О лил палай Руфь
1О Элимелехо и лэско йири пэрэладэн андо Моаво
1Андэ кола деса, кала хулаинас э сындомаря, андэ кодыя пхув тердяпэ бок. Екх мануш анда Вифлеемо, кай андэ Иудея, пэрэжыля андэ Моавицко пхув екхтанэ ла ромняса тай дуе шавэнца. 2Кадылэ манушэс акхарэнас Элимелехо, лэстеря ромня — Наоми, ай лэстерэ дуе шавэн — Махлоно тай Килионо. Вонэ саслэ аракхадэ андо Эфрато — анда Вифлеемо, кай исин андэ Иудея. Вонэ авилэ андэ Моавицко пхув, кай тэ пожувэн котэ.
3О Элимелехо, о ром ла Наомияко, муля, и вой ашыляпэ екхжэни лэ дуе шавэнца. 4Вонэ линэ пэсти ромнян моавитянкэн — екха акхарэнас Орпа, ай авря Руфь. Кала прожылэ паша э дэш бэрша, 5о Махлоно тай о Килионо кадя жэ мулинэ, э Наоми ашыляпэ би ромэсти и би шавэнди.
Э Наоми рисайвэл андо Вифлеемо
6Кала пэ Моавицки маля э Наоми угангля, со о РАЙ сгындосардя пала Пэсти мануша тай дя лэнди хамос, вой закамля тэ рисайвэл андай Моавицко пхув черэ. Ласа жылэ и лати дуй боря. 7Э Наоми мэкляпэ андо дром, и лати боря жылэ ласа. Па дром андэ Иудея 8э Наоми пхэндя пэстерэ дуен борянди:
— Рисайвэн черэ каринг тумарэ чяче йиря! Мэк о РАЙ авэл тынгуно каринг тумэндэ, сар и тумэ саслэ лашэ важ тумарэ рома, савэ мулинэ, и важ мандэ. 9Мэк о РАЙ дэл зор кажнонати тумэндар тэ аракхэл бах андо чер аврэ ромэско.
Вой чюмидэлас лэн, сар ля тэ жалтар, ай вонэ заголосусардэ, заровлэ 10и пхэндэ лати:
— Амэ рисайвэса туса каринг терэ мануша.
11Э Наоми пхэндя:
— Щеялэ, рисайвэн черэ. Пала со тумэ тэ жан манца? Мэ со, анава инке шавэн, савэ авэна тумэнди ромэнца? 12Рисайвэн черэ, мэрнэ щея, мэ сым пхури, кай тэ жав пала ром. Кала мэ и гындоя, со мандэ инке исин надежда, — сар кай андэ кадыя рят мэ тэ совав ромэса, ай тунче тэ анав шавэн, — 13сар тумэнди трэбуй тэ аштярэн, кала вонэ вибарёна? Трэбуй ли тумэнди тэ ашэнпэ ся кадыя время би ромэнди?! Най, мэрнэ щея. Мэрни грижа фартэ пхари важ тумэндэ, о РАЙ шутя пэр мандэ Пэсти холи.
14Вонэ упалэ заголосусардэ и заровлэ. Э Орпа чюмидя ла сасуя, сар ля тэ жалтар, ай э Руфь отпхэндяпэ тэ жалтар.
15Э Наоми пхэндя:
— Дикх, тери ятровка рисайвэл каринг пэстерэ мануша тай каринг пэсти дэвэла. Жа и ту ласа.
16Ай э Руфь пхэндя:
— На манг ман тэ ашавав тут и тэ рисайвав. Мэ жава инчя, каринг жаса ту, и ашавапэ котэ, кай ту ашэсапэ, терэ мануша авэна мэрнэ мануша, теро Дэл авэла мэрно Дэвэл. 17Кай ту мэрэса, котэ и мэ мэрава, тай котэ мэк ман и прахона. Мэк кадя тай кадя тэ марэл ман о РАЙ, кати екх о мэримос розашавэла амэн туса!
18Э Наоми поля, кай э Руфь састэс приля андо ди тэ жал ласа, и парашыля тэ отбишалэл ла. 19Вонэ жанас дужэнэ жы каринг о Вифлеемо. Кала вонэ авилэ андо Вифлеемо, андо форо тердяпэ бари дума.
— Када э Наоми?! — пушэнас э жувля. 20Ай э Наоми пхэндя лэнди:
— На акхарэн ман Наоми, ай пхэнэн Мара1.20 Пхурано еврейско алав «Наоми» исин «драго», ай алав «Мара» исин «кэрки». , пала кода со о Майзорало тердя мэрно жувимос кэрко! 21Кала мэ жылэмастар, мандэ сас ся, ай о РАЙ андя ман палпалэ ни соза. Пала со ж тумэ акхарэн ман Наоми? О РАЙ сындосардя ман, о Майзорало бишалдя манди грижа.
22Кадя рисайля э Наоми, и ласа андай Моавицко пхув авиля лати бори, э Руфь моавитянка. Вонэ авиле андо Вифлеемо, кала авиля время тэ стидэн о ячмэно.
2Э Руфь дикхэлпэ лэ Боазоса
1Кай о ром ла Наомияко сас родо, савэс акхарэнас о Боазо. Вов сас мануш ашундо, андай кодыя жэ порода, сар и о Элимелехо. 2Э Руфь моавитянка пхэндя ла Наомияти:
— Мэк ман, мэ жава андэ маля тэ подтидав э колосуря пала колэс манушэс, андэ кастерэ якха аракхава тынгимос.
Э Наоми пхэндя:
— Жа, мэрни щей.
3Э Руфь жыля и ля тэ подтидэл палай жнецуря э колосуря, савэ пэрэнас пэ мал. Тердяпэ кадя, кай кадыя мал сас лэ Боазости, саво сас анда порода лэ Элимелехости.
4Андэ кодыва жэ дес екхжэно о Боазо авиля инчя анда Вифлеемо.
— Тэ авэл о РАЙ тумэнца! — пхэндя вов лэ жнецонэнди.
— Бахтало ту сан лэ РАЕСТАР! — пхэндэ вонэ лэсти.
5О Боазо пушля кай о бутярно, саво сас барэдэр пэ жнецуря:
— Кастери када щей, кадыя тэрни жувли?
6О бутярно, саво сас барэдэр пэ жнецуря, пхэндя:
— Када моавитянка, сави авиля ла Наомияса андай Моавицко пхув. 7Вой пхэндя: «Мэк ман, мэ лава тэ подтидав палай жнецуря э колосуря машкарай снопуря». Вой авиля тэсара и ашыляпэ катэ жы кала времятэ; кати найбут отчиеля андэ вушал.
8Тунче о Боазо пхэндя ла Руфяти:
— Щей мэрни, ашун ман. На жа тэ подтидэс э колосуря пэ авэр мал, на жатар катар, ай ашпэ мэрнэ бутярняса. 9Дикх, кай терэн бути э жнецуря, и жа палай бутярнэ. Мэ припхэндэм мэрнэ манушэнди, тэ на цыпин пэр тутэ. Сар закамэса тэ пэс, поджа и пи андай кхорэ, савэ пхэрдэ мэрнэ бутярнэ.
10Вой пэля тэлэ, тэлиля лэсти жы ла пхуятэ и пхэндя:
— Пала со мэ аракхлем тынгимос андэ терэ якха, состар ту терэс кацаво лашымос манди, мэ жэ авря пхуятар?
11О Боазо пхэндя лати:
— Манди роспхэндэ пала ся, со ту тердян важ тери сасуи, кала муля теро ром: сар ту ашадян ла да и лэ дадэс, ашадян о тхан, кай аракхадилян, и авилян каринг э мануша, савэн ту на ганэсас данглал. 12Мэк о РАЙ дэл тути бах пала кода, со ту стердян, и мэк пхэрдо дэл тути о РАЙ, О Дэл лэ Израилеско, каринг Саво ту авилян тэ гарадёс тала Лэсти пхака.
13Вой пхэндя:
— Тэ авав мэ и майанглэ тэ аракхав тынгимос англа терэ якха, мэрно рай. Ту улян ман, теря копэльница, пхэндян манди лашэ алава, хоть мэ жэ и най терэ копэльницэндар.
14Кала авиля э время тэ хан, о Боазо пхэндя ла Руфяти:
— Поджа кардэ, бол о котор марно теро андо шукло чехыри и ха.
Кала вой бэшля пашай э жнецуря, вов дя лати прыжымэ ворзо. Вой халя, чялиля, и латэ инке ашыляпэ. 15Тунче э Руфь жыля тэ подтидэл э колосуря, ай о Боазо припхэндя пэстерэ манушэнди:
— Мэк вой тидэл и машкарай снопуря, на цыпин пэр латэ. 16Ай инке отшон важ латэ э колосуря андай снопуря тай ашавэн лати, мэк подтидэл, ай тумэ на дошалярэн ла.
17Жы каринг о вэчеро э Руфь подтидэлас э колосуря пэ мал. Кала жэ вой обмардя э колосуря, стидяпэ каринг йипаш гоно2.17 Пэ пхурано еврейско шыб «екх эфа». Екх эфа — пашай 22 литра. о ячмэно. 18Вой ля лэс, андя андо форо, и лати сасуи додикхля, сар бут вой стидя. Тунче вой дорэсля кода, со ашыляпэ латэ лэ хамастар, и отдя ла Наомияти.
19Э сасуи пушля латар:
— Кай жэ ту тидэсас? Кай ту тердян бути адес? Тэ авэл бахтало кодыва мануш, саво шутя тут сама.
Э Руфь роспхэндя ла сасуяти, кастэ пэ мал вой тердя бути.
— Лэ манушэс, пэ мал кастэ мэ адес тердэм бути, акхарэн Боазо, — пхэндя вой.
20— Мэк РАЙ дэла лэсти бахт! — пхэндя э Наоми пэстя боряти. — Вов на ашадя би тынгимаско ни лэ жундэн, ни лэ мулэн!
Ай тунче инке пхэндя:
— Кадыва мануш — амаро пашэ родо, во екх амарэ фиримарэндар.
21Э Руфь моавитянка пхэндя:
— Вов жэ пхэндя манди: «Ашпэ екхтанэ мэрнэ бутярнэнца, жы кай вонэ на злэна ся мэрно ворзо».
22Э Наоми пхэндя ла Руфяти, пэстеря боряти:
— Мэрни щей, драго, сар кай ту авэса лэстерэ бутярнянца. Тунче нико на цыпия пэр тутэ пэ авэр мал.
23Э Руфь ритярдёлас екхэтанэ лэ Боазостерэ бутярнянца и подтидэлас э колосуря, жы кола времятэ, кала ся постидэ о ячмэно тай э див. Ай жувэлас вой тунче ла сасуяса.
3Э Руфь и о Боазо по гумэно
1Э Наоми пхэндя пэстеря боряти:
— Мэрни щей, мэ камав тэ подродав тути лашо састо тхан. 2Гэн акэ, амаро родо о Боазо, савэстэ лэ бутярнянца ту санас андэ мал, адес увэчери лэла тэ вужарэл о ячмэно по гумэно. 3Ту халадю, макпэ, вурядю и жа по гумэно, ай лэ Боазости на сыкадю, жы покэ вов хала и пэла. 4Роздикх, кай вов пэрэла тэ совэл, тунче поджа, розушарав лэстэ катар э пэрнэ о дияло и пэр. Вов пхэнэла тути, со тэ терэс майанглэ.
5Э Руфь пхэндя:
— Мэ стерава ся, сар ту пхэндян.
6Вой жыля по гумэно и стердя ся, сар припхэндя лати э сасуи.
7О Боазо халя тай пиля, и пэля тэ совэл катар э куча лэ ворзоса. Э Руфь полокорэ поджыля, розушарадя лэстэ катар э пэрнэ о дияло и пэля. 8Андэ машкар рят вов ля тэ мишкпэ, обрисайля и додикхля, со катар лэсти пэрнэ пашлёл жувли.
9— Ко ту? — пушля вов.
Вой пхэндя:
— Мэ э Руфь, тери копэльница, — пхэндя вой. — Лэ ман пала пэстэ3.9 Пэ пхурано еврейско шыб алава: «Ваздэ тери э пхак пэ тери копэльница»., ту амаро фиримари.
10Вов пхэндя лати:
— Тэ дэл о РАЙ тути бахт, мэрни щей! Ту икхатар терэс майбаро лашымос колэстар, саво сас данглал: на лян тэ родэс тути тэрнэс — ни чёрэс, ни барвалэс. 11На дара, мэрни щей, мэ стерава ся, пала со ту ман мангэс. Андэ кадыва форо саворэ ганэн, кай ту лашы жувли. 12Када чячес, мэ тумаро родо, но исин инке родо, майпашэ мандар. 13Ашпэ пэ рят катэ, ай тэся, сар вов закамэла тэ авэл тумаро фиримари — драго, мэк авэл. Ай сар вов на закамэла, тунче, солахав лэ РАЕСА, када терава мэ. Сов катэ жы каринг э тэсара.
14Вой сутя катар лэсти пэрнэ жы каринг э тэсара, и ущиля жы колэстэ, сар екх мануш тэ додикхэл аврэс. О Боазо гындояс: «Мэк нико на ганэн, кай жувли авилясас по гумэно». 15Вов пхэндя лати:
— Дэ теро косно и подритяр лэс.
Э Руфь ростэлисардя о косно, и о Боазо шутя андо косно баро гоно3.15 Андо пхурано еврейско лил тердён алава: «шов (паясля) ячмэно». о ячмэно. Вов тходя лати пэ пхикэ о ячмэно и жылятар андо форо.
16Кала э Руфь авиля каринг э сасуи, э Наоми пушля латар:
— Сар ту, мэрни щей?
Э Руфь роспхэндя пала кода ся, со тердя лати о Боазо. 17И инке пхэндя:
— Вов дя манди баро гоно ячмэно и пхэндя: «На рисав каринг тери сасуи шушэ вастэнца».
18Э Наоми пхэндя:
— Акана, мэрни щей, подаштяр, йито уганэса, соза э дила стерэлапэ. Кадыва мануш на улэлапэ, покэ адес жэ на стерэла сяй дила.
4О Боазо лэл ла Руфь пала пэстэ
1Ай о Боазо жыля и бэшля катар лэ форости вудара. И дикхэл: жал кодыва родо, пала кастэ вов пхэнэлас. О Боазо акхардя лэс и пхэндя:
— Поджа кардэ, амал. Прибэш.
Кодыва поджыля и бэшля.
2Андэ форо о Боазо акхардя дэшэ барэдэра манушэн и пхэндя лэнди:
— Бэшэн катэ.
Вонэ бэшлэ. 3О Боазо пхэндя колэ родости:
— Дума жал палай мал лэ Элимелехости, амарэ родости. Э Наоми рисайля андай Моавицко пхув и битинэл э мал. 4Мэ погиндосадэм, кай трэбуй тэ пхэнав тути пала када. Ту трэбуй тэ витинэс кадыя мал англа саворэ, ко бэшэл, и англа э барэдэра амарэн манушэн. Камэс, витин, ай на камэс, пхэн манди, кай мэ тэ ганав. О чячё витинимос ашэлпэ пала тутэ, ту англуно, ай мэ тунче пала тутэ.
— Мэ витинава, — пхэндя кодыва.
5О Боазо пхэндя:
— Сар кай ту тинэса э мал кай э Наоми, ту кадя жэ трэбуй тэ лэс пала тутэ ла Руфя моавитянка, ла пхивля, соб латерэ бэяцэ тэ авэн хулая пэ лэско хаббэ.
6Тунче кодыва пхэндя:
— Най, мэ на витинав кадыя мал. Мэ дарав, со кадя римосарава мэрно хаббэ. Витин фэдэр ту, мэ на витинав.
7(Андэ пхурани время кай э израильтянуря сас обычаё, кала пэрэдэнас по чячё витинимос, соб тэ састярэн о допхэнимос, о мануш излэлас пар пэстэ э сандали и отдэлас аврэсти. Кадя э израильтянуря састярнас о допхэнимос.)
8— Тин ту, — пхэндя о родо лэ Боазости и изля о сандали.
9О Боазо пхэндя лэ барэдэрэнди тай саворэнди, ко бэшэлас:
— Адес тумэ дикхэн и шунэн, икхатар мэ тинав кай э Наоми ся, со сас кай о Элимелехо, Килионо и кай о Махлоно. 10Кадя жэ и ла Руфя моавитянка, ла пхивля лэ Махлоностеря, мэ лав пала мандэ, кай э бэяцэ лэ Махлоности тэ авэн хулая пэ лэско хаббэ, и кай тэ на пэрэшындёл лэско родо анда амаро форо. Адес тумэ екхжэнэ дикхэн и шунэн када!
11Тунче саворэ, ко сас катар э вудара тай э барэдэра пхэндэ:
— Кадя амэ дикхас и шунас! Мэк о РАЙ дэла кала жувляти, сави зажал андэ теро чер, бут бэяцэн. Сар Вов дя бут бэяцэн ла Рахиляти тай ла Лияти, савэндар аракхадилэ ся э израильски мануша! Зорало ав андо Эфрато тай гангло андо Вифлеемо! 12Мэк черэз э терэ бэяцэн, савэн о РАЙ дэла тути кала тэрня жувлятар, тери порода авэла, сар э порода кай о Парэцо, савэс э Тамар аракхадя лэ Иудасти!
Э порода лэ тхагарэсти лэ Давидости
13О Боазо ля пала пэстэ ла Руфя. Вов сутя ласа, ай о РАЙ дя лати тэ авэл пхари, и вой андя шаворэс.
14Э жувля пхэнэнас ла Наомияти:
— Бахтало о РАЙ, Саво дя тути фиримарес! Тэ ашарэлпэ вов машкара израильтянуря! 15Вов рисарэла тути э лош тай подритярэла тут андэ пхуранэ бэрша! Э бори тери, сави камэл тут, андя лэс! Вой важ тутэ фэдэр ефта шавэндар.
16Э Наоми пхиравэлас лэ бэятос пэ васт и дикхэлас пала лэстэ. 17Ай э жувля, савэ жувэнас котэ, пхэнэнас:
— Шаворо аракхадиляпэ кай э Наоми.
Вонэ динэ лэсти о алав Овидо. Вов ашыля дад лэ Иесеёско, саво сас о дад лэ Давидоско.
18Акэ э порода лэ Фарецости: о Фарецо ашыля дадэса лэ Хецроноско, 19о Хецроно ашыля дадэса лэ Рамоско, о Рамо ашыля дадэса лэ Аминадавоско, 20о Аминадаво ашыля дадэса лэ Нахшоноско, о Нахшоно ашыля дадэса лэ Салмоноско, 21о Салмоно ашыля дадэса лэ Боазоско, о Боазо ашыля дадэса лэ Овидоско, 22о Овидо ашыля дадэса лэ Иесеёско, о Иесеё ашыля дадэса лэ Давидоско.