оттон күлүүһү аһан иһирдьэ киирбиппит – ким да суох!» – диэн тыллаабыттара. ²⁴ Маны истэн, архиерейдар уонна Таҥара Дьиэтин харабылын тойоно ол туох буоллаҕай диэн санааҕа түспүттэрэ. ²⁵ Онтон биир киһи кэлэн: «Били хаайбыт дьоҥҥут Таҥара Дьиэтигэр киирэн үөрэтэ тураллар!» – диэн кэпсээбитэ. ²⁶ Онуоха харабыл тойоно үлэһиттэрин илдьэ баран, норуот биһигини тааһынан тамныа диэн куттанан, Апостоллары күһэлэҥэ суох аҕалбыта.

²⁷ Кинилэри аҕалан, синедрион иннигэр туруорбуттарыгар архиерей эппитэ: ²⁸ «Ити Киһи туһунан аны үөрэтимэҥ диэн биһиги эһигини кытаанахтык боппуппут буолбат дуо? Ону истибэккэ, бэйэҕит үөрэххитинэн Иерусалимы биир гына толордугут! Ол Киһи өлбүтүгэр өссө биһигини буруйдаары гынаҕыт».

²⁹ Петр уонна Апостоллар эппиттэрэ: «Биһиги Таҥараҕа ордук бас бэриниэхтээхпит. ³⁰ Эһиги Иисуһу кириэскэ ыйаан өлөрбүккүт эрээри, өбүгэлэрбит Таҥаралара Кинини тилиннэрбитэ. ³¹ Буруйу-аньыыны билинэн бырастыы гыннарар кыаҕы Израильга бэлэхтиир туһугар, Таҥара Иисуһу Баһылык уонна Быыһааччы гынан үрдэтэн, Бэйэтин уҥа өттүгэр олордубута. ³² Маныаха биһиги да, Таҥара Киниэхэ бас бэринээччилэргэ биэрбит Сибэтиэй Тыына да туоһу буолабыт».

Гамалиил сүбэтэ

³³ Кинилэр мантан уордайан, Апостоллары өлөрөргө санаммыттара+ 5:33 Өлөрөргө санаммыттара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «өлөрүөхтэрин баҕарбыттара». . ³⁴ Онуоха Гамалиил диэн ааттаах биир фарисей, норуот ытыктыыр сокуонньута, синедрион ортотугар туран, Апостоллары быстах кэмҥэ таһаара түһэллэригэр дьаһал биэрбитэ. « ³⁵ Израильтяннар! – диэбитэ кини. – Бу дьону хайдах гынаргытын маҥнай үчүгэйдик толкуйдаан көрүҥ. ³⁶ Соторутааҕыта, бу эрэ иннинэ, бэйэтин ханнык эрэ улуу киһибин дэнэр Февда өрө тура сылдьыбыта, киниэхэ түөрт сүүсчэкэ киһи холбоспута. Кинини өлөрбүттэрин кэннэ, батыһааччылара бары ыһыллан, суола-ииһэ суох сүппүттэрэ. ³⁷ Февда кэнниттэн, биэрэпис саҕана, Галилеяттан төрүттээх Иуда өрө туран, төһө эмэ киһини бэйэтигэр тардыбыта эрээри, өлбүтүн кэннэ, батыһааччылара бары эмиэ ыһыллыбыттара. ³⁸ Онон билигин эһиэхэ этэбин: бу дьону тыытымаҥ, босхолооҥ. Кинилэр дьыалалара дьон сүбэтинэн, тэрээһининэн эбит буоллаҕына, эһигинэ да суох бэйэтэ тохтуо, ³⁹ оттон Таҥара ыйыытынан буоллаҕына, эһиги кыайан тохтотуоххут суоҕа, хата, өссө Таҥараны утары охсуһар буолан тахсыаххыт».

⁴⁰ Кини тылын ылыммыттара. Апостоллары ыҥыран ылан кымньыынан таһыйтаран баран, аны Иисус аатын ахталларын бобон туран, босхолообуттара. ⁴¹ Апостоллар, Айыы Тойон Иисус аатын иһин кыһарыллар дьолго тиксибиттэриттэн үөрэн-көтөн, синедрионтан тахсан барбыттара. ⁴² Кинилэр, күн аайы Таҥара Дьиэтигэр да, ыалтан-ыалга да сылдьан үөрэтэллэрин, Иисус Христос туһунан иһитиннэрэллэрин тохтоппотохторо.

Маҥнайгы диаконнар

¹ Ол саҕана, үөрэнээччилэр ахсааннара үксээн сырыттаҕына, гректии саҥарар еврейдэр ортолоругар «олохтоох еврейдэр күннээҕи аһылык түҥэтигэр биһиги огдооболорбутун көйгөтүтэллэр» диэн киҥир-хаҥыр саҥарсыы буолбута. ² Онон уон икки Апостол үөрэнээччилэри ыҥыран ылан, эппиттэрэ: «Биһиги Таҥара тылын хаалларан, аһылык тэрээһинигэр охторбут сатаммат. ³ Онон, бырааттарбыт, бэйэҕититтэн Сибэтиэй Тыыны толору ылыммыт, муударай өйдөөх, үтүө ааттаах-суоллаах сэттэ киһини талыҥ. Бу сулууспаны кинилэргэ сүктэриэхпит, ⁴ оттон бэйэбит тиһигин быспакка үҥүөхпүт, Таҥара тылын иһитиннэриэхпит».

⁵ Кини этиитин мунньах дьоно биһирээн, итэҕэли уонна Сибэтиэй Тыыны толору ылыммыт Стефан диэн киһини, Филиби, Прохоры, Никанору, Тимону, Пармены уонна Таҥараны итэҕэйбит омук киһитин, Антиохияттан төрүттээх Николайы, талбыттара. ⁶ Кинилэри Апостоллар иннилэригэр илдьэн, туруорбуттара, Апостоллар үҥэн баран, кинилэргэ илиилэрин уурбуттара.

⁷ Таҥара тыла Иерусалимҥа улам тэнийэн-тарҕанан, үөрэнээччилэр ахсааннара элбээн испитэ, аҕабыыттартан эмэ бэрт элбэх киһи итэҕэлгэ бас бэриммитэ.

Стефан тутуллуута

⁸ Оттон итэҕэли уонна Таҥара күүһүн толору ылыммыт Стефан норуокка уһулуччулаах дьиктилэри, сөҕүмэр бэлиэлэри көрдөрбүтэ. ⁹ «Босхоломмуттар синагогаларын» сорох дьоно (онно Киринея, Александрия, Киликия, Асия иудейдара сылдьаллара) Стефаны кытта мөккүһэн турбуттара; ¹⁰ ол эрээри кини муударай өйдөөхтүк, Сибэтиэй Тыынынан салайтаран, этэрин хайдах да утарар кыахтара суоҕа. ¹¹ Онон соруйан хас да киһини кигэн: «Моисейы уонна Таҥараны холуннарарын истибиппит», – дэппиттэрэ. ¹² Итиэннэ норуоту, аҕа баһылыктары уонна сокуонньуттары өрө туруоран Стефаны туттаран, синедриоҥҥа илтэрбиттэрэ. ¹³ Сымыйа туоһулары туруортаан баран: «Бу киһи бииргэм Сибэтиэй Дьиэбитин, Сокуоммутун холуннарар, – диэн этиппиттэрэ. – ¹⁴ Ити Иисус Назорей туһунан Кини бу Дьиэни урусхаллыа, биһиэхэ Моисей биэрбит үгэстэрин уларытыа диирин истибиппит».

¹⁵ Синедриоҥҥа олорооччулар бука бары Стефаны тонолуппакка одууласпыттара; кинилэр көрдөхтөрүнэ, Стефан сирэйэ Аанньал сирэйин курдуга.

Стефан тыл этиитэ

¹ Архиерей Стефантан: «Бу чахчыны этэллэр дуо?» – диэн ыйыппыта.

« ² Бырааттарым, аҕа дьонум, этэрбин болҕойон истиҥ! – Стефан этиитин саҕалаабыта. – Биһиги өбүгэбит Авраам өссө Месопотамияҕа эрдэҕинэ, Харраҥҥа көһүөн иннинэ, албан ааттаах Таҥара киниэхэ көстөн: ³ „Сиргиттэн-уоккуттан, аймах-билэ дьоҥҥуттан, аҕаҥ дьиэтиттэн араҕан Мин ыйар сирбэр бар“, – диэн эппит. ⁴ Ол иһин Авраам халдейдар дойдуларыттан араҕан, Харраҥҥа олохсуйбут. Кэлин, аҕата өлбүтүн кэннэ, Таҥара кинини манна, билигин эһиги олорор сиргитигэр, көһөрөн аҕалбыт. ⁵ Мантан киниэхэ уллуҥах да саҕа өлбүгэ сири биэрбэтэх гынан баран, Авраам өссө оҕото суох сырыттаҕына, бу сири киниэхэ уонна кини удьуордарыгар биэриэх буолан эрэннэрбит. ⁶ Таҥара киниэхэ эппит: „Эн удьуордарыҥ туора дойдуга кэлэн, түөрт сүүс сыл устата кулут буолан баттанан олоруохтара. ⁷ Ол эрээри кинилэри кулут оҥостубут норуот Мин дьүүлбэр туруоҕа. Оттон эн удьуордарыҥ ити дойдуттан тахсан, Миэхэ манна, бу сиргэ, сүгүрүйэр буолуохтара“. ⁸ Таҥара Авраамы кытта сөбүлэһии оҥорсубутун бэлиэтигэр киниэхэ быһыллыы сиэрин-туомун биэрбит. Ол иһин Авраам, уола Исаак төрөөбүтэ ахсыс күнүгэр, киниэхэ быһыы оҥорбут, оттон Исаак Иаковка, Иаков буоллаҕына уон икки уолаттарыгар оҥорбуттар.

⁹ Биһиги өбүгэлэрбит ордук санаан, Иосибы Египеккэ атыылаабыттар; ол гынан баран, Таҥара кинини кытта бииргэ буолан, ¹⁰ бары ыарахаттартан быыһаан ылан, киниэхэ муударай өйү биэрбит, Египет ыраахтааҕытын – фараонун үтүө сыһыанын бэлэхтээбит. Ыраахтааҕы Иосибы Египет сирин бүтүннүүтүн уонна бэйэтин дьиэтин-уотун дьаһайарга анаабыт.

¹¹ Онтон Египеккэ, Ханаан сиригэр сут туран, улуу кыһалҕа кыһарыйбытыгар, биһиги өбүгэлэрбит эмиэ аһыыр астара быстан хаалбыт. ¹² Египеккэ бурдук баар сураҕын истэн, Иаков өбүгэлэрбитин онно ыыппыт. Ол кинилэр Египеккэ маҥнайгы сырыылара эбит. ¹³ Иккиһин кэлбиттэригэр Иосиф убайдарыгар кинилэр бырааттара буоларын билиммит, онон кини төрдүн-ууһун фараон эмиэ билбит. ¹⁴ Иосиф аҕатын Иаковы, туох баар аймахтарын – барыта сэттэ уон биэс киһини бэйэтигэр ыҥыртарбыт, ¹⁵ онон Иаков Египеккэ көһөн тиийбит. Иаков да, өбүгэлэрбит да – бары онно олорон өлбүттэр. ¹⁶ Уҥуохтарын Сихемҥэ илдьэн, Авраам Сихем киһитин уолаттарыттан үрүҥ көмүскэ атыылаһан ылбыт хоруобугар харайбыттар.

¹⁷ Таҥара Авраамҥа андаҕайбыт эрэннэриитэ туолара чугаһаан истэҕин аайы, Египеккэ олорор еврей норуотун ахсаана улам үксээн-үүнэн испит. ¹⁸ Онтон Иосибы билбэт саҥа ыраахтааҕы былааска кэлбит. ¹⁹ Бу ыраахтааҕы биһиги норуоппутун туора көрөн, ыччаттара быһыннын диэн, саҥа төрөөбүт оҕолорун быраҕан иһэргэ күһэйбит. ²⁰ Ол саҕана Моисей төрөөбүт, кини Таҥара көрүүтүгэр сүрдээх үчүгэй оҕо эбит; оҕо үс ый устата аҕатын дьиэтигэр көрүллүбүт-харайыллыбыт; ²¹ онтон уолчааны таһырдьа хаалларбыттарыгар, фараон кыыһа, кинини булан ылан, төрөппүт уолун курдук ииппит. ²² Инньэ гынан Моисей Египет бары муудараһын баһылаан, тылынан-өһүнэн да, үлэтинэн-хамнаһынан да уһулуччулаах киһи буола үүнэн тахсыбыт.

²³ Түөрт уон сааһын туолуута бырааттарын, Израиль дьонун көрсүөн баҕарар санаа кинини үүйэ-хаайа туппут. ²⁴ Биирдэ Израиль киһитин атаҕастыы туралларын көрөн, кини, ону иэстэһэн, Египет киһитин өлөрөн кэбиспит. ²⁵ Моисей: „Таҥара Израиль дьонун миигинэн босхолоттороору гынарын бэйэм дьонум өйдүөхтэрэ“, – дии санаабыт даҕаны, анарааҥҥылара өйдөөбөтөхтөр. ²⁶ Нөҥүө күнүгэр кинилэр охсуһа сылдьалларын көрөн: „Эһиги бырааттыыларгыт эбээт, уонна баран тоҕо бэйэ-бэйэҕитин атаҕастыыгыт?“ – диэн эйэлэһиннэрэ сатаабыт. ²⁷ Онуоха чугастааҕытын атаҕастыы турар киһи, Моисейы киэр анньан баран: „Ким эйигин биһиэхэ баһылык, судьуйа буол диэбитэй? ²⁸ Биитэр, бэҕэһээ Египет киһитин өлөрбүтүҥ курдук миигин эмиэ өлөрүөххүн баҕараҕын дуу?“ – диэн дьорҕойбут. ²⁹ Маны истэн, Моисей Египеттэн күрээн, Мадиам сиригэр+ 7:29 Мадиам сирэ – Аравия уобалаһа. баран олохсуйбут; кини икки уола онно төрөөбүттэр.

³⁰ Ити курдук түөрт уон сыл ааспыт. Биирдэ киниэхэ Синай хайатын аттынааҕы иччитэх сиргэ умайа турар хатыылаах талах төлөнүгэр Айыы Тойон Аанньала көстүбүт. ³¹ Моисей, ону дьиктиргээн, сыныйан көрөөрү чугаһаан иһэн, Айыы Тойон саҥатын истибит: ³² „Мин эн өбүгэлэриҥ Таҥаралара – Авраам, Исаак уонна Иаков Таҥарата – буолабын!“ Моисей ис-иһиттэн титирэс буола долгуйан, көрүөн да дьулайбыт. ³³ Айыы Тойон киниэхэ эппит: „Бу үктэнэн турар сириҥ сибэтиэй сир, онон сандалияҕын уһул. ³⁴ Мин, норуотум Египет сиригэр атаҕастабылга олорорун көрөн, ыар ынчыгын истэн, кинини босхолоору түһэн кэллим. Онон, хомун, Мин эйигин Египеккэ ыытабын“.

³⁵ Бу Моисейы, ким эйигин биһиэхэ баһылык, судьуйа буол диэбитэй диэн киэр анньыбыт киһилэрин, Таҥара хатыылаах талах быыһыгар көстүбүт Аанньалынан этитэн, баһылык уонна босхолооччу гынан ыыппыт. ³⁶ Бу кини, Моисей, норуотугар, кулуттааһынтан таһааран иһэн, Египет сиригэр, Кыһыл муораҕа уонна иччитэх сиргэ түөрт уон сыл устата дьиктилэри, сөҕүмэр бэлиэлэри көрдөрбүт. ³⁷ Бу кини, Моисей, Израиль дьонугар: „Таҥара миигин туруорбутун курдук, бэйэҕит бырааттаргытыттан эмиэ Пророгу туруоруоҕа, Кинини истээриҥ“, – диэн төлкөлөөбүт. ³⁸ Бу кинилиин, Моисейдыын, иччитэх сиргэ түмсүбүт дьону кытта бииргэ сырыттаҕына, Синай хайатыгар Аанньал кэпсэппит, бу кини биһиги өбүгэлэрбитин кытта бииргэ сылдьыбыт, тыыннаах тыллары ылан биһиэхэ биэрбит; ³⁹ биһиги өбүгэлэрбит бу киниэхэ, Моисейга, бас бэриниэхтэрин баҕарбакка, киэр хайыһан, сүрэхтиин-быардыын төттөрү Египеккэ тардыспыттар. ⁴⁰ Ааронтан: „Биһигини Египет сириттэн таһаарбыт Моисейбыт туохха түбэспитин билбэппит, онон сирдиир таҥараларда биһиэхэ оҥорон кулу“, – диэн көрдөспүттэр. ⁴¹ Итиэннэ ол күннэргэ оҕус эмэгэтин оҥостон баран, онтукаларыгар сиэртибэ биэрэн үөрүү-көтүү, көр-нар бөҕө буолбуттар. ⁴² Онон Таҥара кинилэртэн киэр хайыһан, халлаан эттиктэригэр сүгүрүйэллэрин бопсо сатаабат буолбут. Бу туһунан пророктар кинигэлэригэр суруллубут: „Израиль норуота! Түөрт уон сыл усталаах-туоратын тухары иччитэх дойдуну кэрийэ сылдьан, эһиги Миэхэ туох бэлэҕи-туһаҕы биэрбиккитий? ⁴³ Эһиги Молох отуутун, Ремфан таҥараҕыт сулуһун – сүгүрүйүөхпүт этэ диэн быһан оҥостубут эмэгэттэргитин – илдьэ сылдьыбыккыт. Онон Мин эһигини Вавилонтан өссө ыраах көһөрөн илдьиэм“.

⁴⁴ Өбүгэлэрбит иччитэх сиргэ Туоһулааһын Скиниятын илдьэ сылдьыбыттар. Ол Моисейдыын Кэпсэтээччи соруйуутунан, киниэхэ көрдөрүллүбүт холобурга олоҕуран оҥоһуллубут Скиния этэ. ⁴⁵ Иисус Навины кытта бииргэ сылдьар өбүгэлэрбит Скинияны ылан, Таҥара урут биһиги өбүгэлэрбититтэн кыйдаабыт норуоттарын сирдэригэр аҕалбыттар. Скиния Давид ыраахтааҕылыыр кэмигэр диэри баар эбит. ⁴⁶ Таҥара тапталын ылбыт Давид, Иаков Таҥаратыгар дьиэ тутаары, көрдөспүт да, ⁴⁷ дьиэни Соломон туппут. ⁴⁸ Ол гынан баран, Үрдүк Таҥара киһи туппут дьиэтигэр олорбот, пророк эппитин курдук: „Халлаан – Мин бүрүстүөлүм, ⁴⁹ сир – атахпын ууран олорор үктэлим. Ханнык бэйэлээх дьиэни эһиги Миэхэ тутуоххутуй, эбэтэр Мин сынньанар сирбин? – диир Айыы Тойон. – ⁵⁰ Бу баары барытын Мин айбытым буолбат дуо?“

⁵¹ Оо, өһөс санаалаах, бүтэй куҥ сүрэхтээх, бүөлэммит кулгаахтаах дьон! Эһиги эмиэ, өбүгэлэргит курдук, мэлдьи Сибэтиэй Тыыны утараҕыт. ⁵² Пророктартан хайаларын эһиги аҕаларгыт сойуоласпатахтарай? Кинилэр бэл Кырдьыксыт кэлэрин өтө көрөн эппит дьону өлөрбүттэрэ. Оттон эһиги – Таҥара Аанньаллара эһиэхэ тиэрдибит Сокуоннарын ылан баран тутуспатах дьон – Кырдьыксыты таҥнаран биэрэн өлөрбүккүт!»

Стефан өлүүтэ

⁵⁴ Маны истэн, кинилэр уордайбыт уохтарыгар хабырынан ылбыттара. ⁵⁵ Сибэтиэй Тыыны толору ылыммыт Стефан Халлааны анааран, Таҥара кэрэмэн килбиэнин уонна Таҥара уҥа өттүгэр турар Иисуһу көрөн, ⁵⁶ эппитэ: «Халлаан арыллыбытын, Киһи Уола Таҥара уҥа өттүгэр турарын көрөбүн».

⁵⁷ Бары үөгүлэһэ түһээт, кулгаахтарын саба туттубуттара уонна кинини, күргүөмүнэн саба түһэн, ⁵⁸ куорат таһыгар таһааран, тааһынан илдьи тамнаабыттара. Туоһулара таҥастарын Савл диэн эдэр уол турар сиригэр устан бырахпыттара.

⁵⁹ Стефан, тааһынан быраҕаттыы турдахтарына: «Айыы Тойон Иисус, дууһабын ыл, – диэн үҥэ-көрдөһө турбута, ⁶⁰ онтон сөһүргэстии түһэн күүһүн муҥунан, – Айыы Тойон, бу аньыыларын бырастыы гын!» – диэн саҥа аллайан баран, тыына быстыбыта.

Савл христианнары сойуолуур

¹ Савл Стефаны өлөрбүттэрин сөпсүүр этэ.

Бу күнтэн ыла Иерусалимнааҕы церковь улууканнаах сойуолааһыҥҥа түбэспитэ, онон Апостоллартан ураты атын дьон бары Иудея, Самария дэриэбинэлэринэн тарҕаспыттара. ² Стефан уҥуоҕун Таҥараҕа бэриниилээх дьон көтөхпүттэрэ, кинини аһыйан ытабыл-соҥобул бөҕө буолбута.

³ Оттон Савл церковы муҥнуура: дьиэттэн дьиэҕэ киирэ-киирэ, эр дьону, дьахталлары, соһоттоон таһааран, хаайыыга быраҕаттыыра.

Самарияҕа Евангелиены иһитиннэрии

⁴ Тарҕанан барбыт дьон Таҥара тылын сир-сир аайы сылдьан иһитиннэрэллэрэ. ⁵ Филипп Самария куоратыгар кэлэн, Христос туһунан кэпсээбитэ. ⁶ Кини этэр тылын иһитиннэрэн, араас дьиктини көрдөрөн, дьон-сэргэ болҕомтотун түмэ тарпыта. ⁷ Быртах тыыҥҥа буулаппыт үгүс дьонтон тыыннар үөгүлэспитинэн тахсан бараллара, элбэх босхоҥ, доҕолоҥ киһи үтүөрбүтэ. ⁸ Бу куоракка улуу үөрүү буолбута.

⁹ Манна уруккуттан Самария норуотун абынан-хомуһунунан сөхтөрөр Симон диэн биир улуутумсуйар киһи баара. ¹⁰ Кини этэрин бары, кыратыттан улаханыгар тиийэ, сэргээн истэн: «Таҥара сүдү күүһэ диэн дьэ бу кини сылдьар!» – дэһэллэрэ.

¹¹ Өр кэм устата хомуһунунан сөхтөрөн, дьон кинини истэр этилэр. ¹² Онтон Таҥара Саарыстыбатын уонна Иисус Христос туһунан Евангелиены иһитиннэрэр Филиби итэҕэйэн, бары – эр дьон да, дьахталлар да – сүрэхтэммиттэрэ. ¹³ Симон бэйэтэ эмиэ итэҕэйбитэ, сүрэхтэнэн баран, Филиби батыһа сылдьар буолбута, кини сүдү күүстээх дьайыыларын, дьиктилэрин олус сөҕө көрөрө.

¹⁴ Самария олохтоохторугар, Таҥараны ылыммыттарын истэн, Иерусалимҥа баар Апостоллар Петрдаах Иоанны ыыппыттара; ¹⁵ кинилэр кэлэн итэҕэйээччилэр, Сибэтиэй Тыыны ылыналларын туһугар, үҥпүттэрэ. ¹⁶ Тыын бу дьоҥҥо өссө түһэ илигэ, кинилэр Айыы Тойон Иисус аатыгар сүрэхтэммит эрэ этилэр. ¹⁷ Петрдаах Иоанн илиилэрин уурбуттарыгар, кинилэр Сибэтиэй Тыыны ылыммыттара.

¹⁸ Апостоллар илиилэрин уурдахтарына, Таҥара Тыына бэриллэрин көрөн, Симон харчылаах кэлэн ¹⁹ эппитэ: «Илиибин уурбут киһим Сибэтиэй Тыыны ыларын туһугар, Миэхэ эмиэ, маннык кыахта кулуҥ эрэ».

« ²⁰ Таҥара бэлэҕин харчыга атыылаһарга санаммытыҥ иһин, көмүскүн туппутунан өлүөҥ, – диэбитэ Петр. – ²¹ Биһиги сулууспабытыгар эн ханнык да кыттыгаһыҥ, кыттар быраабыҥ да суох: маныаха сөбө суох сүрэхтээххин Таҥара көрөн турар. ²² Онон бу аньыыгын билинэн Айыы Тойонтон көрдөс, оччоҕо, баҕар, ити санааҕын бырастыы гыныаҕа. ²³ Эн, аһыы үөһүнэн туолаҥҥын, аньыыга бохсуттарбыккын».

²⁴ Онуоха Симон: «Бу эппиккититтэн биирэ да туолбатын туһугар, Айыы Тойонтон мин туспар көрдөһүҥ», – диэбитэ.

²⁵ Апостоллар кэрэһиттээн, Айыы Тойон тылын иһитиннэрэн баран, Иерусалимнаабыттара, аара элбэх Самария дэриэбинэлэригэр сылдьан, Евангелиены иһитиннэрбиттэрэ.

Филипп уонна Эфиопия үрдүк сололооҕо

²⁶ Филипкэ Айыы Тойон Аанньала эппитэ: «Туран Иерусалимтан Газаҕа барар соҕуруу суолга тиий». (Билигин бу суолунан сылдьыбаттар.) ²⁷ Филипп туран ол суол диэки баран испитэ. Арай көрдөҕүнэ: биир аттакы эфиоп, Эфиопия Кандакиятын+ 8:27 Кандакия – эфиоптар судаарыстыбаларын салайар ийэ сарыысса титула. (атыннык эттэххэ, сарыыссатын) хааһынатын тутар үрдүк сололоох үлэһитэ, Таҥараҕа үҥэн-сүгүрүйэн баран, ²⁸ Иерусалимтан төннөн иһэрэ. Кини колесницаҕа олорон, Исайя пророгу ааҕа иһэрэ. ²⁹ Тыын Филипкэ: «Колесницаҕа чугаһаан аргыстаһан бар», – диэбитэ.

³⁰ Филипп ситэн кэлэн, киһи Исайя кинигэтин саҥа таһааран ааҕарын истэн: «Тугу ааҕаргын өйдүүгүн дуо?» – диэн ыйыппыта.

³¹ «Киһи быһаарыыта суох хантан өйдүөмүй?» – диэбитэ анарааҥҥыта, уонна Филиби колесницаҕа тахсан сэргэстэһэ олороругар ыҥырбыта. ³² Кини Суруйуулартан маннык кэрчиги ааҕа иһэрэ: «Кинини, бараан курдук, өлөрө илдьибиттэрэ; түү кырыйааччы иннигэр бараан оҕото чуумпуран турарыныы, Кини ылы-чып турбута. ³³ Кинини атаҕастаабыттара, кырдьыгынан сууттаабатахтара. Олорор олоҕун сиртэн араарбыттара – оччотугар Кини удьуордарын туһунан ким кэпсиэҕэй?»

³⁴ Аттакы Филиптэн ыйыппыта: «Көрдөһөбүн, быһаар эрэ, пророк бу ким туһунан этэрий: бэйэтин туһунан дуу, атын ким эрэ туһунан дуу?»

³⁵ Онуоха Филипп, Суруйуулар бу кэрчиктэриттэн саҕалаан, Иисус туһунан кэпсээбитэ. ³⁶ Ол ыккардыгар, айаннаан, уулаах сиргэ тиийэн кэлбиттэрэ. «Хор, бу уу баар эбит. Мин сүрэхтэнэрбин туох мэһэйдиирий?» – диэбитэ аттакы.

³⁷ Филипп эппитэ: «Ис сүрэххиттэн итэҕэйэр буоллаххына, сүрэхтэниэххин сөп».

Киһи хоруйдаабыта: «Иисус Христос Таҥара Уола диэн итэҕэйэбин»+ 8:37 Сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу кэрчик суох. . ³⁸ Уонна колесницаны тохтоторго дьаһайбыта. Филиптээх аттакы иккиэн ууга киирбиттэрэ; Филипп кинини сүрэхтээбитэ. ³⁹ Ууттан тахсыбыттарыгар аттакыга Сибэтиэй Тыын түһэн киирбитэ+ 8:39 Аттакыга Сибэтиэй Тыын түһэн киирбитэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , оттон Филиби Айыы Тойон Аанньала илдьэ барбыта. Аттакы кинини хараҕын далыттан сүтэрэн да кэбистэр, салгыы үөрэ-көтө айанныы турбута. ⁴⁰ Филипп буоллаҕына Азокка баар буолан хаалбыта; Кесарияҕа тиийиэр диэри, сылдьыбыт куораттарыгар барыларыгар Евангелиены иһитиннэрэ испитэ.

Савл итэҕэли ылыныыта

¹ Савл, өссө да өһүнэн-сааһынан тыынан, Айыы Тойон үөрэнээччилэрин өлөртүөх буолан суоһурҕанан, архиерейга кэлбитэ: ² киниттэн көрдөһөн, бу үөрэҕи тутуһааччылары буллар эрэ – эр киһи буоллун, дьахтар буоллун – барыларын кэлгийэн Иерусалимҥа аҕаларын көҥүллүүр суругу Дамаск синагогаларын аатыгар суруйтаран ылбыта. ³ Дамаска чугаһаан истэҕинэ, аара суолга эмискэ халлаантан киниэхэ сырдык сандаара түспүтэ. ⁴ Кини сиргэ охтон түһэн баран: «Савл, Савл, тоҕо Миигин сойуолаһаҕын?» – диир саҥаны истибитэ.

⁵ «Кимҥиний Эн, Айыы Тойон?» – диэн ыйыппыта Савл.

Онуоха Айыы Тойон эппитэ: «Мин эн сойуолаһар Иисуһуҥ буолабын+ 9:5 Мин эн сойуолаһар Иисуһуҥ буолабын – бу кэнниттэн кэлэр «„Үөрбэни утары барарыҥ ыарахан буолуо“. Савл титирэстиэр диэри, уолуйа куттанан ыйыппыта: „Айыы Тойон! Тугу оҥор диэн дьаһайаҕын?“ Онуоха Айыы Тойон киниэхэ эппитэ: „Туран...“» диэн кэрчик сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга суох. . Үөрбэни утары барарыҥ эйиэхэ ыарахан буолуо».

⁶ Савл титирэстиэр диэри, уолуйа куттанан ыйыппыта: «Айыы Тойон, тугу оҥор диэн дьаһайаҕын?»

Онуоха Айыы Тойон: «Туран куоракка тиий, тугу гынаргын онно этиэхтэрэ», – диэбитэ.

⁷ Аргыстара сөҕөн тылларыттан маппыттара: саҥа иһиллэрэ эрээри, ким да баара көстүбэт этэ. ⁸ Савл турбута – арай хараҕа тугу да көрбөт буолан хаалбыт этэ. Онон кинини, илиититтэн сиэтэн, Дамаска илдьибиттэрэ. ⁹ Үс күн устата кини икки хараҕынан көрбөт буолбута, тугу да аһаабатаҕа да, испэтэҕэ да.

¹⁰ Дамаска Анания диэн Иисус үөрэнээччитэ баара; арай кини көрүү көрдөҕүнэ, Айыы Тойон: «Анания!» – диэн ыҥырбыта.

«Бу баарбын, Айыы Тойонум!» – дии түспүтэ кини.

¹¹ Онуоха Айыы Тойон эппитэ: «Туран Көнө диэн ааттанар уулуссаҕа таҕыс; онно Иуда дьиэтигэр тиийэн, Савл диэн Тарс куораттан кэлэ сылдьар киһини ыйыт. Кини билигин үҥэ турар; ол үҥэ туран, ¹² Анания диэн киһи кэлэн, хараҕынан көрөр буоларын туһугар, киниэхэ илиитин уурбутун көрдө».

¹³ Анания буоллаҕына эппитэ: «Айыы Тойон! Ол киһи Иерусалимҥа Эн сибэтиэйдэргэр төһөлөөх куһаҕаны оҥорбутун мин үгүс дьонтон истэн турабын; ¹⁴ манна даҕаны кини Эн ааккын ааттааччылары тутарга архиерейдартан көҥүл ылан кэлбитэ».

¹⁵ Айыы Тойон эппитэ: «Кини – Мин Бэйэм ааппын араас норуоттарга, ыраахтааҕыларга уонна Израиль норуотугар иһитиннэрэргэ талан ылбыт киһим. Онон баран эт. ¹⁶ Мин аатым туһугар төһө муҥнаныахтааҕын Бэйэм киниэхэ көрдөрүөҕүм».

¹⁷ Анания баран, ол дьиэҕэ киирэн, Савлга илиитин ууран туран эппитэ: «Быраатым Савл! Эн көрөр буоларыҥ, Сибэтиэй Тыыны толору ылынарыҥ туһугар, эйиэхэ миигин Айыы Тойон – кэлэн истэххинэ, суолгар көстүбүт Иисус – ыытта». ¹⁸ Савл, сонно хараҕыттан балык хатырыга түһэр курдук гынаатын, эмискэ көрөр буолан хаалбыта; онон туран сүрэхтэнэн баран, ¹⁹ аһаан сэниэ киллэриммитэ.

Савл Дамаска Евангелиены иһитиннэрэр

²⁰ Савл үөрэнээччилэри кытта Дамаска хас да күн буолбута; уталыппакка, синагогалары кэрийэ сылдьан, Иисус туһунан, Кини Таҥара Уола буолар диэн иһитиннэрэн барбыта. ²¹ Истибиттэр бука бары дьиибэргииллэрэ: «Иисус аатын ааттааччылары Иерусалимҥа сойуоласпыт кини буолбатах этэ дуо? Манна даҕаны кинилэри архиерейдарга тутаттаан илдьээри кэлбитэ буолбат дуо?»

²² Савл улам бөҕөргөөн, Иисус дьиҥ Христос буоларын дакаастаан, Дамаска олорор иудейдары муннукка ыкпыта.

Савл өлөртөн быыһанар

²³ Онтон ыла балайда кэм ааспыта. ²⁴ Иудейдар, сүбэлэһэн баран, Савлы өлөрөргө санаммыттара. Ол гынан баран тугу соруммуттарын Савл билбитэ: кинини өлөрөөрү, куораттан тахсар ааны күннэри-түүннэри маныыллара. ²⁵ Ол иһин үөрэнээччилэр түүн кинини, тымтайга олордон баран, куорат истиэнэтин тас өттүгэр түһэрбиттэрэ.

Савл Иерусалимҥа сырыыта

²⁶ Савл Иерусалимҥа кэлэн үөрэнээччилэргэ холбоһо сатаабыта да, бары киниттэн куттанар этилэр, үөрэнээччи буолбутун ким да итэҕэйбэтэҕэ. ²⁷ Онон Варнава, кинини Апостолларга илдьэ кэлэн, Савл, Дамаска баран иһэн Айыы Тойону көрбүтүн, Айыы Тойон киниэхэ тугу эппитин, кини, Дамаска сылдьан, Иисус аатын хорсуннук иһитиннэрбитин кэпсээбитэ. ²⁸ Онон Савл аны кинилэрдиин бииргэ сылдьар буолбута, уонна туохтан да чаҕыйбакка, Иерусалим устун сылдьан, Айыы Тойон Иисус аатынан үөрэтэрэ. ²⁹ Грек тыллаах еврейдэр, Савлы, утарыласпытын иһин, өлөрөргө санаммыттара. ³⁰ Ону билэн, бырааттара Савлы Кесарияҕа илдьибиттэрэ, онтон Тарска ыыппыттара.

³¹ Иудея, Галилея уонна Самария устун баар церковтарга+ 9:31 Церковтарга – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «церковка». уоскулаҥ кэмэ үүммүтэ. Кинилэр улам үүнэн-бөҕөргөөн, Айыы Тойону дириҥник ытыктыыр, Киниттэн толлор буоланнар, Сибэтиэй Тыын көмөтүнэн ахсааннара элбии турбута.

Эней уонна Тавифа

³² Петр сир-сири кэрийэн Лиддаҕа олорор сибэтиэйдэргэ+ 9:32 Сибэтиэйдэргэ – Таҥара дьонугар. тиийэн кэлбитэ. ³³ Онно босхоҥноон сыппыта аҕыс сыл буолбут Эней диэн киһини көрсүбүтэ.

³⁴ «Эней! Иисус Христос эйигин үтүөрдэр, туран тэллэххин хомуй», – диэбитэ Петр. Эней сонно туран кэлбитэ. ³⁵ Лидда, Сарон олохтоохторо бука бары, маны көрөн, Айыы Тойоҥҥо эргиллибиттэрэ.

³⁶ Иоппияҕа+ 9:36 Иоппия – Яффа. биир Тавифа (Серна) диэн ааттаах үөрэнээччи дьахтар баара, кини өрүү үтүөнү оҥороро, дьадаҥыларга көмөлөһөрө. ³⁷ Ол күннэргэ Тавифа ыалдьан өлөн хаалбыта. Кинини сууйан баран, үөһээ хоско сытыарбыттара. ³⁸ Лидда Иоппияттан чугас, онон Петр Лиддаҕа баарын истэн, үөрэнээччилэр суһаллык кэлэ оҕустун диэн икки киһинэн илдьит ыыппыттара. ³⁹ Петр ол дьону кытта барсыбыта; тиийбитигэр кинини үөһээҥҥи хоско таһаарбыттара; онно огдооболор төгүрүйэн туран, ытыы-ытыы, Серна тыыннааҕар тикпит ырбаахыларын, онтон да атын таҥаһын көрдөрбүттэрэ.

⁴⁰ Петр барыларын хостон таһааран баран, сөһүргэстээн туран Таҥараҕа үҥпүтэ, онтон бокуонньукка туһаайан: «Тавифа, тур!» – диэбитэ. Дьахтар хараҕа аһыллан, Петры көрөн баран, оронугар олоро түспүтэ. ⁴¹ Петр, киниэхэ илиитин уунан, турарыгар көмөлөспүтэ уонна итэҕэйээччилэри, огдообо дьахталлары барыларын ыҥыран ылан, Тавифаны кинилэр иннилэригэр туруорбута. ⁴² Бу сурах Иоппияны биир гына тарҕанан, бэрт үгүс киһи Айыы Тойону итэҕэйбитэ. ⁴³ Петр Иоппияҕа Симон имииһиккэ элбэх хоммута.

Петр уонна Корнилий

¹ Кесарияҕа биир Корнилий диэн киһи баара. Кини Италия когортатын сотнига этэ. ² Корнилий дьиэтин кэргэттэрин барыларын кытта Таҥараны итэҕэйэрэ, Киниттэн толлоро; дьадаҥыларга өлгөмнүк көмөлөһөрө, өрүүтүн үҥэ сылдьара. ³ Биирдэ тоҕус чаас саҕана, Корнилий көрдөҕүнэ, Таҥара Аанньала кини дьиэтигэр киирэн: «Корнилий!» – диэн ыҥырбыта.

⁴ Кини, Аанньалы көрөн, куттанан: «Тугуй, Айыы Тойон?» – дии түспүтэ.

Аанньал эппитэ: «Таҥара эн үҥпүт үҥүүгүн, дьоҥҥо көмөҕүн өйдөөн кэллэ. ⁵ Онон билигин Иоппияҕа дьону ыытан, Петр диэн ааттанар Симоны ыҥыртар. ⁶ Кини билигин муора кытыытыгар дьиэлээх биир Симон диэн имииһиккэ ыалдьыттаан олорор. Эһиги бүтүн дьиэ кэргэнинэн быыһанар тылгытын эйиэхэ кини этиэҕэ».

⁷ Кэпсэппит Аанньала барбытын кэннэ, Корнилий икки чаҕарын уонна Таҥараны итэҕэйэр буойунун ыҥыран ылбыта; ⁸ итиэннэ кинилэри, барытын быһааран биэрэн баран, Иоппияҕа ыыппыта.

Петр дьиктини көрүүтэ

⁹ Нөҥүө күнүгэр, кинилэр айаннаан куоракка чугаһаан истэхтэринэ, алта чаас саҕана+ 10:9 Алта чаас саҕана – күнүс уон икки чаас саҕана. Петр дьиэ үрдүгэр үҥэ тахсыбыта. ¹⁰ Кини эмискэ аччыктаан аһыан баҕаран кэлбитэ. Аһы бэлэмнии сырыттахтарына, иһиттэн көтөҕүллэн, ¹¹ Халлаан арыллан турарын көрбүтэ: Халлаантан түөрт муннуга баайыылаах кэтит таҥас курдук туох эрэ иһит сиргэ түһэн эрэрэ; ¹² иһиккэ сир үрдүгэр баар кыыл-сүөл, эриэн үөн эгэлгэтэ, кынаттаах көтөр арааһа хааламмыт этэ.

¹³ «Петр, туран, мантан өлөрөн сиэ!» – диэн ыҥырар саҥа иһиллибитэ.

¹⁴ «Суох, туох да иһин сиэбэппин, Айыы Тойон. Мин хаһан даҕаны быртаҕы, кирдээҕи сиэбэтэҕим», – диэбитэ Петр.

¹⁵ Били саҥа киниэхэ иккистээн эппитэ: «Таҥара ыраастаабытын кирдээх диэмэ».

¹⁶ Бу маннык саҥа үстэ иһиллибитин кэннэ, иһит төттөрү+ 10:16 Төттөрү – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «эмискэ». Халлааҥҥа тахсыбыта.

¹⁷ Кини, бу туох суолталаах көстүү буолуой диэн толкуйга түһэн олордоҕуна, били Корнилий ыыппыт дьоно, имииһит Симон дьиэтин ыйдаран, олбуорун ааныгар кэлэн, тохтообуттара.

¹⁸ «Петр диэн ааттаах Симон манна баар дуо?» – диэн хаһыытаабыттара.

¹⁹ Тугу көрбүтүн өйдүү-төйдүү сатыы олордоҕуна, Тыын Петрга: «Көр, ол үс киһи эйигин көрдүү сылдьаллар, – диэбитэ. – ²⁰ Аллара түһэн, кыратык да саараҥнаабакка, ити дьоннуун барыс – кинилэри эйиэхэ Мин ыыппытым».

²¹ Кини, аллара түһэн, Корнилий ыыппыт дьонугар: «Көрдүүр киһигит бу баарбын, – диэбитэ. – Туох соруктаах кэллигит?»

²² Анарааҥҥылар эппиттэрэ: «Биһигини Корнилий сотник ыытта. Корнилий Таҥараттан толлор үтүөкэн киһи, иудей норуота кинини сөбүлүүр. Сибэтиэй Аанньал киниэхэ: „Петры дьиэҕэр ыҥыран этэр тылын иһит“, – диэн соруйбут үһү». ²³ Петр дьону, дьиэҕэ ыҥыран киллэрэн, күндүлээбитэ.

Корнилий дьиэтигэр

Нөҥүө күнүгэр Петр кинилэри кытта айаҥҥа туруммута; сорох Иоппиятааҕы бырааттара эмиэ барсыбыттара. ²⁴ Сарсыныгар Кесарияҕа кэлбиттэрэ. Корнилий, урууларын-аймахтарын, чугас доҕотторун мунньан, күүтэн олороро. ²⁵ Петр дьиэҕэ киирэн истэҕинэ, Корнилий утары кэлэн, сөһүргэстии түһэн, сүгүрүйбүтэ.

²⁶ Петр кинини туруоран: «Тур, доҕор, мин эмиэ киһибин ээ», – диэбитэ.

²⁷ Иккиэн, кэпсэтэ-кэпсэтэ, дьиэҕэ киирбиттэрэ: элбэх киһи мустан олороро. ²⁸ Петр кинилэргэ эппитэ: «Иудей киһитэ атын омук дьонун кытта чугасаһара, кинилэргэ сылдьара бобулларын эһиги билэҕит; ол эрээри Таҥара миэхэ кими да кирдээх, куһаҕан дии санаама диэн эппитэ. ²⁹ Онон ыҥырбыккытыгар мин биир тылы утары эппэккэ кэллим. Миигин туох дьыалаҕа ыҥыртардыгыт?»

³⁰ Корнилий кэпсээбитэ: «Түөрт хонуктааҕыта, эмиэ баччаҕа диэри постанан баран+ 10:30 Постанан баран – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , тоҕус чааска дьиэбэр үҥэ турдахпына, арай иннибэр сандаархай таҥастаах киһи көстөн кэлэн эттэ: „³¹ Корнилий, мэлииппэҥ тиийдэ, дьадаҥыларга көмөҕүн Таҥара өйдөөн кэллэ, ³² онон Иоппияҕа киһитэ ыытан Симон Петры ыҥыртар; кини муора кытылыгар имииһит Симон дьиэтигэр ыалдьыттыы олорор; кини, кэлэн, эйиэхэ барытын этиэҕэ+ 10:32 Кини, кэлэн, эйиэхэ барытын этиэҕэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар “. ³³ Мин сонно эйигин ыҥыртара ыыппытым. Дьэ онон кэлбитиҥ олус үчүгэй. Таҥара+ 10:33 Таҥара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойон». эйиэхэ тугу соруйбутун сиһилии истээри, билигин бу биһиги Кини иннигэр турабыт».

Петр тыл этиитэ

« ³⁴ Таҥара кими да чорбоппотун дьэ дьиҥ-чахчы биллим, – диэн саҕалаабыта Петр этэр тылын. – ³⁵ Таҥара хайа да норуокка Киниттэн толлор, кырдьыгы тутуһар дьону сөбүлүүр. ³⁶ Кини, Иисус Христос биэрэр эйэтин туһунан Евангелиены иһитиннэртэрэн, Израиль норуотугар Бэйэтин тылын тиэрдибитэ. Туох баар барытын Айыы Тойоно Иисус буолар. ³⁷ Иоанн сүрэхтэнэргэ ыҥырбытын кэнниттэн, Галилеяттан саҕалаан бүтүн Иудея устун туох буолбутун эһиги бэйэҕит билэҕит: Таҥара Назарет Иисуһун Сибэтиэй Тыынынан уонна сүдү күүһүнэн бэлиэтээбитэ, Кини, Таҥараны кытта бииргэ буолан, сир-сир аайы үтүөнү оҥороро, адьарайга бохсуттарбыттары барыларын үтүөрдэрэ. ³⁹ Иисус Иудея дойдутугар уонна Иерусалимҥа тугу оҥорбутун туоһулара бу биһиги баарбыт. Онтон Кинини кириэскэ ыйаан өлөрбүттэрэ. ⁴⁰ Өлбүтэ үһүс күнүгэр Таҥара Кинини тилиннэрэн баран, норуокка барытыгар буолбакка, Бэйэтэ эрдэттэн талан ылбыт туоһуларыгар эрэ, ол аата өлөн баран тиллибитин кэннэ, Кинилиин бииргэ аһаан-сиэн сылдьыбыт дьоҥҥо – биһиэхэ эрэ – көрдөрбүтэ. ⁴² Уонна Кини тыыннаахтары да, өлбүттэри да дьүүллүүргэ анаабыт Судьуйата Иисус буоларын дьоҥҥо иһитиннэрэрбитигэр, туоһулуурбутугар соруйбута. ⁴³ Пророктар бары Кини туһунан туоһулууллар: Иисуһу итэҕэйэр ханнык баҕарар киһи аньыыта-буруйа Кини аатынан бырастыы буолуоҕа».

Омуктар Сибэтиэй Тыыны ылыналлар

⁴⁴ Петр өссө этэн бүтэ илигинэ, кинини истээччилэргэ барыларыгар Сибэтиэй Тыын киирбитэ. ⁴⁵ Петры кытта кэлсибит итэҕэйэр еврейдэр бу дьон, араас атын тылларынан саҥаран, Таҥараны айхаллыылларын истэн, Сибэтиэй Тыын бэлэҕэ атын омуктарга эмиэ бэриллибитин көрөн, олус сөхпүттэрэ. Онуоха Петр эппитэ: ⁴⁷ «Сибэтиэй Тыыны эмиэ биһиги курдук ылыммыт дьон уунан сүрэхтэнэллэрин ким туорайдаһыан сөбүй?»

⁴⁸ Инньэ диэн баран Иисус Христос аатыгар сүрэхтэнэллэригэр соруйбута. Кинилэр Петртан өссө да аҕыйах хонукка хаала түс диэн көрдөспүттэрэ.

Петр Иерусалим церковыгар тыл этэр

¹ Таҥара тылын омуктар эмиэ ылыммыттарын Апостоллар уонна Иудея итэҕэйээччилэрэ истибиттэрэ. ² Петр Иерусалимҥа кэлбитигэр итэҕэйбит еврейдэр кинини: «Эн баран, быһыллыбатах дьону кытта бииргэ аһаабыккын», – диэн хомуруйбуттара.

⁴ Туох буолбутун Петр кинилэргэ саас-сааһынан кэпсээн барбыта: « ⁵ Мин Иоппия куоракка, үҥэ тураммын, ис-испиттэн өрө көтөҕүллэн кэлбитим. Ол туран көрдөхпүнэ, арай, түөрт муннугуттан тиирэ тардыллыбыт улахан таҥаска майгынныыр туох эрэ иһит халлаантан түһэн кэлэн аттыбар тохтообута. ⁶ Иһин өҥөйөн көрбүтүм: онно түөрт атахтаах арааһа, адьырҕа кыыллар, эриэн үөннэр, көтөрдөр бааллара. ⁷ Арай онтон саҥа иһиллэн: „Тур, Петр, мантан өлөрөн сиэ“, – диэбитэ.

⁸ „Суох, Айыы Тойон, туох да быртах, кирдээх мин айахпар хаһан да киирэ илик“, – диэн хоруйдаабытым. ⁹ „Таҥара ыраастаабытын кирдээх диэмэ“, – били саҥа халлаантан иккиһин иһиллибитэ. ¹⁰ Бу курдук үс төгүл хатыламмыта, онтон барыта халлааҥҥа төттөрү тахсан барбыта. ¹¹ Арай сонно мин олорор дьиэм+ 11:11 Мин олорор дьиэм – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «биһиги олорор дьиэбит». иннигэр Кесарияттан сорукка ыыппыт үс киһилэрэ кэлэн тохтообуттара. ¹² Тыын кинилэрдиин саараҥнаабакка барсарбар эппитэ. Миигин кытта бу алта бырааттарым барсыбыттара. Баран киһибит дьиэтигэр киирбиппит. ¹³ Хаһаайыммыт дьиэтин иһигэр сибэтиэй Аанньалы көрбүтүн, Аанньал киниэхэ „Иоппияҕа дьонно ыытан, Петр диэн ааттанар Симоны ыҥыртар, кини эйиэхэ бэйэҕин уонна дьиэ кэргэҥҥин бүтүннүүтүн быыһыыр тыллары этиэҕэ“ диэн эппитин кэпсээбитэ.

¹⁵ Мин саҥардыы кэпсээн эрдэхпинэ, урут биһиэхэ курдук, Сибэтиэй Тыын кинилэргэ эмиэ түһэн киирбитэ. ¹⁶ Онуоха мин: „Иоанн уунан сүрэхтиирэ, эһиги буоллаҕына Сибэтиэй Тыынынан сүрэхтэниэххит“, – диэн Айыы Тойон урут биһиэхэ этэрин өйдөөн кэлбитим. ¹⁷ Өскөтүн Таҥара биһиэхэ, Айыы Тойон Иисус Христоһу итэҕэйбиттэргэ, биэрбит бэлэҕин кинилэргэ эмиэ бэлэхтиир буоллаҕына, Таҥараҕа мэһэйдэһэр ол мин кимминий?»

¹⁸ Кинилэр маны истэн уоскуйан: «Ол аата омуктар олоххо тиксэллэрин туһугар, аньыыны билинэр кыах кинилэргэ эмиэ бэлэхтэммит буоллаҕа», – диэн Таҥараҕа айхал эппиттэрэ.

Антиохия христианнара

¹⁹ Стефан өлбүтүн кэннэ саҕаламмыт сойуолааһынтан куоппут дьон Финикияҕа, Кипргэ уонна Антиохияҕа тиийбиттэрэ. Кинилэр Таҥара тылын еврейдэргэ эрэ иһитиннэрэллэрэ. ²⁰ Ол эрээри сорохторо, Кипртэн, Киринеяттан төрүттээхтэрэ, Антиохияҕа кэлэн, Айыы Тойон Иисус туһунан атын омуктарга кэпсээбиттэрэ. ²¹ Айыы Тойон күүстээх илиитинэн көмөлөһөн, үтүмэн үгүс киһи, итэҕэли ылынан, Айыы Тойоҥҥо эргиллибитэ.

²² Бу туһунан сурах Иерусалим церковыгар тиийбитигэр кинилэр Варнаваны Антиохияҕа барарга сорудахтаабыттара. ²³ Варнава онно тиийэн, Таҥара кинилэргэ биэрбит илгэлээх үтүөтүн көрөн, үөрбүтэ уонна барыларын ис сүрэххититтэн Айыы Тойоҥҥо итэҕэллээх буолуҥ диэн ыҥырбыта. ²⁴ Кини Сибэтиэй Тыыны уонна итэҕэли толору ылыммыт үтүөкэн киһи этэ, онон бэрт элбэх киһи Айыы Тойоҥҥо кэлбитэ.

²⁵ Бу кэнниттэн Варнава Савлы көрдүү Тарска аттаммыта, кинини, онтон булан ылан, Антиохияҕа илдьэ барбыта. ²⁶ Кинилэр сылы быһа церковка сылдьан, элбэх дьону мунньан үөрэппиттэрэ. Үөрэнээччилэр «христианнар» диэн аан бастаан Антиохияҕа ааттаммыттара.

²⁷ Ол саҕана Антиохияҕа Иерусалимтан пророктар кэлбиттэрэ. ²⁸ Олортон биирдэстэрэ, Агав диэн ааттаах киһи, туран, Сибэтиэй Тыын күүһүнэн өтө көрөн, аан дойду үрдүнэн улуу сут буолуохтааҕын эппитэ (ол сут Клавдий император саҕана кэлбитэ). ²⁹ Онон үөрэнээччилэр кыахтара тиийэринэн Иудеятааҕы бырааттарыгар көмө ыытарга быһаарыммыттара. ³⁰ Хомуйбут үптэрин Варнавалаах Савлынан пресвитердарга ыыппыттара.

Петр хаайыыттан дьиктитик босхолонуута

¹ Ол саҕана Ирод ыраахтааҕы күөмчүлээн, церковь сорох дьонун сойуолаһан барбыта. ² Кини Иоанн быраатын Иаковы болотунан кэртэрэн өлөртөрбүтэ. ³ Иудейдар санаалара көнньүөрбүтүн көрөн, Петры эмиэ хаайбыта. Бу Көтөхтөрүүтэ суох Килиэп бырааһынньыгын саҕана этэ. ⁴ Кини Петры, туттаран, хаайыыга уктарбыта уонна Паасха кэнниттэн норуот иннигэр дьүүлгэ таһаараары, түөртүү киһилээх түөрт симиэнэ харабылы туруоран, маныырга дьаһайбыта. ⁵ Петр хааллан олорор кэмигэр церковь, кыһаллан туран, кини туһугар Таҥараҕа үҥпүтэ.

⁶ Ирод кинини дьүүллүү таһаарыахтаах күнүн иннинээҕи түүн Петр, икки буойун ыккардыгар икки сыабынан бохсуллан, утуйа сыппыта, харабыллар ааҥҥа манаан тураллара. ⁷ Эмискэ Айыы Тойон Аанньала баар буолбута, хаайыы иһигэр сырдык сыдьаайбыта. Аанньал Петры өттүккэ анньан уһугуннаран баран: «Тура оҕус», – диэбитэ. Петр илиитин бохсубут сыаптар төлө барбыттара.

⁸ «Кургун баан, атаххын кэт», – диэбитэ Аанньал.

Петр кини эппитин толорбута. Онтон Аанньал: «Таҥнан миигин батыс», – диэбитэ.

⁹ Аанньал тугу гынара дьиҥнээҕин-дьиҥэ суоҕун билбэккэ эрэ, көннөрү көстүү эрэ быһыылаах диэн саныы-саныы, Петр тахсан батыһан испитэ. ¹⁰ Бастакы икки харабылы ааһан, куоракка тахсар тимир ааҥҥа тиийэн кэлбиттэригэр аан бэйэтэ аһылла биэрбитэ. Тахсан куорат биир уулуссатын ааһалларын кытта, Аанньал эмискэ суох буолан хаалбыта.

¹¹ Дьэ онно Петр өйдөнөн кэлбитэ: «Билигин чахчы көрдүм: Айыы Тойон Аанньалын ыытан, миигин Ирод илиититтэн уонна иудей норуота эрэммит былаҕайыттан быыһаан ылла».

¹² Тула өттүн көрүнэн баран, кини Марк диэн ааттаах Иоанн ийэтэ Мария дьиэтигэр элбэх киһи мустан үҥэ олороругар тиийбитэ. ¹³ Петр олбуор аанын тоҥсуйбутугар Рода диэн дьиэ үлэһитэ кыыс ким кэлбитин билэ тахсыбыта. ¹⁴ Кыыс Петр куолаһын билэн, үөрүүтүттэн олбуор аанын да аспакка, дьиэҕэ төттөрү сүүрэн киирэн: «Таһырдьа Петр турар!» – диэбитэ.

¹⁵ Онуоха анарааҥҥылар: «Өй-мэй буолбуккун ээ», – дэспиттэрэ. Кыыс эппитин этэ турбута. «Аанньала сылдьар эбит», – диэбиттэрэ онуоха.

¹⁶ Петр тохтообокко тоҥсуйа турбута. Ааны дьэ аһан, кинини көрөн бары олус соһуйбуттара. ¹⁷ Кини саҥарымаҥ диэн илиитинэн бэлиэ биэрэн баран, Айыы Тойон хайдах кинини хаайыыттан таһаарбытын кэпсээбитэ итиэннэ: «Бу туһунан Иаковка уонна бырааттарбытыгар иһитиннэрээриҥ», – диэт, тахсан атын сиргэ барбыта.

¹⁸ Сарсыарда, Петр мэлийэн, буойуннар аймалҕан бөҕө буолбуттара. ¹⁹ Ирод, Петры көрдөөн булбакка, харабыллары, доппуруостаан баран, өлөрөргө уурбута. Бу кэнниттэн кини Иудеяттан Кесарияҕа баран олорбута.

Ирод өлүүтэ

²⁰ Ирод Тирдээх Сидон олохтоохторугар улаханнык уордайбыта. Кинилэр аһы-үөлү ыраахтааҕы уобалаһыттан ылар буолан, бары биир санаанан киниэхэ тиийбиттэрэ уонна үрдүкү үлэһитин, Власты, бэйэлэрин диэки тардан, эйэлэһэргэ көрдөспүттэрэ.

²¹ Болдьохтоох күнүгэр Ирод ыраахтааҕылыыр таҥаһын кэтэн, үрдүк олоҕор олорон баран, олохтоохторго тыл эппитэ. ²² «Бу киһи этиитэ буолбатах, Таҥара этиитэ!» – диэн норуот саҥа аллайа турбута. ²³ Таҥара албан аатын бэйэтигэр ылыммытын иһин, сонно Айыы Тойон Аанньала ыарыынан сууһаран, Ирод чиэрбэҕэ быһа сиэтэн өлбүтэ.

²⁴ Таҥара тыла улам үүнэн, тарҕанан-тэнийэн испитэ. ²⁵ Варнавалаах Савл соруктарын толорон, Марк диэн ааттаммыт Иоанны илдьэ Иерусалимтан Антиохияҕа төннүбүттэрэ.

Варнавалаах Павелы сорукка ыытыы

¹ Антиохиятааҕы церковка пророктар уонна үөрэтээччилэр бааллара: Варнава, Нигер диэн хос ааттаах Симон, Киринеяттан төрүттээх Луций, Ирод+ 13:1 Ирод – Ирод Антипа. ыраахтааҕылыын бииргэ иитиллибит Манаил уонна Савл. ² Кинилэр Айыы Тойоҥҥо сулууспалыы, постана сылдьар кэмнэригэр Сибэтиэй Тыын эппитэ: «Мин ыҥырар дьыалабын толороллоругар Варнавалаах Савлы иккиэннэрин туспа арааран ылыҥ». ³ Онон постанан туран үҥэн, иккиэннэригэр илиилэрин ууран баран, айаҥҥа атаарбыттара.

⁴ Сибэтиэй Тыын сорукка ыыппыт дьоно – Варнавалаах Савл, Селевкияҕа барбыттара, онтон Кипргэ устубуттара; ⁵ Саламиҥҥа сылдьан, иудейдар синагогаларыгар Таҥара тылын иһитиннэрбиттэрэ; Иоанн көмөлөһөөччү буолан, кинилэри кытта бииргэ сылдьыбыта.

⁶ Арыыны бүтүннүүтүн кэрийэн баран, Пафка тиийэн биир сымыйа пророгу, Вариисус диэн хомуһуннаах иудей киһитин, көрсө түспүттэрэ. ⁷ Кини Сергий Павел диэн проконсулу – улахан өйдөөх киһини – кытта сылдьара. Сергий Павел Варнавалаах Савлы ыҥыртаран ылан, Таҥара тылын истиэн баҕарбыта.

⁸ Аптаах Элима (бу аат суолтата «аптаах» диэн) уобалас баһылыгын итэҕэлтэн тэйитээри кинилэргэ туорайдаһа сатаабыта. ⁹ Савл (Павел), Сибэтиэй Тыынынан туолан, кинини утары көрөн туран, эппитэ: « ¹⁰ Араас албынынан, хара дьайынан туолбут адьарай уола, кырдьык өстөөҕө! Айыы Тойон көнө суолуттан туората сатыыргын хаһан тохтотоҕун? ¹¹ Көр бу, Айыы Тойон эйиэхэ илиитин көтөҕөр: эн, кэмэ кэлиэр диэри, хараҕа суох буолуоҥ, күн сырдыгыттан матыаҥ».

Сонно Элима им балай хараҥаҕа саба бүрүйтэрэн, сирдьит көрдөөн эргичиҥнии түспүтэ. ¹² Уобалас баһылыга, маны көрөн, Айыы Тойон үөрэҕин сөҕөн, итэҕэли ылыммыта.

Писидия Антиохиятыгар

¹³ Пафтан уунан айаннаан, Павел аргыстарыныын Памфилия Пергиятыгар кэлбиттэрэ. Манна Иоанн, кинилэртэн арахсан, Иерусалимҥа төннүбүтэ. ¹⁴ Кинилэр, Пергияттан салгыы айаннаан, Писидия Антиохиятыгар тиийэн, субуота күн синагогаҕа киирэн олорбуттара. ¹⁵ Сокуонтан уонна Пророктартан ааҕан баран, синагога салайааччылара кинилэргэ дьон ыытан: «Бырааттарбыт, норуокка этэрдээх-үөрэтэрдээх буоллаххытына, тылла этиҥ», – диэн илдьиттээбиттэрэ.

¹⁶ Павел, туран илиитинэн бэлиэ биэрэн баран, эппитэ: «Израиль дьоно уонна Таҥараны ытыктааччылар бука бары, истиҥ! ¹⁷ Израиль норуотун Таҥарата биһиги өбүгэлэрбитин талан ылан баран, өссө Египеккэ олордохторуна, кинилэри өрө тутан, күүстээх илиитинэн ол сиртэн сиэтэн таһаарбыт. ¹⁸ Кини норуоту, Египеттэн таһааран баран, иччитэх сиргэ түөрт уонча сыл устата аһатан-сиэтэн илдьэ сылдьыбыт, ¹⁹ онтон Ханаан сиригэр олорор сэттэ норуоту имири эһэн баран, сирдэрин Израиль дьонугар үллэрэн биэрбит. ²⁰ Бу кэнниттэн, түөрт сүүс биэс уон сыл кэриҥэ ааспытын кэннэ, кинилэргэ Самуил пророкка тиийэ араас судьуйалары биэртэлээбит. ²¹ Онтон өбүгэлэрбит ыраахтааҕы көрдөөбүттэригэр, Таҥара кинилэргэ ыраахтааҕыны – Вениамин аҕатын ууһуттан төрүттээх Кис уолун Саулу – биэрбит. Ити курдук түөрт уон сыл ааспыт. ²² Таҥара кэлин, Саулу туоратан баран, ыраахтааҕынан Давиды аныырыгар кини туһунан маннык туоһулаан эппит: „Мин сүрэҕим сөбүлүүр киһитин, Иессей уолун Давиды, буллум, онон тугу соруйбуппун барытын кини толоруо“. ²³ Таҥара эрэннэрбитин толорон, Израилы Быыһааччыны – Иисуһу – Давид удьуордарыттан таһаарбыта. ²⁴ Кини кэлиэн аҕай иннинэ, Иоанн Израиль норуотун бүтүннүүтүн аньыыны билинии бэлиэтигэр сүрэхтэнэргэ ыҥырбыт. ²⁵ Иоанн суолун түмүктүүрүгэр: „Эһиги миигин ким буолуо дии саныыгытый? – диэбит. – Мин эһиги кэтэһэргититтэн атыммын. Кини мин кэннибиттэн кэлэн иһэр, мин Кини атаҕын таҥаһын быатын да сүөрэргэ сөбө суохпун“.

²⁶ Бырааттарым, Авраам удьуордара уонна Таҥараҕа сүгүрүйэр атын да дьон! Бу быыһабыл туһунан илдьит эһиэхэ ыытылынна. ²⁷ Иерусалим олохтоохторо уонна тойотторо Кинини, билбэккэлэр, хас субуота аайы ааҕыллар Пророктар тылларыгар хайдах этиллибитэй да, сол курдук дьүүллээбиттэрэ. ²⁸ Өлөрөргө төрүөт буолар ханнык да буруйу булбаккалар, Кинини өлөрөрүгэр Пилаттан көрдөспүттэрэ. ²⁹ Суруйууларга этиллибити барытын толорон баран, Кинини кириэстэн устан хоруопка сытыарбыттара. ³⁰ Ол эрээри Таҥара Кинини өлөр өлүүттэн тилиннэрбитэ. ³¹ Иисус Галилеяттан Иерусалимҥа Кинини кытта бииргэ кэлсибит дьоҥҥо – билигин норуокка Кини туһунан туоһулааччыларга – элбэх күн устата көстүбүтэ.

³² Биһиги эмиэ эһиэхэ үөрүүлээх илдьити иһитиннэрэбит: Таҥара биһиги өбүгэлэрбитигэр эрэннэрбит тылын толордо, биһиэхэ, кинилэр удьуордарыгар, Иисуһу тилиннэрдэ. ³³ Бу туһунан иккис псаломҥа „Эн Миэхэ Уолум буолаҕын, бүгүн Мин Эйиэхэ Аҕа буоллум“ диэн этиллэр. ³⁴ Оттон Кинини өлбүттэртэн тилиннэрэн, Кини этэ-сиинэ имирэн сүппэтин туһунан „Давидка биэриэх буолан эрэннэрбит үтүө суолларбын эйиэхэ экчи биэриэм“ диэн этэр. ³⁵ Ол иһин атын псаломҥа „Бэйэҥ Сибэтиэйгин ииҥҥэ имирдиэҥ суоҕа“ диэн этии эмиэ баар.

³⁶ Давид бэйэтин кэмигэр Таҥара соруйбут соругун толорон баран, уһун уутун утуйбута; уҥуоҕа өбүгэлэрин аттыгар хараллан, сири кытта сир буолбута. ³⁷ Оттон Иисуһу Таҥара өлөр өлүүттэн тилиннэрбитэ, онон Кини кэхтиини билбэтэҕэ.

³⁸ Бырааттарыам, эһиги аньыыгыт-буруйгут Кини туһугар бырастыы буоларын билиэх тустааххыт. ³⁹ Кинини итэҕэйэр ханнык баҕарар киһи Моисей Сокуона кыайан босхолооботох туох баар аньыытыттан-буруйутттан Кини көмөтүнэн босхолонор. ⁴⁰ Пророктар: „Көрүҥ бу, күлүү-элэк оҥостооччулар! Бэркиһээбитинэн сүтүҥ, дьүгэлийиҥ! Кэпсээбиттэрин да иһин итэҕэйбэт суолгутун Мин эһиги үйэҕитигэр оҥоробун“, – диэн эппиттэрэ. Онон кинилэр эппит тыллара эһиэхэ тиийбэтин туһугар, сэрэнэн сылдьыҥ».

⁴² Иудей синагогатыттан+ 13:42 Иудей синагогатыттан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «синагогаттан». тахсан истэхтэринэ, омуктар кинилэртэн, аныгыскы субуотаҕа эмиэ кэлэн, бу туһунан кэпсииллэригэр көрдөспүттэрэ. ⁴³ Мустубут дьон тарҕаспытын кэннэ, үгүс иудейдар уонна иудей итэҕэлин ылынан Таҥараҕа сүгүрүйэр омук дьоно Павеллаах Варнаваны кэннилэриттэн батыһан барбыттара. Апостоллар, кинилэри кытта кэпсэтэн, Таҥара илгэлээх үтүөтүгэр бас бэринэн олоруҥ диэн, үөрэппиттэрэ-өйдөппүттэрэ.

⁴⁴ Аныгыс субуотатыгар куорат барыта кэриэтэ Таҥара тылын+ 13:44 Таҥара тылын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойон тылын». истээри тоҕуоруспута. ⁴⁵ Норуот мустубутун көрөн, иудейдар ордук санааннар, тыл быраҕан, үөҕэн, Павел этэрин барытын утарсан барбыттара. ⁴⁶ Павеллаах Варнава чаҕыйбатахтара: «Биһиги Таҥара тылын бастакынан эһиэхэ тиэрдиэхтээх этибит. Ону киэр анньар, бараммат олоххо тиксэргитин бэйэҕитигэр сөбө суох диир буоллаххытына, бу тылы атын омуктарга иһитиннэрэр буолуохпут. ⁴⁷ Айыы Тойон биһиэхэ: „Эн сир уһуктарыгар тиийэ быыһабылы аҕаларыҥ туһугар, Мин Эйигин бары омуктарга сыдьаайар сырдык оҥордум“, – диэн кэс тылын этэн турар».

⁴⁸ Омук дьоно, маны истэн үөрэн-көтөн, Айыы Тойон тылын айхаллаан, бараммат олоххо анаммыт өттүлэрэ бары итэҕэйбиттэрэ.

⁴⁹ Айыы Тойон тыла дойду бүттүүнүн устун тэнийэн-тарҕанан испитэ. ⁵⁰ Ол эрээри иудейдар, таҥараһыт баай дьахталлары, куорат бас-көс дьонун кучуйан, Павеллаах Варнаваны, сойуолатан, бэйэлэрин сирдэриттэн үүрдэрэн кэбиспиттэрэ. ⁵¹ Павеллаах Варнава буоллаҕына, атахтарын быылын тэбээн баран, Иконияҕа барбыттара. ⁵² Оттон үөрэнээччилэр бары, Сибэтиэй Тыынынан туолан, үөрэ-көтө сылдьыбыттара.

Иконияҕа

¹ Иконияҕа кэлэн, үгэстэринэн, иудей синагогатыгар киирэн, көй элбэх иудейдар да, омук дьоно да итэҕэйэрин курдук, ылыннарыылаахтык үөрэппиттэрэ. ² Ол эрээри итэҕэйбэт иудейдар омук дьонун өйүн-санаатын сүһүрдэн, кинилэри бырааттыыларга утары туруорбуттара. ³ Ону ол диэбэккэ, Апостоллар, манна өссө да өр хаалан, Айыы Тойон туһунан хорсуннук кэпсээбиттэрэ. Айыы Тойон Бэйэтин илгэлээх үтүөтүн туһунан үөрэтэр тылы туоһулаан, кинилэр илиилэринэн бэлиэлэри, араас дьиктилэри оҥороро. ⁴ Куорат дьоно икки аҥыы хайдыбыта: сорохторо иудейдар диэки охтубуттара, атыттара Апостоллар диэки буолбуттара. ⁵ Омуктар иудей тойотторун кытта куомуннаһан Павеллаах Варнаваҕа саба түһэн, тааһынан тамнаан өлөрөргө санаммыттарын ⁶ билэн, Апостоллар Ликаония куораттарыгар Листраҕа, Дервияҕа баран биэрбиттэрэ уонна ол эргин атын сирдэринэн сылдьан ⁷ Евангелиены иһитиннэрбиттэрэ.

Листраҕа уонна Дервияҕа

⁸ Листраҕа биир төрүөҕүттэн босхоҥ, хаһан да хаамар диэни билбэтэх киһи баара; ⁹ кини Павел этэр тылын истэ олорбута. Павел киниэхэ хараҕын хатаан, бу киһи итэҕэлэ кинини үтүөрдэр кыахтааҕын көрөн, ¹⁰ доргуччу эппитэ: «Айыы Тойон Иисус Христос аатыгар эйиэхэ этэбин: сүһүөххэр тур!» Киһи сонно ойон туран хаампытынан барбыта.

¹¹ Мустубут дьон, Павел тугу гыммытын көрөн, Ликаония тылынан: «Киһи дьүһүнүн-бодотун ылынан, биһиэхэ таҥаралар түспүттэр!» – диэн хаһыытаспыттара. ¹² Онон Варнаваны Зевс, оттон Павелы, үксүн кини саҥарарын иһин, Гермес диэн ааттаабыттара. ¹³ Зевс храмын үлэһитэ (храма куорат таһыгар баара), куорат ааныгар оҕустардаах, өрүллүбүт веноктардаах кэлэн, норуоту кытта бииргэ сиэртибэ биэрэрдии оҥостубута.

¹⁴ Ону истэн, Апостоллар, Павеллаах Варнава, таҥастарын хайыта тыыттан баран, дьон ортотугар ойон киирэн: « ¹⁵ Доҕоттор! Бу туох ааттааҕы быһыыланан эрэҕит? – диэн күөмэйдэрин муҥунан саҥаран тохтото сатаабыттара. – Биһиги эмиэ эһиги курдук дьоммут ээ! Эһиги сымыйа таҥаралартан киэр хайыһаҥҥыт сири-халлааны, муораны уонна онно баары барытын айбыт Тыыннаах Таҥараҕа эргиллэргит туһугар, биһиги эһиэхэ Евангелиены иһитиннэрэбит. ¹⁶ Ааспыт көлүөнэлэргэ Кини хас биирдии норуот бэйэтин суолунан сылдьарын бопсубатаҕа эрээри, ¹⁷ өрүү үтүөнү оҥорон, биһиэхэ халлаантан ардаҕы ыытан, сайынын өлгөм үүнүүнү биэрэн, аһыыр аспытын хааччыйан, сүрэхпитин үөрүүнэн толорон, Бэйэтин туһунан туоһулуура». ¹⁸ Инньэ гынан кинилэргэ сиэртибэ биэрэ сатыыр норуоту бэрт эрэйинэн тохтотон дьиэлэригэр ыыталаабыттара.

Манна хаалан үөрэтэ сырыттахтарына, ¹⁹ Антиохияттан уонна Иконияттан иудейдар тиийэн кэлбиттэрэ. Ол иудейдар, хорсуннук үөрэтэ сылдьар Апостоллары «кырдьыгы тугу да эппэттэр, барыта сымыйаны саҥараллар» диэн утаран, норуоту кинилэртэн тэйитэр курдук тылларыгар киллэрбиттэрэ. Итиэннэ дьону күөртээн Павелы тааһынан тамнатан баран, өллө диэн, куорат тас өттүгэр соһон кэбиспиттэрэ. ²⁰ Тулатыгар үөрэнээччилэрэ үмүөрүспүттэригэр Павел туран куоракка киирбитэ; онтон нөҥүө күнүгэр Варнавалыын Дервияҕа барбыта.

Сирия Антиохиятыгар төннүү

²¹ Бу куоракка Евангелиены иһитиннэрэн, бэрт элбэх киһи үөрэнээччи буоларын ситиһэн баран, төттөрү Листранан, Икониянан, Антиохиянан барбыттара; ²² суолларын былаһын тухары үөрэнээччилэр санааларын бөҕөргөтө, итэҕэллэрин ыһыктыбаттарыгар такайа, «Таҥара Саарыстыбатыгар биһиги элбэх эрэйи көрсөн киириэхтээхпит» диэн үөрэтэ испиттэрэ; ²³ церковтарга сылдьан пресвитердары анаталаабыттара уонна постанан туран үҥэн баран, кинилэри барыларын итэҕэйбит Таҥараларын көрүүтүгэр-истиитигэр туттарбыттара. ²⁴ Онтон Писидияны ааһан, Памфилияҕа кэлбиттэрэ, ²⁵ Пергия дьонугар Айыы Тойон тылын+ 14:25 Айыы Тойон тылын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «тылы» эбэтэр «Таҥара тылын». иһитиннэрэн баран, Атталияҕа барбыттара. ²⁶ Кинилэр Антиохияҕа – бу түмүктээбит үлэлэрин саҥа саҕалыылларыгар бырааттара кинилэри Таҥара үтүө кыһамньытыгар туттарбыт сирдэригэр – уунан айаннаабыттара. ²⁷ Онно тиийэн церковы түмэн, Таҥара кинилэргэ тугу оҥорбутун, хайдах атын омуктарга итэҕэл аанын тэлэйэн биэрбитин кэпсээбиттэрэ. ²⁸ Кинилэр үөрэнээччилэри кытта Антиохияҕа өссө да өр буолбуттара.

Иерусалимҥа буолбут Сүбэ Мунньах (Собор)

¹ Иудеяттан ханнык эрэ дьон Антиохияҕа кэлэн, итэҕэйээччилэри: «Моисей сиэрин-туомун толорон быһыллыбатаххытына, эһиги быыһанар кыаххыт суох буолуо», – диэн үөрэппиттэрэ. ² Павел да, Варнава да ону кытта сөбүлэспэккэлэр, улахан мөккүөр саҕаламмыта. Онон Павеллаах Варнаваны уонна бэйэлэриттэн хас да киһини талан, кинилэри Иерусалимҥа ыытан Апостолларга уонна пресвитердарга бу дьыаланы быһаартаралларыгар сүбэлэспиттэрэ.

³ Церковь ыыппыт дьоно Финикиянан, Самариянан ааһан иһэн, атын омуктар итэҕэли ылыммыттарын туһунан кэпсээн, бырааттарын барыларын үөрдүбүттэрэ. ⁴ Иерусалимҥа тиийбиттэригэр оннооҕу церковь да, Апостоллар, пресвитердар да бары үөрэ көрсүбүттэрэ; тиийбит дьон кинилэргэ Таҥара тугу оҥорбутун, атын омуктарга итэҕэл аанын тэлэччи аспытын кэпсээбиттэрэ.

⁵ Онуоха фарисейдар бөлөхтөрүттэн итэҕэйбит дьон туран: «Итэҕэйбит омук дьоно быһыллыах тустаахтар; кинилэртэн Моисей Сокуонун тутуһалларын ирдэниллиэхтээх», – диэбиттэрэ.

⁶ Апостоллар уонна пресвитердар бу дьыаланы дьүүллэһээри мустубуттара. ⁷ Уһун быһаарсыы кэнниттэн Петр туран эппитэ: «Бырааттарым! Омук дьоно Евангелиены миигиттэн истэн итэҕэли ылыналларын туһугар, Таҥара хара маҥнайгыттан миигин эһигиттэн талан ылбытын билэҕит. ⁸ Киһи сүрэҕин курдат билэр Таҥара син биир биһиэхэ курдук кинилэргэ эмиэ Сибэтиэй Тыыны бэлэхтээн, кинилэри ылынарын көрдөрбүтэ. ⁹ Сүрэхтэрин итэҕэлинэн ыраастаабыт буолан, кинилэри да, биһигини да туох да диэн араарбатаҕа. ¹⁰ Оччотугар эһиги тоҕо өбүгэлэрбит да, бэйэбит да кыайан көтөхпөтөх бурҕалдьыбытын үөрэнээччилэргэ кэтэрдэн, Таҥараны үтэн-анньан көрөҕүт? ¹¹ Биһиги эмиэ кинилэр курдук Иисус Христос Айыы Тойон үтүөтүнэн быыһанарбытын итэҕэйэбит».

¹² Онуоха мунньах бүтүннүү ах барбыта. Бары чуумпуран олорон, Варнавалаах Павел кэпсээннэрин – Таҥара омук дьонугар кинилэринэн көрдөрбүт дьиктилэрин, сөҕүмэр бэлиэлэрин туһунан – истибиттэрэ.

Иаков тыл этиитэ

¹³ Кэпсээн бүппүттэрин кэннэ тылы Иаков ылбыта: «Бырааттарым! Аны миигин истиҥ. ¹⁴ Таҥара Бэйэтин аатыгар омуктартан норуот талан, кинилэргэ үтүө кыһамньытын көрдөрбүтүн Симон быһааран биэрдэ. ¹⁵ Пророктар этиилэрэ эмиэ итиннэ сөп түбэһэр; Суруйууларга этиллэр: „¹⁶ Кэлин эргиллэн кэлэммин, Давид сууллубут дьиэтин хат туруоруом, урусхал быыһыттан таһааран, чөлүгэр түһэриэм. ¹⁷ Оччоҕо атыттар, Мин ааппын истибит норуоттар бары Айыы Тойону көрдүүр буолуохтара, – диир Айыы Тойон, маны барытын Оҥорооччу“. ¹⁸ Бу туһунан былыр-былыргыттан биллэрбит Таҥара этиитэ итинник.

¹⁹ Онон Таҥараҕа хайыһан эрэр омук дьонугар туорайдаспат сөп дии саныыбын. ²⁰ Биһиги кинилэргэ сурукта суруйуоҕуҥ. Моисей Сокуона былыр-былыргыттан хас куорат аайы үөрэтиллэрин, субуота ахсын синагогаларга ааҕылларын быһыытынан, эһиги эмэгэт таҥараларга сиэртибэлэнэн киртийбит астан, содур быһыыттан, муомахтанан өлбүт кыыл-сүөл этиттэн, хаантан туттунуҥ, тугу бэйэҕитигэр баҕарбаккытын атыттарга оҥорумаҥ+ 15:20-21, 29 Тугу бэйэҕитигэр баҕарбаккытын атыттарга оҥорумаҥ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. диэҕиҥ».

Апостоллар суруктара

²² Апостоллар уонна пресвитердар церковы бүтүннүүтүн кытта сүбэлэһэн, бэйэлэрин ортолоруттан хас да киһини талан Павеллаах Варнаваны кытта Антиохияҕа ыытарга быһаарбыттара. Онон бырааттары салайар дьону – Варсава диэн ааттаах Иуданы уонна Силаны – талан, ²³ маннык суругу ыыппыттара:

«Антиохияҕа, Сирияҕа, Киликияҕа баар омук бырааттарбытыгар Апостоллартан, пресвитердартан уонна бырааттаргытыттан эҕэрдэ.

²⁴ Биһиги кэккэбититтэн тахсыбыт сорох дьон биһигиттэн туох да ыйыы-кэрдии ылбакка эрэ, „эһиги быһыллыы сиэрин-туомун толоруохтааххыт, Сокуону тутуһуохтааххыт“+ 15:24 Эһиги быһыллыы сиэрин-туомун толоруохтааххыт, Сокуону тутуһуохтааххыт – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. диэн симитиннэрэн санааҕытын түһэрбиттэрин иһиттибит. Онон бары түмсэн сүбэлэһэммит, ²⁵ биир санаанан хас да киһини талан, таптыыр бырааттарбытын Варнавалаах Павелы кытта эһиэхэ ыытарга быһаардыбыт. ²⁶ Кинилэр Айыы Тойоммут Иисус Христос аатын туһугар олохторун да харыстаабат дьон. ²⁷ Онон Иудалаах Силаны эһиэхэ ыытабыт, кинилэр бу маны быһааран биэриэхтэрэ. ²⁸ Сибэтиэй Тыын да, биһиги да быһаарыыбытынан, уһулуччу суолталаахтан атын тугу да эһиэхэ сүктэрбэт сөп. Онон ²⁹ эмэгэттэргэ сиэртибэлэммит астан, хаантан, муомахтаммыт сүөһү этиттэн туттунуҥ, содурдук быһыыланымаҥ, бэйэҕитигэр баҕарбаккытын атыттарга оҥорумаҥ. Маны тутуһар буоллаххытына, бэрт сөпкө гынаҕыт. Этэҥҥэ буолуҥ».

³⁰ Онон, ыыппыт дьонноро Антиохияҕа тиийэн, дьону мунньан, суругу туттарбыттара. ³¹ Суругу ааҕан баран, анарааҥҥылар сүбэ-ама ылан үөрбүттэрэ. ³² Иудалаах Сила бэйэлэрэ эмиэ пророк дьон быһыытынан, бырааттарын өйдөтөн, күүстэрин бөҕөргөтөн бэрт элбэҕи кэпсээбиттэрэ. ³³ Манна балайда сылдьа түспүттэрин кэннэ, бырааттара кинилэри ыыппыт дьонноругар төттөрү эйэни кытта атаарбыттара. ³⁴ Ол эрээри Сила манна хааларга быһаарыммыта. Иуда Иерусалимҥа төннүбүтэ+ 15:34 Сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу кэрчик суох. .

³⁵ Павеллаах Варнава Антиохияҕа олорон, үгүс атын дьону кытта Айыы Тойон тылын үөрэппиттэрэ, бар дьоҥҥо иһитиннэрбиттэрэ.

Павеллаах Варнава арахсаллар

³⁶ Балайда кэм ааспытын кэннэ, Павел Варнаваҕа: «Төннөммүт Айыы Тойон тылын иһитиннэрбит куораппыт аайы бырааттарбытыгар тааарыйан ааһыахха, хайдах олороллорун көрүөххэ», – диэн тыл киллэрбитэ. ³⁷ Варнава буоллаҕына Марк диэн ааттаах Иоанны эмиэ илдьэ барыан баҕарара. ³⁸ Ол эрээри Павел кинилэри Памфилияҕа хаалларан араҕан барбыт, үлэлэрин салҕаспатах киһини илдьэ барбат санаалааҕа. ³⁹ Онтон сылтаан хомойсуу тахсан тус-туспа барбыттара: Варнава Маркы илдьэ Кипргэ устубута, ⁴⁰ оттон Павел Силаны талан ылан, бырааттара кинини Таҥара+ 15:40 Таҥара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Айыы Тойон». үтүө кыһамньытыгар туттарбыттарыгар, айаҥҥа туруммута. ⁴¹ Кинилэр иккиэн Сирия уонна Киликия устун церковтары бөҕөргөтө испиттэрэ.

Павеллаах Силаҕа Тимофей холбоһор

¹ Онтон Павел Дервиянан Листраҕа тиийбитэ; онно биир Тимофей диэн ааттаах үөрэнээччи баара. Кини ийэтэ итэҕэйэр иудей дьахтара, аҕата грек этэ. ² Листраҕа да, Иконияҕа да баар биир итэҕэллээхтэрэ Тимофей туһунан үчүгэйи эрэ этэллэрэ. ³ Павел кинини илдьэ барыан баҕарбыта, онон, аҕата грек буоларын олохтоох иудейдар билэллэрин иһин, киниэхэ быһыы сиэрин-туомун оҥорбута. ⁴ Кинилэр куораттары кэрийэ сылдьан, итэҕэйээччилэри Апостоллар уонна пресвитердар Иерусалимҥа ылыммыт быһаарыныыларын бигэтик тутуһуҥ диэн өйдөтөллөрө. ⁵ Церковтар, итэҕэллэрэ бөҕөргөөн, күннэтэ ахсааннара элбээн испитэ.

Павелы Македонияҕа ыҥырыы

⁶ Кинилэр Фригиянан уонна Галатия дойдутунан ааспыттара; Таҥара тылын Асияҕа үөрэтэллэрин Сибэтиэй Тыын көҥүллээбэтэҕэ. ⁷ Мисия кыраныыссатыгар тиийэн баран Вифинияҕа ааһарга холонон көрбүттэрэ да, Тыын+ 16:7 Тыын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Иисус Тыына». эмиэ көҥүллээбэтэҕэ. ⁸ Онон, Мисияны ааһан, Троадаҕа барбыттара.

⁹ Арай Павел түүн көрүү көрдөҕүнэ, биир Македония киһитэ: «Македонияҕа кэлэн биһиэхэ көмөлөс!» – диэн ааттаһа турара. ¹⁰ Киниэхэ бу көстөөтүн, биһиги Айыы Тойон Евангелиены иһитиннэрэргэ ыҥырда диэн түмүккэ кэлэн, сонно Македониялыырга быһаарыммыппыт.

Филиппыга кэлии

¹¹ Онон Троадаттан уунан устан, быһа Самофракия арыыга тиийэн баран нөҥүө күнүгэр Неапольга аттаммыппыт, ¹² онтон Филиппыга тиийбиппит. Филиппы – Рим холуонньата, Македония уобалаһын киин куората. Бу куоракка биһиги хас да күн буолбуппут. ¹³ Субуота күн куораттан тахсан, өрүс кытылыгар, иудейдар үгэстэринэн бииргэ түмсэн үҥэр сирдэригэр+ 16:13 Иудейдар үгэстэринэн бииргэ түмсэр үҥэр сирдэригэр – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «биһиги быһа холоон сэрэйбит сирбитигэр». , тиийбиппит. Онно олорон мустубут дьахталлары кытта кэпсэппиппит. ¹⁴ Фиатира куораттан сылдьар, күндү кыһыл таҥаһынан эргинэр Лидия, Таҥараны ытыктыыр дьахтар, биһиги кэпсэтэрбитин иһиллээн олорбута. Айыы Тойон Лидия сүрэҕин арыйан биэрэн, кини Павел этэрин бэркэ болҕойон истибитэ. ¹⁵ Онтон бэйэтэ да, дьиэтин дьоно да бары сүрэхтэммиттэрин кэннэ, биһигиттэн: «Миигин Айыы Тойоҥҥо эрэллээх диэн билиммит буоллаххытына, мин дьиэбэр олоруҥ», – диэн көрдөһөн тылын ылыннарбыта.

Павеллаах Сила хаайыллаллар

¹⁶ Биирдэ биһиги үҥэр сиргэ баран иһэммит, көрбүөччүлүүр тыыҥҥа буулаппыт, инникини этэн биэрэн тойотторугар баһаам барыһы киллэрэр чаҕар кыыһы көрсө түспүппүт. ¹⁷ Кини Павелы уонна биһигини батыһа сылдьан: «Бу дьон Үрдүктэн Үрдүк Таҥара кулуттара! Кинилэр биһиэхэ+ 16:17 Биһиэхэ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «эһиэхэ». быыһанар суолу иһитиннэрэллэр!» – диэн хаһыытыыра. ¹⁸ Хас да күнү быһа кэлиилии кэппитигэр абаран, Павел кэннин хайыһан туран, тыыҥҥа: «Иисус Христос аатынан эйигин киниттэн таҕыс диэн соруйабын!» – диэбитэ. Сонно куһаҕан тыын тахсан барбыта. ¹⁹ Барыс киллэринэр эрэллэрэ сүппүтүн көрөн, кыыс хаһаайыттара Павеллаах Силаны тутан ылан, куорат болуоссатыгар тойотторго илдьибиттэрэ. ²⁰ Куорат дьаһалтатыгар аҕалан: «Бу дьон иудей эрээрилэр, биһиги куораппытын аймыыллар, – диэн үҥсүбүттэрэ. – ²¹ Кинилэр биһиги, Рим дьоно, ылыныа да, толоруо да суохтаах сиэрбитин-туоммутун тарҕаталлар».

²² Норуот эмиэ Павеллаах Силаҕа утары буолбута. Куорат тойотторо кинилэри таҥастарын ньылбы тартаран баран тайаҕынан таһыйалларыгар дьаһайбыттара. ²³ Иккиэннэрин үлтү сынньан баран, хаайыыга бырахпыттара, харабылга кытаанахтык маныырыгар дьаһал биэрбиттэрэ. ²⁴ Оннук дьаһалы ылан, харабыл кинилэри түгэх түрмэҕэ укпута, атахтарыгар мас адаҕа кэтэрдибитэ.

Павеллаах Сила дьиктитик быыһаныылара

²⁵ Түүн үөһүн саҕана Павеллаах Сила Таҥараҕа үҥэн айхал ырыаларын ыллаабыттара; атын хаайыылаахтар бары кинилэр ыллыылларын истэн олорбуттара. ²⁶ Эмискэ күүстээх сир хамсааһына буолан, хаайыы төрдүттэн түөрэҥнээбитэ; сонно ааннар бары тэлэллэ түспүттэрэ, хаайыылаахтар хандалылара төлүтэ барбыттара. ²⁷ Хаайыы харабыла уһуктан, ааннар бары аһаҕастарын көрөн, хаайыылаахтар күрээбиттэр дии санаан болотун хаба тардан ылан, бэйэтигэр тиийинээри гыммыта. ²⁸ Ону көрөн Павел: «Куһаҕаны оҥостума, биһиги бары баарбыт!» – диэн хаһыытыы түспүтэ.

²⁹ Харабыл уот аҕалтаран баран, Павеллаах Силаҕа сүүрэн киирбитэ уонна тип-титирэс буола долгуйан, иннилэригэр сөһүргэстии түспүтэ. ³⁰ Онтон кинилэри таһаартаан баран: «Тойотторуом! Быыһанар туһугар тугу гынабын?» – диэн ыйыппыта.

³¹ Кинилэр эппиттэрэ: «Айыы Тойон Иисус Христоһу итэҕэй, оччоҕо бэйэҥ да, дьиэҥ дьоно да бары быыһаныаххыт». ³² Уонна киниэхэ, кини дьиэтин кэргэттэригэр бука барыларыгар Айыы Тойон тылын иһитиннэрбиттэрэ. ³³ Харабыл сонно түүн кинилэри хаайыыттан таһааран баастарын сууйан баран, дьиэтин кэргэттэрин кытта бииргэ сүрэхтэммитэ. ³⁴ Кини Павеллаах Силаны дьиэтигэр аҕалан күндүлээбитэ, бэйэтэ да, дьоно да бары Таҥараны итэҕэйбиттэриттэн үөрбүттэрэ-көппүттэрэ.

³⁵ Сарсыарда куорат салалтата киниэхэ үлэһиттэрин ыытан: «Били дьону босхолоо», – диэн илдьиттээбитэ. ³⁶ Хаайыы харабыла Павелга илдьити тиэрдибитэ: «Тойоттортон дьаһал кэллэ. Эһигини босхолуур үһүбүн. Онон тахсан эйэни кытта барыҥ».

³⁷ Ол эрээри Павел кэлбит дьоҥҥо эппитэ: «Биһигини, Рим гражданнарын+ 16:37 Рим гражданнара – Рим империятыгар олорор дьон сороҕо эрэ Рим гражданинын үрдүк быраабынан туһанара. Кинилэргэ элбэх чэпчэтии, быраап көрүллэрэ, кинилэри кырбыыр, накаастыыр, тиирэн өлөрөр бобуллара. , бар дьон көрөн турдаҕына, туох да суута суох кырбаан хаайыыга бырахпыттара. Итиэннэ билигин кэлэн ким да билбэтинэн киэр утаараары гыналлар дуо? Оннук эрэ буолуо суоҕа! Бэйэлэрэ кэлэн таһаардыннар».

³⁸ Үлэһиттэрэ бу тылы тириэрдибиттэригэр, анарааҥҥылар Павеллаах Сила Рим гражданнара буолалларын истэн, улаханнык куттаммыттара. ³⁹ Онон бэйэлэринэн кэлэн бырастыы гынарга көрдөһөн баран, хаайыыттан таһаарбыттара уонна куораттан баралларыгар көрдөспүттэрэ. ⁴⁰ Кинилэр хаайыыттан тахсан, Лидия дьиэтигэр тиийбиттэрэ. Онно бырааттарын көрсөн санааларын көтөҕөн баран, салгыы айаннаабыттара.

Фессалоникаҕа буолбут аймалҕан

¹ Амфиполу, Аполлонияны ааһан, кинилэр иудей синагогата баар Фессалоника куоратыгар кэлбиттэрэ. ² Павел үгэһинэн синагогаҕа киирэн, үс субуота тухары дьону кытта Суруйуулары ырыппыта. ³ Кини Христос сору-муҥу көрөн өлөн баран тиллиэхтээҕин өйдөтөн-дакаастаан: «Бу – Мин эһиэхэ кэпсиир Иисус Христоһум буолар», – диирэ. ⁴ Кинилэртэн сорохторо – Таҥараны ытыктыыр бэрт элбэх омук дьоно да, үгүс биллэр-көстөр хотуттар да – итэҕэйэн, Павеллаах Силаҕа холбоспуттара.

⁵ Ол эрээри итэҕэйбэтэх иудейдар Апостоллары ордук санаан, баһаартан күн-көдьүүһэ суох нэгэй дьону хомуйан, норуоту түмэ тардан, куораты аймаабыттара, Иасон дьиэтигэр кэлэн Павеллаах Силаны норуот мунньаҕар таһаараары ыкпыттара-түүрбүттэрэ. ⁶ Итиэннэ кинилэри булбакка, Иасону уонна сорох итэҕэйээччилэри тутан, куорат тойотторугар илдьибиттэрэ. «Бу аан дойду үрдүнэн айдааны тардыбыт дьон аны манна тиийэн кэлбиттэр! – диэн айдаан бөҕөтүн тардыбыттара. – ⁷ Иасон өссө кинилэри дьиэтигэр олордор! Кинилэр бука бары Иисус диэн атын ыраахтааҕы баар дэһэллэр, онон император сокуоннарын утараллар, толорботтор». ⁸ Бу буруйдааһынтан дьон-сэргэ да, куорат тойотторо да бары аймаммыттара. ⁹ Кинилэр Иасону уонна атын итэҕэйээччилэри күһэйэн туран, толук харчы төлөтөн эрэ баран, ыыталаабыттара.

Верияҕа эмиэ ыарахаттары көрсөллөр

¹⁰ Павеллаах Силаны бырааттара, сэрэхэдийэн, сол түүн Верияҕа атаарбыттара; Верияҕа тиийээт, кинилэр синагогаҕа барбыттара. ¹¹ Маннааҕылар Фессалоника дьонунааҕар быдан сайаҕас этилэр: Таҥара тылын ис сүрэхтэриттэн ылынан, бу этиллибит төһө чахчылааҕын билээри, күн аайы Суруйуулары ырыталлара. ¹² Ол түмүгэр үгүстэрэ – ытыктанар грек дьахталлара да, эр дьон да – итэҕэйбиттэрэ.

¹³ Фессалоника иудейдара Павел Таҥара тылын Верияҕа эмиэ үөрэппитин истэн, аны онно тиийэн дьону булкуйан, утары туруоран барбыттара. ¹⁴ Онон бырааттара Павелы суһаллык муораҕа атаарбыттара. Силалаах Тимофей Верияҕа хаалбыттара. ¹⁵ Павел аргыстара кинини Афиныга диэри атааран баран, Силалаах Тимофейга «төһө кыалларынан түргэнник миэхэ кэллиннэр» диэн Павел илдьитин илдьэ төттөрү айаннаабыттара.

Афиныга

¹⁶ Афиныга тиийэн дьонун кэтэһэ сылдьан, куорат эмэгэтинэн туолбутун көрөн, Павел ис-иһиттэн абарбыта. ¹⁷ Кини синагогаҕа иудейдары уонна Таҥараны ытыктыыр атын да омуктары кытта сэһэргэһэрин таһынан, өссө күн аайы болуоссатынан ааһар дьоннуун кэпсэтэрэ. ¹⁸ Биирдэ кинини кытта эпикуреецтар уонна стоиктар мөккүспүттэрэ. Сорохторо: «Бу хой баһын туойааччы манан тугу этиэн баҕарарый?» – дииллэрэ. Атыттара, кини Иисус итиэннэ тиллии+ 17:18 Тиллии – гректии «Анастасис». Павелы истибит дьон кини «Анастасия» диэн ааттаах хайа эрэ дьахтар таҥара туһунан кэпсиир дии санаабыт буолуохтарын сөп. туһунан кэпсиирин иһин: «Арааһа, туора таҥаралар үөрэхтэрин тарҕатар быһыылаах», – диэн сабаҕалыыллара.

¹⁹ Кинини Ареопаг+ 17:19 Ареопаг – Афины куоракка баар томтор аата. Бу томтор үрдүгэр мунньахтыыр Үрдүкү Суут эмиэ маннык ааттанара. мунньаҕар аҕалан: «Бу эн туох саҥа үөрэҕин тарҕатаргын биһиги билиэхпитин сөп дуо? – диэн ыйыппыттара. – ²⁰ Туох эрэ бэрт дьиктини иһитиннэрэҕин ээ. Бу тугун-ханныгын билиэхпитин баҕарабыт». ²¹ Афины олохтоохторо уонна манна олорор омук дьоно туох эмэ саҥаны-сонуну кэпсэтэн, эбэтэр истэн күнү-дьылы атааралларын туохтан да ордороллоро.

²² Павел Ареопаг ортотугар туран эппитэ: «Афины олохтоохторо! Барытыттан сылыктаан көрдөхпүнэ, эһиги итэҕэли туох да олус ытыктыыр дьон эбиккит. ²³ Ити оннооҕор ааһан иһэн, ытык сирдэргитин кэрийэ сылдьан, „Биллибэт Таҥараҕа“ диэн суруктаах сиэртибэнньиги булан ыллым ээ. Дьэ ол Кини – эһиги кимин да билбэккэ эрэ сүгүрүйэр Таҥараҕыт – туһунан мин эһиэхэ иһитиннэриэхпин баҕарабын.

²⁴ Бу аан дойдуну бүтүннүүтүн, аан дойдуга баары барытын айбыт Таҥара сирдээх халлаан Айыы Тойоно буолан, киһи тутан биэрбит дьиэтигэр олорбот, ²⁵ дьон Киниэхэ илиитинэн тутан-хабан үлэлиирин эрэйбэт, тоҕо диэтэххэ, Кини хаһан да тугунан да тутахсыйбат, төттөрүтүн, Бэйэтэ туохха барытыгар олоҕу, тыынар тыыны – тугу барытын биэрэр. ²⁶ Таҥара биир киһиттэн киһи-аймаҕы үөскэтэн сир көхсүн устун олохсуппута, ыйаахтаах кэмнэрин-кэрдиилэрин, олорор сирдэрин чэрчитин ыйан-быһан биэрбитэ. ²⁷ Ити барыта дьон Таҥараны көрдүүрүн, хас биирдиибититтэн ырааҕа суоҕун сэрэйэн-билэн, Кинини булан ылалларын туһугар этэ. ²⁸ Кининэн биһиги олоробут, Кининэн хамсыыбыт, Кининэн тыыннаах сылдьабыт. Эһиги сорох хоһоонньуттаргыт эмиэ: „Биһиги бары Кини ууһунабыт“, – диэн этэн тураллар.

²⁹ Онон, биһиги Таҥара ууһа эбит буоллахпытына, Таҥараны кыһыл дуу, үрүҥ дуу көмүһүнэн эбэтэр таастан киһи бэйэтэ сатабыллаах уус илиитинэн кыһан эбэтэр өйүттэн айан оҥорбут мөссүөнүгэр холуу саныа суохтаахпыт. ³⁰ Урут хараҥаҕа муна сылдьыбыппытын буруйга туруорбат эрээри, Таҥара билигин киһи барыта аньыытын-харатын билинэн, Киниэхэ эргиллэригэр ыҥырар. ³¹ Кини бу аан дойдуну кырдьыктаахтык дьүүллүүр күнүн хайыы-үйэ болдьоон, Судьуйатын анаан турар. Дьэ ол иһин, бу туһунан бар дьоҥҥо туоһулаан, Таҥара Кинини өлбүттэртэн тилиннэрбитэ».

³² Өлбүттэр тиллиилэрин туһунан истэн, сорохтор эҕэлээхтик күлсүбүттэрэ, оттон атыттара: «Бу туһунан эйигин өссө истэ кэлиэхпитин баҕарабыт», – дэспиттэрэ. ³³ Павел тахсан барбыта. ³⁴ Сорохтор, ол иһигэр Дионисий Ареопагит+ 17:34 Ареопагит – Ареопаг чилиэнэ. уонна Дамарь диэн ааттаах дьахтар, онтон да атыттар, итэҕэйэннэр, киниэхэ холбоспуттара.

Павел Коринф куоракка кэлэр

¹ Павел Афиныттан Коринф куоракка барбыта; ² онно Клавдий иудейдары Римтэн барарга дьаһайбытын иһин, ойоҕунуун Прискиллалыын соторутааҕыта Италияттан көһөн кэлбит Понт уобалаһыттан төрүттээх Акила диэн иудейы көрсүбүтэ. Кинилэргэ кэлэн, ³ бэйэтин курдук балаакка оҥорор идэлээхтэрин билэн, хаалан бииргэ үлэлэспитэ. ⁴ Хас субуота аайы кини синагогаҕа үөрэтэрэ, иудейдары уонна атын омуктары өйдөтө, тылын ылыннара сатыыра.

⁵ Онтон Македонияттан Силалаах Тимофей кэлбиттэригэр Павел аны атын туохха да аралдьыйбакка эрэ, иудейдарга Иисус дьиҥ Христос буоларын туһунан Тыын салайыытынан+ 18:5 Тыын салайыытынан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. туоһулаабыта. ⁶ Иудейдар кинини утарсан үөҕэн барбыттарыгар, Павел таҥаһын быылын тэбэнэн баран, эппитэ: «Өлөр суолу талар буоллаххытына, чэ, бэйэҕит буруйдааххыт, мин ырааспын; аны мантан инньэ атын омуктарга барабын».

⁷ Бу кэннэ тахсан синагога таһыгар дьиэлээх Тит Иуст диэн Таҥараны ытыктыыр киһиэхэ тиийбитэ. ⁸ Синагога тойоно Крисп бүтүн дьиэ кэргэттэрин кытта Айыы Тойону итэҕэйбиттэрэ; Коринф олохтоохторуттан үгүстэрэ, Павел этиитин истибит дьон, эмиэ итэҕэли ылынан сүрэхтэммиттэрэ.

⁹ Биирдэ Айыы Тойон түүн Павелга көстөн: «Куттаныма, салгыы үөрэтэ сырыт, саҥата суох сылдьыма, – диэбитэ. – ¹⁰ Мин эйигинниин бииргэбин, онон ким да эйиэхэ туох да куһаҕаны оҥоруо суоҕа – бу куоракка Мин киһим элбэх». ¹¹ Павел онно биир сыл алта ый устата олорон дьону Таҥара тылыгар үөрэппитэ.

Иудейдар Павелы дьүүлгэ тардаллар

¹² Галлион Ахайя уобалаһын баһылыга буолбутугар, иудейдар куомуннаһан, Павелы тутан ылан, суукка аҕалбыттара уонна: ¹³ «Бу киһи Таҥараҕа Сокуонтан атыннык сүгүрүйэргэ үөрэтэр», – диэн үҥсүбүттэрэ.

¹⁴ Павел тыл кыбытыан да иннинэ, Галлион иудейдарга эппитэ: «Иудейдар, истиҥ эрэ! Өскөтүн буруйу оҥоруу тахсыбыта эбэтэр хара дьайдаах суолга сананыы баара буоллар, мин эһигини истэр төрүөттээх буолуом этэ. ¹⁵ Оттон бэйэҕит үөрэххит, ааккыт-суолгут уонна Сокуоҥҥут туһунан мөккүһэр буоллаххытына, ону миигинэ суох быһаарсыҥ. Мин оннугу дьүүллүөхпүн баҕарбаппын». ¹⁶ Уонна барыларын сууттан үүрэн таһаарбыта.

¹⁷ Гректэр+ 18:17 Гректэр – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох. бары синагога тойонун Сосфены тутан ылан, сууттуур сир таһыгар кырбаабыттара да, Галлион кымаардаан да көрбөтөҕө.

Прискилла, Акила уонна Аполлос

¹⁸ Павел өссө да элбэх күн сылдьан баран, бырааттарын кытта бырастыылаһан Сирияҕа устубута, Прискиллалаах Акила эмиэ барсыбыттара. Павел Кенхрейгэ кэлэн, Таҥараҕа мэктиэ тылын биэрбитин бэлиэтигэр төбөтүн бириэйдэппитэ. ¹⁹ Ефескэ кэлбиттэригэр, аргыстарын хаалларан баран, синагогаҕа тиийэн иудейдары кытта кэпсэппитинэн барбыта. ²⁰ Бу куоракка өссө тохтуу түһэригэр көрдөспүттэрин сөбүлэммэтэҕэ, ²¹ бараары бырастыылаһа туран эппитэ: «Бу кэлэр бырааһынньыгы мин хайаан да Иерусалимҥа ылыахтаахпын. Таҥара биэрдэҕинэ, эһиэхэ эргиллэн кэлиэм». Ефестэн Павел хараабылга олорсон айаннаабыта. ²² Кесарияҕа сылдьан баран Иерусалимҥа тиийбитэ уонна церковы эҕэрдэлээт, быһа Антиохияҕа ааспыта. ²³ Онно балайда буолан баран, Павел Галатия дойдутун, Фригияны кэрийэн, үөрэнээччилэри бөҕөргөтөн салгыы айаннаабыта.

²⁴ Ефескэ биир Аполлос диэн Александрияттан төрүттээх, устар ууну сомоҕолуур уус тыллаах, Суруйуулары үчүгэйдик билэр еврей киһитэ тиийэн кэлбитэ. ²⁵ Кини Иоанн сүрэхтээһинин эрэ билэр эрээри, Айыы Тойон Суолугар үөрэммит буолан, Айыы Тойон туһунан итийэн-кутуйан туран, сөпкө үөрэтэрэ. ²⁶ Аполлос синагогаҕа хоодуоттук үөрэтэн барбыта. Үөрэтэрин истэн баран, Акилалаах Прискилла кинини дьиэлэригэр илдьэн, Айыы Тойон Суолун+ 18:26 Айыы Тойон Суолун – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Таҥара Суолун». киниэхэ чуолкайдаан, быһааран биэрбиттэрэ.

²⁷ Аполлос Ахайяҕа барарга быһаарыммытыгар бырааттара сөбүлэһэн, үөрэнээччилэргэ кинини үчүгэйдик көрсүҥ диэн сурук суруйбуттара. Кини онно тиийэн Таҥара илгэлээх үтүөтүнэн итэҕэли ылыммыт дьоҥҥо улаханнык туһалаабыта: ²⁸ Иисус диэн Христос буоларын бар дьон иннигэр Суруйууларынан итэҕэтиилээхтик дакаастаан, иудейдары самнарбыта.

Ефескэ

¹ Аполлос Коринфка сырыттаҕына, Павел хаптал хайалаах дойдуларынан айаннаан, Ефескэ кэлбитэ. Онно хас да үөрэнээччи баарын булан: ² «Эһиги итэҕэйэргитигэр Сибэтиэй Тыыны ылыммыккыт дуо?» – диэн ыйыппыта.

«Сибэтиэй Тыын баарын да истэ иликпит», – диэбиттэрэ үөрэнээччилэр.

³ «Оччоҕо хайдах сүрэхтэммиккитий?»

«Иоанн эппитин курдук, сүрэхтэммиппит».

⁴ «Иоанн аньыыны билинии бэлиэтигэр сүрэхтиирэ, – диэбитэ Павел. – Кини кэнниттэн Кэлээччини – Христос Иисуһу – итэҕэйэллэригэр ыҥырара».

⁵ Маны истэн үөрэнээччилэр Айыы Тойон Иисус аатыгар сүрэхтэммиттэрэ. ⁶ Павел кинилэргэ илиитин уурбутугар Сибэтиэй Тыын түһэн, урут билбэт тылларынан саҥарар буолбуттара, Таҥара этэрин дьоҥҥо тиэрдэр кыахтаммыттара. ⁷ Бу дьон барыта уон иккиэ этилэр.

Ефес церковын олохтооһун

⁸ Онтон Павел синагогаҕа барбыта. Кини ол синагогаҕа үс ый устата сылдьан, Таҥара Саарыстыбатын туһунан итэҕэтиилээхтик, хорсуннук үөрэппитэ. ⁹ Ол эрээри сорохтор тыйыһыран, кинини истибэккэ, итэҕэйбэттэрин биллэрэн, дьон ортотугар Айыы Тойон Суолун туһунан араас куһаҕаны саҥарбыттарыгар Павел кинилэртэн тэйэн, үөрэнээччилэрин туспа арааран ылбыта уонна күн аайы Тиранн оскуолатыгар үөрэппитэ. ¹⁰ Бу курдук икки сыл устата Айыы Тойон Иисус кэс тыла Асия олохтоохторугар: иудейдарга да, омуктарга да – барыларыгар тиийбитэ.

Скева сэттэ уола

¹¹ Таҥара Павелга элбэх дьиктини оҥорторор буолан, ¹² дьон кини таарыйбыт былааттарын, таҥастарын ыарыһахтарга курдуу баайаллара, оччоҕо ол бааммыт дьон бары үтүөрэн хаалаллара, куһаҕан тыыннар кинилэртэн тахсан бараллара.

¹³ Бэл сорох устугас иудейдар, тыыннары үтэйээччилэр, куһаҕан тыыннарга буулаппыт дьоҥҥо Айыы Тойон Иисус аатын ааттаан холонон көрөллөрө. Кинилэр: «Эһигини Павел үөрэтэр Иисуһун аатынан үтэйэбит», – дииллэрэ. ¹⁴ Иудей архиерейа Скева сэттэ уола эмиэ оннук холонон көрбүттэр. ¹⁵ Ол гынан баран, куһаҕан тыын кинилэргэ хардарбыт: «Иисуһу мин билэбин, Павелы да билэбин, оттон эһиги кимнээхтэргитий?» ¹⁶ Инньэ диэт, куһаҕан тыыҥҥа буулаппыт киһи үрдүлэригэр түспүт уонна күүһүнэн баһыйан утарылаһар кыах биэрбэккэ, үлтү кырбаталаан, дьиэттэн сыгынньах куоттартаабыт. ¹⁷ Ефескэ олорор иудейдар да, омуктар да бары маны истэ дьулайан, Айыы Тойон Иисус аатын сэрэнэн ааттыыр буолбуттара.

¹⁸ Итэҕэйбиттэртэн үгүстэрэ кэлэн, туох куһаҕаны оҥорбуттарын барытын аһаҕастык билинэллэрэ. ¹⁹ Абынан-хомуһунунан дьарыктаммыт үгүс дьон бэйэлэрин кинигэлэрин хомуйан аҕалан, бар дьон көрөн турдаҕына, уоттаабыттара. Умайбыт кинигэ сыанатын ааҕан көрбүттэрэ – биэс уон тыһыынча үрүҥ көмүс драхма+ 19:19 Драхма – гректэр үрүҥ көмүс манньыаттара. Биир драхма үлэһит күннээҕи орто хамнаһа этэ. буолбута. ²⁰ Айыы Тойон үөрэҕэ итинник кимиэллээхтик үүнэн-тэнийэн, кыаҕыран иһэрэ.

Ефескэ буолбут өрө туруу

²¹ Павел, манна барытын бүтэрэн-оһорон баран, Македониялаах Ахайянан Иерусалимҥа барарга быһаарыммыта. «Онно сылдьан баран, Рим куораты эмиэ көрүөхтээхпин», – диирэ. ²² Кини икки көмөлөһөөччүтүн, Тимофейдаах Ераһы Македонияҕа ыытан баран, бэйэтэ өссө аҕыйах кэмҥэ Асияҕа хаала түспүтэ.

²³ Ол кэмҥэ Айыы Тойон Суолун утарар улахан аймалҕан тахсыбыта. ²⁴ Үрүҥ көмүстэн Артемида храмын+ 19:24 Ефескэ үүнүү-быйаҥ таҥаратын Артемида аатырбыт храма баара. Бу аан дойду сэттэ кэрэ дьиктититтэн биирдэстэрэ буолара. Храм иһигэр киһини санатар быһыылаах халлаантан түспүт «таас» (метеорит буолуон сөп) – «Артемида ытык мөссүөнэ» баара. кутан атыылаан, олохтоох уустарга кырата суох барыһы киллэрэр Димитрий диэн ааттаах көмүс ууһа ²⁵ бэйэтин биир идэлээхтэрин мунньан, эппитэ: «Доҕоттор! Биһиги олохпут уйгута бу идэбититтэн быһаччы тутулуктааҕын бэйэҕит билэҕит. ²⁶ Эһиги көрө да, истэ да сылдьаҕыт: бу Павел Ефескэ эрэ буолбатах, бүтүн Асия үрдүнэн үгүс киһи өйүн сүүйдэ, итэҕэтэн бэйэтигэр тарта. Кини үөрэтэринэн, дьон бэйэлэрин илиилэринэн тутан-хабан оҥорбут таҥаралара ханнык да таҥара буолбатах үһүлэр. ²⁷ Ол аата биһиги идэбит аанньа ахтыллыбат буоларын ааһан, өссө улуу таҥара Артемида храма кытта суолтатын олоччу сүтэрэригэр тиийэр. Онон Артемида бүтүн Асияҕа, аан дойдуга дьон-сэргэ сүгүрүйэр таҥарата буолар албан аата өлбөөдүйүөн сөп».

²⁸ Маны истэн, дьон уордайан: «Ефес Артемидата – улуу таҥара!» – диэн хаһыытаабыттара. ²⁹ Сотору куорат бүтүннүүтэ оргуйан турбута. Олохтоохтор Павел аргыстарын – Македония дьонун Гаийдаах Аристархы – туппутунан театрга тоҕо анньан тиийбиттэрэ. ³⁰ Павел норуокка тахсаары гыммытын үөрэнээччилэрэ бопсубуттара. ³¹ Асия сорох тойотторо, Павел доҕотторо, театрга кэлбэтин диэн көрдөһөн киниэхэ киһи ыыппыттара.

³² Мустубут дьон аамы-саамы буолбуттара, бары түҥ-таҥ хаһыытаһаллара; үгүстэрэ тоҕо мустан туралларын да билбэт этилэр. ³³ Иудейдар тыл киллэриилэринэн норуоттан Александры ыҥыран таһаарбыттара; Александр тыл этээри, болҕомто көрдөөн, илиитин өрө ууммута. ³⁴ Ол эрээри, кини иудей буоларын билэн, бары икки чаас кэриҥэ: «Ефес Артемидата – улуу таҥара!» – диэн хаһыытаан ньиргитэ турбуттара.

³⁵ Куорат тойоно дьону чуумпурдан баран эппитэ: «Ефес олохтоохторо! Ефес куорат улуу Артемида таҥараҕа уонна кини халлаантан түспүт ытык мөссүөнүгэр сүгүрүйэрин ким билбэтий? ³⁶ Бу туһунан ханнык да мөккүөр суох буоллаҕына, эһиги уоскуйуохтааххыт, толкуйа суох быһыыланыа суохтааххыт. ³⁷ Бу дьонтон хайалара да Артемида храмын халаабатах, эһиги таҥараҕытын холуннарбатах, ол үрдүнэн кинилэри манна тутан аҕалбыккыт. ³⁸ Димитрий биир идэлээхтэрин кытта кими эмэ үҥсэрдээх буоллахтарына, суут да, салалта да баар: олорго тиийэн үҥүстүннэр. ³⁹ Өссө атын туох эмэ быһаарсардаах буоллаххытына, ол барыта туһааннаах мунньах көрүүтүгэр киириэҕэ. ⁴⁰ Оттон бу бүгүҥҥү быһыыбыт иһин биһиги өрө турбут аатын ылан буруйга тиксиэхпитин сөп. Туохтан бу үлүгэр айманан мустубуппутун биһиги хайдах да кыайан быһаарыахпыт суоҕа». Маны этэн баран, кини мустубут дьону тарҕаппыта.

Павел Македониянан уонна Ахайянан айана

¹ Аймалҕан хаптайбытын кэннэ, Павел үөрэнээччилэри ыҥыран сүбэлээн-амалаан баран, быраһаайдаһан, Македонияҕа аттаммыта. ² Аара суолга сир-сир аайы сылдьан, үөрэнээччилэри бэрт элбэххэ үөрэтэн баран, Грецияҕа тиийбитэ. ³ Онно кини үс ый буолбута. Сирияҕа субу устаары аҕай сылдьан, иудейдар кинини утары куомуннаспыттарын истэн төттөрү Македониянан айанныырга күһэллибитэ.

⁴ Павелы кытта Асияҕа диэри+ 20:4 Асияҕа диэри – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. Верия куораттан сылдьар Пирр уола Сопатр, Фессалоника олохтоохторо Аристарх, Секунд, Дервияттан кэлбит Гаий, Тимофей уонна Асия дьоно Тихиктээх Трофим барсыбыттара. ⁵ Кинилэр урут тиийэн, биһигини Троадаҕа көһүппүттэрэ. ⁶ Оттон биһиги Көтөхтөрүүтэ суох Килиэп бырааһынньыгын кэнниттэн Филиппыттан хараабылынан айаннаан, биэс хонугунан кинилэргэ Троадаҕа тиийбиппит. Онно сэттэ күн буолбуппут.

Павел Троадаҕа тиһэх сырыыта

⁷ Нэдиэлэ маҥнайгы күнүгэр үөрэнээччилэр килиэп тоһутуутугар түмсүбүттэрэ. Сарсыныгар барыахтаах буолан, Павел дьону кытта түүн үөһүгэр диэри кэпсэппитэ. ⁸ Үөһэ, биһиги мустубут хоспутугар, элбэх сибэтиинньик умайан турара. ⁹ Евтих диэн биир эдэр киһи түннүк сыҥаһатыгар олорбута. Павел өр кэпсээбитигэр, кини дириҥник утуйан хаалан, утуйбутунан үһүс мэндиэмэнтэн таһырдьа сууллубута; сүүрэн түспүттэрэ, уол өлө сытара. ¹⁰ Павел аллара түһэн, уолу ыга кууһан баран: «Айманымаҥ, уолгут тыыннаах», – диэбитэ. ¹¹ Уонна үөһэ тахсан килиэп тоһутан ылан сиэн баран, күн тахсыар диэри, өссө да өр кэпсэппитэ, дьэ онтон сарсыарда айаҥҥа туруммута. ¹² Уолларын дьиэтигэр этэҥҥэ атааран, бары сүргэлэрэ улаханнык көтөҕүллүбүтэ.

Троадаттан Милиткэ айан

¹³ Биһиги Павелы кэтэһэ барбакка хараабылга олорон, кинини ыла Аска устубуппут; сатыы айаннаары кини бэйэтэ итинник соруйбута. ¹⁴ Аска көрсүбүтүгэр биһиги, кинини хараабылга ылан, Митиленаҕа устан кэлбиппит. ¹⁵ Онтон Митиленаттан араҕан, сарсыныгар Хиос утарытыгар кэлэн тохтообуппут, нөҥүө күнүгэр Самоска тиксибиппит, ол кэнниттэн Трогиллияҕа сылдьан баран, өссө биир күнүнэн Милиткэ кэлбиппит. ¹⁶ Павел Иерусалимҥа тиэтэйэр буолан, Асияҕа тардыллымаары, Ефескэ таарыйбакка ааһарга быһаарыммыта. Табылыннаҕына, Биэс уонус күн бырааһынньыгар кини Иерусалимҥа буолуон баҕарара.

Ефес пресвитердарын кытта көрсүһүү

¹⁷ Павел Милиттэн дьону ыытан, Ефес пресвитердарын ыҥыртарбыта; ¹⁸ тиийэн кэлбиттэригэр эппитэ: «Мин, Асияҕа үктэниэхпиттэн ыла, манна хайдах олорбуппун эһиги билэҕит. ¹⁹ Иудейдар туорайдаһалларыттан араас эрэйи да көрүстэрбин, Айыы Тойон иннигэр үрдүктүк санаммакка, хараҕым уутун бараан туран, сулууспалаабытым. ²⁰ Эһиэхэ туһалаах буолуо диэбиппин тугу да көтүппэккэ, бар дьон да иннигэр, дьиэлэргитинэн да сылдьан, үөрэтэрим. ²¹ Таҥара иннигэр аньыыны билиниини уонна биһиги Айыы Тойоммутугар Иисус Христоска+ 20:21 Иисус Христоска – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Иисуска». итэҕэли иудейдарга да, омуктарга да иһитиннэрэрим.

²² Аны билигин миигин туох көрсөрүн билбэтэрбин даҕаны, Сибэтиэй Тыын угуйуутунан бу Иерусалимнаан иһэбин. ²³ Арай Сибэтиэй Тыын миигин хаайыы, эрэй-кыһалҕа күүтэрин туһунан хас куорат аайы туоһулуур. ²⁴ Ол эрээри мин туохтан да торуттан турбаппын, олохпун да биэрэрбин кэрэйбэппин. Биэтэккэ эрэ тиийдэрбин, Айыы Тойон Иисустан ылбыт сулууспабын толорон, Таҥара илгэлээх үтүөтүн туһунан Евангелиены иһитиннэрдэрбин диэн эрэ баҕалаахпын!

²⁵ Таҥара Саарыстыбатын туһунан үөрэппит дьоммуттан – эһигиттэн – ким даҕаны аны миигин көрбөтүн билэбин. ²⁶ Онон бүгүн кэрэһилиибин: мин суобаһым ыраас, мин эһиэхэ Таҥара көҥүлүн тугу да энчирэппэккэ биллэрдим, онон хайаҕыт да хааныгар буруйум суох. ²⁸ Эһиги бэйэҕитигэр уонна Сибэтиэй Тыын эһиэхэ көрдөрө-маната биэрбит бараанын үөрүгэр болҕомтолоох буолуҥ, Таҥара Уола Бэйэтин Хаанынан толуйан ылбыт дьонун – Айыы Тойон уонна Таҥара Церковын+ 20:28 Айыы Тойон уонна Таҥара Церковын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Таҥара Церковын». – туһугар кыһаныҥ. ²⁹ Мин барбытым кэннэ эһиги ортоҕутугар бараан үөрүн аһыммат торҕон бөрөлөр киириэхтэрин билэбин. ³⁰ Эһигиттэн бэйэҕититтэн эмиэ, үөрэнээччилэри тардар туһугар, кырдьыгы токурутан кэпсиир дьон тахсан кэлиэхтэрэ. ³¹ Онон сэрэхтээх буолуҥ, үс сыл тухары күннэри-түүннэри утумун быспакка сэрэппиппин, хас биирдиигитин хараҕым уутун тоҕон туран үөрэппиппин умнумаҥ.

³² Аны билигин эһигини Таҥараҕа уонна Кини эһигини бөҕөргөтөр, Бэйэтин бары дьонун кытта тэҥҥэ нэһилиэстибэ биэрэр кыахтаах илгэлээх үтүө тылыгар туттарабын. ³³ Мин кимтэн да үрүҥ да, кыһыл да көмүһүн эрэйбэтэҕим: ³⁴ бэйэм да, аргыстарым да кыһалҕаларын бу харым күүһүнэн толуйан олорбуппун бэйэҕит билэҕит. ³⁵ Тугу да гыммытым иһин, барытыгар маннык үлэлээн-хамсаан кыамматтарга көмөлөһүөхтээхпитин, Айыы Тойон Иисус „ылардааҕар биэрэр ордук алгыстаах“ диэн Бэйэтинэн эппит тылларын умнуо суохтаахпытын холобур буолан көрдөрбүтүм».

³⁶ Маны этэн баран, Павел сөһүргэстээн барыларын кытта бииргэ Таҥараҕа үҥпүтэ. ³⁷ Бары ытаһа-ытаһа, кинини моонньуттан кууһан туран уурууллара. ³⁸ Ордук Павел аны хаһан даҕаны миигин көрүөххүт суоҕа диэбититтэн хараастыбыттара. Онтон кинини хараабылга диэри атааран биэрбиттэрэ.

Павел Иерусалимҥа айана

¹ Кинилэри кытта быраһаайдаһан баран, биһиги муораҕа тахсан, быһа Коска кэлбиппит. Нөҥүө күнүгэр Родоска тиийбиппит, онтон Патараҕа барбыппыт; ² Патараттан Финикияҕа бараары турар хараабылы булан, салгыы онно олорсон айаннаабыппыт. ³ Кипр кытылын кыйа баран (арыы хаҥас өттүбүтүгэр хаалбыта), Сирияҕа устубуппут. Тиргэ хараабылбыт таһаҕаһын сүөкэниэхтээҕэ, онон биһиги кытылга тахсан, ⁴ олохтоох үөрэнээччилэри булан кинилэргэ сэттэ күн буолбуппут. Үөрэнээччилэр Тыын этэрин истэн, Павелы Иерусалимҥа барыма диэн тылларыгар киллэрэ сатаабыттара. ⁵ Айанныыр кэммит кэлэн, биһиги суолга туруммуппут. Бары кэргэттэрин, оҕолорун кытта куорат таһыгар тахсан, биһигини атаарбыттарыгар, кытылга сөһүргэстээн туран, Таҥараҕа үҥпүппүт. ⁶ Быраһаайдаһан баран, биһиги хараабылбытыгар ыттыбыппыт, кинилэр дьиэлэригэр төннүбүттэрэ.

⁷ Биһиги бу Тиртэн саҕалаабыт муоранан айаммытын Птолемаидаҕа тиийэн түмүктээбиппит; онно бырааттарбытын көрсөн, ол күн кинилэри кытта бииргэ сылдьыбыппыт. ⁸ Нөҥүө күнүгэр Павел уонна биһиги, кини аргыстара, суолга туруммуппут. Кесарияҕа кэлэн, Иерусалимҥа талыллыбыт сэттэ диаконтан биирдэстэрин – Евангелиены иһитиннэрэр Филипп – дьиэтигэр түспүппүт. ⁹ Кини эргэ бара илик түөрт пророк кыргыттардааҕа.

¹⁰ Хас да хоммуппут кэннэ, Иудеяттан биир Агав диэн пророк кэлбитэ. ¹¹ Кини биһиэхэ киирэн, Павел курун ылан илиитин-атаҕын кэлгиммитэ уонна эппитэ: «Сибэтиэй Тыын этэр – Иерусалим иудейдара бу куру курданааччыны маннык кэлгийэн баран, омуктар илиилэригэр биэриэхтэрэ». ¹² Маны истэн, биһиги да, олохтоох христианнар да Павелы Иерусалимҥа барыма диэн ааттаспыппыт.

¹³ «Бу туох буолан хараххыт уутунан суунан сүрэхпин аймаатыгыт? – диэбитэ Павел. – Айыы Тойон Иисус туһугар мин Иерусалимҥа хаайыллыахтааҕар буолуох, өлөрбүн да кэрэйбэппин».

¹⁴ Кинини кыайан тылбытыгар киллэрбэккэ: «Айыы Тойон көҥүлэ буоллун!» – диэн баран, дьэ уоскуйбуппут. ¹⁵ Манна хас да хонон баран, хомунан Иерусалимҥа барбыппыт. ¹⁶ Кесарияттан хас да үөрэнээччи барсыбыта. Кинилэр биһигини түһүөхтээх дьиэбитигэр – Кипртэн төрүттээх Мнасоҥҥа – тиэрдэн биэрбиттэрэ. Мнасон эрдэтээҥҥи үөрэнээччилэртэн биирдэстэрэ этэ.

Иерусалимҥа

¹⁷ Иерусалимҥа кэлбиппитигэр бырааттарбыт үөрэ-көтө көрсүбүттэрэ. ¹⁸ Нөҥүө күнүгэр биһиги Павелы кытта Иаковка барбыппыт, онно пресвитердар эмиэ мустубуттара. ¹⁹ Павел кинилэри эҕэрдэлээн баран, Таҥара атын омуктарга кинини сулууспалатан тугу оҥорторбутун барытын сиһилии кэпсээбитэ.

²⁰ Кини кэпсээнин истэн, Таҥараҕа айхал этэн баран: «Бырааппыт, хас тыһыынча иудей итэҕэли ылыммытын бэйэҥ көрөҕүн, – диэбиттэрэ. – Кинилэр бары Сокуону кыһанан туран тутуһаллар. ²¹ Оттон эн тускунан иудейдары Моисей Сокуонуттан туоруурга үөрэтэр, уол оҕолоругар аны быһыллыы сиэрин-туомун оҥорторботторугар, ханнык да биһиги үгэспитин тутуспаттарыгар ыҥырар диэн сураҕы истибиттэр. ²² Оччотугар хайыыбыт? Кэлбиккин истэн, дьон хайаан да мустуо+ 21:22 Кэлбиккин истэн, дьон хайаан да мустуо – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Кэлбиккин дьон хайаан да билиэ». . ²³ Онон биһиги тылбытын ылынаргар сүбэлиибит: манна андаҕар биэрбит түөрт киһилээхпит, ²⁴ олору илдьэ бараҥҥын ыраастаныы сиэрин-туомун толорон баран, төбөлөрүн бириэйдэнэр харчыларын төлүүрүҥ буоллар. Оччоҕо ити тарҕатар сурахтара сымыйатын, эн Сокуону тутуһа сылдьаргын бары көрүөхтэрэ. ²⁵ Оттон итэҕэйбит омук дьонун туһунан этэр буоллахха, кинилэргэ атын тугу да боппокко+ 21:25 Атын тугу да боппокко – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , арай эмэгэттэргэ сиэртибэлэммит астан, хаантан уонна муомахтанан өлбүт сүөһү этиттэн туттунуҥ, содурдук быһыыланымаҥ диэн суруйдубут».

²⁶ Нөҥүө күнүгэр Павел ол дьону ылан, кинилэрдиин бииргэ ыраастаныы сиэрин-туомун толорон баран, Таҥара Дьиэтигэр киирэн, аньыыттан ыраастанар кэмнэрэ хаһан бүтэрин, итиэннэ хас биирдиилэрин иһин сиэртибэ бэриллэрин биллэрбитэ.

Павелы тутуу

²⁷ Бу сэттэ күн бүтэн эрдэҕинэ, Асиятааҕы иудейдар кини Таҥара Дьиэтигэр сылдьарын көрөн, бүтүн норуоту аймаан кинини тутан ылбыттара.

²⁸ «Израиль дьоно, көмөлөһүҥ! – диэн үөгү-хаһыы бөҕөтүн түһэрбиттэрэ. – Бу киһи сир-сири кэрийэ сылдьан биһиги норуоппутун, Сокуоммутун уонна сибэтиэй сирбитин утарарга үөрэтэр. Аны Таҥара Дьиэтигэр туора омуктары киллэрэн, сибэтиэй сири киртиппит!» ²⁹ Бу иннинэ аҕай Павел куоракка Трофим диэн Ефес киһитин кытта сылдьарын көрөннөр, Таҥара Дьиэтигэр кинини бука аҕала сылдьыбыт буолуохтаах диэн бүтэйдии сэрэйэн көрөн итинник эппиттэрэ.

³⁰ Куорат барыта аймаммыта, дьон бөҕө үмүөрүспүтэ. Павелы тутан ылан, Таҥара Дьиэтиттэн соһон таһаарбыттара, ааны кэнниттэн саба охсон кэбиспиттэрэ. ³¹ Өлөрөөрү гынан эрдэхтэринэ, бүтүн Иерусалим үрдүнэн айдаан буолбут сураҕа Рим тыһыынча киһилээх сэриитин тойонугар тиийбитэ. ³² Кини буойуннарын уонна сотниктарын ылан аймалҕан тахсыбыт сиригэр сүүрбүтэ. Сэрии тойонун уонна буойуннары көрөн, дьон Павелы кырбыылларын тохтоппуттара.

³³ Сэрии тойоно тиийэн кэлэн, Павелы икки сыабынан бохсуттаран баран, аатын-суолун, тугу оҥорбутун туоһуласпыта. ³⁴ Мустубут дьонтон сорохторо биири, атыттара атыны хаһыытаспыттара. Айдаана бэрдиттэн тойон тугу да кыайан истибэккэ, Павелы кириэппэскэ+ 21:34 Кириэппэс – Таҥара Дьиэтин хотугулуу-арҕаа өтүгэр турар Антоний кириэппэһэ. Кириэппэскэ Рим буойуннарын хаһаармата уонна хаайыы бааллара. илдьэргэ дьаһайбыта. ³⁵ Буойуннар кинини кирилиэскэ тиэрдэн баран, дьон ыга анньан турар буолан, салгыы көтөҕөн барарга күһэллибиттэрэ. ³⁶ Кэннилэриттэн халҕаһалыы анньан иһээччилэр: «Өллүн!» – диэн хаһыытаһаллара.

³⁷ Кириэппэскэ киирэн иһэн, Павел тойоҥҥо эргиллэн: «Эйиэхэ аҕыйах тылы этиэхпин сөп дуо?» – диэн ыйыппыта.

«Хайа эн гректии саҥарар эбиккин дуу? – анарааҥҥыта соһуйа түспүтэ. – ³⁸ Үнүр өрө турууну күөртээн кураайымаҕа түөрт тыһыынча бандьыыты илдьэ барбыт Египет киһитэ эн дуо?»

³⁹ Павел эппитэ: «Мин еврейбин, Киликия биллэр куоратыттан Тарстан төрүттээхпин. Бука диэн норуокка тыл этэрбин көҥүллээ эрэ, көрдөһөбүн».

⁴⁰ Сэрии тойоно көҥүллээбитигэр Павел кирилиэскэ туран илиитин уунан, норуокка бэлиэ биэрбитэ. Уу чуумпу буолбутугар кини еврейдии тыл эппитэ:

Павел Иерусалим иудейдарыгар тыл этиитэ

¹ «Бырааттарым уонна аҕа дьонум! Билигин эһиги иннигитигэр көмүскэнэр тылбын истиҥ».

² Павел еврейдии саҥарбытын истэн, өссө ордук чуумпурбуттара.

« ³ Мин Киликия Тарс куоратыгар төрөөбүт еврейбин, – диэбитэ Павел. – Бу куоракка олорон, өбүгэлэрбит Сокуоннарыгар Гамалиил салайыытынан кичэйэн туран үөрэммитим. Син биир бу бүгүҥҥү эһиги курдук мин эмиэ Таҥара иннигэр толоруохтаах эбээһинэспин ис сүрэхпиттэн дьулуһан туран толорорум. ⁴ Бу үөрэҕи тутуһааччылары харса-хабыра суох, бэл, өлүөхтэригэр диэри, сойуолаһарым, дьахталлары, эр дьону кэлгийэн хаайыыга быраҕаттыырым. ⁵ Ол туһунан архиерей да, аҕа баһылыктар да бигэргэтиэхтэрин сөп. Биирдэ кинилэртэн Дамаска олорор иудей бырааттарым ааттарыгар сурук суруйтаран ыламмын, Дамаска аттаммытым. Мин оннооҕу христианнары тутан аҕалан, Иерусалимҥа накаастатар соруктааҕым.

⁶ Аара суолга, Дамаска чугаһаан истэхпинэ, күн ортотун саҕана тулабар эмискэ халлаантан чаҕылхай сырдык сандаарбыта. ⁷ Мин сиргэ охтон түспүтүм. Онтон: „Савл, Савл, эн тоҕо Миигин сойуолаһаҕын?“ – диир саҥаны истибитим.

⁸ Мин хардары: „Кимҥиний Эн, Айыы Тойон?“ – диэн ыйыппытым.

Кини миэхэ: „Эн сойуолаһар Иисус Назорейыҥ буолабын“, – диэбитэ. ⁹ Аргыстарым сырдыгы көрөн уолуйа куттаммыттара+ 22:9 Сырдыгы көрөн уолуйа куттаммыттара – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «сырдыгы көрбүттэрэ». , ол эрээри миигин кытта Кэпсэтээччи саҥатын истибэтэхтэрэ.

¹⁰ „Айыы Тойон, тугу гынабын?“ – диэн ыйыппытым мин.

Айыы Тойон миэхэ эппитэ: „Туран Дамаска бар, тугу гыныахтааххын барытын онно этиэхтэрэ“. ¹¹ Чаҕылхай сырдыктан хараҕым саатан, олох тугу да көрбөт буолан хаалбытым, онон аргыстарым илиибиттэн сиэтэн куоракка тиэрдибиттэрэ.

¹² Онтон Дамаска олорор биир Анания диэн, Сокуону эҥкилэ суох тутуһар, иудейдар бары үтүө тылынан ахтар киһилэрэ ¹³ миэхэ кэлэн: „Быраатым Савл! Хараххын көр“, – диэбитэ. Мин сонно кинини дьэҥкэтик көрөн кэлбитим.

¹⁴ Кини миэхэ эппитэ: „Өбүгэлэрбит Таҥаралара эйигин, Кини көҥүлүн билэриҥ итиэннэ Кырдьыксыты көрөн Кини этэрин истэриҥ туһугар, талан ылла. ¹⁵ Онон эн тугу көрбүккэр-истибиккэр бар дьон иннигэр Кини туоһута буолуоҥ. ¹⁶ Тоҕо уталытыаххыный? Туран сүрэхтэн, Айыы Тойон Иисус аатын ааттаан, аньыыгын-хараҕын суун“.

¹⁷ Иерусалимҥа төннөн кэлэн баран, Таҥара Дьиэтигэр үҥэ туран, мин ис-испиттэн өрө көтөҕүллэн кэлбитим. ¹⁸ Онно миэхэ Кини көстөн кэлэн эппитэ: „Кытаат тиэтэй, Иерусалимтан бара оҕус: манна Мин туспунан туоһулуургун ылыныахтара суоҕа“».

¹⁹ Мин эппитим: «Айыы Тойон! Мин Эйигин итэҕэйээччилэри хаайталаабыппын, синагогаларга кырбаабыппын кинилэр билэллэр; ²⁰ Эн туоһуҥ Стефан хаана тохторугар мин эмиэ баарым, кинини өлөрөллөрүн сөпсөһөммүн, тааһынан тамнааччылар таҥастарын манаан турбутум».

²¹ Онуоха Кини эппитэ: «Мин эйигин ыраах олорор омуктарга ыытыам – онно барыаҥ».

Павел – Рим гражданина

²² Баччааҥҥа диэри болҕойон туран баран, бу тыллары истэн, эмиэ хаһыы бөҕөнү түһэрбиттэрэ: «Маннык киһини сир сирэйиттэн имири сотуҥ, тыыннаах хаалара сатаммат!» ²³ Итинник хаһыытаһа, таҥастарын уста-уста өрө быраҕаттыы, буору ыһа турдахтарына, ²⁴ сэрии тойоно Павелы кириэппэскэ илдьэллэригэр уонна таһыйан туран, кинини утары туохтан итинник хаһыытаспыттарын билэллэригэр дьаһайбыта. ²⁵ Остуолбаҕа курунан кэлгийэн эрдэхтэринэ, Павел аттыгар турар сотникка: «Рим гражданинын таһыйар эһиэхэ көҥүллэнэр этэ дуо, өссө буолаары буолан туох да силиэстийэтэ суох?» – диэбитэ.

²⁶ Маны истэн, сотник сэрии тойонугар тиийэн: «Бу тугу гынан эрэҕин? Ити киһи Рим гражданина эбит», – диэбитэ.

²⁷ Тойон тиийэн кэлэн: «Миэхэ эт, эн чахчы Рим гражданинаҕын дуо?» – диэн ыйыппыта.

«Чахчы», – диэбитэ Павел.

²⁸ «Мин улахан харчыны кутан туран, маннык бырааптаммытым», – диэбитэ тойон.

«Оттон мин төрүөхпүттэн маннык бырааптаахпын», – Павел хоруйдаабыта.

²⁹ Кинини доппуруостаары сорунан турбут дьон сонно тэйэн биэрбиттэрэ. Рим гражданинын кэлгийбиттэрин билэн, сэрии тойоно улаханнык куттаммыта.

Павел синедрион иннигэр

³⁰ Нөҥүө күнүгэр кини, иудейдар туохха буруйдуулларын чопчу билээри, Павел хандалытын уһултаран баран, архиерейы уонна синедриону бүтүннүүтүн мунньубута. Павелы синедриоҥҥа аҕалан иннилэригэр туруорбута.

¹ Синедрион чилиэннэрин кэриччи көрөн баран, Павел эппитэ: «Бырааттарым! Мин олоҕум тухары, күн бүгүнүгэр диэри, Таҥара иннигэр ыраас суобастаах олорон кэллим».

² Анания архиерей, маны истэн, Павел иннигэр турар дьоҥҥо: «Ылыҥ, уоһун ибили охсон биэриҥ!» – диэн бирикээстээбитэ.

³ «Таҥара бэйэҕин охсуоҕа, испиэскэлээх истиэнэ! – диэбитэ Павел. – Манна Сокуон хараҕынан дьүүллээри олорор ааттааххын уонна өссө Сокуону кэһэн, миигин охсорго бирикээстиигин!»

⁴ Аттыгар турааччылар: «Таҥара архиерейын үөҕэҕин дуо?» – диэбиттэрэ.

⁵ «Бырааттарым, кини архиерейын билбэтэҕим, – диэбитэ Павел. – Кырдьык, „норуотуҥ баһылыктарын үөҕүмэ“ диэн этиллэн турар».

⁶ Манна мустан олорооччулартан сорохторо фарисейдар, сорохторо саддукейдар буолалларын Павел билэрэ, онон кини дорҕоонноох куолаһынан эппитэ: «Бырааттарым! Мин фарисейбын, дьонум эмиэ фарисейдар. Өлбүттэр тиллиэхтээхтэрин итэҕэйэрим иһин, миигин бу дьүүллүү тураллар».

⁷ Маны эппитигэр фарисейдар саддукейдары кытта мөккүһэн турбуттара, мунньах икки аҥыы хайдыбыта. (⁸ Саддукейдар өлбүттэр тиллиэхтэрэ суоҕа, Аанньаллар да, тыыннар да суохтар дииллэр, оттон фарисейдар ону барытын билинэллэр.)

⁹ Хаһыы-үөгү бөҕө буолбута; фарисейдар өттүлэриттэн сокуонньуттар туран: «Бу киһи туох да куһаҕаны оҥорбутун көрбөтүбүт. Баҕар, кинини кытта чахчы Аанньал дуу, тыын дуу кэпсэппит буоллун? Таҥараҕа утарылаһымыаҕыҥ», – диэн мөккүспүттэрэ. ¹⁰ Мөккүөр өссө күөртэммитигэр сэрии тойоно аны Павелы тырыта тыытан кэбиһиэхтэрэ диэн сэрэхэдийэн, буойуннарыгар «аллара түһэн, кинини дьон быыһыттан таһааран кириэппэскэ илдьиҥ» диэн бирикээс биэрбитэ.

¹¹ Түүн Павелга Айыы Тойон көстөн: «Эрдий, Павел! – диэбитэ. – Мин туспунан, Иерусалимҥа туоһулаабытыҥ курдук, аны Римҥэ туоһулуох тустааххын».

Павелы утары куомуннаһыы

¹² Сарсыарда иудейдартан сорохторо киксэн баран, Павелы өлөрүөхтэрин иннинэ ас да аһыа, утах да иһиэ суох буолан андаҕайбыттара. ¹³ Барыта түөрт уонтан тахса киһи куомуннаспыта. ¹⁴ Кинилэр архиерейдарга уонна аҕа баһылыктарга кэлэн эппиттэрэ: «Биһиги Павелы өлөрүөхпүт иннинэ, аһыа да, уу да иһиэ суох буолан андаҕайдыбыт. ¹⁵ Онон эһиги уонна синедрион чилиэннэрэ сэрии тойонугар илдьиттээҥ: Павелы эһиэхэ таһаардын. Иудейдар кини дьыалатын иҥэн-тоҥон көрөргө быһаарбыттар үһү диэҥ. Биһиги кинини аара суолга өлөрүөхпүт».

¹⁶ Бу куомуннаһыы туһунан Павел балтын уола истэн, кириэппэскэ тиийэн кинини сэрэппитэ.

¹⁷ Павел биир сотнигы ыҥыран: «Бу уолу сэрии тойонугар илт. Кини туох эрэ этэрдээх», – диэбитэ.

¹⁸ Анарааҥҥы киһи уолу тойоҥҥо илдьэн биэрбитэ: «Хаайыылаах Павел миигин ыҥыран ылан, бу уолу эйиэхэ аҕаларбар көрдөстө. Эйиэхэ этэрдээх үһү».

¹⁹ Тойон уолу тэйиччи сиэтэн илдьэн: «Тугу этэрдээххиний?» – диэн ыйыппыта.

²⁰ Эдэр киһи эппитэ: «Иудейдар Павел дьыалатын иҥэн-тоҥон чуолкайдыахпыт диэн сылтаҕыран, кинини сарсын синедрион иннигэр таһаараргар эйигиттэн көрдөһөрдүү кигистилэр. ²¹ Эн кинилэри төрүт истимэ: түөрт уонтан тахса киһи кинини тоһуурга кэтэһэн сыталлар. Ол дьон Павелы өлөрүөхтэрин иннинэ, аһыа да, иһиэ да суох буолан андаҕайбыттар. Билигин бэлэм олороллор, эн эрэ дьаһалгын күүтэллэр».

²² Сэрии тойоно: «Бу миэхэ кэпсээбиккин кимиэхэ да этимэ», – диэн баран, уолу ыытан кэбиспитэ.

Павелы Кесарияҕа илдьэллэр

²³ Онтон икки сотнигын ыҥыран, дьаһал биэрбитэ: «Икки сүүс сатыы буойуну, сэттэ уон аттаах киһини итиэннэ икки сүүс үҥүүлээх дьону бэлэм гыныҥ. Кинилэр бу түүн үс чааска+ 23:23 Үс чааска – киэһэ тоҕус чааска. Кесарияҕа барыахтара. ²⁴ Оселларда бэлэмнээҥ, Павелы олордон Феликс баһылыкка тириэрдиэххит».

²⁵ Кини маннык ис хоһоонноох сурук суруйбута:

« ²⁶ Үрдүк сололоох Феликс баһылыкка Клавдий Лисийтэн эҕэрдэ.

²⁷ Бу киһини иудейдар тутан өлөрөөрү турдахтарына, мин буойуннарбын кытта кэлэн, Рим гражданина буоларын билэн, быыһаан ылбытым. ²⁸ Кинини туохха буруйдуулларын билээри, бэйэлэрин синедрионнарыгар илдьибитим да, ²⁹ буруйдааһыннара барыта Сокуоннарын мөккүөрдээх өрүттэригэр сыһыаннааҕа, онон өлөрөргө ууруллар эбэтэр хаайыыга угуллар буруйу көрбөтөҕүм. ³⁰ Бу киһини утары куомуннаспыттарын туһунан миэхэ тириэрдибиттэригэр, кинини тута эйиэхэ ыыттым уонна буруйдааччыларга кинини туохха буруйдуулларын эмиэ эн иннигэр этэллэригэр дьаһайдым. Этэҥҥэ буол+ 23:30 Этэҥҥэ буол – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. ».

³¹ Онон буойуннар кини бирикээһин толорон, Павелы түүн Антипатридаҕа илдьэ барбыттара. ³² Нөҥүө күнүгэр аттаах дьон Павелы илдьэ Кесарияҕа айаннаабыттара, атыттара кириэппэскэ төннүбүттэрэ. ³³ Кесарияҕа барбыт дьон суругу баһылыкка тириэрдээт, Павелы киниэхэ туттарбыттара. ³⁴ Феликс суругу ааҕан баран, Павелтан ханнык уобаластан сылдьаҕын диэн ыйыппыта. Киликияттан сылдьарын билэн баран: ³⁵ «Буруйдааччыларыҥ кэллэхтэринэ, дьыалаҕын истиэм», – диэбитэ. Итиэннэ кинини Ирод дыбарыаһыгар манабылга туталларыгар дьаһал биэрбитэ.

Феликс дьыаланы көрөр

¹ Биэс хонон баран Анания архиерей хас да аҕа баһылыгы уонна Тертулл диэн адвокаты кытта кэлбитэ. Кинилэр баһылыкка Павелы үҥсэллэрэ. ² Павелы ыҥыран киллэрбиттэригэр Тертулл буруйдуур тылын маннык саҕалаабыта: « ³ Үрдүк сололоох Феликс! Биһиги эн өҥөҕүнэн, эн муударайдык салайаҥҥын, бу эйэлээх олоххо олоробут. Эн биһиги норуоппутугар элбэх саҥа үтүө уларытыылары киллэрбиккин хаһан баҕарар, ханна баҕарар биһиги дириҥ махталынан ылынабыт. ⁴ Ол эрээри эйигин сылатыахпын баҕарбаппын, онон кылгастык кэпсиирбитин үгэскинэн тулуурдаахтык истэргэр көрдөһөбүн.

⁵ Биһиги көрдөхпүтүнэ, бу киһи дьоҥҥо-сэргэҕэ чумаатааҕар кутталламмыт; кини аан дойду үрдүнэн иудейдар өрө турууларын күөдьүтээччи, Назорей сымыйа үөрэҕин тутуһааччы буолар. ⁶ Бу киһи бэл Таҥара Дьиэтин киртитэргэ сананан турар! Биһиги кинини тутан ылан, Сокуоммут хараҕынан дьүүллүөхпүтүн баҕарбыппыт да, ⁷ сэрии тойоно Лисий кэлэн, хара күүһүнэн былдьаан ылан, эйиэхэ ыыппыта. ⁸ Биһигини, буруйдааччылары эмиэ, эйиэхэ барарбытыгар дьаһайбыта. Бу киһини доппуруостаатаххына, биһиги буруйдааһыммыт барыта кырдьыктааҕын бэйэҥ да өйдүөҥ».

⁹ Иудейдар барыта чахчыны этэр диэн буруйдааччыны өйөөбүттэрэ.

Павел көмүскэнэн тыл этиитэ

¹⁰ Тыл этэрин көҥүллээн, баһылык бэлиэ биэрбитигэр Павел этиитин маннык саҕалаабыта: «Эн бу норуоту үгүс сыл устата дьүүллээн кэлбиккин билэбин, онон көмүскэнэр тылбын холкутук этиэм. ¹¹ Мин Иерусалимҥа Таҥараҕа сүгүрүйэ кэлбитим баара-суоҕа уон икки эрэ хоммутун эн бэрт дэбигистик билиэххин сөп. ¹² Ол тухары ким да мин кимниин эмэ Таҥара Дьиэтигэр мөккүһэрбин, синагогаҕа, эбэтэр куоракка атын сиргэ сылдьан норуоту аймыырбын көрбөтөҕө. ¹³ Онон бу сибилигин миигин буруйдуу турар суоллара кырдьыктааҕын дакаастыыр кыахтара суох. ¹⁴ Ол эрээри өбүгэлэрбит Таҥараларыгар мин бу дьон „сымыйа үөрэх“ диэн ааттыыр үөрэхтэрин тутуһан сүгүрүйэрбин билинэбин. Мин Сокуоҥҥа уонна Пророктар кинигэлэригэр суруллубуту барытын итэҕэйэбин, ¹⁵ онон син биир бу кинилэр эрэнэллэрин курдук, мин эмиэ үтүөлэр да, мөкүлэр да бары тиллиэхтэрэ диэн Таҥараҕа эрэллээхпин. ¹⁶ Мин эмиэ кинилэр курдук, суобаһым Таҥара да, дьон да иннигэр өрүүтүн ыраас буоларыгар дьулуһабын.

¹⁷ Сылдьыбатаҕым элбэх сыл буолан баран, мин Иерусалимҥа бэйэм норуоппар көмө харчы аҕала уонна сиэртибэ биэрэ эргиллэн кэлбитим. ¹⁸ Кинилэр миигин, Таҥара Дьиэтигэр ыраастаныы сиэрин-туомун оҥорбутум кэннэ, булан ылбыттара; онно туох да дьон тоҕуоруһуута, айдаан-куйдаан суоҕа. ¹⁹ Арай Асияттан сылдьар хас да иудей баара. Миигин туохха эмэ буруйдуурдаах буоллахтарына, кинилэр бүгүн манна эн иннигэр турар буолуохтарын сөп этэ. ²⁰ Эбэтэр бу турааччылар этиэх тустаахтар: кинилэр миигин синедрион иннигэр туруоран, туох буруйу оҥорбуппун дакаастаабыттарай? ²¹ Арай, кинилэр ортолоругар туран улаханнык: „Бүгүн эһиги миигин өлбүттэр тиллиилэрин итэҕэйэрим иһин, дьүүллүүгүт“, – диэн эппиттээхпин».

Павел Кесария хаайыылааҕа

²² Маны истэн баран, Феликс, Айыы Тойон Суолун туһунан атыттардааҕар ордук билэр буолан, дьыаланы тохтотон кэбиспитэ. «Сэрии тойоно Лисий кэллэҕинэ, дьыалаҕытын көрүөҕүм», – диэн быһаарбыта. ²³ Уонна сотникка Павелы манабылга тут, ол эрээри көҥүлүн наһаа хааччахтаама, доҕотторо кини туһугар кыһаллалларын бобума диэн дьаһайбыта.

²⁴ Хас да хонон баран Феликс ойоҕун Друзилланы кытта (ойоҕо еврей дьахтара этэ) тиийэн кэлэн, Павелы ыҥыртаран ылан, Христос Иисуска итэҕэл туһунан кэпсиирин истибитэ. ²⁵ Ол эрээри Павел кинилэргэ кырдьыгы тутуһан олоруу, бэйэни кыатаныы уонна кэнэҕэс Дьүүл туһунан кэпсиириттэн дьиксинэн: «Чэ, бар, бүгүн сөп буолуо. Кэлин бириэмэлэннэхпинэ, ыҥыртара сылдьыам», – диэбитэ. ²⁶ Босхолоттороору, харчы биэриэ диэн эрэнэ саныыр буолан, кини Павелы сотору-сотору ыҥыртаран ылан кэпсэтэрэ.

²⁷ Икки сыл ааспытын кэннэ, Феликс оннугар Порций Фест олорбута. Иудейдар санааларын табаары, Феликс Павелы хаайыыттан таһаарбатаҕа.

Павел император дьүүлүн модьуйар

¹ Уобаласка кэлэн үс хонон баран, Фест Кесарияттан Иерусалимҥа аттаммыта. ² Онно тиийбитигэр архиерей уонна куорат бас-көс дьоно кэлэн, Павелы үҥсэн бараннар: ³ «Үтүөтэ оҥор, кинини Иерусалимҥа ыҥыртар», – диэн көрдөспүттэрэ. Бэйэлэрэ буоллаҕына кинини аара суолга өлөрөр санаалаахтара. ⁴ Фест кинилэргэ: «Павел Кесарияҕа манабыллаах олорор, мин бэйэм эмиэ сотору онно барыахтаахпын», – диэн эппитэ. ⁵ «Барсар кыахтаах дьоҥҥут миигин кытта барыстыннар. Онно тиийэн, кинини буруйдаатыннар», – диэбитэ кини. ⁶ Кинилэргэ аҕыс дуу, уон дуу эрэ хонон баран Фест Кесарияҕа төннүбүтэ.

Нөҥүө күнүгэр кини дьүүллүүр кириэһилэтигэр олорон, Павелы аҕалалларыгар дьаһайбыта. ⁷ Павел киирбитигэр Иерусалимтан кэлбит иудейдар тула туран, кинини бэрт элбэх ыар суолга буруйдаабыттара да, онтукалара төһө кырдьыктааҕын кыайан дакаастаабатахтара.

⁸ Павел көмүскэнэригэр: «Мин иудей Сокуонун да, Таҥара Дьиэтин уонна императоры да утары ханнык да буруйу оҥорботоҕум», – диэбитэ.

⁹ Фест иудейдарга үчүгэй буолан: «Иерусалимҥа барсан, бу буруйдааһыннарынан мин дьүүлбэр туруоххун баҕараҕын дуо?» – диэн ыйыппыта.

« ¹⁰ Мин император дьүүлүн иннигэр турабын, – диэбитэ Павел, – онон дьүүллэнэрбэр да манна дьүүллэниэхтээхпин. Иудейдары мин тугунан да атаҕастаабатаҕым, ону бэйэҥ бэркэ билэҕин. ¹¹ Өскөтүн мин туох эмэ сыыһаны этэр уонна өлөрөргө ууруллар буруйу оҥорбут буоллахпына, өлөртөн акаастаммаппын. Оттон бу дьон сымыйаны этэр буоллахтарына, ким да миигин кинилэргэ биэрэр кыаҕа суох. Мин император дьүүллүүрүгэр модьуйабын+ 25:11 Император дьүүллүүрүгэр модьуйабын – Рим гражданина император дьүүллүүрүгэр модьуйар бырааптааҕа (чуолаан өлөргө ууруллубут буоллаҕына). ».

¹² Фест сүбэһиттэрин кытта кэпсэтэн баран: «Император дьүүллүүрүгэр модьуйар буоллаххына, императорга барыаҥ», – диэн түмүктээбитэ.

Павел Агриппаны кытта көрсүһүүтэ

¹³ Хас да күн буолан баран сэттэ уобалаһы салайар Агриппа ыраахтааҕы Вереникалыын Фесты эҕэрдэлии Кесарияҕа кэлбиттэрэ. ¹⁴ Онно элбэх күн буолбуттарыгар Фест Агриппаҕа Павел дьыалатын кэпсээбитэ: «Манна Феликс хаайыыга хаалларбыт киһитэ баар. ¹⁵ Иерусалимҥа сырыттахпына, архиерейдар уонна иудей аҕа баһылыктара кинини буруйдаан, суукка тардарга модьуйбуттара. ¹⁶ Мин кинилэргэ: „Рим үгэһэ баар: хайа да киһини, буруйдааччыларын кытта сирэй көрсөн туран көмүскэнэ илигинэ, өлөртөрө биэрэр табыллыбат“, – диэн хоруйдаабытым. ¹⁷ Онон иудейдар манна кэлбиттэригэр мин уталыппакка нөҥүө күнүгэр дьүүллүүр кириэһилэбэр олорон, ол киһини бэйэбэр аҕалтарбытым. ¹⁸ Буруйдааччылар кинини сирэй көрсөн туран, күүтэ санаабыт биир да буруйбун ааттаабатахтара; ¹⁹ арай кинини кытта бэйэлэрин итэҕэллэрин уонна ханнык эрэ өлбүт Иисус туһунан мөккүһэн барбыттара. Павел ол Киһини тыыннаах диэн туоһулуура. ²⁰ Бу дьыаланы хайдах быһаарыахпын билбэккэ, Павелтан: „Иерусалимҥа тиийэн онно дьүүллэниэххин баҕараҕын дуо?“ – диэн ыйыппытым. ²¹ Ол гынан баран кини император дьүүллүүрүгэр модьуйбутун иһин, императорга ыытар кыах көстүөр диэри, манабылга тутан олороллоругар дьаһайбытым».

²² Агриппа: «Мин эмиэ ол киһини истиэхпин баҕарабын», – диэбитэ.

«Сарсын истиэҥ», – диэн Фест эрэннэрбитэ.

²³ Сарсыныгар Агриппалаах Вереника сэрии тойотторугар, куорат бастыҥ дьонугар арыаллатан, бэрт мааны быһыыга-майгыга суут буолар киэҥ саалатыгар киирбиттэрэ. Фест Павелы аҕалалларыгар дьаһал биэрбитэ.

« ²⁴ Агриппа ыраахтааҕы уонна манна биһигини кытта бииргэ олорооччулар! – диэбитэ Фест. – Иерусалимҥа да, манна да баар элбэх ахсааннаах иудейдар бука бары миэхэ үҥсэр, тыыннаах хаалыа суохтаах диэн туруорсар киһилэрэ бу билигин эһиги иннигитигэр турар. ²⁵ Ол гынан баран кини өлөрөргө ууруллар ханнык эмэ буруйу оҥорбутун мин булбатым. Бэйэтэ император дьүүллүүрүгэр модьуйбутун быһыытынан, кинини онно ыытарга быһаарбытым. ²⁶ Ол эрээри күн судаарга туох да быһаарыылааҕы суруйарым суох буолан, чинчийэн баран суруйаары, бүгүн эһиги, ордук эн Агриппа ыраахтааҕы иннигэр, кинини таһаарарга дьаһал биэрдим. ²⁷ Хаайыылааҕы, туохха буруйдуулларын ыйбакка эрэ, ыытары толкуйа суох быһыы курдук көрөбүн».

Павел көмүскэнэр этиитэ

¹ «Дьыалаҕын быһааран биэрэриҥ көҥүллэнэр», – диэбитэ Агриппа Павелга.

Павел болҕойоллоругар көрдөһөн аҥаар илиитин өрө уунан баран, көмүскэнэр тылын саҕалаабыта: « ² Агриппа ыраахтааҕы! Бүгүн эн иннигэр туран көмүскэнэр кыахтанаммын, бэйэбин дьоллоохпун дэнэбин. ³ Эн иудейдар туох баар үгэстэрин, мөккүһэр өрүттэрин барытын үчүгэйдик билэҕин. Онон миигин бука диэн тулуйан истэргэр көрдөһөбүн.

⁴ Мин эдэр сааспыттан төрөөбүт норуотум ортотугар Иерусалимҥа хайдах олорбуппун иудейдар бары билэллэр. ⁵ Кинилэр миигин өрдөөҥүттэн билэллэр, онон баҕараллара эбитэ буоллар, биһиги итэҕэлбит саамай кытаанах бөлөҕүн ыйыытынан фарисей быһыытынан олорбуппун бэйэлэрэ да туоһулуо этилэр. ⁶ Билигин мин Таҥара өбүгэлэрбитигэр эрэннэрбитин толоруо диэн эрэнэрим иһин, бу дьүүллэнэ турабын. ⁷ Ол туоларын эрэнэн биһиги норуоппут уон икки аҕа ууһа күннэри-түүннэри кыһанан туран, Таҥараҕа үҥэллэр. Дьэ бу эрэлим иһин, Агриппа ыраахтааҕы, иудейдар миигин буруйдууллар. ⁸ Таҥара өлбүттэри тилиннэрэр кыахтааҕын эһиги тоҕо кыаллыбат суол дии саныыгытый?

⁹ Мин эмиэ Иисус Назорей аатын утаран элбэҕи оҥоруохтаахпын дии саныырым. ¹⁰ Ол санаабын мин Иерусалимҥа ситиспитим: архиерейдартан көҥүл ылан, элбэх сибэтиэйдэри хаайыыга бырахтарбытым, кинилэри өлөрөллөрүгэр куоласпын биэрэрим. ¹¹ Синагогалары барытын кэрийэ сылдьан, итэҕэллэриттэн тэйитэ сатаан муҥнуурум, Иисуһу холуннартара сатыырым, утарар уордаах санаам бэрдиттэн, бэл омук куораттарыгар сойуолаһа барарым.

¹² Биирдэ эмиэ оннук архиерейдартан боломуочуйа уонна сорудах ылан, Дамаска аттаммытым. ¹³ Күн ортотун саҕана аара суолга айаннаан истэхпинэ, үрдүк сололоох, миигин уонна аргыстарбын тула күннээҕэр чаҕылхай сырдык сандаарбыта. ¹⁴ Биһиги бары сиргэ охтон түспүппүт. Онтон мин еврей тылынан ыҥырар саҥаны истибитим. „Савл, Савл! Эн тоҕо Миигин сойуолаһаҕын? Үөрбэни утары барарыҥ кытаанах буолуо“, – диэбитэ ол саҥа. ¹⁵ Мин: „Кимҥиний Эн, Айыы Тойон?“ – диэн ыйыппытым. Кини эппитэ: „Мин эн сойуолаһар Иисуһуҥ буолабын. ¹⁶ Сиртэн тур. Мин эйигин Бэйэбэр үлэһитинэн талаары итиэннэ бүгүн тугу көрбүккэр уонна инники көрүөхтээххэр туоһу гынаары, эйиэхэ көһүннүм. ¹⁷ Эйигин Израиль дьонуттан уонна атын омуктартан араҥаччылаан туран кинилэргэ ыыттахпына ¹⁸ эн кинилэр харахтарын арыйыаҥ, хараҥаттан сырдыкка, сатана былааһыттан Таҥараҕа эргилиннэриэҥ, оччоҕо кинилэр Миэхэ итэҕэллэринэн аньыылара-харалара бырастыы буолан Таҥара норуотугар киириэхтэрэ“. ¹⁹ Онон, Агриппа ыраахтааҕы, мин халлаантан миэхэ көстүбүтү утары барбатаҕым. ²⁰ Бастаан Дамаск уонна Иерусалим, онтон бүтүн Иудея олохтоохторун, кэлин атын омуктары аньыыларын билинэн Таҥараҕа эргиллэллэригэр уонна ол билиммиттэрин олохторунан туоһулууларыгар ыҥырбытым. ²¹ Ол иһин иудейдар миигин, Таҥара Дьиэтигэр сырыттахпына, тутан ылан өлөрөргө соруммуттара. ²² Ол гынан баран Таҥара миэхэ көмөлөһөн, мин бүгүҥҥэ диэри кыраларга да, улууларга да туоһулаан кэллим; пророктар уонна Моисей кэнэҕэс туох буолуохтааҕын туһунан өтө көрөн эппиттэриттэн атын тугу да эппэппин, ²³ Христос сору-муҥу көрөн баран, өлбүттэртэн бастакынан тиллээт, иудейдарга да, атын норуоттарга да сырдык кэлбитин биллэриэхтээҕэ диэн иһитиннэрэбин».

²⁴ Павел маннык көмүскэнэ турдаҕына, Фест саҥата көбдьүөрүйэ түспүтэ: «Павел, эн өйө суох киһилии тыллаһан эрэҕин! Аһара үөрэхтэнэҥҥин, өйгүнэн булкуллубуккун!»

« ²⁵ Суох, ытыктабыллаах Фест, мин өйбүнэн булкулла иликпин, – диэн хоруйдаабыта Павел. – Кырдьыктаах чөл тыллары этэбин. ²⁶ Ыраахтааҕы ону билэр, ол иһин мин кини иннигэр иҥнибэккэ кэпсиибин. Туох буолбутун кини билбэккэ-истибэккэ хаалбытын мин хайдах да итэҕэйбэппин: барыта, ханна эрэ түҥкэтэх муннукка буолбатах, хараҕын далыгар ааспыта. ²⁷ Агриппа ыраахтааҕы, эн пророктары итэҕэйэҕин буолбат дуо? Итэҕэйэргин билэбин».

²⁸ «Миигин христианин гынарыҥ түргэнэ бэрт буолаарай?» – диэбитэ Агриппа.

²⁹ Павел эппитэ: «Түргэн буоллун, бытаан буоллун, эн эрэ буолбатах, бүгүн миигин истэн олорооччулар бука бары бу хандалыттан ураты бүтүннүүтүгэр миэхэ холоонноох буолалларын туһугар, мин Таҥараттан көрдөһүөм этэ».

³⁰ Маны эппитигэр ыраахтааҕы, баһылык, Вереника уонна кинилэри сэлэлээн олорооччулар бука бары туран, тахсан барбыттара. ³¹ Саалаттан тахсан баран, бэйэлэрин икки ардыларыгар: «Бу киһи өлөрөргө да, хаайылларга да сөптөөх туох да буруйу оҥорботох», – диэн кэпсэппиттэрэ.

³² Агриппа Фесткэ эппитэ: «Императорга тиийэр санаалааҕын биллэрбэтэҕэ эбитэ буоллар, кинини күн бүгүн да босхолуохха сөп эбит».

Римҥэ айан

¹ Италияҕа барарбыт быһаарыллыбытыгар Павелы уонна атын хаайыылаахтары Август сэриитин сотнигар Юлийга туттарбыттара. ² Биһиги Адрамиттий хараабылыгар олорон, Асия сирдэрин кыйа устар санаалаах айаҥҥа туруммуппут. Биһигини кытта Фессалоникаттан сылдьар Македония киһитэ Аристарх барсыбыта.

³ Нөҥүө күнүгэр Сидоҥҥа тиийбиппит. Юлий Павелга амарах сыһыаннаах буолан, доҕотторугар сылдьан, туох кыһалҕалааҕын толуйтарарын көҥүллээбитэ. ⁴ Сидонтан тахсан баран, тыала утарыта бэрт буолан, Кипргэ тиксибиппит, ⁵ онтон Киликиялаах Памфилия аттынан ааһан, муораны туораан, Миры диэн Ликия куоратыгар кэлбиппит. ⁶ Сотник Италияҕа устуохтаах Александрия хараабыла турарын булан, биһигини онно көһөрбүтэ. ⁷ Хас да күн устата бытааннык устан, Книд куоракка тиийбиппит, онтон тыалыттан мэһэйдэтэн, барыахтаах хайысхабытынан барбакка, Крит арыыга Салмон тумуһах туһаайыытынан чугаһаабыппыт. ⁸ Бу сири эрэйинэн ааһан, Ласея куорат таһынааҕы Үчүгэй Тиксии диэн ааттанар сиргэ кэлбиппит.

⁹ Элбэх күммүт баранан, Пост+ 27:9 Пост (евр. Йом-Киппур) – Тишри ый 10 күнүгэр бэлиэтэнэрэ (балаҕан ыйын – алтынньы ортото). Бу кэмҥэ күһүҥҥү буурҕа түһэр буолан, муоранан айаннааһын кутталланара, онон сырыы сэтинньи ортотуттан кулун тутар ортотугар диэри тохтотуллара. да ааһан, салгыы устарбыт улам кутталланан барбыта, онон Павел сүбэлээбитэ: ¹⁰ «Доҕоттоор! Айаммыт мантан инньэ кутталланыыһы; таһаҕаска, хараабылга эрэ буолбатах, бэйэбитигэр да сэрэхтэниэх чинчилээх».

¹¹ Ол эрээри сотник Павеллааҕар куормаһыты уонна хараабыл хаһаайынын ордук итэҕэйэр этэ. ¹² Бу бириистэн кыстыырга табыгаһа суох буолан, үгүстэрбит муораҕа тахсан, кыаллар буоллаҕына, Финиккэ тиийэ сатыырга сүбэлээбиттэрэ (Финик – соҕуруулуу-арҕаа уонна хотугулуу-арҕаа диэки хайыһа сытар Крит арыы бириистэнэ).

Буурҕа

¹³ Соҕурууҥҥу тыал үрбүтүгэр кинилэр күүппүппүт дьэ кэллэ дии санаан, баарыстарын туруоран, Крит кытылын кыйа устубуттара. ¹⁴ Чочумча буолаат, арыы диэкиттэн «эвроклидон» диэн ааттанар хотугулуу-илиҥҥи күүстээх тыал түспүтэ. ¹⁵ Хараабылбыт тыалга саба оҕустаран, хайдах да утарылаһар кыаҕа суох буолбута, онон биһиги долгуҥҥа быһа бэринэн, тыал ханна кыйдыырынан устубуппут. ¹⁶ Клавда диэн кыракый арыыны тыалтан арыый хаххалаах өттүнэн ааһан иһэн, быһылааҥҥа туттуохтаах оҥочобутун кыл мүччү быыһаан, кытаатыннаран биэрбиппит. ¹⁷ Оҥочону көтөҕөн таһааран баран, аны хараабылбыт эркиннэрин ханаатынан эпсэри тардан кэлгийбиппит; Сирт кумаҕар+ 27:17 Сирт кумаҕар – Ливия кытылын чугаһынааҕы кумах чаар. Бу өс номоҕор киирбит кутталлаах сир этэ. чаарга олоруохпут диэн сэрэхэдийэн баарыһы түһэрэн, тыал хайа диэки үүрэринэн дьулуруйан испиппит. ¹⁸ Нөҥүө күнүгэр буурҕа өссө ордук күүһүрбүтүгэр таһаҕаһы сүөкээн барбыппыт, ¹⁹ оттон үһүс күммүтүгэр туттар малбытын кытары ууга бырахпыппыт. ²⁰ Халлааммыт хас эмэ күнү быһа күнэ да, сулуһа да көстүбэт буола болоорон турбута, силлиэ мөлтүөх быһыыта биллибэтэҕэ. Быыһанар эрэлбит улам симэлийэн испитэ.

²¹ Аһаабатахтара быданнаабыт дьон ортотугар туран, Павел эппитэ: « ²² Доҕоттор! Мин сүбэбин ылынан Криттэн тахсыбатаххыт эбитэ буоллар, маннык эрэйи, сүтүгү көрсүө суох этигит. Оттон билигин, көрдөһөбүн, эрдийиҥ, эһигиттэн ким да өлүө суоҕа, хараабылбыт эрэ алдьаныа. ²³ Мин бас бэринэр, сүгүрүйэр Таҥарам Аанньала бөлүүн миэхэ көстөн ²⁴ эттэ: „Куттаныма, Павел! Эн император иннигэр туруохтааххын, онон бу хараабылынан бииргэ устан иһэр аргыстаргын Таҥара эйиэхэ бэлэхтиир“, – диэтэ. ²⁵ Онон, доҕотторуом, эрдийиҥ, Кини миэхэ эппитэ туолуо диэн, мин Таҥараҕа эрэнэбин. ²⁶ Биһигини хайаан да ханнык эрэ арыыга тиксэриэхтээх».

²⁷ Уон төрдүс түүммүтүгэр Адриатическай муора устун дьулуруйан испиппит. Түүн үөһүн саҕана мотуруостар ханнык эрэ сир чугаһаабыт сибикитин билэн, ²⁸ уу дириҥин кэмнээн көрбүттэрэ – арай сүүрбэ саһаан буолбута; онтон кыратык бара түһээт, кэмнээбиттэрэ – уон биэс саһааҥҥа тиийбитэ. ²⁹ Аны хараабылбытын тааска таһааран сабыа диэн сэрэнэн, түөрт кутурук дьаакыры түһэрэн баран, халлаан сырдыырын кэтэспиппит. ³⁰ Мотуруостар күрүүргэ сананан, тумус дьаакыры быраҕабыт диэн ааттаан, оҥочону муораҕа түһэрэн эрдэхтэринэ, ³¹ Павел сотникка уонна буойуннарга: «Кинилэр хараабылга хаалбатахтарына, эһиги быыһанар кыаххыт суох буолуо», – диэбитэ. ³² Онуоха буойуннар оҥочо кэлгиллибит быатын быһыта кэрдибиттэрэ – оҥочо ууга баран түспүтэ.

³³ Сырдыан иннинэ, Павел барыларын аһаан сэниэтэ киллэриниҥ диэн көрдөспүтэ: «Аһаабатаххыт бүгүн уон төрдүс күнэ буолла, тугу да амсайан көрө иликкит. ³⁴ Онон аһыыргытыгар көрдөһөбүн, оччоҕо эрэ тыыннаах хаалыаххыт эбээт. Баскытыттан биир баттах түһүө суоҕа». ³⁵ Инньэ диэн баран, килиэби ылан, бары көрөн турдахтарына, Таҥараҕа махтаммыта уонна тоһутан сиэн барбыта. ³⁶ Эгди буолан бары эмиэ аһаабыппыт. ³⁷ Хараабылга барыта икки сүүс сэттэ уон алта киһи этибит. ³⁸ Тото аһаан баран, хараабылбытын чэпчэтэн, тиэллэн иһэр сэлиэһинэй бурдугу муораҕа сүөкээбиппит.

³⁹ Сарсыарда буолбутугар мотуруостар хайа да сирин кыайан быһаарбатахтара, арай ханнык эрэ кумах кытыллаах хомону көрөн, кыаллар буоллаҕына, хараабылы онно тиксэрэргэ санаммыттара. ⁴⁰ Дьаакырдары таһааран баран, бааллан турбут урууллары сүөртэлээн, кыра баарыһы туруоран кытыл диэки устубуппут. ⁴¹ Ол иһэн хараабылбыт харгыга оҕустаран чаардаан хаалбыта. Тумсунан кумахха дириҥник анньыллан, олорон хаалбыт хараабыл куорматын долгун тоҕута охсон алдьаппыта. ⁴² Буойуннар хаайыылаахтары, аны харбаан тахсан куотан хаалыахтара диэн, өлөртүүргэ быһаарыммыттара. ⁴³ Ол гынан баран сотник Павелы быыһыан баҕарар буолан, буойуннары тохтоппута уонна сатаан харбааччылар бастакынан ууга ыстанан сири булалларыгар, ⁴⁴ оттон атыттар хаптаһыҥҥа, хараабыл сэмнэҕэр уйдаран усталларыгар дьаһал биэрбитэ. Инньэ гынан, бары этэҥҥэ сири булбуппут.

Мальта арыытыгар

¹ Быыһанан баран билбиппит: арыыбыт аата «Мелит» диэн этэ. ² Олохтоохтор биһиэхэ олус амарахтык сыһыаннаспыттара; ардах түһэ турар буолан, силбик баҕайы этэ, онон кинилэр кутаа оттон баран, биһигини барыбытын кэлэн иттиҥ диэн ыҥырбыттара. ³ Павел амынньыар бөҕөнү хомуйан аҕалан, уокка бырахпытыгар – төлөҥҥө салаппыт дьааттаах эриэн үөн хатанан тахсан, илиитигэр ыйана түспүтэ. ⁴ Олохтоохтор кини илиитигэр эриэн үөн иилистэ сылдьарын көрөн: «Бу киһи чахчы өлөрүөхсүт эбит. Муораҕа өлбөтөҕүн үрдүнэн, иэстэбил таҥарата ситэн ылла, тыыннаах ордорбот буолла», – дэспиттэрэ. ⁵ Павел эриэн үөнү уокка илгэн кэбиспитэ, туох да буолбатаҕа. ⁶ Дьон, кини этэ иһэн тахсарын эбэтэр эмискэ өлөн түһэрин кэтэһэн баран, туох да куһаҕан буолбатаҕын көрөн, аны санаалара уларыйан, «бу киһи хайа эрэ таҥара эбит» диэн түмүккэ кэлбиттэрэ.

⁷ Бу сиртэн чугас арыы баһылыга Публий уһаайбата баара. Кини биһигини дьиэтигэр ыҥыран илдьэн үс күн устата бэрт эйэҕэстик ыалдьыттаппыта. ⁸ Публий аҕата иһинэн ыалдьан тииһигирэ сытара; Павел киниэхэ киирэн, Таҥараҕа үҥэн баран илиитин ууран үтүөрдүбүтэ. ⁹ Бу түбэлтэ кэнниттэн арыыга баар атын ыарыһахтар кэлэн, эмиэ үтүөрбүттэрэ, ¹⁰ онон биһиэхэ улахан ытыктабыллаахтык сыһыаннаспыттара, барарбытыгар туох кыһалҕалаахпытын барытын толору хааччыйан ыыппыттара.

Римҥэ айан

¹¹ Үс ый буолан баран биһиги бу арыыга кыстаабыт «Диоскурдар»+ 28:11 Диоскурдар – грек мифологиятыгар: Зевс таҥара игирэ уолаттара Кас уонна Поллукс, муоранан айаннааһыны араҥаччылыыр таҥаралар. диэн ааттаах Александрия хараабылыгар олорсон барбыппыт; ¹² онтон Сиракузыга кэлэн, үс күн турбуппут. ¹³ Сиракузыттан тахсан кытылы кыйа устан, Ригияҕа тиийбиппит; ол өйүүнүгэр соҕурууҥҥу тыал түһэн, икки күнүнэн Путеолга кэлбиппит. ¹⁴ Онно бырааттарбытын булан, кинилэр көрдөһүүлэринэн сэттэ күн буолбуппут, онтон Римҥэ барбыппыт.

¹⁵ Римнээҕи бырааттарбыт биһиги иһэрбитин истэн, сорохторо Аппий болуоссатыгар, атыттара Үс Гостиница аттыгар көрсө тахсыбыттара. Кинилэри көрөн, Павел Таҥараҕа махтаммыта, сүргэтэ көтөҕүллүбүтэ. ¹⁶ Римҥэ кэлбиппитигэр сотник хаайыылаахтары сэрии тойонугар туттарбыта+ 28:16 Сотник хаайыылаахтары сэрии тойонугар туттарбыта – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар. , оттон Павелы туһунан анал харабыллаах олорорун көҥүллээбитэ.

Павел Римҥэ үөрэтиитэ

¹⁷ Үс хоноот, Павел бас-көс иудейдары ыҥыртаран ылан баран, бары бииргэ түмсүбүттэригэр эппитэ: «Бырааттарым! Миигин, бэйэм норуотум, өбүгэлэрбит үгэстэрин утары тугу да оҥорботоҕум үрдүнэн, Иерусалимҥа сырыттахпына, тутан ылан, римляннарга биэрбиттэрэ. ¹⁸ Кинилэр миигин доппуруостаан баран, өлөрөргө ууруллар туох да буруйа суохпун билэн, босхолоору гыммыттарын ¹⁹ иудейдар утарбыттара; онон император суутун модьуйарга күһэллибитим. Ол эрээри мин ол суукка да тиийэн, норуоппун буруйдуур санаам суоҕа. ²⁰ Дьэ ол иһин, Израиль Эрэлин иһин хандалыга бохсуллубут буолан, эһигини, сирэй көрсөн кэпсэтээри, ыҥыртардым».

²¹ Кинилэр эппиттэрэ: «Биһиги эн тускунан ханнык да суругу Иудеяттан туппатахпыт; кэлэ сылдьар бырааттарбытыттан хайалара да эн тускунан тугу да иһитиннэрбэтэҕэ, туох да куһаҕаны эппэтэҕэ. ²² Ол эрээри санааҕын истиэхпитин баҕарабыт. Ити үөрэх туһунан сир-сир аайы мөккүһэллэрин истэ сылдьабыт».

²³ Онон көрсөр күннэрин болдьоһон, үлэхтээх күннэригэр Павел түһэн олорор дьиэтигэр бэрт элбэх киһи тиийэн кэлбитэ. Кини кэлбит дьоҥҥо сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри Таҥара Саарыстыбатын туһунан кэпсээн, Иисус туһунан этиллибит барыта кырдьыктааҕын Моисей Сокуонугар уонна Пророктарга олоҕуран, өйдөтөн-быһааран биэрбитэ. ²⁴ Сорохторо кини этэр тылын ылыммыттара, сорохторо итэҕэйбэтэхтэрэ. ²⁵ Бэйэ-бэйэлэрин кытта кыайан тыл тылларыгар киирсибэккэлэр, тарҕаһан эрдэхтэринэ, Павел эппитэ: «Сибэтиэй Тыын өбүгэлэрбитигэр+ 28:25 Өбүгэлэрбитигэр – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «өбүгэлэргитигэр». Исайя пророгунан үчүгэйдик да этиттэрбит эбит: „²⁶ Бу норуокка тиийэн эт: кулгааххытынан истиэххит эрээри, өйдүөххүт суоҕа, хараххытынан көрүөххүт эрээри, булан көрүөххүт суоҕа. ²⁷ Ол курдук бу дьон сүрэҕэ таастыйбыт, кулгаахтарынан да куһаҕаннык истэллэр, харахтарын да быһа симпиттэр; онтон атын эбитэ буоллар, харахтарынан көрөн, кулгаахтарынан истэн, сүрэхтэринэн өйдөөн, Миэхэ эргиллиэ этилэр, оччоҕо Мин кинилэри үтүөрдүөм этэ диэн“. ²⁸ Онон Таҥара быыһабылын туһунан Илдьит Тыл атын омуктарга ыытыллыбытын эһиги биллэххит буоллун. Кинилэр истиэхтэрэ».

²⁹ Маны эппитигэр иудейдар, бэйэлэрин икки ардыларыгар улаханнык мөккүһэ-мөккүһэ, тарҕаспыттара+ 28:29 Сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу этии суох. .

³⁰ Павел бүтүн икки сыл тухары бары кыһалҕатын бэйэтэ уйунан, куортамҥа олорбута; киниэхэ кэлээччини барытын үөрэ көрсөрө. ³¹ Кини хорсуннук, туохтан да чаҕыйбакка, Таҥара Саарыстыбатын туһунан кэпсиирэ уонна Айыы Тойон Иисус Христос туһунан үөрэтэрэ.