ESTER

E Ester

O kraľis kerel bari hoscina

¹Kada hin oda, so pes ačhiľa akor, sar sas kraľis o Ahasver1,1 Oda hin: o Xerxes., savo ľidžalas šel the bišuefta (127) provinciji (kraji) andral e Indija dži pro Kuš1,1 Abo: Etiopija. ²Andre ola dživesa o kraľis Ahasver bešelas pro tronos, so sas andro kraľiskero foros Šušan. ³Sar imar kraľinelas trito berš, kerďa bari hoscina a vičinďa peskera bara rada the savoren uradňiken; paš leste sas mek o princi, o veľiťeľa the o guvernera andral o phuva Perzija the Medija.

⁴O kraľis lenge sikavelas 180 dživesa peskero barvaľipen, baripen the šukariben andre peskero kraľišagos. ⁵Sar pregeľa oda časos, kerďa bari hoscina prekal savore manuša, save sas andro kraľiskero foros Šušan; prekal o nekbarvaleder dži ko nekčoreder. Odi hoscina kerďa avri andre bar (zahrada) le palaciskeri a ľikerelas efta dživesa. ⁶E bar sas šukares obthoďi le firhangenca la dragaňa bavlnatar, so sas parňi the belavo, a figinde len upre pre mramoriskere slupi le rupune obručkenca the le špargenca, so sas kerde le lole pochtanendar. Mek thode pre bar o rupune the somnakune valendi. E phuv pre bar sas obthoďi igen but šukare mozaikenca le lole bľišťace barorendar, le parne mramoristar the le šukare mušlendar. ⁷O moľa pes davkerenas andro somnakune kuča. Dojekh ole kučendar sas aver a e kraľiskeri mol sas igen but, bo o kraľis sas igen sčiro. ⁸Sako šaj pijelas avke, sar kamelas, bo o kraľis prikazinďa peskere sluhenge andral o palacis, hoj te den savoren ajci, keci on kamena.

E kraľovna na šunel le kraľis

⁹Akor kerďa the e kraľovna Vašti hoscina andro kraľiskero palacis prekal o džuvľa.

¹⁰Pal efta dživesa, sar imar o kraľis Ahasver piľa but mol a sas andre lačhi dzeka, vičinďa peskere efta eunuchen1,10 O eunuchi sas o anglune sluhi le kraľiskere.: le Mehuman, le Biztas, le Charbonas, le Bigtas, le Abagtas, le Zetar the le Karkas. ¹¹Phenďa lenge: “Vičinen mange la kraľovna Vašti, hoj te avel ke ma, a mi thovel peske e koruna pro šero!” Bo e Vašti sas igen šukar džuvľi a ov kamelas te sikavel lakero šukariben le nipenge the le anglune muršenge. ¹²Sar avle ke late o sluhi le kraľiskere ole lavenca, e kraľovna Vašti odphenďa leske: “Na džav!” Vašoda o kraľis choľisaľiľa.

¹³Avke sar o kraľis furt kerelas, sar pes kamelas te dodžanel, so phenel o zakonos a so majinel pal oda te kerel, vičinďa peske le goďavere muršen. ¹⁴Sas ke leste nekpašeder efta murša andral e Medsko the Perziko phuv: o Karšenas, o Šetar, o Admatas, o Taršiš, o Merešis, o Marsenos the o Memuchan. Lenge sas furt domuklo te vakerel le kraľiha, bo sas len nekbareder thana andro kraľišagos.

¹⁵O kraľis lendar phučľa: “So phenel o zakonos pre oda, so kerďa e kraľovna e Vašti, te na šunďa, so diňa avri o kraľis Ahasver le sluhenca, save sas bičhade ke late?”

¹⁶Akor phenďa o Memuchan le kraľiske the ole muršenge, save sas andre bari rada: “Šunen! E kraľovna e Vašti na kerďa namištes ča le kraľiske, ale the savore uradňikenge a mek dojekhe muršeske andral e kraľiskeri phuv! ¹⁷Mek te pes došunena savore romňa, so kerďa e kraľovna, akor the on dikhena tele peskere romen, bo phenena peske: ‘O kraľis Ahasver vičinďa la kraľovna, hoj ke leste te džal, a oj na geľa!’ ¹⁸A mek te pes pal e kraľovnakere lava došunena o romňa le anglune muršengere andral e Medija the Perzija, mek adadžives the on vakerena avke peskere romenca a na šunena len. No olestar avela ča bare vesekedišagi the e choľi. ¹⁹No tu, kraľina, te tuke hin ada pre dzeka, de avri nevo zakonos, hoj e Vašti imar šoha (ňikda) našťi avel anglo kraľis. Mi el pisimen andro Medsko the Perziko zakonos, hoj pes te doľikerel pro furt. O kraľis mi del lakero than avra džuvľake, ko hin feder sar oj! ²⁰Te šunela dojekh romňi le kraľiskero nevo zakonos, so diňa avri prekal calo peskero kraľišagos, akor peske ľikerela peskere romes, či hin barvalo vaj čoro.”

²¹Le Memuchanoskeri rada sas pre dzeka le kraľiske the le anglune muršenge a o kraľis kerďa avke, sar ov phenďa. ²²Rozbičhaďa o ľila maškar peskere manuša andre dojekh provincija le kraľišagoskeri, andre dojekh čhib the pisišagos. Pisinďa, hoj dojekh murš te ľidžal peskero kher a pre leskero lav les sako te šunel.

E Ester ačhel kraľovnake

¹Sar imar pregeľa e choľi le kraľiskeri le Ahasveroskeri, furt gondoľinelas pre oda, so kerďa e kraľovna Vašti, the pre oda, so sas pal late avridino andro zakonos. ²Paľis le kraľiskere sluhi, save pašal leste kerenas, leske phende: “Kraľina, de, hoj tuke te arakhen so nekšukareder pačivale čhajen. ³Ačhav andre savore provinciji (kraji) le kraľišagoskere manušen, hoj te kiden avri le nekšukaredere pačivale čhajen. Mi anen len andro kraľiskero foros Šušan ko Hegaj, ke tiro eunuchos, savo merkinel pre savore džuvľa le kraľiskere, a o Hegaj len mi del veci pro šukariben. ⁴Odi čhaj, savi ela pre dzeka le kraľiske, mi ačhel kraľovnake vaš e Vašti.” Kada sas le kraľiske pre dzeka a kerďa avke.

⁵Andro foros Šušan bešelas jekh Židos, savo pes vičinelas Mordekaj. Ov sas andral o Benjaminiko kmeňos a sas o čhavo le Jairoske. O Jairus sas o čhavo le Šimejoske a o Šimej sas o čhavo le Kišoske. ⁶Sar o kraľis Nebukadnecar iľa avri le kraľis le Jechonijah andral o Jeruzalem, akor sas ilo the o Mordekaj le zaphandle manušenca. ⁷O Mordekaj bararelas le bačiskera čhajora sar peskera čha, bo na sas la aňi daj aňi dad. Lakero nav sas Hadassa, ale vičinelas pes the Ester. Sas igen šukar čhaj.

⁸Sar pes diňa avri le kraľiskero zakonos, chudle te skidel upre but čhajen andro foros Šušan ko Hegaj a merkinelas pre lende. ⁹Ole Hegajoske sas e Ester igen pre dzeka a diňa la o veci pro šukariben the oda nekfeder chaben. Diňa la mek efta šukare služobňičken andral o palacis a ke oda len diňa nekfeder than andro haremos le kraľiskero.

¹⁰No e Ester ňikaske na phenďa, kaskeri hiňi, aňi andre savo narodos uľiľa (pes narodzinďa), bo o Mordekaj lake phenďa, hoj ňikaske te na vakerel, ko hiňi. ¹¹O Mordekaj pes sako džives predžalas angle dvora le haremoskeri, kaj bešelas e Ester. Kamľa te džanel, sar lake ode hin a so pes laha kerel.

¹²Dojekha čha pririchtinenas jekh berš, hoj te el šukar, medik na džalas ko kraľis. Sas oda avke avridino, hoj la makhenas šov čhon le mirrakere olejoha a paľis la makhenas šov čhon le voňave mascenca the aver vecenca pro šukariben. ¹³Akor, sar avelas o šoros pre odi čhaj, ľidžanas la ko kraľis. Sar džalas andro kraľiskero palacis, šaj urelas pre peste andral o haremos, so ča kamelas. ¹⁴Oj džalas ko kraľis rači, no sar tosara odarik avelas avri, džalas andre aver haremos paš o kraľiskero sluhas Šaašgaz, savo merkinelas pre aver kraľiskere džuvľa. Odi čhaj, savi leske na sas pre dzeka, imar pes na dochudelas pale paš o kraľis, te na sas vičimen pal o nav.

¹⁵Sar avľa o šoros pre Ester (pre čhaj le Abichajiloskeri, sava bararďa avri o Mordekaj), hoj te džal ko kraľis, na mangelas ňič; ča oda, so lake o Hegaj phenďa. Dojekheske, ko dikhľa la Ester, sas takoj pre dzeka. ¹⁶No ľigende la Ester ko kraľis Ahasver andro dešto (10.) čhon, oda sas o čhon Tebet, andro eftato berš leskere kraľišagostar.

¹⁷Sar dikhľa o kraľis la Ester, kamelas la buter sar savore čhajen. Oj leske sas buter pre dzeka a presikaďa lake bareder pačiv sar savore pačivale čhajenge. Thoďa lake pro šero e kraľoviko koruna a ačhaďa la kraľovnake vaš e Vašti. ¹⁸Avke kerďa o kraľis bari hoscina prekal e Ester a vičinďa savore peskere anglune muršen the le uradňiken. Diňa avri baro inepos prekal dojekh provincija a ščirones rozdavkerelas le manušenge o dragane dari.

O Mordekaj zachraňinel le kraľis

¹⁹Sar dujtovar anenas jekhetane le čhajen, o Mordekaj ačhiľa uradňikos andro palacis2,19 E Hebrejiko čhib: bešelas andre kraľiskeri brana . ²⁰E Ester mek furt ľikerelas andre peste, kaskeri hiňi a andre savo narodos uľiľa (pes narodzinďa). Na phenďa oda avri ňikaske, avke sar lake oda phenďa o Mordekaj. Oj les šunelas, avke sar oda ciknovarestar furt kerelas.

²¹Andre oda časos, sar o Mordekaj ačhiľa uradňikoske, sas ode ipen duj eunuchi, o Bigtan the o Tereš, save merkinenas paš o vudar le kraľiskero. On igen sas choľamen pro kraľis a dovakerenas pes, sar le kraľis te murdaren. ²²O Mordekaj pes savorestar dodžanľa a sa phenďa avri la kraľovnake Esterake. Oj paľis geľa a vakerelas sa le kraľiske vaš o Mordekaj. ²³Pal oda lav, so šunďa o kraľis, pes dodžanle, hoj hin o čačipen. Ole sodujen eunuchen ile te umblavel (te figinel). Savoro, so pes ačhiľa, pisinde andre kronika (zvitkos pal o čirlatune veci) paš o kraľis.

O Haman kamel te murdarel le Židen

¹O kraľis Ahasver hazdňa upre le Agagitos Haman, savo sas le Hammedatoskero čhavo. Ačhaďa les pro nekbareder than upral savore raja andro peskero kraľišagos. ²Akor savore uradňika, save sas andre dvora le kraľiskeri, sar dikhle le Haman, banďonas anglal leste, avke sar oda phenďa o kraľis. Ale o Mordekaj na kamelas te perel pro khoča aňi te banďol anglal leste.

³Akor o kraľiskere uradňika, save sas andre dvora, chudle te dovakerel le Mordekajiske: “Soske tu na doľikeres oda, so o kraľis diňa avri?” ⁴Dovakerenas leske sako džives, no ov len na šunelas, bo phenďa lenge, hoj hino Židos. Vašoda gele ko Haman a phende leske pal oda, bo kamle te dikhel, či leske oda predžala.

⁵Sar o Haman dikhľa pro Mordekaj, hoj ov čačes na perel pro khoča aňi na banďol anglal leste, sas pre leste igen choľamen. ⁶Sar pes mek došunďa o Haman, andral savo narodos hin o Mordekaj, phenďa peske: “Na murdarava ča les, ale the leskero calo Židoviko narodos, so dživen andre calo Ahasveroskero kraľišagos.”

⁷Sar imar kraľinelas o kraľis Ahasver dešuduj (12) berš, andro ešebno (peršo) čhon, so pes vičinelas Nisan, chudle te losinel vaš o Haman, hoj pes te lel avri o džives the o čhon. No o losi (“o purim”) pele pro dešutrito (13.) džives andro dešudujto čhon, so hin o čhon Adar.

⁸Akor o Haman phenďa le kraľiske: “Hin ade jekh narodos, so hine rozčhide maškar o narodi andral savore provinciji (kraji) tire kraľišagostar. Lengero zakonos hin aver sar o zakonos savore narodengero a na doľikeren le kraľiskero zakonos. Nane mištes prekal o kraľis oda te mukel ča avke. ⁹Te o kraľis domukela, mi del avri ajso zakonos, hoj dojekh Židos te el murdardo. Me dav miro lav, hoj počinava trin šel the saranda ezera (340 000) kili rup le uradňiken, hoj len te thoven andre kraľiskere pokladňici.”

¹⁰Sar šunďa o kraľis kala lava, iľa tele pal o angušt e angrusi a diňa le Hamanoske, le Hammedatoskere čhaske, le Židengere ňeprijaťeľiske. ¹¹Akor phenďa le Hamanoske: “Muk tuke tire love a dža. Ker ole narodoha, so ča tu kames.”

¹²Pro dešutrito (13.) džives ešebne čhonestar vičinde peske le uradňiken, so pisinenas o zakoni. On pisinenas savoro, so o Haman lenge vakerelas, andre dojekh čhib the pisišagos prekal dojekh provincija. No pisinenas oda, so ov phenďa, savore vladarenge the le guvernerenge the le princenge andral ola provinciji. Savoro sas pisimen andro nav le kraľiskero le Ahasveroskero a sas oda zapečaťimen leskera angrusaha. ¹³Ola ľila rozbičhavkerenas andre savore kraľiskere provinciji le sluhenca pro graja. Sas andre pisimen: “Andro dešudujto (12.) čhon, so hin Adar, pro dešutrito (13.) džives, savoren Židen murdaren avri a ňikas na muken te dživel, le ternendar dži ko phure, le džuvľendar dži ko čhavore.” Sas lenge domuklo, hoj savoro, so hin le Židen, peske šaj len. ¹⁴Oda, so sas pisimen andro ľila, sas avridino sar zakonos prekal dojekh provincija, hoj te džanel te el pririchtimen dojekh narodos pre oda džives.

¹⁵Mekča, so avľa avri o zakonos andro kraľiskero foros Šušan, o sluhi pro graja chudle takoj te rozľidžal ola ľila. Paľis o kraľis the o Haman peske bešle tele a chudle te pijel. Ale o manuša andre oda foros Šušan na džanenas, so te kerel, bo ačhile bi e goďi.

O Mordekaj mangel la Esteratar e pomoca

¹O Mordekaj pes dodžanľa pal savoro, so pes ačhiľa. Čhingerďa pre peste o gada, urďa pre peste o gone a pro šero peske čhivkerelas popolos. Paľis geľa andro foros a igen zorales the phares chudľa te rovel. ²Avke doavľa ča paš e kraľiskeri brana, bo andro palacis ňiko našťi geľa upre urdo andro gono. ³Všadzik andre dojekh provincija (krajos), kaj pes dochudľa le kraľiskero lav, so sas leskero zakonos, pes o Židi zdžanas a ľikerenas o postos andre bari žaľa the roviben. Urenas pre peste o gone a pašľonas peske andro popolos.

⁴Paľis avle la Esterakere služobňički pal e kraľiskeri dvora the lakere eunuchi a phende lake savoro, so pes ačhiľa. La kraľovnake sas pharo a phenďa lenge: “Džan ko Mordekaj a čhiven pal leste tele o gono. Uren les upre andro gada.” Ale ov na kamľa. ⁵Avke e Ester vičinďa ke peste jekhe kraľiskere eunuchos le Hatach. Bičhaďa les ko Mordekaj, hoj pes te dodžanel, so les trapinel a soske pes avke ľikerel.

⁶O Hatach geľa ko Mordekaj pro pľacos, kaj sas e kraľiskeri brana, hoj lestar te phučel, so pes ačhiľa. ⁷Akor o Mordekaj savoro vakerelas le Hatachoske, so pes leske ačhiľa a mek pal o love, keci kamel te del o Haman andre kraľiskeri pokladňica, te dela le Židen te murdarel. ⁸Diňa le eunuchoske jekh ľil ole zakonostar, so sas avridino andro foros Šušan, hoj les lake te sikavel a te rozvakerel, pal soste džal. Bo kamľa, hoj pes e Ester te dodžanel savorestar, so kerďa o Haman. A phenďa le Hatachoske: “Dža ke Ester a phen lake, hoj mušinel te džal ko kraľis pes te mangel vaš peskero calo narodos, hoj len te na del te murdarel.”

⁹Avke o Hatach geľa ke kraľovna Ester a rozvakerďa lake, so vakerelas o Mordekaj. ¹⁰Ale e Ester bičhaďa pale le Hatach, hoj te phenel le Mordekajiske: ¹¹“Savore sluhi the o nipi andral e kraľiskeri phuv džanen pal o zakonos, hoj dojekh murš vaj džuvľi, ko džala andre andruňi dvora a kas o kraľis na vičinďa, mušinela te merel. Ča oda, pre kaste o kraľis sikavela peskere somnakune žezloha, na merela. No na vičinde man, hoj te džav ko kraľis, imar tranda (30) dživesa.”

¹²O Mordekaj šunďa o lava la Esterakere ¹³a odphenďa lake pale: “Ma gondoľin tuke, hoj ča tu jekh na mereha savore Židendar, bo sal andro kraľiskero palacis. ¹⁴Te akana aveha čhit, odi zachrana šaj avel avrestar prekal o Židi a ena zachraňimen, ale tu the tiri famelija merena. No ko džanel, či tu na ačhiľal kraľovnake ipen vaš oda, so pes akana kerel.”

¹⁵E Ester pale odphenďa le Mordekajiske: ¹⁶“Dža, kide avri savoren Židen, saven arakheha andro foros Šušan, a poscinen tumen vaš ma. Ma chan a ma pijen trin dživesa the trin rača. Me man avke poscinava the mire služobňičkenca. Paľis džava ko kraľis, choc džanav, hoj oda le kraľiskero zakonos na domukel. Te majinava te merel, mi merav.”

¹⁷Akor geľa o Mordekaj het a kerďa sa avke, sar leske phenďa e Ester.

E kraľovna Ester anglal o kraľis

¹E kraľovna Ester pes pro trito džives urďa andre kraľoviko ruchos a geľa andro palacis andre andruňi dvora a thoďa pes te ačhel anglo oda than, kaj bešel o kraľis. O kraľis ipen bešelas pre peskero tronos, pre oki sera, khatar pes delas te dikhel pro vudar andre dvora. ²Sar dikhľa o kraľis la kraľovna Ester te ačhel pre andruňi dvora, takoj leske sas pre dzeka a nacirdľa pre Ester o somnakuno žezlos, so ľikerelas andro vast. Oj geľa ke leste a chudľa le kraľiskero žezlos le agorestar.

³O kraľis phučľa la Esteratar: “Savo hin tut mangipen? Choc mangeha jepaš le kraľišagostar, dava tuke les.”

⁴“No te hin oda le kraľiske pre dzeka,” phenďa e Ester le kraľiske, “mi avel o kraľis adadžives le Hamanoha pre hoscina, so leske pririchtinďom.”

⁵Avke o kraľis phenďa le sluhenge: “Džan sigo, anen le Haman, avke sar oda kamľa e Ester.”

Paľis o kraľis the o Haman gele pre hoscina, so kerďa e Ester. ⁶Sar pijenas e mol, o kraľis phenďa la Esterake: “Phen mange, so kames, a oda pes ačhela. Choc mangeha jepaš le kraľišagostar, dava tuke les.”

⁷E Ester leske odphenďa: “Hin man ke tut mangipen a the vareso, so kamav. ⁸Te me tuke, kraľina, som čačes pre dzeka a te mange deha savoro, so mangava, a kereha oda, so kamav, vičinava tut, kraľina, the le Haman pale pre miri hoscina, so kerava prekal tumende. Tajsa tuke, kraľina, odphenava, so tu mandar phučes.”

O Haman kamel te umblavel le Mordekaj

⁹Sar o Haman džalas khere, igen radisaľolas a sas leske igen mištes. Ale sar dikhľa le Mordekaj paš e kraľiskeri brana, hoj aňi na ušťiľa aňi na daralas lestar, sas pre leste igen choľamen. ¹⁰Ale o Haman pes zľikerďa a džalas khere.

Sar doavľa khere, vičinďa peske le prijaťeľen the peskera romňa la Zereš. ¹¹Paľis pes o Haman angle lende lašarelas, savo baro hin leskero barvaľipen, keci čhave les hin, a sar les hazdňa o kraľis upre upral savore peskere anglune murša the raja. ¹²A vakerelas lenge: “Ale mek oda nane savoro! Adadžives man e kraľovna Ester vičinďa pre hoscina a somas ode ča me le kraľiha. No e kraľovna kerela tajsa pale hoscina! Vičinďa man jekhetane le kraľiha! ¹³Ale prekal mande oda nane ňič, sar dikhav te bešel paš e kraľiskeri brana le Židos le Mordekaj.”

¹⁴Ale leskeri romňi e Zereš the savore leskere prijaťeľa leske phende: “De te ačhavel e umblaďi (šibeňica) le kaštestar uči bišuduj (22) metri a mang tosara le kraľis, hoj le Mordekaj te del upre te figinel. Paľis tu ča dža le kraľiha radišagoha pre odi hoscina!”

Le Hamanoske sas kala lava pre dzeka a diňa te kerel e umblaďi.

O kraľis hazdel upre le Mordekaj

¹Odi rat o kraľis našťi sovelas a phenďa le sluhenge: “Anen mange e kronika, andre savi hin pisimen savoro, so pes ačhiľa mire kraľišagostar, a pregenen mange andral.” ²Sar genenas, dodžanle pes, hoj o Mordekaj phenďa avri pro eunuchi, pro Bigtan the pro Tereš, pre ola sluhi, save merkinenas paš o vudar le kraľiske, save kamenas te murdarel le kraľis.

³“So chudľa o Mordekaj vaš oda, so kerďa prekal ma?” phučľa lendar o kraľis.

“Na chudľa ňič,” odphende leske o sluhi.

⁴Akor phučľa o kraľis: “Ko hin avri pre dvora?” Ipen akor avľa o Haman andre dvora le palaciskeri te phenel le kraľiske, hoj le Mordekaj te umblavel (te figinel) pre kaštuňi umblaďi (šibeňica), so leske ov korkoro diňa te kerel.

⁵Le kraľiskere sluhi leske phende: “Kraľina, o Haman hino avri pre dvora.”

“Mi avel andre,” phenďa o kraľis. ⁶O Haman geľa andre a o kraľis lestar phučľa: “So kampel te kerel oleske, kaske kamel o kraľis te presikavel e pačiv?”

A o Haman peske phenďa: “Kaske avreske kamľahas o kraľis buter te presikavel e pačiv, te na mange?”

⁷Vašoda o Haman odphenďa le kraľiske: “Te kames, kraľina, varekaske te presikavel e pačiv, ⁸mi anen leske o ruchos, so urel ča o kraľis, a mi anen leske the le grajes la kraľiskera korunaha, pre savo ča o kraľis bešel. ⁹Phen jekheske tire nekbareder rajendar, hoj leske te anen ruchos the le grajes, a mi urel oles, kaske kamel o kraľis te presikavel e pačiv. Paľis les mi thovel te bešel pro graj pro foros a mi vičinen anglal leste: ‘Avke pes presikavel e pačiv oleske, kas kamel o kraľis upre te hazdel!’ ”

¹⁰Akor phenďa o kraľis le Hamanoske: “An takoj o ruchos the le grajes, pal savo vakerehas, a avke de pačiv le Židos le Mordekaj, savo bešel paš e brana. Ma muk avri ňič olestar, so phenďal!”

¹¹Avke o Haman iľa le grajes the o ruchos, urďa les pro Mordekaj a thoďa les te bešel pro graj a predžalas pes leha maškar o foros a vičinelas anglal leste: “Avke pes presikavel e pačiv oleske, kas kamel o kraľis upre te hazdel!”

¹²Avke o Mordekaj avľa pale andre kraľiskeri brana. No o Haman andre bari ladž garuďa o muj a denašelas khere. ¹³Rozvakerďa oda savoro avri peskera romňake la Zerešake the peskere prijaťeľenge, so pes leske ačhiľa.

Leskere goďaver murša the e romňi e Zereš phende: “Te hino o Mordekaj andral o Židoviko narodos, phenav tuke, kada hin mekča o agor oleske, so pes tuha ačhela, hoj na ňerineha (na zviťazineha) upral leste. Merkin pre tu, bo čačes na dopereha mištes.” ¹⁴Mek leha vakerenas, sar avle le kraľiskere sluhi, te lel le Haman ke kraľovna Ester pre hoscina.

O Haman hino potrestimen

¹O kraľis the o Haman sas pale pre hoscina ke kraľovna Ester. ²Pro dujto džives, sar pijenas e mol pre hoscina, o kraľis pes pale phučľa latar: “So prekal tu šaj kerav Ester? Ča phen mange a dava tuke dži jepaš mire kraľišagostar.”

³E kraľovna Ester odphenďa: “Ó, kraľina, te arakhľom o kamiben andre tire jakha a te tuke som pre dzeka, mangav tut vaš o miro dživipen the vaš o dživipen mire narodoske. Kada hin oda, so tutar me mangav. ⁴Bo samas bikende me the miro narodos, hoj amen te murdarden avri. Te majinďamas ča te el bikende sar otroka, na phenďomas ňič, hoj tuke te na kerav mek buter pharipen.”

⁵O kraľis pes la Esteratar phučľa: “Ko hin oda? Kaj hin oda, savo kamel ajso vareso te kerel?”

⁶“Oda ňeprijaťeľis hin kada nalačho Haman!” odphenďa leske e Ester.

Sar oda šunďa o Haman, parňiľa avri andro muj anglo kraľis the angle kraľovna. ⁷Akor o kraľis choľisaľiľa a ušťiľa pal oda than, kaj pijenas e mol, a geľa avri andre bar (zahrada) paš o palacis. O Haman andre odi dar ušťiľa a geľa ke kraľovna Ester te mangel la vaš peskero dživipen, bo dikhľa, hoj o kraľis les kamel imar te del te murdarel.

⁸Sar o kraľis avelas pale andral e bar le palacistar pre oda than, kaj sas e hoscina, akor ipen o Haman geľa te pašľol paš lakere pindre pre odi valenda, kaj e kraľovna Ester pašľolas, a mangelas la vaš peskero dživipen. Sar o kraľis dikhľa, so kerďa, phenďa leske: “Tu mek kames paš mande andre miro kher te pašľol la kraľovnaha?”

Sar phenďa o kraľis kada lav, o sluhi takoj garude le Hamanoske o muj. ⁹Avke jekh le eunuchendar, savo pes vičinelas Charbonas, phenďa le kraľiske: “Avri hin e kaštuňi umblaďi (šibeňica), so diňa imar anglal te kerel o Haman prekal o Židos Mordekaj, savo zachraňinďa le kraľis. Odi umblaďi ačhel paš o Hamanoskero kher a hin uči bišuduj (22) metri.”

Akor o kraľis phenďa: “Figinen le Haman upre!” ¹⁰On gele a figinde le Haman pre kaštuňi umblaďi, so diňa te kerel prekal o Mordekaj. Akor le kraľiskeri choľi preačhiľa.

Le kraľiskero zakonos prekal o Židi

¹Mek andre oda džives o kraľis Ahasver diňa la kraľovnake Esterake o kher le Hamanoskero, oleskero, savo kamľa te murdarel avri le Židen. Sar e kraľovna Ester paľis vakerelas le kraľiske, so hin lake o Mordekaj, ov sas vičimen anglo kraľis. ²Avke o kraľis iľa tele pal o vast e angrusi, so sas angloda le Hamanoste, a diňa le Mordekajiske. E kraľovna Ester ačhaďa le Mordekaj upral le Hamanoskero majetkos.

³E Ester pes pale mangelas angle le kraľiskere pindre, rovelas a mangelas les, hoj te na domukel oda, so kamľa te kerel o Agagitos Haman le Židenge. ⁴Akor o kraľis nacirdľa ke Ester pale peskero somnakuno žezlos a e Ester ušťiľa anglo kraľis.

⁵“Kraľina miro,” phenďa e Ester, “te tuke som šukar angle tire jakha a te tuke hin ada pre dzeka a mek man čačes dureder kames a te tuke gondoľines, hoj hin oda mištes, so vakerav, de te pisinel ľila, hoj oda, so diňa avri o Agagitos Haman, o čhavo le Hammedatoskero, pes te zaačhavel, hoj le Židen andral savore kraľiskere provinciji (kraji) te na murdaren avri. ⁶Sar šaj dikhav, kraľina, pre miro narodos the pre miri famelija, hoj len džan te murdarel? Sar šaj dikhav pre oda?”

⁷Avke o kraľis Ahasver phenďa la kraľovnake Esterake the le Mordekajiske: “Le Hamanoskero kher diňom la Esterake, bo les diňom te umblavel (te figinel) pre umblaďi (šibeňica) vaš oda, hoj kamľa te murdarel le Židen. ⁸Ale o zakonos, so ov diňa avri, pes na del te čerinel, bo me imar thoďom la angrusakero znakos pre oda ľil. Ale me šaj kerav oda, hoj tumenge akana domukava te del avri nevo zakonos. Keren avke, sar džanen prekal e zachrana tumare narodoske, a thoven upre miro znakos.”

⁹Avke pes ačhiľa, hoj andro bišutrito (23.) džives andro trito čhon Sivan o Mordekaj peske vičinďa le kraľiskere uradňiken, hoj te pisinel ľil prekal o Židi, vladara, guvernera the princi andro šel the bišuefta (127) provinciji la Indijatar dži ko Kuš. Sas pisimen prekal dojekh phuv the narodos andre lengeri čhib the pisišagos a the le Židenge lengera čhibaha the pisišagoha. ¹⁰O Mordekaj diňa oda džives te pisinel ola ľila andro Ahasveroskero nav a thoďa upre le kraľiskero znakos. Andral e kraľiskeri maštalňa diňa te rozľidžal le sluhenca pro igen siďarde graja ola ľila.

¹¹Andre oda ľil o kraľis domukľa le Židenge andral dojekh foros, hoj pes te zdžan jekhetane a te na den pes te murdarel. Te o slugaďa andral aver phuva abo narodos kamľahas len te murdarel, hin lenge domuklo savoren slugaďen lengere romňenca the čhavenca te murdarel, hoj ňiko lendar te na ačhel džido, a šaj peske len oda, so hin lengero. ¹²Andre jekh dešutrito (13.) džives the andro dešudujto (12.) čhon Adar sas lenge tiš oda domuklo te kerel andre savore provinciji le Kraľiskere le Ahasveroskere. ¹³Oda ľil majinďa te el avridino sar o zakonos prekal savore provinciji, hoj o Židi te en pririchtimen pes te marel peskere ňeprijaťeľenca, sar oda džives avela. ¹⁴O sluhi gele pro graja a siďarenas pro drom, avke sar lenge oda o kraľis phenďa. O zakonos sas avridino the andro foros Šušan.

O Židi radisaľon

¹⁵Sar o Mordekaj odgeľa, sas pre leste urde ajse gada, so urelas the o kraľis. Sas pre leste plašťos, so sas belavo the parno, a pro šero les sas bari somnakuňi koruna. O plašťos sas sido le pochtanestar the lole purpurostar. O manuša andral o foros Šušan radisaľonas. ¹⁶Le Židen sas smirom the bachtalo džives. Predživenas baro radišagos a všadzik lenge o nipi presikavenas e pačiv. ¹⁷Andre savore fori, phuva the všadzik, kaj pes dochudľa le kraľiskero lav the leskero zakonos, sas le Židen baro radišagos a kerde peske inepos the hoscini. But manuša andral aver narodi pes pridenas ko Židi, bo pes lendar daranas.

O Židi murdaren peskere ňeprijaťeľen

¹Andro dešudujto (12.) čhon Adar pro dešutrito (13.) džives, sar pes majinďa te kerel pal o zakonos, so sas avridino, peske o ňeprijaťeľa gondoľinenas, hoj ňerinena (zviťazinena) upral o Židi. Ale ačhiľa pes oda, so ňiko na užarelas, hoj le Židen sas bareder zor sar len. ²Andral dojekh provincija (krajos) le kraľiskeri le Ahasveroskeri pes savore Židi jekhetane zgele andre peskere fori, hoj pes te maren ole manušenca, save len kamenas te murdarel. Anglo Židi ňiko na obačhiľa, bo pre savore narodi avľa bari dar. ³Paľis savore princi, uradňika the guvernera andral savore provinciji ačhenas paš o Židi, bo avľa pre lende bari dar anglo Mordekaj. ⁴Le Mordekaj sas baro lav anglo kraľis a došunde pes pal leste andre dojekh provincija. Ov sas furt zoraleder.

⁵Akor o Židi marenas savore peskeren ňeprijaťeľen le šabľenca a mudarkerenas len avri, hoj ňiko lendar te na ačhel džido. Kerenas lenca, so ča kamenas. ⁶Ča andro baro foros Šušan o Židi murdarde pandž šel (500) muršen. ⁷Mule the o Paršandat, o Dalfon, o Aspatas, ⁸o Poratas, o Adalijas, o Aridatas, ⁹o Parmaštas, o Arisaj, o Aridaj the o Vajzatas. ¹⁰On sas o deš čhave le Hamanoskere, savo sas čhavo le Hammedatoskero, le Židengero ňeprijaťeľis. Ale o Židi na ile ňič olestar, so ačhiľa pal lende.

¹¹No mek oda džives pes o kraľis došunďa, keci manuša sas murdarde andro foros Šušan, ¹²a phenďa la kraľovnake Esterake: “Došunďom man, hoj andro foros Šušan o Židi murdarde pandž šel (500) muršen the le deše Hamanoskere čhaven. So kerde mek pre okla mire provinciji? Te hin tut mek vareso, hoj tuke te kerav, phen mange!”

¹³“Te tuke oda hin pre dzeka, kraľina,” odphenďa e Ester, “domuk le Židenge, hoj tajsa te keren oda, so kerde adadžives. O ťela le Hamanoskere čhavengere mi en figimen pre umblaďi (šibeňica).”

¹⁴Avke o kraľis phenďa, hoj oda te keren. A andro foros Šušan o kraľis diňa avri zakonos, hoj le Hamanoskere deše čhavengere ťela te figinen pre umblaďi. ¹⁵Pro dešuštarto (14.) džives andro čhon Adar pes pale zgele o Židi andro foros Šušan a murdarde trin šel (300) muršen. A avke sar angloda na ile ňič le barvaľipnastar, so ačhiľa pal lende.

¹⁶A mek andral aver provinciji o Židi pes jekhetane zdžanas, hoj pes te maren peskere ňeprijaťeľenca, hoj te el len smirom lendar. Murdarde eftavardeš the pandž ezera (75 000) manušen, ale na ile ňič le barvaľipnastar, so ačhiľa pal lende. ¹⁷Oda pes ačhiľa pro dešutrito (13.) džives andro čhon Adar, ale pro dešuštarto (14.) džives peske kerde hoscina. Oda džives oslavinenas sar baro inepos. ¹⁸No andro foros Šušan pro dešutrito (13.) the dešuštarto (14.) džives o Židi murdarenas peskere ňeprijaťeľen a pro dešupandžto (15.) džives pes zgele, hoj peske te keren inepos. Andre oda džives igen radisaľonas a sas len bari hoscina. ¹⁹Vašoda le Židenge, save dživen andro gava, hin o dešuštarto (14.) džives sar inepos, kaj peske jekh aver davkeren o dari.

O Inepos Purim

²⁰Paľis o Mordekaj pisinďa andre savoro, so pes ačhiľa, a diňa te bičhavel o ľila savore Židenge, save sas pašes the dur, andre savore provinciji le kraľiskere le Ahasveroskere. ²¹A phenďa lenge: “Sako berš mušinen te ľikerel o dešuštarto (14.) the dešupandžto (15.) džives andro čhon Adar sar inepos, ²²bo andre ola dživesa, sar sas tumen imar smirom peskere ňeprijaťeľendar, pes čerinďa tumari žaľa pro radišagos a o roviben pro bachtalo džives. Avke ľikeren peske ola dživesa sar inepos a jekhetane maškar peste davkeren o chaben a le čoren o dari.”

²³Avke o Židi oda priile a chudle te kerel, sar lenge oda pisinďa o Mordekaj, ²⁴bo o Agagitos Haman, o čhavo le Hammedatoskero, o ňeprijaťeľis savore Židengero, rodelas, sar te murdarel le Židen. Ov čhiďa o losi “o purim”, pre savo džives len te murdarel. ²⁵Ale sar o kraľis pes dodžanľa, hoj o Haman kamelas te murdarel le Židen, diňa le ľileha te pisinel, hoj oda te visarel pre leste, a avke les the leskere čhaven diňa te figinel pre umblaďi. ²⁶A vašoda pes vičinel oda inepos Purim pal o Hebrejiko lav “pur”. Vaš savoro, so pes ačhiľa, the vaš oda, so pisinďa o Mordekaj andro ľil, ²⁷o Židi peske ile kala duj dživesa sar inepos. On, lengere potomki the ola, save pes ke lende priden, les ľikeren furt sako berš andre oda časos avke, sar sas pisimen andro ľil. ²⁸Kala duj dživesa peske mušinen te leperel a te doľikerel sako berš savore Židovike fameliji andre dojekh pokoleňje, andre dojekh phuv the andre dojekh foros. Kala dživesa o Židi mušinen te oslavinel o Purim pro furt a lengere potomki mušinen peske furt pre lende te leperel.

²⁹Paľis e kraľovna Ester, e čhaj le Abichajiloskeri, pisinelas dujto ľil jekhetane le Mordekajoha pal o Inepos Purim, hoj pes te doľikerel pro furt. ³⁰Ola ľila rozbičhaďa savore Židenge andro šel the bišuefta (127) kraľiskere provinciji. Andro ľila sas pisimen: “Mi el maškar tumende o smirom the o čačipen. ³¹Me, e kraľovna Ester, the o Mordekaj dav kada Inepos Purim, hoj pes te doľikerel pro furt; andre oda džives, so sas imar avridino, a mušinen les tumen the tumari caľi famelija, o čhave the tumare potomki, te doľikeren a te ačhen andre oda džives andro postos zorale rovibnaha.” ³²Oda zakonos pal o Inepos Purim sas pisimen andro zvitkos, avke sar prikazinďa e Ester.

Le Mordekajiskeri slava

¹O kraľis Ahasver diňa avri, hoj dojekh manuš andral savore phuva the ostrovi leske mušinen te del o daňe. ²Savore kraľiskere bare the lačhe skutki, pal o baripen le Mordekajiskero the pal oda, sar les paľis upre hazdňa, sas pisimen andro kroniki le Medske the Perzike kraľenge. ³Oda Židos Mordekaj sas dujto pal o kraľis Ahasver, sas les baro lav anglo Židi a angle lengere jakha sas igen baro, bo kerelas savoro prekal oda, hoj te en andro smirom, a privakerelas pes vaš lende.