Santiago

Ang Sulat ni

SANTIAGO

Pasayod

Ini hay gingsulat ni Santiago nga miyugdumaya ng mga nagatuo kay Hesu-Kristo sa syudad ng Jerusalem. Gingsulatan niya ang mga tawo nga gingpilì ng Dios nga nagaistar sa iba-iba nga parte ng kalibutan. Pareho sa pagpanudlò ni Hesus, naggamit siya ning iba-iba nga mga ilustrasyon pareho ng humbak, buyak, ispiho, timon, kalayo, tuburan, itiit kag iban pa.

Gingsulat ni Santiago sa inda kung pauno dapat magkabuhì ang mga pobre kag manggaranon kag ang parti sa mga kahugaan kag pagtintar. Gingpaandaman da niya sinda nga indì magpalabi ng mga tawo kundì kahinangyan pare-pareho ang pagtratar sa kada isa. Nagsulat da siya parti sa paggamit ng dilà, sa kamayad nga halin sa Dios, sa pag-inaway ng mga nagatuo, sa pagpalabi sa kalibutanon nga kalipay, sa pagnegosyo kag sa pangamuyò ng matarong nga tawo.

Ang isa sa mga butang nga gusto ni Santiago nga maintindihan ng mga nagabasa sa ini nga sulat hay imaw ini: wayà puyos ang pagtuo ng tawo kung sa hambay lang. Ang matuod nga pagtuo dapat makità sa maayo nga mga hinimuan.

Ang Pagpangamusta

¹ Ako si Santiago* nga ulipon ng Dios kag ni Ginoong Hesu-Kristo.

Nagapangamusta ako sa tanan nga gingpilì + 1:1 Sa literal: sa dose ka tribo. Ang gusto hambayon ni Santiago nga ang mga tagasunod ni Hesu-Kristo hay pareho sa tribo ng Israel nga nagkabuyag-buyag sa iba-iba nga lugar tungod sa paghingabot sa inda. ng Dios nga yarà sa bilog nga kalibutan.

Ang Pagtuo kag Kamayad

² Mga kauturan ko kay Hesu-Kristo, magkalipay kamo kung makaagi kamo ning iba-iba nga klasi ng pagtilaw, ³ kay sayod nindo nga ang pagtilaw hay paagi para mapakusog ang indo pagtuo agud makapadayon kamo sa pagsunod sa Dios. ⁴ Nganì dapat antuson nindo ang mga pagtilaw agud kamo hay maging perpikto kag wayà kasawayan.

⁵ Ang aber sin-o sa indo nga kuyang sa kamayad, magpangayò siya sa Dios kag pagataw-an gid siya, kay ang Dios hay abunda nga nagatao sa tanan nga tawo kag wayà siya nagapanumboy. ⁶ Pero ang nagapangayò dapat magsalig sa Dios kag indì magduha-duha, kay ang nagaduha-duha hay daw humbak sa dagat nga ginatuyod ng hangin aber diin. ⁷ Ang tiyad ini nga tawo nga nagapangduha-duha kag wayà kasayod kung ano gid ang iya gusto hay indì dapat maglaom nga makakabaton siya halin sa Ginoo.

Ang Pobre kag ang Manggaranon

⁹ Dapat magkalipay ang pobre nga utod sa pagpataas sa iya ng Dios, ¹⁰ kag imaw da ang manggaranon nga utod sa pagpakababà sa iya ng Dios, kay ang manggaranon hay magalipas pareho sa buyak ng gunahon. ¹¹ Ang gunahon hay nagalayong sa sobra kainit ng adlaw, nahuhuyog ang mga buyak kag naduduyà ang iya kaayo. Pareho da sa manggaranon, mintras siya hay sobra nga kahabot, mamamatay siya.

Ang Pagtilaw kag ang Pagtintar

¹² Malipay ang tawo nga nagapadayon nga matutom aber pa may mga pagtilaw, kay pagkatapos ng pagtilaw makakabaton siya ning kabuhì nga wayà katapusan nga gingpangakò ng Dios sa mga nagahigugmà sa iya. ¹³ Indì maghambay ang aber sin-o nga ginatintar siya ng Dios kung siya hay nagaagi ng pagtintar, kay ang Dios indì puydi matintar ng malain kag siya hay wayà gid nagapangtintar aber kanin-o. ¹⁴ Natitintar ang tawo kung siya hay naengganyo kag nadadaya ng lawasnon nga mga handom. ¹⁵ Pagkatapos kung ang malain nga handom hay magtubò kag maggamot sa tagipusuon, magabunga ini ning kasal-anan. Kung ang kasal-anan hay magpadayon, ang pagadangatan ini hay kamatayon.

¹⁶ Nganì pinalanggà ko nga mga kauturan, ayaw kamo magpadayà. ¹⁷ Ang tanan nga maayo kag perpikto nga regalo hay halin sa Dios nga Amay, nga nagtuga ng mga butang sa langit nga nagatao ning kahayag sa kalibutan. Wayà siya nagabag-o, aber maisot lang. ¹⁸ Sunò sa iya kagustuhan, naging mga ungà niya kita paagi sa matuod nga mensahe, agud kita hay maging una sa tanan niya nga tinuga.

Ang Pagpamatì kag ang Pagsunod

¹⁹ Pinalanggà ko nga mga kauturan, tandai nindo ini: dapat maging alisto kamo sa pagpamatì, ayaw magdalì-dalì sa paghambay kag ayaw nga daan mahangit. ²⁰ Kay ang kahangit hay indì makabulig sa tawo para maging matarong sa panirò ng Dios. ²¹ Nganì bayai na nindo ang indo mahigkò nga ginahuman kag ang malain nga pamatasan. Batuna nindo sa indo tagipusuon nga may pagpakababà ang hambay ng Dios kay imaw ini ang makaluwas sa indo.

²² Siguraduha nga ginasunod nindo ang hambay ng Dios. Kung ginapamatian lang nindo ini, pero wayà nindo ginasunura, ginadayà lang nindo ang indo kaugalingon. ²³ Kay ang nagapamatì ng hambay, pero wayà nagasunod hay pareho sa isa ka tawo nga nagapangispiho, ²⁴ kag pagkatapos makità ang iya kaugalingon nagpanaw siya kag nalimutan nga daan kung ano ang iya hitsura. ²⁵ Pero ang aber sin-o nga nagatinguhà magtuon ng perpikto nga pagpanudlò kag nagapadayon sa pagtuman diri nga imaw ang nagapahilway sa tawo sa salà, pakamaayuhon siya ng Dios sa tanan niya nga ginahuman. Siya ang tawo nga wayà lang nagapamatì kag pagkatapos hay nakakalimot, kundì nagatuman kung ano ang ginatudlò.

²⁶ Kung nagahunahunà ang aber sin-o nga siya hay relihiyuso, pero indì naman antigo magpugong ng iya dilà, ginadayà lang niya ang iya kaugalingon. Wayà puyos ang iya pagkarelihiyuso. ²⁷ Ang matuod nga pagkarelihiyuso nga ginabaton ng Dios nga Amay hay ang pagbulig sa mga ilo kag sa mga bayo sa inda kahugaan kag paglikaw sa kalibutanon nga kalainan agud indì matapnan.

Ang Paandam kontra sa Pagpalabi

¹ Mga kauturan ko, bilang mga nagatuo kay Ginoong Hesu-Kristo nga mahimayaon, dapat maging parehas ang pagtratar nindo sa tanan nga tawo. ² Kung may magsuyod sa indo pagtipon-tipon nga isa ka tawo nga may mga singsing nga bulawan kag nakabarò ning kaayo-ayo, tapos may nag-abot da nga isa ka pobre nga may hakyop ang barò, ³ tapos ang gingdipara nindo hay ang nakabarò ning kaayo kag ang hambay nindo, “Nong, diri ka magpungkò,” tapos ang hambay naman nindo sa pobre, “Magtindog ka na lang dirà,” o “Sa sayog ka na lang magpungkò,” ⁴ nagapalabi na kamo sa indo mga kaugalingon kung sa diin ginapakità nindo ang indo malain nga panghunahunà.

⁵ Pinalanggà ko nga mga kauturan, tandai nindo ini! Dì ba gingpilì ng Dios ang mga pobre sa ini nga kalibutan agud maging manggaranon sa pagtuo kag para makaibahan sa gingharian nga gingpangakò niya sa mga nagahigugmà sa iya? ⁶ Pero kamo, ginapakamenos nindo ang pobre! Dì ba ang manggaranon ang nagapangpigos sa indo kag nagaakusar sa indo sa korte? ⁷ Dì ba sinda da ang nagainsulto sa halangdon nga pangayan ni Hesu-Kristo nga sa iya kamo nagpakig-isa?

⁸ Maayo ang indo ginahuman kung ginatuman nindo ang sugò ng Harì, sunò sa Kasulatan, “Higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho ng paghigugmà mo sa imo kaugalingon.” ⁹ Pero kung nagapalabi kamo ning tawo, kamo hay nagakasalà kag sunò sa Kasuguan, dapat kamo parusahan. ¹⁰ Ang aber sin-o nga nagatuman sa tanan nga sugò, pero naglapas naman sa isa, ginglapas na niya ang bilog nga Kasuguan, ¹¹ kay ang Dios nga nagahambay, “Ayaw magpangawatan,” siya da ang naghambay, “Ayaw magpamatay.” Aber wayà ka magpangawatan, pero nagpamatay ka naman, ginglapas mo da gihapon ang Kasuguan. ¹² Nganì mag-andam kamo sa indo paghambay kag pagkabuhì, kay pagahusgahan kamo sunò sa Kasuguan nga nagpahilway sa indo. ¹³ Kay sa oras ng paghusga ng Dios, wayà kaluoy nga parusahan niya ang indì antigo maluoy, pero ang maluluy-on hay wayà dapat ikahadlok sa oras ng paghusga.

Ang Pagtuo kag mga Hinimuan

¹⁴ Mga kauturan ko, ano ang mabubuoy ng isa ka tawo kung hambayon man niya nga may pagtuo siya, pero indì naman ini mapamatuuran sa iya mga hinimuan? Maluluwas ba siya ng tiyad adto nga klasi ng pagtuo? ¹⁵ Halimbawà, may mga kauturan nga wayà maisuksok nga barò kag wayà makaon. ¹⁶ Kung ang isa sa indo maghambay sa inda, “Kabay pa nga pakamaayuhon kamo ng Dios, magbarò kamo kag magpakabusog,” pero wayà naman niya pagtaw-i ng inda kahinangyan, may mapupuslan ba sa ginghambay niya? ¹⁷ Nganì, patay ang pagtuo nga wayà kaibahan nga mga hinimuan.

¹⁸ Pero may nagahambay, “May pagtuo ka kag may mga hinimuan naman ako.” Ang akon sabat, “Ipakità mo sa akon ang imo pagtuo nga wayà kaibahan nga mga hinimuan kag ipapakità ko naman sa imo ang akon pagtuo paagi sa akon mga hinimuan.” ¹⁹ Nagapati ka nga ang Dios hay isa lang, dì ba? Maayo inà! Pero ang mga demonyo hay nagapati da kag nagapangurog pa. ²⁰ Buang-buang! Gusto mo pa ba nga pamatuuran ko sa imo nga wayà puyos ang pagtuo nga wayà kaibahan nga mga hinimuan? ²¹ Dì ba ang aton kalulo-lulohan nga si Abraham hay gingkabig ng Dios nga matarong tungod sa iya mga hinimuan, nang ginghalad niya sa altar* ang iya ungà nga si Isaac? † 2:21 Gingtunaan 22:1-14 ²² Nakità mo? Magkaibahan ang iya pagtuo kag ang iya mga hinimuan. Nakità nga matuod ang iya pagtuo paagi sa iya hinimuan. ²³ Napamatuuran ang ginahambay ng Kasulatan, “Si Abraham hay nagtuo sa Dios kag tungod diri, siya hay gingkabig ng Dios nga matarong,” kag gingtawag siya nga ‘amigo ng Dios’. ²⁴ Diri nindo makikità nga ginakabig nga matarong ang isa ka tawo tungod sa iya mga hinimuan kag bukon lang sa iya pagtuo.

²⁵ Imaw da si Rahab, ang babayi nga nagabaligyà ng iya lawas. Gingpadayon niya ang mga espiya ng Israel kag gingtudlò pa sa inda ang iban nga dayan agud sinda makalikaw. Tungod sa iya hinimuan, gingkabig siya nga matarong ng Dios. † 2:25 Josue 2

²⁶ Patay ang lawas nga wayà espiritu. Imaw da, patay ang pagtuo nga wayà kaibahan nga mga hinimuan.

Ang Dilà

¹ Mga kauturan ko, maayo kung pila lang sa indo ang maghandom nga maging manunudlò ng hambay ng Dios, kay sayod nindo nga kita nga nagatudlò hay huhusgahan ning mas sobra kaysa sa iban. ² Kita tanan hay permi nagakasalà sa iba-iba nga mga paagi. Ang aber sin-o nga wayà nagakasalà sa iya ginahambay hay isa ka tawo nga perpikto kag antigo magpugong ng iya kaugalingon. ³ Kung ginarendahan ang kabayò, ini hay napapasunod ta kag napapalisò aber diin naton gusto. ⁴ Sirua da nindo ang bapor, aber ini hay kabahoy-bahoy kag ginahuyop ng makusog nga hangin, napapalisò ini ng kapitan aber diin niya gusto paagi sa kaisot-isot nga timon. ⁵ Imaw da ang dilà ng tawo, kaisot lang nga parte ng lawas, pero sobra-sobra kung magpahambog. Isipa na lang nindo kung pauno napapadayab ng kaisot nga kalayo ang isa ka malapad nga kaguyangan. ⁶ Ang dilà hay pareho sa kalayo, isa ka parte ng aton lawas nga nagapalain sa aton bilog nga pagkatawo. Ang malain nga ginahambay ng aton dilà hay daw kalayo halin sa impyerno kag ginasunog ang tanan sa kabuhì ng tawo. ⁷ Tanan nga klasi ng ilahas nga hayop kag pispis, mga hayop nga nagapanaw, o nagakamang, o nagaistar sa tubì hay napupugong gid ng tawo. ⁸ Pero wayà gid ning may makakapugong sa dilà. Ini hay kalain, indì mapunggan kag punò ning dalit nga nakakapatay. ⁹ Ini ang ginagamit naton sa pagdayaw sa aton Ginoo kag Amay kag ini da ang ginagamit naton sa paghambay ning malain sa tawo nga ginghuman kapareho ng Dios. ¹⁰ Sa isa ka bàbà nagahalin ang pagdayaw kag pagpanirà. Mga kauturan ko, indì ini dapat matabò. ¹¹ May nagaluwas ba sa isa ka tuburan nga matam-is kag matab-ang? ¹² Mga kauturan ko, puydi ba makapamunga ning olibo* ang punò ng igos*, o ng igos ang punò ng ubas*? Wayà may mabubuoy nga tubì nga matam-is sa dagat.

Ang Kamayad nga halin sa Dios

¹³ Sin-o sa indo ang mayad kag nakakaintindi? Ipakità niya ini paagi sa maayo nga pagkabuhì nga mapainubuson. Ang tawo bukon kamayad kung indì siya makapaubos. ¹⁴ Pero kung ang nagaharì sa indo tagipusuon hay kaili kag makasarili lang nga handom, ayaw inà pagpakadakua kag ayaw gid kamo magpinusong kontra sa kamatuuran. ¹⁵ Bukon halin sa Dios ang tiyad inà nga kamayad, kundì sa kalibutanon, lawasnon kag halin sa diyablo. ¹⁶ Kay kung yarà sa indo ang kaili kag makasarili lang nga handom, nagaharì da sa indo ang kaguluhan kag ang tanan nga klasi ng kalainan.

¹⁷ Pero ang tawo nga may kamayad nga halin sa Dios, una sa tanan: malimpyo ang pagkabuhì, may maayo nga kabubut-on sa iya isigkatawo, mabuot, maatag, maluluy-on, mahugod sa paghuman ning maayo, wayà may ginapalabi kag bukon hipokrito. ¹⁸ Ang tawo nga may maayo nga kabubut-on sa iya isigkatawo, hay daw nagatanom ning binhì nga katawhayan* kag magabunga ini ning matarong nga pagkabuhì.

Ang Ginahalinan ng Pag-inaway

¹ Ano ang ginahalinan ng indo pagkinontrahan kag pag-inaway? Dì ba halin inà sa indo lawasnon nga handom nga nagakinontrahan sa suyod ng indo mga tagipusuon? ² Igwa mga butang nga indo ginahandom pero indì nindo mabuoy, nganì mangpatay kamo ng indo isigkatawo. May mga butang nga gusto gid nindo mabuoy kag kung indì nindo mabuoy, nagainaway kag nagakinontrahan kamo. Wayà kamo may nababaton kay wayà kamo nagapangayò sa Dios. ³ Kag kung nagapangayò man kamo, wayà da kamo nakakabaton kay malain ang indo motibo. Nagapangayò kamo para masunod lang nindo ang indo pangsarili nga kagustuhan.

Ang Pagpasakop sa Dios

⁴ Kamo nga bukon matutom sa Dios! Sa matuod lang ang aber sin-o nga nagapalabi sa mga kalipay sa ini nga kalibutan hay kaaway ng Dios. Nganì kung ginapalabi nindo ang kalibutanon nga mga butang, kaaway nindo ang Dios. ⁵ Ayaw nindo pag-isipa nga wayà ning puyos ang ginahambay ng Kasulatan, “Ang Espiritu Santo nga gingtao sa aton ng Dios hay nagapangimon kung bukon lang gid ang Dios ang aton ginahigugmà.” + 4:5 O: Ang Espiritu Santo nga gingpaistar sa aton ng Dios hay may grabi nga pagkaimon. ⁶ Mahugà ini nga sundon, pero mas dakò gid ang gingtao nga pagpakamaayo ng Dios agud makasunod kita sa iya ning tamà. Nganì ginahambay ng Kasulatan,

“Ang Dios hay kontra sa mga hambugon pero nalilipay sa mga mapainubuson.”

⁷ Nganì, magpasakop kamo sa gahom ng Dios. Labani nindo ang diyablo kag magapalayò siya sa indo. ⁸ Magpalapit kamo sa Dios kag magapalapit siya sa indo. Magkabuhì ning malimpyo, kamo nga mga makasasalà! Kamo nga nagapangduha-duha, limpyuha ang indo tagipusuon. ⁹ Magpangalisod kamo, magdanguyngoy kag mag-uwang tungod sa indo mga salà! Bayluhi nindo ning pagtangis ang indo paghayakhak kag pagpangalisod ang indo pagpangalipay! ¹⁰ Magpaubos kamo sa atubangan ng Ginoo kag itataas niya kamo.

Ayaw Paghusga sa Isigkatawo

¹¹ Mga kauturan ko, ayaw kamo maghambay malain kontra sa isa kag isa. Ang nagahambay malain o nagahusga parti sa iya utod hay nagahambay kag nagahusga kontra sa Kasuguan. Kag kung ginahusgahan mo ang Kasuguan, bukon ka na tagasunod ng Kasuguan kundì isa na ka hukom. ¹² Ang Dios lang ang nagtao ng Kasuguan kag siya lang gid ang hukom. Siya lang ang may gahom para magluwas kag magparusa. Pero ikaw, sin-o ka para maghusga sa imo isigkatawo?

Ayaw Magpahambog

¹³ Pamatii nindo ini, kamo nga nagahambay, “Niyan o buwas makadto kami sa tiyad ini kag tiyad adto nga banwa kag isa ka tuig kami nga magtinir didto, manegosyo kami kag magakità ning dakò.” ¹⁴ Wayà nganì kamo kasayod kung ano ang matatabò sa indo buwas! Ang kabuhì nindo hay pareho lang ng pangambon, madalì makità tapos naduduyà da nga daan. ¹⁵ Tiyad ini ang dapat nindo ihambay, “Kung itugot ng Dios kag buhì pa kami, humanon namon ini o adto.” ¹⁶ Pero niyan, sobra ang indo pagpakadakò kag pagpahambog kag inà hay malain!

¹⁷ Nganì ang tawo nga nakakasayod ng maayo nga dapat niya humanon, pero wayà niya ginahumana hay nagakasalà.

Paandam sa mga Manggaranon

¹ Pamatii nindo ini, kamo nga mga manggaranon! Magtangis kamo kag magdanguyngoy tungod sa mga kahugaan nga magaabot sa indo. ² Nagkasirà na ang indo mga manggad kag gingkuhot na ng itiit ang indo mga barò. ³ Gingkandil na ang indo bulawan kag pilak kag ini da nga kandil ang magiging ebidensya kontra sa indo kag daw kalayo ini nga magasunog sa indo lawas. Inà nga mga manggad nga gingtipon nindo hay magiging wayà puyos sa ulihi nga mga adlaw. ⁴ Tan-awa! Nagasinggit kontra sa indo ang mga trabahador sa indo uma kay wayà nindo pagtaw-an ang inda sweldo. Nakaabot na sa langit, sa pamatì ng Ginoo nga Makagagahom sa tanan, ang reklamo ng mga miyug-ani! ⁵ Nagpasuba-suba gid kamo sa indo pagpangabuhì diri sa dutà. Nagpatambok kamo pareho sa mga hayop nga ihawon. ⁶ Gingdaya nindo sa hukom ang tawo nga matarong nga wayà kalaban-laban kag gingpapatay.

Pag-antos kag Pagpangamuyò

⁷ Nganì, mga kauturan, magtiis kamo hasta sa pag-abot ng Ginoo. Sirua nindo ang mangunguma kung mauno siya kamatiniison. Nagahuyat gid siya sa una kag ulihi nga uyan, agud makaani siya ning kaayo-ayo nga bunga ng iya gingtanom sa uma. ⁸ Dapat da kamo magtiis. Paisuga ang indo buot kay malapit na ang pag-abot ng Ginoo.

⁹ Mga kauturan ko, ayaw na kamo magbinasuyan agud indì kamo husgahan ng Dios, kay malapit na mag-abot ang Hukom. ¹⁰ Mga kauturan, patuyari nindo ang mga propeta* nga naghambay sa pangayan ng Ginoo. Aber nag-agi sinda sa sobra nga kahugaan, nagtiis sinda. ¹¹ Ginahambay naton nga malipay ang mga nagatiis. Nabatian na da nindo ang parti sa pag-antos sa sobra nga kahugaan ni Job kag ang kaayuhan nga ginghuman sa iya ng Ginoo sa ulihi, kay kaayo-ayo kag maluluy-on ang Ginoo.

¹² Pero labaw sa tanan, mga kauturan ko, ayaw na kamo magpanumpà. Ayaw nindo paghambaya, “Testigo ko ang langit,” o “Testigo ko ang dutà,” o ang ano pa man. Maghambay na lang kamo, “Huo” kung huo kag “Indì” kung indì, agud indì kamo husgahan ng Dios.

¹³ May nahuhugaan ba sa indo? Mangamuyò siya. May nalilipay ba? Kumanta siya ng pagdayaw sa Dios. ¹⁴ Kung igwa sa indo may sakit, dapat ipatawag niya ang mga miyugdumaya ng iglesya agud ipangamuyò siya kag pahiran ning lana sa pangayan ng Ginoo. ¹⁵ Magaayo ang tawo nga may sakit tungod sa pangamuyò nga may pagtuo. Pakusugon siya liwat ng Ginoo kag kung nakahuman siya ning mga kasal-anan patawaron siya. ¹⁶ Nganì, akuon nindo ang indo mga kasal-anan sa isa kag isa kag ipangamuyò nindo ang isa kag isa agud kamo hay mag-ayo. Madakò ang nahuhuman ng pangamuyò ng tawo nga matarong. ¹⁷ Si Propeta Elias hay isa ka tawo nga pareho lang da naton. Nagpangamuyò siya ng hugot sa iya tagipusuon nga indì mag-uyan kag wayà nganì nag-uyan sa suyod ng tuyo ka tuig kag unom ka bulan. ¹⁸ Tapos nang siya hay nagpangamuyò naman nga mag-uyan, nag-uyan nganì kag nagbunga ang mga tanom. † 5:18 1 Harì 17:1,18:42-45

¹⁹ Mga kauturan ko, kung may isa sa indo kaibahan nga napalayò sa kamatuuran kag may isa naman nga nagbulig sa iya agud magtalikod sa salà, ²⁰ tandai nindo ini: ang aber sin-o nga nagpabalik sa isa ka makasasalà pakadto sa tamà nga pagkabuhì, hay nagaluwas ng ini nga tawo sa kamatayon kag patawaron gid siya ng Dios sa iya madamò nga salà.