2. KRONIKENGERO

O Dujto Kronikengero Zvitkos

O Šalamun mangel o goďaveripen

¹O Šalamun, le Davidoskero čhavo, imar zorales ľikerelas o kraľišagos andro vasta. O RAJ, leskero Del, les igen hazdňa upre a sas leha.

²O Šalamun vičinďa calo Izrael: le veľiťeľen upral o ezera the upral o šel slugaďa, le sudcen, savore vodcen andral calo Izrael the le fajtakere vodcen ³a geľa savorenca pro učo than andro Gibeon. Bo ode sas le Devleskero Sentno Stanos, so kerďa pre pušťa o Mojžiš, o služobňikos le RAJESKERO. ⁴Ale o David imar diňa le Devleskeri Zmluvakeri Archa te preľidžal andral o Kirjat-Jearim andro Jeruzalem, bo ode prekal late kerďa o stanos. ⁵O brondzuno oltaris, so kerďa o Becaleel, le Urihoskero čhavo, saveske sas papus o Chur, sas angle RAJESKERO Sentno Stanos paš o Gibeon. Ode o Šalamun the savore manuša lašarenas le RAJES ⁶a obetinďa pro brondzuno oltaris ezeros džvirinen anglo RAJ. O oltaris sas anglo Sentno Stanos.

⁷Odi rat o Del pes sikaďa le Šalamunoske andro suno a phenďa: “Phen, so tut majinav te del!”

⁸Ov odphenďa le Devleske: “Mire dadeske le Davidoske presikaďal baro jileskeriben a ačhaďal man vaš o kraľis pal leste. ⁹RAJEJA, Devla, akana mi ačhel pes oda, so phenďal mire dadeske le Davidoske. Tu man thoďal kraľiske upral kala manuša, save hine ajci but sar o prachos pre phuv. ¹⁰Vašoda de man goďaveripen the prindžaripen, hoj te džanav, sar te ľidžal kale manušen. Bo ko šaj ľidžal kada tiro baro narodos?”

¹¹Pre oda leske o Del odphenďa: “Vašoda, hoj kada kames a na mangľal tuke o barvaľipen, aňi o pokladi, aňi e pačiv, aňi baro dživipen, aňi o meriben tire ňeprijaťeľengero, ale o goďaveripen the prindžaripen, hoj te ľidžas mire manušen, upral save tut ačhaďom kraľiske, ¹²dava tut o goďaveripen the prindžaripen, hoj te ľidžas le manušen. Dava tut mek o barvaľipen, the pokladi the ajsi pačiv, so na sas le kraľen angle tu a na ela aňi olen, save ena pal tu.”

¹³Paľis o Šalamun pes visarďa pale andro Jeruzalem pal oda učo than, kaj sas o Sentno Stanos paš o Gibeon a kraľinelas andro Izrael.

Le Šalamunoskeri zor the barvaľipen

¹⁴Paľis o kraľis diňa te anel o maribnaskere verdana the le muršen pro graja. Sas les 1 400 maribnaskere verdana a 12 000 graja, saven ľikerelas andro Jeruzalem the aver fori. ¹⁵Sar sas kraľis o Šalamun, o rup the o somnakaj andro Jeruzalem sas ajci but sar o bara a cedroskere kašta sar o dzive figovňiki, so baron pro brehi. ¹⁶O graja prekal o Šalamun pes anelas andral o Egipt the andral e phuv Kuj, kaj le kraľiskere manuša len cinenas vaš ajci, keci monas. ¹⁷Andral o Egipt cinenas o maribnaskero verdan vaš šov šel (600) rupune a o graj vaš šel the penda (150) rupune. Avke on odarik len anenas the prekal savore Chetitanengere the Aramejike kraľa.

O Šalamun pririchtinel o veci pro Chramos

¹⁸O Šalamun prikazinďa, hoj te ačhaven o Chramos, kaj te lašaren le RAJES, a peske o palacis.

¹Ačhaďa 70 000 muršen, hoj te hordinen o veci the 80 000 muršen, save kerenas le barenca andro verchi, a kidňa avri 3 600 muršen, hoj pre lende te merkinen.

²O Šalamun diňa te phenel le kraľiske Chiramoske andral o Tir:

“Bičhav mange o cedroskere kašta, avke sar kerďal mire dadeske le Davidoske, hoj peske te ačhavav o palacis. ³Bo kamav te ačhavel o Chramos pre pačiv le RAJESKE, mire Devleske. Oda than ela sentno, bo ode pes anglal leste labarela o voňava obeti a furt pes thovena o sentne mare. Anela pes ode o labarde obeti tosara the rači, pro Šabbat, pro inepos le Neve Čhoneskero the pre aver inepi le RAJESKERE, amare Devleskere. Ada pes kerela furt andro Izrael, bo avke o RAJ prikazinďa.

⁴O Chramos, so leske kamav te ačhavel, mušinel te el igen baro, bo amaro Del hino bareder sar savore devla. ⁵Ko leske šaj ačhavel Chramos? Bo o ňebos – he, the o nekučeder ňebos – prekal leste hino cikno! Jekh, so šaj kerav hin ada, hoj le Devleske ačhavava Chramos, kaj leske anaha obeti.

⁶Avke bičhav mange varesave muršes, savo džanel te kerel le somnakaha, rupoha, brondzoha, trasteha, the la fijalova, ľoľa the purpurova vlnaha, a te randel avri obrazki. Ov kerela e buči andre Judsko the Jeruzalem jekhetane ole manušenca, saven kidňa avri miro dad o David.

⁷Bičhav mange the andral o Libanon cedroskere, ciprusoskere the algumoskere kašta. Bo džanav, hoj tire sluhi achaľon te oprikerel o kašta. Mire sluhi kerena paš tire murša, ⁸hoj mange te pririchtinen but kašta, bo o Chramos, so džav te ačhavel, mušinel te el baro the šukar. ⁹Tire sluhenge, save čhingeren o kašta, bičhavav pro chaben 2 000 toni žužoďiv, 2 000 toni jačmeňis, 400 000 ľitri mol the 400 000 ľitri olivovo olejos.”

¹⁰O kraľis Chiram odphenďa leske le ľileha:

“O RAJ kamel peskere manušen, vašoda tut ačhaďa kraľiske upral lende. ¹¹Lašarav le RAJES, le Izraeloskere Devles, savo stvorinďa o ňebos the e phuv! Bo diňa le kraľis David goďaver čhas, savo achaľol a džanel sar te ačhavel le RAJESKE o Chramos the peske o palacis.

¹²Bičhavav ke tu le Churam-Abi, savo hino goďaver majstros a achaľol la bučake. ¹³Leskeri daj hiňi andral o Izraeliko kmeňos Dan a leskero dad andral o Tir. Ov achaľol te kerel e buči le somnakaha, rupoha, brondzoha, trasteha, bareha, kašteha, le lole, fijalove the belave pochtaneha the sane pochtaneha. Šaj čhingerel avri savoro, so leske pheneha. Mi kerel e buči jekhetane le manušenca, saven kidňa avri miro raj o David – tiro dad.

¹⁴Akana bičhav mire sluhenge o žužoďiv (e pšeňica), jačmeňis, olejos the e mol, avke sar phenďal. ¹⁵Amen pale čhingeraha andro Libanon ajci kašta, keci kampela. Ola kašta ena sphandle jekhetane ke peste a bičhavaha len pal o moros tele andre Joppa. Paľis odarik len šaj les andro Jeruzalem.”

¹⁶O Šalamun zgenďa savore cudzincen, save bešenas andro Izrael, avke sar angloda kerďa leskero dad o David. Arakhľa ode 153 600 muršen. ¹⁷Lendar kidňa avri 70 000 muršen, save hordinenas o veci, 80 000 muršen, save kerenas le barenca andro verchi, a 3 600 muršen, hoj pre lende te merkinen.

O Chramos chuden te ačhavel

¹O Šalamun chudľa te ačhavel le RAJESKERO Chramos andro Jeruzalem pro verchos Morija, kaj pes sikaďa o RAJ leskere dadeske le Davidoske. Oda than o David diňa: o humnos, so cinďa le Ornanostar, savo sas Jebusejis. ²Chudľa les te ačhavel, sar imar kraľinelas štarto berš, dujto čhon the dujto džives.

³O Chramos, so o Šalamun ačhavelas, sas džinďardo bišuefta (27) metri a buchlo eňa metri. ⁴E angluňi veranda sas ajsi buchľi sar o Chramos a uči eňa metri3,4 E Hebrejiko čhib: penda the štar (54) metri . Andral sas obthoďi le žuže somnakaha. ⁵O baro than andro Chramos obthoďa le cedroskere kašteha, so obcirdľa le somnakaha a pre oda somnakaj šukares kerďa o palmi the lanci. ⁶O Chramos andral obthoďa le dragane barenca a o somnakaj ande andral e phuv Parvajim. ⁷Le somnakaha obcirdľa o fali, o kašta pro stropos, o prahi, o zarubňi the o vudar a pro fali diňa te randel avri le cheruben.

⁸Paľis kerďa o andruno than, so pes vičinelas o Neksentneder Than. Sas eňa metri džinďardo the eňa metri buchlo a obthoďa les biš (20) tonenca somnakaha. ⁹O somnakune lecegi važinenas buter sar jepaš kilos. The o uprune thana obcirdľa le somnakaha.

¹⁰Andro Neksentneder Than kerďa duje cheruben a obcirdľa len le somnakaha. ^11-13Ola cherubi ačhenas le mujeha ko vudar. Dojekhes sas duj bare kridli a dojekh kridlos sas džinďardo 2,2 metri. Lengere kridli sas rozcirdle avke, hoj o kridlos jekhe cheruboskero pes chudelas jekha falatar a o kridlos le dujtoneskero pes chudelas avra falatar. Peskere dujte kridlenca pes chudenas jekh avrestar maškaral. Lengere rozcirdle kridli sas jekhetane eňa metri.

¹⁴O pochtan andro Chramos anglo Neksentneder Than kerďa le belave, lole the fijalove pochtanestar a diňa upre te sivel le cheruben.

O duj brondzune slupi

¹⁵Anglo Chramos diňa te ačhavel duj slupi, so sas jekhetane uče buter sar 15 metri, a pre lengero agor o brondzune kriti, so sas uče 2,2 metri. ¹⁶O kriti upral o slupi sas šukares obthode le prephandle lancenca. Kerďa the šel (100) granatoskere phaba a thoďa len pro lanci. ¹⁷Ola duj slupi ačhaďa anglo Chramos. Oleske pro juhos diňa nav Jachin a dujtoneske pro severos Boaz.

O veci andro Chramos

¹O Šalamun mek kerďa le brondzostar o oltaris 9 metri buchlo a 4,4 metri učo ²the igen bari okruhlo nadrža. E nadrža jekhe agorestar ke aver merinďa 4,4 metri, sas uči 2,2 metri a lakero obvodos sas 13,2 metri. ³Upre pašal calo avruno agor sas kerde cikne biki andro duj šori. Pro dojekh 44 centimetri sas deš biki, save sas kerde jekhetane la nadržaha, sar la kerenas le brondzostar.

⁴E nadrža sas thoďi pro dešuduj (12) brondzune biki. Trin biki dikhenas pro severos, trin pro zapados, trin pro juhos a trin pro vichodos. E nadrža sas thoďi pre lende a lengere buľa sas maškaral. ⁵La nadržakeri sera sas thuľi vaj 7,5 centimetri a lakero agor dičholas avri sar e phundraďi kvitka ľaľija. Rešľolas andre vaj 60 000 ľitri paňi.

⁶Kerďa the deš nadobi. Pandž thoďa pro juhos a pandž pro severos. Andre obthovenas (omorenas) o kotora le džvirinendar, so obetinenas sar labarde obeti. E bari nadrža sas prekal o rašaja, hoj pes andre te obthoven (omoren).

⁷A kerďa the deš somnakune momeľara, ajse sar o Šalamun prikazinďa, a thoďa len andro Chramos, pandž pro juhos a pandž pro severos.

⁸Kerďa mek deš skaminda a thoďa len andro Chramos: pandž pro juhos a pandž pro severos. Kerďa the šel somnakune čare.

⁹Diňa te ačhavel e andruňi dvora prekal o rašaja the e bari dvora prekal okla manuša. Kerďa o vudara la dvorakere, so obcirdňa le brondzoha. ¹⁰E bari nadrža thoďa paš o chramoskero rohos pre juhovichodno sera.

¹¹O Chiram kerďa the pira, lopati the čare. Avke dokerďa e buči, so kerďa prekal o Šalamun pre le RAJESKERO Chramos:

¹²o duj slupi;

o uprune kriti le brondzostar pro slupi;

o lanci, savenca šukares obthovenas o kriti;

¹³o štar šel (400) granatoskere phaba le brondzostar, so sas pro duj prekhude (prephandle) lanci;

¹⁴o deš verdanora le nadobenca;

¹⁵e igen bari nadrža a tel late dešuduje biken;

¹⁶o čare, o lopati, o vidli the savore aver veci.

Oda savoro kerďa o Chiram le žuže brondzostar le Šalamunoske prekal le RAJESKERO Chramos. ¹⁷O Šalamun oda diňa te kerel andro čhikakere formi maškar o gava Sukkot the Caretan4,17 Abo: Cereda andre Jordaňiko dolina. ¹⁸Savore kala veci, so o Šalamun kerďa le brondzostar, sas ajci but, hoj o brondzos imar na diňa te važinel.

¹⁹Ov diňa te kerel andre le RAJESKERO Chramos the kala veci le žuže somnakastar:

o somnakuno oltaris;

o skaminda, pre save pes thovelas o sentne mare;

²⁰o momeľara lengere lampenca, hoj te labon anglo Neksentneder Than;

²¹o kvitki, o lampi, o silava;

²²o čhura, o čare, o kuča the o lopatki;

o vudara andro Neksentneder Than the andro Chramos sas obcirdle le somnakaha.

¹Sar imar dokerďa o Šalamun savore buča pre le RAJESKERO Chramos, ľigenďa andre o sentne dari peskere dadeskere le Davidoskere. O rup, o somnakaj the savore veci thoďa paš o barvaľipen andre le Devleskero Chramos.

E Archa pes anel andro Chramos

²Paľis o Šalamun zvičinďa andro Jeruzalem savoren kmeňoskere the fajtakere vodcen, hoj te preľidžan le RAJESKERI Zmluvakeri Archa andral o Foros le Davidoskero, andral o Sion. ³Avke pes zgele savore murša andral o Izrael paš o kraľis, sar sas o inepos andro eftato čhon.

⁴Sar sas imar zgele savore Izraelike vodci, o Leviti hazdle upre e Archa ⁵a ľidžanas la andro Chramos. O rašaja the o Leviti ľidžanas o Sentno Stanos the savore sentne veci, so sas andro Stanos. ⁶O kraľis Šalamun the savore Izraelike manuša, save pes zgele ke leste angle Archa, dine ajci but bakren the dobitkos, hoj pes aňi na delas te zgenel.

⁷Paľis o rašaja ľigende le RAJESKERI Zmluvakeri Archa pre lakero than andro Chramos, andro Neksentneder Than a thode la tel o kridli le cherubengere. ⁸Lengere kridli sas rozcirdle upral oda than kaj sas thoďi e Archa a garuvenas la the lakere dručki. ⁹O dručki sas ajse džinďarde, hoj lengere agora dičholas andral o Sentno Than, ale avral len na dičholas. Ode hine dži adadžives. ¹⁰Andre Archa sas ča o duj barune tabli, so ode thoďa o Mojžiš akor, sar o RAJ phandľa e zmluva le Izraelitenca pro verchos Choreb5,10 Abo: Sinaj, sar avle avri andral o Egipt.

Le RAJESKERI slava

¹¹Paľis o rašaja gele avri andral o Sentno Than. Savore rašaj, save ode sas, pes obžužarde andre služba, či sas pre lende o šoros abo na. ¹²Savore Leviti, save giľavenas – o Asaf, Heman the Jedutun lengere čhavenca the pašutnenca – ačhenas pre vichodno sera le oltaristar. Sas urde andro loko pochtan a bašavenas pro cimbali, harfi the citari a šel the biš (120) rašaja trubinenas. ¹³Ola, save trubinenas the ola, save giľavenas, jekhetane lašarenas le RAJES sar jekh jilo le bašavibnaha the giľavipnaha:

“Ov hino lačho;

leskero kamiben ľikerel pro furt.”

Andre oda e chmara pherarďa calo Chramos le RAJESKERO. ¹⁴Prekal odi chmara o rašaja našťi kerde peskeri buči, bo le RAJESKERI slava pherarďa calo Chramos le Devleskero.

Le Šalamunoskeri modľitba

¹Akor o Šalamun phenďa:

“O RAJ phenďa,

hoj kamel te bešel andre kaľi chmara.

²Akana ačhaďom prekal tu baro the šukar Chramos,

o than, kaj šaj bešes pro furt.”

³Paľis o Šalamun pes visarďa ke savore Izraeliti, save ode ačhenas a požehňinďa len. ⁴A phenďa:

“Mi el lašardo o RAJ, o Del le Izraeloskero, savo doľikerďa peskero lav, so diňa mire dades le David, sar leske phenďa: ⁵‘Akorestar, sar iľom avri mire manušen le Izraeliten andral o Egipt, na kidňom mange avri ňisavo foros andre Izraeliko phuv, kaj mange te keren o Chramos, andre savo uľahas lašardo miro nav. Aňi na kidňom mange avri ňisaves vodcas, hoj te el upral mire Izraelike manuša.’ ⁶Ale akana kidňom mange avri o foros Jeruzalem, hoj te avav ode lašardo. A kidňom mange avri le David, hoj te ľidžal mire Izraelike manušen.

⁷Imar mire dadeske le Davidoske sas andro jilo, hoj te ačhavel o Chramos le RAJESKE, le Izraeloskere Devleske. ⁸Ale o RAJ phenďa mire dadeske: ‘Mištes, hoj kames te ačhavel o Chramos prekal ma. ⁹Ča oda Chramos na ačhaveha tu, ale tiro čhavo, savo ela tutar. Ov ačhavela o Chramos prekal ma.’

¹⁰O RAJ doľikerďa oda, so phenďa. Me ačhiľom kraľis pal miro dad o David a bešľom pro Izraeliko tronos, avke sar phenďa o RAJ. Ačhaďom the o Chramos prekal o RAJ, le Izraeloskero Del. ¹¹Andro Chramos thoďom the e Archa, andre savi hiňi e zmluva, savi o RAJ phandľa le Izraelitenca.”

Le Šalamunoskeri modľitba

¹²Paľis o kraľis ačhelas upre anglo le RAJESKERO oltaris the angle savore manuša, save ode sas zgele a hazdňa o vasta. ¹³No o Šalamun angloda kerďa le brondzostar javiskos, so sas džinďardo the buchlo 2,2 metri a učo 1,3 metros a thoďa les pro maškar pre avruňi dvora. Sar ačhelas pre oda javiskos, banďiľa tele anglo savore Izraeliti a hazdňa o vasta ko ňebos. ¹⁴Phenďa:

“RAJEJA, Devla le Izraeloskero! Nane aver Del, sar sal tu – aňi pro ňebos, aňi pre phuv. Tu doľikeres e zmluva a sal lačhejileskero ke peskere služobňika, save džan pal tu cale jileha. ¹⁵Tu doľikerďal tiro lav, savo diňal mire dades, le David; tu vakerďal peskere mujeha a kerďal oda peskere vastenca, hoj adadžives dojekh lav imar pes ačhiľa.

¹⁶Ale akana, ó, RAJEJA, Devla le Izraeloskero, doľiker the oda lav, so diňal tire služobňikos le David, mire dades, sar leske phenďal: ‘Furt ela vareko tire potomkendar pro tronos le Izraeloskero, te tire čhave mange ena pačivale a merkinena pre oda, hoj te šunen a te dživen pal miro zakonos avke sar tu.’ ¹⁷Akana mangav tut, ó, RAJEJA, Devla le Izraeloskero, mi ačhel pes avke sar phenďal tire služobňikoske, le Davidoske.

¹⁸Ale šaj o Del čačes bešel pre phuv le manušenca? Se aňi o ňebos – aňi o nekučeder ňebos – nane prekal tut dos baro a na mek kada Chramos, so tuke ačhaďom! ¹⁹Mangav tut, RAJEJA, Devla miro, šun avri e modľitba tire služobňikoskeri a presikav leske o jileskeriben! Ker avke, sar tutar mangel. ²⁰Tire jakha mi dikhen rat-džives pre kada Chramos, pal savo phenďal, hoj ode ela tiro nav lašardo. Šun avri e modľitba tire služobňikoskeri, te pes visarel pre kada than a modľinel pes ke tu.

²¹Mangav tut, šun avri o mangipen tire služobňikoskero the le Izraelitengero, akor sar modľinena pes ke tu visarde ke kada than. Šun len avri andral o ňebos, odarik, kaj bešes, a sar len šuneha, odmuk lenge.

²²Te vareko kerela vareso nalačho avreske a mušinela te avel andro Chramos te lel vera angle tiro oltaris, ²³tu oda šun andral o ňebos a rozsudzin maškar lende. Oles, ko ela vinovato, mar avke, sar peske zasogaľinel (zaslužinel). A vaš o čačipnaskero zaačh tut a ker leha pal leskero spravodľišagos.

²⁴Sar o ňeprijaťeľa ňerinena (zviťazinena) upral tire Izraelike manuša, bo kerde binos angle tu a te pes visarena pale ke tu a lašarena tiro nav, te pes modľinena a mangena tut andre kada Chramos, ²⁵šun len avri andral o ňebos, odmuk tire manušenge o bini a an len pale andre phuv, savi diňal lenge the lengere dadenge.

²⁶Sar phandes o ňebos a zaačhaves o brišind, vašoda, hoj tire manuša kerde binos anglal tu a te pes modľinena ke kada than, lašarena tiro nav a visarena pes le binostar, bo len dukhaďal, ²⁷šun len avri andral o ňebos a odmuk o bini le Izraelitenge, tire služobňikenge. Sikav len, sar te džal pal tiro drom, a de o brišind andre tiri phuv, savi diňal sar ďeďictvos tire manušenge.

²⁸Te ela andre phuv bokh the o nasvaľiben, abo te ela pro maľi o grajora the o kirme, abo te o uľipen kirňola, abo te o ňeprijaťeľa džana pre lengere fori, abo te ela chocsavo pharipen vaj o nasvaľiben maškar lende, ²⁹šun avri dojekh modľitba the mangipen – či pes mangela ke tu jekh dženo vaj calo Izraeliko narodos. A te vareko ela andre pharipen the andro dukha a nacirdela peskere vasta ke kada Chramos, ³⁰šun les avri andral o ňebos, kaj bešes, a odmuk lenge! Ker sakoneha pal oda, sar dživelas, se tu korkoro džanes o jile savore manušengere. ³¹Avke pes tutar darana a phirena pal tire droma, medik dživena andre kadi phuv, savi diňal amare dadenge.

³²No, te o cudzincos, savo nane andral o Izrael, avela dural andral aver phuv, bo šunďa, savo baro a zoralo sal, the save bare veci keres, a te modľinela pes ke kada Chramos: ³³Šun avri leskero mangipen andral o ňebos, kaj bešes, a ker leske avke, sar tutar mangela, hoj savore narodi pre phuv tut te sprindžaren a te daran tutar, avke sar the tire manuša, o Izraeliti. Paľis the on džanena, hoj kada Chramos, so ačhaďom, hino prekal tiro nav.

³⁴Sar džana tire manuša le dromeha, saveha len bičhaveha pro mariben pre peskere ňeprijaťeľa, a ena visarde ke oda foros, so kidňal avri, the ko Chramos, so ačhaďom pre pačiv tire naveske, hoj pes te modľinen: ³⁵Šun avri lengere modľitbi the mangipena andral o ňebos a zaačh tut vaš lende.

³⁶A te tire manuša angle tu kerena binos – bo nane manuš, savo na kerel binos – a tu pre lende aveha choľamen a deha len avri lengere ňeprijaťeľenge, hoj len te odľigenen sar zaphandlen andre aver phuv, či pašes abo dur; ³⁷a te andre odi phuv, kaj ena odľigende, peske pridžanena, hoj kerde binos a te pes visarena ke tu a te mangena tut vaš o jileskeriben a phenena: ‘Kerďam binos a sam vinovate, bo kerďam nalačhipen’ ³⁸a te pes visarena ke tu cale peskere jileha the dušaha andre odi phuv, kaj len odľigende a zaphandle, a te tut mangena, sar ena visarde ke peskeri phuv, so diňal lengere dadenge, the ko foros, so peske kidňa avri, the ko Chramos, so ačhaďom prekal tiro nav: ³⁹Šun avri lengere modľitbi the mangipena andral o ňebos, kaj bešes, a zaačh tut vaš lenge. A odmuk tire manušenge, save kerde bini angle tu.

⁴⁰Akana, Devla miro,

dikh pre amende

a šun e modľitba,

so džal ke tu pal kada than.

⁴¹Akana, RAJEJA, Devla,

av te odpočovinel andre kada Chramos,

tu the tiri Archa, so sikavel tiri zor.

Ó, RAJEJA, Devla,

o spaseňje mi el o ruchos tire rašajenge,

tire sentne mi radisaľon tire lačhipnastar.

⁴²Ó, RAJEJA, Devla,

ma odvisar tut tire pomakhle kraľistar!

Leper tuke pre tiro jileskeriben,

so presikaďal tire služobňikoske le Davidoske!”

O Šalamun sentňarel o Chramos

¹Sar pes o Šalamun preačhiľa te modľinel, avľa e jag andral o ňebos a labarďa o obeti, save sas ode thode a le RAJESKERI slava pherarďa o Chramos. ²O rašaja našťi gele andre le RAJESKERO Chramos, bo leskeri slava pherarďa calo Chramos. ³Sar savore Izraeliti dikhle e jag andral o ňebos the le RAJESKERI slava, pele le mujeha dži pre phuv, banďonas anglo RAJ, lašarenas les a paľikerenas:

“O RAJ hino lačho;

a leskero baro kamiben ľikerel pro furt.”

⁴Paľis o Šalamun the savore manuša anenas anglo RAJ o obeti. ⁵O Šalamun diňa pre obeta le RAJESKE 22 000 gurumňen the 120 000 bakren. Avke o Šalamun the savore manuša sentňarde o Chramos le Devleskero. ⁶O rašaja ačhenas pre peskere thana the o Leviti ačhenas le sersamoha, savo diňa te kerel o kraľis David prekal o lašariben le RAJESKERO. A kecivar lenge o David prikazinelas, giľavenas: “Leskero jileskeriben the kamiben ľikerel pro furt.” Sar o rašaja pre aver sera trubinenas, savore Izraeliti ačhenas.

⁷Akor o Šalamun sentňarďa o maškaruno than pre dvora anglo Chramos. Ode anenas o labarde obeti the thule kotora la smiromoskera obetendar, vašoda bo o brondzuno oltaris, so kerďa o Šalamun, sas prekal savore kala obeti cikno.

⁸Paľis o Šalamun the savore Izraeliti oslavinenas o Inepos le Stankengero efta džives. Avle ode igen but manuša khatar o Lebo-Chamat pal o severos dži paš o paňi Egipt pro juhos. ⁹Sentňarenas efta dživesa o oltaris a the o Inepos ľikerelas efta dživesa. Andro ochtoto džives pes savore zgele. ¹⁰O Šalamun premukľa le manušen khere andro bišutrito (23) džives, andro eftato čhon. On džanas khere bare radišagoha vaš savoro lačhipen, savo o RAJ presikaďa le Davidoske, le Šalamunoske the le Izraelitenge.

O RAJ odphenel le Šalamunoske pre modľitba

¹¹Sar o Šalamun dokerďa le RAJESKERO Chramos, peskero palacis a savoro, so kamľa andre te kerel, ¹²sikaďa pes leske o RAJ rači andro suno a phenďa leske:

“Šunďom avri tiri modľitba a kidňom mange avri kada Chramos, hoj mange andre te anen o obeti.

¹³A te phandava o ňebos a zaačhava o brišind; te phenava le grajorenge, hoj te chan o uľipen pal e phuv a te domukava pre mire manuša o nasvaľipen ¹⁴a te akor mire manuša pes pokorinena, mangena pale ke ma a odvisarena pes le binendar, me len šunava avri andral o ňebos. Odmukava lenge o bini a lengeri phuv pale sasťarava avri. ¹⁵Mire jakha ena visarde pre kada Chramos, mire kana ena phundrade a odphenava pre dojekh modľitba, savi avela ke ma pal kada than. ¹⁶Bo kidňom mange avri kada Chramos a sentňarďom les, hoj miro nav andre te lašaren pro furt. Dikhava pre leste, bo miro jilo ela ode furt.

¹⁷Te phireha angle ma pačivalones, avke sar tiro dad o David a te doľikereha mire zakoni the prikazaňja a te kereha savoro, so tuke phenďom, ¹⁸me doľikerava o lav, so phenďom tire dadeske le Davidoske: ‘Furt ela vareko andral tiro potomstvos pro Izraeliko tronos.’

¹⁹Ale te pes mandar odvisarena a na doľikerena mire zakoni the prikazaňja, save tumen diňom, a džana te služinel avre devlenge a lašarena len, ²⁰me tumen khosava tele pal miri phuv, so tumenge diňom. The kada Chramos, so mange kidňom avri, hoj ode te avav lašardo, odčhivava mandar het a paľis ela dojekhe narodoske pro pheras the pro asaben. ²¹A dojekh, ko odarik predžala, pes čudaľinela a phenela: ‘Kada Chramos sas ajso šukar! Soske oda o RAJ kerďa kala phuvake the kale Chramoske?’ ²²Odphenela pes lenge: ‘Bo omukle le RAJES, peskere Devles, savo iľa avri lengere daden andral o Egipt a chudle te lašarel a te služinel avre devlenge. Vašoda o RAJ pre lende domukľa kadi bibach.’ ”

Aver buči, so kerďa o Šalamun

¹Le Šalamunoske ľikerelas biš berš, medik na dokerďa o Chramos le RAJESKERO the peskero palacis. ²Paloda oprikerďa o fori, so leske diňa o Chiram, a bičhaďa le Izraeliten andre te bešel. ³Paľis o Šalamun geľa pro mariben andro foros Chamat-Coba a zaiľa les. ⁴Ačhaďa o foros Tadmor pre pušťa a andro Chamat savore fori, kaj odthovkerenas o chaben. ⁵Paľis oprikerďa o foroskere muri, brani the zavori andro fori Upruno Bet-Choron the Teluno Bet-Choron, ⁶Baalat the savore fori, kaj odthovkerenas o chaben, the savore fori, kaj ľikerelas peskere grajen the o verdana. Ačhaďa savoro, so kamľa andro Jeruzalem, Libanon the všadzik andre peskero kraľišagos.

^7-8O Šalamun ispidňa andre buči savore Kanaančanengere potomken, saven o Izraeliti na murdarde, sar zaile lengeri phuv. Sas oda o Chetitana, o Amoreja, o Perizeja, o Chivija the o Jebuseja, save hine dži adadžives lengere otroka. ⁹Ale le Izraeliten na ispidelas andre odi buči, bo on leske služinenas sar slugaďa, veľiťeľa upral e armada, upral o verdana the sar murša pro graja. ¹⁰Le Šalamun mek sas 250 veľiťeľa, save dodikhenas pro robotňika.

¹¹La Faraonoskera čha o Šalamun odľigenďa andral o Foros le Davidoskero andro palacis, so prekal late ačhaďa. Phenďa peske: “Miri romňi našťi bešel andro palacis le Izraelike kraľiskero le Davidoskero, bo oda hine sentne thana, kaj sas le RAJESKERI Archa.”

¹²Akor o Šalamun obetinelas le RAJESKE o labarde obeti pro oltaris, so ačhaďa avri pre dvora anglo Chramos. ¹³Obetinelas avke, sar o Mojžiš prikazinďa: pro Šabbat, pro Inepos le Neve Čhoneskero, the pro trin bare beršeskere inepi – o Inepos pal o Mare Bi o Drožďi, o Inepos le Kurkengero the o Inepos le Stankengero. ¹⁴O Šalamun kerďa avke, sar phenďa leskero dad o David. Ačhaďa andre služba partiji rašajen, hoj te keren e služba andro Chramos the le Leviten, hoj te ľidžan o chvali a te pomožinen le rašajenge andre lengeri sakodživeseskeri buči. A mek ačhaďa the stražňiken andro partiji paš dojekh brana, bo avke oda prikazinďa le Devleskero služobňikos o David. ¹⁵On sa doľikerde avke, sar prikazinďa o kraľis pal o rašaja, Leviti the skladi.

¹⁶O Šalamun dokerďa caľi buči pro Chramos akorestar, sar chudľa te kerel o zakladi. Avke le RAJESKERO Chramos sas dokerdo.

¹⁷Paľis o Šalamun geľa andro Ecjon-Geber the Elat paš o moroskero brehos, andro Edom. ¹⁸O Chiram leske bičhaďa loďi, so ľidžanas leskere veľiťeľa the namorňika, save mištes prindžarenas o moros. On jekhetane le Šalamunoskere muršenca gele andro Ofir a ande odarik le Šalamunoske dešupandž (15) toni somnakaj.

E kraľovna andral e Šeba ko Šalamun

¹Sar pes e kraľovna andral e Šeba došunďa pal e Šalamunoskeri slava, avľa andro Jeruzalem, bo kamľa lestar te phučel phare veci, hoj les te probaľinel (skušinel). Avľa igen but manušenca the le ťavenca, pre save anelas voňava oleja, koreňje, but somnakaj the o dragane bara. Sar doavľa ko Šalamun, vakerelas leha pal savoro, so la sas pro jilo. ²O Šalamun lake odphenelas pre savoro, so lestar phučelas. Na sas prekal leste ňič ajso pharo, hoj lake te na odphenel. ³Sar e kraľovna andral e Šeba dikhľa, savo baro goďaveripen le Šalamun hin, savo palacis ačhaďa, ⁴o chabena pre leskero skamind, sar bešenas pašal leste leskere služobňika, sar pes ľikerenas leskere sluhi the čašňika, lengero uraviben the o labarde obeti, so o Šalamun anelas andro Chramos, oj pes čudaľinelas a na džanelas, so pre oda te phenel.

⁵Phenďa le Šalamunoske: “Čačipen hin, so šunďom andre miri phuv pal tute the pal tiro goďaveripen. ⁶Ale me oleske na pačavas, medik na avľom a na dikhľom pre mire jakha. No, so me dikhav, olestar mange na phende aňi jepaš! Tiro goďaveripen hino o keci bareder, sar pal oda šunďom. ⁷Bachtale hine tire murša the tire služobňika, save furt pašal tu keren a šunen tiro goďaveripen. ⁸Mi el barardo o RAJ, tiro Del, savo peske tut zakamľa avke, hoj tut thoďa pro Izraeliko tronos. Tiro Del kamel o Izrael, a kamel len te ľikerel pro furt, vašoda tut ačhaďa vaš o kraľis, hoj te ľikeres leskero zakonos the o spravodľišagos.”

⁹Paľis diňa le Šalamun buter sar štar toni somnakaj, igen but voňava oleja, koreňja the dragane bara. O Šalamun šoha (ňikda) buter na chudľa ajci voňava oleja the koreňja, keci leske anďa e kraľovna andral e Šeba.

¹⁰O sluhi le Chiramoskere the Šalamunoskere, save anenas andral o Ofir o somnakaj, anenas the igen but algumoskere kašta the dragane bara. ¹¹Ole kaštendar o Šalamun kerďa o garadiči prekal le RAJESKERO Chramos the peskero palacis a mek diňa te kerel o citari the o harfi prekal o lavutara. Ajso vareso andre Judsko mek na sas.

¹²O Šalamun diňa la kraľovna andral e Šeba savoro so kamelas the mangelas. Diňa la buter dari sar oda, so oj leske anďa. Paľis geľa peskere sluhenca pale andre peskeri phuv.

Le Šalamunoskero barvaľipen

¹³Le Šalamunoske anenas sako berš vaj 23 toni somnakaj, ¹⁴a mek ke oda the o daňe, so počinenas o manuša, save bikenkerenas. Savore Izraelike krajengere guvernera the o kraľa andral e Arabija anenas leske o rup the o somnakaj.

¹⁵O Šalamun kerďa duj šel (200) šťiti le somnakastar. Pre jekh šťitos leske kampelas vaj efta kili somnakaj. ¹⁶Mek kerďa trin šel (300) cikneder šťiti le somnakastar. Pre jekh šťitos leske kampelas vaj trin kili somnakaj. Avke o Šalamun len thoďa andro palacis, so pes vičinelas Libanoňiko Veš.

¹⁷Paľis o kraľis kerďa igen baro tronos, so sas obthodo la slonovinaha the le žuže somnakaha. ¹⁸Anglo tronos sas šov garadiči the somnakuno stolkos pro pindre, so sas kerdo jekhetane le tronoha. Pal soduj seri le tronostar, kaj oprinelas o vasta, ačhenas duj ľevi ¹⁹a pre sako garadičos ačhenas pal o seri duj ľevi – jekhetane sas dešuduj (12). Ajso tronos na sas ňikhaj andre ňisavo kraľišagos.

²⁰Savore kuča, andral save pijelas o Šalamun, sas kerde le somnakastar the savore veci andro palacis, so pes vičinelas Libanoňiko Veš, sas kerde le žuže somnakastar. Ňič na sas kerdo le rupostar, bo andre oda časos o rup prekal lende na sas dragano. ²¹Le Šalamun sas but loďi pro moros. Sako trin berš len bičhavelas pro moros le Chiramoskere loďenca, hoj te doanen o somnakaj, o rup, e slonovina, opicen the paven.

²²O Šalamun sas barvaleder the goďaveder sar dojekh aver kraľis pre phuv. ²³Savore kraľa pal e phuv avenas ke leste te šunel o goďaveripen, so les diňa o Del. ²⁴Berš pre beršeste, dojekh, ko avelas ke leste, anelas leske daros: rupune the somnakune veci, gada, veci pro mariben, voňava oleja, grajen the mulicen.

²⁵Le Šalamun sas maštalňi prekal o 4 000 graja, maribnaskere verdana the 12 000 murša pro graja. Varesave lendar ľikerelas ke peste andro Jeruzalem a oklen andre aver fori. ²⁶Ov kraľinelas upral savore kraľa le paňestar Eufrat dži paš le Filišťinengeri phuv the dži paš e Egiptoskeri hraňica. ²⁷Sar o Šalamun kraľinelas andro Jeruzalem, o rup sas ajci sar o bara a o cedroskere kašta ajci sar o dzive figovňiki, so baron pro brehi. ²⁸O graja prekal o Šalamun pes anelas andral o Egipt the andral aver phuva.

Le Šalamunoskero meriben

²⁹Savore aver veci, so kerďa o Šalamun ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hin pisimen andro Zvitkos le Prorokoskero Natanoskero the andro Proroctvo le Achijoskero andral o Šilo, the andro Viďeňja le Jedoskere, andre savo hin pisimen the pal o kraľis Jeroboam, savo sas le Nebatoskero čhavo. ³⁰O Šalamun kraľinelas andro Jeruzalem upral calo Izrael saranda (40) berš. ³¹Sar muľa, parunde les andro Foros le Davidoskero. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Rechabeam.

O Izrael rozďelimen pro duj seri

¹O Rechabeam geľa andro Šichem, bo ode avle savore Izraeliti, hoj les te ačhaven vaš o kraľis. ²Sar oda šunďa o Jeroboam, le Nebatoskero čhavo, savo sas andro Egipt, kaj denašľa le Šalamunostar, geľa pale khere. ³Bičhade pal leste, hoj te avel ode. Avke o Jeroboam savore Izraelitenca avle ko Rechabeam a phende leske: ⁴“Tiro dad o Šalamun pre amende thoďa pharo jarmo, ale tu akana ker lokeder e phari buči the o jarmo, so pre amende thoďa tiro dad, a služinaha tuke.”

⁵O Rechabeam lenge odphenďa: “Džan a aven ke ma pal o trin džives a phenava tumenge.” Avke o manuša odgele het.

⁶Paľis o Rechabeam phučkerelas le phuredere vodcendar, save služinenas angloda leskere dadeske le Šalamunoske: “So majinav te odphenel le manušenge?”

⁷On leske odphende: “Te aveha lačho ke kala manuša a kereha lenge avke, sar tutar mangen, on tuke furt služinena pačivalones.”

⁸Ale o Rechabeam na priiľa lengero vakeriben, ale phučelas le terne muršendar, save jekhetane leha baronas a denas les goďi. ⁹Phučľa lendar: “So majinav te phenel le manušenge, save man mangen, hoj lendar te odlav o jarmo, so pre lende thoďa miro dad?”

¹⁰O terne murša leske odphende: “Le manušenge, save ke tu avle a phende, hoj tiro dad pre lende thoďa pharo jarmo a kamen, hoj tu lenge oda te keres lokeder, phen kavke: ‘Man hin thuleder o cikno angušt, sar mire dades sas o ťelos. ¹¹Miro dad pre tumende thoďa pharo jarmo, ale me tumenge mek kerava phareder! Miro dad tumen marelas le cikne bičoha, ale me tumen marava le bare bičoha10,11 E Hebrejiko čhib: Me tumen marava le škorpijonenca; abo: le korbačenca!’ ”

¹²O Jeroboam pro trito džives avľa savore manušenca ko Rechabeam, avke sar lenge phenďa o kraľis: “Aven ke ma pal o trito džives!” ¹³O kraľis lenge zorales odphenďa a na priiľa le phuredere vodcengero lav. ¹⁴Vakerelas lenca avke, sar leske phende o terne murša: “Miro dad pre tumende thoďa pharo jarmo, ale me tumenge kerava mek phareder! Ov tumen marelas le bičoha, ale me pal tumende cirdava tele e cipa!” ¹⁵Avke o Rechabeam na priačhiľa pre oda, so kamenas o manuša. Kada kerďa o Del, hoj pes avke te ačhel, sar phenďa o RAJ le Jeroboamoske prekal o Šilončanos Achijah.

¹⁶Sar savore Izraeliti dikhle, hoj o Rechabeam len na šunďa, phende leske:

“Nane amen ňič le Davidoha!

So amen hin le Izajoskere čhaha?

Andre peskere stani, Izrael!

Akana, David, starin tut pal peskero kher!”

Avke savore Izraeliti gele khere ¹⁷a o Rechabeam kraľinelas ča upral o Izraeliti, save bešenas andro Judske fori.

¹⁸Paľis o Rechabeam bičhaďa ko Izraeliti le Hadoram, savo sas ačhado upral o buča, ale on les murdarde le barenca. Sar pes pal oda došunďa o Rechabeam, sigo bešľa pro verdan a denašľa odarik andro Jeruzalem. ¹⁹Avke pes calo Izrael vzburinďa pre le Davidoskeri famelija a ľikerel oda dži adadžives.

O Šemajah prevakerel ko Rechabeam

¹Sar avľa o Rechabeam andro Jeruzalem, diňa peske te vičinel andro mariben pro Izrael 180 000 avrikidle slugaďen andral o kmeňos Juda the Benjamin. Bo kamľa pale te dochuden o kraľišagos le Rechabeamoske.

²Akor o RAJ prevakerďa ko Šemajah, ko Devleskero murš: ³“Phen le Rechabeamoske, le Šalamunoskere čhaske, le Judske kraľiske, the savore Izraelitenge andre Judsko the Benjamin, ⁴hoj o RAJ kada phenel: ‘Ma džan pro mariben pre peskere phrala. Dojekh pes mi visarel khere, bo me kada kerďom.’ ” On šunde le RAJESKERO lav a na gele andro mariben pro Jeroboam.

O Rechabeam zoraľarel o fori

⁵O Rechabeam geľa te bešel andro Jeruzalem a andre Judsko ačhaďa o fori le zorale murenca: ⁶o Betlehem, Etam, Tekoa, ⁷Bet-Cur, Socho, Adullam, ⁸Gat, Mareša, Zif, ⁹Adorajim, Lachiš, Azeka, ¹⁰Cora, Ajalon the o Hebron. Ola sas o fori le zorale murenca andre Judsko the andro Benjamin. ¹¹Zoraľarďa o muri, ačhaďa andre ola fori le veľiťeľen a thoďa andre o chabena, olejos the mol. ¹²Andre dojekh foros diňa kopiji the šťiti a kaleha len igen zoraľarďa. Avke le Rechabeamoske ačhile o kmeňi Juda the Benjamin.

O Leviti the o rašaja aven andre Judsko

¹³Akor o rašaja the savore Leviti andral calo Izrael, pes pridine ke leste. ¹⁴O Leviti omukle peskere maľi the khera a gele andre Judsko the andro Jeruzalem, bo o Jeroboam peskere čhavenca lenge na domukľa te služinel sar le RAJESKERE rašaja. ¹⁵Avke o Jeroboam peske korkoro ačhaďa rašajen, hoj te služinen pro thana, kaj lašarenas le kozen the gurumňoren, so lenge kerďa sar modli. ¹⁶Ale andral dojekh Izraeliko kmeňos avle pal o Leviti andro Jeruzalem o manuša, save cale peskere jileha rodenas le RAJES, le Izraelike Devles, hoj te anen o obeti peskere dadengere Devleske. ¹⁷Avke zoraľarde o kraľišagos andre Judsko a trin berš ačhenas paš o Rechabeam, bo kala berša phirenas pal o drom le Davidoskero the Šalamunoskero.

Le Rechabeamoskeri famelija

¹⁸O Rechabeam peske iľa romňa la Machalata, savake sas dad o Jerimot, le Davidoskero čhavo. Lakeri daj sas e Abihajil, e čhaj le Izajoskere čhaskeri, le Eliaboskeri. ¹⁹Le Rechabeam sas laha trin čhave: o Jeuš, Šemarijah the o Zaham. ²⁰Paľis peske iľa romňa la Maacha, le Absolonoskera čha. Laha les sas štar čhave: o Abijah, Attaj, Zizas the o Šelomit. ²¹Maškar savore peskere romňija the romňija-služki, o Rechabeam nekbuter kamelas la Maacha, le Absolonoskera čha. Sas les dešuochto (18) romňija a šovardeš (60) romňija-služki, savenca les sas bišuochto (28) muršora the šovardeš (60) čhajora.

²²O Rechabeam ačhaďa le Abijah, la Maachakere čhas, vaš o vodcas maškar peskere phrala, bo kamľa, hoj ov te ačhel kraľis. ²³O Rechabeam kerďa goďaha: Thoďa peskere čhaven všadzik andre Judsko the Benjaminiko phuv andre zorale fori. Diňa lenge sa, so kampel the but džuvľijen.

O Šišak džal pro Jeruzalem

¹Sar o Rechabeam zoraľarďa peskero kraľišagos a sas zoraleder, omukľa jekhetane le Izraelitenca le RAJESKERO zakonos. ²A vašoda, hoj na sas pačivale le RAJESKE zakonoske, o Egiptsko kraľis Šišak geľa pro mariben pro Jeruzalem andro pandžto berš, sar kraľinelas o Rechabeam. ³Avľa le 1 200 maribneskere verdanenca, 60 000 muršenca pro graja the but slugaďenca andral o Egipt, Libija, Sukkot the Kuš. ⁴Domarďa a zaiľa o zorale fori andre Judsko a dogeľa dži paš o Jeruzalem.

⁵Akor avľa o prorokos Šemajah ko Rechabeam the ko Judske vodci, save denašle le Šišakostar andro Jeruzalem. Phenďa lenge: “Kavke phenel o RAJ: ‘Tumen man omukľan, vašoda the me tumen omukľom a diňom andro vasta le Šišakoske.’ ”

⁶Pre oda o kraľis the o Izraelike vodci pes pokorinde a phende: “O RAJ hino čačipnaskero.”

⁷Sar o RAJ dikhľa, hoj pes pokorinde, prevakerďa ko Šemajah a phenďa: “Vašoda, hoj pes pokorinde, na zňičinava len, ale len zachraňinava. Miri choľi na mukava pro Jeruzalem prekal o Šišak. ⁸Ale on ena tel leskeri zor, hoj te sikľon a te džanen či hin feder te služinel mange, abo le kraľenge andral aver phuva.”

⁹O Egiptsko kraľis Šišak geľa pro mariben pro Jeruzalem a iľa savoro barvaľipen andral le RAJESKERO Chramos the palacis. Iľa savoro, the o somnakune šťiti, save diňa te kerel o Šalamun. ¹⁰Paľis o Rechabeam pre lengero than diňa te kerel o šťiti le brondzostar a diňa len le veľiťeľenge upral o stražňika paš o palaciskero vudar. ¹¹Kecivar džalas o kraľis andre le RAJESKERO Chramos, o stražňika lenas o šťiti a džanas leha, a paľis len thovenas andro kher le stražňikengero. ¹²Vašoda, hoj o Rechabeam pes pokorinďa, o RAJ preačhiľa pre leste te el choľamen a na zňičinďa les calkom. A sas len pale bach andre Judsko.

Sar o Rechabeam kraľinelas

¹³O kraľis Rechabeam ačhiľa zoralo kraľis andro Jeruzalem. Sas leske saranda the jekh (41) berš sar ačhiľa kraľis a kraľinelas dešuefta (17) berš andro Jeruzalem, andro foros savo peske kidňa avri o RAJ maškar savore Izraelike kmeňi, hoj ode te el lašardo leskero nav. Leskeri daj sas e Naama andral o Ammon. ¹⁴Ov kerelas o nalačhipen, bo na rodelas le RAJES cale peskere jileha.

¹⁵Savore veci, so kerďa o Rechabeam ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hine pisimen andre leskero rodokmeňos the andro zvitki, save pisinde o proroka Šemajah the Iddo. Maškar o Rechabeam the Jeroboam sas furt o maribena. ¹⁶Sar o Rechabeam muľa, parunde les andro Foros le Davidoskero. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo, o Abijah.

O Judsko kraľis Abijah

¹Sar andro Izrael kraľinelas o Jeroboam dešuochtoto (18.) berš, o Abijah ačhiľa andre Judsko kraľis ²a kraľinelas andro Jeruzalem trin berš. Leskeri daj sas e Michaja, le Urieloskeri čhaj andral e Gibeja.

Sar sas o mariben maškar o Abijah the Jeroboam ³o Abijah džalas pre leste le 400 000 slugaďenca, ale o Jeroboam džalas pre leste le 800 000 slugaďenca.

⁴Akor o Abijah ačhiľa pro verchos Cemarajim andre Efrajimiko phuv a phenďa: “Šun man, Jeroboam the calo Izrael! ⁵Či tumen na džanen, hoj o RAJ, o Del le Izraeloskero, kerďa le Davidoha zmluva, so pes na del the prephagel13,5 E Hebrejiko čhib: e zmluva le loneskeri, hoj dela les the leskere potomken o kraľišagos upral o Izrael pro furt? ⁶Ale o Jeroboam le Nebatoskero čhavo, savo sas sluhas le Šalamunoske, pes vzburinďa pre peskero raj. ⁷Akor pes pašal leste zgele nalačhe manuša the zbujňika a ačhade pes pro Rechabeam, pre le Šalamunoskero čhavo. Ov sas mek terno a na sas les goďi, hoj te obačhol angle lende.

⁸Gondoľinen tumenge, hoj šaj ňerinen (zviťazinen) upral le RAJESKERO kraľišagos, so hino andro vasta le Davidoskere čhavenge? Ňerinena, bo san but džene? Bo hin tumenca the o somnakune gurumňora, so tumenge kerďa o Jeroboam sar devlen? ⁹Či na tradľan avri le RAJESKERE rašajen, le Aronoskere potomken the le Leviten? Či na ačhaďan peske le rašajen, avke sar aver narodi? Se dojekh dženo, ko kamel te el rašaj, anel terne bikos the efta bakren a avke ačhel rašaj tumare devlenge, so nane ňič.

¹⁰Ale amaro Del hino o RAJ, a amen les na omukľam. Amare rašaja, save služinen le RAJESKE, hine le Aronoskere potomki a o Leviti lenca služinen. ¹¹Sako tosara the rači anen le RAJESKE o labarde the voňava obeti a thoven o mare pro žužo skamind. Sako rat labaren o lampi pro somnakuno momeľaris. Amen doľikeras o prikazaňja le RAJESKERE amare Devleskere, ale tumen les omukľan! ¹²Vašoda o Del hino amaro vodcas a sar leskere rašaja trubinena, hoj te den znameňje pro mariben, ov amen ľidžala pre tumende!

Muršale andral o Izrael, ma džan pes te marel le RAJEHA, savo hino Del tumare dadeskero! Na ela tumen bach!”

¹³Medik o Abijah vakerelas, o Jeroboam bičhaďa jekh partija muršen pre Judsko armada palunestar. Avke on ačhenas anglo Judejci, ale okla murša sas pal lende. ¹⁴Sar pes o Judejci visarde a dikhle, hoj aven pre lende the palunestar, chudle te vičinel pro RAJ, hoj lenge te pomožinel. O rašaja trubinenas pro trubi ¹⁵a o Judejci chudle te vriskinel maribnaskere hangoha. O Abijah len ľidžalas andro mariben a o Del zňičinďa le Jeroboam the leskera armada angle lende. ¹⁶Avke o Izraeliti denašle anglo Judejci a o Del len diňa andre lengere vasta. ¹⁷O Abijah the leskere manuša ňerinde (zviťazinde) upral lende a le Izraelike muršendar peľa andro mariben jepaš milionos murša. ¹⁸Akor sas o Izraeliti pokorimen a o Judejci pes imar na daranas, bo pes zmukenas pro RAJ, pre lengere dadengero Del.

¹⁹O Abijah dureder džalas pal o Jeroboam a zaiľa leskere fori o Betel, Ješanah the Efron lengere gavenca. ²⁰Avke le Jeroboam imar šoha (ňikda) na sas e zor, so les sas, medik kraľinelas o Abijah. Paľis les o RAJ avke dukhaďa, hoj muľa.

²¹Ale le Abijoskeri zor sas furt bareder. Iľa peske dešuštar (14) romňijen, savenca les sas bišuduj (22) muršora a dešušov (16) čhajora.

²²Savore aver veci, so o Abijah kerďa, the leskero vakeriben, hine pisimen andro zvitkos le prorokoskero Iddoskero. ²³Sar o Abijah muľa, parunde les andro Foros le Davidoskero. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo, o Asa. Sar ov kraľinelas, sas deš berš smirom andre phuv.

O Judsko kraľis Asa

¹O Asa kerelas oda, so sas le RAJESKE, leskere Devleske, pre dzeka. ²Zňičinďa o oltara the o thana pro lašariben le modlenge, phagerďa o sentne slupi a čhingerďa tele la Ašerakere slupi. ³Le manušenge andral e Judsko prikazinďa, hoj te lašaren le RAJES, peskere dadengere Devles, a te doľikeren leskero zakonos the prikazaňja. ⁴Ov andre caľi Judsko phuv zňičinďa o modlengere thana the o kaďidloskere oltara. Medik ov kraľinelas, sas smirom andre oda kraľišagos. ⁵Andre Judsko o Asa ačhavelas o zorale fori, bo andre odi phuv sas smirom. Andre ola berša ňiko na avľa pre leste pro mariben, bo o RAJ leske diňa o smirom.

⁶Phenďa le manušenge andral e Judsko: “Zoraľaras kala fori oleha, hoj ačhavaha pašal lende o muri, o veži, brani the zavori. Kadi phuv hiňi furt amari, bo kerahas oda, so amendar kamelas o RAJ amaro Del. Rodahas le RAJES a diňa amenge o smirom pal dojekh sera.” Avke ačhavenas o fori a sas len bach.

⁷Le Asa sas le kmeňostar Juda 300 000 murša, savende sas o kopiji the bare šťiti, a le Benjaminendar les sas 280 000 murša, savende sas o cikneder šťiti the luki. Kala savore sas zorale maribnaskere murša.

⁸O Zerach andral o Kuš geľa pre lende pro mariben la milionoskera armadaha le kmeňostar Juda the trin šel (300) maribnaskere verdanenca a dogeľa dži paš e Mareša. ⁹O Asa džalas pre leste peskere muršenca a pririchtinde pes pro mariben andre dolina Cefata paš e Mareša.

¹⁰O Asa mangelas le RAJES, peskere Devles: “RAJEJA, ča tu jekh šaj pomožines le slabenge andro mariben pro zorale. Pomožin amenge, RAJEJA, Devla amaro, bo pre tute pes zmukas. Andre tiro nav amen džas pre kadi bari armada. RAJEJA, tu sal amaro Del a ňiko angle tu na obačhola.”

¹¹Avke o RAJ pomožinďa le Asaoske the leskera armadake te ňerinel (zviťazinel) upral o Kušijci. On chudle odarik te denašel ¹²a o Asa pal lende džalas peskera armadaha dži ko Gerar. Ode o RAJ peskera armadaha murdarde ajci Kušijcen, hoj ča vajkeci lendar ačhile džide. A odľigende odarik igen but veci. ¹³On paľis lokes domarde the savore gava pašal o foros Gerar vašoda, bo avľa pre kale manuša bari dar le RAJESTAR. A odľigende odarik savore lačhe veci, save ča kamenas. ¹⁴Džanas the pre le pasťjerengere tabora a odľigende odarik igen but bakren the ťaven. Avke gele pale andro Jeruzalem.

O Asa zňičinel o modli andre Judsko

¹Akor le Devleskero duchos avľa pro Azarijah, pro Odedoskero čhavo. ²Ov geľa anglo kraľis Asa a phenďa leske: “Šunen man, Asa the savore manuša andral e Judsko the Benjamin! O RAJ ela tumenca, te tumen avena leha. Te les rodena, dela pes tumenge te arakhel. Ale te pes lestar odvisarena, the ov pes tumendar odvisarela. ³But časos sas o Izrael bijal o čačo Del the bijal o rašaj, savo sikavel o zakonos. ⁴Ale sar pes andre peskero pharipen visarenas ko RAJ, ko Del, a mangenas les, delas pes lenge te arakhel. ⁵Andre ola dživesa sas bari dar te džal varekaj pal o Izrael, bo maškar o manuša andre odi phuv na sas o smirom. ⁶O narodos džalas pre aver narodos a o foros pre aver foros, bo o Del pre lende domukľa dar the pharipen. ⁷Ale tumen aven zorale a na preačhen te kerel e buči, bo chudena o počiňiben.”

⁸Kala prorocke lava, so vakerelas o Azarijah, zoraľarde le Asa. Ov zňičinďa o modli andre caľi Judsko the Benjamin the andro Efrajimike brehengere fori, so zaiľa. Paľis oprikerďa the le RAJESKERO oltaris, so sas andre chramoskeri dvora.

⁹Paľis o Asa vičinďa savore manušen andral e Judsko, Benjamin the le manušen andral o Efrajim, Menašše the Šimeon, save ode gele te bešel. Bo but Izraeliti imar pregele ko Asa, sar dikhle, hoj leha hino o RAJ, leskero Del.

¹⁰Savore pes zgele andro Jeruzalem, sar o Asa kraľinelas dešupandž (15) berš a trin čhon. ¹¹Oda džives obetinde le RAJESKE olestar, so pal o mariben ande andral o Gerar: efta šel (700) gurumňen the efta ezera (7 000) bakren. ¹²On ile vera, hoj lašarena le RAJES le dadengere Devles cale peskere jileha the dušaha. ¹³Dojekh, ko na lašarela le RAJES, le Izraelike Devles, mušinela te merel, či ela terno vaj phuro, či murš, vaj romňi. ¹⁴Ile odi vera anglo RAJ a paľis radisaľonas zorale hangoha, a trubinenas pro trubi the rohi. ¹⁵Savore manuša andre Judsko sas andro baro radišagos, bo odi vera ile cale peskere jileha. Rodenas le RAJES a ov pes lenge delas te arakhel. Avke o RAJ len diňa smirom savore lengere ňeprijaťeľendar.

¹⁶O Asa čhiďa tele pal o tronos peskera baba, la kraľovna Maacha, bo kerďa slupos la modlake Ašera. Paľis oda slupos čhinďa tele, phagerďa a labarďa andre dolina Kidron. ¹⁷Choc o thana andro Izrael, kaj pes lašarenas o modli, na sas zňičimen, o Asa cale jileha služinelas le Devleske medik dživelas. ¹⁸Ov anďa andre le RAJESKERO Chramos o sentne dari, so diňa ov the leskero dad: o rup, somnakaj the savore aver veci.

¹⁹Avke na sas ode o mariben, dži andro tranda the pandžto berš (35) sar kraľinelas o Asa.

O kraľis Baaša džal pro Asa

¹Sar andre Judsko kraľinelas o Asa tranda the šov (36) berš, o Izraeliko kraľis Baaša geľa pro mariben pre Judsko. O foros Rama zoraľarďa a thoďa ode le slugaďen, hoj ňiko andral e Judsko pes te na dochudel aňi avri, aňi andre.

²O Asa iľa savoro rup the somnakaj andral le RAJESKERO Chramos the palacis a bičhaďa oda peskere služobňikenca andro Damaskus ko kraľis Ben-Hadad. Diňa leske te phenel: ³“Mi el maškar amende e zmluva, avke sar angloda sas maškar amare dada. Kada rup the somnakaj tuke bičhavav sar daros. Mangav tut, akana oddža la zmluvatar, so phandľal le Izraelike kraľiha le Baašaha, hoj te oddžal het andral miri phuv peskere slugaďenca!”

⁴O Ben-Hadad kerďa avke, sar leske phenďa o Asa a bičhaďa peskere veľiťeľen la armadaha pro Izraelike fori. On domarde o fori Ijon, Dan, Abel-Majim the savore fori le Naftaliskere, kaj sas odthodo o chaben. ⁵Sar pal oda šunďa o Baaša, preačhiľa te kerel o buča pro foros Rama. ⁶Avke o kraľis Asa prikazinďa savore manušenge andre Judsko, hoj te odľigenen andral e Rama o bara the o kašta, savenca o Baaša ačhavelas o foros. Paľis o Asa oleha zoraľarďa o fori Geba the Micpa.

O prorokos dovakerel le kraľiske

⁷Akor avľa ko Asa o prorokos Chanani a phenďa leske: “Vašoda, hoj tut zmukľal pro Aramejiko kraľis a na pro RAJ, našťi ňerines (zviťazines) upral e armada le Aramejike kraľiskeri. ⁸Či bisterďal, savi bari armada sas le Kušijcen the le Libijčanen a keci len sas maribnaskere verdana the murša pro graja? Ale tu pes zmukľal pro RAJ, a vašoda len tuke diňa andro vasta. ⁹Bo o jakha le RAJESKERE predikhen caľi phuv, hoj te zoraľarel olen, save hine leske oddine cale jileha. Na kerďal goďaha, vašoda akanastar aveha furt andro mariben.”

¹⁰Vaš kala lava o Asa pro prorokos choľisaľiľa a thoďa les andre bertena. Akorestar o Asa trapinelas varesave peskere manušen.

O Asa merel

¹¹Savore aver veci, so kerďa o kraľis Asa ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hin pisimen andro Zvitkos le Judske the Izraelike Kraľengero. ¹²Sar o Asa kraľinelas tranda the eňa (39) berš, igen nasvaľiľa pro pindre. Ale aňi akor pes na visarďa ko RAJ, hoj leske te pomožinel, ale ko doktora. ^13-14O Asa muľa, sar kraľinelas saranda the jekh (41) berš a parunde les paš leskere phure dada andro hrobos, savo peske diňa te kerel andro Foros le Davidoskero. Pre leskero ťelos thode but voňava oleja a labarde bari jag pre leskeri pačiv.

O Judsko kraľis Jošafat

¹Pal o Asa ačhiľa kraľis leskero čhavo, o Jošafat. Ov zoraľarďa peskero kraľišagos anglo Izrael. ²Andre savore zorale Judske fori diňa slugaďen. Rozačhaďa partiji slugaďen the pre aver thana andre Judsko the andro Efrajimike fori, save domarďa leskero dad o Asa.

³O RAJ sas le Jošafatoha, bo andre peskere ešebne (perše) berša kerelas avke, sar leskero prapapus David. Na lašarelas le Baal, ⁴ale služinelas peskere dadeskere Devleske, doľikerelas leskere prikazaňja a na kerelas sar o Izraelike kraľa anglal leste. ⁵Vašoda o RAJ zoraľarďa leskero kraľišagos a savore manuša andral e Judsko leske anenas dari. Avke ačhiľa barvalo the slavno. ⁶Ov sas pačivalo andre služba le RAJESKE a zňičinďa andre Judsko savore modlengere thana pro lašariben the la Ašerakere slupi.

⁷Andro trito berš sar kraľinelas, bičhaďa kale uradňiken andro Judske fori, hoj te sikaven le manušen le RAJESKERO zakonos: le Ben-Chajil, Obadiah, Zecharijah, Netaneel the le Michajah. ⁸Lenca sas the o Leviti Šemajah, Netanijah, Zebadijah, Asahel, Šemiramot, Jonatan, Adonijah, Tobijah, Tob-Adonijah the o rašaja Elišamas the Joram. ⁹Ile peha le RAJESKERO zakonos a sikavenas le manušen andre savore Judske fori.

¹⁰Pro narodi, save sas pašal e Judsko, avľa bari dar le RAJESTAR, avke ňiko lendar na džalas pro mariben pro Jošafat. ¹¹A varesave Filišťinci anenas le Jošafatoske dari the počinenas leske daň. O Arabi leske anenas efta ezera the efta šel (7 700) capen the bakren.

¹²O Jošafat sas furt zoraleder. Andre Judsko ačhaďa zorale fori the o fori le skladenca, ¹³kaj odthovenas but chaben. Ľikerelas andro Jeruzalem le nekfeder slugaďen, ¹⁴save sas rozulade (rozďelimen) andro partiji pal peskere fajti.

Andre Judsko o veľiťeľa upral o ezeros sas:

o Adnah le 300 000 zorale slugaďenca,

¹⁵dujto o Jochanan le 280 000 slugaďenca

¹⁶a trito o Amasiah le Zichriskero čhavo, savo korkoro pestar geľa andre služba le RAJESKERI, le 200 000 slugaďenca.

¹⁷Andral o Benjamin:

o Eljadas, o zoralo slugaďis, le 200 000 slugaďenca le lukenca the šťitenca

¹⁸a dujto o Jehozabad le 180 000 vizbrojimen slugaďenca.

¹⁹Kala murša služinenas le kraľiske andro Jeruzalem a avre slugaďen rozačhaďa andre zorale fori pal caľi Judsko phuv.

O Michah dovakerel le Achaboske

¹Le kraľis Jošafat andral e Judsko sas igen baro barvaľipen the slava. Leskero čhavo iľa romňake le Achaboskera čha, vašoda o kraľa ačhile jekhetane. ²Pal varesave berša geľa ko Achab andre Samarija. O Achab prekal o Jošafat the leskere manuša murdarďa but bakren the gurumňen. A paš oda les kerelas upre pro mariben pro Ramot-Gilead. ³Avke o Izraeliko kraľis Achab phučľa le Jošafatostar: “Aveha manca pro mariben pro Ramot-Gilead?”

O Jošafat leske odphenďa: “Me the mire murša sam jekhetane tuha a džaha tumenca andro mariben.” ⁴Ale o Jošafat phenďa le Achaboske: “Phuč ešeb (peršo) so phenel pre oda o RAJ.”

⁵Avke o Achab zvičinďa ajse štar šel (400) proroken a sar sas jekhetane, phučľa lendar: “Majinav te džal pro mariben pro Ramot-Gilead, abo na?”

“Dža!” odphende leske. “O RAJ oda dela le kraľiske andro vasta!”

⁶Ale o Jošafat pes phučľa: “Nane ade mek varesavo aver prorokos le RAJESKERO, hoj lestar te phučas?”

⁷O Achab odphenďa: “Hin ade mek o Michah, le Jimloskero čhavo, prekal savo pes šaj phučas le RAJESTAR, ale me les našťi avri ačhav, bo mange ňič lačho na prorokinel, ale furt ča nalačho.”

“Ma vaker avke, kraľina!” phenďa o Jošafat.

⁸Avke o Achab vičinďa jekhe uradňikos a phenďa leske: “An sigo le Jimloskere čhas Michah!”

⁹O Achab the o Jošafat bešenas pre peskere troni paš e brana anglo foros Samarija pre oda than, kaj žužarenas o ďiv. Sas pre lende urde o kraľengere plašťi a ola proroka anglal lende prorokinenas. ¹⁰O Cidkijah, le Kenaaniskero čhavo, kerďa trastune rohi a vičinelas: “Avke phenel o RAJ: ‘Kale rohenca predemeha le Aramejčanen, medik len na murdareha avri.’ ”

¹¹Savore proroka kavke prorokinenas: “Dža pro Ramot-Gilead a ela tumen bach! Bo o RAJ oda dela andro vasta le kraľiske.”

¹²O uradňikos, savo geľa pal o Michah, phenďa leske: “Dikh, savore proroka prorokinenas le kraľiske bach. Mi en tire lava ajse sar lengere. The tu prorokin bach!”

¹³Ale o Michah leske phenďa: “Avke sar dživel o RAJ, me vakerava ča oda, so phenela miro Del.”

¹⁴Sar o Michah avľa ko Achab, phučľa lestar: “Majinav te džal pro Ramot-Gilead, abo na?”

“Džan a ňerinena (zviťazinena),” phenďa leske, “o RAJ oda dela andre tumare vasta!”

¹⁵Ale o kraľis leske phenďa: “Kecivar tut te lel andre vera, hoj mange te vakeres ča o čačipen andre le RAJESKERO nav?”

¹⁶O Michah phenďa: “Dikhľom calo Izrael rozčhido pal o verchi sar bakren, saven nane pasťjeris. A o RAJ phenďa: ‘Kale manušen nane ko te ľidžal. Dojekh andro smirom mi džal khere.’ ”

¹⁷Akor phenďa o Achab le Jošafatoske: “Na phenďom tuke, hoj mange ňič lačho na prorokinel, ale ča nalačho?”

¹⁸O Michah mek phenďa: “Šunen akana o lav le RAJESKERO! Dikhľom le RAJES te bešel andro ňebos pre leskero tronos a savore aňjelen te ačhel pašal leste. ¹⁹O RAJ lendar phučľa: ‘Ko kerela upre le Izraelike kraľis Achab, hoj te džal pro mariben andro Ramot-Gilead, hoj ode te merel?’ Jekh phenelas kavke a dujto avke. ²⁰Androda avľa varesavo duchos anglo RAJ a phenďa: ‘Me leha thovava avri!’ A o RAJ lestar phučľa: ‘Sar?’ ²¹Avke oda duchos phenďa: ‘Me kerava, hoj o proroka le Achaboske te klaminen.’ O RAJ phenďa: ‘Dža a ker ada. Ela tut bach!’ ²²Akana pes avke the ačhiľa! O RAJ kerďa, hoj o duchos len te ľidžal andro klamišagos, a korkoro pre tu mukľa e bibach!”

²³Androda o Cidkijah, le Kenaaniskero čhavo, geľa ko Michah, demaďa les pal e čham a phenďa: “Sar geľa mandar oda duchos le RAJESKERO, hoj te vakerel tuha?”

²⁴O Michah odphenďa: “Tu oda korkoro dikheha andre oda džives, sar denašeha tut te garuvel kher kherestar.”

²⁵Akor o Achab prikazinďa: “Chuden le Michah a ľidžan les ko foroskero veľiťeľis Amon the ko kraľiskero čhavo Joaš. ²⁶Phenen, hoj o kraľis kavke prikazinel: ‘Thoven les andre bertena a den les te chal ča maro the paňi, medik man na avava pale bachtales.’ ”

²⁷Ale o Michah phenďa: “Te pes bachtales visareha, akor o RAJ na vakerelas prekal ma. Mi šunen oda savore manuša!”

Le Achaboskero meriben

²⁸O Izraeliko kraľis Achab the o Judsko kraľis Jošafat džanas pro mariben pro Ramot-Gilead. ²⁹A o Achab phenďa le Jošafatoske: “Me man preurava andre aver gada sar džava andro mariben, ale tu pre tu muk tiro kraľiskero plašťos.” Avke o Achab pes preurďa andre aver gada a geľa andro mariben.

³⁰O kraľis andral o Aram prikazinďa peskere veľiťeľenge upral o maribnaskere verdana: “Te na džal tumenge pal ňikaste, ča pal o Izraeliko kraľis.” ³¹Sar o veľiťeľa dikhle le Jošafat, gondoľinde peske, hoj oda hino o Izraeliko kraľis a gele pre leste. Akor o Jošafat zvičinďa a o Del leske pomožinďa a visarďa len lestar. ³²Sar o veľiťeľa pre oda avle, hoj oda nane o Achab, preačhile pre leste te džal.

³³Ale varesavo slugaďis ča avke ľivinďa andral o lukos a taľinďa (trafinďa) les maškar o pancjeris. Avke o Achab phenďa le manušeske savo ľidžalas leskero verdan: “Visar tut a odľigen man andral o mariben, bo som zraňimen.” ³⁴Ale oda džives o mariben sas zoralo, avke o Achab mušinďa te ačhel dži rači andro verdan anglo Aramejčana a sar zageľa o kham ov muľa.

O prorokos dovakerel le Jošafatoske

¹Sar o Judsko kraľis Jošafat avľa pale khere andro Jeruzalem bachtales, ²avľa o prorokos Jehu, le Chananiskero čhavo, arakhľa pes leha a phenďa leske: “Gondoľines tuke, hoj hin mištes te pomožinel le bijedevleskere manušenge a te sikavel o jileskeriben olenge, ko džan pro RAJ? Vašoda hin pre tute le RAJESKERI choľi. ³Ale o RAJ paš tu arakhľa the vareso lačho: Tu zňičinďal savore Ašerakere modlengere slupi andral odi phuv a kamehas te kerel oda, so hin le Devleske pre dzeka.”

O Jošafat ačhavel sudcen

⁴Choc o Jošafat bešelas andro Jeruzalem, pale geľa ko manuša la Beer-Šebatar dži paš o Efrajimike brehi, hoj te vakerel le manušenca, hoj pes pale te visaren ko RAJ, savo hino Del lengere phure dadengero. ⁵Andre dojekh zoralo foros andre Judsko phuv ačhaďa sudcen. ⁶Phenďa le sudcenge: “Merkinen pre oda so kerena, bo na sudzinen andre manušeskero nav, ale andro RAJESKERO nav. Ov hino tumenca paš dojekh sudos, sar sudzinena varekas. ⁷Vašoda keren peskeri buči pačivalones a mi el tumen dar anglo RAJ, bo o RAJ amaro Del hino čačipnaskero, na kidel peske avri manušen, aňi na del pes te cinel.”

⁸Paľis o Jošafat the andro Jeruzalem ačhaďa Leviten, rašajen the anglune muršen sar sudcen, hoj te sudzinen le manušen te len hin vareso maškar peste, abo te vareko na doľikerel le RAJESKERO zakonos. ⁹Paľis o Jošafat lenge prikazinďa: “Keren oda pačivalones, cale jileha a mi el tumen dar anglo RAJ. ¹⁰A sar avena angle tumende o manuša andral aver fori, hoj len te rozsudzinen – či džala pal oda, hoj vareko varekas murdarďa, abo hoj vareko na doľikerďa o zakonos, o prikazaňja abo le RAJESKERE lava – mušinen lenge te dovakerel, sar pes majinen te ľikerel, hoj te na keren binos anglo RAJ, hoj le RAJESKERI choľi te na avel pre tumende the pre tumare pašutne. Keren oda a na ela tumen binos.

¹¹O Amariah, o nekbareder rašaj, rozsudzinela savore RAJESKERE veci. O Zebadiah, le Jišmaeloskero čhavo, savo hino vodcas upral o kmeňos Juda, rozsudzinela savore kraľiskere veci a o Leviti ena o uradňika paš o sudos. Aven bi e dar a o RAJ mi el oleha, kas hin čačipen.”

O mariben le manušenca andral o Edom

¹Pal varesavo časos gele pro mariben pro Jošafat o Moabčana, o Ammončana a lenca varesave Meunci.

²Varesave manuša avle a phende le Jošafatoske: “Igen bari armada avel pre tu andral o Edom pal aver sera le morostar. Hine imar andro Chacecon-Tamar, oda andro En-Gedi.” ³O Jošafat predaranďiľa a mangelas le RAJES, so majinel te kerel. A andre caľi Judsko phuv diňa avri o postos. ⁴Paľis pes zgele andro Jeruzalem o manuša andral dojekh Judsko foros a mangenas le RAJES, hoj lenge te pomožinel.

⁵Avke o Jošafat ačhiľa maškar savore manuša angle nevi dvora andre le RAJESKERO Chramos ⁶a phenďa:

“RAJEJA, Devla amare dadengero, či na sal Del pro ňebos a na kraľines upral savore narodi the kraľišagi? Andre tire vasta hin bari zor a ňiko na obačhola angle tu. ⁷Devla amaro, či na tradľal avri anglal tiro Izraeliko narodos le manušen, so bešenas andre kadi phuv? Či na diňal la pro furt le potomkenge le Abrahamoskere, savo sas tiro prijaťeľis? ⁸Ade bešenas a ačhade tuke o Chramos prekal tiro nav a phende: ⁹‘Te avela pre amende varesavo nalačhipen, mariben, nasvaľiben či bokh, a te avaha anglal tu angle kada Chramos – kaj tut lašaren – a chudaha te vičinel andre peskero pharipen ke tute, tu amen šuneha avri a zachraňineha.’

¹⁰Ale akana avle ade pre amende o Ammončana, Moabčana the Edomčana. Tu na domukľal amare phure dadenge te zňičinel kale naroden, akor sar džanas avri andral o Egipt, avke obgele len a na murdarde. ¹¹Akana, dikh sar amenge visaren pale! Avle amen te tradel avri andral e phuv, savi amenge tu diňal. ¹²Devla amaro, či tu len na kames te potrestinel? Amen sam bi e zor angle kadi bari armada, savi avel pre amende. Na džanas, so te kerel, ale amare jakha hine hazdle ke tute, bo ča jekh tu amenge šaj pomožines.”

¹³Sar savore Judejci ačhenas anglo RAJ peskere čhavenca, romňenca the le muršorenca, ¹⁴avľa le RAJESKERO Duchos pro Levitas, savo sas maškar o manuša. Ov sas o Jachaziel, le Zecharijoskero čhavo andral le Asafoskeri fajta a potomkos le Asafoskero prekal o Benajah, Jeiel the Mattaniah.

¹⁵Ov prevakerďa: “Šunen man, ó kraľina Jošafat, the savore manuša, save bešen andre Judsko the Jeruzalem! Avke tumenge phenel o RAJ: ‘Na daran tumen a na izdran kala zoraľa armadatar. Bo kada mariben nane tumaro, ale le Devleskero. ¹⁶Tajsa džan pre lende, bo on akor avena upre la doľinakere dromeha Cic a arakhena len pro agor la dolinakero, angle pušťa Jeruel. ¹⁷Tumen pes na mušinen te marel, ale rozačhaven pes a ačhen pro than. Avke dikhena sar tumen o RAJ zachraňinela, ó manušale andral e Judsko the Jeruzalem! Ma daran tumen a ma izdran! Tajsa džan pre lende a o RAJ ela tumenca.’ ”

¹⁸Avke o Jošafat banďiľa anglo RAJ le mujeha dži ke phuv a savore manuša andral e Judsko the Jeruzalem pele pre phuv a lašarenas les. ¹⁹Andre oda varesave Leviti andral o Kohatoskero the Korachoskero potomstvos ušťile upre a zorale hangoha chudle te lašarel le RAJES, le Izraelike Devles.

²⁰Avke pre aver džives sig tosara ušťile a džanas andre pušťa paš e Tekoa. Akor o Jošafat anglal lende zaačhiľa a phenďa: “Šunen man manušale andral e Judsko the Jeruzalem! Pačan le RAJESKE, amare Devleske, a obačhona! Pačan the le prorokenge a ela amen bach!” ²¹Sar lenca dovakerďa, ačhaďa muršen, hoj te džan angle armada a te lašaren le RAJES le lavenca:

“Paľikeren le RAJESKE!

Leskero kamiben hino pro furt!”

²²A soča chudle te giľavel a te lašarel le RAJES, o RAJ kerďa bari balamuta (zmetkos) maškar o Ammončana, Moabčana the Edomčana20,22 O murša andral o verchi Seir., save avle pre lende pro mariben. On korkore maškar peste pes chudle te marel. ²³Avke o Moabčana the o Ammončana gele pre Edomiko armada a murdarde savoren. Paľis pes visarde a murdarde jekh avres.

²⁴Sar e Judsko armada avľa pre oda than, khatar dičhol pre pušťa, dikhle pre phuv ča mule manušen. Ňiko lendar na ačhiľa te dživel. ²⁵O Jošafat peskere muršenca geľa ke lende a ile savoro, so pal lende ačhiľa. Arakhle paš lende igen but sersamos, dragane veci the gada. Sas ode ajci veci, hoj našťi odarik odľigende savoro. Trin dživesa hordinenas oda, so birinenas. ²⁶Pro štarto džives pes zgele andre dolina Beracha, kaj lašarenas le RAJES. Vašoda oda than pes dži adadžives vičinel le Berachoskeri20,26 Beracha: te lašarel dolina.

²⁷Paľis o Jošafat ľidžalas caľa armada pale andro Jeruzalem. Sas len baro radišagos, bo o RAJ lenge diňa o ňerinďipen (viťaztvo) upral o ňeprijaťeľa. ²⁸Sar doavenas andro Jeruzalem, bašavenas pro harfi, citari the trubi, sar phirenas paš o Chramos.

²⁹Dojekh narodos šunďa, so kerďa o RAJ le Izraelike ňeprijaťeľiha. Avke e dar le Devlestar avľa pre lende. ³⁰Avke o Jošafat kraľinelas andro smirom, bo leskero Del leske diňa o smirom pal dojekh sera.

Sar o Jošafat dokraľinďa

³¹Le Jošafatoske sas tranda the pandž (35) berš sar ačhiľa kraľis andre Judsko a kraľinelas andro Jeruzalem bišupandž (25) berš. Leskeri daj sas e Azuba, le Šilchioskeri čhaj. ³²Ov kerelas oda, so anglal leste leskero dad o Asa a na odvisarďa pes ole dromestar. So kerelas, sas le RAJESKE pre dzeka. ³³Ale o thana kaj lašarenas le modlen na zňičinďa a o manuša mek furt lašarenas avre devlen a na peskere dadengere Devles.

³⁴Savore aver veci, so o Jošafat kerďa, ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, del pes te genel andre Kronika le Jehuoskeri, savo sas čhavo le Chananiskero. Oda hin pisimen andro Zvitkos le Izraelike Kraľengero.

³⁵Jekhvar o Judsko kraľis Jošafat pes dothoďa le Izraelike kraľiha Achazijoha, savo sas igen nalačho. ³⁶On jekhetane ačhade o loďi paš o pristavos Ecjon-Geber. ³⁷Ale o Eliezer, le Dodavahuoskero čhavo andral e Mareša, prorokinelas le Jošafatoske: “Vašoda, hoj tut dothoďal jekhetane le Achazijoha, o RAJ zňičinela oda, so ačhaďal!” Avke e balvaj rozdemaďa o ľodi a šoha (ňikda) lenca na gele pro moros.

O Jehoram kraľis andre Judsko

¹Sar o Jošafat muľa, parunde les andro Foros le Davidoskero. Pal leste ačhiľa kraľis andro Judsko leskero čhavo o Jehoram. ²Le Jehoram sas šov phrala: o Azarijah, Jechiel, Zecharijah, Azarjah, Michael the o Šefatiah. Kala savore sas le Jošafatoskere čhave. ³O dad len diňa igen but rup, somnakaj the barvale veci a Judske fori le zorale murenca. Ale o kraľišagos diňa le Jehoramoske, bo sas ešebno (peršo) čhavo.

⁴Sar le Jehoramoste sas imar o kraľišagos zorales andro vasta, diňa te murdarel la šabľaha savore peskere phralen the varesave Izraelike vodcen. ⁵Sas leske tranda the duj berš (32), sar ačhiľa kraľis a kraľinelas ochto berš andro Jeruzalem. ⁶Ov kerelas avke sar le Achaboskeri fajta the o aver Izraelike kraľa, bo iľa romňake le Achaboskera čha. Vašoda kerelas nalačhipen anglo RAJ. ⁷Ale o RAJ na kamelas te zňičinel le Davidoskera fajta, prekal peskero služobňikos David. Bo phandľa leha zmluva a diňa les lav, hoj mukela furt varekas leskere potomkendar pro tronos.

⁸Sar o Jehoram kraľinelas, o manuša andral o Edom pes vzburinde pre Judsko a korkore peske ačhade kraľis. ⁹Avke o Jehoram geľa ode savore peskere veľiťeľenca the maribnaskere verdanenca. Ode pes pašal leste pal savore seri rozačhade o Edomčana, ale ov le veľiťeľenca pes rači predemade prekal lende a denašle het. ¹⁰Ole dživesestar dži adadžives o Judsko na ľikerelas tel peskeri zor o Edom.

Akor the o foros Libna pes vzburinďa, bo o Jehoram omukľa le RAJES, peskere dadeskere Devles. ¹¹Ačhaďa andre Judsko the o thana, kaj lašarenas le modlen a aleha ľidžalas le manušen andral o Jeruzalem the Judsko andro binos.

Le Eliašoskero ľil

¹²O Jehoram chudľa ľil le prorokostar le Eliašostar a sas andre pisimen:

“Avke vakerel o RAJ, o Del tire prapapuskero le Davidoskero: ‘Tu na phirehas pal oda drom, so tiro dad o Jošafat the o Judsko kraľis Asa, ¹³ale phirehas pal ole droma so the o Izraelike kraľa a ľidžahas le manušen andral e Judsko the Jeruzalem, hoj te en napačivale le RAJESKE, avke sar len ľidžalas the le Achaboskeri famelija. Tu murdarďal the peskere phralen, save sas feder sar tu, ¹⁴vašoda o RAJ igen dukhavela tire manušen, tire čhaven the romňijen a zňičinela sa, so tut hin. ¹⁵Tu aveha igen nasvalo pre džombra a oda nasvaľiben ela furt goreder, medik tutar o goja na avena avri.’ ”

¹⁶Paľis o RAJ kerďa upre le Filišťinen the le Araben, save bešenas pašes paš o Kušijci, hoj te džan pro mariben pro Jehoram. ¹⁷On gele andre Judsko a ile andral le kraľiskero palacis savoro, so ode arakhle: o barvaľipen, leskere čhaven the romňijen. A ňiko leske na ačhiľa, ča o nekterneder čhavo, o Achazijah.

¹⁸Pal kada savoro o RAJ mukľa pro Joram o nasvaľiben pre džombra, so pes na delas te sasťarel. ¹⁹O nasvaľiben sas furt goreder a pal o duj berš andral leste avle avri o goja a muľa andro bare dukha. O manuša leske na labarde e bari jag pro vartišagos, avke sar leskere phure dadenge.

²⁰O Jehoram ačhiľa kraľis, sar leske sas tranda the duj (32) berš a ochto berš kraľinelas andro Jeruzalem. Ňikaske na sas pal leste pharo sar muľa. Parunde les andro Foros le Davidoskero, ale na andre le kraľengere hrobi.

O Achazijah kraľis andre Judsko

¹O manuša andral o Jeruzalem ačhade pal o Jehoram vaš o kraľis leskere nekternedere čhas, le Achazijah. Bo savore leskere phuredere čhaven murdarďa e partija murša, savi jekhetane le Arabenca avľa andro taboris.

²Le Achazijoske sas bišuduj (22) berš, sar ačhiľa kraľis a kraľinelas andro Jeruzalem jekh berš. Leskeri daj sas e Atalija, savake sas papus o Izraeliko kraľis Omri.

³The ov kerelas avke, sar le Achaboskeri famelija, bo leskeri daj les andre kada ľidžalas. ⁴Kerelas oda, so na sas le RAJESKE pre dzeka, avke sar le Achaboskeri famelija, bo on ačhile leskere radci, sar muľa leskero dad. A oda les thovelas tele. ⁵Ov len šunďa the akor, sar geľa le Achaboskere čhaha le Joramoha – savo sas kraľis andro Izrael – pro mariben pro Aramejiko kraľis Chazael andro Ramot-Gilead. Ode o Aramejčana zraňinde le Joram, ⁶avke ov pes pale visarďa andro Jezreel, hoj te sasťol le ranendar. O Judsko kraľis Achazijah geľa te dikhel le Joram andro Jezreel, sar sas zraňimen.

⁷O Del chasňarďa oda, hoj o Joram geľa te dikhel le Achazijah, hoj les te čhivel tele. Bo sar sas ov ke leste, geľa pre lende o Jehu, le Nimšiskero čhavo, saves o RAJ pomakhľa, hoj te zňičinel le Achaboskera famelija. ⁸Sar o Jehu murdarkerelas le Achaboskera famelija, arakhľa ode le vodcen andral e Judsko the le Achazijoskere phraleskere čhaven, save leske služinenas, a o Jehu the len murdarďa. ⁹Paľis rodenas le Achazijah a chudle les, sar pes garuvelas andre Samarija. Odarik les ande ko Jehu a sas murdardo. Parunde les, bo phende: “Leskero papus sas o Jošafat, savo sas cale jileha pačivalo le RAJESKE.”

Andre le Achazijoskeri famelija na sas ko te prelel o kraľišagos.

O Joaš hino zachraňimen

¹⁰Sar dikhľa e Atalija, le Achazijoskeri daj, hoj lakero čhavo hino murdardo, chudľa te murdarkerel caľa kraľiskera famelija andro Judsko. ¹¹Ale jekh čhaj le kraľiskeri le Joramoskeri, e Jehošeba, zachraňinďa jekhe čhas oleha, hoj les odľigenďa maškar o kraľiskere čhave, saven e Atalija kamľa te murdarel. Bo iľa le Joaš, le Achazijoskere čhavores, the la džuvľa, savi les delas te pijel a garuďa len andro kher pro soviben andro Chramos, hoj les te na murdarel e Atalija. E Jehošeba sas pheň le Achazijoske a lakero rom sas o rašaj Jehojada. ¹²Garuvelas le Joaš andro Chramos šov berš, medik e Atalija kraľinelas andro Judsko.

O Jehojada ačhavel le Joaš kraľiske

¹Andre eftato berš o rašaj Jehojada diňa te vičinel ke peste le veľiťeľen upral o šel – le Jerochamoskere čhas le Azarijah, le Jochananoskere čhas le Jišmael, le Obedoskere čhas le Azarjah, le Adajoskere čhas le Maasejah the le Zichriskere čhas le Elišafat – hoj lenca te phandel e zmluva. ²On pophirde pal caľi Judsko phuv a vičinenas le Leviten andral dojekh Judsko foros the savore fajtengere vodcen andro Izrael. Sar avle andro Jeruzalem, ³savore ola džene pes zgele andro Chramos a phandle zmluva le kraľiha.

O Jehojada lenge phenďa: “Kade hino le kraľiskero čhavo, o Joaš! Ov ela kraľis, avke sar o RAJ le David diňa lav pal leskere potomki. ⁴Keras avke: Tumen, o rašaja the Leviti, pes rozulavena (rozďelinena) pro trin partiji. Jekh partija le Levitendar the rašajendar mi stražinen pro Šabbat paš o chramoskere vudara, ⁵dujto partija andro kraľiskero palacis a trito partija paš e Zakladoskeri Brana. A savore aver manuša pes mi zdžan andre chramoskeri dvora. ⁶Ale ňiko andre našťi džala, ča o rašaja the o Leviti, save ode služinen. On šaj džan andre, bo hine sentňarde. Savore aver manuša, mi ačhen avri, avke sar o RAJ prikazinďa. ⁷Tumen o Leviti pes rozačhavena le zbraňenca andro vasta pašal o kraľis. Te vareko kamľahas pes te dochudel andro Chramos, mi merel. Džan le kraľiha, všadzik kaj džala.”

⁸O Leviti the savore murša andral e Judsko kerde sa avke, sar lenge prikazinďa o Jehojada. Dojekh lelas peskere muršen, či len sas služba pro Šabbat vaj na, bo o Jehojada oda džives ňikas na premukľa andral e služba. ⁹Paľis o Jehojada diňa le veľiťeľenge o kopiji a cikne the bare šťiti andral o Chramos, so sas le Davidoskere. ¹⁰Ov rozačhaďa savore muršen le zbraňenca pašal o kraľis: Ačhenas pašal o oltaris the Chramos, le juhostar dži ko severos.

¹¹Akor ande le Joaš avri a thode leske pro šero e koruna. Dine leske e kraľiskeri zmluva a ačhade les vaš o kraľis. O Jehojada leskere čhavenca les pomakhle a vičinenas anglal leste: “Mi dživel o kraľis.”

Murdaren la Atalija

¹²Sar e Atalija šunďa e vika le manušengeri, save džanas a radisaľonas le kraľistar, geľa the oj ke lende andro Chramos. ¹³Sar ode doavľa, dikhľa te ačhel le neve kraľis paš o slupos, kaj ačhelas furt o kraľis. Pašal leste sas o veľiťeľa o murša le trubenca a savore manuša radisaľonas a trubinenas a o lavutara le citarenca the harfenca ľidžanas e oslava. Akor e Atalija rozčhingerďa o gada pre peste a zvičinďa: “Zradzinde man! Zradzinde man!”

¹⁴O rašaj Jehojada phenďa le veľiťeľenge upral o šel: “Ľidžan la avri le slugaďendar a murdaren dojekhes, ko kamela vaš late te zaačhel!” Bo na kamľa la Atalija te murdarel andre le RAJESKERO Chramos. ¹⁵On la chudle a džanas laha ke Grajengeri Brana paš o palacis a ode la murdarde.

O Jehojada ľidžal pale le manušen paš o RAJ

¹⁶Paľis o Jehojada phandľa zmluva anglo RAJ, hoj ov, o Joaš the savore Izraeliti ena le RAJESKERE manuša. ¹⁷Avke savore manuša gele andre le Baaloskero chramos a čhide les tele. Phagerde o oltara the o modli a murdarde le Mattan, savo sas leskero rašaj, paš o oltaris.

¹⁸Paľis o Jehojada ačhaďa le Levitengere rašajen upral o Chramos. Bo len o David ačhaďa andre odi služba, hoj te anen o labarde obeti le RAJESKE avke, sar hin pisimen andro Mojžišoskero zakonos, le radišagoha the giľavipnaha, sar prikazinďa o David. ¹⁹A ačhaďa paš o chramoskere brani le vratňiken, hoj pes te na dochudel andre ňiko, ko hino nažužo.

²⁰Paľis o Jehojada iľa peha le veľiťeľen upral o šel, le anglune manušen, uradňiken the savore manušen andral odi phuv a odľigenďa le kraľis andral o Chramos prekal e Upruňi Brana andro palacis a thode les te bešel pro tronos. ²¹Savore manuša andre odi phuv radisaľonas a andro foros sas smirom, bo la Atalija murdarde la šabľaha.

O Joaš kraľis andre Judsko

¹Le Joašoske sas efta berš, sar ačhiľa kraľis a kraľinelas andro Jeruzalem saranda (40) berš. Leskeri daj sas e Cibja andral e Beer-Šeba. ²Medik o rašaj Jehojada dživelas, o Joaš kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka. ³O Jehojada le Joašoske kidňa avri duje romňijen a lenca les sas murša the čhaja.

⁴Pal varesavo časos o Joaš peske phenďa, hoj oprikerela le RAJESKERO Chramos. ⁵Zvičinďa le rašajen the le Leviten a prikazinďa lenge: “Džan andre savore Judske fori a kiden avri le manušendar e beršeskeri daň, hoj te oprikeras amare Devleskero Chramos. Keren oda sigo!” Ale o Leviti aleha na siďarenas.

⁶Avke o kraľis Joaš peske diňa te vičinel le anglune rašas, le Jehojada, a phučľa lestar: “Soske na bičhaďal le Leviten, hoj te anen le manušendar andral e Judsko the Jeruzalem e beršeskeri daň prekal o Sentno Stanos, avke sar o Mojžiš le RAJESKERO služobňikos diňa avri le Izraelitenge? ⁷Se e bijedevleskeri džuvľi Atalija the lakere čhave gele andro Devleskero Chramos, phagerenas a ile savore sentne veci, hoj lenca te lašaren le Baal.”

⁸Avke o kraľis prikazinďa le Levitenge, hoj te keren bari truhlica a te thoven la avri paš e chramoskeri brana. ⁹Paľis diňa te phenel le manušenge andre caľi Judsko the Jeruzalem, hoj te anen le RAJESKE o daňe, avke sar o Mojžiš, le Devleskero služobňikos, oda diňa avri le Izraelitenge pre pušťa. ¹⁰Savore veľiťeľa the manuša radišagoha anenas o love a čhivkerenas andre truhlica, medik na sas pherarďi. ¹¹Sako džives o Leviti ľidžanas e truhlica ko kraľiskero uradňikos. Te dikhelas, hoj hin andre but love, avelas o kraľiskero pisaris the o uradňikos le nekbaredere rašaskero, čhivenas o love avri a zgenenas len. Paľis la thovenas pale pre lakero than. Kerenas oda sako džives a kidle avri igen but love.

¹²Paľis o kraľis the o Jehojada ola love denas le muršeske, savo sas ačhado upral e buči. O Chramos oprikerenas o manuša, save džanenas te kerel le barenca, o ťesara the o kovača, save kerenas le trasteha the le brondzoha. ¹³Mukle pes te prikerel o Chramos a e buči lenge džalas igen mištes. Oprikerde a zoraľarde o Chramos a sas ajso sar angloda. ¹⁴Sar dokerde e buči, o love so ačhile ande anglo kraľis the Jehojada. A o Joaš vaš ola love diňa te kerel veci andro Chramos: o sersamos pre služba the pro obeti, o čare the aver somnakune a rupune veci. A medik o Jehojada dživelas, furt kerenas o labarde obeti andro Chramos.

¹⁵O Jehojada sphuriľa a muľa, sar leske sas 130 berš. ¹⁶Parunde les andro kraľiskero hrobos andro Foros le Davidoskero, bo kerďa but lačhipen prekal o Izrael, prekal o Del the prekal leskero Chramos.

O Joaš pes odvisarel le RAJESTAR

¹⁷Pal oda sar muľa o Jehojada, o Judske vodci avle a dine pačiv le kraľis. A priačhiľa pre lengere lava. ¹⁸On paľis preačhile te lašarel andro Chramos le RAJESKERO, peskere dadengere Devles, a chudle te lašarel la Ašerakere slupi the modli. Vaš kala bini avľa le Devleskeri choľi pre Judsko the Jeruzalem. ¹⁹O RAJ bičhavelas ke lende le proroken, hoj pes pale te visaren ke leste. Ale on len na šunenas, choc lenge dovakerenas.

²⁰Akor avľa le Devleskero Duchos pre le Jehojadoskero čhavo Zecharijah. Ov ačhiľa anglo manuša a dovakerelas lenge: “Kavke vakerel o Del: ‘Soske na doľikeren le RAJESKERE prikazaňje? Na ela tumen bach, bo omukľan man a vašoda the me tumen omukava.’ ”

²¹Akor o manuša pes dothode pro Zecharijah a pre kraľiskero lav les murdarde le barenca pre dvora paš o Chramos. ²²O Joaš bisterďa pro lačhipen, so leske kerelas leskero dad, o Jehojada, a diňa te murdarel leskere čhas. Sar o Zacharijah merelas, zvičinďa: “RAJEJA, dikh pre ada a visar lenge pale!”

Le Joaš murdaren

²³E Aramejiko armada geľa pro Joaš andre Judsko the Jeruzalem vaj pal o berš. Murdarde savore leskere vodcen, save sas upral o manuša a savore veci the barvaľipen, so zaile, bičhade le kraľiske andro Damaskus. ²⁴Choc e Aramejiko armada avľa frima muršenca, o RAJ diňa la Judska armada, choc sas bareder, andre lengere vasta, bo omukle le RAJES, peskere dadengere Devles. Avke o Joaš sas potrestimen. ²⁵Sar o Aramejiko armada odgeľa, mukle le Joaš igen dukhades. Korkore leskere služobňika pes dothode pre leste, vašoda, hoj diňa te murdarel le Jehojadoskere čhas, a murdarde les pre leskero haďos. Sar muľa, parunde les andro Foros le Davidoskero, ale na andre kraľengere hrobi.

²⁶Kala džene pes pre leste dothode: o Zabad o čhavo la Šimeatakero, savi sas Ammončanka, the o Jehozabad o čhavo la Šimritakero, savi sas Moabčanka. ²⁷Andro Viklados pal o Kraľengere Zvitki hin pisimen pal le Joašoskere čhave, the oda, so pal leste vakerenas o proroka, the pal oda, sar oprikerďa o Chramos. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Amacijah.

O Amacijah kraľis andre Judsko

¹Le Amacijoske sas bišupandž (25) berš, sar ačhiľa kraľis, a kraľinelas bišueňa (29) berš andro Jeruzalem. Leskeri daj sas e Joaddan andral o Jeruzalem. ²O Amacijah kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka, ale na cale jileha. ³Sar imar o kraľišagos sas zorales andre leskere vasta, diňa te murdarel peskere služobňiken, save murdarde leskere dades. ⁴Ale lengere čhaven na diňa te murdarel, bo o RAJ prikazinďa andro Mojžišoskero zakonos: “O dada našťi meren vaš o binos, so kerde lengere čhave, aňi o čhave vaš le dadengere, ale dojekh mi merel vaš peskero binos.”

O mariben le Edomčanenca

⁵O Amacijah vičinďa savore muršen andral o kmeňos Juda the Benjamin a ačhaďa andre lengere fajti veľiťeľen upral o ezeros the upral o šel slugaďa. Paľis zgenďa 300 000 muršen phureder sar biš (20) berš pririchtimen te džal andro mariben le šťitoha the kopijaha. ⁶Počinďa 3,4 toni rup25,6 E Hebrejiko čhib: šel (100) talenti vaš o 100 000 zorale maribnaskere muršen andral o Izrael, hoj te maren pes vaš leste.

⁷Ale avľa ke leste jekh murš le Devleskero a phenďa: “Kraľina, ma le tuha le Izraeliten, bo o RAJ nane ole manušenca andral o Efrajim! ⁸Choc te džas šmelones andro mariben, o Del kerela, hoj te prekheles (prehrajines) o mariben le ňeprijaťeľiha, bo le Devles hin zor te pomožinel abo te čhivel tele!”

⁹Pre oda lestar o Amacijah phučľa: “Ale so ela ole rupoha, so počinďom vaš lende?”

Le Devleskero murš leske odphenďa: “O RAJ tuke šaj del mek buter sar oda.”

¹⁰Avke o Amacijah bičhaďa pale khere le muršen, save avle ke leste andral o Efrajim. On igen choľisaľile pro manuša andral e Judsko a choľaha pes visarde khere.

¹¹O Amacijah bi e dar džalas peskere muršenca andre Lonďi Dolina. Ode murdarďa 10 000 Edomčanen25,11 E Hebrejiko čhib: muršen andral o Seir ¹²a zaile the avre 10 000 muršen. Ľigende len upre dži pro agor pre skala Sela a odarik len čhivkerenas tele pro skali a sas rozmarde.

¹³Ale ola murša, saven o Amacijah bičhaďa khere, džanas pro Judske fori la Samarijatar dži paš o Bet-Choron. Ode murdarde 3 000 muršen a zaile odarik but veci.

¹⁴Sar o Amacijah ňerinďa (zviťazinďa) upral o Edomčana, visaľiľa pale andro Jeruzalem. Anďa peha le Edomike devloren a banďolas angle lende the labarelas o kaďidlos. ¹⁵Akor o RAJ igen choľisaľiľa pro Amacijah a bičhaďa ke leste prorokos, savo leske dovakerelas: “Soske lašares avre narodengere devlen, save našťi zachraňinde peskere manušen andral tire vasta?”

¹⁶Medik o prorokos vakerelas, o Amacijah leske phenďa: “So, ačhaďam tut, hoj te aves le kraľiskero radcas? Preačh! So majinav tut te murdarel?”

Avke o prorokos preačhiľa, ale mek phenďa: “Džanav, hoj o Del tut zňičinela, bo kerďal oda a na šunďal mire lava.”

O Izrael ňerinel upral e Judsko

¹⁷Paľis o Judsko kraľis Amacijah pes dothoďa peskere radcenca pro Izrael. Bičhaďa le muršen, hoj te phenen le Izraelike kraľiske, le Jehoašoske, savo hin o čhavo le Joachazoskero, o čhavo le Jehuoskero: “Av! Mar pes manca!”

¹⁸Ale o Jehoaš leske odphenďa: “Andro Libanoňiko verchos o kandro phenďa le zorale cedroske: ‘De tira čha mire čhaske romňake.’ A ipen akor e dzivo džvirina predžalas a uštarďa pro kandro! ¹⁹Ašares tut a gondoľines tuke, hoj sal zoralo, bo ňerinďal (zviťazinďal) upral o Edom. Oslavin tiro ňerinďipen, ale ačh khere! Soske rodes o nalačhipen? Se pereha the tu the e Judsko.”

²⁰Ale o Amacijah les na šunďa. Kada kerďa o Del, hoj les te del andre le Joašoskere vasta, bo chudle te lašarel le Edomike devlen. ²¹Avke o Izraeliko kraľis Jehoaš geľa pro mariben pro Amacijah paš o Bet-Šemeš andre Judsko. ²²O Izrael ňerinďa upral e Judsko a dojekh lengero slugaďis denašelas pale khere. ²³O Jehoaš zaiľa paš o Bet-Šemeš le Amacijah, le Judske kraľis, a odľigenďa les andro Jeruzalem. A čhiďa tele o foroskere muri la Efrajimika Branatar dži paš e Rohoskeri Brana, vaj duj šel (200) metri. ²⁴Iľa odarik savoro rup, somnakaj the dragane veci, so arakhle andre le RAJESKERO Chramos, kaj merkinenas o potomki le Obed-Edomoskere. Iľa the o barvaľipen andral o palaciskere pokladňi a odľigenďa le manušen, saven zaiľa, ole vecenca andre Samarija.

O Amacijah murdardo

²⁵O Judsko kraľis Amacijah, le Joašoskero čhavo, dživelas mek dešupandž (15) berš, sar muľa o Izraeliko kraľis Jehoaš, le Joachazoskero čhavo. ²⁶Savore aver veci, so kerďa o Amacijah, ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hin pisimen andro Zvitkos le Judske the Izraelike Kraľengero. ²⁷Akorestar, sar o Amacijah pes odvisarďa le RAJESTAR, varesave manuša andro Jeruzalem pes pre leste dothode, ale ov denašľa andro Lachiš. Paľis pal leste bičhade muršen a ode les murdarde. ²⁸Avke les odarik preľigende pale andro Jeruzalem pro graj a parunde les andro Foros le Davidoskero, paš leskere phure dada.

O Uzziah kraľis andre Judsko

¹Avke savore manuša andral e Judsko ile le Uzziah a ačhade les kraľiske pal leskero dad Amacijah. Sas leske dešušov (16) berš, sar ačhiľa kraľis. ^2-3Ov andro Jeruzalem kraľinelas penda the duj (52) berš. Leskeri daj sas e Jecholija andral o Jeruzalem. Akor, sar leskero dad o Amacijah muľa, ov zaiľa o foros Elat prekal e Judsko a oprikerďa les. ⁴Kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka, avke sar the leskero dad o Amacijah. ⁵O Uzziah rodelas le Devles, medik dživelas o Zecharijah, bo ov les sikavelas le Devleskero lav. A medik rodelas le Devles, ov les delas bach andre savoreste.

⁶O Uzziah geľa pale andro mariben pro Filišťinci. Čhiďa tele o muri le forenge Gat, Jabne the Ašdod. A ačhaďa o zorale fori paš o Ašdod the avrether pre Filišťinengeri phuv. ⁷O Del leske pomožinelas andro mariben pro Filišťinci, pro Arabi, save bešenas andro Gur-Baal, the pro Meuniti. ⁸O Ammončana počinenas le Uzzioske o daňe. A o hiros pal leste pes dochudľa dži paš o Egipt, bo ačhiľa igen zoralo.

⁹Andro Jeruzalem o Uzziah ačhaďa o veži pre Rohoskeri Brana, pre Dolinakeri Brana the pro muroskero rohos a zoralarďa len. ¹⁰Ačhaďa the o veži pre pušťa a kopaľinďa but chaňiga, bo sas les pro brehi the pre ňižina but stadi. Sas les the manuša, save kerenas buči pre maľa the andre viňica, bo kadi buči sas leske igen pre dzeka a e phuv sas lačhi.

¹¹Le Uzziah sas bari armada, so sas pririchtimen te džal pro mariben. O pisaris Jeiel the o uradňikos Maasejah len zgenenas the zapisinenas a upral lende sas o Chananijah, le kraľiskero uradňikos. ¹²Upral e armada sas 2 600 fajtakere vodci, savore zorale maribnaskere murša. ¹³On sas ačhade upral o 307 500 slugaďa, save sas avrisikade andro mariben, hoj te maren pes vaš o kraľis leskere ňeprijaťeľenca. ¹⁴O Uzziah diňa le slugaďen o šťiti, kopiji, pancjeri, luki, prilbi the bara andro praki. ¹⁵Andro Jeruzalem diňa te kerel le goďaver muršenge o maribnaskere stroji, andral save ľivinkerenas o šipi a čhivkerenas o bare bara. Thoďa len pro veži the pro foroskere muri. O hiros pal leste geľa igen dur, bo o RAJ leske pomožinďa, a ačhelas furt zoraleder.

O Uzziah ačhel malomocno

¹⁶Sar le Uzzioskero kraľišagos sas zoralo, igen ačhiľa barikano a oda avke, hoj les oda zňičinďa. Sas napačivalo anglo RAJ, peskero Del, oleha, hoj geľa andro Chramos te labarel o kaďidlos pro oltaris. ¹⁷Gele pal leste o rašaj o Azarijah a leha ochtovardeš (80) le RAJESKERE rašaja, save na daranas. ¹⁸Ačhade pes pre leste a phende: “Uzziah, tu o kaďidlos našťi labares le RAJESKE, ale ča o sentňarde rašaja andral le Aronoskero potomstvos. Omuk o Sentno Than, bo salas napačivalo a kerďal binos. O RAJ tut buter na požehňinela.”

¹⁹Le Uzzioste sas andro vast e lopatka le kaďidloha, hoj oda te labarel. Choľisaľiľa pro rašaja, a medik kerelas pre lende vika, avľa pre leskero čekat o malomocenstvo, sar ačhelas paš o kaďidloskero oltaris andro Chramos. ²⁰Sar dikhenas pre leste o nekbareder rašaj o Azarijah the okla rašaja, dikhle, hoj les hin pro čekat malomocenstvo. On les takoj odarik ľigende avri a the ov siďarelas te džal, bo o RAJ les ole nasvaľibnaha dukhaďa.

²¹O Uzziah sas malomocno, medik na muľa. Našťi džalas buter andre le RAJESKERO Chramos a bešelas avrether korkoro andre aver kher. Leskero čhavo o Jotam ľidžalas o palacis the le manušen andre odi phuv.

²²Savore aver veci, so kerďa o Uzziah, ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hin andro zvitkos, so pisinďa o prorokos Izaiaš, le Amocoskero čhavo. ²³Sar o Uzziah muľa, na parunde les andre le kraľengere hrobi, bo sas malomocno, ale andro hrobos pre kraľengeri maľa. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Jotam.

Jotam kraľis andre Judsko

¹Le Jotamoske sas bišupandž (25) berš, sar ačhiľa kraľis. Ov andro Jeruzalem kraľinelas dešušov (16) berš. Leskeri daj sas e Jeruša, le Cadokoskeri čhaj. ²Ov kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka, avke sar the leskero dad o Uzziah, ale ča na kerďa oda, so leskero dad, savo geľa andro Chramos te labarel o kaďidlos. Ale o manuša dureder kerenas o bini anglo RAJ.

³O Jotam ačhaďa e Upruňi Brana le chramoskeri a bari buči kerďa pro foroskere muri pro brehos Ofel. ⁴Ov pro Judske brehi ačhavelas o fori a pro thana, kaj sas but veš, ačhavelas o hradbi the o veži. ⁵Marelas pes le Ammončanengere kraľiha a ňerinďa (zviťazinďa) pre leste, avke o Ammončana andre oda berš leske počinenas 3,4 toni rupune27,5 E Hebrejiko čhib: šel (100) talenti rupune, 1 000 toni žužoďiv (pšeňica) the 1 000 toni jačmeňis. Ajci leske davkerenas mek andro dujto the trito berš.

⁶O Jotam zoraľolas, bo sas pačivalo a pačivalones šunelas le RAJES, peskere Devles.

⁷Savore aver veci, so kerďa o Jotam, o maribena the leskere droma, hin pisimen andro Zvitkos le Judske the Izraelike Kraľengero. ⁸Le Jotamoske sas bišupandž (25) berš, sar ačhiľa kraľis, a dešušov berš kraľinelas andro Jeruzalem. ⁹Sar o Jotam muľa, parunde les paš leskere phure dada andro Foros le Davidoskero. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Achaz.

O Achaz kraľis andre Judsko

¹Le Achazoske sas biš (20) berš, sar ačhiľa kraľis. Andro Jeruzalem kraľinelas dešušov (16) berš. Na kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka avke, sar leskero prapapus o David. ²Ov kerelas sar the o Izraelike kraľa anglal leste a kerďa the o avričhorde modli prekal o Baal. ³Labarelas o kaďidlos andre dolina Ben-Hinnom a peskere čhaven zlabarďa sar obeti, avke sar kerenas o narodi, saven o RAJ tradľa avri anglal o Izrael. ⁴O kaďidlos obetinelas tel dojekh zeleno stromos, pro brehi the pro uče thana, kaj lašarenas le modlen.

O Aramejčana the o Izraeliti džan pre Judsko

⁵Vašoda o RAJ, leskero Del, diňa le Achaz le Aramejike kraľiske andro vasta. Ov upral leste ňerinďa (zviťazinďa) andro mariben a odľigende but leskere manušen andro Damaskus.

O Achaz sas dino andro vasta the le kraľiske andro Izrael, savo tiš upral leste ňerinďa. ⁶Avke andre jekh džives o Pekach, le Remaljoskero čhavo, murdarďa 120 000 zorale slugaďen andre Judsko, bo o manuša andral e Judsko omukle le RAJES, peskere dadengere Devles. ⁷O Zichri, savo sas zoralo maribnaskero murš andral o Efrajim, murdarďa le kraľiskere čhas Maasejah the le uradňikos Azrikam the le Elkanah, savo sas leskero dujto nekbareder veľiťeľis. ⁸A choc te o Judejci sas lengere pašutne, e Izraeliko armada odľigenďa andre Samarija 200 000 lengere romňijendar, čhavendar the čhajendar the igen but veci.

O prorokos Oded

⁹Andre Samarija sas le RAJESKERO prorokos o Oded. Ov geľa anglo slugaďa, save avenas andre Samarija, a phenďa lenge: “Čačes o RAJ, o Del tumare dadengero, sas choľamen pro manuša andre Judsko, vašoda len tumenge diňa andro vasta. Ale tumen len murdarenas ajsa bara choľaha, hoj oda šunďiľa dži andro ňebos. ¹⁰Akana peske kamen te kerel otroken le muršendar the džuvľendar andral e Judsko the Jeruzalem? Ale aleha keren binos anglo RAJ, angle tumaro Del. ¹¹Šunen man mištes! Premuken le manušen, saven zaiľan peskere pašutnendar, bo te na premukena len, o RAJ tumen marela peskera bara choľaha.”

¹²Akor štar Efrajimika vodci gele anglo murša, save avenas pal o mariben. Oda sas o Azarjah, le Jochananoskero čhavo, o Berechijah, le Mešillemotoskero čhavo, o Jechizkijah, le Šallumoskero čhavo, the o Amasah, le Chadlajoskero čhavo. ¹³A phende lenge: “Ma anen ade le manušen, saven zaiľan, bo aleha kerďanas o binos anglo RAJ a mek buter pre amende anďanas e bibach. Se imar akana hin amen but bini a le RAJESKERI choľi hiňi upral o Izrael.”

¹⁴Akor o slugaďa angle ola vodci the savore manuša premukle savoren, saven zaile, a dine pale the o veci, so odarik ile. ¹⁵Paľis ola štar vodci ile olen, save sas zaile, a le vecendar, so sas zailo, urde upre le manušen, save sas bi o gada. Dine len pro pindre sandali, o chaben the o pijiben a pomakhle lengere rani la mascaha. Thode pro somara olen, save na birinenas te džal, a paľis len odľigende ke lengere pašutne andro Jericho, andro palmengero foros. Paľis pes visarde khere andre Samarija.

O Achaz mangel le Asirike kraľis, hoj leske te pomožinel

¹⁶Andre oda časos o kraľis Achaz mangelas le Asirike kraľis, hoj leske te pomožinel, ¹⁷bo o Edomčana pale gele pro mariben pre Judsko a zaile le manušen. ¹⁸O Filišťinci tiš gele pro mariben andro fori pre ňižina the paš e južno pušťa. Domarde a zaile o fori Bet-Šemeš, Ajalon the Gederot, the o fori Socho, Timna the Gimzo lengere gavenca. Varesave lendar ode ačhile te bešel. ¹⁹O Del avke marďa le Judejcen, bo o Achaz na šunďa le RAJES a na preačhiľa te ľidžal le manušen andro bini. ²⁰Akor avľa andre Judsko ke leste o Asiriko kraľis o Tiglat-Pileser. Ov leske na pomožinďa, ale kerďa mek buter pharipen. ²¹A choc te o Achaz iľa o somnakaj andral o Chramos, andral o palacis the le uradňikendar a diňa le Asirike kraľiske, oda leske na pomožinďa.

²²Andre oda baro pharipen o Achaz mek buter kerelas bini anglo RAJ oleha, ²³hoj obetinelas le devlenge le Aramejčanengere28,23 E Hebrejiko čhib: andral o Damaskus , save upral leste ňerinde. Phenďa peske: “Te o Aramejike devla pomožinde peskere kraľenge, obetinava the me lenge, hoj mange te pomožinen.” Ale kada anďa e bibach leske the leskere narodoske.

²⁴Akor o Achaz skidňa o veci andral o Chramos a phagerďa len. O vudar andro Chramos phandľa a pre dojekh uľicakero rohos andro Jeruzalem le modlenge kerďa oltara. ²⁵Andre dojekh Judsko foros ačhaďa thana pro lašariben, hoj pes te labarel o kaďidlos avre devlenge, a aleha kerelas pre choľi le RAJESKE, peskere dadengere Devleske.

²⁶Savore aver veci, so Achaz kerďa, ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hin pisimen andro Zvitkos le Judske the Izraelike Kraľengero. ²⁷Sar o Achaz muľa, parunde les andro Jeruzalem, ale na andre kraľengere hrobi. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Chizkija.

O Chizkija kraľis andre Judsko

¹Le Chizkijoske sas bišupandž (25) berš, sar ačhiľa kraľis a kraľinelas andro Jeruzalem bišueňa (29) berš. Leskeri daj sas e Abija, le Zecharijoskeri čhaj. ²Ov kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka – sa avke sar the leskero prapapus o David.

Sentňaren o Chramos

³Ešebno (peršo) čhon andro ešebno berš, sar kraľinelas o Chizkija, phundraďa o chramoskero vudar a oprikerďa les. ⁴Paľis vičinďa le rašajen the le Leviten a rozačhaďa len pre vichodno dvora le Chramostar. ⁵Phenďa lenge: “Šunen man, Levitale! Akana sentňaren pes a sentňaren the o Chramos le RAJESKERO, le Devleskero tumare dadengero. Hordinen avri savore džungale veci andral o Chramos. ⁶Se amare dada na sas le RAJESKE amare Devleske pre dzeka, bo kerenas angle leste o bini. Omukle les a odvisarde pes lestar the le thanestar, kaj ov bešel. ⁷Phandle o chramoskero vudar, murdarkerde andre o momeľara, hoj te na labon, a na obetinenas o kaďidlos aňi labarďi obeta andro Sentno Than le Izraelike Devleske. ⁸Vašoda o RAJ sas choľamen pre Judsko the pro Jeruzalem a kerďa, hoj te en pro asaben a hoj dojekh te daral olestar, so pes lenge ačhiľa, sar the korkore dikhen. ⁹Amare dada sas murdarde andro mariben a amare romňijen the čhaven zaile. ¹⁰Ale akana kamav te phandel zmluva le RAJEHA, le Devleha andral o Izrael, hoj amendar te odvisarel peskeri bari choľi. ¹¹Čhavale mire, ma aven leňive a ma užaren, se tumen o RAJ peske kidňa avri, hoj te ačhen angle leste, hoj leske te služinen a te obetinen o kaďidlos.”

¹²Avke pes mukle andre buči o Leviti:

andral le Kohatoskeri fajta o Machat, le Amasajoskero čhavo, the o Joel, le Azarjoskero čhavo;

andral le Merariskeri fajta o Kiš, le Abdioskero čhavo, the o Azarijah, le Jehalleleloskero čhavo;

andral le Geršonoskeri fajta o Joach, le Zimmoskero čhavo, the o Eden, le Joachoskero čhavo;

¹³andral le Elicafanoskeri fajta o Šimri the o Jeiel;

andral le Asafoskeri fajta o Zecharijah the o Mattaniah;

¹⁴andral le Hemanoskeri fajta o Jechiel the o Šimej;

andral le Jedutunoskeri fajta o Šemajah the o Uzziel.

¹⁵Zvičinde savore Leviten, sentňarde pes a avle te obžužarel o Chramos, avke sar prikazinďa o kraľis pal le RAJESKERO Zakonos. ¹⁶Akor o rašaja gele andre, hoj les te obžužaren, a savoro džungipen, so arakhle andro Chramos, hordinenas avri pre dvora. Paľis o Leviti ile odarik ola veci a odľigende ke dolina Kidron. ¹⁷E buči chudle te kerel andro ešebno džives andro ešebno čhon a andro ochtoto džives dogele paš e chramoskeri veranda. Paľis mek ochto dživesa sentňarenas o Chramos a dokerde oda andro dešušovto (16.) džives andro ešebno čhon.

¹⁸Paľis gele ko kraľis Chizkija a phende leske: “Ožužarďam calo Chramos, o oltaris pro labarde obeti leskere sersamoha, the o skamind, pre savo thovenas o sentno maro, leskere sersamoha. ¹⁹Pririchtinďam a sentňarďam mek the ola veci, save o kraľis Achaz čhiďa avri andral o Chramos, sar sas napačivalo ko Del. Ola veci hine akana anglo RAJESKERO oltaris.”

Pale obetinen andro Chramos

²⁰O Chizkija sig tosara ušťiľa, diňa te zvičinel ke peste le foroskere vodcen a džanas ko Chramos. ²¹Akor diňa te anel efta terne biken, efta bakren, efta terne bakroren the efta capen sar binoskeri obeta vaš o kraľišagos, vaš o oltaris the vaš o Judsko. A phenďa le rašajenge, le Aronoskere potomkenge, hoj len te obetinen pre le RAJESKERO oltaris. ²²Akor o rašaja murdarde le biken, zachudenas lengero rat a pokropinenas o oltaris; paľis murdarde le bakren a the lengere rateha pokropinenas o oltaris a sar murdarde le terne bakroren, the lengere rateha pokropinenas o oltaris. ²³Paľis ande sar obeta vaš o binos le capen anglo kraľis the angle savore manuša, a thovenas o vasta pre lende. ²⁴O rašaja paľis murdarenas le capen a lengero rat anenas pro oltaris sar obeta vaš o binos, hoj te odlel o binos cale Izraelostar, bo o kraľis prikazinďa, hoj te anen e labarďi obeta the e obeta vaš o bini prekal calo Izrael.

²⁵O Chizkija andro Chramos ačhaďa le Leviten le cimbalenca, harfenca the citarenca, bo kavke prikazinďa o David, bo o RAJ leske avke vakerelas prekal peskere proroka o Gad the o Natan. ²⁶Sar o Leviti ačhenas le Davidoskere bašavibnaskere nastrojenca a o rašaja le trubenca, ²⁷o Chizkija diňa te anel pro oltaris e labarďi obeta. A sar e obeta chudle te kerel, o manuša giľavenas le RAJESKE a o lavutara chudle te bašavel pro trubi the pre savore le Davidoskere nastroji. ²⁸A savore, ko ode sas, denas le RAJES pačiv le giľavipnaha the le trubenca. Kada ľikerelas, medik na zlabiľa e labarďi obeta.

²⁹Paľis, sar dokerde o labarde obeti, o kraľis the savore manuša gele pro khoča a lašarenas le RAJES. ³⁰O kraľis le vodcenca prikazinde le Levitenge, hoj te lašaren le RAJES le giľenca, so pisinde o David the o prorokos Asaf. Avke on le RAJES lašarenas bare radišagoha a banďonas anglal leste dži ke phuv.

³¹Paľis o Chizkija phenďa: “Akana san sentňarde andre služba le RAJESKE. Aven a anen andro Chramos o obeti the o paľikeribnaskere obeti.” Avke savore ande o obeti the paľikeribnaskere obeti a ola, save kamenas te del buter, anenas the o labarde obeti. ³²O manuša ande pre labarďi obeta le RAJESKE eftavardeš (70) biken, šel (100) bakren the duj šel (200) terne bakren. ³³O sentne dari, so ande, sas šov šel (600) biki the trin ezera (3 000) bakre. ³⁴Ale o rašaja sas frima, hoj te scirdkeren o cipi pal o džvirini pre labarďi obeta, vašoda lenge gele te pomožinel o Leviti, medik odi buči na dokerde a medik buter rašaja pes na sentňarde. Bo o Leviti sas pačivaloneder sar o rašaja andre oda, hoj pes sentňarenas. ³⁵Bo sas igen but o labarde obeti the o žiros le smiromoskere obetendar the o moľakere obeti.

Avke pale chudle te lašarel le RAJES andro Chramos sar angloda. ³⁶O Chizkija the savore manuša radisaľonas olestar, bo o Del lenge pomožinďa igen sig kada savoro te kerel.

Zvičinel le manušen pre Patraďi

¹Paľis o Chizkija vičinďa calo Izrael the Judsko a pisinďa ľila the le kmeňoske Efrajim the Menašše, hoj te aven andro Chramos andro Jeruzalem te oslavinel e Patraďi pre pačiv le RAJESKE, le Izraelike Devleske. ²O kraľis pes dothoďa le vodcenca the savore manušenca andro Jeruzalem, hoj andro dujto čhon oslavinena e Patraďi. ³On la našťi oslavinenas andro dino časos, bo na sentňarde pes but rašaja a o manuša pes na zgele andro Jeruzalem. ⁴Priačhile pre ada o kraľis the savore manuša, save ode sas. ⁵Avke pes dothode a bičhade ľil pal calo Izrael, la Beer-Šebatar dži ko Dan, a vičinenas savoren, hoj te aven andro Jeruzalem te oslavinel e Patraďi pre pačiv le RAJESKE, le Izraelike Devleske. Bo but džene la na oslavinenas avke, sar hin pisimen andro Zakonos.

⁶O murša gele le ľilenca, so sas le kraľistar the vodcendar, pal calo Izrael the Judsko a phenenas avke, sar lenge o kraľis prikazinďa:

“Visaren tumen pale ko RAJ, ko Del le Abrahamoskero, Izakoskero the Jakoboskero, hoj pes ov te visarel pale ke tumende, ke ola, save sas zachraňimen andral le Asirike kraľengere vasta. ⁷Ma aven ajse sar tumare dada the pašutne, bo on na sas pačivale le RAJESKE, peskere Devleske. Se šaj dikhen korkore, sar len igen zorales potrestinel. ⁸Akana den peske te phenel! Ma aven ajse sar tumare dada, bo na kamenas te šunel! Podden pes le RAJESKE! Aven andro Chramos, so o RAJ, tumaro Del, sentňarďa pro furt. Služinen le RAJESKE, peskere Devleske, hoj pes te odvisarel tumendar leskeri choľi! ⁹Te pes visarena ko RAJ, akor ole, save zaile tumare pašutnen the čhaven, presikavena lenge o jileskeriben a premukena len pale khere, bo o RAJ, tumaro Del, hino lačhejileskero the milosťivo a na odvisarela pes tumendar, te pes tumen visarena ke leste.”

¹⁰O murša, saven o kraľis the o vodci bičhade, džanas foros forostar andro phuva le kmeňengere Efrajim the Menašše dži ko Zebulun. Ale o manuša len anenas pro asaben a asanas lendar. ¹¹Ale varesave murša andral o kmeňi Ašer, Menašše the Zebulun pes pokorinde a avle andro Jeruzalem. ¹²O Del avke kerďa, hoj diňa le manušen the andre Judsko jekh gondoľišagos, hoj te keren oda, so prikazinďa o kraľis the o uradňika pal le RAJESKERO lav.

Oslavinen e Patraďi

¹³Avke andro dujto čhon igen but manuša pes zgele andro Jeruzalem, hoj te oslavinen o Inepos pal o Mare Bi o Drožďi. ¹⁴Ile a zňičinde savore oltara, so sas andro Jeruzalem, the o kaďidloskere oltara a čhide len andre dolina Kidron.

¹⁵Andro dešuštarto (14.) džives andro dujto čhon murdarde le Patraďakere bakrores. O rašaja the o Leviti, save mek na sas obžužarde, andre ladž pes sentňarde. Paľis ande o labarde obeti andro Chramos. ¹⁶On ačhenas pre peskere thana andro Chramos, sar pisinďa andro zakonos le Devleskero murš o Mojžiš, a o rašaja kropinenas pro oltaris o rat, so lenge podine o Leviti. ¹⁷Vašoda, hoj sas ode zgele but ajse džene, save na sas sentňarde, on našťi murdarenas le Patraďakere bakroren. Avke vaš lende o Leviti murdarenas le bakroren, hoj len te sentňaren le RAJESKE. ¹⁸But manuša, save ode avle andral o kmeňos Efrajim, Menašše, Jissachar the Zebulun, pes na sentňarde a oleha, hoj chanas le Patraďakere bakrores, na doľikerde le Devleskero zakonos. Vašoda pes modľinelas vaš lende o Chizkija: ¹⁹“RAJEJA, Devla amare dadengero, kala manuša hine nažuže angle tiro zakonos. Ale on tut lašaren jilestar, vašoda mangav tut, av ke lende jileskero a odmuk lenge.” ²⁰A o RAJ leskeri modľitba šunďa avri a sasťarďa le manušen.

²¹Paľis o Izraeliti, save sas andro Jeruzalem, oslavinenas o Inepos pal o Mare Bi o Drožďi efta džives bare radišagoha. A o Leviti the o rašaja lašarenas le RAJES sako džives caľa zoraha.

²²Paľis o Chizkija šukares prevakerďa ke savore Leviti, bo sikade hoj džanen mištes te služinel le RAJESKE. Efta džives oslavinenas a anenas ode smiromoskere obeti a paľikerenas le RAJESKE, peskere dadengere Devleske.

²³Ale savore manuša, save sas ode zgele phende, hoj oslavinena mek efta džives o inepos. Avke radišagoha oslavinenas mek aver efta džives. ²⁴O Chizkija diňa le manušenge pre obeta, 1 000 biken the efta ezera 7 000 bakren a o uradňika dine 1 000 biken the 10 000 bakren. A sentňarde pes but rašaja. ²⁵Savore manuša andral e Judsko radisaľonas le rašajenca the Levitenca, the le manušenca, save avle le severostar, the le cudzincenca, save bešenas andro Izrael the Judsko. ²⁶Andro Jeruzalem sas ajso baro radišagos, savo na sas akorestar, sar sas kraľis andro Izrael le Davidoskero čhavo, o Šalamun. ²⁷Paľis o rašaja the o Leviti ačhenas, hoj te žehňinen le manušen a o RAJ len šunďa avri andral peskero sentno than, andral o ňebos.

O manuša zňičinen le modlen

¹Sar preačhile te oslavinel e Patraďi, gele savore Izraeliti andre Judske fori a sphagerde o sentne slupi, čhingerde o kaštune slupi la Ašerakere a zňičinde savore uče thana the oltara andre Judsko the andro phuva Benjamin, Efrajim the Menašše. Paľis savore Izraeliti gele pale khere andre peskere fori.

O dari prekal o Leviti the rašaja

²O kraľis Chizkija ačhaďa le rašajen the le Leviten te služinel andro partiji. Lengere službi sas, hoj te keren o labarde the smiromoskere obeti, hoj te paľikeren a hoj te lašaren paš o chramoskere vudara. ³O Chizkija delas andral peskere stadi dobitkos pro labarde obeti a oda o tosaraskere the račakere obeti, the o labarde obeti pro Šabbat, pro neve čhoneskere inepi the pro aver oslavi, avke sar hin pisimen andro Mojžišoskero zakonos. ⁴Le manušenge andro Jeruzalem prikazinďa, hoj te anen prekal o rašaja the Leviti ole obetendar oda, so mušinen te del lenge pro dživipen, hoj on te šaj en oddine te kerel sa, so kampel pal le RAJESKERO zakonos.

⁵Sar pal ada savore šunde, chudle te anel o Izraeliti peskere ešebne (perše) uľipnastar o žužoďiv (pšeňica), e mol, o olejos the o medos the savorestar, so len sas le maľendar. Ande igen but: o dešto kotor savorestar. ⁶Avke the o Izraeliti the savore manuša, save bešenas andre Judske fori, anenas o dešto kotor lengere dobitkostar the bakrendar a the avre darendar, so sas dine prekal o RAJ, a thode oda savoro pro kopi. ⁷O manuša chudle te hordinel andro Jeruzalem o dari andro trito čhon a ada kerenas dži andro eftato čhon. ⁸Sar avľa o kraľis Chizkija peskere vodcenca a dikhle ola dari, lašarenas le RAJES a ašarenas leskere manušen, le Izraeliten.

⁹O Chizkija pes phučľa le rašajendar the le Levitendar pal ola veci pro kopi ¹⁰a o nekbareder rašaj o Azarijah, o potomkos le Cadokoskero, leske odphenďa: “Akorestar, sar chudle o manuša te hordinel o dari andro Chramos, sas amen igen but chaben a ole chabenestar ačhiľa mek but, bo o RAJ požehňinďa peskere manušen. Dikhen, keci mek olestar ačhiľa!”

¹¹Avke o Chizkija diňa te pririchtinel o skladi prekal o chaben andro Chramos. Sar len pririchtinde, ¹²diňa te hordinel savore ola dari, so sas dine prekal o Del, andre ola skladi. Nekbareder upral ola skladi sas o Levitas Konaniah a dujto pal leste leskero phral, o Šimej. ¹³Len ačhaďa o kraľis Chizkija the o nekbareder rašaj o Azarijah upral o Levitengere uradňika andro Chramos: o Jechiel, Azaziah, Nachat, Asahel, Jerimot, Jozabad, Eliel, Jismachjah, Machat the o Benajah.

¹⁴O Levitas Kore, le Jimnoskero čhavo, sas stražňikos pre vichodno brana a ov sas ačhado te kidel le manušendar o dari, so anenas prekal o Del, a paľis te rozulavel. ¹⁵O Leviti o Eden, Minjamin, Ješua, Šemajah, Amariah the Šechaniah, save služinenas andro rašajengere fori, pačivalones rozulavenas kala dari avre pašutne rašajenge pal lengere partiji, le ternenge the le phurederenge.

¹⁶Rozdenas the ole muršenge, save sas zapisimen andre fajtakero zvitkos a oda phureder sar trin berš – dojekheske, save služindehas jekhvar andro Chramos, pal oda, sar sas ačhade andre služba. ¹⁷O rašaja sas zapisimen pal o fajti a o Leviti le biš (20) beršendar pal o partiji, andre save služinenas. ¹⁸Sas zapisimen caľa famelijaha – savore peskere romňijenca, le cikne the bare čhavenca – bo pačivalones pes sentňarenas.

¹⁹Sas ačhade murša, hoj te rozden o chaben le rašajenge andral o Aronoskero potomstvos, save bešenas andro fori the lengere gava. Rozdenas oda savore rašajenge the Levitenge, save sas zapisimen andro fajtakero rodokmeňos.

²⁰Avke kerelas o Chizkija andre caľi Judsko. Kerelas savoro, so sas čačipnaskero, lačho the pačivalo anglo RAJ. ²¹Savoro, so chudľa te kerel o Chizkija andro Chramos, kerelas avke, sar sas pisimen andro zakonos the prikazaňja. A sas les andre savoro bach, bo rodelas le RAJES cale peskere jileha.

O Sancherib džal pro Jeruzalem

¹Paloda, sar o Chizkija sikaďa peskero pačivaľiben oleha, so kerďa prekal o RAJ, avľa o Asiriko kraľis Sancherib pro mariben pre Judsko. Peskera armada rozačhaďa pašal o zorale fori a kamľa len te zalel. ²Sar o Chizkija dikhľa, hoj o Sancherib avľa a kamel te džal pro Jeruzalem, ³dovakerďa pes peskere vodcenca the veľiťeľenca, hoj zaačhavena o prameňa, so hine avri pal o foros, a on leske andre ada pomožinde. ⁴Avle igen but manuša a zaačhade o prameňa the o paňi, so džalas prekal odi phuv. A phende peske: “Sar o Asirike kraľa avena, soske majinen te arakhel ajci but paňi?” ⁵Paľis o kraľis chudľa te prikerel savore zňičimen muri a pre ola muri ačhaďa o veži the dujto avruno muros. Zoraľarďa the o avruno muros pašal e terasa pro vichodos le Forostar le Davidoskere a diňa te kerel but kopiji the šťiti.

⁶Ačhaďa le veľiťeľen upral o manuša, diňa len te vičinel jekhetane ke peste pro phundrado than paš e foroskeri brana a prevakerďa ke lende: ⁷“Aven zorale a ma daran tumen! Ma predaran le Asirike kraľistar, aňi leskera armadatar, so avel leha, bo amenca hiňi bareder zor. ⁸Les hin bari armada, ale oda hine ča manuša, ale amenca hino o RAJ, amaro Del, pririchtimen amenge te pomožinel a te ľidžal amare maribena.” A o manuša pes zmukle pre oda, so phenďa o Judsko kraľis Chizkija.

⁹Paľis o Sancherib bičhaďa peskere služobňiken andro Jeruzalem, medik korkoro peskera armadaha pes marelas andro foros Lachiš. Diňa te phenel le Chizkijoske the le Judejcenge andro Jeruzalem:

¹⁰“Avke phenel o Asiriko kraľis Sancherib: Pre soste pes zmuken, te me le slugaďen rozačhaďom pašal o Jeruzalem? Ko tumen šaj zachraňinel? ¹¹O Chizkija tumenge vakerel: ‘O RAJ, amaro Del, amen zachraňinela andral o vasta le Asirike kraľiske.’ Avke tumen diliňarel, hoj tumen te mukel te merel andre bokh the bi o paňi. ¹²Se korkoro ov čhiďa tele le RAJESKERE thana the oltara a prikazinďa le manušenge andre Judsko the Jeruzalem: ‘Angle jekh oltaris banďona a labarena upre o kaďidlos.’

¹³Či tumen na džanen, so kerďom me the mire dada le manušenge andre aver phuva? Či šaj zachraňinde lengere devla lengere phuva andral mire vasta? ¹⁴Ko savore devlendar andral ole narodi, saven mire dada zňičinde, šaj zachraňinde peskere manušen? Sar šaj akana tumaro Del tumen zachraňinel andral mire vasta? ¹⁵Te na tumen o Chizkija diliňarel a klaminel! Ma pačan leske, bo ňisavo narodoskero aňi kraľišagoskero del našťi zachraňinďa peskere manušen andral mire vasta aňi andral o vasta mire dadengere. Vašoda aňi tumaro Del na zachraňinela tumen andral mire vasta.”

¹⁶Le Sancheriboskere sluhi dureder namištes vakerenas pro RAJ, pro Del, the pre leskero služobňikos Chizkija. ¹⁷O Sancherib pisinďa ľila andre save asalas avri le RAJES, le Izraeloskere Devles: “Avke sar o narodengere devla andral aver phuva na zachraňinde peskere manušen andral mire vasta, avke the le Chizkijoskero Del na zachraňinela peskere manušen andral mire vasta!” ¹⁸Le Sancheriboskere vodci andre Hebrejiko čhib vičinenas pro manuša, save ačhenas pro Jeruzalemoskere muri, hoj len te daraven avri a avke te zalen o foros. ¹⁹On vakerenas pal o RAJ, pal o Jeruzalemoskero Del, avke sar pal o devla avre narodengere – devla, saven kerde peskere vastenca.

²⁰Vašoda o kraľis Chizkija the o prorokos Izaiaš, le Amocoskero čhavo, vičinenas a mangenas le Devles, hoj lenge te pomožinel ²¹a o RAJ bičhaďa le aňjelos, savo murdarďa savore zorale muršen, vodcen the uradňiken andro taboris le Asirike kraľiskero. Avke pes o Sancherib visarďa pale andre peskeri phuv andre ladž.

Sar jekhvar geľa andre peskere devleskero chramos, varesave leskere čhavendar les murdarde la šabľaha.

²²Avke o RAJ zachraňinďa le Chizkija the le Jeruzalemske manušen andral o vasta le Asirike kraľistar Sancheribostar the andral o vasta avre ňeprijaťeľendar a diňa len o smirom le narodendar, save sas pašal lende. ²³But manuša anenas andro Jeruzalem o dari le RAJESKE a o dragane veci le Judske kraľiske. Akorestar le Chizkija denas pačiv savore narodi.

O Chizkija sasťardo le nasvaľibnastar

²⁴Andre oda časos o Chizkija nasvaľiľa pro meriben. Ale sar pes modľinelas ko RAJ, ov leske odphenďa a diňa les znameňje, hoj sasťola. ²⁵Ale o Chizkija sas ajso barikano, hoj aňi na presikaďa o paľikeriben vaš o lačhipen, so leske kerďa o RAJ. Vašoda o Del choľisaľiľa pre leste, pre Judsko the pro Jeruzalem. ²⁶Paľis o Chizkija the o manuša andral o Jeruzalem pes pokorinde a mangenas le RAJES, hoj lenge te odmukel. Vašoda o RAJ len na marďa, medik o Chizkija na muľa.

Le Chizkijoskero barvaľipen

²⁷O Chizkija sas igen barvalo a dojekh les delas pačiv. Kerďa peske o pokladňi prekal o rup, somnakaj, dragane bara, voňava masci the šťiti the avre dragane veci. ²⁸Sas les skladi, kaj odthovelas o ďiv, mol the oleja. Sas les the maštalňi prekal savoro dobitkos the stadi. ²⁹O Del diňa le Chizkija but stadi, bakre, dobitkos the aver barvaľipen a ačhaďa peske o fori.

³⁰Sas oda o Chizkija, savo začhiďa o upruno paňi Gichon a kerďa tunelis, hoj o paňi te džal pal e zapadno sera andro Foros le Davidoskero. O Del sas le Chizkijoha, Sas les bach andre savoreste, so kerelas. ³¹Ale sar avle ke leste o Babiloňike vodci, hoj te phučen pal o znameňje, so pes ačhiľa andre odi phuv, o Del les mukľa, bo kamľa les te probaľinel (preskušinel), hoj pes te dodžanel savoro, so les hin andro jilo.

O Chizkija merel

³²Savore aver veci, so o Chizkija kerďa, the pal leskere pačivale skutki, hin pisimen andro Viďeňje le Prorokoskero Izaiašoskero, savo sas le Amocoskero čhavo, a andro Zvitkos le Judske the Izraelike Kraľengero. ³³Sar muľa o Chizkija, parunde les pro upruno than andre le kraľengere hrobi a savore manuša andral e Judsko the Jeruzalem les denas bari pačiv. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Menašše.

O Menašše kraľis andre Judsko

¹Le Menaššeske sas dešuduj (12) berš, sar ačhiľa kraľis andre Judsko. Ov andro Jeruzalem kraľinelas penda the pandž (55) berš. ²Kerelas oda, so na sas le RAJESKE pre dzeka, avke sar the o narodi, saven o RAJ tradľa avri anglo Izrael. ³Ačhaďa pale o oltara, so leskero dad o Chizkija zňičinďa, o thana, kaj lašarenas le Baal, the o slupi la modlake Ašera. Banďolas anglo čercheňa a lašarelas len. ⁴Ačhaďa the o oltara andro Chramos, pal savo o RAJ phenďa: “Andro Jeruzalem ela miro nav barardo pro furt.” ⁵Pro soduj chramoskere dvori ačhaďa oltara prekal savore čercheňa, hoj len te lašaren. ⁶Peskere čhaven andre dolina Ben-Hinnom zlabarďa sar obeta. Ov čarinelas the vražinelas a anďa ke peste le vrašcen the olen, save privičinenas le mulengere duchen. Ov aleha kerelas buter nalačhipen anglo RAJ a anelas pre peste leskeri choľi.

⁷O Menašše iľa e socha a thoďa la andro Chramos, pal savo o RAJ phenďa le Davidoske the leskere čhaske le Šalamunoske: “Andre kada Chramos the andro Jeruzalem, so mange avri kidňom maškar savore Izraelike kmeňi, ela miro nav furt lašardo. ⁸A te o Izraeliti šunena savore mire lava a te doľikerena mire prikazaňja, so lenge diňom prekal miro služobňikos Mojžiš, akor me na domukava, hoj te en avritradle andral kadi phuv, so diňom lengere dadenge.” ⁹Ale o Menašše ľigenelas le manušen andral e Judsko the Jeruzalem andro mek bareder binos, sar kerenas ola narodi, saven o RAJ zňičinďa anglal o Izraeliti.

¹⁰Choc o RAJ prevakerelas ko Menašše the ke leskere manuša, on les na šunenas.

Le Menaššeskero pokaňje

¹¹Vašoda o RAJ domukľa le veľiťeľen andral e Asiriko armada, hoj te džan pre lende. On le Menašše chudle, sphandle les le brondzune lancenca, thode leske andro nakh o hakos a odľigende les andro Babilon. ¹²O Menašše sas andro baro pharipen a chudľa te rodel le RAJES, peskere dadengere Devles, a igen pes pokorinďa angle leste. ¹³Sar pes modľinelas ko RAJ, ov šunďa avri leskero mangipen a anďa les pale andro Jeruzalem, andre leskero kraľišagos. Avke o Menašše sprindžarďa, hoj ča o RAJ hino o Del.

¹⁴Paloda o Menašše pašal o Foros le Davidoskero ačhaďa bareder avrune muri andre dolina pro zapados le prameňistar le Gichonostar, sar pes džal ke Ribno Brana pašal o brehos Ofel. A andre savore Judske zorale fori le murenca rozačhaďa le armadakere veľiťeľen. ¹⁵Andral o Chramos odľigenďa avri la socha, le modlen the savore oltara, so angloda ačhaďa pro brehos paš o Chramos the andro Jeruzalem. Savore kala veci čhiďa avri andral o foros. ¹⁶Avke pale ačhaďa le RAJESKE o oltaris, obetinďa pre leste o smiromoskere the paľikeribnaskere obeti a prikazinďa le manušenge andral e Judsko, hoj te služinen le RAJESKE, le Izraelike Devleske. ¹⁷Ale o manuša furt anenas o obeti pro uče thana, choc ča le RAJESKE.

¹⁸Savore aver veci, so kerďa o Menašše, leskeri modľitba ko Del the o lava, so leske vakerelas o proroka andro nav le RAJESKERO, hin pisimen andro Zvitkos le Izraelike Kraľengero. ¹⁹Andro Zvitkos le Chozajoskero hin pisimen pal leskeri modľitba a sar o Del leske odphenďa. Hin andre pisimen the pal leskere bini the napačivaľiben a sar ačhaďa o modlengere thana pro lašariben, o slupi la Ašerakere the o modli angloda, sar pes pokorinďa. ²⁰Sar o Menašše muľa, parunde les andre leskero hrobos paš o palacis a pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Amon.

O Amon kraľis andre Judsko

²¹Le Amonoske sas bišuduj (22) berš, sar ačhiľa kraľis andre Judsko. Ov andro Jeruzalem kraľinelas duj berš. ²²Ov kerelas baro nalačhipen anglo RAJ, avke sar the leskero dad o Menašše. Obetinelas savore modlenge, so kerďa leskero dad, a lašarelas len. ²³Na pokorinďa pes anglo Del sar leskero dad, ale kerelas mek goreder bini.

²⁴Paľis le Amonoskere služobňika pes vzburinde pre leste a murdarde les andre leskero palacis. ²⁵Ale o Judske manuša murdarde olen, so kerde vzbura pro kraľis Amon a pal leste ačhade kraľiske leskere čhas le Joziaš.

O Joziaš kraľis andre Judsko

¹Le Joziašoske sas ochto berš, sar ačhiľa kraľis, a andro Jeruzalem kraľinelas tranda the jekh (31) berš. ²Ov kerelas oda, so sas le RAJESKE pre dzeka. Phirelas pal le Devleskero drom avke sar leskero prapapus o David a na odvisarďa pes ole dromestar.

³Andro ochtoto berš, sar o Joziaš kraľinelas a mek sas terno, chudľa te rodel le prapapuskere le Davidoskere Devles. O Joziaš andro dešudujto (12.) berš chudľa te obžužarel e Judsko the o Jeruzalem avke, hoj zňičinďa o modlengere thana, la Ašerakere slupi the savore avre modli. ⁴O Joziaš sas paš oda, sar čhivenas tele le Baaloskere oltara the o kaďidloskere oltara. La Ašerakere slupi čhiďa tele a savore aver modli rozphagerďa pro prachos a oda prachos rozčhiďa pro hrobi ole manušengere, save obetinenas ole modlenge. ⁵Paľis le rašajengere kokala zlabarďa pro oltara, kaj lašarenas o modli, a avke o Joziaš obžužarďa e Judsko the o Jeruzalem. ⁶Avke kerďa the andre fori le kmeňengere Menašše, Efrajim, Šimeon the Naftali. ⁷Čhiďa tele lengere oltara the la Ašerakere slupi a sphagerďa le modlen, hoj lendar ačhiľa ča prachos. Andre calo Izraeliko phuv phagerďa savore kaďidloskere oltara a paľis geľa pale andro Jeruzalem.

E buči pro Chramos

⁸Andro dešuochtoto (18.) berš, sar kraľinelas a paloda sar obžužarďa caľi phuv the o Chramos le modlendar, o Joziaš bičhaďa manušen, hoj te oprikeren o Chramos le RAJESKERO, peskere Devleskero. On sas o Šafan, le Acalioskero čhavo; o guverneris Maasejah andral o Jeruzalem the o pisaris Joach, le Joachazoskero čhavo.

⁹Sar avle ko nekbareder rašaj Chilkijah, dine leske o love, so prekal le Devleskero Chramos o Leviti, save sas o stražňika, kidle avri le manušendar andral o kmeňi Menašše, Efrajim the andral savore aver Izraelike kmeňi a the le manušendar andral o Benjamin, Judsko the Jeruzalem. ¹⁰Ola love dine le muršenge, save sas ačhade upral e buči andro Chramos, a on počinenas le robotňiken, save oprikeren o Chramos, ¹¹le ťesaren the le muraren. Vaš ola love cinenas o oprikerde bara the kašta, savenca prikerenas o khera, so o Judske kraľa zamukle.

¹²O murša kerenas peskeri buči pačivalones. Upral lende sas ačhade o Leviti o Jachat the Obadiah andral e Merariskeri fajta, the o Zecharijah the o Mešullam andral e Kohatoskeri fajta. Savore Leviti, save džanenas te bašavel pro nastroji, ¹³merkinenas pre ola murša, save hordinenas o veci, a sas ačhade pre savore aver buča. Varesave Leviti sas pisara, uradňika the stražňika.

O Chilkijah arakhel o zakonoskero zvitkos

¹⁴Sar lenas avri o love, so sas dine andro Chramos, akor o rašaj Chilkijah arakhľa o zakonoskero zvitkos, so o RAJ diňa avri prekal o Mojžiš. ¹⁵Akor o Chilkijah phenďa le pisariske le Šafanoske: “Andro Chramos arakhľom o zakonoskero zvitkos.” Avke o Chilkijah les diňa le Šafanoske.

¹⁶O Šafan les iľa, geľa ko kraľis Joziaš a phenďa leske: “Tire služobňika kerde savoro, so prikazinďal. ¹⁷Ola love, so arakhle andro Chramos, dine le robotňikenge, save prikerenas o Chramos, the lengere majstrenge.” ¹⁸Paľis o pisaris Šafan phenďa le kraľiske: “O rašaj Chilkijah mange diňa varesavo zvitkos.” Paľis andral genelas anglo kraľis.

¹⁹Sar o kraľis Joziaš šunďa o lava andral o zvitkos, čhingerďa pre peste o gada. ²⁰Paľis prikazinďa le Chilkijoske, le Achikamoske, savo sas le Šafanoskero čhavo, le Abdonoske, savo sas le Michoskero čhavo, le Šafanoske the peskere služobňikoske le Asajoske: ²¹“Džan a phučen le RAJESTAR pal o lava kale zvitkoskere vaš ma, vaš e Judsko the vaš ola, save ačhile andro Izrael. Se le RAJESKERI bari choľi hiňi pre amende avričhiďi, bo amare dada na doľikerenas le Devleskero lav a na dživenas pal o lava, so hin pisimen andre oda zvitkos.”

²²Akor o Chilkijah the o murša, saven bičhaďa o kraľis, geľa pes te phučel ke prorokiňa Chulda. Oj bešelas andro Jeruzalem pre nevi sera a lakero rom, savo pes starinelas pal le kraľiskere gada, sas o Šallum, le Tokhatoskero čhavo, o čhavo le Chasroskero. Sar ode doavle, chudle lake pal oda te vakerel.

²³Oj lenge phenďa: “Kavke phenel o RAJ, o Del le Izraeloskero: ‘Phenen oleske, ko tumen ade bičhaďa, ²⁴hoj domukava e bibach pre kada foros the pro manuša, save ade bešen – savore prekošibena, avke sar hin pisimen andro zvitkos, andral savo genenas anglo Judsko kraľis. ²⁵Bo pes mandar odvisarde a labarenas o kaďidlos avre devlenge a savoreha, so kerenas peskere vastenca, anenas pre peste miri choľi; miri choľi hiňi sar jag, so hiňi avričhorďi pre kada than a na preačhela te labol.’ ²⁶Le Judske kraľiske, savo tumen bičhaďa te phučel le RAJESTAR, phenen: ‘Kavke vakerel o RAJ, le Izraeloskero Del, pal o lava, so šunďal: ²⁷Vašoda, hoj tiro jilo sas kovlo a na sas zoralo sar bar, ale pokorinďal tut, sar šunďal leskere lava pre kada than, a rozčhingerďal pre peste o gada andre pokora a rovehas angle mande, me tut šunďom avri. ²⁸Medik tu dživeha, na dikheha odi bibach, so anava pre kada than the pro manuša. Mereha a aveha parumen andro smirom.’ ”

Avke pes on visarde pale ko kraľis a phende leske, so e prorokiňa vakerelas.

O Joziaš phandel e zmluva le RAJEHA

²⁹Akor o kraľis Joziaš vičinďa ke peste savore vodcen andral e Judsko the Jeruzalem. ³⁰Geľa ko Chramos a jekhetane leha gele the savore murša andral e Judsko, o manuša andral o Jeruzalem, o rašaja the o Leviti – savore manuša, či o čore vaj barvale. Pregenďa angle lende savore lava, so sas pisimen andro Zvitkos la Zmluvakero, so arakhle andro Chramos. ³¹Paľis o Joziaš ačhiľa pre kraľiskero than paš o slupos a anglo RAJ phandľa zmluva, hoj leske služinena a doľikerena leskere prikazaňja the zakoni cale peskere jileha the dušaha a hoj dživena avke, sar hin pisimen andre oda zvitkos.

³²Paľis prikazinďa dojekheske andro Jeruzalem the Benjamin, hoj odi zmluva te doľikerel. Avke o manuša andral o Jeruzalem doľikerenas odi zmluva, so phandle le Devleha, savo sas o Del lengere dadengero.

³³Avke o Joziaš zňičinďa savoren džungale modlen andral savore Izraelike phuva. Paľis prikazinďa dojekheske andro Izrael, hoj te služinel ča le RAJESKE, peskere Devleske. Medik ov dživelas, o manuša pes na odvisarde le RAJESTAR, peskere dadengere Devlestar.

O Joziaš oslavinel e Patraďi

¹O Joziaš oslavinelas andro Jeruzalem e Patraďi pre pačiv le RAJESKE. Le Patraďakere bakrores murdarde andro ešebno (peršo) čhon andro dešuštarto (14.) džives. ²Le rašajen ačhaďa a zoraľarďa len le lačhe lavenca andre služba andro Chramos. ³Paľis le Levitenge, save sas sentňarde le RAJESKE a save sikavenas calo Izrael leskero zakonos, prikazinďa: “Thoven e sentňi Archa andro Chramos, so ačhaďa o Šalamun, o Izraeliko kraľis, le Davidoskero čhavo. Imar na mušinen la buter te prehordinel than thanestar. Akana služinen le RAJESKE, peskere Devleske, the le Izraelitenge, leskere manušenge! ⁴Andre chramoskeri služba tumen rozulaven andro partiji pal peskere dadengere fameliji avke, sar pisinďa o Izraeliko kraľis David the leskero čhavo Šalamun.

⁵Ačhaven tumen andro sentno than avke, hoj jekh partija le Levitengeri te pomožinel po jekha Izraelike famelijake. ⁶Murdaren le Patraďakere bakrores, sentňaren tumen a pririchtinen le bakrores tumare Izraelike manušenge avke, sar o RAJ phenďa prekal o Mojžiš.”

⁷O Joziaš peskere barvaľipnastar diňa prekal savore manuša 3 000 biken the 30 000 bakren the terne kozen sar obetno daros pre Patraďi.

⁸Leskere vodci tiš dine dari prekal o manuša, rašaja the Leviti. O Chilkijah, Zecharijah the o Jechiel, anglune vodci andro Chramos, dine le rašajenge pre Patraďi 2 600 bakroren the 300 biken. ⁹O Levitengere vodci – o Konaniah, leskere phrala Šemajah the Netaneel, o Chašabiah, Jeiel the o Jozabad – dine le Levitenge pre obeta 5 000 bakren the kozen a 500 biken.

¹⁰Sar savoro sas pririchtimen pre Patraďakeri oslava, o rašaja the o Leviti ačhenas andro partiji pre peskere thana, sar lenge o kraľis prikazinďa. ¹¹Paľis murdarkerenas le Patraďakere bakroren, o rašaja kropinenas o rat pro oltaris a o Leviti pal lende cirdenas tele e cipa. ¹²O labarde obeti odthovenas pre sera, hoj pes te del le manušenge pal o fameliji, a on len obetinenas le RAJESKE, avke sar hin pisimen andre le Mojžišoskero zvitkos. Avke kerde the le dobitkoha. ¹³Le Patraďakere bakrores pekenas pre jag avke, sar majinenas te kerel. O sentne dari tavenas andro čare, pira the kotli a paľis oda mas sigo denas le manušenge. ¹⁴Paľis o Leviti pririchtinenas o mas prekal peste the prekal o rašaja andral le Aronoskero potomstvos, bo o rašaja služinenas dži rači, sar obetinenas o labarde the žiroskere obeti.

¹⁵Medik sas e oslava, o Leviti pririchtinenas o chaben the prekal o chramoskere stražňika, save ačhenas pre peskere thana, the prekal o lavutara andral le Asafoskeri fajta, save giľavenas, avke sar prikazinďa o David, Asaf, Heman the le kraľiskero prorokos o Jedutun.

¹⁶Avke oda džives pre le kraľiskero Joziašoskero prikazis sas kerďi savori služba le RAJESKE avke, hoj oslavinenas e Patraďi a labarenas o labarde obeti pre le RAJESKERO oltaris. ¹⁷Savore Izraeliti, save ode sas, oslavinenas e Patraďi andre oda časos a paľis o Inepos pal o Mare Bi o Drožďi efta džives. ¹⁸E Patraďi pes avke andro Izrael na oslavinelas akorestar, sar sas o prorokos Samuel. Ňisavo Izraeliko kraľis angloda na oslavinelas e Patraďi avke sar o Joziaš, o rašaja, o Leviti the o manuša, save ode sas andral e Judsko the Jeruzalem. ¹⁹Kadi Patraďi pes oslavinelas andro dešuochtoto (18.) berš, sar kraľinelas o Joziaš.

Le Joziašoskero meriben

²⁰Pal savoreste, sar o Joziaš oprikerďa o Chramos, o Egiptsko kraľis Necho peskera armadaha geľa pro mariben pro foros Karkemiš, so hin paš o paňi Eufrat. O Joziaš peskera armadaha geľa angle leste. ²¹Avke o Necho bičhaďa muršen, hoj leske te phenen: “So man hin tuha, Judsko kraľina? Me na avľom pro mariben adadžives pre tu, ale upral kada narodos, saveha som andro mariben. O Del mange prikazinďa, hoj sigo te džav. O Del hino manca, ma zaačhav man, bo ov tut zňičinela!”

²²Ale o Joziaš lestar na odgeľa, aňi na šunďa leskere lava, choc ola lava sas le Devlestar. Preurďa pes a geľa pre leste andro mariben pro rovno than Megiddo.

²³Ale andro mariben o lukostrelcos le šipoha taľinďa (trafinďa) le Joziaš. Ov phenďa peskere služobňikenge: “Ľigenen man adarik, bo som igen zraňimen.” ²⁴Avke o služobňika les ile pal leskero verdan, thode les pre aver a odľigende andro Jeruzalem, kaj paľis muľa. Parunde les andro dadengero hrobos a savore manušenge andre Judsko the Jeruzalem sas pharo pal o Joziaš.

²⁵O prorokos Jeremiaš pal o Joziaš pisinďa rovibnaskeri giľi. Dži adadžives savore lavutara, o murša the džuvľa, odi giľi andro Izrael giľaven, sar peske leperen pro Joziaš. Odi giľi šaj arakhen andro Rovibnaskere Giľa.

²⁶Savore aver veci, so o Joziaš kerďa, sar sas oddino le Devleske the sar doľikerelas le RAJESKERO zakonos, ²⁷ešebnovarestar (peršovarestar), medik na muľa, hin pisimen andro Zvitkos le Izraelike the Judske Kraľengero.

O Joachaz kraľis andre Judsko

¹Paloda o manuša andral e Judsko ile le Joachaz, le Joziašoskere čhas, a ačhade les andro Jeruzalem kraľiske pal leskero dad. ²Le Joachazoske sas bišutrin (23) berš, sar ačhiľa kraľis a trin čhon kraľinelas andro Jeruzalem. ³Paľis o Egiptsko kraľis Necho iľa lestar o kraľišagos a pro Judejci ispidelas, hoj leske te počinen o daňe: 3,4 toni rup the 34 kili somnakaj. ⁴O Necho ačhaďa upral e Judsko the Jeruzalem vaš o kraľis le Eljakim, leskere phrales, a diňa leske nevo nav Jojakim. Le Joachaz o Necho odľigenďa andro Egipt.

O Jojakim kraľis andre Judsko

⁵Le Jojakimoske sas bišupandž (25) berš, sar ačhiľa kraľis, a andro Jeruzalem kraľinelas dešujekh (11) berš. Kerelas oda, so na sas pre dzeka le RAJESKE, peskere Devleske. ⁶Sar o Jojakim kraľinelas, avľa pre leste pro mariben o Babiloňiko kraľis Nebukadnecar. Zaiľa les, phandľa le lancenca a odľigenďa andro Babilon. ⁷O Nebukadnecar iľa the varesave veci andral o Chramos, odľigenďa andro Babilon a thoďa len andre peskero chramos.

⁸Savore aver veci, so o Jojakim kerďa, leskere džungipena the o nalačhipena, hin pisimen andro Zvitkos le Judske Kraľengero. Pal leste ačhiľa kraľis leskero čhavo o Jojachin.

O Jojachin kraľis andre Judsko

⁹Le Jojachinoske sas dešuochto (18) berš, sar ačhiľa kraľis andre Judsko, a trin čhon the deš džives kraľinelas andro Jeruzalem. The ov kerelas oda, so na sas le RAJESKE pre dzeka. ¹⁰Sar pregeľa berš, o Nebukadnecar le Jojachin iľa sar otrokos andro Babilon a iľa the o dragane veci andral o Chramos. Ačhaďa kraľiske le Cidkijah, leskere bačis, andre Judsko the Jeruzalem.

O Cidkijah kraľis andre Judsko

¹¹Le Cidkijoske sas bišujekh (21) berš, sar ačhiľa kraľis andre Judsko, a andro Jeruzalem kraľinelas dešujekh (11) berš. ¹²Ov kerelas oda, so na sas le RAJESKE pre dzeka, a na pokorinďa pes anglo prorokos Jeremiaš, savo vakerelas le RAJESKERE lava. ¹³O Cidkijah pes vzburinďa pro Nebukadnecar, choc leske la veraha andro RAJESKERO nav phenďa, hoj leske ela pačivalo. Ov na kamelas te šunel a na kamľa te visarel pes pale ko RAJ, ko Izraeliko Del. ¹⁴A mek ke oda the savore rašaja the Judske vodci sas so buter napačivale le RAJESKE. Kerenas oda džungipen, so o narodi, save sas pašal lende. Lašarenas le modlen a avke meľarde o Chramos, so o RAJ sentňarďa andro Jeruzalem.

¹⁵O RAJ, o Del lengere dadengero, ke lende furt bičhavelas le proroken, hoj lenge te dovakerel, bo sas leske pharo pal peskere manuša the pal o Chramos. ¹⁶Ale on kerde ladž olenge, saven bičhaďa, asanas leskere prorokendar a na prilenas leskere lava. Avke sas dži akor, medik na sas e choľi le RAJESKERI ajsi bari, hoj ňič la imar našťi odvisarďa.

O Jeruzalem zňičimen

¹⁷O RAJ bičhaďa pro Jeruzalem le Babiloňike kraľis, savo la šabľaha andro Chramos murdarďa lengere terne muršen. Na mukľa te dživel aňi le ternen či phuren, aňi le muršen či džuvľen, aňi le sasten či nasvalen. Avke o Del savoren diňa andre leskere vasta. ¹⁸Ov iľa andral o Chramos le Devleskero savore bare, cikne the dragane veci, o barvaľipen le kraľiskero the le uradňikengero a savoro odľigenďa andro Babilon. ¹⁹Paľis podlabarde o Chramos the savore palaca a čhide tele le Jeruzalemoskere muri. Avke sas zňičimen savore dragane veci, so sas andre.

²⁰Olen, save predžiďile, zaiľa andro Babilon. Ode služinenas leske the leskere čhavenge sar otroka dži akor, medik e Perzija na preiľa o kraľišagos. ²¹Avke pes ačhiľa le RAJESKERO lav, so phenďa prekal o Jeremiaš: “Sar e phuv ela omukľi, ela la o Šabbatoskero odpočinkos dži akor, medik na predžala eftavardeš (70) berš.”

O Kiros premukel le Izraeliten pale khere

²²Andro ešebno (peršo) berš, sar kraľinelas o Perziko kraľis Kiros – hoj pes te ačhel avke, sar phenďa o RAJ prekal o Jeremiaš – o RAJ thoďa pro jilo le kraľiske le Kiroske, hoj te del te phenel andro ľil andre calo peskero kraľišagos:

²³“Avke phenel o Perziko kraľis Kiros:

‘O RAJ, o Del, savo hino upral o ňebos, mange diňa savore kraľišagi pre phuv a ačhaďa man, hoj leske te ačhavav o Chramos andro Jeruzalem, so hino andre Judsko. Akana savore leskere manušendar šaj džan pale ode a mi el lenca o RAJ, o Del!’ ”