RUT

E Rut

Le Elimelechoskeri famelija andro Moab

¹Andre oda časos, sar ľidžanas o sudci e Judsko phuv, avľa bari bokh. Akor jekh manuš iľa peskera romňa the peskere duje čhaven a geľa het andral o Betlehem te bešel andre Moabiko phuv sar cudzincos ²a ode ačhiľa te dživel. Ov pes vičinelas Elimelech a sas andral e fajta Efrat andral o Judsko foros Betlehem. Leskeri romňi pes vičinelas Noemi a leskere duj čhave pes vičinenas Machlon the Kiljon.

³Paľis o Elimelech muľa a leskeri romňi e Noemi ačhiľa korkori peskere duje čhavenca. ⁴On peske ile romňen Moabčanken la Orpa the la Rut. Paloda ode bešenas vaj deš berš ⁵a paľis sodujdžene o Machlon the o Kiljon mule a e Noemi ačhiľa korkori bi o čhave the bi o rom.

E Rut the e Noemi džan pale andro Betlehem

⁶Akor e Noemi peske phenďa, hoj džala het peskere borijenca andral e Moabiko phuv, bo pes došunďa, hoj o RAJ pes pale visarďa ke peskere manuša a diňa len maro. ⁷Avke peskere duje borijenca odgeľa andral e Moabiko phuv, kaj bešenas, a džanas pale le dromeha andre Judsko phuv.

⁸Paľis phenďa e Noemi peskere duje borijenge: “Džan soduj džeňa pale khere ke peskere daja. Mi el o RAJ jileskero ke tumende avke, sar tumen sanas ke ma the ke tumare roma, save imar mule. ⁹Mi del tumenge o RAJ, hoj peske te arakhen romen, a mi el tumenge mištes andre ola khera!”

Ale sar len čumidľa, chudle igen zorales te rovel. ¹⁰On phende lake: “Na! Amen džas tuha ke tiro narodos!”

¹¹Ale e Noemi phenďa: “Džan pale, čhajale mire! Soske manca avena? Gondoľinen tumenge, hoj mek man šaj el buter čhave, save ena tumare roma? ¹²Džan pale, čhajale mire, me imar som igen phuri. Našťi imar dživav le romeha! A te oda uľahas avke, hoj geľomas pale romeste mek kadi rat a uľahas man čhave, ¹³či tumen užarďanas, medik barilehas avri? Soske pes majinďanas te zľikerel, hoj te na džan pale romeste? Na, čhajale mire! Miri dukh hin bareder sar tumari, bo o RAJ pre ma domukel baro pharipen.”

¹⁴No on chudle pale te rovel. Paľis e Orpa čumidľa la sasa a visarďa pes pale, ale e Rut ačhiľa paš late.

¹⁵Akor e Noemi phenďa: “Dikh, e Orpa geľa pale ke peskere manuša the ke peskere devla. Dža the tu pal late!”

¹⁶Ale e Rut phenďa: “Preačh imar mange te vakerel, hoj tut te omukav a te džav tutar het! Kaj tu džaha, ode the me džava, a kaj tu bešeha, ode the me bešava. Tiro narodos ela miro narodos a tiro Del ela the miro Del. ¹⁷Ode, kaj mereha tu, kamav the me te merel a ode kamav te el parunďi. Mi potrestinel man zorales o RAJ, te domukava, hoj man tutar te odlel vareso! Ča o meriben man tutar šaj odlel.” ¹⁸Sar dikhľa e Noemi, hoj e Rut laha the avke kamelas te džal, preačhiľa la te prevakerel.

¹⁹Avke džanas jekhetane dži ko foros Betlehem. Sar dogele andro Betlehem, savore manuša andral oda foros avle ke lende a o džuvľa phučenas: “Hin oda čačes e Noemi?”

²⁰“Ma vičinen man imar Noemi,” phenďa lenge. “Vičinen man Mara1,20 Oda hin: kirko! Bo o Nekzoraleder Del kerďa miro dživipen dukhado. ²¹Sar odgeľom adarik, sas man savoro, ale o RAJ man anďa pale a kerďa, hoj akana man nane ňič. Soske man majinďanas te vičinel Noemi1,21 Oda hin: bachtaľi, te o Nekzoraleder Del pes mandar visarďa a domukľa pre ma e bibach?”

²²Avke avľa pale e Noemi andral e Moabiko phuv peskera boraha, savi sas Moabčanka. Andro Betlehem doavle akor, sar pes majinďa te skidel upre o jačmeňis.

E Rut pre Boaziskeri maľa

¹Sas jekh angluno murš, savo sas barvalo, a vičinelas pes Boaz. Ov sas famelija la Noemakere romeske, le Elimelechoske.

²E Moabčanka e Rut phenďa la Noemake: “Muk man te džal pre maľa te skidel upre o jačmeňis pal varekaste, savo mange domukela.”

E Noemi lake odphenďa: “Dža, čhaje miri!” ³Avke e Rut geľa pre maľa ke ola, ko kiden upre o klasi. No ačhiľa pes, hoj chudľa te kidel pre odi sera la maľakeri, so sas le Boaziskeri, savo sas e famelija le Elimelechoske.

⁴Akor avľa o Boaz andral o Betlehem a phenďa peskere manušenge: “O RAJ tumenca!”

A on odphende: “O RAJ tut mi požehňinel!”

⁵O Boaz pes phučľa olestar, savo ľidžalas le robotňiken: “Kaskeri hiňi kadi terňi džuvľi?” ⁶Oda sluhas odphenďa: “Kadi džuvľi hiňi andral e Moabiko phuv, odi, savi avľa pale la Noemaha. ⁷Mangľa man, či šaj skidel upre o klasi, so ačhiľa pal o manuša, save kerenas pre maľa. Avľa sig tosara a akorestar ačhelas pro pindre a kerelas. Ča sikra peske bešľa tel e streškica.”

⁸Akor prevakerďa o Boaz ke Rut: “Šun man, čhaje miri! Ma dža te kidel upre o klasi pre aver maľa, aňi ma dža adarik het. Ale ľiker tut mire služobňičkendar. ⁹Dikh, pre savi maľa keren, a dža pal lende. Phenďom mire sluhenge, hoj tuke te na kerel ňič nalačho. Te aveha smedno, dža paš o džbani, so pherarde o sluhi, a pi ole paňestar.”

¹⁰Akor e Rut banďiľa le mujeha pre phuv anglal leste a phenďa leske: “Soske sal ke ma ajso lačho a zaačhes tut vaš ma, te me som cudzinka?”

¹¹O Boaz odphenďa: “Phende mange sa avri, so kerďal prekal tiri sasuj: Sar tuke muľa o rom a sar omukľal le dades the la da the e phuv tire narodoskeri a geľal maškar o manuša, saven mek na prindžarehas. ¹²Vaš oda, so tu kerďal, mi požehňinel tut o RAJ, o Del le Izraeloskero. Mi del tut baro počiňiben o RAJ, ke savo tut avľal te garuvel.”

¹³“Paľikerav tuke, rajeja miro, hoj sal ke mande lačhejileskero,” odphenďa leske. “Hazdňal man upre oleha, hoj manca avke šukares vakeres, choc te na som aňi jekh tire služobňičkendar.”

¹⁴Sar pes imar džalas te chal, o Boaz lake phenďa: “Av te chal amenca. Le peske o kotor le marestar a močin les andre omačka.” Paľis peske bešľa paš leskere murša a o Boaz la diňa peko ďiv. Oj chalas, medik na čaľila – a mek lake the ačhiľa. ¹⁵Paľis ušťiľa a geľa pale te kidel upre o klasi. O Boaz le sluhenge phenďa: “Ma zaačhaven la, choc te kamela te kidel upre o klasi maškar o snopi. ¹⁶A cirden o klasi pal o snopi a čhiven len pre phuv, hoj peske oj te kidel. Ma keren pre late vika.”

¹⁷E Rut kidelas o klasi dži rači a sar len žužarelas, kidľa upre vaj deš kili jačmeňis. ¹⁸Akor geľa andro foros te sikavel la sasake, keci kidľa upre. Diňa la the le chabenestar, so lake ačhiľa.

¹⁹E sasuj latar phučľa: “Khatar kada kidľal? Pre savi maľa kerehas buči? Mi el bachtalo oda, ko sas ajso lačho ke tu!”

Avke e Rut phenďa avri la sasake, ke kaste kerelas buči, a phenďa: “Oda murš, ke savo keravas adadžives buči, pes vičinel Boaz.”

²⁰Akor e Noemi phenďa peskera borake: “O RAJ, savo na bisterel aňi pro džide, aňi pro mule, mi požehňinel le Boaz!” A mek phenďa: “Oda murš hino amenge famelija – ov hin jekh olendar, savo majinel te ačhel paš amende a te cinel avri amaro ďeďictvos.”

²¹Paľis e Rut lake phenďa: “O Boaz mange mek phenďa, hoj šaj man ľikerav leskere sluhendar, medik na kidena upre savoro, so hin leskero.”

²²E Noemi phenďa peskera borake: “Mištes hin, čhaje miri, hoj šaj kides le služobňičkenca pre leskeri maľa, bo ode tuke ňiko na kerela ňič nalačho.”

²³Avke pes e Rut ľikerelas paš o Boaziskere služobňički, medik na preačhile te kidel upre o jačmeňis a paľis the o žužoďiv. Calo kada časos bešelas ke peskeri sasuj.

E Noemi del goďi la Rut

¹Jekh džives lake phenďa e sasuj Noemi: “Čhaje miri, imar hin časos, hoj tuke te rodav varesavo kher, hoj tuke te el mištes. ²Dikh, oda Boaz, saveskere čhajenca salas, hin amari famelija. O Boaz džal adi rat pre maľa te prekidel o jačmeňis. ³Šun, so kereha akana! Thov (omor) tut a muk pre peste parfumos. Uri pre peste nekfeder gada a paľis dža ode, kaj pes prekidel o jačmeňis paš e maľa. Ale le Boaziske tut na de te dikhel, medik na preačhela te chal the te pijel! ⁴Sar ov džala te pašľol, dodžan tut, kaj pašľol. Dža a odučhar leske e lepeda pal o pindre a pašľuv peske paš leskere pindre. Ov tuke phenela, so paľis te kerel.”

⁵E Rut lake odphenďa: “Kerava savoro, so mange phenďal.” ⁶Akor geľa pre maľa a kerďa savoro, so lake phenďa e sasuj Noemi.

⁷Sar o Boaz chaľa the piľa, sas andre lačhi dzeka. Ode, kaj sas o jačmeňis pre kopa, geľa peske te pašľol. Akor e Rut cichones džalas ke leste, odučharďa e lepeda pal leskere pindre a pašľiľa peske ode. ⁸Pal jepaš rat pes prekerďa o Boaz a sar pes obdikhľa, jekhvareste dikhľa te pašľol paš peskere pindre varesava džuvľa.

⁹Ov latar phučľa: “Ko tu sal?”

“Me som tiri služka e Rut,” odphenďa leske. “Vašoda, hoj mange sal famelija, so mange hin igen pašes, a hin tut pravos man te cinel avri, mangav tut, ochraňin man3,9 E Hebrejiko čhib: Rozker pre ma o agor tire plašťostar..”

¹⁰Ov lake odphenďa: “Čhaje miri, o RAJ tut mi požehňinel. Akana presikaďal mek bareder pačiv sar odi pačiv, so presikaďal tira sasake. Bo na geľal ko terne čhave, aňi ko čore aňi ko barvale. ¹¹Akana tut ma dara, čhaje miri! Kerava tuke savoro, so mangehas. Bo savore manuša, save bešen andre kada foros, džanen, hoj sal lačhi džuvľi. ¹²Hin oda čačipen, hoj som la famelijatar, so tut majinel te cinel avri. Ale mek hin aver manuš, savo hin pašeder famelija, sar som me. ¹³Adi rat ačh te sovel ade. Tosara dikhaha, či oda manuš tut kamela te cinel avri. Te kamela, mi kerel oda. Ale te na kamela, dav tut lav, avke sar o RAJ dživel, hoj kerava oda me. Pašľuv tuke ade dži tosara.”

¹⁴Avke e Rut pašľolas paš leskere pindre dži tosara. Ušťiľa tosara mek sigeder, sar vidňisaľolas, bo o Boaz phenďa: “Ňiko pes te na dodžanel, hoj e džuvľi sas rači pre maľa.”

¹⁵A mek phenďa: “An o plašťos, so hin pre tu, a ľiker les.” Oj les ľikerelas a o Boaz andre čhiďa vaj biš (20) kili jačmeňis a thoďa lake pro dumo. Paľis geľa pale andro foros.

¹⁶Sar e Rut avľa ke sasuj, oj latar phučľa: “Sar tuke džal, čhaje miri?”

Avke lake sa vakerďa avri, so prekal late o Boaz kerďa, ¹⁷a mek phenďa: “Kala biš kili man diňa a phenďa mange: ‘Našťi džas het ča avke ke tiri sasuj bijal ňisoste.’ ”

¹⁸Paľis e Noemi phenďa: “Čhaje miri, akana mek ľiker avri, medik tut na dodžaneha, sar oda savoro doperela. Bo na ela les smirom, medik na dokerela adadžives savoro.”

O Boaz cinel avri la Rut

¹O Boaz geľa andre brana le foroskeri a ode peske bešľa. Akor odarik predžalas oda murš, pal savo o Boaz lake vakerelas a sas leske famelija. Ov leske phenďa: “Av kade a beš tuke.” Ov avľa a bešľa peske.

²Akor peske o Boaz kidňa avri deše foroskere vodcendar a phenďa lenge: “Bešen tumenge kade tele.” A on peske bešle. ³Avke o Boaz phenďa ole manušeske andral e famelija: “Odi Noemi, savi avľa pale andral e Moabiko phuv, kamel te bikenel o kotor la maľakero, so sas le Elimelechoskeri. ⁴Me mange phenďom, hoj tu pal ada majines te džanel. Vašoda kalen švedken vičinďom, hoj tuke te phenav, hoj te cines odi maľa. Te la kames te cinel, cin la, a te na, ta phen mange. Me džanav, hoj tut hin ešebno (peršo) pravos te cinel odi maľa. Me som pal tu.”

“Cinava!” phenďa oda manuš.

⁵Ale o Boaz leske phenďa: “Mek oda džives, sar cineha odi maľa la Noematar, mušineha la Moabčanka la Rut peske te lel romňake pal o rom, savo lake muľa, a mušineha mek te ľikerel o nav pal lakero ešebno (peršo) rom. Sar tut laha ela čhavoro, o ďeďictvos pal lakero rom mušinela te ačhel leske.”

⁶Akor oda manuš phenďa: “Te hin oda avke, me la našťi cinav prekal peste, bo na ela mištes mire ďeďictvoha. Tuke phenav: Te kames, cin la tu!”

⁷Varekana kerenas avke andro Izrael, sar cinenas vaj čerinenas maškar peste vareso, hoj jekh murš čhivelas tele e sandalka a delas avreske. Oleha sikavenas, hoj pes dothode.

⁸Avke oda manuš phenďa le Boaziske: “Cin tuke la.” A čhiďa tele e sandalka.

⁹Sar ov ada kerďa, o Boaz phenďa ole švedkenge, save ľidžanas o foros, the savore manušenge: “Adadžives savore dikhľan, hoj la Noematar cinďom savoro, so sas le Elimelechoskero, le Kiljonoskero the le Machlonoskero. ¹⁰Kaleha mange iľom la Moabčanka la Rut, savi sas e romňi le Machlonoskeri, hoj te ľikerav o nav the o ďeďictvos oleske, savo muľa, a hoj pes te na bisterel pre leskero nav andre kada foros. Adadžives tumen san oleske savore švedki!”

¹¹Androda o vodci the savore manuša andral o foros phende: “Amen sam o švedki. Mi del o RAJ, hoj odi romňi, savi džala andre tiro kher, te el ajsi sar e Rachel the e Leja, save dine le Izrael but čhaven! Te aves baro andre tiro kmeňos Efrat! Mi džanel sako pal tiro nav andro Betlehem! ¹²O čhave, save tut o RAJ dela kala romňatar, mi en sar o kmeňos le Perecoskero, savo sas o čhavo la Tamarakero the le Judaskero.”

¹³Avke peske o Boaz iľa la Rut a oj ačhiľa leskeri romňi. Sar pes zgele, o RAJ diňa, hoj te ačhel khabňi a uľiľa (narodzinďa pes) lake muršoro. ¹⁴Akor o džuvľa phende la Noemake: “Mi el barardo o RAJ, savo tut adadžives diňa čhavores, savo tut dodikhela4,14 E Hebrejiko čhib: o vikupiťeľis! Mi del o RAJ, hoj leskero nav pes furt te leperel andro Izrael. ¹⁵Ov tuke obdžiďarela o jilo a ľikerela tut dži ke tiro phuripen. Anďa les pro svetos tiri bori, savi tut kamel. Oj tuke hiňi feder, sar te tut uľahas efta čhave!”

¹⁶E Noemi igen kamelas le čhavores, iľa les pro vasta a bararelas les avri. ¹⁷O džuvľa, save bešenas paš e Noemi, dine le čhavores nav Obed a phenenas: “La Noemake uľiľa muršoro.” O Obed sas dad le Izajoske a o Izaj sas dad le Davidoske.

Le Perecoskero rodokmeňos

¹⁸Kada hin le Perecoskero rodokmeňos: O Perec sas dad le Checronoske, ¹⁹o Checron sas dad le Ramoske, o Ram le Amminadaboske, ²⁰o Amminadab le Nachšonoske, o Nachšon le Salmonoske, ²¹o Salmon le Boaziske, o Boaz le Obedoske, ²²o Obed le Izajoske a o Izaj sas dad le Davidoske.