Te roŋo o ruŋa i a Ietū Kiritō i pāpaꞌi e
Māteo
Meꞌe rahi nō atu matahiti a tuꞌa ki te poreko iŋa o Ietū, o te ꞌariki era ko Tāvita te haka tere i te itaraera. Te nuꞌu nei he manaꞌu nō te aŋa ki a Tāvita pa he ꞌariki hopeꞌa o te riva-riva i ai o rāua, ꞌe he tiaki nō te aŋa ki te hora mo haka tano e te ꞌAtua i tāꞌana hōrea pē nei ē: nā e tuꞌu rō te mahana he haka ꞌariki e ia i te hakaara e tahi o Tāvita, ꞌe māꞌana e haka nui-nui haka ꞌou i a rāua i te itaraera. E kī era ki rā hakaara: he «⌊Mētia⌋» ꞌo he «⌊Kiritō⌋», te auraꞌa: «he ꞌariki haꞌataꞌa e te ꞌAtua».
ꞌI ruŋa i te ꞌevaneria nei, e haka ꞌite ꞌana i te roŋo riva-riva ki te itaraera: ko poreko ꞌana te Mētia (1–2), ꞌe rā Mētia ko Ietū era o Nātāreta, poki o te tāmuta era ko ⌊Kōsē⌋ ararua ko ⌊Māria⌋ (13.55). Te kī ꞌa Māteo: e ꞌite nei a tātou he aŋi mau ꞌana a Ietū he Kiritō era mo oho mai ꞌi te meꞌe era ꞌi ruŋa i a ia i haka tano tahi ai te meꞌe kī era e te ꞌAtua o ruŋa i te Kiritō haka pāpaꞌi era ki a ⌊Mōtē⌋ ꞌe ki te perofeta ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋.
Te kī takoꞌa ꞌa Māteo: a Ietū taꞌe nō he Kiritō era mo tuꞌu mai, he Maꞌori hāpī hōnui takoꞌa. Hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa i hāpī ai a Ietū ki te nuꞌu o ruŋa i te meꞌe hauhaꞌa mo te ꞌAtua. O te rahi raꞌa o te meꞌe hāpī e Ietū, te meꞌe ꞌata pūai he meꞌe hāpī e ia ꞌi ruŋa i te maꞌuŋa (5–7), he hatu iŋa ōꞌona ki tāꞌana ꞌāpōtoro hora uŋa era i a rāua mo haka ꞌite i te roŋo riva-riva o ruŋa i a ia (10), he ŋā ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa era ꞌāꞌana o ruŋa i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ (13), he haka ꞌite iŋa era ōꞌona o ruŋa i te haka tere iŋa tano mo te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana (18), ꞌe he ŋā tātara hopeꞌa era ꞌāꞌana (23–25). Te meꞌe hōhonu mau o te ꞌevaneria nei ꞌa Māteo he vānaŋa pāhono era e Pētero: «A koe he Kiritō, he poki o te ꞌAtua ora» (16.15–16), ꞌi te hora ꞌui era e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī: «ki te kōrua kī, ¿ko ai a au?».
E tahi ꞌīŋoa haka ꞌou o Ietū ko ꞌEmanuera. Te auraꞌa o te ꞌīŋoa nei: «he ꞌAtua ꞌi muri i a tātou» (1.23). Ki te kī ꞌa Māteo he aŋi ꞌā te meꞌe nei; a Ietū mau ꞌā, paꞌi, i kī ki tāꞌana nuꞌu hāpī pē nei ē: «ꞌi muri i a kōrua a au paurō te mahana ꞌātā ki te hopeꞌa iŋa o te ao» (28.20).
1He nuꞌu mai i a rāua i haka ara mai ai a Ietū
1Te ŋā ꞌīŋoa nei o te hakaara o Ietū Kiritō, he kope mai i a Tāvita ꞌe mai i a ⌊ꞌAparahama⌋ i haka ara mai ai:
2A ꞌAparahama he matuꞌa o Itaꞌata,
ꞌe a Itaꞌata o Hākovo,
ꞌe a Hākovo o Hūrā ananake ko tōꞌona taina.
3A Hūrā he matuꞌa o Pare ꞌe o Tera (te rāua matuꞌa vahine ko Tāmara).
A Pare he matuꞌa o ꞌEterone,
ꞌe a ꞌEterone o ꞌĀrama.
4A ꞌĀrama he matuꞌa tane o ꞌAminarava,
ꞌe a ꞌAminarava o Nātone,
ꞌe a Nātone o Taramono.
5A Taramono he matuꞌa o Vō (te matuꞌa vahine ko Rāhava).
A Vō he matuꞌa o ꞌŌveti (te matuꞌa vahine ko Ruti).
A ꞌŌveti he matuꞌa tane o Hētē,
6ꞌe a Hētē he matuꞌa o te ꞌariki era ko Tāvita.
Te ꞌariki era ko Tāvita he matuꞌa o Toromono (te matuꞌa vahine he viꞌe hāipo-ipo ꞌa ꞌŪria).
7A Toromono he matuꞌa tane o Rovoama,
ꞌe a Rovoama o ꞌĀvia,
ꞌe a ꞌĀvia o ꞌĀtā.
8A ꞌĀtā he matuꞌa o Hotafata,
ꞌe a Hotafata o Hōrama,
ꞌe a Hōrama o ꞌŌtia.
9A ꞌŌtia he matuꞌa tane o Hoatana,
ꞌe a Hoatana o ꞌĀhasa,
ꞌe a ꞌĀhasa o Ēsēkia.
10A Ēsēkia he matuꞌa o Manatē,
ꞌe a Manatē o ꞌĀmō,
ꞌe a ꞌĀmō o Hōtia.
11A Hōtia he matuꞌa o Hēkōnia ꞌe o tōꞌona taina, ꞌi te noho iŋa maꞌu era i te itaraera ki ⌊Vāvīrōnia⌋.
12A Hēkōnia he matuꞌa tane o Taratīere ꞌi te hora ko eꞌa ꞌana e te itaraera mai te rima o te nuꞌu o Vāvīrōnia,
ꞌe a Taratīere o Torovāvere.
13A Torovāvere he matuꞌa o ꞌAviū,
ꞌe a ꞌAviū o Eriatime,
ꞌe a Eriatime o ꞌĀtoro.
14A ꞌĀtoro he matuꞌa tane o Tāroko,
ꞌe a Tāroko o ꞌĀkimi,
ꞌe a ꞌĀkimi o ꞌEriū.
15A ꞌEriū he matuꞌa o ꞌEreatara,
ꞌe a ꞌEreatara o Mātana,
ꞌe a Mātana o Hākovo.
16A Hākovo he matuꞌa o Kōsē, kenu ꞌa ⌊Māria⌋, matuꞌa vahine o Ietū, kope kī e tātou he ⌊Kiritō⌋.
17E hoꞌe ꞌahuru mā maha hakaara mai i a ꞌAparahama ki a Tāvita, e hoꞌe ꞌahuru mā maha mai i a Tāvita ki te maꞌu iŋa o te itaraera ki Vāvīrōnia, ꞌe e hoꞌe ꞌahuru mā maha haka ꞌou hakaara mai te noho iŋa ꞌi Vāvīrōnia ki te hora o te Kiritō.
He poreko iŋa o Ietū
18Pē nei i topa ai te poreko iŋa o Ietū Kiritō: Te matuꞌa vahine ōꞌona ko Māria ko haꞌamoꞌa-moꞌa ꞌana mo hāipo-ipo ararua ko Kōsē. ꞌE kai moe hia ararua pa he kenu pa he viꞌe i ꞌite rō ai a Māria ko hānautama ꞌana a ia i haka tupu e te ⌊Vārua Maitai⌋. 19ꞌE a Kōsē, ꞌo te ai he taŋata aŋa i te meꞌe tī-tika, kai haŋa mo haka haꞌamā i a Māria. He manaꞌu mo haꞌataꞌa kiva-kiva mai i a ia.
20Ko manaꞌu ꞌā mo aŋa ꞌi rā meꞌe, i oꞌo rō ai e tahi merahi o te ꞌAtua ꞌi roto i tōꞌona moe vārua he kī: «E Kōsē, hakaara o te ꞌariki ko Tāvita ē, ꞌina koe ko riꞌa-riꞌa mo hāipo-ipo ki a Māria. Te poki ena ꞌāꞌana o te Vārua Maitai i haka tupu. 21Nā e poreko rō poki tane, ꞌe he nape e koe i te ꞌīŋoa ko Ietū; māꞌana, paꞌi, e haka eꞌa i tōꞌona taŋata mai roto i te ūtuꞌa o te hara».
22Te meꞌe taꞌatoꞌa nei i topa ai mo haka tano ki te vānaŋa o te ꞌAtua haka ꞌite e te perofeta pē nei ē:
23«E tahi uka kai moe ꞌā e te taŋata
e tupu rō te poki ꞌe he poreko poki tane.
He nape i te ꞌīŋoa ko ꞌEmanuera».
Te haꞌaauraꞌa o te ꞌīŋoa nei: «He ꞌAtua ꞌi muri i a tātou».
24I ꞌara era a Kōsē, he aŋa i tū meꞌe kī era e te merahi, he toꞌo i a Māria mo viꞌe ꞌāꞌana. 25ꞌE kai moe hia ararua pa he kenu pa he viꞌe i poreko rō ai te poki ꞌe he nape e Kōsē i te ꞌīŋoa ko Ietū.
2He tuꞌu iŋa o te nuꞌu maꞌori mo haꞌamuri ki a Ietū
1A Ietū i poreko ai ꞌi Vērene, he kona e tahi o Hūrea, ꞌi te noho iŋa ko ⌊ꞌErore⌋ te ꞌariki o rā kona. ꞌI rā ŋā mahana i tuꞌu ai ki Hērutarema, mai te pāꞌiŋa eꞌa o te raꞌā, te nuꞌu maꞌori hāpī i te hetuꞌu. 2He ꞌui: «¿ꞌI hē rō te ꞌariki poreko nei o te ⌊hūrio⌋? Ko takeꞌa ꞌana e mātou te eꞌa iŋa o tōꞌona hetuꞌu. I oho mai nei a mātou mo haꞌamuri ki a ia».
3I ŋaroꞌa era e te ꞌariki ko ꞌErore i rā parau ꞌāpī, he veveri he taꞌe au, ꞌe pē ira takoꞌa ꞌana te taŋata taꞌatoꞌa o ira. 4He uŋa ia he haka taka-taka tahi i te ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ ꞌe i te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋. I taka-taka tahi era, he ꞌui e ꞌErore ki rā nuꞌu:
—¿ꞌI hē e kī ena ka poreko era te ⌊Kiritō⌋?
5He kī e rā nuꞌu:
—ꞌI Vērene o Hūrea; pē ira, paꞌi, i pāpaꞌi ai e te perofeta ꞌi te kona kī pē nei ē:
6«ꞌE a koe, e Vērene ē,
ka ai atu he kona ꞌiti-ꞌiti,
e riro rō koe he kona hōnui o roto o te kona taꞌatoꞌa o Hūrea.
Mai i a koe, paꞌi, ka eꞌa ena e tahi kope hōnui
mo haka tere i tōꞌoku taŋata he itaraera».
7He uŋa kiva-kiva e ꞌErore mo oho ki a ia tū nuꞌu maꞌori hāpī hetuꞌu era, ꞌe mai rā nuꞌu i ꞌite ai ꞌi ꞌaŋahē i eꞌa ai rā hetuꞌu. 8He haka oho ia i rā nuꞌu ki Vērene ꞌe he kī: «Ka oho kōrua ki Vērene ka rara o ruŋa o nā poki. Ki ravaꞌa, e hāꞌaki mai mo oho takoꞌa atu ōꞌoku mo haꞌamuri ki a ia».
9I oti era te vānaŋa e te ꞌariki, he eꞌa tū nuꞌu era he oho. ꞌI muꞌa e oho era te hetuꞌu takeꞌa era e rāua ꞌātā ka noho rō ꞌi ruŋa i te kona ꞌi ira rā poki. 10I uꞌi era ko noho ꞌana te hetuꞌu, he toꞌo rō atu ꞌai te koa o rā nuꞌu.
11He uru ia ananake ki roto i te hare, he takeꞌa i te poki ararua ko tōꞌona matuꞌa vahine ko ⌊Māria⌋, ꞌe he tū-turi he haꞌamuri ki rā poki. He mātaki i te rāua ꞌavahata he vaꞌai i te piru, i te meꞌe mo tutu mo haka ꞌeo o te hare, ꞌe i te manoꞌi aŋa hai tāpau o te tumu te ꞌīŋoa he mirra.
12I oti era he hoki ananake ki te rāua henua a te ara kē ꞌo te ai ko haka ꞌite ꞌā e te ꞌAtua, ꞌi roto i te moe vārua, mo taꞌe hipa ki a ꞌErore.
He tere iŋa ki Ehipto
13I oho era tū nuꞌu maꞌori hāpī hetuꞌu era, he oꞌo e tahi merahi o te ꞌAtua ꞌi roto i te moe vārua o ⌊Kōsē⌋ ꞌe he kī: «Ka ꞌara koe. Ka toꞌo te poki ararua ko tōꞌona matuꞌa vahine, ꞌai ka eꞌa ka tē-tere ki Ehipto. ꞌI ira kōrua ana noho ꞌātā ki tōꞌoku hāꞌaki iŋa haka ꞌou atu. Nā, paꞌi, a ꞌErore he kimi i te poki mo tiŋaꞌi mo mate».
14ꞌI rā pō ꞌā he toꞌo a Kōsē i te poki ararua ko te matuꞌa vahine ꞌe he eꞌa he tē-tere ki Ehipto. 15ꞌI ira i noho ai ꞌātā ka mate rō a ꞌErore. Te meꞌe nei i topa ai mo haka tano ki te vānaŋa kī e te ꞌAtua haka ꞌite e te perofeta: «Ko haka eꞌa mai ꞌana a au i tāꞌaku Poki mai Ehipto».
He haka tiŋaꞌi iŋa o ꞌErore i te ŋā poki
16A ꞌErore, i uꞌi era kai hoki rā ŋā maꞌori kai hāꞌaki ki a ia, he riri rō atu ꞌai. He uŋa ia he tiŋaꞌi he haka mate i te ŋā poki tane taꞌatoꞌa o Vērene ꞌe o te kona hāhine taꞌatoꞌa, mai te rua matahiti pe raro. I haka tano ai te matahiti o rā ŋā poki ki te mahana takeꞌa e tū ŋā maꞌori era i te hetuꞌu. 17Pē ira i tano ai te meꞌe pāpaꞌi e te perofeta era ko Heremia2.17 A Heremia he perofeta e tahi o te ꞌAtua. ꞌI te hora ꞌina he haꞌatura te rahi raꞌa o te itaraera ki te ꞌAtua, ꞌa Heremia te kī mo huri haka ꞌou i te rāua manaꞌu. ꞌE i kī takoꞌa rō meꞌe rahi te meꞌe mo topa ꞌi te hora mo tuꞌu mai o te Kiritō. pē nei ē:
18«I ŋaroꞌa rō e tahi reꞌo ꞌi Rāmā e ꞌau-auē ꞌā.
Ko Rāhera2.18 A Rāhera he viꞌe ꞌa Hākovo, matuꞌa vahine o Kōsē ararua ko Mēhāmina. ꞌI te kona nei e kī ena i te ꞌīŋoa nei mo te matuꞌa vahine taꞌatoꞌa taŋi mo te rāua ŋā poki ko mā-mate ꞌā e tiŋaꞌi e ꞌErore. tū meꞌe era e taŋi ꞌana ki tāꞌana ŋā poki,
ꞌe ꞌina he haŋa mo haka kore e te rua i tōꞌona taŋi.
Ko mā-mate ꞌana, paꞌi, tāꞌana ŋā poki».
He tuꞌu iŋa o kuā Kōsē ki Nātāreta
19I mate era a ꞌErore, he oꞌo haka ꞌou te merahi o te ꞌAtua ꞌi roto i te moe vārua ki a Kōsē ꞌi Ehipto ꞌe he kī: 20«Ka eꞌa ki ruŋa ka toꞌo te poki ararua ko tōꞌona matuꞌa vahine ka hoki ki Itaraera. Te nuꞌu haŋa era mo tiŋaꞌi i a ia ko mā-mate ꞌā».
21He eꞌa a Kōsē he maꞌu i te poki ararua ko tōꞌona matuꞌa vahine he hoki ki Itaraera. 22I ꞌite era he poki ꞌa ꞌErore, ko Arakerao, te suerekao o Hūrea, he riꞌa-riꞌa mo noho ꞌi ira. He haka ꞌite ia e te ꞌAtua ꞌi roto i te moe vārua mo taꞌe noho ꞌi rā kona. ꞌO ira i eꞌa i oho ai ki Karirea, he kona haka ꞌou o Itaraera.
23I tuꞌu era ki Karirea he oho he noho ꞌi Nātāreta. Te meꞌe nei i topa ai tano ki te meꞌe kī e te perofeta o ruŋa i te Kiritō pē nei ē: «E kī rō i a ia he taŋata o Nātāreta».
3He haka riva-riva iŋa o te ara mo te ⌊Kiritō⌋
(Marko 1.1-8; Ruka 3.1-9,15-17; Iovani 1.19-28)
1ꞌI te mahana e tahi ia he tuꞌu a Iovani Papatito ki te kona ꞌone taꞌe noho taŋata o Hūrea. 2ꞌI roto i tāꞌana tātara e kī era: «¡Ka ⌊huri te kōrua manaꞌu⌋ ki te ꞌAtua; te haka tere iŋa ꞌāpī ōꞌona ko hāhine mai ꞌā!».
3Te perofeta era ko ꞌItaia i vānaŋa rō o ruŋa i a Iovani ꞌi te hora kī pē nei ē:
«E tahi reꞌo e ohu ꞌana ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata:
“Ka haka riva-riva te ara mo te Kiritō;
ka mātaki e tahi ara tī-tika”».
4Te kahu uru o Iovani hai huru-huru kameio i aŋa ai, ꞌe hai pena kiri e here era; e kai era hai meꞌe tuꞌu pa he pereteꞌi ꞌe hai meri ravaꞌa o ruŋa o te maꞌuŋa.
5Meꞌe rahi te nuꞌu o Hērutarema, o te kona taꞌatoꞌa o Hūrea ꞌe o te pāꞌiŋa ararua o te rio ko Horotana i eꞌa i oho ai mo haka roŋo. 6He pinitinia i te rāua hara ꞌe he ⌊papatito⌋ e Iovani ꞌi roto i te rio era ko Horotana.
7I takeꞌa era e Iovani meꞌe rahi te ⌊fariseo⌋ ꞌe te ⌊saruseo⌋ i tuꞌu mo papatito, he kī:
«¡E te huaꞌai o te kōreha veneno ē! ¿ꞌA ꞌai i kī atu he eꞌa kōrua mai roto i te ūtuꞌa nui-nui ena ko hāhine mai ꞌā? 8Ka haka tī-tika te kōrua noho iŋa ki takeꞌa ai he parautiꞌa mau ꞌā ko huri ꞌana te kōrua manaꞌu ki te ꞌAtua. 9ꞌE ꞌina ko teꞌo-teꞌo ko kī ki a kōrua ꞌā: “A mātou, hoꞌi, he hakaara o ⌊ꞌAparahama⌋; ꞌo ira e tano rō ꞌā ki te mata o te ꞌAtua”. ꞌĪ a au he kī atu: e tano nō te ꞌAtua mo haka riro i te ŋā māꞌea nei he hakaara o ꞌAparahama. 10Te ꞌōhio nā ko rito era ꞌā mo paꞌo i te tumu mai tōꞌona aka. Te tumu taꞌatoꞌa taꞌe hua o te meꞌe riva-riva he paꞌo ꞌe he hoa ki roto i te ahi.
11»Te parautiꞌa, e papatito atu ena a au hai vai mo takeꞌa e te nuꞌu ko huri ꞌana te kōrua manaꞌu ki te ꞌAtua. ꞌE nā he oho mai te kope māꞌana e papatito atu hai ⌊Vārua Maitai⌋ ꞌe hai ahi. A ia ꞌata hau rō atu ꞌi te pūai ki a au; a au mau nei e ko tano mo maꞌu i tōꞌona kirivaꞌe. 12Te kope nei e tuꞌu rō pa he kope maꞌu i te ope mo haka maꞌitaki i te tariko ꞌe mo haꞌataꞌa i te kave-kave paka-paka. He tariko te meꞌe ka hāpaꞌo era ꞌi roto i te hare haꞌaputu tariko, ꞌe he kave-kave ka tutu era ꞌi roto i te ahi ꞌina he mate».
He papatito iŋa i a Ietū
13He oho a Ietū mai Karirea ki te rio era ko Horotana, he kona ꞌi ira a Iovani, mo haka papatito i a ia. 14A Iovani kai haŋa ꞌi raꞌe mo papatito i a Ietū ꞌe he kī:
—¿Taꞌe ꞌō ko au te meꞌe mo papatito mai e koe? ꞌE, ka ai atu pē ira, ¿e oho mai ꞌā koe mo papatito atu e au?
15He pāhono e Ietū:
—Mo te hora nei ka haka rē pē nā ꞌā, mo haka tano tahi i te meꞌe haŋa o te ꞌAtua.
He papatito ia e Iovani. 16I oti era he eꞌa a Ietū mai roto i te vai. ꞌĪ ka uꞌi atu ena ka ha-hata te raŋi. He takeꞌa te turu iŋa o te Vārua Maitai o te ꞌAtua ki ruŋa i a ia pa he pāroma. 17He ŋaroꞌa i te reꞌo ka kī mai te raŋi: «He Poki nā ꞌāꞌaku, Poki haŋa rahi; ꞌi ruŋa i a ia tōꞌoku koa».
4He haka ꞌatu iŋa o Rukifero i a Ietū mo hara
1He maꞌu ia e te ⌊Vārua Maitai⌋ i a Ietū ki te kona ꞌone taꞌe noho taŋata mo haka ꞌatu e Rukifero koiꞌite e aŋa rō e tahi meꞌe taꞌe haŋa e te ꞌAtua.
2ꞌI ira i noho ai e maha ꞌahuru mahana ꞌina he kai. I oho era he ŋaroꞌa te maruaki. 3He haka hāhine ia a Rukifero he kī:
—Ē, a koe he Poki o te ꞌAtua, ¿he aha rā koe e taꞌe haka riro ena i te ŋā māꞌea nei he haraoa?
4He pāhono e Ietū:
—ꞌIna. Pē nei, paꞌi, e kī ena ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋:
«Taꞌe hai haraoa nō te taŋata e ora ena.
Hai haka roŋo takoꞌa ki te vānaŋa taꞌatoꞌa o te ꞌAtua».
5He maꞌu ia e Rukifero i a Ietū ki Hērutarema, ki ruŋa i te kona hopeꞌa o te ruŋa nui o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua 6ꞌe he kī:
—He Poki koe o te ꞌAtua. Ka rere mai ruŋa nei ki raro. Nā, paꞌi, e hāꞌaki rō ꞌana ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa:
«E uŋa rō atu te ꞌAtua i tāꞌana merahi mo hāpaꞌo i a koe.
Hai rima o rāua ka maꞌu ena i a koe a ruŋa
ꞌo hetu ki te māꞌea».
7He pāhono e Ietū:
—E hāꞌaki takoꞌa rō ꞌana ꞌi ruŋa:
«ꞌIna koe ko haka ꞌatu i tuꞌu ꞌAtua, ꞌina ko aŋa e tahi meꞌe maꞌa-maꞌa hai manaꞌu pē nei ē: e haka eꞌa rō koe e te ꞌAtua mai rā meꞌe».
8ꞌI te hora hopeꞌa he maꞌu e Rukifero ki ruŋa i te maꞌuŋa hopeꞌa o te ruŋa nui. He haka takeꞌa i te henua taꞌatoꞌa o te ao ꞌe i te rāua hauhaꞌa 9he kī:
—He vaꞌai tahi atu a au i te meꞌe taꞌatoꞌa era mo tū-turi ꞌe mo haꞌamuri mai ōꞌou ki a au.
10He pāhono e Ietū:
—¡Ka mahiti koe ka oho, e Rukifero ē! Ko pāpaꞌi era ꞌana ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa:
«E haꞌamuri koe ki a Iehoha ki tuꞌu ꞌAtua ꞌe ki a ia mau nō koe ana tāvini».
11He haka tapa ia a Rukifero mai muri, ꞌe he oho e te merahi he hāpaꞌo i a Ietū.
He haꞌamata iŋa o Ietū i tāꞌana aŋa ꞌi Karirea
12I ŋaroꞌa era e Ietū ko puru ꞌā a ⌊Iovani⌋ ꞌi roto i te hare maꞌuꞌaurī, he eꞌa he oho ki Karirea. 13ꞌIna kai noho ꞌi Nātāreta; ꞌi Kaperenāū i noho ai, ꞌi te taha-taha o te vai, ꞌi te kona o te hakaara o Tāvūrone ꞌe o Nefetārī. 14Te meꞌe nei i topa ai tano ki te meꞌe pāpaꞌi e te perofeta era ko ꞌItaia pē nei ē:
15«ꞌI te henua o Tāvūrone ꞌe o Nefetārī,
ꞌi te taha-taha o te vaikava,
ꞌi te rua pāꞌiŋa o te rio era ko Horotana,
ꞌi Karirea, kona noho o te nuꞌu taꞌe he ⌊hūrio⌋,
16te taŋata noho ꞌi roto i te pōhāhā o te hara
ko takeꞌa ꞌana i te mōrī nui-nui.
Ko haka māꞌeha ꞌana
i te nuꞌu noho ꞌi roto i te pōhāhā o te mate,
he taꞌe ꞌite ko ai te ꞌAtua».
17Mai rā hora he haꞌamata a Ietū he tātara: «Ka huri te kōrua manaꞌu ki te ꞌAtua; ko hāhine mai ꞌana te haka tere iŋa ꞌāpī ōꞌona».
He toꞌo iŋa o Ietū i te ŋāŋata hī ika hoko hā
18E haꞌere e oho nō ꞌā a Ietū a te taha-taha o te vai era o Karirea, he takeꞌa e rua taina: e tahi ko Tīmona, kī takoꞌa ko Pētero, ꞌe te rua ko Antarea, he nuꞌu hī ika e hoa ꞌana i te rāua kūpeŋa. 19He kī e Ietū: «Ka oho mai kōrua ꞌi muri i a au. He haka riro a au i a kōrua he nuꞌu hī taŋata mo te ꞌAtua».
20ꞌI tū hora ꞌana he haka rē i te rāua kūpeŋa he eꞌa he oho ꞌi muri i a Ietū.
21Pe muꞌa ꞌiti he takeꞌa e Ietū i te taina haka ꞌou hoko rua: ko ⌊Tanatiako⌋ ꞌe ko Iovani, he ŋā poki ꞌa Tevereo, e haka riva-riva ꞌana i te rāua kūpeŋa ananake ko te rāua matuꞌa tane ꞌi ruŋa i te vaka. He kī e Ietū mo oho takoꞌa ꞌi muri i a ia. 22ꞌI tū hora ꞌā he to-topa tū ŋā taina era mai ruŋa i te vaka, he haka rē i te rāua matuꞌa tane ꞌe he eꞌa he oho rō ꞌai ꞌi muri.
He haka ora iŋa o Ietū meꞌe rahi nuꞌu māui-ui
23A te kona taꞌatoꞌa o Karirea e haꞌere e oho era a Ietū, e hāpī ꞌana ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋ taꞌatoꞌa o rā ŋā kona. E haka ꞌite ꞌana i te parau ꞌāpī riva-riva o te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ ꞌe e haka ora ꞌā i te māui-ui taꞌatoꞌa.
24ꞌI te kona taꞌatoꞌa o Tīria e ꞌaꞌamu era o ruŋa i te meꞌe aŋa e Ietū. He maꞌu ia e te taŋata o ira i te nuꞌu huru kē huru kē te rāua māui-ui, te nuꞌu oꞌo e te tātane, te nuꞌu māui-ui kiki-kiki, te nuꞌu taꞌe makenu o te hakari, ꞌe he haka ora tahi e Ietū.
25Meꞌe rahi nō atu nuꞌu o Karirea, o Rēkāpori, o Hērutarema, o Hūrea ꞌe o te pāꞌiŋa eꞌa o te raꞌā o te rio ko Horotana i oho ꞌi muri i a Ietū.
5He haꞌamaitai o te ꞌAtua
1I takeꞌa era e Ietū i te rahi o te nuꞌu, he iri ꞌiti pe ruŋa o te maꞌuŋa ꞌai ka noho. ꞌE, i puā era tāꞌana nuꞌu hāpī, 2he haꞌamata he tātara:
3«Ko te koa i te nuꞌu ꞌite taꞌe i a rāua mau nō te rāua ora;
i te nuꞌu nei te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua.
4Ko te koa i te nuꞌu taŋi ꞌe ꞌamo i te ꞌati;
e haka koa rō a rāua e te ꞌAtua.
5Ko te koa i te nuꞌu taꞌe manaꞌu i hau rō atu rāua ki te rua;
ki a rāua ka vaꞌai ena i te henua.
6Ko te koa i te nuꞌu te rāua meꞌe haŋa mau nō he tano o te haka tere iŋa o te taŋata ki te mata o te ꞌAtua;
te ꞌAtua e haka tano rō i rā meꞌe.
7Ko te koa i te nuꞌu e haka ꞌaroha rō ꞌana i te rua;
e haka ꞌaroha takoꞌa rō te ꞌAtua i a rāua.
8Ko te koa i te nuꞌu māhatu maꞌitaki;
e takeꞌa rō e rāua i te ꞌAtua.
9Ko te koa i te nuꞌu aŋa mo ai o te haumārū ꞌi roto i te taŋata;
e kī rō e te nuꞌu he ŋā poki o te ꞌAtua.
10Ko te koa i te nuꞌu tute mo tōtōā ꞌo te aŋa i te meꞌe haŋa o te ꞌAtua;
a rāua o roto i te haka tere iŋa ꞌāpī ōꞌona.
11»Ko te koa i a kōrua ꞌi te hora vā-vā ꞌe tōtōā atu e te taŋata, ꞌe ꞌi te hora haꞌaꞌino hai rauhuru nō atu reo-reo ꞌo te peꞌe mai o kōrua ki a au. 12E koa; ꞌi te raŋi e vaꞌai rō atu e te ꞌAtua i te meꞌe nui-nui mo haka koa i a kōrua. Pē ira takoꞌa i tōtōā ai i te perofeta o muꞌa ꞌā.
He miti ꞌe he mōrī mo te ao
13»A kōrua he miti mo te taŋata o te ao nei. Mo kore tāꞌue te maŋeo o te miti, ꞌina ōꞌona hauhaꞌa toe; ꞌina paꞌi, he rāveꞌa mo haka maŋeo haka ꞌou. He hoa ki te ara ꞌe he rei-rei e te taŋata.
14»A kōrua he mōrī mo te ao nei. Te nūnaꞌa hare ꞌi ruŋa i te maꞌuŋa e ko taꞌe takeꞌa e te taŋata. 15ꞌIna he nuꞌu haka pura i te hakariꞌi mo haka rē ꞌi raro i te ꞌavahata; e haka rē ena ꞌi te kona ruŋa nui mo haka māꞌeha i te nuꞌu taꞌatoꞌa o roto i te hare. 16Pē ira kōrua ana haka tere ꞌi muꞌa o te taŋata. Ka takeꞌa ena, paꞌi, i te kōrua haka tere iŋa tano ki te mata o te ꞌAtua, he haꞌahana-hana tahi ki te kōrua Matuꞌa o te raŋi.
E haka tano tahi rō te ⌊haka tere iŋa ꞌa Mōtē⌋
17»ꞌIna kōrua ko manaꞌu: a au ꞌō i oho mai ai mo haka kore i te haka tere iŋa o te ꞌAtua pāpaꞌi e ⌊Mōtē⌋ ꞌe i te meꞌe pāpaꞌi e te perofeta. Mo haka tano tahi i rā ŋā meꞌe a au i oho mai ai, taꞌe mo haka rē a te tapa. 18ꞌĪ a au he kī atu i te parautiꞌa: mo ai nō o te raŋi ꞌe o te henua, ꞌina e tahi tiꞌaraꞌa ka hopeꞌa atu te ꞌiti-ꞌiti o ruŋa i te haka tere iŋa o te ꞌAtua mo haka kore ꞌātā ka haka tano tahi rō te meꞌe hāꞌaki o ruŋa. 19ꞌO ira, te kope taꞌe haꞌatura ki te meꞌe e tahi o ruŋa i te haka tere iŋa o te ꞌAtua, ka ai atu he meꞌe hopeꞌa o te ꞌiti-ꞌiti, ꞌe hāpī i te taŋata mo taꞌe haꞌatura takoꞌa ki rā meꞌe, ko ia te kope hopeꞌa o roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋. ꞌE te kope haꞌatura ꞌe hāpī i te rua mo haꞌatura he kope hōnui o roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua. 20ꞌĪ a au he kī atu: mo taꞌe ai o te kōrua aŋa iŋa i te meꞌe tī-tika ki te mata o te ꞌAtua ꞌata hau ki te maꞌori o te haka tere ⌊hūrio⌋ ꞌe o te ⌊fariseo⌋, e ko oꞌo kōrua ki roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua.
O ruŋa i te riri
21»Ko ŋaroꞌa ꞌana e kōrua te meꞌe i kī ki te kōrua tupuna: “ꞌIna ko mate te taŋata ꞌi tuꞌu rima; mo mate te kope e tahi ꞌi te rua, he haka ūtuꞌa”. 22ꞌE, ꞌī a au he kī atu: he haka ūtuꞌa e te ꞌAtua i te kope riri mo te rua. ꞌE te kope vā-vā ꞌe kī i te maꞌa-maꞌa o te rua he ture e te ⌊nūnaꞌa taŋata i a rāua te kī iŋa hopeꞌa o te haka tere hūrio⌋. Te kope haka haꞌamā ꞌe kī i te taꞌe hauhaꞌa o te rua te ūtuꞌa tano mōꞌona he pōꞌauahi.
23»Mo ai ia e maꞌu ꞌana koe i taꞌa tūtia ki te ꞌAtua ꞌe he manaꞌu koe e riri rō ꞌana tuꞌu taina mōꞌou, 24ka haka rē taꞌa tūtia ꞌi muri i te ⌊fata⌋ ꞌe ka eꞌa koe ka oho ꞌi raꞌe ka haka kore i tōꞌona riri, ꞌai koe ka hoki ka vaꞌai iho i taꞌa tūtia ki te ꞌAtua.
25»Mo horo i a koe e te kope e tahi, ka uꞌi te rāveꞌa, mai ai ꞌā te hora, mo haka kore i rā ture ꞌo vaꞌai i a koe ki te rima o te pūꞌoko haka tere o te hare ture, he vaꞌai ia i a koe ki te mūtoꞌi ꞌe he maꞌu he puru. 26Te parautiꞌa, mo puru ōꞌou, e ko eꞌa koe mai roto ꞌātā ka ꞌauhau rō i te tara hopeꞌa.
O ruŋa i te taiꞌata
27»A kōrua ko ŋaroꞌa ꞌana te roŋo: “ꞌIna ko taiꞌata”. 28ꞌE, ꞌī a au he kī atu: te kope uꞌi ꞌe pohe mo moe i te viꞌe o te rua, ko taiꞌata ꞌana ꞌi roto i tōꞌona manaꞌu.
29»ꞌO ira, mo haka hara atu i a koe e tuꞌu mata mataꞌu, ka kume, ka hoa ki kōnui. I hau ꞌi te tano mo kore e tahi kona o tuꞌu hakari, ki te hoa i tuꞌu hakari taꞌatoꞌa ki roto i te pōꞌauahi. 30ꞌE mo haka hara atu i a koe e tuꞌu rima mataꞌu, ka hore, ꞌai ka hoa rō ki kōnui. I hau ꞌi te tano mo kore e tahi kona o tuꞌu hakari, ki te hoa i tuꞌu hakari taꞌatoꞌa ki roto i te pōꞌauahi.
O ruŋa i te haꞌataꞌa o te nuꞌu hāipo-ipo
(Māteo 19.9; Marko 10.11-12; Ruka 16.18)
31»Te roŋo i kī takoꞌa: “Te taŋata mo haꞌataꞌa mai tāꞌana viꞌe, e vaꞌai ki rā viꞌe te parau o te haꞌataꞌa”. 32ꞌE, ꞌī a au he kī atu: te taŋata mo haꞌataꞌa mai tāꞌana viꞌe, ka ai atu kai taiꞌata rā viꞌe, e haka rē ꞌana i tāꞌana viꞌe mo viri ki roto i te taiꞌata ana ⌊hāipo-ipo⌋ haka ꞌou rā viꞌe. ꞌE te kope mo hāipo-ipo ki te viꞌe haꞌataꞌa e taiꞌata ꞌā.
O ruŋa i te meꞌe he hōrea
33»Ko ꞌite takoꞌa ꞌana e kōrua i te meꞌe i kī ki te tupuna: “ꞌIna ko taꞌe aŋa te meꞌe hōrea ki te ꞌAtua”. 34ꞌE, ꞌī a au he kī atu: ꞌina mau nō kōrua ko hōrea. ꞌIna ko hōrea hai raŋi, he pepe ꞌariki o te ꞌAtua, 35ꞌe hai henua, he kona raŋo o tōꞌona vaꞌe; pē ira ꞌana hai Hērutarema, he kona o te ꞌAriki hopeꞌa o te nui-nui. 36ꞌIna takoꞌa ko hōrea hai pūꞌoko o kōrua; e ko ravaꞌa, paꞌi, e kōrua mo haka tea-tea ꞌe mo haka ꞌuri-ꞌuri ni e tahi o te kōrua rauꞌoho. 37Te meꞌe mau nō mo kī: “ꞌina” ꞌo “ꞌē-ē”. Te vānaŋa haka ꞌou kī mo ꞌata haka pūai i te ŋā vānaŋa nei ꞌa Rukifero.
E haka hoki hai meꞌe riva-riva te meꞌe rake-rake
38»A kōrua ko ŋaroꞌa ꞌana i te kī: “Te kope ka-karo i te mata o te rua he ꞌauhau hai mata mau era ꞌā ōꞌona. ꞌE te niho hai niho”. 39ꞌE, ꞌī a au he kī atu: ꞌina koe ko haka hoki hai meꞌe taꞌe tano ki te meꞌe taꞌe tano aŋa atu e te rua. Te meꞌe mau ꞌāꞌau mo aŋa ko te meꞌe nei: mo puꞌa atu o te kope e tahi i tuꞌu pāꞌiŋa ꞌāriŋa mataꞌu, e vaꞌai te rua pāꞌiŋa. 40ꞌE mo horo i a koe ꞌe he haŋa mo hiko i tuꞌu kamita, e haka rē takoꞌa tuꞌu paratoa. 41Mo haka ꞌamo atu i te meꞌe paŋahaꞌa e tahi taꞌutini mētera, e ꞌamo e rua taꞌutini. 42Te kope haŋa e tahi meꞌe mai i a koe, e vaꞌai, ꞌe ki te kope no-noꞌi atu, ꞌina ko hārui hai tuaꞌivi.
E haŋa ki te nuꞌu maꞌu i te riri mo kōrua
43»A kōrua ko ŋaroꞌa ꞌana te kī iŋa pē nei ē: “E here kōrua ki te rua, ꞌe ꞌina ko haŋa ki te nuꞌu maꞌu i te riri mo kōrua”. 44ꞌE, ꞌī a au he kī atu: e haŋa kōrua ki te nuꞌu maꞌu i te riri mo kōrua, ꞌe e pure mo te nuꞌu tute i a kōrua mo tōtōā. 45Pē ira he takeꞌa he poki kōrua o te kōrua Matuꞌa ꞌi te raŋi; a ia, paꞌi, e haka eꞌa ena i te raꞌā mo te nuꞌu aŋa i te meꞌe riva-riva ꞌe mo te nuꞌu aŋa i te meꞌe rake-rake, ꞌe e haka hoa ena i te ꞌua mo te nuꞌu tano ki tōꞌona mata ꞌe, takoꞌa, mo te nuꞌu taꞌe tano.
46»Mo haŋa o kōrua ki te nuꞌu haŋa nō atu, ¿e vaꞌai mau rō atu te ꞌAtua i te meꞌe mo koa o kōrua mo aŋa pē ira? ꞌĀtā, paꞌi, te ⌊nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano⌋ e aŋa takoꞌa rō ꞌana pē ira. 47ꞌE mo ꞌaroha o kōrua ki te kōrua taina mau nō, ¿he aha ia te meꞌe nui-nui o kōrua i aŋa? ꞌĀtā te nuꞌu taꞌe ꞌite ko ai te ꞌAtua parautiꞌa, paꞌi, e meꞌe rō ꞌana pē ira.
48»E ai kōrua he nuꞌu ꞌina e tahi hape, pa he Matuꞌa o kōrua ꞌi te raŋi.
6Te hāꞌūꞌū iŋa ki te nuꞌu veve
1»Te kōrua meꞌe riva-riva aŋa ꞌina ko aŋa ꞌi muꞌa i te taŋata mo takeꞌa nō e rāua. Mo aŋa pē ira, te Matuꞌa o kōrua o te raŋi e ko vaꞌai atu i te meꞌe mo koa o kōrua.
2»ꞌO ira, hora ena ōꞌou mo hāꞌūꞌū ki te nuꞌu veve, ꞌina ko haka ꞌite ki te tētahi, pa he meꞌe aŋa ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋ ꞌe ꞌi te ara e te nuꞌu riva a te haho nō mo takeꞌa e te nuꞌu mo vānaŋa riva-riva o ruŋa i a rāua. ꞌĪ a au he kī atu: he vānaŋa riva-riva o te nuꞌu te meꞌe mau nō mo haka koa i a rāua.
3»Hora ena ōꞌou mo hāꞌūꞌū ki te nuꞌu veve, ꞌina ko ꞌaꞌamu e tahi kope, ka ai atu he repahoa haŋa rahi ōꞌou. 4E hāꞌūꞌū ꞌe ꞌina ko haka ꞌite ki te rua. ꞌE tuꞌu Matuꞌa o te raŋi takeꞌa i taꞌa meꞌe aŋa taꞌe ꞌite e te rua, he vaꞌai atu i te meꞌe mo koa ōꞌou.
He hāpī iŋa o Ietū pē hē ana pure
5»Hora era o kōrua mo pure, ꞌina ko ai pa he nuꞌu riva a te haho nō, te meꞌe haŋa o rāua he māroa he pure ꞌi roto i te hare pure hūrio ꞌe ꞌi te pini o te ara mo takeꞌa e te taŋata. ꞌĪ a au he kī atu: he mātaꞌi-taꞌi o te taŋata te meꞌe mau nō mo haka koa i a rāua.
6»Hora ena ōꞌou mo pure, e uru ki roto i tuꞌu piha e puru te ꞌōpani, ꞌai ka pure rō ki tuꞌu Matuꞌa o te raŋi taꞌe e ꞌite e te taŋata. ꞌE tuꞌu Matuꞌa o te raŋi takeꞌa i taꞌa meꞌe aŋa taꞌe ꞌite e te rua, he vaꞌai atu i te meꞌe mo koa ōꞌou.
7»E pure ꞌana kōrua, ꞌina ko haka hoki te vānaŋa ko tū vānaŋa ꞌā ko tū vānaŋa ꞌā, pa he meꞌe aŋa e te nuꞌu taꞌe ꞌite ko ai te ꞌAtua parautiꞌa ꞌi te manaꞌu ana rahi te rāua vānaŋa iŋa, he ŋaroꞌa e te ꞌAtua. 8ꞌIna ko aŋa pē rāua. ꞌI raꞌe ki te kōrua no-noꞌi, paꞌi, ko ꞌite era ꞌā e te kōrua Matuꞌa o te raŋi i te meꞌe riva-riva mo kōrua.
9»Pē nei ana pure:
“E te Matuꞌa o mātou o te raŋi ē,
te meꞌe haŋa he moꞌa o te taŋata taꞌatoꞌa i tuꞌu ꞌīŋoa,
10ꞌe he haka rē atu mo haka tere ōꞌou i a rāua,
ki haka tano ai i taꞌa meꞌe haŋa ꞌi te ao nei
pa he haka tano iŋa atu o taꞌa meꞌe haŋa ꞌi te raŋi.
11E vaꞌai mai koe ꞌarīnā to mātou o te kai.
12E haka kore koe i te mātou hara,
pa he haka rehu iŋa o mātou i te meꞌe ꞌino aŋa mai e te rua.
13ꞌE, ꞌi te hora o te haka ꞌatu mai,
ꞌina koe ko haka rē i a mātou mo viri ki roto i te hara;
e haka eꞌa koe i a mātou mai roto i te rima o Rukifero”.
14»Mo haka rehu o kōrua i te meꞌe ꞌino aŋa atu e te rua, te kōrua Matuꞌa o te raŋi he haka rehu takoꞌa i te kōrua meꞌe taꞌe tano aŋa. 15ꞌE mo taꞌe haka rehu o kōrua i te meꞌe taꞌe tano aŋa atu e te rua, e ko haka rehu takoꞌa e te kōrua Matuꞌa i te kōrua hara.
Te tapu iŋa i te kai
16»Hora ena o kōrua mo tapu i te kai mo haꞌamuri ki te ꞌAtua, ꞌina ko haka topa te ꞌāriŋa pa he nuꞌu riva a te haho nō haka tuꞌu i te rāua ꞌāriŋa pa he ꞌāriŋa haka ꞌaroha mo ꞌite e te taŋata e tapu ꞌana a rāua i te kai. ꞌĪ a au he kī atu: he ꞌite mau nō era o te nuꞌu te meꞌe o rāua mo ravaꞌa, taꞌe ꞌō he meꞌe vaꞌai e te ꞌAtua mo haka koa. 17Hora ena ōꞌou mo tapu, e hopu te ꞌāriŋa e haka riva-riva, 18ꞌo ꞌite e te nuꞌu e tapu ꞌana a koe. ꞌE mo tuꞌu Matuꞌa o te raŋi, taꞌe takeꞌa e koe, e ꞌite. A ia, paꞌi, e ꞌite rō ꞌana i te meꞌe taꞌe ꞌite e te rua taŋata, ꞌe māꞌana e vaꞌai atu i te meꞌe mo koa.
He kona tano mo haꞌaputu o te hauhaꞌa
19»ꞌIna kōrua ko haꞌaputu i te hauhaꞌa ꞌi te ao nei, he kona e kai rō ꞌana te meꞌe e te manu kai hare, e rake-rake rō ꞌana ꞌi te para, ꞌe e uru rō ꞌana e te toke-toke mo toke. 20Te tano mau: ꞌi te raŋi a kōrua ana haꞌaputu i te hauhaꞌa, he kona ꞌina e ko kai e te manu kai hare, ꞌina e ko rake-rake ꞌe ꞌina e ko toke. 21ꞌI te kona ꞌi ira, paꞌi, tuꞌu hauhaꞌa, ꞌi ira takoꞌa tuꞌu māhatu.
Te manaꞌu he mōrī o te taŋata
22»Te mata pa he mōrī haka māꞌeha i te hakari, ꞌe pē ira ꞌā te manaꞌu o te taŋata. Mo riva-riva, he haꞌere a roto i te māꞌeha; 23ꞌe mo rake-rake, a roto i te pōhāhā. Mo kī ōꞌou e māꞌeha rō ꞌana tuꞌu manaꞌu, ꞌe te parautiꞌa mau taꞌe pē ira, ¡ko roto i te pōhāhā taparahi-taꞌata koe!
Te ꞌAtua ꞌe he hauhaꞌa
24»ꞌIna e tahi kope mo ravaꞌa mo tāvini, ꞌi tū hora ꞌā, ki te ŋāŋata hoko rua. Mo aŋa pē ira, ki te kope e tahi ka haŋa era ꞌe ki te rua ꞌina. He haꞌatura ki te taŋata e tahi ꞌe ki te rua ka taꞌe haka au era. Te auraꞌa: e ko tano koe mo aŋa ki te ꞌAtua ꞌe ki te hauhaꞌa ꞌi tū hora ꞌā.
Te ꞌAtua e hāpaꞌo rō ꞌana i tāꞌana ŋā poki
25»ꞌĪ a au he kī atu: ꞌina kōrua ko manaꞌu rahi ki te meꞌe mo kai ꞌe mo unu mo ora o kōrua, ꞌe ꞌina takoꞌa ko manaꞌu rahi ki te meꞌe mo uru. ¿Ka kī ꞌō e ora ena te taŋata mo kai mau nō, ꞌe te hakari e ai ena mo uru nō i te kahu?
26»E uꞌi rā te manu: ꞌina he ꞌoka, ꞌina he kato ꞌe ꞌina he hāpaꞌo i te kai ꞌi roto i te hare haꞌaputu kai. Ka ai atu pē ira, te Matuꞌa o kōrua ꞌi te raŋi e hāŋai rō ꞌana i a rāua. ꞌE a kōrua i hau rō atu ꞌi te hauhaꞌa ki te manu.
27»E manaꞌu takoꞌa: ka rahi atu te hāpaꞌo iŋa o te kope e tahi o kōrua i a ia ꞌā, e ko ravaꞌa mo haka roa ꞌiti i tōꞌona noho iŋa ꞌi te ao nei.
28»¿He aha ia kōrua e manaꞌu rahi ena ki te kahu? Ka uꞌi rā te tiare ꞌūaꞌa ꞌi ꞌuta: ꞌina he aŋa ꞌe he hiro i te hau. 29Ka ai atu pē ira, ꞌina kai ai ꞌā e tahi kope i uru i te kahu hopeꞌa o te nehe-nehe pē rā ŋā tiare, korohaŋa te ꞌariki ꞌono era ko ⌊Toromono⌋.
30»Mo ai pē ira te ꞌAtua e haka nehe-nehe ena i te tiare o ꞌuta, ꞌūaꞌa ꞌi ꞌaŋarīnā ꞌe mae-mae āpō, ¿pē hē ia ana taꞌe haka uru atu i a kōrua hai kahu, e te nuꞌu taꞌe ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ē?
31»ꞌIna ko manaꞌu pē nei ē: “¿Hai aha a tātou ana kai ꞌe ana unu?” ꞌe “¿Hai aha a tātou ana uru?”. 32Te ŋā meꞌe nei he meꞌe manaꞌu rahi e te nuꞌu taꞌe ꞌite ko ai te ꞌAtua parautiꞌa. ꞌE, a kōrua e ai rō ꞌana te Matuꞌa ꞌi te raŋi ko ꞌite ꞌana i te meꞌe mo te kōrua ora.
33»ꞌO ira, e vaꞌai tahi te kōrua māhatu mo haka tere atu e te ꞌAtua ꞌe mo aŋa o kōrua i te meꞌe tī-tika ki tōꞌona mata ꞌe māꞌana e vaꞌai atu i rā ŋā meꞌe. 34ꞌIna ko manaꞌu rahi o ruŋa i te meꞌe ka topa ena āpō; āpō ana manaꞌu iho o ruŋa. Taꞌatoꞌa nō mahana e ai rō ꞌana tōꞌona ꞌati.
7¿Ko ai koe mo kī i te meꞌe taꞌe tano o te rua?
1»Ka haka rē te kōrua kī i te hape o te rua, ꞌo kī atu e te ꞌAtua i te kōrua hape. Taꞌe, paꞌi, i a kōrua te parau mo ture. 2Pa he ture iŋa o kōrua i te rua, pē ira ꞌā te ꞌAtua ka ture atu ena i a kōrua. Pa he pūai o te kōrua kī iŋa i te hape o te rua, pē ira ꞌā te pūai ka kī atu ena e te ꞌAtua i te kōrua hape.
3»¿He aha koe e uꞌi ena i te pua mauku o roto i te mata o tuꞌu taina, ꞌe ꞌina koe he uꞌi i te pou o roto i tuꞌu mata? 4ꞌE, mo ai ꞌi roto i tuꞌu mata e tahi pou, ¿pē hē ia koe ana kī ki tuꞌu taina: “Ka haka rē ki toꞌo atu i te pua mauku mai roto i tuꞌu mata”? 5¡E te kope riva a te haho ē! Ka kume ꞌi raꞌe te pou o roto i tuꞌu mata, ki takeꞌa riva-riva iho ai e koe mo kume i te pua mauku mai te mata o tuꞌu taina.
6»ꞌIna kōrua ko hāpī ko oho i te vānaŋa moꞌa o te ꞌAtua ki te nuꞌu te rāua aŋa nō he taꞌe haŋa mo haka roŋo ki rā vānaŋa. A rāua pa he paiheŋa taehae ꞌā, ka hoa atu hai meꞌe hauhaꞌa, e ŋau nō atu i a kōrua. A rāua takoꞌa pa he oru ꞌā, ka hoa atu hai meꞌe hauhaꞌa pa he poe, e rei-rei nō.
He no-noꞌi, he kimi ꞌe he pātōtō i te ꞌōpani
(Ruka 11.9-13; 6.31)
7»E no-noꞌi ki te ꞌAtua, he vaꞌai atu; e kimi, he haka takeꞌa atu; e pātōtō te ꞌōpani, he mātaki atu. 8Ki te kope no-noꞌi, paꞌi, he vaꞌai; ki te kope kimi, he haka takeꞌa; ꞌe ki te kope pātōtō, he mātaki ki a ia.
9»¿Ko ai o kōrua mo vaꞌai tāꞌue hai māꞌea ki tāꞌana poki ana no-noꞌi atu hai haraoa; 10ꞌo hai kōreha veneno ana no-noꞌi atu hai ika?
11»Mo ai ko ꞌite ꞌana a kōrua mo vaꞌai i te meꞌe riva-riva ki te kōrua ŋā poki, ka ai atu kōrua he nuꞌu hara, ¿e ko taꞌe vaꞌai hō e te Matuꞌa o te raŋi hai meꞌe riva-riva ki te nuꞌu no-noꞌi ki a ia?
12»E aŋa kōrua ki te rua i te meꞌe haŋa e kōrua mo aŋa atu e te rua. Ko te meꞌe nei te hāpī mau o te meꞌe pāpaꞌi e Mōtē ꞌe e te perofeta.
Te ꞌōpani vako-vako
13»E uru kōrua a roto i te ꞌōpani vako-vako. Te ꞌōpani uru ki te pōꞌauahi e ꞌaꞌano rō ꞌana ꞌe te ara oho ki ira e nui-nui rō ꞌā, ꞌe e rahi rō ꞌana te taŋata uru ꞌe haꞌere a rā ara. 14ꞌE, te ꞌōpani mo uru ki te ara o te ora ꞌina he hopeꞌa raꞌa e vako-vako rō ꞌā ꞌe aŋa riꞌa-riꞌa te haꞌere te oho a roto, ꞌe nuꞌu taꞌe rahi te nuꞌu oꞌo ki ira.
Ka aŋi-aŋi ena ko ai hai meꞌe aŋa o rāua
15»E uꞌi kōrua e te nuꞌu reo-reo haka tuꞌu i a rāua pa he nuꞌu vānaŋa hai ꞌīŋoa o te ꞌAtua. E oho atu ena pa he māmoe, ꞌe te roto pa he paiheŋa taehae ꞌā. 16E aŋi-aŋi nō e kōrua ko ai a rāua hai meꞌe aŋa. Te vino, paꞌi, ꞌe te pika ꞌina he kato mai ruŋa i te tumu pū-pū. 17Te tumu riva-riva he meꞌe riva-riva te meꞌe hua mo kai, ꞌe te tumu rake-rake he meꞌe rake-rake. 18ꞌIna he tumu riva-riva hua o te meꞌe rake-rake, ꞌe ꞌina he tumu rake-rake hua o te meꞌe riva-riva. 19Taꞌatoꞌa tumu hua o te meꞌe rake-rake, he paꞌo he hoa ki roto i te ahi. 20Pē ira ka aŋi-aŋi ena e kōrua ko ai mau a rāua, hai meꞌe aŋa e rāua.
Taꞌe taꞌatoꞌa ka oꞌo ena ki roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋
21»Taꞌe taꞌatoꞌa nuꞌu kī mai: “E tōꞌoku Pūꞌoko Haka Tere ē”, mo oꞌo ki roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o tōꞌoku Matuꞌa ꞌi te raŋi; te nuꞌu mau nō mo oꞌo he nuꞌu aŋa i tāꞌana meꞌe haŋa. 22ꞌI te mahana o tāꞌana ture hopeꞌa, nuꞌu rahi te nuꞌu ka kī mai ena: “E te mātou Pūꞌoko Haka Tere ē, i haka ꞌite i oho rō mātou hai ꞌīŋoa ōꞌou i te vānaŋa haka ꞌite mai e te ꞌAtua, i haka eꞌa rō i te tātane mai roto i te taŋata ꞌe i aŋa takoꞌa rō meꞌe rahi nō atu mana hai ꞌīŋoa ōꞌou”. 23ꞌI rā hora ka pāhono ena e au: “Kai māhani a au i a kōrua. ¡Ka haka tapa mai muri i a au, e te nuꞌu aŋa i te meꞌe taꞌe tano ē!”.
Te nuꞌu haꞌatura ꞌe taꞌe haꞌatura
24»Te nuꞌu haka roŋo ꞌe aŋa i tāꞌaku meꞌe kī pa he taŋata manaꞌu riva-riva aŋa i tōꞌona hare ꞌi ruŋa i te kona hio-hio. 25He hoa te ꞌua, he rahi he oho te vai o roto i te rio, he hetu ki rā hare ꞌe he puhi pūai te tokerau a ruŋa, ꞌe ꞌina kai marere ꞌi te aŋa ꞌi te kona hio-hio.
26»ꞌE te nuꞌu ŋaroꞌa ꞌe taꞌe haꞌatura ki tāꞌaku meꞌe kī pa he taŋata maꞌa-maꞌa aŋa i tōꞌona hare ꞌi ruŋa i te ꞌone. 27He hoa te ꞌua, he rahi he oho te vai o roto i te rio, he hetu ki rā hare ꞌe he puhi pūai te tokerau a ruŋa, ꞌe he marere tahi rā hare. ¡He ꞌati nui-nui e tahi!».
28I oti era ꞌa Ietū te vānaŋa, he māere tahi te nuꞌu ꞌi te huru o te hāpī iŋa ōꞌona; 29e hāpī era pa he taŋata i a ia mau ꞌā te parau, taꞌe ꞌō pa he ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋.
8He haka ora iŋa o Ietū i te taŋata rēpera
1I topa era a Ietū mai ruŋa i te maꞌuŋa, meꞌe rahi nuꞌu i oho ꞌi muri i a ia. 2He haka hāhine ia e tahi taŋata māui-ui i te rēpera, he tū-turi ꞌi muꞌa ꞌe he kī:
—E Ietū, mo haŋa ōꞌou, i a koe te ora o tōꞌoku māui-ui nei.
3He haka puā e Ietū hai rima ꞌe he kī:
—Ko haŋa ꞌana a au. ¡Ka ora!
ꞌI tū hora mau era ꞌā he maꞌitaki te rēpera o tū taŋata era. 4He kī haka ꞌou e Ietū:
—ꞌIna ko ꞌaꞌamu e tahi nuꞌu. Ka oho koe ka haka takeꞌa i a koe ki te ⌊oromatuꞌa⌋. E maꞌu te meꞌe mo tūtia ki te ꞌAtua haka ꞌite mai e ⌊Mōtē⌋ mo tuꞌu ⌊haka maꞌitaki⌋, ki tūtia ai e te oromatuꞌa ꞌe ki haka ꞌite ai ki te taŋata ko ora ꞌana tuꞌu māui-ui.
He haka ora iŋa o Ietū i te tāvini o te kape rōmano
5I tuꞌu era a Ietū ki Kaperenāū, he haka hāhine e tahi taŋata he kape o te vaꞌehau rōmano, 6he ani:
—E Ietū, ꞌai tōꞌoku kona hare era tōꞌoku tāvini ko māui-ui ꞌā, ꞌina he makenu te hakari koia ko rahi te mamae.
7He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he oho atu he haka ora.
8He kī e tū kape era:
—E Ietū, ¿ko ai a au mo uru atu ōꞌou ki roto i tōꞌoku hare? Ka kī nō koe i taꞌa vānaŋa ꞌe he ora rō ꞌai tōꞌoku tāvini. 9A au mau nei ꞌā e ai rō ꞌana te kope ꞌata hau rō atu te tōroꞌa ki a au, ꞌe pē ira takoꞌa ꞌana e ai rō ꞌana te vaꞌehau ko au te kape o rāua. Mo kī ōꞌoku e tahi o rāua: “¡Ka oho!”, he oho; ꞌe mo kī ōꞌoku ki te rua: “¡Ka oho mai!”, he oho mai; ꞌe mo uŋa ōꞌoku i tōꞌoku tāvini mo aŋa e tahi meꞌe, he aŋa.
10I ŋaroꞌa era e Ietū i tū meꞌe era he māere rō atu ꞌai, ꞌe he kī ki te nuꞌu oho ꞌi muri i a ia:
—Te parautiꞌa, kai piri mai ꞌana e tahi taŋata o Itaraera haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au pa he taŋata nei. 11ꞌĪ a au he kī atu: nuꞌu rahi te nuꞌu taꞌe he ⌊hūrio⌋ o te eꞌa iŋa ꞌe o te ŋaro iŋa o te raꞌā ka noho ka kai ena ꞌi muri i a ⌊ꞌAparahama⌋, i a Itaꞌata ꞌe i a Hākovo ꞌi te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋. 12ꞌE te hūrio, nuꞌu mau era mo rāua rā haka tere iŋa, he tute ki roto i te pōhāhā, he kona ꞌi ira te taŋi ꞌe te ꞌau-ꞌau raꞌa niho.
13I oti era he kī e Ietū ki tū kape rōmano era:
—Ka oho koe ki tuꞌu hare, ꞌe ka ai pa he meꞌe haka moe ena e koe i te manaꞌu.
ꞌI tū hora mau era ꞌana he ora rō ꞌai tū tāvini era.
He haka ora iŋa o Ietū i te huŋavai o Pētero
14He eꞌa he oho a Ietū ki te hare o Pētero. ꞌI ira he takeꞌa i te māmā huŋavai o Pētero e moe rō ꞌana ko hū ꞌā te hakari ꞌi te māui-ui. 15He haka puā e Ietū ki te rima o rā viꞌe, he kore rō ꞌai tū māui-ui era. He eꞌa ia ki ruŋa he vaꞌai hai kai mā Ietū.
He haka ora iŋa o Ietū meꞌe rahi nuꞌu māui-ui
16I pō era he maꞌu ki a Ietū meꞌe rahi nō atu nuꞌu ko oꞌo ꞌana e te tātane ꞌe, e tahi nō reꞌo o Ietū e kī era, he eꞌa rō ꞌai te tātane mai roto. ꞌE, takoꞌa, he haka ora i te nuꞌu māui-ui taꞌatoꞌa.
17Te meꞌe nei i topa ai tano ki te meꞌe haka ꞌite e te perofeta era ko ꞌItaia ꞌi te hora kī: «ꞌĀꞌana mau ꞌā i ꞌamo i te tātou maꞌi ꞌe i te tātou māui-ui».
Te nuꞌu mo taŋata hāpī ꞌa Ietū
18I uꞌi era e Ietū ko putu-putu ꞌana te taŋata ꞌi muri i a ia, he kī ki tāꞌana nuꞌu hāpī mo oho o rāua ki te rua pāꞌiŋa o te vai. 19He haka hāhine ia te taŋata maꞌori e tahi o te haka tere hūrio he kī:
—E te Maꞌori, kona nō ena ōꞌou ka oho ena, he oho atu a au ꞌi muri i a koe mo taŋata hāpī ꞌāꞌau.
20He pāhono e Ietū:
—Te kurī manu e ai rō ꞌana te karava mo noho, te manu he hakapupa, ꞌe te ⌊Poki o te taŋata⌋ ꞌina he kona mo noho.
21E tahi ia o roto o tāꞌana nuꞌu hāpī he kī:
—E Ietū, ka haka rē mai koe ki mate ꞌe ki tanu a au i tōꞌoku matuꞌa tane ana oho iho atu a au ꞌi muri i a koe.
22He pāhono e Ietū:
—Ka haka rē mo te nuꞌu mate e tanu i te rāua nuꞌu mate;8.22 Te nuꞌu mate raꞌe ena he nuꞌu taꞌe haka roŋo ꞌe taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua. ꞌE te rua nuꞌu mate ena he nuꞌu mate mau ꞌā. ꞌe a koe ka oho mai ꞌi muri i a au mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku.
Te tokerau ꞌe te pari he haꞌatura ki a Ietū
23He eke ia a Ietū ki ruŋa i te vaka koia ko tāꞌana nuꞌu hāpī. 24E oho nō ꞌā he puhi pūai te tokerau, he ketu te pari ꞌe he haꞌamata he ꞌī te vaka e te vai. ꞌE a Ietū e haꞌuru ꞌā. 25He oho e tū nuꞌu era ꞌāꞌana he haka ꞌara he kī:
—¡E Ietū, ka hāꞌūꞌū mai koe! ¡ꞌĪ tātou he emu!
26He pāhono e Ietū:
—¿He aha rā kōrua e riꞌa-riꞌa ena, e te nuꞌu taꞌe haka moe riva-riva i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au ē?
I kī era i rā meꞌe, he eꞌa ki ruŋa, e tahi nō reꞌo i kī ai ki te tokerau ꞌe ki te vaikava; he noho te tokerau ꞌe he māria rō ꞌai te vaikava. 27He māere tū nuꞌu era ꞌe he ꞌui ki a rāua ꞌā:
—¿Ko ai mau te kope nei? ¡ꞌĀtā te tokerau ꞌe te pari e haꞌatura ki a ia!
E rua kope o Kārara ko oꞌo ꞌā e te tātane
28I tuꞌu era a Ietū ki te rua pāꞌiŋa o te vai ki te henua o te kārara, he haka hāhine e rua ŋāŋata ko oꞌo ꞌana e te tātane. Te ŋāŋata nei mai roto i te menemā i eꞌa ai. ꞌE, ꞌi te meꞌe era ko haka taehae ꞌā i a rāua e te tātane, ꞌina he vari te taŋata a ira. 29He haꞌamata e te tātane he ohu:
—¡E te Poki o te ꞌAtua ē! ¿He aha taꞌa meꞌe haŋa i a mātou? ¿I oho mai ai koe mo tōtōā mai kai tano hia ꞌā te hora?
30E hāhine rō ꞌana ki ira meꞌe rahi oru e kai ꞌana. 31He ani ia e te tātane ki a Ietū:
—Mo haka eꞌa ōꞌou i a mātou mai roto i te ŋāŋata nei, ka haꞌatiꞌa mai mo uru ki roto i te ŋā oru era.
32He kī e Ietū:
—Ka oho ka uru.
He eꞌa rā ŋā tātane mai roto i tū ŋāŋata era he uru ki roto i te oru. ꞌI tū hora mau era ꞌā he huata a te ꞌōpata, he vī-viri ki roto i te vai ꞌe he mā-mate tahi rō ꞌai.
33Te nuꞌu hāpaꞌo i te oru he eꞌa he tē-tere. I tuꞌu era ki te kona taŋata he ꞌaꞌamu i tū meꞌe taꞌatoꞌa topa era ki tū ŋā kope oꞌo era e te tātane. 34He paka tahi te nuꞌu ki te kona era ꞌi ira a Ietū. I takeꞌa era he ani mo eꞌa mo oho rō ꞌai mai ira.
9He haka ora iŋa o Ietū i te taŋata hakari taꞌe makenu
1I oti era rā meꞌe, he eke a Ietū ki ruŋa i te vaka he oho ki te rua pāꞌiŋa o te vai ꞌe he tuꞌu ki te kona noho ōꞌona. 2ꞌI ira te nuꞌu i maꞌu ai ki a ia i te taŋata hakari taꞌe makenu e moe rō ꞌana ꞌi ruŋa i te raŋo. I takeꞌa era i te rahi o te haka moe iŋa o te manaꞌu o rā nuꞌu ꞌi ruŋa i a ia mo ora o rā māui-ui, he kī e Ietū ki tū taŋata hakari taꞌe makenu era: «¡Kiahio koe, e haŋu ē! Ko haka kore ꞌā e au i tuꞌu hara».
3Tētahi ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ he manaꞌu: «Te meꞌe kī era e te kope era vānaŋa taꞌe tano mo te ꞌAtua».
4ꞌI te ꞌite o Ietū i te manaꞌu o rā nuꞌu, he ꞌui: «¿He aha kōrua e manaꞌu rake-rake ena? 5Ki a kōrua, ¿ꞌata aŋarahi mo haka kore i te hara ki te haka ora i te māui-ui? ¿Taꞌe ꞌō hai parau nō o te ꞌAtua te ŋā meꞌe nei e aŋa ena? 6ꞌE ꞌī he haka takeꞌa atu pē nei ē: i a au i te ⌊Poki o te taŋata⌋ te parau mo haka kore i te hara ꞌi te ao nei».
He kī ia ki tū taŋata hakari taꞌe makenu era: «Ka eꞌa koe ki ruŋa, ka toꞌo tuꞌu raŋo, ka eꞌa ka oho ki tuꞌu hare».
7He eꞌa ki ruŋa tū taŋata hakari taꞌe makenu era ꞌe he oho ki tōꞌona hare. 8I takeꞌa era e te nuꞌu i tū meꞌe era, he riꞌa-riꞌa ꞌe he haꞌahana-hana ki te ꞌAtua ꞌo te vaꞌai i te pūai pē ira ki te taŋata.
He toꞌo iŋa o Ietū i a Māteo mo taŋata hāpī ꞌāꞌana
9He oho ia a Ietū mai tū kona era, he takeꞌa i te taŋata e tahi te ꞌīŋoa ko Māteo e noho rō ꞌana ꞌi tōꞌona kona aŋa. A ia he kope haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano. He kī: «Ka oho mai koe mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku».
He eꞌa a Māteo he oho ꞌi muri.
10Ko hora atu ꞌā e kai ꞌana a kuā Ietū ꞌi te hare o Māteo. Meꞌe rahi te ⌊nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano⌋ ꞌe te tētahi haka ꞌou atu nuꞌu hara i tuꞌu i kai ananake ko kuā Ietū. 11I takeꞌa era i rā meꞌe e te ⌊fariseo⌋, he ꞌui ki te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū:
—¿He aha te kōrua maꞌori e kai ena ananake ko te nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano ꞌe ananake ko te tētahi haka ꞌou atu nuꞌu hara?
12I ŋaroꞌa era e Ietū i rā vānaŋa, he kī:
—Taꞌe mo te nuꞌu taꞌe māui-ui te taote, mo te nuꞌu māui-ui. 13Ka haka topa te haꞌaauraꞌa o te vānaŋa nei: «Tāꞌaku meꞌe haŋa taꞌe he tūtia mai o kōrua, he ai o kōrua he nuꞌu māhatu ꞌaroha». Taꞌe, paꞌi, ki te nuꞌu taꞌe hara a au i oho mai ai, ki te nuꞌu hara.
He tapu iŋa o te kai
14Te nuꞌu hāpī ꞌa Iovani Papatito he haka hāhine ki a Ietū ꞌe he ꞌui:
—A mātou ꞌe te fariseo e tapu rahi rō ꞌā i te kai. ¿He aha taꞌa nuꞌu hāpī e taꞌe tapu ena?
15He pāhono e Ietū:
—¿E taꞌe koa ꞌe e taꞌe kai mau rō te nuꞌu ꞌi te ŋoŋoro hāipo-ipo ꞌi te hora ꞌi muri i a rāua te kope ōꞌona te hāipo-ipo? Nā, paꞌi, e tano rō te hora he toꞌo i rā kope mai muri i a rāua; ꞌi rā hora ka tapu iho era.
16»ꞌIna e tahi kope hono i te kahu rūꞌau hai parehe tapa kahu ꞌāpī; te hono ꞌāpī he hiki ꞌe he paihi tū kahu rūꞌau era ꞌe he ꞌata nui-nui rō atu ꞌai te more.
17»ꞌE ꞌina takoꞌa he haꞌaꞌī i te vino ꞌāpī ki roto i te ipu i aŋa hai kiri ko rūꞌau ꞌā. Mo aŋa pē ira he paihi rā ipu, he māuꞌa te ꞌava ꞌe pē ira takoꞌa ꞌā te ipu. ꞌO ira, e haꞌaꞌī te ꞌava ꞌāpī ki roto i te ipu kiri ꞌāpī ꞌo māuꞌa rā ŋā meꞌe.
He poki ꞌa Hairo ꞌe he viꞌe māui-ui
18E vānaŋa nō ꞌana a Ietū ki te nuꞌu, he tuꞌu e tahi taŋata hōnui o te ⌊hūrio⌋, he tū-turi ꞌi muꞌa ꞌe he kī: «Mate iho nō tāꞌaku poki vahine; mo oho mai ōꞌou mo haka puā i tuꞌu rima ki a ia, he ora haka ꞌou».
19He eꞌa a Ietū he oho ꞌi muri i tū taŋata era ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī.
20E tahi ia viꞌe, ka hoꞌe ꞌahuru mā piti matahiti ꞌina he noho haka ꞌou tōꞌona māui-ui vahine, he haka hāhine a tuꞌa i a Ietū he haka puā ki te titi o te kahu 21hai manaꞌu: mo haka puā nō ōꞌona ki te kahu o Ietū, he ora a ia. 22He hārui he uꞌi a Ietū a tuꞌa, he takeꞌa i rā viꞌe ꞌe he kī: «Kiahio koe, e vovo ē. He haka moe ōꞌou i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i a au i ora ena tuꞌu māui-ui».
ꞌE mai rā hora he ora rō ꞌai rā viꞌe.
23I tuꞌu era a Ietū ki te hare o tū taŋata hōnui era, he takeꞌa i te nuꞌu haka taŋi puhi e puhi ꞌā i te hīmene pāpaku, ꞌe i te tētahi nuꞌu e ki-kiu e taŋi ꞌā. 24He kī: «Ka eꞌa kōrua ka oho mai nei. ꞌIna he poki kai mate, e haꞌuru ꞌā».
He ka-kata te taŋata 25ꞌe i haka eꞌa nō e Ietū. He uru ki roto i te piha ꞌi ira rā poki, he ꞌa-ꞌaru a te rima ꞌe he eꞌa rō ꞌai rā poki ki ruŋa.
26ꞌI te taꞌatoꞌa nō kona o ira i ꞌite ai o ruŋa i tū parau ꞌāpī era.
He ŋāŋata matapō e rua
27I eꞌa era a Ietū mai tū hare era, ꞌi tuꞌa i oho ai e rua matapō koia ko ohu:
—¡E Ietū, e te Hakaara o ⌊Tāvita⌋ ē, ka haka ꞌaroha koe i a māua!
28I tuꞌu era a Ietū ki te hare ki ira e oho era, he uru ki roto. He haka hāhine tū ŋāŋata era ꞌe he ꞌui e Ietū:
—Ki te kōrua manaꞌu, ¿i a au te parau mo aŋa i te meꞌe ena?
—ꞌĒ-ē, e Ietū ē —i pāhono ai.
29He haka puā ia a Ietū i tōꞌona rima ki te mata ꞌe he kī:
—Ka ai pa he meꞌe haka moe ena e kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au.
30He ora rō ꞌai te mata o tū ŋāŋata era. ꞌE he kī e Ietū:
—E uꞌi ꞌo ꞌite e te nuꞌu.
31ꞌE, ka ai atu pē ira, te meꞌe raꞌe i aŋa i eꞌa ai mai rā kona, he ꞌaꞌamu a te kona taꞌatoꞌa i tū meꞌe aŋa era e Ietū.
He taŋata taꞌe vānaŋa e tahi
32Ka eꞌa ka oho tū ŋāŋata era, ka tuꞌu tētahi nuꞌu e maꞌu rō ꞌā ki a Ietū i te taŋata ko oꞌo ꞌana e te tātane ꞌe ꞌina he vānaŋa haka ꞌou. 33I haka eꞌa era e Ietū i rā tātane, he haꞌamata he vānaŋa rā taŋata. Te nuꞌu ko māere atu ꞌā e kī era: «¡ꞌIna kai takeꞌa ꞌā ki te hora hopeꞌa i te meꞌe tuꞌu pē nei ꞌi Itaraera!».
34ꞌE he kī e te fariseo: «O te pūꞌoko haka tere mau ꞌā o te tātane i vaꞌai ki a ia i te mana mo haka eꞌa i te tātane».
Te toꞌo iŋa i te taŋata mo te ꞌAtua pa he kato iŋa o te kai
35A te kona taꞌatoꞌa e hāpī e oho era e Ietū ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋, e haka ꞌite ꞌā o ruŋa i te roŋo riva-riva o te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ ꞌe e haka ora ꞌā meꞌe rahi nō atu huru o te māui-ui. 36I uꞌi era e Ietū i te taŋata, he haka ꞌaroha; e tuꞌu rō ꞌana pa he māmoe ꞌina he taŋata mo hāpaꞌo i a rāua, ko rohi-rohi ꞌana ꞌe ꞌina he haŋu toe.
37He kī ia ki tāꞌana nuꞌu hāpī: «Te parautiꞌa, nuꞌu rahi te nuꞌu mo toꞌo mo roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua, pa he kato iŋa o te kai, ꞌe nuꞌu taꞌe rahi te nuꞌu o rāua te kato. 38ꞌO ira, ka ani ki te kope ꞌāꞌana te kai, he ꞌAtua, mo ꞌata uŋa hai nuꞌu mo kato».
10He toꞌo iŋa o Ietū i te nuꞌu mo ⌊ꞌāpōtoro⌋
1He kī e Ietū mo haka hāhine o tāꞌana hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī ꞌe he vaꞌai i te parau mo haka eꞌa i te tātane mai roto i te taŋata ꞌe mo haka ora huru era huru era o te māui-ui.
2He ꞌīŋoa nei o rā ŋā ꞌāpōtoro: te raꞌe ko Tīmona, e kī takoꞌa era ko Pētero; he taina ōꞌona, ko Antarea; ko ⌊Tanatiako⌋ ꞌe ko ⌊Iovani⌋, he ŋā poki ꞌa Tevereo; 3ko Feripe, ko Torometi, ko Tōmā, ko Māteo, kope haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano; ko Tanatiako, poki ꞌa Arafeo; ko Tāreo, 4ko Tīmona, kope o roto i te nūnaꞌa taŋata he ⌊kananeo⌋, ꞌe ko Hura Ikariote, hoꞌo era i a Ietū.
He uŋa iŋa o Ietū i te ꞌāpōtoro
5He uŋa ia e Ietū i te nuꞌu nei e hoꞌe ꞌahuru mā piti koia ko kī:
«ꞌIna kōrua ko oho ki te kona noho o te nuꞌu taꞌe he hūrio ꞌe ki te kona taꞌatoꞌa o te tāmāria. 6Ki te tātou taŋata he itaraera a kōrua ana oho. A rāua, paꞌi, pa he māmoe ŋaro mai muri i te kope ꞌāꞌana te hāpaꞌo.
7»Ka oho ka haka ꞌite: “Te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ nā ko hāhine mai ꞌā”.
8»Ka haka ora te nuꞌu māui-ui, ka haka ora te nuꞌu mate, ka haka ora te nuꞌu rēpera, ka haka eꞌa te tātane mai roto i te taŋata. Te mana ai i a kōrua, taꞌe i ꞌauhau; ꞌo ira, ꞌina takoꞌa ko haka ꞌauhau i te taŋata ꞌo te kōrua meꞌe mo aŋa.
9»ꞌIna ko maꞌu te moni 10ꞌe te pūtē ꞌi roto te meꞌe mo te ara. ꞌIna ko maꞌu te kahu ꞌe te kirivaꞌe mo mono ꞌe ꞌina ko maꞌu te toko-toko. Te taŋata aŋa, paꞌi, e hāpaꞌo rō ꞌā.
11»E tuꞌu ꞌana kōrua ki te kona nūnaꞌa hare e tahi, e kimi hai kope riva haŋa mo toꞌo i a kōrua ki tōꞌona hare, ꞌe ꞌi rā hare kōrua ana noho ꞌātā ka oho rō mai ira. 12Ka uru ena kōrua ki roto i te hare, e ꞌaroha ki te nuꞌu noho o ira pē nei ē: “Ka ai ꞌi ruŋa i a kōrua te haumārū o te ꞌAtua”. 13Mo hāpaꞌo riva-riva atu te nuꞌu o rā hare, he tano te kōrua ꞌaroha; ꞌe mo taꞌe ai pē ira, e ko ai ꞌi ruŋa i a rāua te haumārū o te ꞌAtua.
14»ꞌE mo taꞌe haŋa mo toꞌo i a kōrua ki te rāua hare ꞌe mo taꞌe haka roŋo atu i te kōrua vānaŋa, ka eꞌa mai rā hare ꞌo mai te kona era ꞌi ira a kōrua ꞌe ꞌai ka tū-tū rō te puŋaꞌehu mai ruŋa i te kōrua vaꞌe mo haka ꞌite ki te nuꞌu o rā kona: ka topa era ꞌi ruŋa i a rāua te ūtuꞌa o te ꞌAtua, he hape o rāua mau ꞌā. 15ꞌĪ a au he kī atu: ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa, te ūtuꞌa mo te nuꞌu o rā kona ꞌata hau rō atu ki te ūtuꞌa topa ꞌi ruŋa i te nuꞌu hara o ⌊Tōroma⌋ ꞌe o ⌊Kōmora⌋.
E tōtōā rō i te nuꞌu aŋa ki te ꞌAtua
16»He uŋa a au i a kōrua pa he māmoe ki vāeŋa o te paiheŋa taehae. E ai kōrua nuꞌu mārama-rama ꞌite mo hāpaꞌo ꞌo topa atu te ꞌati. E ai takoꞌa kōrua he nuꞌu māŋaro pa he pāroma, taꞌe aŋa i te meꞌe taꞌe tano ki te rua.
17»E uꞌi kōrua e hāpaꞌo. E vaꞌai rō, paꞌi, i a kōrua ki te rima o te nuꞌu ra-rahi ꞌe he tiŋaꞌi atu ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋. 18ꞌE ꞌātā he maꞌu i a kōrua ki muꞌa o te suerekao ꞌe o te ꞌariki ꞌo te ai o kōrua ꞌāꞌaku. Pē ira ka haka ꞌite ena kōrua o ruŋa i a au ꞌi muꞌa o rā nuꞌu ꞌe o te tētahi nuꞌu taꞌe he hūrio.
19»ꞌI te hora vaꞌai i a kōrua ki te nuꞌu ra-rahi, ꞌina ko manaꞌu rahi he aha te meꞌe mo vānaŋa ꞌe pē hē kōrua ka kī ena. Ka tuꞌu ena te hora mo vānaŋa, mo te ꞌAtua e vaꞌai atu i te vānaŋa mo kī. 20ꞌI rā hora, taꞌe hai manaꞌu o kōrua ka vānaŋa era, mo te ⌊Vārua Maitai⌋ o tuꞌu Matuꞌa e haka vānaŋa i a kōrua.
21»ꞌI rā ŋā mahana, te taina he vaꞌai i tōꞌona taina ki te mate, ꞌe te matuꞌa i tāꞌana poki; ꞌe te ŋā poki he haka ꞌāriŋa ꞌe he vaꞌai takoꞌa i te rāua matuꞌa ki te mate. 22Te nuꞌu o te henua taꞌatoꞌa e riri taparahi-taꞌata rō ꞌo te ai o kōrua ꞌāꞌaku. ꞌE te kope haka noho i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au ꞌātā ki te hora hopeꞌa he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.
23»Mo tute mo tōtōā atu i a kōrua ꞌi te kona nūnaꞌa hare e tahi, ka tere ki te rua. ꞌĪ a au he kī atu: te ⌊Poki o te taŋata⌋ ꞌi raꞌe ka hoki mai ena ki te oti o te kōrua aŋa ꞌi te kona taꞌatoꞌa o Itaraera.
24»Te kope e hāpī ꞌā taꞌe ꞌata hau ki tōꞌona maꞌori hāpī, ꞌe te tāvini taꞌe ꞌata hau ki te taŋata haka aŋa i a ia. 25Te meꞌe topa ki te maꞌori hāpī e ko taꞌe topa takoꞌa ki tāꞌana nuꞌu hāpī, ꞌe te meꞌe topa ki te taŋata ꞌāꞌana te haka aŋa e ko taꞌe topa takoꞌa ki tōꞌona tāvini. Mo kī mai e te nuꞌu ki a au ko ⌊Veresepupa⌋, pē ira takoꞌa ꞌā ka kī atu ena ki a kōrua ki tāꞌaku nuꞌu hāpī.
I te ꞌAtua mau nō te parau
26»ꞌIna kōrua ko riꞌa-riꞌa ꞌi te taŋata. Te meꞌe naꞌa ꞌe taꞌe haka ꞌite e te ꞌAtua ꞌi muꞌa ꞌā o ruŋa i tōꞌona haka tere iŋa ꞌāpī e haka ꞌite ꞌe e haka aŋi-aŋi rō. 27ꞌO ira, te meꞌe kī atu e au ki a kōrua nō ka ꞌaꞌamu ki te nuꞌu taꞌatoꞌa; ꞌe te meꞌe kī koroꞌiti atu e au ka tātara ka haka ꞌite ki te nuꞌu taꞌatoꞌa. 28ꞌIna kōrua ko riꞌa-riꞌa ꞌi te nuꞌu he hakari nō te meꞌe o rāua mo ravaꞌa mo tiŋaꞌi mo haka mate, taꞌe he vārua o kōrua; ka riꞌa-riꞌa ꞌi te ꞌAtua, he kope i a ia te parau mo hoa i te hakari ararua ko te vārua ki roto i te pōꞌauahi.
29»Ko ꞌite ꞌana e kōrua e hoꞌo rō ꞌā e rua manu riki-riki hai tara ꞌaurī taꞌe hauhaꞌa rahi. Ka ai atu pē ira, ꞌina e ko mate korohaŋa e tahi mo taꞌe ai ko haꞌatiꞌa hia ꞌā e te kōrua Matuꞌa o te raŋi. 30ꞌE a kōrua taꞌatoꞌa mau ena ꞌā, ꞌātā ki te kōrua rauꞌoho pūꞌoko i tataku tahi ai e ia. 31ꞌO ira, ꞌina ko riꞌa-riꞌa; a kōrua mo te ꞌAtua ꞌata hau rō atu ꞌi te hauhaꞌa ki te manu.
Te haŋa ꞌe te taꞌe haŋa ki a Ietū
32»Mo kī e tahi kope ꞌi muꞌa o te taŋata e haŋa rō mai ꞌana a ia ki a au, pē ira takoꞌa ꞌana ka kī ena e au mōꞌona ꞌi muꞌa o tōꞌoku Matuꞌa ꞌi te raŋi. 33ꞌE te kope kī ꞌi muꞌa o te taŋata ꞌina he haŋa mai a ia ki a au, pē ira takoꞌa ꞌana a au ka kī ena mōꞌona ꞌi muꞌa o tōꞌoku Matuꞌa ꞌi te raŋi.
Hai Ietū e haꞌataꞌa ena te taŋata
34»ꞌIna kōrua ko manaꞌu i oho mai nei a au e maꞌu mai ꞌana i te haumārū ki ruŋa i te henua; hai tuꞌu mai, paꞌi, ōꞌoku, ka moto ena te taŋata. 35ꞌI tōꞌoku tuꞌu mai he riri te poki tane ki tōꞌona matuꞌa tane, te poki vahine ki tōꞌona matuꞌa vahine ꞌe te hunoŋa vahine ki tōꞌona māmā huŋavai. 36Pē ira te nuꞌu taꞌe haŋa mai ka ꞌenemī ena mo te nuꞌu ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, ka ai atu rā nuꞌu he huaꞌai mau ꞌā o rāua.
37»Mo ai o te kope ꞌata hau rō atu te haŋa ki tōꞌona matuꞌa tane, ki tōꞌona matuꞌa vahine ꞌo ki tāꞌana ŋā poki ki te haŋa mai ki a au, e ko tano mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku. 38ꞌE te kope taꞌe haŋa mo ꞌamo i tōꞌona tātaurō, te auraꞌa, mo vaꞌai i a ia ꞌātā mo mate mo aŋa i tāꞌaku meꞌe haŋa, e ko tano takoꞌa mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku. 39Te kope hārui i a au ꞌe i tāꞌaku hāpī hai tuaꞌivi mo hāpaꞌo i a ia ꞌo mate ꞌe mo aŋa i tāꞌana meꞌe nō era i haŋa e ko ai i a ia te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. ꞌE te kope haka rē i tāꞌana meꞌe haŋa mo haꞌatura mai ki a au he ravaꞌa e ia i rā ora.
Te meꞌe mo haka koa
40»Te kope toꞌo hāpaꞌo i a kōrua e toꞌo ꞌā i a au; ꞌe te kope toꞌo i a au e toꞌo ꞌana i te kope uŋa mai i a au.
41»Te kope toꞌo hāpaꞌo i te perofeta ꞌo te ai he perofeta, he vaꞌai ki a ia i te meꞌe mo koa pa he meꞌe haka koa vaꞌai ki te perofeta.
»ꞌE te kope toꞌo hāpaꞌo i te taŋata moꞌa ꞌe haꞌatura ki te ꞌAtua ꞌo te ai he taŋata moꞌa ꞌe haꞌatura ki te ꞌAtua, he vaꞌai ki a ia te meꞌe mo koa pa he meꞌe haka koa vaꞌai ki te kope moꞌa ꞌe haꞌatura ki te ꞌAtua.
42»ꞌĪ a au he ki atu: te taŋata vaꞌai ka ai atu he hapaina vai mau nō ki te kope e tahi o roto o tāꞌaku nuꞌu hāpī ꞌo te ai o rā kope ꞌāꞌaku, pe muꞌa ka oho ena e ko taꞌe vaꞌai e te ꞌAtua ki rā taŋata hai meꞌe mo haka koa».
111I oti era a Ietū te uŋa ꞌe te kī i te meꞌe mo aŋa e tū hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī era ꞌāꞌana, he oho he hāpī ꞌe he haka ꞌite i te ⌊roŋo riva-riva o te ꞌAtua⌋ ꞌi te kona taꞌatoꞌa o ira.
Ko Iovani Papatito ꞌe ko Ietū
2E puru rō ꞌā a Iovani ꞌi roto i te hare maꞌuꞌaurī i ꞌite ai o ruŋa i te meꞌe aŋa e te ⌊Kiritō⌋. He uŋa ia i tāꞌana nuꞌu hāpī 3mo ꞌui ki a Ietū hoki ko ia mau ꞌā te Kiritō, he kope era mo tuꞌu mai, ꞌo e tiaki nō ki te rua.
4He kī e Ietū: «Ka oho ka kī ki a Iovani i te meꞌe takeꞌa ꞌe ŋaroꞌa e kōrua. 5Ka ꞌaꞌamu:
“Ko māꞌeha ꞌā te mata o te nuꞌu matapō;
ko haꞌere ꞌana te nuꞌu vaꞌe koke.
Ko ora ꞌā te nuꞌu māui-ui ꞌi te rēpera;
ko ŋaroꞌa ꞌana te vānaŋa e te tariŋa pō.
Ko ora ꞌā te nuꞌu mai te mate,
ꞌe ko haka ꞌite ꞌā i te roŋo riva-riva o te ꞌAtua ki te nuꞌu veve”.
6»¡ꞌE, ko te koa i te taŋata taꞌe haka tapa i tōꞌona haka moe iŋa i te manaꞌu mai ruŋa i a au!».
7I hoki era tū nuꞌu uŋa era e Iovani, he haꞌamata a Ietū he vānaŋa ki te nuꞌu o ruŋa i a Iovani Papatito, he kī:
«Hora oho uꞌi era o kōrua i te kope tātara ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho e te taŋata, ¿pē hē te huru o rā kope i manaꞌu ai e kōrua? ¿He taŋata taꞌe tī-tika o te manaꞌu, haka rē i a ia mo haka tere e te rua pa he ꞌohe e ue-ue ena e te tokerau? 8ꞌE mo taꞌe ai pē ira, ¿pē hē? ¿He taŋata uru i te kahu hopeꞌa o te riva-riva? Ko ꞌite ꞌana, paꞌi, e kōrua: te nuꞌu uru i te kahu hopeꞌa o te riva-riva ꞌi te hare o te ꞌariki. 9I hopeꞌa ai, ¿he aha tū taŋata oho uꞌi era e kōrua? ¿He perofeta? He aŋi ꞌā, he perofeta; ꞌe, takoꞌa, ꞌata hau atu ki te perofeta. 10Ko ia te maꞌuroŋo kī era e te ꞌAtua ki tāꞌana Poki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē:
“He uŋa a au i te taŋata maꞌuroŋo ꞌi raꞌe ki a koe
mo haka riva-riva i te ara mōꞌou”».
11He kī haka ꞌou e Ietū:
«ꞌIna e tahi taŋata o roto i te taŋata taꞌatoꞌa ꞌata hōnui ki a Iovani; ꞌe, ka ai atu pē ira, te taŋata haka rē i a ia mo haka tere e te ꞌAtua i hau rō atu ki a Iovani, ka ai atu he taŋata hauhaꞌa-ꞌore ki te mata o te taŋata.
12»Mai te hora haꞌamata o Iovani i te tātara ꞌe i te ⌊papatito⌋ ki ꞌaŋarīnā, pe te ꞌata rahi nō te nuꞌu oꞌo ki roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋, ka ai atu e ai rō ꞌana te nuꞌu taparahi-taꞌata aŋa mo haka kore i rā haka tere iŋa. 13Te meꞌe pāpaꞌi e ⌊Mōtē⌋ ꞌe e te perofeta taꞌatoꞌa ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa e haka ꞌite mai ꞌā, ꞌātā ki te tuꞌu iŋa mai o Iovani, o ruŋa i te kope mo oho mai, he ⌊Kiritō⌋. 14ꞌE te parautiꞌa, a Iovani ko te perofeta era ko ⌊ꞌĒria⌋ mo tuꞌu mai ꞌi raꞌe ki te Kiritō. 15Te nuꞌu haŋa mo aŋi-aŋi ka haka topa te manaꞌu.
16»ꞌĪ a au he haꞌaauraꞌa atu i te huru o te tētahi taŋata o te hora nei. A rāua pa he ŋā poki ko-kori ꞌi te kona e tahi. He ohu e te tētahi o rā ŋā poki ki te tētahi atu o rāua pē nei ē:
17“Ko haka taŋi atu ꞌana a mātou i te peho reka,
ꞌina a kōrua he ꞌori.
Ko hīmene atu ꞌana a mātou i te hīmene haka ꞌaroha,
ꞌina takoꞌa a kōrua kai ta-taŋi”.
18»Te auraꞌa: ko tuꞌu mai ꞌana a Iovani Papatito e tapu rō ꞌana i te kai ꞌe ꞌina he unu i te ꞌava; i kī ai e kōrua ko oꞌo ꞌana e te tātane. 19He tuꞌu mai ia te ⌊Poki o te taŋata⌋, e kai rō ꞌana ꞌe e unu rō ꞌā; he kī e kōrua i te rava kai ꞌe i te rava unu, ꞌe he repahoa o te nuꞌu hara ꞌe o te ⌊nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano⌋. Ka ai atu pē ira, te haka tere iŋa hai manaꞌu o te ꞌAtua e takeꞌa ena he meꞌe tano hai nuꞌu haka tere i a rāua pa he meꞌe haŋa ꞌāꞌana».
He ture iŋa o Ietū
20He haꞌamata a Ietū he ture ki te nuꞌu o te kona aŋa e ia i te rahi raꞌa o te mana ꞌo te taꞌe huri o te manaꞌu ki ruŋa i te ꞌAtua. Pē nei i kī ai ki rā ŋā kona:
21«¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e Koratini ꞌe e Vetetaira ē! ꞌĀhani ꞌi Tiro ꞌe ꞌi Tīrone i aŋa ai i te mana aŋa atu ki a kōrua, ko ⌊huri nō era ꞌana te nuꞌu o ira i te rāua manaꞌu ki te ꞌAtua⌋ ꞌe ko haka takeꞌa nō mai era ꞌā hai uru i te kahu aŋa hai pūtē tore ꞌe hai pī-pī i te ꞌeo-ꞌeo a ruŋa i te rāua pūꞌoko. 22ꞌĪ ia a au he kī atu: ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa o te ꞌAtua, te ūtuꞌa mo kōrua ꞌata hau rō atu ki te ūtuꞌa mo te nuꞌu o Tiro ꞌe o Tīrone.
23»ꞌE a koe, e Kaperenāū ē, ¿e manaꞌu ena koe pē nei ē: e maꞌu rō i a koe ki te raŋi? ¡Ki raro nui era o te pōꞌauahi ka ava ena i a koe! ꞌĀhani ki te nuꞌu o ⌊Tōroma⌋ i aŋa ai i te mana aŋa atu ki a koe, ko te ai iŋa ꞌā te kona era ꞌātā ki te hora nei. 24ꞌĪ ia a au he kī atu: ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa, te ūtuꞌa mōꞌou ꞌata hau rō atu ki te ūtuꞌa topa ki te nuꞌu o Tōroma».
He Poki mau nō te meꞌe i ꞌite ko ai te Matuꞌa
25ꞌI rā hora i pure i kī ai e Ietū:
«He haꞌahana-hana atu a au ki a koe, e Koro, e te ꞌAtua o te raŋi ꞌe o te henua ē, ꞌo te taꞌe haka takeꞌa ōꞌou i taꞌa meꞌe naꞌa ki te nuꞌu manaꞌu ko rāua mau nō te nuꞌu ꞌite ꞌe mārama-rama, ꞌe ki te nuꞌu pa he ŋā poki a koe i haka takeꞌa ai. 26ꞌĒ-ē, pē ira mau ꞌā a koe i haŋa ai, e Koro ē».
27He kī ia e Ietū ki te nuꞌu:
«Ko vaꞌai tahi mai ꞌana te meꞌe taꞌatoꞌa e tōꞌoku Matuꞌa. ꞌIna e tahi taŋata i ꞌite ko ai te Poki, he Matuꞌa mau nō; ꞌe ꞌina e tahi taŋata i ꞌite ko ai te Matuꞌa, he Poki ꞌe he nuꞌu haŋa mau nō e te Poki mo haka ꞌite.
28»Te nuꞌu taꞌatoꞌa rohi-rohi ꞌo te ꞌamo i te meꞌe paŋahaꞌa e oho mai ki a au; māꞌaku e haka kore i te rohi-rohi. 29E aŋa tāꞌaku meꞌe kī atu ꞌe e riro kōrua he nuꞌu hāpī ꞌāꞌaku. A au, paꞌi, he kope riva, taꞌe riri-riri tahaŋa ꞌe taꞌe manaꞌu i hau rō atu ki te rua. Pē ira he ŋaroꞌa e kōrua te ora. 30He meꞌe taꞌe paŋahaꞌa te meꞌe haŋa ꞌāꞌaku mo aŋa e kōrua pa he nuꞌu hāpī ꞌāꞌaku».
12He mo-more iŋa i te tariko ꞌi te ⌊mahana haka ora⌋
1ꞌI te mahana haka ora e tahi, e oho nō ꞌā a kuā Ietū a te kona ꞌoka kai, he maruaki tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he haꞌamata he more-more i te tariko he kai. 2He takeꞌa e te nuꞌu ⌊fariseo⌋ ꞌe he kī ki a Ietū:
—Ka uꞌi taꞌa nuꞌu hāpī; e aŋa ꞌana i te meꞌe taꞌe haꞌatiꞌa mo aŋa ꞌi te mahana haka ora.
3He pāhono e Ietū:
—¿Kai taiꞌo ꞌana ꞌō kōrua i te meꞌe aŋa e ⌊Tāvita⌋ ꞌi te hora maruaki ōꞌona ananake ko te nuꞌu oho ꞌi muri i a ia? 4I uru nō ki roto i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua, he kai i te haraoa e tapu rō ꞌā, he haraoa taꞌe haꞌatiꞌa mo kai e rāua, mo te ⌊oromatuꞌa⌋ mau nō. 5ꞌE ¿taꞌe ꞌō ko taiꞌo ꞌana a kōrua ꞌi ruŋa i te ⌊haka tere iŋa ꞌa Mōtē⌋: ꞌina te oromatuꞌa he haka ora mai te rāua aŋa o roto i te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ ꞌi te mahana haka ora ꞌe, ka ai atu pē ira, ꞌina he hara? 6ꞌĪ a au he kī atu: ꞌi nei te meꞌe ꞌata hau rō atu ꞌi te hauhaꞌa ki te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. 7A kōrua kai aŋi-aŋi ꞌā i te haꞌaauraꞌa o te vānaŋa nei o te ꞌAtua: «Tāꞌaku meꞌe haŋa taꞌe he tūtia o kōrua, he ai o kōrua nuꞌu māhatu ꞌaroha». ꞌĀhani i aŋi-aŋi e kōrua, e ko kī e hape rō ꞌā te nuꞌu ꞌina kai aŋa hia i te meꞌe taꞌe tano. 8ꞌĪ a au he kī atu: i a au i te ⌊Poki o te taŋata⌋ te parau o te mahana haka ora mo kī i te meꞌe haꞌatiꞌa ꞌe i te meꞌe taꞌe haꞌatiꞌa mo aŋa.
He haka ora iŋa o Ietū i te taŋata rima rehe-rehe
9He oho a Ietū mai rā kona ꞌoka tariko era ꞌe he uru ki roto i te hare pure o ira. 10ꞌI roto e tahi taŋata rima rehe-rehe. ꞌI roto takoꞌa te nuꞌu e uꞌi ꞌā i te ꞌōtohe mo tuhi i te hape o Ietū, he ꞌui:
—E Ietū, ¿e haꞌatiꞌa rō ꞌana mo haka ora i te taŋata māui-ui ꞌi te mahana haka ora?
11He pāhono e Ietū:
—¿Ko ai o kōrua, mo viri o tāꞌana māmoe ki roto i te pū ꞌi te mahana haka ora, e ko oho e ko toꞌo? 12ꞌE te taŋata ꞌata hauhaꞌa rō atu ki te māmoe. ꞌO ira ꞌi te mahana haka ora e haꞌatiꞌa rō ꞌā mo aŋa i te meꞌe riva-riva.
13He kī ia ki tū taŋata rima rehe-rehe era: «Ka haka toro mai tuꞌu rima». He haka toro i tū rima era ōꞌona ꞌe he ora rō ꞌai pa he rua rima. 14I eꞌa era tū nuꞌu fariseo era, he haꞌamata he uꞌi i te rāveꞌa mo tiŋaꞌi mo haka mate i a Ietū.
He haka tano iŋa i te meꞌe kī e te perofeta
15I ꞌite era a Ietū, he eꞌa he oho mai tū kona era, ꞌe meꞌe rahi nuꞌu i oho ꞌi muri. He haka ora i te nuꞌu taꞌatoꞌa māui-ui, 16ꞌe he kī mo taꞌe vānaŋa o ruŋa i a ia ꞌi te kona taŋata. 17Pē nei i tano ai te meꞌe haka ꞌite e te perofeta era ko ꞌItaia ꞌi te hora kī pē nei ē:
18«ꞌĪ tōꞌoku tāvini haꞌataꞌa e au,
kope haŋa rahi ꞌāꞌaku, ꞌi ruŋa i a ia tōꞌoku koa.
Ki a ia ka vaꞌai nei e au i tōꞌoku Vārua,
ꞌe he haka ꞌite e ia ki te taŋata o te ao
pē hē a rāua ana tano ki tōꞌoku mata.
19E ko tātake a ia ꞌe e ko ohu-ohu;
e ko ŋaroꞌa e te nuꞌu i tōꞌona pōŋeha iŋa ꞌi te ara.
20E ko riri ki te nuꞌu taꞌe haka moe rahi i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia,
ꞌe e ko riri ki te nuꞌu ꞌaka-ꞌaka o te manaꞌu.
E aŋa e oho nō ꞌātā ka haka tano tahi rō i te meꞌe haŋa ꞌāꞌaku.
21ꞌE te nuꞌu o te henua taꞌatoꞌa he ŋatu te haŋu ꞌi ruŋa i a ia».
Te mana o Ietū e kī era o ⌊Veresepupa⌋
(Marko 3.20-30; Ruka 11.14-23; 12.10)
22He maꞌu ia ki a Ietū i te taŋata ko keva ꞌā te mata ꞌe ꞌina he vānaŋa ꞌi te oꞌo e te tātane, ꞌe he haka ora e Ietū. 23Te nuꞌu taꞌatoꞌa he māere he ꞌui ki a rāua ꞌā: «¿Ko te Hakaara era hō rā o Tāvita?».
24I ŋaroꞌa era e te fariseo, he kī: «ꞌA Veresepupa, pūꞌoko o te tātane, i vaꞌai ki a ia i te mana mo haka eꞌa mai roto i te taŋata i te tātane».
25ꞌI te ꞌite o Ietū i te meꞌe manaꞌu e te fariseo, he kī:
«Te henua tamaꞌi ki a rāua ꞌā e tōtōā ꞌana i a rāua ꞌā; te nuꞌu o te kona nūnaꞌa hare ꞌe te huaꞌai moto ki a rāua ꞌā e ko roa he haꞌataꞌa. 26Pē ira takoꞌa, mo haka eꞌa e Rukifero i a ia mau ꞌana, e haꞌataꞌa ꞌana i a ia ꞌā, ꞌe te pūai o tōꞌona haka tere iŋa he ŋaro. 27A kōrua e kī ena e haka eꞌa nei a au i te tātane hai pūai o Veresepupa; ꞌe mo aŋa ia ōꞌoku pē ira, ¿ꞌa ꞌai te vaꞌai i te pūai ki te nuꞌu hāpī o kōrua mo haka eꞌa i te tātane mai roto i te taŋata? E takeꞌa ena te hape o te kōrua manaꞌu hai meꞌe aŋa e te kōrua nuꞌu hāpī. 28ꞌE mo haka eꞌa ōꞌoku i te tātane mai roto i te taŋata hai pūai o te ⌊Vārua Maitai⌋, ko tuꞌu mai ꞌana ia te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ ki a kōrua.
29»¿Pē hē te kope e tahi ana uru ana toꞌo i te meꞌe o roto i te hare o te ꞌaito, mo taꞌe here-here ꞌi raꞌe i rā ꞌaito? Pē ira mau nō, paꞌi, ana ravaꞌa i te meꞌe o roto i rā hare.
30»Te kope taꞌe peꞌe mai ꞌina he haŋa mai; ꞌe te kope taꞌe hāꞌūꞌū mai mo haka taka-taka i te taŋata mo te ꞌAtua e haka mira-mira ꞌā i tāꞌaku aŋa.
31»ꞌO ira, ꞌī a au he kī atu: te ꞌAtua e haka kore nō i te hara taꞌatoꞌa ꞌe i te meꞌe taꞌe tano kī e te taŋata. ꞌE te hara mau nō mo taꞌe haka kore e ia: he kī i te vānaŋa taꞌe tano mo te Vārua Maitai. 32Te ꞌAtua, paꞌi, e haka kore nō ꞌātā i te hara o te taŋata kī i te vānaŋa taꞌe tano mo te Poki o te taŋata; ꞌe, te kope kī i te vānaŋa taꞌe tano mo te Vārua Maitai, e ko haka kore e te ꞌAtua i tōꞌona hara ꞌi te ao nei ꞌe ꞌi te ao ka tuꞌu mai ena.
Te tumu e aŋi-aŋi ena hai hua iŋa ōꞌona
33»Mo riva-riva o te tumu, he hua te meꞌe riva-riva; ꞌe mo rake-rake, meꞌe rake-rake. Te huru o te tumu e aŋi-aŋi ena hai huru o tāꞌana meꞌe hua. 34¡E te huaꞌai o te kōreha veneno ē! ¿Pē hē kōrua, te nuꞌu aŋa i te meꞌe taꞌe tano, ana kī i te meꞌe riva-riva? Hai meꞌe rahi o roto i te māhatu, te haha e vānaŋa ena. 35Te taŋata riva he meꞌe riva-riva te meꞌe kī, he manaꞌu riva-riva tōꞌona; ꞌe te taŋata aŋa i te meꞌe taꞌe tano he meꞌe taꞌe tano te meꞌe kī, he manaꞌu rake-rake tōꞌona. 36ꞌĪ a au he kī atu: ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa, e tahi e tahi ka kī ena ki te ꞌAtua i te tumu o tāꞌana vānaŋa taꞌe tano kī. 37Hai taꞌa vānaŋa mau ꞌā ka ture atu ena pē nei ē: ko hape ꞌana koe ꞌo ꞌina koe kai hape».
He ani iŋa ki a Ietū mo haka takeꞌa i te mana
38Tētahi o te nuꞌu fariseo ꞌe o te nuꞌu ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ he kī ki a Ietū:
—E te Maꞌori, e haŋa rō ꞌana a mātou mo takeꞌa i te aŋa iŋa ōꞌou i te mana.
39He kī a Ietū:
—A kōrua, te nuꞌu manaꞌu taꞌe tano haka tapa mai te ara parautiꞌa o te ꞌAtua e haŋa ꞌā mo aŋa ōꞌoku i te mana; ꞌe te meꞌe mau nō mo takeꞌa e kōrua he tāpaꞌo tuꞌu pa he meꞌe topa ki te perofeta era ko ⌊Hōnā⌋. 40Pa he noho iŋa e toru mahana o Hōnā ꞌi roto i te ika nui-nui, pē ira takoꞌa te Poki o te taŋata ka noho ena e toru mahana ꞌi te kona muraki i a ia. 41ꞌI te mahana o te ture hopeꞌa, hora ture i te nuꞌu taꞌatoꞌa, he eꞌa te nuꞌu o Nīnive, ꞌe hai rāua ka takeꞌa ena te hape o te nuꞌu o te hora nei. Te nuꞌu o ira, paꞌi, i ŋaroꞌa era i te vānaŋa ꞌa Hōnā, he haka moe tahi i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua. ꞌE ꞌi te kona nei te kope ꞌata hau ki a Hōnā.
42»Pē ira takoꞌa te ꞌariki vahine o Tāvā ka eꞌa ena ꞌi te mahana o te haka ūtuꞌa ꞌe hai ia ka takeꞌa ena te hape o kōrua; i oho nō mai, paꞌi, mai te henua hopeꞌa o te roa mo haka roŋo i te vānaŋa mārama-rama o te ꞌariki era ko ⌊Toromono⌋. ꞌE ꞌi te kona nei te kope ꞌata hau ki a Toromono.
Te hoki iŋa o te tātane ki roto i te taŋata
43»Te tātane e haka eꞌa ena mai roto i te taŋata he oho he kimi a te kona ꞌone taꞌe noho taŋata hai kona mo haka ora; ꞌe mo taꞌe ravaꞌa, 44he manaꞌu: “ꞌĪ a au he hoki ki te hare mai ira a au i haka eꞌa mai ai”.
»Ka hoki era he takeꞌa i rā taŋata pa he hare ꞌina he nuꞌu noho o ira ko purumu ko haka riva-riva ꞌana. 45He oho rā tātane he tari ki ira e hitu tātane ꞌata hau ꞌi te taparahi-taꞌata ki a ia, he uru he noho tahi ꞌi roto i tū taŋata era, ꞌe he ꞌata ꞌati rā taŋata ki te hora raꞌe era. Pē ira ka topa takoꞌa ena ki te nuꞌu o te hora nei, he nuꞌu aŋa i te meꞌe taꞌe tano.
He matuꞌa vahine ꞌe he taina o Ietū
46E vānaŋa nō ꞌā a Ietū ki te nuꞌu, he tuꞌu tōꞌona matuꞌa vahine ꞌe te ŋā taina ōꞌona, e haŋa ꞌā mo vānaŋa ki a ia. ꞌE, ꞌi te noho ꞌi haho o te hare, 47he oho e te kope e tahi he kī ki a Ietū:
—ꞌAi haho tuꞌu matuꞌa vahine ananake ko tuꞌu ŋā poki taina e haŋa ꞌā mo vānaŋa atu ki a koe.
48He kī e Ietū:
—¿Ko ꞌite ꞌana a kōrua ko ai te nuꞌu he matuꞌa vahine ꞌe he taina takoꞌa ōꞌoku?
49He tuhi ia hai rima ki tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he kī:
—Ko rāua takoꞌa tōꞌoku matuꞌa vahine ꞌe tōꞌoku taina. 50Te nuꞌu aŋa, paꞌi, i te meꞌe haŋa o tōꞌoku Matuꞌa o te raŋi he huaꞌai takoꞌa ōꞌoku.
13He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te taŋata ꞌoka kai e tahi
1ꞌI rā mahana mau ꞌā, he eꞌa a Ietū mai te hare noho o rāua he oho he noho ꞌi te taha-taha o te vai. 2ꞌI te rahi o te taŋata e taka-taka era, he eke a Ietū he noho ꞌi ruŋa i te vaka, ꞌai ka hāpī i te nuꞌu o ꞌuta. 3Meꞌe rahi te meꞌe e hāpī era e Ietū hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa, ꞌe he kī:
«He taŋata e tahi e ꞌoka ꞌā i tāꞌana kai. 4I pī i oho era i te karu, he vī-viri te tētahi a te ara; he tuꞌu e te manu he kai.
5»Tētahi karu i marere a te kona papa ꞌōꞌone taꞌe rahi ꞌe kai roa i tupu ai. 6ꞌI te taꞌe hio-hio o te aka ꞌe ꞌi te pūai o te raꞌā, he paka-paka.
7»I ai rō te karu i marere a te kona mauku pū-pū. ꞌI te taiko o rā ŋā mauku, he ꞌapi i te karu tupu he vavau ꞌe ꞌina kai hua.
8»I ai takoꞌa rō te karu i marere a te kona ꞌōꞌone riva-riva. I tupu era he taiko. Mai rā ŋā karu i hua ꞌe i puŋa ai e hoꞌe hānere, e ono ꞌahuru ꞌe e toru ꞌahuru karu mai te karu nō e tahi.
9»Te nuꞌu haŋa mo aŋi-aŋi ka haka topa te manaꞌu».
He aha a Ietū e hāpī era hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa
10He haka hāhine ia ki a Ietū te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana ꞌe he ꞌui he aha e vānaŋa era ki te nuꞌu hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa. 11He pāhono e Ietū:
«Ki a kōrua te ꞌAtua e haka ꞌite atu ena i te meꞌe taꞌe ꞌite e te taŋata o ruŋa o te haka tere iŋa ꞌāpī ꞌāꞌana, ꞌe ki a rāua ꞌina he haka ꞌite. 12Te kope aŋi-aŋi ꞌe toꞌo mōꞌona i te parautiꞌa o te ꞌAtua he haka ꞌata aŋi-aŋi. ꞌE te kope ꞌina he toꞌo i rā meꞌe mōꞌona, ꞌātā ki te meꞌe ꞌiti-ꞌiti ꞌite e ia o ruŋa i te ꞌAtua ka toꞌo ena. 13ꞌO ira a au e vānaŋa nei ki te nuꞌu hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa; e uꞌi rō ꞌā a rāua ꞌe ꞌina he takeꞌa; e haka roŋo rō ꞌana ꞌe ꞌina he aŋi-aŋi. 14ꞌI ruŋa i a rāua he tano te meꞌe kī e te perofeta era ko ꞌItaia:
“Ka rahi atu te haka roŋo, e ko aŋi-aŋi,
ka rahi atu te uꞌi iŋa, e ko takeꞌa.
15Te manaꞌu, paꞌi, o te nuꞌu nei ko mira-mira ꞌā,
ko puru ꞌana te tariŋa, ꞌe ko puru ꞌā te mata,
ꞌo ŋaroꞌa ꞌe ꞌo takeꞌa,
ꞌo aŋi-aŋi, ꞌo huri te manaꞌu ki ruŋa i a au,
ꞌo haka kore e au i te rāua hara”.
16»ꞌE, ko te koa i a kōrua ꞌo te ai te kōrua mata e takeꞌa rō ꞌā, ꞌe te kōrua tariŋa e ŋaroꞌa rō ꞌā. 17ꞌĪ a au he kī atu: meꞌe rahi perofeta ꞌe meꞌe rahi taŋata tano ki te mata o te ꞌAtua i haŋa rō mo takeꞌa i te meꞌe takeꞌa e kōrua, ꞌe ꞌina kai takeꞌa, ꞌe i haŋa rō mo ŋaroꞌa i te meꞌe ŋaroꞌa e kōrua, ꞌe ꞌina e rāua kai ŋaroꞌa.
He haka ꞌite iŋa o Ietū i te haꞌaauraꞌa o rā ꞌaꞌamu
18»Ka haka roŋo mai. Te auraꞌa o tū ꞌaꞌamu era o te taŋata ꞌoka kai ko te meꞌe nei: 19E ai rō ꞌā te nuꞌu pa he kona ara era ꞌā a ira i vī-viri ai te karu: e haka roŋo ena i te roŋo o ruŋa i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ ꞌina he aŋi-aŋi; he tuꞌu ia e Rukifero he toꞌo i rā roŋo ꞌo tupu ꞌi roto i te rāua māhatu.
20»E ai takoꞌa rō ꞌā te nuꞌu pa he kona papa ꞌōꞌone taꞌe rahi vī-viri era o te karu: e haka roŋo ena i te roŋo o te ꞌAtua he toꞌo mo rāua hai koa. 21Te meꞌe ꞌino nō, he haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i rā roŋo mo te hora nō e tahi; ka riri era te nuꞌu mo rāua o ruŋa o te vānaŋa o te ꞌAtua ꞌo ka topa rō era te ꞌati ꞌi te hora haka ꞌatu i a rāua, he rehu rā roŋo, pa he taꞌe hio-hio iŋa o te aka ꞌi te kona ꞌōꞌone taꞌe rahi.
22»Te kona mauku pū-pū vī-viri era o te karu he nuꞌu haka roŋo i te roŋo o te ꞌAtua, ꞌe, ꞌi te pūai o te haŋa ki te meꞌe o te ao nei ꞌe ki te ꞌono he mira-mira te manaꞌu. Taꞌatoꞌa meꞌe nei he haka vavau i te vānaŋa o te ꞌAtua ꞌe ꞌina e ko haka rē mo hua ꞌi roto i a rāua.
23»ꞌE te kona ꞌōꞌone riva-riva vī-viri era o te karu he nuꞌu haka roŋo ꞌe aŋi-aŋi i te roŋo o te ꞌAtua. Mai i a rāua he hua meꞌe rahi nō atu meꞌe haŋa e te ꞌAtua, pa he ŋā karu ena ꞌā mai ruŋa i hua ai e hoꞌe hānere, e ono ꞌahuru ꞌe e toru ꞌahuru karu».
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te mauku rake-rake
24He ꞌaꞌamu takoꞌa e Ietū i te ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa nei:
«Te meꞌe topa ꞌi te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua e tuꞌu rō ꞌā pa he meꞌe topa ki te taŋata pī i te karu tariko ꞌi roto i tōꞌona henua. 25E haꞌuru nō ꞌā rā taŋata ꞌe te nuꞌu taꞌatoꞌa o tōꞌona hare, he tuꞌu e tahi kope taꞌe haŋa ki rā taŋata, he pī takoꞌa ꞌi rā kona hai mauku rake-rake ꞌe he eꞌa he oho.
26»I nui-nui era te tariko he hua ꞌe he tupu takoꞌa tū mauku rake-rake era. 27He oho ia he kī e te nuꞌu aŋa ki tū taŋata era ōꞌona te henua: “Ē, karu tariko taꞌa karu ꞌoka era, ¿pē hē ia i tupu mai ai te mauku rake-rake?”.
28»He pāhono e rā taŋata: “O te kope taꞌe haŋa mai ki a au i aŋa i te meꞌe era”.
»He ꞌui e tū nuꞌu aŋa era: “¿E haŋa rō koe mo oꞌi-oꞌi o mātou i te ŋā mauku era?”.
29»He kī e rā taŋata: “ꞌIna, ꞌo oꞌi-oꞌi rō kōrua i te tariko hora ena o kōrua ka oꞌi ena i te mauku. 30Ka haka rē nō pē nā. Ki tuꞌu te ꞌāvaꞌe mo hore i te tariko, he uŋa a au, ꞌi raꞌe, i te nuꞌu he haka here-here hai ruru i rā mauku mo tutu. Ki oti he hāpaꞌo i te tariko ꞌi roto i te hare haꞌaputu tariko”».
He haꞌaauraꞌa iŋa hai karu mostasa
(Marko 4.30-32; Ruka 13.18-19)
31He ꞌaꞌamu takoꞌa e Ietū i te ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa nei:
«Te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he karu mostasa ꞌoka e te taŋata e tahi ꞌi ꞌuta. 32Te karu nei karu hopeꞌa o te ꞌiti-ꞌiti; ꞌe, ka tupu ka nui-nui ka oho era, he ꞌata nui-nui ki te tētahi meꞌe o roto i te haꞌaꞌapu, ꞌātā he tuꞌu pa he tumu ꞌe, ꞌi te nui-nui, he aŋa te manu i te rāua hakapupa ꞌi ruŋa i te maŋa».
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te revaura
33He ꞌaꞌamu takoꞌa i te ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa nei:
«Te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he ꞌapa ꞌiti-ꞌiti revaura hoa e te viꞌe ki roto i te haraoa mata mo haka ahu tahi».
He haka tano iŋa o te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋
34E vānaŋa era a Ietū ki te rahi raꞌa o te nuꞌu o ruŋa i te meꞌe taꞌatoꞌa nei o te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa, ꞌe mo taꞌe ai hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa, ꞌina he vānaŋa o ruŋa. 35Pē ira i tano ai te meꞌe kī e te perofeta pē nei ē:
«Hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa a au ka vānaŋa nei;
e kī rō a au i te meꞌe ꞌina kai ꞌite e te taŋata
mai te hora aŋa era ꞌā e te ꞌAtua i te ao».
He haꞌaauraꞌa o tū ꞌaꞌamu era o te mauku rake-rake
36He haka marere ia e Ietū i te taŋata ꞌe he oho he uru ki roto i te hare. He haka hāhine tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he ani mo haka aŋi-aŋi i tū ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa era o te mauku rake-rake. 37He pāhono e Ietū:
«Te kope ꞌoka era i te karu riva-riva he ⌊Poki o te taŋata⌋, 38ꞌe te henua ko te ao nei. Te karu riva-riva era he nuꞌu o roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua, ꞌe te mauku rake-rake he nuꞌu haka tere e Rukifero. 39ꞌE tū kope taꞌe haŋa era ki te taŋata era ōꞌona te henua, pī era i te mauku rake-rake ko Rukifero. Te hora era o te hore he paꞌo o te ao, ꞌe te nuꞌu aŋa he merahi.
40»Pa he mauku rake-rake hoa mo tutu ꞌi roto i te ahi, pē ira takoꞌa ka topa ena ꞌi te paꞌo iŋa o te ao. 41He uŋa e te Poki o te taŋata i tāꞌana merahi mo toꞌo mai roto o te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua i te nuꞌu haka hara i te rua ꞌe i te nuꞌu aŋa i te meꞌe taꞌe tano. 42He toꞌo he hoa ki roto i te rona e hū rō ꞌā, he kona ꞌi ira te ta-taŋi ꞌe te ꞌau-ꞌau raꞌa niho. 43ꞌE te nuꞌu tano ki te mata o te ꞌAtua he ꞌuira pa he raꞌā ꞌi te ao haka tere e te rāua Matuꞌa o te raŋi.
»Te nuꞌu haŋa mo aŋi-aŋi ka haka topa te manaꞌu.
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te hauhaꞌa e naꞌa rō ꞌā
44»Te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he hauhaꞌa o roto i te henua e tahi. He tuꞌu e tahi kope he ravaꞌa, ꞌe he naꞌa haka ꞌou ꞌi rā kona mau ꞌā. Ko koa atu ꞌana, he oho he hoꞌo i tōꞌona meꞌe taꞌatoꞌa ki te nuꞌu, ꞌe he hoꞌo i rā henua mōꞌona.
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te poe hopeꞌa o te hauhaꞌa
45»Te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he taŋata hoꞌo taoꞌa kimi i te poe riva-riva ꞌe nehe-nehe. 46I ravaꞌa era i te poe hopeꞌa o te hauhaꞌa, he oho he hoꞌo tahi i tāꞌana meꞌe, ꞌe he hoꞌo i rā poe mōꞌona.
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te kūpeŋa
47»Te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he kūpeŋa hoa ki roto i te vaikava ꞌe toꞌo meꞌe rahi nō atu huru o te ika. 48Ki ꞌī te kūpeŋa, he haro ki ꞌuta, he noho he vae i te ika riva-riva he hāpaꞌo ꞌi roto i te kānato ꞌe he hoa i te ika taꞌe au mo kai. 49ꞌI te paꞌo iŋa o te ao, pē ira ka ai ena: he eꞌa te merahi he haꞌataꞌa i te taŋata aŋa i te meꞌe taꞌe tano mai roto i te nuꞌu aŋa i te meꞌe tano, 50ꞌe he hoa i rā nuꞌu aŋa era i te meꞌe taꞌe tano ki roto i te rona e hū rō ꞌā, he kona ꞌi ira te taŋi ꞌe te ꞌau-ꞌau raꞌa niho».
Te meꞌe ꞌāpī ꞌe te meꞌe rūꞌau
51He ꞌui e Ietū:
—¿Ko aŋi-aŋi tahi ꞌana e kōrua i te meꞌe nei?
—ꞌĒ-ē —i pāhono ai.
52He kī ia e Ietū:
—Te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ ꞌite ꞌe aŋi-aŋi takoꞌa o ruŋa i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua e tano rō ꞌā mo hāpī o ruŋa i te meꞌe ꞌāpī ꞌe o ruŋa i te meꞌe tuai, pa he hoa hare ꞌite mo toꞌo mai roto i tāꞌana meꞌe rahi hāpaꞌo i te meꞌe ꞌāpī ꞌe i te meꞌe rūꞌau.
ꞌI Nātāreta a Ietū
53I oti era te ꞌaꞌamu e Ietū i tū ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa era, he eꞌa he oho mai ira ki tōꞌona kāiŋa ko Nātāreta. 54I tuꞌu era ki ira, he haꞌamata he hāpī ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋. Te taŋata, ko māere atu ꞌā, e kī era: «¿ꞌI hē te kope era i ꞌite ai i te meꞌe taꞌatoꞌa era? ¿Pē hē e ravaꞌa ena mo aŋa i te mana? 55¿Taꞌe ꞌō a ia ko te poki era o te tāmuta, ꞌe ko ⌊Māria⌋ tōꞌona matuꞌa vahine? ¿Taꞌe ꞌō he taina o ⌊Tanatiako⌋, o ⌊Kōsē⌋, o Tīmona ꞌe o Hura? 56ꞌE ¿taꞌe ꞌō tōꞌona ŋā taina vahine ena e noho rō ꞌana ꞌi roto i a tātou? ¿O hē tōꞌona mārama-rama ꞌe tōꞌona pūai?».
57ꞌE ꞌina he nuꞌu o tōꞌona kāiŋa i ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a ia. He kī e Ietū: «ꞌIna e tahi perofeta moꞌa e tōꞌona huaꞌai ꞌe e te nuꞌu o tōꞌona kāiŋa. O te nuꞌu o te tētahi atu kona te moꞌa i a ia».
58ꞌE ꞌina kai rahi te mana i aŋa e Ietū ꞌi ira he taꞌe haka moe o te manaꞌu o te nuꞌu o ira ꞌi ruŋa i a ia.
14He aha i tiŋaꞌi ai i a Iovani Papatito
1ꞌI rā noho iŋa, a ⌊ꞌErore⌋, ꞌariki haka tere o Karirea, he ŋaroꞌa i te vānaŋa o ruŋa i a Ietū, 2ꞌe he kī ki te nuꞌu aŋa ki a ia: «Te kope era ko Iovani Papatito ko ora haka ꞌou mai ꞌana. ꞌO ira e pūai era mo aŋa i te mana».
3I kī ai pē ira e ꞌErore ꞌo te ai ꞌāꞌana i uŋa i haka puru i a Iovani hai ꞌEroria, viꞌe ⌊hāipo-ipo⌋ o tōꞌona taina ko Fīripo 4ꞌo te rava ture e Iovani pē nei ē: «Ko hape ꞌā a koe i toꞌo ai i a ꞌEroria mo viꞌe ꞌāꞌau».
5A ꞌErore e haŋa rō ꞌā mo tiŋaꞌi i a Iovani. Te meꞌe nō, e riꞌa-riꞌa rō ꞌā ꞌi te nuꞌu; taꞌatoꞌa nō, paꞌi, e manaꞌu era a Iovani he perofeta.
6ꞌI te ŋoŋoro o te mahana poreko o ꞌErore, he eꞌa te poki vahine ꞌa ꞌEroria he ꞌori ki te nuꞌu taꞌatoꞌa o rā ŋoŋoro. ꞌI te nehe-nehe o te ꞌori o rā uka he koa a ꞌErore. 7He hōrea he vaꞌai e ia i te meꞌe nō era mo no-noꞌi. 8ꞌI te hatu e tōꞌona matuꞌa vahine, he kī ki a ꞌErore: «Ka vaꞌai mai ꞌi ruŋa i te mareti te pūꞌoko o Iovani Papatito».
9He māui-ui te māhatu, he haka kiva-kiva a ꞌErore; ꞌe, ꞌi te ai ko hōrea ꞌana ꞌi muꞌa o te nuꞌu oho ki rā ŋoŋoro, he uŋa ki te vaꞌehau mo vaꞌai. 10He kī mo oho ki roto i te hare maꞌuꞌaurī ꞌe mo paꞌo i te pūꞌoko o Iovani. 11I oti era he maꞌu i rā pūꞌoko ꞌi ruŋa i te mareti he vaꞌai ki rā uka, ꞌe o rā uka i vaꞌai ki tōꞌona matuꞌa vahine.
12He tuꞌu ia te nuꞌu hāpī ꞌa Iovani, he toꞌo i te hakari ꞌe he maꞌu he tanu. I oti era he oho he haka ꞌite ki a Ietū.
He hāŋai iŋa o Ietū i te nuꞌu rahi
(Marko 6.30-44; Ruka 9.10-17; Iovani 6.1-14)
13I ꞌite era e Ietū o ruŋa i rā ꞌati, he eꞌa he oho a ruŋa i te vaka ki te kona ꞌina he taŋata. I ꞌite nō e te nuꞌu, ꞌe he eꞌa mai te rāua kona taꞌatoꞌa noho he oho a ruŋa i te henua ki te kona ꞌi ira a Ietū.
14I topa era a Ietū mai ruŋa i te vaka, he takeꞌa i te rahi o te nuꞌu; he haka ꞌaroha i a rāua ꞌe he haka ora i te nuꞌu māui-ui maꞌu ki a ia.
15I haꞌamata era mo pō, he haka hāhine tāꞌana nuꞌu hāpī he kī:
—E Ietū, ko ahi-ahi ꞌana, ꞌe kona nei, kona taꞌe noho taŋata. Ka uꞌi te nuꞌu ena ka haka oho ki te kona mo hoꞌo i te rāua meꞌe mo kai.
16He pāhono e Ietū:
—ꞌIna ko haka oho; ka vaꞌai e kōrua hai meꞌe mo kai.
17He kī e rā nuꞌu:
—Te meꞌe ai nō o mātou he haraoa e rima ꞌe he ika e rua.
18He kī e Ietū:
—Ka maꞌu mai.
19He kī takoꞌa ki te taŋata taꞌatoꞌa mo no-noho ꞌi ruŋa i te mauku. I oti era he toꞌo i tū haraoa era e rima ꞌe i tū ika era e rua, he uꞌi a te raŋi, he māuru-uru ki te ꞌAtua. He more-more ia i tū ŋā meꞌe era, he vaꞌai ki te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana, ꞌe he tuhaꞌa e rāua ki te taŋata.
20Taꞌatoꞌa nō taŋata i kai ai ꞌātā ka mākona rō ꞌe i haꞌaꞌī rō ki te ꞌī e hoꞌe ꞌahuru mā piti kānato o te kai topa. 21Te nuꞌu i kai, mo tataku i te ŋāŋata nō, e pae taꞌutini ꞌe ꞌina kai tataku te ŋā viꞌe ꞌe te ŋā poki.
He haꞌere iŋa o Ietū ꞌi ruŋa i te vai
(Marko 6.45-52; Iovani 6.16-21)
22I oti era te meꞌe nei, he kī e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī mo eke ki ruŋa i te vaka mo oho ꞌi raꞌe ki a ia ki te rua pāꞌiŋa o te vai; ko ia mo noho mo haka oho i te taŋata. 23I haka oho tahi era a Ietū i te taŋata, he eke ki ruŋa i te maꞌuŋa he pure. Hoko tahi nō ꞌi rā kona i pō ai, 24ꞌe te vaka ꞌi ruŋa tāꞌana nuꞌu hāpī ko ꞌava-ꞌava ꞌā e oho era mai te henua. ꞌI te ai o te tokerau ꞌi muꞌa o rāua, he tiŋaꞌi tū vaka era e te pari.
25ꞌI te popohaŋa he haꞌere he oho a Ietū a ruŋa i te vai ki te kona era ꞌi ira te nuꞌu hāpī era ꞌāꞌana. 26I takeꞌa era e rā nuꞌu i te meꞌe e haꞌere ꞌā a ruŋa i te vai, he mataku ꞌe he kī:
—¡He vārua!
27He meꞌe e Ietū:
—¡Kiahio kōrua! ¡Ko au nei! ¡ꞌIna ko mataku!
28He pāhono e Pētero:
—E Ietū, hoki ko koe mau ꞌana, ka kī mai mo oho atu ōꞌoku ki muri i a koe a ruŋa i te vai.
29—Ka oho mai —i kī ai e Ietū.
He topa a Pētero mai ruŋa i te vaka, he haꞌamata he haꞌere a ruŋa i te vai pe te kona era ꞌi ira a Ietū. 30ꞌI te ŋaroꞌa i te pūai o te tokerau, he riꞌa-riꞌa. ꞌE i haꞌamata i emu i oho era, he ohu:
—¡Ka hāꞌūꞌū mai koe, e Ietū ē!
31ꞌI tū hora ꞌā he ꞌa-ꞌaru e Ietū a te rima he kī:
—¿Pē nā te haka moe iŋa ōꞌou i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au? ¿He aha rā koe i ꞌaka-ꞌaka ai?
32I eke era ararua ki ruŋa i te vaka, he haumārū rō ꞌai te tokerau. 33Te nuꞌu o ruŋa i te vaka he haꞌamuri ki a Ietū he kī:
—¡He parautiꞌa mau ꞌana he Poki koe o te ꞌAtua!
He nuꞌu māui-ui o Henetareta
34He vari ia ananake a ruŋa i te vaka ki te rua pāꞌiŋa ꞌe he tuꞌu ki te kona e tahi te ꞌīŋoa ko Henetareta. 35He aŋi-aŋi e te nuꞌu i a Ietū, ꞌe kai roa i tuꞌu ai te parau ꞌāpī ki te kona taꞌatoꞌa o ira. He maꞌu i te rāua nuꞌu māui-ui ki a Ietū, 36ꞌe he ani mo haka rē i a rāua mo haka puā korohaŋa ki te titi o tōꞌona kahu; ꞌe taꞌatoꞌa nuꞌu haka puā, he ora te māui-ui.
15He meꞌe haka taꞌe tano i te taŋata ki te ꞌAtua
1E tahi mahana tētahi nuꞌu ⌊fariseo⌋ ꞌe tētahi ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ tuꞌu mai Hērutarema he haka hāhine ki a Ietū he ꞌui:
2—¿He aha taꞌa nuꞌu hāpī e taꞌe aŋa ena i te meꞌe kī e te tātou tupuna mo aŋa? ¿He aha e kai ena kai ⌊haka maꞌitaki⌋ hia i te rima hai hopu haŋa māhani aŋa e tātou e te ⌊hūrio⌋?
3He ꞌui e Ietū:
—ꞌE a kōrua, ¿he aha e haka rehu ena i te roŋo o te ꞌAtua mo maꞌu i te haka tere iŋa o te taŋata? 4Te kī o te ꞌAtua: “E moꞌa koe i tuꞌu matuꞌa tane ꞌe i tuꞌu matuꞌa vahine” ꞌe, “Te kope kī i te vānaŋa taꞌe tano mo tōꞌona matuꞌa te ūtuꞌa he mate”.
5»Ka ai atu pē ira, e kī rō ꞌana e kōrua e tano nō te kope e tahi mo kī ki tōꞌona matuꞌa: “Te meꞌe ai ꞌāꞌaku mo hāꞌūꞌū atu ko haꞌataꞌa ꞌā e au mo te ꞌAtua”. 6Pē ira te kope aŋa i rā meꞌe ka taꞌe moꞌa ena i tōꞌona matuꞌa hai taꞌe hāꞌūꞌū ki a rāua. Hai kī iŋa era e taꞌe haka hauhaꞌa ena e kōrua i te roŋo o te ꞌAtua mo maꞌu i te kōrua haka tere iŋa.
7»¡E te nuꞌu riva a te haho ē! He parautiꞌa mau ꞌana ꞌō te meꞌe kī o ruŋa i a kōrua e te perofeta era ko ꞌItaia hora kī pē nei ē:
8“Te nuꞌu nei hai ŋutu mau nō e haꞌamuri mai nei,
ꞌe te rāua māhatu ꞌi te kona kē nō atu.
9ꞌE te rāua haꞌamuri iŋa mai ꞌina e tahi hauhaꞌa;
e hāpī rō ꞌana, paꞌi, i te meꞌe taŋata pa he roŋo ꞌāꞌaku”.
10He raŋi e Ietū ki te nuꞌu mo haka hāhine ꞌe he kī:
—Ka haka roŋo tahi mai kōrua ꞌe e aŋi-aŋi tāꞌaku vānaŋa ka kī atu ena: 11Taꞌe hai meꞌe oꞌo a roto i te haha e haka taꞌe tano ena i te taŋata ki te mata o te ꞌAtua, hai meꞌe kī eꞌa mai roto i te haha.
12He haka hāhine ia ki a Ietū tāꞌana nuꞌu hāpī he ꞌui:
—¿Ko ꞌite ꞌana rō koe: te fariseo ko taꞌe au ꞌā mo taꞌa vānaŋa ena?
13He kī e Ietū:
—Te tumu taꞌe ꞌoka e tōꞌoku Matuꞌa mai tōꞌona aka ka oꞌi era. 14Ka haka rē nō. A rāua he matapō e uŋa ꞌā i te tētahi matapō. ꞌE te taŋata matapō e tahi mo uŋa i te rua matapō, ararua ka vī-viri era ki roto i te pū.
15He kī ia e Pētero ki a Ietū:
—Ka haꞌaauraꞌa mai taꞌa meꞌe kī era.
16He pāhono e Ietū:
—¿ꞌĀtā ki a kōrua kai aŋi-aŋi ꞌā? 17¿Kai ꞌite ꞌā e kōrua: te meꞌe oꞌo a roto i te haha he turu ki roto i te kōpū ꞌe he eꞌa mai roto i te hakari? 18Te meꞌe haka taꞌe tano i te taŋata ki te mata o te ꞌAtua he meꞌe kī eꞌa mai te haha, he meꞌe mai roto i te taŋata e eꞌa ena. 19Mai roto i te māhatu o te taŋata, paꞌi, e eꞌa ena te manaꞌu rake-rake, te tiŋaꞌi te haka mate i te taŋata, te taiꞌata, te piri tane taꞌatoꞌa taꞌe haꞌatiꞌa e te ꞌAtua, te toke, te reo-reo, ꞌe te vā-vā. 20He meꞌe taꞌatoꞌa nei te meꞌe haka taꞌe tano i te taŋata ki te mata o te ꞌAtua, taꞌe ꞌō he kai ꞌina kai haka maꞌitaki hia i te rima hai hopu haŋa māhani aŋa e tātou e te hūrio.
He viꞌe taꞌe hūrio e tahi
21He eꞌa ia a Ietū mai ira he oho ki te kona hāhine ki Tiro ꞌe ki Tīrone. 22E tahi viꞌe tōꞌona noho iŋa e hāhine rō ꞌā ki rā ŋā kona, viꞌe o te kona kī ꞌi muꞌa ꞌā ko ⌊Kanaꞌana⌋, he haka hāhine a muri koia ko ohu:
—¡E Ietū, e te Hakaara o ⌊Tāvita⌋ ē, ka haka ꞌaroha koe i a au! ¡Ko oꞌo ꞌana tāꞌaku poki vahine e te tātane he haka māui-ui nō te aŋa i a ia!
23ꞌIna kai pāhono e Ietū. He haka hāhine ia tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he ani:
—Ka hāꞌūꞌū te viꞌe era ki hoki ai ki tōꞌona hare ꞌo ohu ꞌo oho nō mai ꞌi tuꞌa o tātou.
24He kī e Ietū:
—I uŋa mai ai i a au e te ꞌAtua ki te itaraera mau nō. A rāua pa he māmoe ꞌā ko ŋaro ꞌana.
25Ka ai atu pē ira, i oho nō rā viꞌe he tū-turi ꞌi muꞌa i a Ietū ꞌe he kī:
—¡Ka hāꞌūꞌū mai koe!
26He pāhono e Ietū:
—Meꞌe taꞌe tano mo hiko i te haraoa mai te ŋā poki mo vaꞌai ki te paiheŋa.
27He kī e tū viꞌe era:
—He aŋi ꞌā tāꞌau, e Ietū ē. Ka ai atu pē ira, te paiheŋa e kai takoꞌa rō ꞌā i te pārehe-rehe haraoa vī-viri mai ruŋa i te ꞌamuramaꞌa o te kope ꞌāꞌana rā ŋā paiheŋa.
28He kī ia e Ietū:
—¡Ko te pūai i tuꞌu haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au! Ka ai pa he meꞌe haŋa ena e koe.
ꞌE ꞌi rā hora mau ꞌā he ora tū poki era.
He haka ora iŋa o Ietū meꞌe rahi nuꞌu māui-ui
29He eꞌa he oho a Ietū mai tū kona era, he tuꞌu ki te taha-taha o te vai o Karirea ꞌe he eke ki ruŋa i te reva-reva e tahi he noho. 30Meꞌe rahi te nuꞌu i taka-taka ꞌi rā kona. E maꞌu rō ꞌana i te nuꞌu vaꞌe koke, i te matapō, i te nuꞌu rima rehe-rehe, i te nuꞌu taꞌe vānaŋa, ꞌe meꞌe rahi haka ꞌou atu nuꞌu māui-ui he haka topa a te vaꞌe o Ietū, ꞌe he haka ora e ia. 31He māere te taŋata ꞌi te takeꞌa i te nuꞌu taꞌe vānaŋa ko vānaŋa ꞌā, i te nuꞌu rima rehe-rehe ko ora ꞌana, i te nuꞌu vaꞌe koke ko haꞌere ꞌā ꞌe i te nuꞌu matapō ko takeꞌa ꞌana. ꞌE he haꞌamata rō ꞌai he haꞌahana-hana ki te ꞌAtua o te itaraera.
He hāŋai iŋa haka ꞌou o Ietū i te nuꞌu rahi
32He raŋi e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he kī:
—Ko haka ꞌaroha ꞌana a au i te nuꞌu nei. Ka toru mahana o rāua ꞌi muri i a tātou ꞌe ꞌina he meꞌe toe o rāua mo kai. Kai haŋa a au mo haka oho ki te rāua hare kai kai hia ꞌo re-rehu rō ꞌi te ara.
33He kī e tū nuꞌu hāpī era ꞌāꞌana:
—¿Pē hē ia a tātou ana ravaꞌa i te kai mo te rahi nei ꞌi te kona tuꞌu pē nei ꞌina he noho e te taŋata?
34He ꞌui e Ietū:
—¿E hia haraoa o kōrua?
—E hitu, ꞌe he ꞌapa ika riki-riki —i pāhono ai e tū nuꞌu era.
35He uŋa ia e Ietū mo haka no-noho i te taŋata. 36He toꞌo i tū ŋā haraoa era e hitu ꞌe i tū ŋā ika era, he māuru-uru ki te ꞌAtua, he more-more he vaꞌai ki tāꞌana nuꞌu hāpī, ꞌe o rāua i tuhaꞌa ki te taŋata.
37Taꞌatoꞌa i kai ai ki te mākona, ꞌe i haꞌaꞌī rō ki te ꞌī e hitu kānato o te kai i topa. 38Te rahi i kai ai, mo tataku i te ŋāŋata nō, e maha taꞌutini. ꞌIna kai tataku i te ŋā viꞌe ꞌe i te ŋā poki.
39I oti era he haka oho e Ietū i te nuꞌu ki te rāua hare, he eke ki ruŋa i te vaka ꞌe he oho ki te kona ko Makarana.
16He tāpaꞌo tuꞌu pa he meꞌe topa ki a ⌊Hōnā⌋
(Marko 8.11-13; Ruka 12.54-56)
1Te nuꞌu ⌊fariseo⌋ ꞌe te nuꞌu ⌊saruseo⌋ he oho he uꞌi i a Ietū mo haka ꞌatu. He kī mo aŋa e tahi mana ki ꞌite ai e te nuꞌu he aŋi mau ꞌā o te ꞌAtua a ia i uŋa mai. 2He kī e Ietū:
«ꞌI te ahi-ahi ki topa te raꞌā, e kī ena e kōrua: “He riva-riva te mahana āpō ꞌo te ai ko mea-mea ꞌā te raŋi”; 3ꞌe, ꞌi te pōꞌā, he kī e kōrua: “ꞌArīnā he rake-rake te mahana ꞌo te ai ko mea-mea ꞌā ꞌe ko pōhāhā ꞌana te raŋi”.
»Mo ai ia ko ꞌite ꞌana e kōrua mo haꞌaauraꞌa i te huru o te raŋi, ¿pē hē e taꞌe aŋi-aŋi ena i te haꞌaauraꞌa o te meꞌe topa o te hora nei? 4A kōrua, te nuꞌu manaꞌu taꞌe tano haka tapa mai te ara parautiꞌa o te ꞌAtua, e haŋa ꞌā mo aŋa ōꞌoku i te mana, ꞌe, te meꞌe mau nō mo takeꞌa e kōrua he tāpaꞌo tuꞌu pa he meꞌe topa ki te perofeta era ko Hōnā».
He haka rē ia a Ietū i rā nuꞌu ꞌe he eꞌa he oho mai ira.
Te revaura o te fariseo
5I vari era a kuā Ietū ki te rua pāꞌiŋa o te vai o Karirea, ko rehu ꞌā mo maꞌu i te rāua haraoa. 6He kī e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī:
—E uꞌi kōrua e te revaura o te fariseo ꞌe o te saruseo.
7He haꞌamata ia tū nuꞌu hāpī era ꞌa Ietū he vānaŋa ꞌi roto i a rāua ꞌā ꞌe he kī: «I kī mai ena i te vānaŋa ena ꞌo te ꞌite kai maꞌu mai tātou i te haraoa». 8He aŋi-aŋi e Ietū ꞌe he kī:
—¿He aha kōrua e vānaŋa ena o ruŋa i te haraoa? ¡Kai haka moe riva-riva mai ꞌā kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au! 9¿Kai aŋi-aŋi ꞌana ꞌō e kōrua? ¿Ko rehu ꞌā i a kōrua te haraoa era e rima hāŋai era e pae taꞌutini taŋata, ꞌe e hia kānato i haꞌaꞌī ai o te kai topa? 10¿Ko rehu takoꞌa ꞌana i a kōrua te haraoa era e hitu hāŋai era e maha taꞌutini taŋata, ꞌe e hia kānato i haꞌaꞌī ai o te kai topa? 11¿He aha kōrua e taꞌe aŋi-aŋi ena: taꞌe o ruŋa i te haraoa a au e vānaŋa atu ena? Tāꞌaku kī: e uꞌi kōrua e te revaura o te fariseo ꞌe o te saruseo.
12He aŋi-aŋi ia e rā nuꞌu: a Ietū taꞌe e kī ꞌana o ruŋa i te revaura era mo aŋa o te haraoa, e kī ꞌana e uꞌi a rāua e te hāpī o te fariseo ꞌe o te saruseo.
Mo Pētero a Ietū he ⌊Kiritō⌋
13I tuꞌu era a kuā Ietū ki Tētārea o Fīripo, he ꞌui ki tāꞌana nuꞌu hāpī:
—¿Ko ai te ⌊Poki o te taŋata⌋ e kī ena e te nuꞌu?
14He pāhono e rā nuꞌu:
—E ai rō ꞌā te nuꞌu kī ko Iovani Papatito, e ai takoꞌa rō ꞌana te nuꞌu kī ko te perofeta era ko ꞌĒria, ꞌe e ai haka ꞌou rō ꞌā te nuꞌu kī ko Heremia ꞌo he perofeta haka ꞌou e tahi o muꞌa ꞌā.
15—ꞌE, ki te kōrua kī, ¿ko ai a au?
16He pāhono ia e Tīmona, e kī takoꞌa era ko Pētero:
—A koe he Kiritō, he Poki o te ꞌAtua ora.
17He kī e Ietū:
—¡Ko te koa i a koe, e Tīmona, poki ꞌa Hōnā ē! Te meꞌe ꞌite ena e koe taꞌe o te taŋata i haka ꞌite atu, o tōꞌoku Matuꞌa o te raŋi. 18ꞌĪ a au he kī atu: a koe ko Pētero, te haꞌaauraꞌa: «he māꞌea»; ꞌe pa he māꞌea hai ia e haꞌamata e titi ena i te hare, hai koe a au ka haꞌamata ka haka rahi ena i te nuꞌu ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, ꞌe ꞌina e ko ai ꞌi ruŋa i a rāua te pūai o te mate. 19He vaꞌai atu au i te tāviri o te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋; te meꞌe mo taꞌe haꞌatiꞌa e koe ꞌi te ao nei, ko taꞌe haꞌatiꞌa takoꞌa ꞌā ꞌi te raŋi, ꞌe te meꞌe mo haꞌatiꞌa ꞌi te ao nei, ko haꞌatiꞌa takoꞌa ꞌā ꞌi te raŋi.
20ꞌE he kī ia e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī mo taꞌe ꞌaꞌamu e tahi nuꞌu he Kiritō a ia.
He haka ꞌite iŋa o Ietū i tōꞌona mate
(Marko 8.31–9.1; Ruka 9.22-27)
21Mai rā hora he haꞌamata a Ietū he vānaŋa ki tāꞌana nuꞌu hāpī o ruŋa i te meꞌe ka topa era ki a ia pē nei ē: «E oho a au ki Hērutarema, ꞌe ꞌi ira ka tōtōā mai ena i a au e te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio, e te ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ ꞌe e te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋. E ŋaroꞌa rō e au i te māui-ui ki roto i te ivi. E tiŋaꞌi e haka mate rō i a au ꞌe, ꞌi te toru mahana, e ora haka ꞌou rō mai a au».
22He toꞌo e Pētero a te tapa he haꞌamata he ture:
—¡ꞌIna e ko haꞌatiꞌa e te ꞌAtua, e Ietū ē! ¡Te meꞌe ena e ko topa atu ki a koe!
23He rori e Ietū he kī ki a Pētero:
—¡Ka haka tapa koe mai muri i a au! ¡E haka ꞌaka-ꞌaka ꞌā koe i tōꞌoku manaꞌu pē Rukifero ꞌā! ꞌIna koe he manaꞌu pa he manaꞌu o te ꞌAtua, a koe e manaꞌu ena hai manaꞌu taŋata.
24He kī ia e Ietū ki tū nuꞌu taꞌatoꞌa hāpī era ꞌāꞌana:
«Te kope haŋa mo riro ōꞌona he taŋata hāpī ꞌāꞌaku e haka rehu i a ia mau ꞌā, ꞌai ka ꞌamo rō i tōꞌona tātaurō, te auraꞌa, e vaꞌai i a ia ꞌātā mo mate ꞌi te aŋa iŋa i tāꞌaku meꞌe haŋa.
25»Te kope hārui i a au ꞌe i tāꞌaku hāpī hai tuaꞌivi mo hāpaꞌo i a ia ꞌo mate ꞌe mo aŋa i tāꞌana meꞌe nō era i haŋa e ko ai i a ia te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. ꞌE te kope haka rē i tāꞌana meꞌe haŋa mo haꞌatura mai ki a au he ravaꞌa e ia i rā ora.
26»ꞌIna e tahi auraꞌa mo te taŋata ai i tāꞌana meꞌe taꞌatoꞌa haŋa o te ao nei ꞌe ꞌina i a ia te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. ꞌIna e tahi meꞌe mo vaꞌai ꞌo mo aŋa e te taŋata mo ꞌauhau ki te ꞌAtua mo ravaꞌa i rā ora. 27Te Poki o te taŋata, paꞌi, e oho rō mai e ꞌana-ꞌana rō ꞌana ꞌi te pūai o tōꞌona Matuꞌa, ꞌi muri i a ia tāꞌana merahi, ꞌe e ꞌauhau rō i te taŋata, e tahi e tahi, e haka tano ki te rāua meꞌe aŋa. 28ꞌE ꞌī a au he kī atu: tētahi nuꞌu o te kona nei e ko mate hia ka takeꞌa rō ena te oho iŋa mai o te Poki o te taŋata ꞌi ruŋa i a ia te parau mo haka tere».
17He huru kē iŋa o Ietū
1E ono mahana haka ꞌou pe muꞌa, he toꞌo e Ietū i a Pētero, i a ⌊Tanatiako⌋ ꞌe i a ⌊Iovani⌋, taina o Tanatiako, he iri ko rāua mau nō ki ruŋa i te maꞌuŋa ruŋa nui e tahi. 2ꞌI rā kona, ꞌi muꞌa o rā nuꞌu, he huru kē te ꞌāriŋa o Ietū, he ꞌuira pa he raꞌā ꞌe he rito-rito te kahu pa he mōrī. 3ꞌI tū hora ꞌā, he takeꞌa a ⌊Mōtē⌋ ararua ko ⌊ꞌĒria⌋ e vānaŋa ꞌā ki a Ietū.
4He kī ia e Pētero: «E Ietū, ¡he riva nō ꞌō i ai ai a tātou ꞌi nei! Mo haŋa ōꞌou, he aŋa atu e au e toru pae-pae: e tahi mōꞌou, e tahi mo Mōtē ꞌe e tahi mo ꞌĒria».
5E vānaŋa nō ꞌana a Pētero, i noho ai ꞌi ruŋa i a rāua te raŋi tea-tea ꞌuira e tahi, ꞌe mai roto i eꞌa ai e tahi reꞌo e kī era: «He Poki nā ꞌāꞌaku, Poki haŋa rahi; ꞌi ruŋa i a ia tōꞌoku koa. E haꞌatura kōrua ki a ia».
6I ŋaroꞌa era e tū nuꞌu hāpī era hoko toru, he tū-turi he noi te ꞌāriŋa a ruŋa i te ꞌōꞌone, ko hopeꞌa atu ꞌā te riꞌa-riꞌa. 7He haka hāhine a Ietū ki a rāua, he haka puā hai rima he kī: «Ka eꞌa kōrua ki ruŋa; ꞌina ko riꞌa-riꞌa».
8I eꞌa era te ꞌāriŋa a ruŋa, he takeꞌa hoko tahi nō ꞌō a Ietū. 9E turu nō ꞌana ananake mai ruŋa i te maꞌuŋa, he kī e Ietū:
—ꞌIna ko ꞌaꞌamu te meꞌe takeꞌa ena e kōrua ꞌātā ki te ora iŋa mai te mate o te ⌊Poki o te taŋata⌋.
10He ꞌui ia e kuā Pētero ki a Ietū:
—¿He aha te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ e kī ena: ꞌi raꞌe a ꞌĒria ka tuꞌu mai ena?
11He pāhono e Ietū:
—He aŋi ꞌā, ꞌi raꞌe a ꞌĒria ana tuꞌu mai; māꞌana e haka riva-riva i te meꞌe taꞌatoꞌa. 12ꞌE, ꞌī a au he kī atu: a ꞌĒria ko tuꞌu mai ꞌā, ꞌe ꞌina e rāua kai aŋi-aŋi. I aŋa nō i te rāua meꞌe nō era i haŋa ꞌi ruŋa i a ia. Pē ira takoꞌa te Poki o te taŋata hai rāua ka ŋaroꞌa ena i te māui-ui ki roto i te ivi.
13He aŋi-aŋi ia e rā nuꞌu: a Ietū o ruŋa i a Iovani Papatito e vānaŋa era.
He haka eꞌa iŋa o Ietū i te tātane
14I tuꞌu era a kuā Ietū ki te kona ꞌi ira te nuꞌu, he haka hāhine te taŋata e tahi, he tū-turi ꞌi muꞌa i a Ietū ꞌe he kī:
15—E Ietū, ka haka ꞌaroha koe i tāꞌaku poki: e kiki-kiki rō ꞌā ꞌe he taparahi-taꞌata te ꞌati topa ki a ia. E rahi rō ꞌā tōꞌona viri iŋa a roto i te ahi ꞌe a roto i te vai. 16ꞌĪ ko maꞌu mai ꞌā e au ki taꞌa nuꞌu hāpī nei ꞌe kai ravaꞌa e rāua mo haka ora.
17He kī e Ietū:
—¡E te nuꞌu pūꞌoko hio-hio manaꞌu taꞌe tano ꞌe taꞌe ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ē! ¡Pa he meꞌe ena: ka ai ka oho nō atu a au ꞌi muri i a kōrua ꞌātā ki te paꞌo iŋa o te ao, ko te taꞌe haka moe iŋa mai ꞌā kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au! ¿ꞌĀtā ki hē rā nei ka haꞌaoromaꞌi ka oho nō nei i a kōrua? Ka maꞌu mai te poki.
18He ture e Ietū ki te tātane ꞌi roto i te poki ꞌe he haka eꞌa. ꞌI rā hora mau ꞌā he ora rō ꞌai tū poki era.
19ꞌI te hora ko rāua nō, he ꞌui e te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū:
—E te Maꞌori, ¿he aha i taꞌe ravaꞌa ai e mātou mo haka eꞌa i rā tātane?
20He pāhono e Ietū:
—He taꞌe rahi o te kōrua haka moe iŋa mai i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. ꞌĪ a au he kī atu: ꞌāhani te kōrua haka moe iŋa o te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au korohaŋa pa he ꞌiti-ꞌiti ena ꞌā o te karu mostasa, e tano nō kōrua mo kī ki te maꞌuŋa era: «¡Ka oho koe mai nā ki te rua kona!», ꞌe he oho mai te kona era. ꞌE ꞌina e tahi meꞌe mo taꞌe ravaꞌa e kōrua mo aŋa. [21ꞌE, te tātane taꞌatoꞌa pūai pē rā, hai pure nō ki te ꞌAtua ꞌe hai tapu i te kai ana haka eꞌa.]
He haka ꞌite iŋa haka ꞌou o Ietū i tōꞌona mate
22ꞌI te mahana e tahi ꞌi Karirea he kī e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī: «Te Poki o te taŋata e vaꞌai rō ki te rima o te taŋata, 23e tiŋaꞌi e haka mate rō ꞌe, ꞌi te toru mahana, he ora haka ꞌou».
I ŋaroꞌa era i rā vānaŋa, he māui-ui te māhatu he haka kiva-kiva ananake.
He moni mo te Kona Haꞌamuri ꞌAtua
24I tuꞌu era a Ietū ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī ki Kaperenāū, te nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ he oho he uꞌi i a Pētero, ꞌe he ꞌui:
—¿E ꞌauhau rō ꞌā tuꞌu maꞌori i te moni mo te Kona Haꞌamuri ꞌAtua?
25—ꞌĒ-ē, e ꞌauhau rō ꞌā —i pāhono ai e Pētero.
I uru era a Pētero ki roto i te hare, he kī rō ꞌai e Ietū:
—Ki tuꞌu manaꞌu, e Tīmona ē, ¿ko ai te nuꞌu haka ꞌauhau e te ꞌariki o te ao nei i te moni mōꞌona: he huaꞌai ōꞌona ꞌo he nuꞌu taꞌe he huaꞌai ōꞌona?
26He pāhono e Pētero:
—He nuꞌu taꞌe he huaꞌai ōꞌona.
He kī haka ꞌou e Ietū:
—He aŋi ꞌā tāꞌau, te huaꞌai o te ꞌariki ꞌina he ꞌauhau. 27Ka ai atu pē ira, ꞌo riri tāꞌue te nuꞌu era, ka oho ki taha tai, ka hoa te hau ki roto. Te ika raꞌe ka raꞌu atu ena, nā ꞌi te haha te tara ꞌaurī e tahi, te hauhaꞌa he peꞌe mo ꞌauhau i a tāua, ꞌe he maꞌu e koe he ꞌauhau.
18¿Ko ai te kope ꞌata hōnui mo te ꞌAtua?
1ꞌI rā mahana mau ꞌā, he haka hāhine tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he ꞌui ki a Ietū:
—¿Ko ai te kope ꞌata hōnui ꞌi roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋?
2He raŋi e Ietū ki te poki e tahi, he haka māroa ꞌi vāeŋa o rāua 3ꞌe he kī:
—ꞌĪ a au he kī atu: mo taꞌe huri o te kōrua manaꞌu pa he ŋā poki, e ko oꞌo kōrua ki roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua. 4Te kope hopeꞌa o te hōnui o roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua he kope manaꞌu i hau rō atu te rua ki a ia, ꞌe tōꞌona manaꞌu pa he ŋā poki. 5ꞌE te kope toꞌo ꞌe hāpaꞌo hai ꞌīŋoa ōꞌoku i te rua, ka ai atu i te poki e tahi pa he poki nei, e toꞌo ꞌana i a au.
E uꞌi kōrua ꞌo hara
6»Te ūtuꞌa o te ꞌAtua mo te taŋata haka hara i te kope taꞌe pūai rahi o te haka moe iŋa i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au he ūtuꞌa ꞌata taparahi-taꞌata ki te ūtuꞌa he here hai māꞌea paŋahaꞌa ki te ŋao ꞌai ka hoa ki raro i te parera o te vaikava.
7»He ꞌati e tahi mo te nuꞌu o te ao te ai meꞌe rahi nō atu meꞌe uŋa i te taŋata ki roto i te hara. Rā ŋā meꞌe ꞌina e ko taꞌe ai. Ka ai atu pē ira, ¡ko te ꞌaroha ꞌi te kope haka hara i te rua!
8»ꞌO ira, mo haka hara atu i a koe e tuꞌu rima e tuꞌu vaꞌe, ka hore, ꞌai ka hoa rō a kōnui era. E hau rō atu ꞌi te tano mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua e tahi mau nō rima ꞌo e tahi mau nō vaꞌe, ki te ai ararua uꞌu rima ꞌe ararua uꞌu vaꞌe ꞌe he hoa i a koe ki roto i te ahi ꞌina he mate ki te hora hopeꞌa. 9ꞌE mo haka hara atu i a koe e tuꞌu mata, ka ka-karo ꞌe ꞌai ka hoa rō a kōnui era. E hau rō atu ꞌi te tano mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa e tahi nō uꞌu mata, ki te ai ararua mata ꞌe he hoa i a koe ki roto i te pōꞌauahi.
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te māmoe ŋaro
10»ꞌIna kōrua ko taꞌe haka au i te nuꞌu taꞌe pūai rahi o te haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. ꞌĪ a au he kī atu: te merahi hāpaꞌo i te nuꞌu era ꞌai te raŋi ꞌi muꞌa o tōꞌoku Matuꞌa. [11Te ⌊Poki o te taŋata⌋, paꞌi, i oho mai ai mo haka eꞌa mai roto i te ūtuꞌa o te hara i te taŋata oho a te ara taꞌe tano ꞌe mo vaꞌai ki a rāua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.]
12»Mo ai e tahi taŋata e ai rō ꞌana e hoꞌe hānere māmoe ꞌe he ŋaro e tahi, ¿e ko haka rē hō ꞌi ruŋa i te maꞌuŋa ꞌā i te māmoe era e iva ꞌahuru mā iva mo oho mo kimi i rā māmoe ŋaro era? 13ꞌE mo ravaꞌa, ꞌata hau rō atu te koa ki rā māmoe ki te ŋā māmoe taꞌe ŋaro era e iva ꞌahuru mā iva. 14Pē ira takoꞌa ꞌā, te Matuꞌa o kōrua o te raŋi e ko haŋa mo ŋaro ꞌo mo ꞌati e tahi o te nuꞌu nei, nuꞌu taꞌe pūai rahi o te haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au.
Pē hē ana haka kore i te riri mo te taina
15»Mo aŋa atu o tuꞌu taina e tahi meꞌe taꞌe tano ki a koe, ka vānaŋa kōrua hoko rua nō ꞌe ꞌai ka haka aŋi-aŋi rō i tōꞌona hape. Mo haka roŋo atu, ko ravaꞌa haka ꞌou ꞌana e koe i tuꞌu taina. 16ꞌE mo taꞌe haka roŋo atu, ka maꞌu e tahi ꞌo e rua taŋata ꞌi muri i a koe mo mataꞌite, mo haka tano ki te haka tere iŋa o te ꞌAtua pāpaꞌi e ⌊Mōtē⌋ pē nei ē: hai vānaŋa o te mataꞌite e rua ꞌo e toru he tī-tika te ture taꞌatoꞌa. 17ꞌE mo taꞌe haka roŋo ki rā ŋā mataꞌite, ka kī ki te nūnaꞌa taŋata taꞌatoꞌa o rā kona ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i te ꞌAtua. ꞌE mo taꞌe haka roŋo ki rā nuꞌu, ka haꞌariro pa he taŋata kai ꞌite ko ai te ꞌAtua parautiꞌa ꞌo pa he ⌊nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano⌋.
18»ꞌĪ a au he kī atu: te meꞌe mo taꞌe haꞌatiꞌa e kōrua ꞌi te ao nei, ko taꞌe haꞌatiꞌa takoꞌa ꞌā ꞌi ruŋa i te raŋi, ꞌe te meꞌe mo haꞌatiꞌa e kōrua ꞌi te ao nei, ko haꞌatiꞌa takoꞌa ꞌā ꞌi te raŋi.
19»He kī atu a au: mo haꞌaꞌau ꞌi te ao nei hoko rua o kōrua mo no-noꞌi e tahi meꞌe hai pure, he vaꞌai atu e tōꞌoku Matuꞌa o te raŋi. 20Mo taka-taka e rua ꞌo e toru taŋata hai ꞌīŋoa ōꞌoku, ꞌi vāeŋa o rāua a au.
21He oho ia e Pētero he ꞌui ki a Ietū:
—¿E hia hape o tōꞌoku taina mo haka rehu e au ana aŋa ana oho nō mai i te meꞌe taꞌe tano? ¿E hitu?
22He pāhono e Ietū:
—ꞌIna a au e ko kī atu e hitu; tāꞌaku kī: taꞌatoꞌa nō hape mo aŋa atu.
He kope taꞌe haka rehu i te hape o te rua
23»Te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he haka tere iŋa o te ꞌariki e tahi haŋa mo ꞌauhau e tāꞌana nuꞌu aŋa i te tārahu mōꞌona.
24»I haꞌamata era mo haka ꞌauhau i rā nuꞌu, he maꞌu he haka māroa ꞌi muꞌa i a ia i te kope e tahi rahi riꞌa-riꞌa te tārahu mōꞌona. 25ꞌI te taꞌe ai o te moni o rā kope mo ꞌauhau, he kī e te ꞌariki mo hoꞌo pa he ꞌekaravo koia ko tāꞌana viꞌe, ko tāꞌana ŋā poki, ꞌe he meꞌe taꞌatoꞌa ꞌāꞌana; pē ira ana ꞌauhau i tōꞌona tārahu.
26»He tū-turi rā kope he ani ki te ꞌariki: “Ka haꞌaoromaꞌi mai koe; e ꞌauhau tahi rō atu e au”.
27»He haka ꞌaroha te ꞌariki, he haka rehu i rā tārahu ꞌe he haka rē mo oho.
28»I eꞌa i oho era rā kope he piri te hokorua e tahi e ai rō ꞌā te tārahu ꞌiti-ꞌiti o rā hokorua mōꞌona. He ꞌa-ꞌaru he ŋatu i te ŋao ꞌai ka kī e rā kope: “¡Ka ꞌauhau mai tuꞌu tārahu!”.
29»He tū-turi rā hokorua he ani: “Ka haꞌaoromaꞌi mai koe; e ꞌauhau tahi rō atu e au”.
30»ꞌIna rā kope kai haŋa. He toꞌo mai he haka puru ꞌātā ka ꞌauhau tahi rō i rā tārahu.
31»Te tētahi atu nuꞌu aŋa mo te ꞌariki he ŋaroꞌa i te māui-ui ki roto i te māhatu ꞌi tū meꞌe topa era ki rā hokorua, ꞌe he oho he ꞌaꞌamu tahi ki te ꞌariki.
32»He uŋa ia e te ꞌariki mo oho o tū kope era ki a ia ꞌe he ture: “¡E te taparahi-taꞌata ē! Ko haka rehu tahi ꞌana a au i tuꞌu tārahu, he ani mai ōꞌou. 33ꞌE i ani atu era tuꞌu hokorua, kai haka ꞌaroha a koe i a ia, pa he haka ꞌaroha iŋa atu era ōꞌoku i a koe”.
34»ꞌE, ꞌi te riri o te ꞌariki, he kī mo haka ūtuꞌa ꞌātā ka ꞌauhau tahi rō i tū tārahu era ōꞌona.
35He kī haka ꞌou e Ietū: «Pē ira takoꞌa tōꞌoku Matuꞌa o te raŋi ka aŋa atu ena mo taꞌe haka rehu o kōrua hai māhatu i te meꞌe taꞌe tano aŋa atu e te kōrua taina».
19ꞌIna ko haꞌataꞌa te meꞌe haka piri e te ꞌAtua
1I oti era te kī i te ŋā meꞌe nei, he eꞌa he oho a Ietū mai Karirea ꞌe he tuꞌu ki te kona o Hūrea o te rua pāꞌiŋa o te rio era ko Horotana, pāꞌiŋa mai ira e eꞌa era te raꞌā. 2Nuꞌu rahi te nuꞌu i vari ꞌi muri, ꞌe ꞌi ira i haka ora ai e Ietū i te māui-ui o te nuꞌu.
3Tētahi nuꞌu ⌊fariseo⌋ he haka hāhine ki a Ietū, he haka ꞌatu koiꞌite e kī rō i te meꞌe taꞌe tano ki te rāua haka tere iŋa, he ꞌui:
—¿E haꞌatiꞌa rō ꞌana mo haꞌataꞌa o te kenu mai tāꞌana viꞌe ⌊hāipo-ipo⌋ ꞌo te meꞌe nō era he meꞌe?
4He pāhono e Ietū:
—¿Kai taiꞌo ꞌō a kōrua ꞌi te kona hāꞌaki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē: te Kope aŋa era i a rāua ꞌi te haꞌamata iŋa o te ao «he tane ꞌe he vahine i aŋa ai», 5ꞌe te kona hāꞌaki takoꞌa: «ꞌO ira te taŋata ka haka rē ena i tōꞌona matuꞌa tane ꞌe matuꞌa vahine mo hāipo-ipo ki tāꞌana viꞌe ꞌe he riro rō ꞌai e tahi nō hakari»? 6E ko ai haka ꞌou hoko rua, e tahi mau nō a rāua. ꞌO ira, ꞌina ko haꞌataꞌa te taŋata i te meꞌe haka piri e te ꞌAtua.
7He ꞌui haka ꞌou e tū nuꞌu fariseo era:
—¿He aha ia te ⌊haka tere iŋa ꞌa Mōtē⌋ e haꞌatiꞌa ena i te kenu mo haꞌataꞌa mai tāꞌana viꞌe hāipo-ipo e vaꞌai e te kenu i te parau haꞌataꞌa ki rā viꞌe?
8He kī e Ietū:
—He pūꞌoko hio-hio o kōrua i haka rē ai e Mōtē mo haꞌataꞌa mai te kōrua viꞌe hāipo-ipo; ꞌe taꞌe pē ira ꞌi te haꞌamata iŋa o te ao. 9ꞌĪ a au he kī atu: te kope haꞌataꞌa mai tāꞌana viꞌe, ka ai atu kai taiꞌata hia rā viꞌe, ꞌe he hāipo-ipo ki te rua, e taiꞌata ꞌā rā kope.
10He kī ia e tāꞌana nuꞌu hāpī:
—Mo ai ꞌina he haꞌatiꞌa i te taŋata ꞌe i te viꞌe hāipo-ipo mo haꞌataꞌa, ꞌata hau rō atu ia ꞌi te tano mo taꞌe hāipo-ipo.
11He pāhono e Ietū:
—Taꞌe taꞌatoꞌa nuꞌu ꞌite pē hē te maꞌu iŋa o te meꞌe he taꞌe hāipo-ipo, te auraꞌa, he noho iŋa ꞌina he piri tane; te nuꞌu ꞌite mo maꞌu i te meꞌe nei he nuꞌu hāꞌūꞌū e te ꞌAtua. 12Rauhuru te tumu o te meꞌe ena he noho ꞌina he piri tane: mo te tētahi he meꞌe poreko, mo te tētahi atu ko pātehe ꞌana, ꞌe mo te tētahi haka ꞌou atu he haŋa mo tāvini ki te ꞌAtua ꞌe mo haka ꞌite o ruŋa i te haka tere iŋa ꞌāpī ꞌāꞌana e tahi mau nō manaꞌu. Te kope ꞌite mo maꞌu i te noho iŋa nei, e maꞌu.
He haꞌamaitai iŋa e Ietū i te ŋā poki
(Marko 10.13-16; Ruka 18.15-17)
13I oho era he maꞌu e te nuꞌu i te ŋā poki ki a Ietū mo haka puā hai rima ꞌe mo pure mo rā ŋā poki. I takeꞌa era e tāꞌana nuꞌu hāpī, he ture ki rā nuꞌu. 14He kī ia e Ietū: «E haka rē kōrua i te ŋā poki mo oho mai ki a au. Te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋, paꞌi, mo te nuꞌu pa he ŋā poki».
15He haka puā e Ietū i tōꞌona rima ki ruŋa i tū ŋā poki era he haꞌamaitai, ꞌe he eꞌa he oho mai ira.
Ko Ietū ararua ko te repa ꞌono e tahi
(Marko 10.17-31; Ruka 18.18-30)
16He oho te repa e tahi he uꞌi i a Ietū, ꞌe he ꞌui:
—E te Maꞌori, ¿he aha tāꞌaku meꞌe riva-riva mo aŋa mo ravaꞌa e au i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua?
17He pāhono e Ietū:
—¿He aha rā koe e ꞌui mai ena o ruŋa i te meꞌe he riva-riva? Te kope riva e tahi mau nō: he ꞌAtua. ꞌE mo haŋa ōꞌou mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua, e haꞌatura tāꞌana roŋo.
18—¿Ko roŋo hē? —i ꞌui ai e rā kope.
He kī e Ietū:
—ꞌIna ko mate te taŋata i a koe, ꞌina ko taiꞌata, ꞌina ko toke, ꞌina ko reo-reo mo ꞌati o te rua, 19e moꞌa tuꞌu matuꞌa tane ꞌe matuꞌa vahine, ꞌe e haŋa koe ki te rua pa he haŋa iŋa ena ꞌā ōꞌou ki a koe mau ꞌā.
20—Te meꞌe taꞌatoꞌa ena ko haka tano tahi ꞌana e au —i kī ai e rā kope—. ¿He aha tāꞌaku meꞌe toe mo aŋa?
21He pāhono e Ietū:
—Mo haŋa ōꞌou mo riro he taŋata ꞌina e tahi hape, ka oho ka hoꞌo tahi tuꞌu hauhaꞌa ꞌe ꞌai ka vaꞌai rō te moni mo te nuꞌu veve. Pē ira he ai tuꞌu hauhaꞌa ꞌi te raŋi. ꞌE ꞌai koe ka oho iho mai ꞌi muri i a au mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku.
22I ŋaroꞌa era e rā repa i tū vānaŋa era, he māui-ui rō atu ꞌai te māhatu, ꞌe i haka kiva-kiva i eꞌa i oho ai ꞌi te rahi o tōꞌona hauhaꞌa.
23He meꞌe ia e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī:
—ꞌĪ a au he kī atu: aŋa riꞌa-riꞌa te taŋata ꞌono mo oꞌo ki roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua. 24ꞌE he kī haka ꞌou atu a au: i hau rō atu ꞌi te aŋarahi mo te taŋata ꞌono mo haka rē i a ia mo haka tere e te ꞌAtua, ki te oꞌo o te kameio a roto i te mata o te ivi.
25I ŋaroꞌa era, he ꞌata māere rō atu ꞌai tāꞌana nuꞌu hāpī, ꞌe he ꞌui:
—Mo ai pē ira, ¿ko ai ia te meꞌe mo eꞌa mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua?
26He uꞌi riva-riva e Ietū ꞌe he pāhono:
—E ko ravaꞌa, ki te hora hopeꞌa, e te kope e tahi mo haka eꞌa i a ia mau ꞌā mai roto i te ūtuꞌa o te hara. Mo te ꞌAtua mau nō e haka eꞌa. ꞌIna, paꞌi, e tahi meꞌe mo taꞌe ravaꞌa e ia mo aŋa.
27He kī ia e Pētero:
—A mātou ko haka rē tahi ꞌana i te mātou meꞌe mo nuꞌu hāpī ꞌāꞌau. ¿He aha ia te mātou meꞌe mo ravaꞌa?
28He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu: ꞌi te hora haka ꞌāpī i te meꞌe taꞌatoꞌa ꞌe noho o te ⌊Poki o te taŋata⌋ ꞌi ruŋa i te pepe ꞌariki o te ꞌAtua, a kōrua, te nuꞌu oho mai ꞌi muri i a au, he noho takoꞌa ꞌi ruŋa i te pepe ꞌariki e hoꞌe ꞌahuru mā piti mo ture i te ŋā hoꞌe ꞌahuru mā piti mata o te itaraera. 29ꞌE te nuꞌu taꞌatoꞌa haka rē hai au i te rāua hare, i te rāua taina tane, taina vahine, i te rāua matuꞌa tane, matuꞌa vahine, i te rāua ŋā poki, ꞌe i te rāua henua, he vaꞌai e te ꞌAtua e tahi hānere haka ꞌou o te meꞌe, ꞌe i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. 30ꞌĪ a au he kī atu: meꞌe rahi nuꞌu ko rāua te raꞌe ꞌi te hora nei, pe muꞌa ka oho ena ko rāua te hopeꞌa; ꞌe meꞌe rahi nuꞌu ko rāua te hopeꞌa ꞌi te hora nei, pe muꞌa ka oho ena ko rāua te raꞌe.
20He nuꞌu aŋa ꞌi te kona ꞌoka vino
1»Te meꞌe topa ꞌi te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ pa he meꞌe topa ki te taŋata e ai rō ꞌana tōꞌona henua ꞌoka vino. ꞌI te pō era ꞌā he eꞌa he kimi hai nuꞌu mo aŋa ꞌi tū kona era ōꞌona. 2He haꞌaꞌau ki rā nuꞌu mo ꞌauhau hai moni tano mo te mahana aŋa e tahi, ꞌe he uŋa he haka aŋa ꞌi tū kona vino era.
3»ꞌI te hora iva o te pōꞌā, he eꞌa haka ꞌou tū taŋata era ꞌe he takeꞌa, ꞌi te kona haka ora taŋata, i te nuꞌu e noho tahaŋa ꞌā. 4He kī: “Ka oho kōrua ka aŋa ꞌi tōꞌoku kona vino era. He ꞌauhau atu a au i te moni tano”. He eꞌa rā nuꞌu he oho.
5»He eꞌa haka ꞌou ia rā taŋata ꞌi te hora kai ꞌe ꞌi te hora toru o te ahi-ahi, ꞌe he aŋa pē tū ŋā meꞌe raꞌe era. 6ꞌE pe te hora pae o te ahi-ahi, he hoki ki tū kona haka ora taŋata era, ꞌe he piri ki te nuꞌu haka ꞌou e no-noho tahaŋa ꞌā. He ꞌui: “¿He aha kōrua e no-noho tahaŋa ena ꞌi nei mai te pōꞌā ki te pō ꞌina e tahi meꞌe aŋa?”.
7»He pāhono e rā nuꞌu: “ꞌIna e tahi taŋata i vaꞌai mai i a mātou hai aŋa”.
»He kī e rā taŋata: “Ka oho ia kōrua ka aŋa ꞌi tōꞌoku kona vino era”.
8»I pō era, he kī e rā taŋata ki te kope ko ia te pūꞌoko o te aŋa: “Ka kī ki te nuꞌu aŋa mo oho mai, ꞌe ꞌai ka ꞌauhau rō; ana haꞌamata mai te nuꞌu oꞌo hopeꞌa mai era ki te aŋa ꞌe ana haka oti a te nuꞌu oꞌo raꞌe era”.
9»He tuꞌu ia te nuꞌu oꞌo ꞌi te hora pae o te ahi-ahi, ꞌe ki te taꞌatoꞌa i ꞌauhau ai hai moni o te mahana aŋa e tahi. 10ꞌI te hora hopeꞌa, he topa ki te nuꞌu oꞌo raꞌe. He manaꞌu ꞌata rahi te moni ka ꞌauhau era ki a rāua, ꞌe i ꞌauhau takoꞌa ai hai moni o te mahana aŋa e tahi.
11»I ꞌauhau era, he haꞌamata he hēŋuꞌi-ŋuꞌi ꞌi roto i a rāua ꞌā o ruŋa o tū taŋata era ōꞌona te ꞌāua vino, 12ꞌai ka kī ki rā taŋata: “Te nuꞌu tuꞌu hopeꞌa mai ena e tahi nō hora i aŋa ai, ꞌe i ꞌauhau ai e koe pē mātou ꞌana haka ꞌuhu oho i te aŋa ꞌe i te veꞌa-veꞌa mai te pōꞌā ki te pō”.
13»He pāhono e tū taŋata era ki te kope e tahi o rā nuꞌu hēŋuꞌi-ŋuꞌi era: “E hoa, taꞌe a au e aŋa atu ꞌana i te meꞌe taꞌe tano. ¿ꞌIna ꞌō tāua kai haꞌaꞌau o ruŋa o te moni tano mo ꞌauhau atu mo te mahana aŋa e tahi? 14Ka toꞌo tuꞌu moni ꞌe ꞌai koe ka eꞌa ka oho rō. Mo haŋa ōꞌoku mo ꞌauhau ki te kope oꞌo hopeꞌa mai ki te aŋa pa he meꞌe ꞌauhau atu ena e au ki a koe, 15he kape a au o tōꞌoku moni mo aŋa i tāꞌaku meꞌe i haŋa. ¿ꞌO ko hū ꞌana koe ꞌo te ai taŋata riva a au?”
16He kī ia e Ietū: «Pē ira te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua ka ai ena: te nuꞌu ko rāua te hopeꞌa ꞌi te hora nei, pe muꞌa ka oho ena ko rāua te raꞌe; ꞌe te nuꞌu ko rāua te raꞌe ꞌi te hora nei, pe muꞌa ka oho ena ko rāua te hopeꞌa».
He toru haka ꞌite iŋa e Ietū i tōꞌona mate
(Marko 10.32-34; Ruka 18.31-34)
17E oho nō ꞌana a Ietū a te ara ki Hērutarema, he toꞌo a te tapa i tāꞌana nuꞌu hāpī e hoꞌe ꞌahuru mā piti ꞌe he kī:
18«Nā ko ꞌite ꞌā e kōrua: ꞌī tātou e oho ꞌana ki Hērutarema, he kona ꞌi ira ka vaꞌai ena i te ⌊Poki o te taŋata⌋ ki te rima o te ŋā ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ era, ꞌe ki te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋. E haꞌaꞌau rō ꞌi roto i a rāua: te ūtuꞌa mōꞌona he mate, 19ꞌe e vaꞌai rō ki te nuꞌu taꞌe he hūrio mo haka ka-kata, mo tiŋaꞌi hai ꞌuaka ꞌe mo veo ꞌi ruŋa i te tātaurō; ꞌe, ꞌi te toru mahana, he ora haka ꞌou».
Te meꞌe haŋa e te matuꞌa o ⌊Tanatiako⌋ ꞌe o ⌊Iovani⌋
20Te viꞌe ꞌa Tevereo ꞌe te ŋā poki hoko rua o rāua he haka hāhine ki a Ietū. He tū-turi ia rā viꞌe mo no-noꞌi e tahi meꞌe. 21He ꞌui e Ietū:
—¿He aha taꞌa meꞌe haŋa?
He kī e tū viꞌe era:
—ꞌI te hora o tuꞌu ꞌariki iŋa, e haŋa rō ꞌana a au mo noho atu tāꞌaku ŋā poki nei ꞌi muri i a koe, e tahi ꞌi te pāꞌiŋa mataꞌu ꞌe e tahi ꞌi te pāꞌiŋa maui.
22He pāhono e Ietū:
—Kai ꞌite kōrua he aha te kōrua meꞌe e no-noꞌi mai ena. ¿E ꞌite rō kōrua mo haꞌaoromaꞌi i te ꞌati pē au ka haꞌaoromaꞌi nei i te ꞌati ka topa mai ena?
He kī e rā ŋā kope:
—ꞌĒ-ē, e haꞌaoromaꞌi nō e māua.
23He pāhono e Ietū:
—He aŋi ꞌā. Nā e ꞌamo takoꞌa rō e kōrua i te ꞌati pē au, ꞌe, te meꞌe ko ai te kope mo noho ꞌi tōꞌoku pāꞌiŋa mataꞌu ꞌe ꞌi tōꞌoku pāꞌiŋa maui, taꞌe he meꞌe māꞌaku e vaꞌai. Ka vaꞌai ena ki te nuꞌu ko haꞌataꞌa era ꞌā e tōꞌoku Matuꞌa.
24I ŋaroꞌa era i rā meꞌe e tū tētahi nuꞌu hāpī era ꞌa Ietū e hoꞌe ꞌahuru, he riri rō atu ꞌai mo rā ŋā taina. 25He raŋi ia e Ietū ki te taꞌatoꞌa o rā nuꞌu hāpī era ꞌāꞌana mo haka hāhine ki muri i a ia ꞌe he kī:
«E ꞌite rō ꞌana e kōrua: nā ꞌi roto i te nuꞌu taꞌe he hūrio e ai rō ꞌā te nuꞌu pūꞌoko haka tere manaꞌu e tano rō ꞌā a rāua mo haka aŋa i te taŋata pa he puaꞌa, ꞌe te nuꞌu ꞌata ra-rahi he haka ꞌite nō te aŋa ki te nuꞌu ko ai a rāua. 26ꞌI roto i a kōrua ꞌina ko ai te meꞌe tuꞌu pē ira. Te tano mau: te kope haŋa mo hōnui o roto i a kōrua, e tāvini mo te taꞌatoꞌa, 27ꞌe te kope haŋa mo raꞌe o roto i a kōrua, e ꞌekaravo mo te taꞌatoꞌa. 28Te Poki o te taŋata, paꞌi, taꞌe mo tāvini ki a ia e te rua i oho mai ai, mo tāvini ōꞌona ki te rua ꞌe mo vaꞌai i a ia ki te mate, he ꞌauhau iŋa mo haka eꞌa meꞌe rahi taŋata mai roto i te ūtuꞌa o te hara».
He ŋāŋata matapō e rua
(Marko 10.46-52; Ruka 18.35-43)
29I eꞌa era ananake mai Herikō, nuꞌu rahi te nuꞌu i oho ꞌi muri i a kuā Ietū. 30ꞌE ꞌi te tapa o te ara e noho rō ꞌā e rua ŋāŋata matapō. I ŋaroꞌa era ko Ietū te meꞌe vari a ira, he ohu: «¡E Ietū, e te Hakaara o ⌊Tāvita⌋ ē, ka haka ꞌaroha koe i a māua!».
31He ture e te nuꞌu mo mou, ꞌe ꞌai rā ŋāŋata e ꞌata ohu pūai era: «¡E Ietū, e te Hakaara o Tāvita ē, ka haka ꞌaroha mai koe i a māua!».
32He noho ia a Ietū, he raŋi ki tū ŋā matapō era mo haka hāhine ꞌe he ꞌui:
—¿He aha te kōrua meꞌe haŋa mo aŋa atu?
33He pāhono e tū ŋā kope era:
—He ora o te māua mata.
34He haka ꞌaroha a Ietū i tū nuꞌu era, he haka puā hai rima ki te mata, ꞌe he ora rō ꞌai. I oti era he eꞌa he oho ꞌi muri i a Ietū.
21He tuꞌu iŋa o Ietū ki Hērutarema
(Marko 11.1-11; Ruka 19.28-40; Iovani 12.12-19)
1Ko hāhine ꞌana ki Hērutarema ꞌe ko tuꞌu ꞌā ki Vetefāhē, he kona ꞌi muri i te Maꞌuŋa o te ꞌŌrivo, he uŋa e Ietū e rua o tāꞌana nuꞌu hāpī 2koia ko kī:
«Ka oho kōrua ki te kona o muꞌa era ai. Nā ꞌi ira te muni vahine e here rō ꞌana koia ko tāꞌana muni ꞌiti-ꞌiti. Ka kume ꞌe ꞌai ka maꞌu rō mai ararua. 3Mo kī atu e tahi meꞌe e te nuꞌu, e kī: “O te mātou Pūꞌoko Haka Tere ko Ietū i kī mai, ꞌe e ko roa he haka hoki atu”».
4Te meꞌe nei i topa ai mo tano ki te meꞌe kī e te perofeta ꞌi te hora pāpaꞌi pē nei ē:
5«Ka kī ki te nuꞌu o te kona ena ko ⌊Tione⌋, kī takoꞌa ko Hērutarema:
“Ka uꞌi tuꞌu ꞌAriki e oho mai ena, pa he taŋata taꞌe hōnui,
e eke rō ꞌana ꞌi ruŋa i te muni, he poki o te muni maꞌu taoꞌa”».
6He oho rā nuꞌu hāpī era he aŋa i tū meꞌe uŋa era e Ietū. 7He maꞌu i tū ŋā muni era ararua, he puꞌa hai kahu o rāua i rā muni ꞌiti-ꞌiti era, ꞌe he eke a Ietū.
8Nuꞌu rahi te nuꞌu o ira. Tētahi i hēriki i oho i te rāua kahu a te ara, ꞌe tētahi atu i hēriki i oho hai raupā miro i hati-hati mai ruŋa i te tumu. 9Te nuꞌu taꞌatoꞌa oho ꞌi muꞌa ꞌe ꞌi tuꞌa o Ietū ꞌai e ohu era:
«¡Ki haꞌahana-hana tātou i te Hakaara
o te ꞌariki era ko ⌊Tāvita⌋!»
«¡Taŋata haꞌamaitai e te ꞌAtua
te taŋata oho mai nei hai ꞌīŋoa ōꞌona!»
«¡⌊Osana⌋ ki te ꞌAtua o te raŋi!».
10I oꞌo era a Ietū ki Hērutarema, he mira-mira rō atu ꞌai te manaꞌu o te nuꞌu taꞌatoꞌa o ira koia ko ꞌui:
—¿Ko ai te kope ena?
11ꞌE he pāhono e te nuꞌu oho ꞌi muri i a Ietū:
—Ko Ietū, he perofeta o Nātāreta, he kona e tahi o Karirea.
He tū-tute iŋa o Ietū i te nuꞌu
(Marko 11.15-19; Ruka 19.45-48; Iovani 2.13-22)
12He uru a Ietū ki roto i te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ ꞌe he haꞌamata he tū-tute i te nuꞌu taꞌatoꞌa hoꞌo o roto. He toꞌo mai he huri i te ꞌamuramaꞌa taꞌatoꞌa o te nuꞌu taui moni ꞌe pē ira takoꞌa ꞌā i te pepe o te nuꞌu hoꞌo pāroma, 13ꞌe he kī: «Nā ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ e hāꞌaki ena te vānaŋa o te ꞌAtua pē nei ē: “Tōꞌoku hare e kī rō: ‘he hare mo pure’”, ꞌe e haka riro rō ꞌā e kōrua he ꞌana o te toke-toke».
14He haka hāhine ia te nuꞌu matapō ꞌe te nuꞌu vaꞌe koke ki a Ietū ꞌi roto, ꞌe he haka ora e ia.
15I takeꞌa era e te nuꞌu ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ ꞌe e te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ i te mana e aŋa era e Ietū, ꞌe i ŋaroꞌa era i te ŋā poki e ohu ꞌā ꞌi ira: «¡Ka haꞌahana-hana i te Hakaara o te ꞌariki era ko Tāvita!», he riri rō atu ꞌai 16ꞌe he kī ki a Ietū:
—¿E ŋaroꞌa rō ꞌana e koe te meꞌe e ohu ena e te ŋā poki?
He pāhono e Ietū:
—ꞌĒ-ē, ꞌī e au e ŋaroꞌa mai nei. ꞌE, ¿taꞌe ꞌō ko taiꞌo ꞌā e kōrua ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa te kī iŋa o ruŋa i te meꞌe ena? Pē nei e kī ena:
«ꞌĀꞌau i haŋa mo ai mai te haha o te ŋā poki riki-riki
ꞌe o te ŋā poki e ꞌomo-ꞌomo nō ꞌā i te ū
te haꞌahana-hana tano mōꞌou».
17He haka rē ia a Ietū i rā nuꞌu, he eꞌa mai ira ꞌe he oho ki Vētānia. ꞌI ira i noho ai ꞌi rā pō.
Ko Ietū ꞌe he tumu pika e tahi
18ꞌI te pōꞌā e hoki e oho ꞌana a Ietū ki Hērutarema, he ŋaroꞌa ko maruaki ꞌā. 19He takeꞌa i te tumu pika e tahi ꞌi te ara. He haka hāhine, he uꞌi ꞌe ꞌina kai ravaꞌa e tahi meꞌe, he raupā nō. He kī ia ki tū tumu pika era: «¡Ki te hora hopeꞌa e ko ai haka ꞌou taꞌa pika!».
Kai roa he paka-paka tū tumu era. 20Te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana, i takeꞌa era i rā meꞌe, he māere rō atu ꞌai ꞌe he ꞌui ki a Ietū:
—¿Pē hē te tumu era kai roa i paka-paka rō ai?
21He pāhono e Ietū:
—Te parautiꞌa, mo haka moe o kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ꞌe ꞌina e ko ꞌaka-ꞌaka, te meꞌe o kōrua mo aŋa taꞌe nō ꞌō ko te meꞌe aŋa era e au ki te tumu pika. Mo kī o kōrua ki te maꞌuŋa nei: «Ka ꞌoi mai nā ꞌe ka rere ki roto i te vaikava», pē ira ka ai era. 22ꞌE te meꞌe taꞌatoꞌa o kōrua mo no-noꞌi ꞌi roto i te pure e haka moe rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua, he ravaꞌa e kōrua.
¿ꞌA ꞌai i vaꞌai ki a Ietū i te parau mo aŋa i te meꞌe aŋa e ia?
23I oti era te meꞌe nei, he uru a Ietū ki roto i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. E hāpī nō ꞌana ꞌi roto, he haka hāhine te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi ꞌe te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio ꞌe he ꞌui:
—¿ꞌA ꞌai i vaꞌai atu i te parau mo aŋa ōꞌou i te ŋā meꞌe ena e koe e aŋa ena?
24-25He kī e Ietū:
—ꞌĪ a au he ꞌui takoꞌa atu: ¿ꞌA ꞌai i uŋa mai i a Iovani mo ⌊papatito⌋, o te ꞌAtua ꞌo o te taŋata? Mo pāhono mai o kōrua, he kī atu e au hai parau o ꞌai a au e aŋa nei.
He haꞌamata rā nuꞌu he tātake ki a rāua ꞌā e kī era: «Mo kī o tātou: “O te ꞌAtua i uŋa mai”, pē nei ka kī mai era: “¿He aha ia a kōrua i taꞌe haka roŋo ai i tāꞌana vānaŋa?”. 26ꞌE, e ko tano tātou mo kī: “O te taŋata i uŋa mai”. E riꞌa-riꞌa rō ꞌana, paꞌi, a tātou ꞌi te nuꞌu; a rāua taꞌatoꞌa e manaꞌu ena a Iovani he perofeta». 27He pāhono ia ki a Ietū:
—Kai ꞌite a mātou ꞌa ꞌai.
He kī e Ietū:
—ꞌIna takoꞌa ia a au e ko kī atu ꞌa ꞌai i vaꞌai mai i te parau mo aŋa i te meꞌe aŋa e au.
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te ŋā poki hoko rua
28He ꞌui e Ietū:
—¿He aha te kōrua manaꞌu o ruŋa o te meꞌe nei? He taŋata e tahi e rua ꞌāꞌana poki, ꞌe ki te poki raꞌe i kī ai: “E haŋu, ka oho koe ꞌarīnā ka aŋa ꞌi roto i te ꞌāua vino era”.
29»He pāhono e rā poki: “¡ꞌIna a au kai haŋa mo oho!”.
»I hini era he manaꞌu haka ꞌou rā poki, he eꞌa he oho.
30»He kī e te matuꞌa ko tū meꞌe ꞌā ki te rua poki. He pāhono e rā poki: “Ko tano ꞌā, e oho rō a au”.
»ꞌE ꞌina rā poki kai oho. 31¿Ko ai o roto i te ŋā poki era i aŋa i te meꞌe haŋa o tōꞌona matuꞌa?
—He kope raꞌe era —i pāhono ai e rā nuꞌu.
ꞌE he kī e Ietū:
—Te parautiꞌa, te ⌊nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano⌋ ꞌe te ŋā viꞌe taiꞌo ꞌi raꞌe ka oꞌo ena ki a kōrua ki roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋. 32A Iovani Papatito, paꞌi, i oho mai ai mo hāpī atu pē hē kōrua ana tano ki te mata o te ꞌAtua ꞌe ꞌina e kōrua kai haka roŋo. O te nuꞌu haka ꞌauhau i te taŋata hai moni mo te rōmano ꞌe o te ŋā viꞌe taiꞌo i haka roŋo ꞌe i haꞌatura. ꞌE, ka ai atu i takeꞌa rō e kōrua i te meꞌe taꞌatoꞌa nei, ꞌina kōrua kai huri te manaꞌu ki ruŋa i te ꞌAtua, ꞌe mo kōrua te meꞌe kī e Iovani taꞌe he parautiꞌa.
He nuꞌu hāpaꞌo i te kona ꞌoka vino
33»Ka haka roŋo mai te ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa haka ꞌou nei: He taŋata e tahi, e ai rō ꞌana tōꞌona henua nui-nui. He ꞌoka i te vino, he puru hai ꞌāua, he aŋa i te kona mo aŋa o te ꞌava, ꞌe he haka tuꞌu i te kona ruŋa nui mo ꞌauario. I oti era he haꞌaꞌau ananake ko te nuꞌu ꞌoka kai mo aŋa e rā nuꞌu i rā henua ꞌe mo ꞌauhau ki a ia i te ꞌapa vino tano māꞌana mo te hoa henua. He haka rē ia ki rā nuꞌu, ꞌe he eꞌa he oho rō ꞌai.
34»I tano era te ꞌāvaꞌe mo kato, he uŋa i tōꞌona tāvini mo kī ki tū nuꞌu ꞌoka kai era mo haka maꞌu i te ꞌapa vino tano māꞌana. 35He toꞌo mai e rā nuꞌu he ꞌa-ꞌaru i tū ŋā tāvini era: he tiŋaꞌi i te kope e tahi ki te piꞌi-piꞌi, he tiŋaꞌi he haka mate i te rua, ꞌe i te toru he tamaꞌi hai māꞌea.
36»He uŋa haka ꞌou e tū taŋata era ōꞌona rā henua meꞌe rahi atu tāvini. He toꞌo mai e rā nuꞌu ꞌoka kai era he tōtōā pē tū nuꞌu raꞌe era ꞌā.
37»ꞌI te hopeꞌa, he uŋa i tāꞌana poki mau ꞌā, he manaꞌu e moꞌa rō e rā nuꞌu. 38I takeꞌa era i rā poki, he kī e tū nuꞌu era ki a rāua ꞌā: “Ko te kope era te kope ki a ia ka topa ena te henua nei; ki tiŋaꞌi ki haka mate, ki topa ai te kona nei mo tātou”.
39»He ꞌa-ꞌaru, he toꞌo ki haho mai roto i tū ꞌāua vino era ꞌe he tiŋaꞌi he haka mate.
40»Iā. Ki te kōrua manaꞌu, hora era mo oho mai o te taŋata era ōꞌona te henua, ¿he aha te meꞌe ka aŋa era ki tū nuꞌu ꞌoka kai era?
41He pāhono e rā nuꞌu:
—He tiŋaꞌi he haka mate i rā ŋā taparahi-taꞌata; e ko haka ꞌaroha. He vaꞌai i rā henua ki te tētahi nuꞌu ꞌoka kai, he nuꞌu e vaꞌai rō i te ꞌapa vino tano mo te hoa henua ꞌi te ꞌāvaꞌe o te kato.
42He kī ia e Ietū:
—¿Kai taiꞌo ꞌana ꞌō kōrua i te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa? Pē nei e kī ena:
“Te māꞌea taꞌe haŋa era e te nuꞌu aŋa hare
ko riro ꞌana he māꞌea matuꞌa haka noho hare.
O te ꞌAtua i aŋa pē ira,
ꞌe ki te mātou mata he meꞌe nui-nui e tahi”.
43»Te meꞌe ꞌaꞌamu atu ena e au o ruŋa i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua. Nā e toꞌo rō, mai i a kōrua, ꞌe he vaꞌai ki te nuꞌu aŋa i tāꞌana meꞌe haŋa ꞌe haꞌatura ki a ia. 44ꞌE tū māꞌea kī atu ena e au, te kope viri a ruŋa he ꞌota-ꞌota; ꞌe mo viri o rā māꞌea ki ruŋa, he piꞌi-piꞌi tahi.
45Te ŋā oromatuꞌa ra-rahi era ꞌe te nuꞌu ⌊fariseo⌋, i ŋaroꞌa era i tū ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa era ꞌa Ietū, he ꞌite e vānaŋa ꞌana o ruŋa i a rāua. 46He haŋa mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū ꞌe, ꞌi te riꞌa-riꞌa ꞌi te taŋata, ꞌina kai ꞌa-ꞌaru. Te taŋata, paꞌi, e manaꞌu era a Ietū he perofeta.
22He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te ŋoŋoro hāipo-ipo
1He haꞌamata haka ꞌou a Ietū he vānaŋa hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa ꞌe he kī:
2«Te meꞌe topa ꞌi te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ pa he meꞌe topa ki te ꞌariki e tahi aŋa i te ŋoŋoro hāipo-ipo mo tāꞌana poki tane. 3He uŋa ki tōꞌona tāvini hāꞌaki ki te nuꞌu era mo oho ki rā ŋoŋoro mo oho o rāua, ꞌe ꞌina rā ŋā nuꞌu kai haŋa. 4He uŋa haka ꞌou ki tētahi tāvini he kī: “Ka kī ki te nuꞌu era mo oho mai: ko oti ꞌā te haka riva-riva o te kai, ko haka tiŋaꞌi ꞌana a au i te puaꞌa ꞌe i te tētahi ꞌanimare porio, ꞌe ko oti tahi ꞌana te aŋa; ka oho mai a rāua ki te ŋoŋoro”.
5»ꞌIna kai tapa atu e rā nuꞌu. E tahi o rāua i oho ki ꞌuta ki tōꞌona kona ꞌoka kai, te rua i oho ki tāꞌana aŋa he hoꞌo meꞌe, 6ꞌe tētahi atu he ꞌa-ꞌaru i tū ŋā tāvini era he tōtōā ꞌātā ka mate rō.
7»He riri rō atu ꞌai tū ꞌariki era, ꞌe he kī ki tāꞌana vaꞌehau mo tiŋaꞌi mo haka mate i rā nuꞌu taparahi-taꞌata era, ꞌe, takoꞌa, mo tutu i te kona noho o rā nuꞌu. 8I oti era he kī ki tōꞌona tāvini: “Ko oti ꞌana te kai te aŋa, ꞌe te nuꞌu hāꞌaki era e au mo oho mai, he nuꞌu taꞌe tano mau ꞌā mo te ŋoŋoro nei. 9Ka oho kōrua ki te ara, ka kī ki te nuꞌu taꞌatoꞌa nō era o kōrua mo takeꞌa mo oho mai ki te ŋoŋoro”.
10»He eꞌa ia tū nuꞌu tāvini era ki te ara he haka taka-taka i te nuꞌu taꞌatoꞌa nō era i takeꞌa, ꞌe he ꞌī rō atu ꞌai rā hare e te taŋata.
11»I uru era te ꞌariki uꞌi i te nuꞌu tuꞌu, he takeꞌa i te taŋata e tahi ꞌina he uru i te kahu tano mo te ŋoŋoro hāipo-ipo. 12He kī: “E hoa, ¿pē hē koe i uru mai ai ki roto nei ꞌina he uru i te kahu tano mo te ŋoŋoro hāipo-ipo?”.
»I mou nō tū kope era. 13He kī ia e te ꞌariki ki te nuꞌu maꞌu kai: “Ka here-here a te vaꞌe a te rima, ꞌe ꞌai ka hoa rō ki haho ki roto i te pōhāhā, kona ꞌi ira te taŋi ꞌe te ꞌau-ꞌau raꞌa niho”.
14»Nuꞌu rahi, paꞌi, te nuꞌu kī e te ꞌAtua mo oꞌo ki roto i te haka tere iŋa ꞌāpī ōꞌona, ꞌe nuꞌu taꞌe rahi te nuꞌu i haꞌataꞌa e ia mo oꞌo».
He kimi iŋa i te ꞌōtohe mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū
(Marko 12.13-17; Ruka 20.20-26)
15I oti era te meꞌe nei, he oho te ⌊fariseo⌋ he haꞌaꞌau mo uꞌi i te rāveꞌa mo kī o Ietū i te meꞌe taꞌe tano ki te rāua haka tere iŋa mo ravaꞌa ꞌōtohe mo tuhi iŋa ai i te hape. 16He uŋa ki a Ietū i te rāua nuꞌu hāpī ananake ko te nuꞌu peꞌe ki a ⌊ꞌErore⌋ kī:
—E te Maꞌori, ko ꞌite ꞌana a mātou: taꞌa meꞌe vānaŋa he parautiꞌa, e hāpī rō ꞌana koe i te ara parautiꞌa o te ꞌAtua, ꞌe ꞌina koe he haka tano i taꞌa vānaŋa ki te manaꞌu o te taŋata; taꞌe, paꞌi, mo haka koa i a rāua koe e vānaŋa ena. 17Ki tuꞌu manaꞌu, ¿e tano mau rō ꞌā a tātou e ꞌauhau nei i te moni kī mo ꞌauhau ki te ꞌariki o te rōmano?
18ꞌI te aŋi-aŋi e Ietū i te manaꞌu rake-rake o rā nuꞌu, he kī:
—E te nuꞌu riva a te haho ē, ¿he aha kōrua e kimi ena i te rāveꞌa mo pāhono hape atu ōꞌoku? 19Ka haka takeꞌa mai rā te tara ꞌaurī ena e ꞌauhau ena ki te rōmano.
He maꞌu he vaꞌai e tahi ⌊renario⌋ 20ꞌe he ꞌui e Ietū:
—¿O ꞌai te ꞌāriŋa nei ꞌe te ꞌīŋoa pāpaꞌi o ruŋa?
21He pāhono e rā nuꞌu:
—O te ꞌariki o te rōmano.
He kī e Ietū:
—Ka vaꞌai ia ki te ꞌariki te meꞌe o te ꞌariki, ꞌe ki te ꞌAtua te meꞌe o te ꞌAtua.
22I ŋaroꞌa era i rā meꞌe, he māere rō atu ꞌai tū nuꞌu era. He haka rē ia i a Ietū ꞌe he eꞌa he oho rō ꞌai.
¿E ora haka ꞌou rō te nuꞌu mate?
(Marko 12.18-27; Ruka 20.27-40)
23ꞌI rā mahana mau ꞌana, he oho tētahi nuꞌu ⌊saruseo⌋ uꞌi i a Ietū. Ki te rāua kī ꞌina he taŋata he ora haka ꞌou mai te mate. I tuꞌu era he kī:
24—E te Maꞌori, pē nei a ⌊Mōtē⌋ i kī ai: mo mate o te kope e tahi ꞌina kai ai te poki ararua ko tāꞌana viꞌe, e hāipo-ipo tōꞌona taina ki te hove o rā kope mo ai o te poki mo maꞌu i te ꞌīŋoa o rā taina mate era ꞌe mo ai o tōꞌona hakaara.
25»ꞌI muꞌa ꞌā i ai rō e hitu taina. He hāipo-ipo te kope raꞌe, ꞌe i oho era he mate kai ai hia te poki. He hāipo-ipo ia te rua taina ki rā hove 26ꞌe kai ai takoꞌa te poki i mate rō ai. Ko tū meꞌe ꞌā te meꞌe i topa ki te toru, ꞌe ꞌātā ki te taꞌatoꞌa o rā ŋā taina. 27I oho era he mate takoꞌa rā viꞌe.
28»Iā. ꞌI te hora o te taŋata mo ora mai te mate, ana topa tāꞌue rā meꞌe, o tū ŋā taina era hoko hitu ¿ꞌa ꞌai mau rā viꞌe? Taꞌatoꞌa nō, paꞌi, i hāipo-ipo ai ki a ia.
29He pāhono e Ietū:
—¡Ko te hape i te kōrua manaꞌu pē nei ē: ꞌina he taŋata mate he ora haka ꞌou, he taꞌe ꞌite o kōrua i te meꞌe hāꞌaki o ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ ꞌe i te roa o te pūai o te ꞌAtua! 30Ka ora ena te taŋata mai te mate, he noho pa he merahi o te raŋi, ꞌina he hāipo-ipo. 31ꞌE te ora o te taŋata mai te mate, ¿taꞌe ꞌō ko taiꞌo ꞌā e kōrua te kona kī e te ꞌAtua: 32“A au he ꞌAtua, kope ki a ia e haꞌamuri ena e te kōrua tupuna ko ⌊ꞌAparahama⌋, ko Itaꞌata ꞌe ko Hākovo”? I kī ai i te vānaŋa nei ko mate era ꞌā rā nuꞌu. ¡Te ꞌAtua he ꞌAtua o te nuꞌu ora!
33I ŋaroꞌa era e te nuꞌu i te meꞌe nei, he māere rō atu ꞌai ꞌi te vānaŋa ꞌa Ietū.
Te roŋo hopeꞌa o te nui-nui
34I ꞌite era e te fariseo ko ꞌapi ꞌana te haha o te saruseo i a Ietū, he haka taka-taka ꞌe he oho he uꞌi. 35E tahi o rā nuꞌu, ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋, ꞌi te haŋa mo haka ꞌatu i a Ietū, he ꞌui:
36—E te Maꞌori, ¿ko roŋo hē te roŋo hopeꞌa o te nui-nui o te haka tere iŋa o te ꞌAtua pāpaꞌi e Mōtē?
37He kī e Ietū:
—«E haŋa koe ki te ꞌAtua hai haŋu taꞌatoꞌa o tuꞌu māhatu, o tuꞌu vārua ꞌe o tuꞌu manaꞌu». 38He roŋo nei te roŋo hopeꞌa o te nui-nui. 39ꞌE e ai takoꞌa rō ꞌana te rua, pa he roŋo nei ꞌā te nui-nui: «E haŋa koe ki te rua pa he haŋa iŋa ena ꞌā ōꞌou ki a koe». 40Te roŋo taꞌatoꞌa era ꞌa Mōtē ꞌe te meꞌe pāpaꞌi e te perofeta e tano tahi nō mo haꞌatura ki te roŋo nō nei e rua.
¿Mai i a ai ka haka ara mai ena te ⌊Kiritō⌋?
(Marko 12.35-37; Ruka 20.41-44)
41E taka-taka nō ꞌana te fariseo, 42he ꞌui e Ietū:
—¿Pē hē te kōrua manaꞌu o ruŋa o te Kiritō? ¿Mai i a ai ana haka ara?
He pāhono e rā nuꞌu:
—Mai i a ⌊Tāvita⌋.
43He kī e Ietū:
—¿He aha ia a Tāvita i kī ai te Kiritō he Pūꞌoko Haka Tere ōꞌona ꞌi te hora haka vānaŋa era e te ⌊Vārua Maitai⌋? Pē nei, paꞌi, i kī ai:
44“ꞌA Iehoha te ꞌAtua i kī rō ki tōꞌoku Pūꞌoko Haka Tere:
‘Ka noho koe ꞌi tōꞌoku pāꞌiŋa mataꞌu
ꞌātā ka haka rē rō e au i te nuꞌu taꞌe haŋa atu ki a koe ꞌi raro o tuꞌu vaꞌe’”.
45»Hai kī o Tāvita i te vānaŋa nei mo te Kiritō, e ꞌite nei e tātou: te Kiritō taꞌe nō he hakaara o Tāvita.
46ꞌIna e tahi o rā nuꞌu i ai o te vānaŋa mo pāhono, ꞌe mai rā mahana he riꞌa-riꞌa rō ꞌai ananake mo ꞌui haka ꞌou e tahi meꞌe.
23Te huru o te ⌊fariseo⌋ ꞌe o te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋
(Marko 12.38-40; Ruka 11.37-54; 20.45-47)
1He kī ia e Ietū ki te nuꞌu taka-taka o ira ꞌe ki tāꞌana nuꞌu hāpī:
2«I te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe i te fariseo te parau mo hāpī i te taŋata o ruŋa i te ⌊haka tere iŋa ꞌa Mōtē⌋. 3ꞌO ira, e haꞌatura ꞌe e aŋa kōrua i te meꞌe taꞌatoꞌa kī atu; ꞌe, ꞌina kōrua ko ai pē rāua: he kī e tahi meꞌe, ꞌe te meꞌe aŋa meꞌe kē.
4»Te aŋa o te nuꞌu nei he ꞌata vaꞌai i te roŋo mo haꞌatura e te taŋata, he meꞌe e ko ravaꞌa mo ꞌamo ꞌi te paŋahaꞌa, ꞌe a rāua mau ꞌā ꞌina he aŋa e tahi meꞌe mo haka rehe ꞌiti i te paŋahaꞌa. 5Te meꞌe taꞌatoꞌa aŋa e rāua mo takeꞌa nō e te taŋata. ꞌE te meꞌe haŋa rahi mo aŋa he ꞌata haka nui-nui i te ꞌavahata here ꞌi ruŋa i te tira ꞌe i te rima ꞌi roto te parau pāpaꞌi hai meꞌe o ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋. ꞌE te meꞌe haŋa takoꞌa he uru i te kahu ko kumi ko kumi te vere-vere, 6he noho ꞌi te kona hopeꞌa o te riva-riva ꞌi te ŋoŋoro ꞌe ꞌi te pepe o te nuꞌu hōnui o roto i te ⌊hare pure hūrio⌋. 7Te meꞌe haŋa takoꞌa ananake he ꞌaroha e te taŋata ꞌi te ara pa he ꞌariki ꞌe he kī ki a rāua: “e te maꞌori”.
8»A kōrua, ꞌina ko haꞌatiꞌa mo kī atu e tahi taŋata: “e te maꞌori”. A kōrua taꞌatoꞌa, paꞌi, he taina ꞌe e tahi mau nō kōrua Maꞌori. 9ꞌE ꞌina e tahi kope o ruŋa i te henua mo kī e kōrua: “e matuꞌa”. E tahi nō, paꞌi, kōrua Matuꞌa: he ꞌAtua o te raŋi. 10ꞌIna takoꞌa kōrua ko haŋa mo kī atu e te nuꞌu: “e tōꞌoku pūꞌoko haka tere ē”. Ko au mau nō, paꞌi, he ⌊Kiritō⌋, te Pūꞌoko Haka Tere o kōrua. 11Te kope hopeꞌa o te hōnui o roto i a kōrua e tāvini ki te taꞌatoꞌa. 12Te kope haka paka, paꞌi, i a ia, pe muꞌa ka oho ena, e haka ka-kata ꞌe e haka haꞌamā rō. ꞌE te kope taꞌe haka paka i a ia, pe muꞌa ka oho ena e haka hōnui rō.
13»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! E puru rō ꞌana kōrua i te ꞌōpani ꞌo oꞌo te taŋata ki roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋. ꞌE a kōrua mau ena ꞌā ꞌina he oꞌo, ꞌe ꞌina he haka rē mo oꞌo i te nuꞌu haŋa mo uru.
[14»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! E hiko ena kōrua i te hare o te ŋā viꞌe hove, ꞌe mo haka tuꞌu he meꞌe taꞌe ꞌati, he haka roa-roa e kōrua i te kōrua pure mo takeꞌa e te taŋata. ꞌO ira, ꞌata paŋahaꞌa te ūtuꞌa ka topa ena ꞌi ruŋa i a kōrua.]
15»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! E oho ena kōrua ki kona era ki kona era e kimi ꞌā hai kope mo haka rori i te manaꞌu ki te haka tere iŋa hūrio, ꞌe ki ravaꞌa, hai hāpī ena o kōrua e haka riro ena i rā kope he kope ko ꞌata hape ꞌā ki a kōrua ꞌe ko ꞌata tano ꞌā mo haka ūtuꞌa ꞌi roto i te pōꞌauahi ki a kōrua mau ena ꞌā.
16»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te pūꞌoko haka tere matapō ē! E kī ena kōrua: “Te kope hōrea hai Kona Haꞌamuri ꞌAtua e ko ꞌati mo taꞌe haka tano i tāꞌana hōrea; ꞌe, mo hōrea hai piru o rā kona, e haka tano ki tāꞌana hōrea”. 17¡E te nuꞌu maꞌa-maꞌa ꞌe matapō ē! ¿He aha te meꞌe ꞌata hauhaꞌa: he piru o te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋, ꞌo rā kona mau era ꞌā ōꞌona? Te Kona Haꞌamuri ꞌAtua ꞌata hauhaꞌa ki te piru, ꞌe o rā kona te haka hauhaꞌa i rā piru.
18»E kī takoꞌa rō ꞌā kōrua: “Te taŋata hōrea hai ⌊fata⌋ ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua ꞌina he ꞌati mo taꞌe haka tano; ꞌe mo hōrea hai tūtia haka rē ꞌi ruŋa, e haka tano ki tāꞌana hōrea”. 19¡E te matapō ē! ¿He aha te meꞌe hopeꞌa o te hauhaꞌa: he tūtia ꞌo he fata, kona ꞌi ira te tūtia e tutu ena? Te tūtia e hauhaꞌa ena ꞌo te ai nō ꞌi ruŋa i te fata. 20Te kope hōrea hai fata, taꞌe hai rā kona nō i hōrea ai, hai meꞌe taꞌatoꞌa o ruŋa i hōrea takoꞌa ai; 21ꞌe te kope hōrea hai Kona Haꞌamuri ꞌAtua, taꞌe hai rā kona nō i hōrea ai, hai ꞌAtua noho ꞌi ira i hōrea takoꞌa ai. 22ꞌE te kope hōrea hai raŋi, e hōrea ꞌana hai pepe ꞌariki o te ꞌAtua, ꞌe hai ꞌAtua, he kope noho ꞌi ruŋa.
23»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! O roto o te hoꞌe ꞌahuru ꞌapa o te meꞌe haka ꞌeo kai, he haꞌataꞌa e tahi o rā ŋā ꞌapa mo te ꞌAtua pa he meꞌe kī ꞌi ruŋa i te haka tere iŋa ꞌa Mōtē. Ka ai atu pē ira, ꞌina kōrua he haꞌatura ki te hāpī hopeꞌa o te nui-nui mo te ꞌAtua o ruŋa i rā haka tere iŋa. Rā ŋā meꞌe: he aŋa i te meꞌe tano ki te mata o te ꞌAtua, he ai o te māhatu ꞌaroha, ꞌe he taꞌe haka rē ki te hora hopeꞌa mo haka tano i te meꞌe haŋa e te ꞌAtua. He ŋā meꞌe nei te meꞌe o kōrua mo aŋa ꞌe ꞌina ko taꞌe aŋa te meꞌe raꞌe era. 24¡A kōrua pa he nuꞌu matapō uŋa i te nuꞌu! Te aŋa he uꞌi ꞌo hape kōrua ꞌi te meꞌe ꞌiti-ꞌiti ꞌe, ꞌi te rava aŋa i rā meꞌe, he hape i te meꞌe hopeꞌa o te nui-nui, pa he kope kora i te nao-nao ꞌe horo i te kameio.
25»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! E haka tuꞌu ena i a kōrua pa he nuꞌu tano ki te mata o te ꞌAtua ꞌe te kōrua roto e ꞌī rō ꞌā e te fiꞌiꞌi ꞌe e te manaꞌu ki te moni nō, pa he hapaina ꞌo pa he mareti ko tata ꞌā e kōrua a te haho ꞌe te roto ko te ꞌī iŋa ꞌā e te ꞌōꞌone. 26¡E te fariseo matapō ē, ka haroꞌi te roto o te hapaina ꞌi raꞌe, ꞌe pē ira ana maꞌitaki takoꞌa te haho!
27»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! A kōrua pa he kona tanu pāpaku ko paru ko haka tea-tea ꞌā ꞌe ko haka nehe-nehe ꞌana a te haho, ꞌe te roto ko ꞌī ꞌana e te ivi o te nuꞌu mate ꞌe meꞌe rahi atu meꞌe hano-hano. 28Pē ira a kōrua: e haka tuꞌu rō ꞌana i a kōrua pa he nuꞌu ꞌina e tahi hape, ꞌe te parautiꞌa mau nuꞌu reo-reo ꞌe manaꞌu rake-rake.
29»¡Ko te ꞌaroha i a kōrua, e te maꞌori o te haka tere hūrio ꞌe e te fariseo ē, he nuꞌu riva a te haho nō! Te aŋa o kōrua he haka riva-riva ꞌe he haka nehe-nehe i te kona tanu o te perofeta o muꞌa ꞌā ꞌe o te nuꞌu aŋa i te meꞌe tano ki te mata o te ꞌAtua 30koia ko kī: “ꞌĀhani mātou i ai ꞌi te hora era o te tupuna, e ko peꞌe mātou ki te nuꞌu tiŋaꞌi i te perofeta”. 31ꞌE hai vānaŋa nei e haka ꞌite ena: he hakaara a kōrua o rā nuꞌu tiŋaꞌi era i te perofeta. 32¡ꞌO ira, ka haka mao te aŋa haꞌamata era e te kōrua tupuna!
33»¡E te huaꞌai o te kōreha veneno ē! Nā kōrua he viri ki roto i te ūtuꞌa o te pōꞌauahi. 34ꞌO ira, ꞌī a au he uŋa atu hai perofeta, hai maꞌori ꞌe hai nuꞌu ꞌite i te haka topa i te manaꞌu. Te tētahi o te nuꞌu nei he tiŋaꞌi he haka mate e kōrua ꞌe he veo ꞌi ruŋa i te tātaurō, ꞌe te tētahi atu o rāua he tiŋaꞌi e kōrua ꞌi roto i te hare pure hūrio ꞌe he kimi ki kona era ki kona era mo tōtōā. 35ꞌO ira ka topa atu ena ꞌi ruŋa i a kōrua te ūtuꞌa o te toto tehe taꞌatoꞌa o te nuꞌu ꞌina he rāua meꞌe taꞌe tano i aŋa, mai i a ⌊ꞌĀvere⌋, kope e tano rō ꞌā ki te mata o te ꞌAtua, ꞌātā ki a Taharia, poki ꞌa Verekia, tiŋaꞌi haka mate e kōrua ꞌi te oꞌo iŋa o te ⌊Kona Moꞌa⌋ o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua ꞌi tuꞌa o te fata. 36ꞌĪ a au he kī atu: te ūtuꞌa o te aŋa i te meꞌe taꞌatoꞌa nei ka topa ena ꞌi ruŋa i te nuꞌu o te hora nei.
He taŋi iŋa o Ietū mo Hērutarema
37»¡E Hērutarema ē, e Hērutarema tiŋaꞌi i te perofeta, ꞌe tamaꞌi hai māꞌea i te nuꞌu uŋa e te ꞌAtua ē! ¡Ka hia rā nei mahana ōꞌoku i haŋa mo haka taka-taka i taꞌa ŋā poki pa he haka taka-taka iŋa o te ꞌuha i tāꞌana māꞌaŋa ꞌi raro i te karā, ꞌe ꞌina a koe he haŋa! 38ꞌE pe muꞌa ka oho ena tuꞌu hare e ko noho haka ꞌou e te taŋata. 39ꞌĪ a au he kī atu: e ko takeꞌa haka ꞌou e kōrua i a au ꞌātā ki te mahana mo kī e kōrua: “¡Ki haꞌahana-hana te taŋata uŋa mai e te ꞌAtua hai ꞌīŋoa ōꞌona!”».
24Te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ e haka marua tahi rō
1He eꞌa a Ietū mai roto i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. E oho nō ꞌā he haka hāhine tāꞌana nuꞌu hāpī he haꞌamata he aŋa mo uꞌi o Ietū i te nehe-nehe o rā kona. 2He kī e Ietū: «E uꞌi riva-riva te kona taꞌatoꞌa ena. ꞌĪ a au he kī atu: pe muꞌa ka oho ena e ko ai haka ꞌou e tahi māꞌea ꞌi ruŋa i te rua māꞌea. E haka marua tahi rō».
He ꞌati mo topa
(Marko 13.3-23; Ruka 21.7-24; 17.22-24)
3He iri ia a kuā Ietū ki ruŋa i te Maꞌuŋa o te ꞌŌrivo. I tuꞌu era he noho a Ietū, ꞌe he haka hāhine tāꞌana nuꞌu hāpī, he ꞌui koroꞌiti mo rāua ꞌā:
—E haŋa rō ꞌana a mātou mo kī mai ōꞌou a hē ka topa tū meꞌe era. ¿He aha te taipe ka topa ena mo ꞌite ko hāhine ꞌā tuꞌu hoki iŋa mai ꞌe te paꞌo iŋa o te ao?
4He pāhono e Ietū:
—E uꞌi kōrua ꞌo haka maꞌa-maꞌa rō atu. 5Nuꞌu rahi te nuꞌu ka tuꞌu atu ena he kī atu ko au a rāua. Pē nei ka kī atu ena: “He Kiritō au”, ꞌe nuꞌu rahi te nuꞌu ka haka maꞌa-maꞌa ena.
6»E ŋaroꞌa rō e kōrua i te parau ꞌāpī o te tamaꞌi o henua nei o henua era; ꞌe, ꞌina ko riꞌa-riꞌa. He topa mau ꞌā te meꞌe era, ꞌe, ka ai atu pē ira, kai hāhine ꞌā te hopeꞌa o te ao nei. 7Te nuꞌu o te henua e tahi e moto rō ki te nuꞌu o te rua henua, ꞌe he tamaꞌi te ꞌariki o te kona e tahi ki te ꞌariki o te rua kona. ꞌE meꞌe rahi kona he maruaki ꞌe he mākenu-kenu te henua. 8He haꞌamata iŋa iho rā o te ꞌati mo topa mai.
9»E vaꞌai rō i a kōrua ki te nuꞌu mo tōtōā; e tiŋaꞌi e haka mate rō, ꞌe e maꞌu rō te riri mo kōrua e te taŋata o te hau taꞌatoꞌa, he haka moe o kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. 10ꞌI rā ŋā mahana meꞌe rahi nuꞌu ka taꞌe haka moe haka ꞌou ena i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua; te taŋata e maꞌu rō i te riri mo te rua ꞌe e vaꞌai rō e te kope e tahi i te rua ki te rima o te taŋata taꞌe haŋa ki rā rua kope era. 11He ai meꞌe rahi nō atu te perofeta reo-reo, ꞌe nuꞌu rahi te nuꞌu ka haka manaꞌu ena he parautiꞌa te rāua meꞌe kī. 12ꞌI rā ŋā mahana, ꞌi te rahi o te meꞌe taꞌe tano aŋa, he kore te haŋa mo te rua o te rahi raꞌa mau o te taŋata. 13ꞌE te kope haka moe oho nō i tōꞌona manaꞌu ꞌātā ki te hopeꞌa, he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. 14Te roŋo riva-riva o te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ e haka ꞌite rō ꞌi te kona taꞌatoꞌa mo ꞌite tahi o te taŋata o te ao; ki oti ka tuꞌu iho mai ena te hopeꞌa o te ao.
15»Te perofeta era ko Taniera ko pāpaꞌi ꞌana o ruŋa o te kope ko ia te meꞌe ka hano-hano ꞌe ka ꞌenemī ena e te ꞌAtua. Ka takeꞌa ena e kōrua te māroa iŋa o rā kope ꞌi te kona moꞌa, te auraꞌa, ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua (te kope taiꞌo, ¡e aŋi-aŋi!), 16ꞌi rā hora te nuꞌu noho o Hūrea e tē-tere a te kona maꞌuŋa; 17ꞌe te kope ꞌi haho o tōꞌona hare e tere, ꞌina ko uru ko toꞌo e tahi meꞌe mai roto; 18ꞌe te kope ꞌi ꞌuta, ꞌina ko hoki ki te hare ni mo toꞌo i tōꞌona paratoa. 19¡ꞌI rā ŋā mahana ko te ꞌaroha ꞌi te hānautama ꞌe ꞌi te ŋā viꞌe e haka ꞌomo-ꞌomo nō ꞌā i te rāua ŋā poki! 20E ani kōrua ki te ꞌAtua mo taꞌe ai ꞌi te toŋa ꞌo ꞌi te ⌊mahana haka ora⌋ te mahana era mo tē-tere. 21Te ꞌati ka topa era ꞌi rā ŋā mahana he taparahi-taꞌata, he meꞌe kai topa ꞌā mai te hora aŋa e te ꞌAtua i te ao ki ꞌaŋarīnā, ꞌe ꞌina e ko ai haka ꞌou te meꞌe tuꞌu pē ira ki te hora hopeꞌa. 22ꞌE mo taꞌe haka poto e te ꞌAtua ꞌi rā ŋā mahana, ꞌina e tahi taŋata mo ora; ꞌe, he haka poto e ia ꞌi te haŋa ki te nuꞌu haꞌataꞌa māꞌana.
23»Mo kī atu e te kope e tahi ꞌi rā ŋā mahana: “ꞌĪ te ⌊Kiritō⌋ ꞌi aꞌa” ꞌo “ꞌAi te Kiritō ꞌai rā”, ꞌina kōrua ko haka roŋo. 24Nā e tuꞌu rō mai te kiritō ꞌe te perofeta taꞌe parautiꞌa; e aŋa rō i te mana mo haka maꞌa-maꞌa i te manaꞌu o te taŋata, ꞌātā i te manaꞌu o te nuꞌu haꞌataꞌa e te ꞌAtua māꞌana, ana ravaꞌa e rāua. 25E uꞌi e hāpaꞌo kōrua. Nā ko haka ꞌite atu ꞌana e au ꞌi raꞌe ki te topa iŋa mai o rā ŋā meꞌe. 26ꞌO ira, mo kī atu ki a kōrua: “Ka uꞌi, ꞌai rā ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata te Kiritō”, ꞌina kōrua ko oho; ꞌe mo kī atu: “Ka uꞌi mai, ꞌi nei e piko atu ena”, e uꞌi ꞌo haka roŋo rō. 27Pa he ꞌana-ꞌana o te ꞌuira e takeꞌa ena mai te pāꞌiŋa eꞌa o te raꞌā ki te pāꞌiŋa topa, pē ira ka takeꞌa ena e te nuꞌu te hoki iŋa mai o te ⌊Poki o te taŋata⌋. 28ꞌE pa he ꞌite iŋa e tātou ꞌi te kona ai o te meꞌe mate hai taka-taka ꞌi rā kona o te manu kai i te meꞌe mate, pē ira ka ꞌite ena, hai topa iŋa o te ŋā meꞌe taꞌatoꞌa nei, ko hāhine ꞌā te hoki iŋa mai o te Poki o te taŋata.
He hoki iŋa mai o te Poki o te taŋata
(Marko 13.24-37; Ruka 17.26-30,34-36; 21.25-33)
29»Ki oti te mahana o rā ŋā ꞌati, he pōhāhā te raꞌā, e ko māꞌeha haka ꞌou te māhina, he vī-viri te hetuꞌu, ꞌe he rurū tahi te meꞌe o te raŋi. 30ꞌI rā hora he takeꞌa ꞌi te raŋi te tāpaꞌo o te hoki iŋa mai o te Poki o te taŋata. Te nuꞌu taꞌatoꞌa o te ao he toꞌo te taŋi ꞌi te riꞌa-riꞌa, ꞌe he takeꞌa i te turu iŋa mai o te Poki o te taŋata ꞌi ruŋa i te raŋi e tahi, ꞌi ruŋa i a ia te pūai ꞌe te ꞌana-ꞌana o te ꞌAtua. 31Hai puhi pūai o te koneta ka uŋa era i tāꞌana merahi mo haka taka-taka i te nuꞌu haꞌataꞌa māꞌana mai te pāꞌiŋa era a ha-hā o te ao, mai te potu nei o te raŋi ki te potu era.
32He kī haka ꞌou e Ietū:
—E haka topa te kōrua manaꞌu ꞌi ruŋa i te tumu pika: ki ai tōꞌona maŋa ꞌāpī, ꞌe ki pipi tōꞌona raupā, he aŋi-aŋi e kōrua ko hāhine ꞌā a hora. 33Pē ira ꞌā, ka takeꞌa ena i te ŋā meꞌe taꞌatoꞌa nei, e ꞌite kōrua ko hāhine ꞌā te hoki iŋa mai o te Poki o te taŋata. 34ꞌĪ a au he kī atu: te taŋata o te hora nei e ko ŋaro hia ka topa tahi rō ena te ŋā meꞌe nei. 35E ŋaro rō te raŋi ꞌe te henua, ꞌe tāꞌaku vānaŋa nei e ko ŋaro; e tano tahi rō.
36»Te mahana ꞌe te hora o tōꞌona hoki iŋa mai ꞌina e tahi taŋata i ꞌite. Kai ꞌite e te merahi o te raŋi, ꞌe pē ira takoꞌa ꞌā e te Poki; he Matuꞌa mau nō te meꞌe i ꞌite.
37»Te noho iŋa o te taŋata ꞌi te ŋā mahana era ko hāhine ꞌā mo hoki mai o te Poki o te taŋata pa he noho iŋa ꞌā o te nuꞌu ꞌi te hora o Nōē. 38ꞌI te ŋā mahana era kai topa ꞌā te ꞌati o te ꞌua ꞌātā ki te mahana eke o Nōē ki ruŋa i te pahī, te taŋata e kai nō ꞌana, e unu nō ꞌā ꞌe e ⌊hāipo-ipo⌋ nō ꞌā. 39ꞌE ꞌina kai manaꞌu hia i topa rō ai te ꞌati o te ꞌua ꞌe he mā-mate tahi rō ꞌai. Pē ira takoꞌa ꞌā ka topa ena ꞌi te hora o te hoki iŋa haka ꞌou mai o te Poki o te taŋata. 40ꞌI rā hora, o te ŋāŋata hoko rua e aŋa ꞌana ꞌi ꞌuta, e tahi ka toꞌo ena, e tahi ka haka rē ena. 41ꞌE o te ŋā viꞌe hoko rua e oro ꞌā i te tariko, e tahi ka toꞌo ena, e tahi ka haka rē ena.
42»ꞌO ira, e veveri e ꞌara te mata. Kai ꞌite kōrua a hē ka tuꞌu mai te Pūꞌoko Haka Tere nei o kōrua. 43Ka haka roŋo mai kōrua i te meꞌe nei: ꞌāhani e ꞌite rō e te hoa hare i te hora mo tuꞌu o te toke-toke, e ko haꞌuru ꞌo oꞌo ꞌo toke ꞌi tōꞌona hare. 44ꞌO ira, e haka rito kōrua; te Poki o te taŋata e ko aŋi-aŋi hia e kōrua ka tuꞌu rō atu ena.
Te tāvini haꞌatura ꞌe te tāvini taꞌe haꞌatura
45»E ai kōrua pa he tāvini haꞌatura ꞌe haka roŋo, kope haka pūꞌoko e te taŋata haka aŋa i a ia mo tuhaꞌa i te kai ꞌi tōꞌona hora ki te tētahi tāvini o te hare. 46¡Ko te koa i te tāvini ka tuꞌu era te taŋata ꞌāꞌana te haka aŋa, e aŋa ꞌana i te meꞌe taꞌatoꞌa kī mo aŋa! 47ꞌĪ a au he kī atu: te taŋata era ꞌāꞌana te haka aŋa e haka rē rō ki rā tāvini i tōꞌona hauhaꞌa taꞌatoꞌa mo hāpaꞌo.
48»ꞌE mo ai he tāvini taparahi-taꞌata manaꞌu e ko hōrou e ko tuꞌu te taŋata haka aŋa i a ia, 49he haꞌamata he tōtōā i te tētahi tāvini ꞌe he piri ki te nuꞌu taꞌero he ka-kai ꞌe he unu ananake, 50ꞌi te hora ꞌe ꞌi te mahana e ko ꞌite hia e rā kope, ka tuꞌu era tū taŋata haka aŋa era i a ia, 51he haka ūtuꞌa pa he haka ūtuꞌa iŋa i te nuꞌu riva a te haho nō. He toꞌo ia te taŋi ꞌe te ꞌau-ꞌau raꞌa niho o rā tāvini.
25He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o te uka e hoꞌe ꞌahuru
1»Te meꞌe topa ꞌi te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋ pa he meꞌe topa i te ŋoŋoro hāipo-ipo e tahi. E hoꞌe ꞌahuru uka he toꞌo i te rāua hakariꞌi ꞌe he eꞌa he oho mo hokorua i te kope era mo hāipo-ipo ki te kona era ꞌi ira te ŋoŋoro. 2E rima o rā ŋā uka, uka ꞌite mo haka topa i te manaꞌu, ꞌe e rima taꞌe pē ira. 3Tū ŋā uka taꞌe ꞌite era mo haka topa i te manaꞌu he maꞌu i te rāua hakariꞌi ꞌe ꞌina kai maꞌu i te mōrī mo haꞌaꞌī. 4ꞌE te ŋā uka haka ꞌou era e rima i maꞌu rō i te rāua ipu mōrī koia ko te hakariꞌi.
5»ꞌI te taꞌe tuꞌu hōrou o te kope era mo hāipo-ipo, he pohe rā ŋā uka mo haꞌuru ꞌe he hāꞌuru. 6Pe te ꞌahuru mā piti o te pō, he ŋaroꞌa i te reꞌo pūai e ohu ꞌā: “¡Nā ka pū rō mai te kope era mo hāipo-ipo! ¡Ka eꞌa kōrua ka hokorua mai!”.
7»He eꞌa tū ŋā uka taꞌatoꞌa era he haka riva-riva i te rāua hakariꞌi. 8Tū ŋā uka era e rima taꞌe ꞌite era mo haka topa i te manaꞌu he kī ki tū ŋā uka haka ꞌou era: “Ka vaꞌai mai e tahi ꞌapa o te kōrua mōrī ena, ꞌī te mātou hakariꞌi he mate”.
9»He pāhono e rā ŋā uka: “ꞌIna, ꞌo taꞌe tano rō mo mātou ꞌe mo kōrua. Ka oho kōrua ka hoꞌo mai to kōrua o te mōrī”.
10»Ko oho ꞌana ia tū ŋā uka era hoꞌo i te rāua mōrī, ꞌī ko tuꞌu ꞌā te kope era mo hāipo-ipo, ꞌe tū ŋā uka ꞌite era mo haka topa i te manaꞌu he uru ꞌi muri i rā kope ki te hāipo-ipo ꞌe he puru te ꞌōpani. 11I oho era he tuꞌu tū ŋā uka oho era ki te rāua mōrī hoꞌo ꞌe he ohu: “¡Ē, ka mātaki mai!”.
12»He pāhono e tū kope era mo hāipo-ipo: “Te parautiꞌa, kai ꞌite a au ko ai a kōrua”.
13He kī ia e Ietū:
—E veveri e ꞌara te kōrua mata; ꞌina, paꞌi, kōrua kai ꞌite i te hora ꞌe i te mahana o tōꞌoku hoki iŋa mai.
He ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa o ruŋa i te moni
14»Te meꞌe topa ꞌi te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua pa he meꞌe topa ki te taŋata ko tano ꞌā tōꞌona hora mo oho ki te rua henua. He uŋa mo oho o tōꞌona tāvini ki a ia ꞌe he vaꞌai i tōꞌona moni ki rā ŋā tāvini mo haka aŋa. 15Ki te tāvini raꞌe i vaꞌai ai e pae taꞌutini tara ꞌaurī, ki te rua e rua taꞌutini ꞌe ki te toru e tahi taꞌutini, i haka tano ki te rāua haka kē mo aŋa. I oti era he eꞌa rā taŋata he oho.
16»Te kope era i a ia te pae taꞌutini he haka aŋa i rā moni ꞌe he ravaꞌa e pae taꞌutini haka ꞌou. 17Pē ira takoꞌa ꞌana tū kope era i a ia te rua taꞌutini, he ravaꞌa e rua taꞌutini haka ꞌou. 18ꞌE te kope era i a ia e tahi taꞌutini he keri i te pū ꞌe he naꞌa i rā moni.
19»Ko roa atu ꞌana he hoki tū taŋata haka aŋa era i rā ŋā tāvini ꞌe he uꞌi e hia moni i ravaꞌa o tū ŋā moni vaꞌai era e ia. 20ꞌI raꞌe i tuꞌu ai te kope ki a ia i vaꞌai ai e pae taꞌutini. He vaꞌai ki te taŋata era ōꞌona te moni i tū pae taꞌutini era koia ko kī: “E pae taꞌutini koe i vaꞌai mai ai. He haka aŋa e au, ꞌe ꞌī e pae taꞌutini haka ꞌou ꞌī aꞌa”.
21»He kī e tū taŋata era: “He tāvini haꞌatura ꞌe riva koe; ꞌo te haꞌatura ōꞌou ꞌi te meꞌe ꞌiti-ꞌiti nei, he vaꞌai atu e au ꞌata rahi te meꞌe mo hāpaꞌo e koe. Ka uru mai ki koa tāua”.
22»He tuꞌu ia te tāvini era ki a ia i vaꞌai ai e rua taꞌutini ꞌe he kī: “E rua taꞌutini koe i vaꞌai mai ai. He haka aŋa e au, ꞌe nā e rua taꞌutini haka ꞌou”.
23»He kī e tū taŋata era: “He tāvini haꞌatura ꞌe riva koe; ꞌo te haꞌatura ōꞌou ꞌi te meꞌe ꞌiti-ꞌiti nei, he vaꞌai atu e au ꞌata rahi te meꞌe mo hāpaꞌo e koe. Ka uru mai ki koa tāua”.
24»I tuꞌu era te kope era ki a ia i vaꞌai ai e tahi taꞌutini tara ꞌaurī, he kī ki tū taŋata era ōꞌona te moni: “Ē, ko ꞌite ꞌana a au: taŋata haŋa koe mo aŋa e tuꞌu tāvini i taꞌa meꞌe kī ꞌe mo ravaꞌa meꞌe rahi atu meꞌe haka ꞌou mai taꞌa meꞌe vaꞌai. Pē ira takoꞌa ꞌana koe ꞌi te hora haka ꞌoka i te kai. 25ꞌE, ꞌi te riꞌa-riꞌa ōꞌoku ꞌo ŋaro o rā moni era ōꞌou, he maꞌu e au he naꞌa ꞌi raro i te ꞌōꞌone. ꞌĪ a au he haka hoki atu”.
26»He pāhono e tū taŋata era: “He tāvini rake-rake ꞌe hupe-hupe koe. Mo ai ko ꞌite riva-riva ꞌana koe pē hē tōꞌoku huru, 27¿he aha tōꞌoku moni i taꞌe maꞌu ai ki roto i te hare hāpaꞌo moni mo ꞌata rahi hora era ōꞌoku ka tuꞌu haka ꞌou mai era?”.
28»He kī ia e rā taŋata ki te nuꞌu o ira: “Ka hiko mai kōrua i te hoꞌe taꞌutini tara ena ꞌe ꞌai ka vaꞌai rō ki te kope era i a ia e hoꞌe ꞌahuru taꞌutini. 29Te kope, paꞌi, ꞌata rahi i a ia te meꞌe, ꞌata rahi te meꞌe ka vaꞌai ena, ꞌe ꞌātā he topa; ꞌe te kope ꞌina e tahi ꞌāꞌana meꞌe, ꞌātā ki te meꞌe ꞌiti-ꞌiti manaꞌu e ia ꞌāꞌana ka hiko ena. 30ꞌE te tāvini hupe-hupe nei, ka tute ki haho ki roto i te pōhāhā, he kona ꞌi ira te taŋi ꞌe te ꞌau-ꞌau raꞌa niho”.
He haꞌataꞌa iŋa o te ꞌAtua i te taŋata o te ao
31»Ka hoki mai ena te ⌊Poki o te taŋata⌋ ko ꞌAriki ꞌā e haka vari tahi rō ꞌā e te merahi taꞌatoꞌa ōꞌona, e te ꞌana-ꞌana ꞌe e te pūai o te ꞌAtua, he noho ꞌi ruŋa i tōꞌona pepe ꞌariki. 32Te nuꞌu o te henua taꞌatoꞌa he taka-taka ꞌi muꞌa i a ia, ꞌe he haꞌataꞌa e ia e tahi e tahi pa he taŋata hāpaꞌo māmoe e haꞌataꞌa ꞌā i te vato-vato mai muri i te māmoe. 33He haka rē i te māmoe ꞌi tōꞌona pāꞌiŋa mataꞌu ꞌe i te vato-vato ꞌi te pāꞌiŋa maui. 34E kī rō e te ꞌAriki ki te nuꞌu o tōꞌona pāꞌiŋa mataꞌu: “Ka oho mai kōrua, e te nuꞌu haꞌamaitai e tōꞌoku Matuꞌa ē; ka koa kōrua ꞌi te ao vaꞌai atu e te ꞌAtua haka riva-riva e ia mo kōrua mai te hora haꞌamata aŋa e ia i te ao. 35I maruaki rō, paꞌi, a au he vaꞌai mai e kōrua hai kai; i pohe rō ki te vai, he vaꞌai mai e kōrua hai vai; i ai rō a au he taŋata o te rua henua ꞌina he kona mo noho, he toꞌo e kōrua ki roto i te kōrua hare. 36I noho rō a au ꞌina e tahi kahu mo uru, o kōrua i vaꞌai mai; i māui-ui rō, he oho atu kōrua he hāpaꞌo i a au; i puru rō ꞌi roto i te hare maꞌuꞌaurī, he oho takoꞌa atu kōrua he uꞌi i a au”.
37»ꞌI rā hora ka ꞌui era e tū nuꞌu tano era ki te mata o te ꞌAtua: “E te ꞌAriki, ¿ꞌi ꞌaŋahē a mātou i takeꞌa ai i a koe e maruaki rō ꞌana ꞌe he vaꞌai atu hai kai? ¿ꞌI ꞌaŋahē a mātou i takeꞌa ai i a koe ko pohe ꞌana ki te vai, ꞌe he vaꞌai atu? 38¿ꞌI ꞌaŋahē a mātou i takeꞌa ai i a koe he taŋata o te rua henua ꞌina he kona mo noho ꞌe he toꞌo ki te mātou hare? ¿ꞌI ꞌaŋahē a mātou i takeꞌa ai ꞌina uꞌu kahu mo uru ꞌe he vaꞌai atu? 39¿ꞌI ꞌaŋahē a mātou i takeꞌa ai ko māui-ui ꞌā ꞌo ko puru ꞌā a koe ꞌi roto i te hare maꞌuꞌaurī ꞌe he oho atu e mātou he uꞌi?”.
40»E pāhono rō e te ꞌAriki: “Te parautiꞌa, te meꞌe taꞌatoꞌa aŋa e kōrua mo te tētahi o tōꞌoku taina hopeꞌa o te taꞌe hōnui e aŋa ꞌā e kōrua mōꞌoku”.
41»Ki oti ka kī era e te ꞌAriki ki te nuꞌu o tōꞌona pāꞌiŋa maui: “Ka haka tapa kōrua mai muri i a au ꞌe ka oho, e te nuꞌu tohu e te ꞌAtua ē, ki roto i te ahi ꞌina he mate ki te hora hopeꞌa aŋa mo Rukifero koia ko tāꞌana tātane. 42I maruaki rō, paꞌi, a au, ꞌe ꞌina e kōrua kai vaꞌai mai hai kai; i pohe rō ki te vai, ꞌe kai vaꞌai mai e kōrua; 43i ai rō a au he taŋata o te rua henua ꞌina he kona mo noho, ꞌe kai toꞌo e kōrua i a au ki te kōrua hare; i takeꞌa rō e kōrua ꞌina ōꞌoku kahu uru, ꞌe kai vaꞌai mai e kōrua hai kahu; i māui-ui ꞌe i puru rō a au ꞌi roto i te hare maꞌuꞌaurī, ꞌe ꞌina kōrua kai oho atu uꞌi i a au”.
44»ꞌI rā hora ka ꞌui era e rā nuꞌu: “¿ꞌI ꞌaŋahē a mātou i takeꞌa ai i a koe e maruaki rō ꞌana, ꞌo e pohe rō ꞌā ki te vai, ꞌo he taŋata o te rua henua ꞌina he kona mo noho, ꞌo ꞌina he kahu ꞌo e māui-ui rō ꞌana, ꞌo e puru rō ꞌā ꞌi roto i te hare maꞌuꞌaurī ꞌe ꞌina kai hāꞌūꞌū atu e mātou?”.
45»E pāhono rō e te ꞌAriki: “Te parautiꞌa, te meꞌe taꞌe aŋa e kōrua mo te tētahi o tōꞌoku taina hopeꞌa o te taꞌe hōnui e taꞌe aŋa ꞌā e kōrua mōꞌoku”.
46He kī ia e Ietū:
—Te hopeꞌa mo te nuꞌu o te pāꞌiŋa maui he ūtuꞌa ꞌina he hopeꞌa raꞌa, ꞌe mo te nuꞌu o te pāꞌiŋa mataꞌu tano ki te mata o te ꞌAtua he ora ꞌina he hopeꞌa raꞌa.
26He haꞌaꞌau iŋa mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū
(Marko 14.1-2; Ruka 22.1-2; Iovani 11.45-53)
1I oti era a Ietū te vānaŋa i te ŋā meꞌe taꞌatoꞌa nei, he kī ki tāꞌana nuꞌu hāpī: 2«Ko ꞌite ꞌana a kōrua: e rua mahana toe mo te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋, ꞌe te ⌊Poki o te taŋata⌋ he vaꞌai ki te rima o te nuꞌu mo veo ꞌi ruŋa i te tātaurō».
3ꞌI rā hora mau ꞌā ꞌi te hare o Kaifā, he ⌊oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi⌋, he taka-taka tahi te oromatuꞌa ra-rahi ꞌe te nuꞌu pūꞌoko haka tere ⌊hūrio⌋ 4ꞌe he haꞌaꞌau mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū hai reo-reo mo tiŋaꞌi mo haka mate. 5ꞌE tētahi o rāua e kī era: «ꞌIna ko ꞌa-ꞌaru ꞌi te ŋā mahana ena o te ŋoŋoro, ꞌo tātake ꞌe ꞌo moto te taŋata».
He huri iŋa i a Ietū hai manoꞌi
6A Ietū ia ꞌi Vētānia, ꞌi te hare o Tīmona, e kī takoꞌa era ko Rēpera. 7He haka hāhine e tahi viꞌe e maꞌu rō ꞌana i te ipu aŋa hai māꞌea nehe-nehe ko ꞌī ꞌana e te manoꞌi hopeꞌa o te hauhaꞌa. E noho nō ꞌā a Ietū ꞌi ruŋa i te ꞌamuramaꞌa, he huri e rā viꞌe hai rā manoꞌi a ruŋa i te pūꞌoko.
8I takeꞌa era e te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū, he riri rō atu ꞌai ꞌe he haꞌamata he hēŋuꞌi-ŋuꞌi:
—¿Mo te aha i haka māuꞌa ai i te manoꞌi era? 9Māuꞌa ꞌō i taꞌe hoꞌo ai mo hāꞌūꞌū ki te nuꞌu veve. Te manoꞌi era, paꞌi, e hauhaꞌa rahi rō ꞌā.
10He ꞌite e Ietū ꞌe he kī:
—¿He aha kōrua e hēŋuꞌi-ŋuꞌi ena mo te viꞌe nei? ꞌĪ e aŋa mai ꞌā i te meꞌe riva-riva mōꞌoku. 11Te nuꞌu veve e ko ŋaro mai muri i a kōrua ki te hora hopeꞌa, ꞌe a au e ko noho e ko oho nō atu ꞌi muri i a kōrua. 12Te meꞌe aŋa mai nei e nei viꞌe hai huri mai i te manoꞌi ki ruŋa i tōꞌoku hakari e haka riva-riva ꞌana i a au mo tōꞌoku hora tanu. 13ꞌĪ a au he kī atu: ꞌi te kona taꞌatoꞌa o te ao haka ꞌite i te ⌊roŋo riva-riva o te ꞌAtua⌋, he vānaŋa takoꞌa o ruŋa i te meꞌe aŋa mai nei e ia; pē ira ka taꞌe rehu ena a ia.
He hoꞌo iŋa o Hura i a Ietū
14E tahi o te hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī ꞌa Ietū, ko Hura Ikariote, he oho he uꞌi i te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi 15ꞌe he kī: «¿E hia moni o kōrua mo vaꞌai mai mo vaꞌai atu ōꞌoku i a Ietū?».
He ꞌauhau e rā nuꞌu e toru ꞌahuru tara ꞌaurī. 16ꞌE mai rā hora i uꞌi ai e Hura i te hora tano mo vaꞌai i a Ietū.
He kai iŋa hopeꞌa
(Marko 14.12-25; Ruka 22.7-23; Iovani 13.21-30; 1 Kōrinto 11.23-26)
17ꞌI te mahana raꞌe o te ⌊ŋoŋoro kai i te haraoa ꞌina he revaura⌋, he haka hāhine tāꞌana nuꞌu hāpī ki a Ietū he ꞌui:
—¿ꞌI hē mātou ana aŋa i te tātou kai mo te Pakate?
18He pāhono e Ietū:
—Ka oho ki Hērutarema, ki te hare o te kope ko ꞌite ꞌā e kōrua ko ai, ꞌai ka kī rō: «Te kī o te Maꞌori: “Ko hāhine ꞌana tōꞌoku hora. ꞌĪ a au he oho atu ki tuꞌu hare ananake ko tāꞌaku nuꞌu hāpī mo aŋa i te ŋoŋoro o te Pakate”».
19He oho ia te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū, he aŋa i tū meꞌe kī era, he haka riva-riva i te kai mo te Pakate.
20I pō era, ꞌi ruŋa i te ꞌamuramaꞌa a Ietū ananake ko tāꞌana hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī. 21E ka-kai nō ꞌana he kī:
—ꞌĪ a au he kī atu: e tahi o roto o kōrua nā he vaꞌai i a au ki te nuꞌu.
22He māui-ui rō atu ꞌai te māhatu o tū nuꞌu era, ꞌe he haꞌamata he ꞌui e tahi e tahi:
—E Ietū, ¿ko au hō nā meꞌe?
23He pāhono e Ietū:
—He kope o roto o kōrua haka ruku i tāꞌana haraoa ꞌi roto i te mareti haka ruku takoꞌa ꞌāꞌaku. 24ꞌĪ a au he kī atu: te meꞌe taꞌatoꞌa hāꞌaki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ mo topa ki te Poki o te taŋata e ko taꞌe topa; ꞌe, ¡ko te ꞌaroha i te kope māꞌana e vaꞌai ki te nuꞌu! I hau ꞌi te riva mōꞌona ꞌāhani i taꞌe poreko.
25A Hura, he kope māꞌana e vaꞌai i a Ietū, he ꞌui:
—E te Maꞌori, ¿ko au hō nā kope?
—ꞌĀꞌau mau ꞌā i kī —i pāhono ai e Ietū.
26E ka-kai nō ꞌana ananake, he toꞌo e Ietū i te haraoa e tahi, he māuru-uru ki te ꞌAtua, he more-more, he tuhaꞌa ki tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he kī:
«Ka kai kōrua i te haraoa ena; he hakari ōꞌoku».
27I oti era he toꞌo i te hapaina vino, he māuru-uru ki te ꞌAtua, he vaꞌai ki tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he kī:
«Ka unu kōrua taꞌatoꞌa mai roto i te hapaina ena. 28He toto nā ōꞌoku ka tehe ena mo te riva-riva o te taŋata, mo haka kore o te rāua hara. Hai nā toto ka tāpaꞌo ena i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua ananake ko te taŋata⌋. 29ꞌĪ a au he kī atu: e ko unu haka ꞌou a au i te vino ꞌātā ki te mahana ka unu ena tātou i te vino ꞌāpī ꞌi te ao haka tere e tōꞌoku Matuꞌa».
He haka rehu iŋa i a Ietū
(Marko 14.26-31; Ruka 22.31-34; Iovani 13.36-38)
30He hīmene ia ananake mo haꞌahana-hana ki te ꞌAtua. I oti era he eꞌa a kuā Ietū he oho ki te Maꞌuŋa era o te ꞌŌrivo. 31ꞌI te ara he kī e Ietū:
—A kōrua taꞌatoꞌa he haka rehu i a au ꞌi te pō nei. Pē ira, paꞌi, e hāꞌaki ena ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa ꞌi te vānaŋa kī e te ꞌAtua pē nei ē:
“He tiŋaꞌi a au i te taŋata hāpaꞌo māmoe,
ꞌe he maraŋa tahi tāꞌana māmoe”.
32»ꞌE, ka ai atu pē ira, ki ora a au mai te mate, he piri a tātou ꞌi Karirea.
33He kī e Pētero:
—Mo haka rehu i a koe e te nuꞌu taꞌatoꞌa ena, māꞌaku koe e taꞌe haka rehu.
34He kī e Ietū:
—ꞌArīnā mau nei ꞌā ꞌi te pō, e ko ꞌoꞌoa hia te moa, ka kī ena koe ki te nuꞌu e toru kī iŋa kai ꞌite koe ko ai a au.
35He kī haka ꞌou e Pētero:
—¡Ka ai atu he mate a au ꞌi muri i a koe, e ko kī au ki te hora hopeꞌa kai ꞌite a au ko ai a koe!
ꞌE ꞌai te tētahi nuꞌu hāpī ꞌa Ietū e kī takoꞌa era pē ira.
He pure iŋa o Ietū ꞌi Hetesēmānī
(Marko 14.32-42; Ruka 22.39-46)
36He oho ia a Ietū ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī ki te kona te ꞌīŋoa ko Hetesēmānī ꞌi te Maꞌuŋa era o te ꞌŌrivo ꞌe he kī: «Ka noho nō kōrua ꞌi nei, ꞌī a au he oho he pure».
37He maꞌu ꞌi muri i a ia i a Pētero ꞌe i te ŋā poki e rua ꞌa Tevereo. He oꞌo ia te māui-ui ki roto i te māhatu o Ietū, he haka kiva-kiva, ꞌe he ŋaroꞌa ꞌina ōꞌona haŋu toe mo ꞌamo i te rahi o te ꞌati ka topa era ki a ia. 38He kī: «E rahi rō ꞌana te māui-ui ŋaroꞌa e au ꞌi roto i tōꞌoku māhatu ꞌi te ꞌati ka topa mai ena. Ka no-noho kōrua ꞌi nei; e uꞌi ꞌo hāꞌuru rō».
39He haka ꞌava-ꞌava a Ietū pe muꞌa, he tū-turi he noi ꞌātā ka puā rō te tira ki te ꞌōꞌone, he pure: «E Koro ōꞌoku ē, ana tano ki a koe, ka toꞌo te ꞌati nei mai ruŋa i a au. ꞌE, ka ai atu ꞌī ꞌāꞌaku meꞌe haŋa, ka haka tano hai meꞌe ꞌāꞌau i haŋa ꞌe taꞌe hai meꞌe ꞌāꞌaku».
40He hoki ia ki tū kona era ꞌi ira a kuā Pētero, he uꞌi ko hāꞌuru ꞌana. He meꞌe ki a Pētero: «¿Kai ravaꞌa hia ka tahi hora o te hokorua mai o kōrua i hāꞌuru rō ai? 41E ꞌa-ꞌara e pure ꞌo hara. Nā ꞌi roto i a kōrua te haŋa mo aŋa i te meꞌe riva-riva, te ꞌino nō he taꞌe pūai o kōrua».
42He hoki ia a Ietū he pure: «E Koro ōꞌoku ē, mo kore o te rāveꞌa mo taꞌe ꞌamo ōꞌoku ꞌi te ꞌati ka topa mai ena, ka aŋa taꞌa meꞌe nō era i haŋa».
43I hoki era ki muri i a kuā Pētero, ko hāꞌuru haka ꞌou ꞌā ananake ꞌi te rohi-rohi. 44He haka rē ia i rā nuꞌu, he hoki he pure te toru pure iŋa, ꞌe ko tū vānaŋa ꞌā i kī ai. 45He hoki ia ki te kona ꞌi ira tū nuꞌu era ꞌe he kī: «¿E hāꞌuru ꞌana a kōrua e haka ora ꞌā? Ko tano ꞌā te hora o te Poki o te taŋata mo vaꞌai ki te rima o te nuꞌu hara. 46Ka eꞌa ki ruŋa ki oho rō tātou. Nā ko hāhine mai ꞌā tū kope era mo vaꞌai i a au ki te rima o te nuꞌu ra-rahi».
He ꞌa-ꞌaru iŋa i a Ietū
(Marko 14.43-50; Ruka 22.47-53; Iovani 18.2-11)
47E vānaŋa nō ꞌā a Ietū ki tū nuꞌu era, i tuꞌu ai a Hura, he kope o roto o te hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī ꞌāꞌana. ꞌI muri i oho takoꞌa ai meꞌe rahi taŋata e maꞌu-maꞌu rō ꞌā i te hoe ꞌe i te miro, i uŋa e te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi ꞌe e te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio. 48Ko haꞌaꞌau era ꞌā e Hura ki rā nuꞌu pē nei ē: «Ka uꞌi atu ena kōrua i te kope ko hoŋi ꞌā e au, ko ia rā taŋata. Ka ꞌa-ꞌaru».
49He haka hāhine a Hura ki a Ietū he ꞌui:
—¿Pē hē koe, e te Maꞌori ē?
ꞌE he hoŋi a te ꞌāriŋa.
50He kī e Ietū:
—E hoa, ka haka mao taꞌa aŋa.
He haka hāhine te tētahi o tū nuꞌu era he ꞌa-ꞌaru i a Ietū. 51E tahi kope o roto o te nuꞌu ꞌa Ietū he kume i tāꞌana hoe, he paꞌo i te tariŋa o te tāvini o te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi. 52He kī e Ietū:
—Ka haka hoki taꞌa hoe ena ki tōꞌona kona. Te taŋata taꞌatoꞌa moto hai hoe hai hoe ka mate ena. 53¿Kai ꞌite ꞌō koe mo ani ōꞌoku ki tōꞌoku Matuꞌa, he uŋa mai e ia, ꞌi te hora mau nei ꞌā, ka taꞌutini ka taꞌutini te merahi? 54Mo aŋa ōꞌoku pē ira, ¿pē hē ia ana haka tano te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa kī pē ira ana topa?
55He ꞌui ia e Ietū ki tū nuꞌu taꞌatoꞌa era:
—¿He toke-toke ꞌō a au i oho mai ai kōrua e maꞌu-maꞌu rō ꞌana i te hoe ꞌe i te miro mo ꞌa-ꞌaru i a au? Paurō te mahana, paꞌi, a au e hāpī era ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua, ꞌe ꞌina kōrua kai ꞌa-ꞌaru i a au. 56Te meꞌe taꞌatoꞌa nei i topa ai mo tano ki te meꞌe kī e te perofeta ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa.
ꞌI tū hora mau era ꞌā, he hoa i a Ietū e tāꞌana nuꞌu hāpī taꞌatoꞌa ꞌe he tē-tere.
Ko Ietū ꞌi muꞌa o te nuꞌu hūrio ra-rahi
(Marko 14.53-65; Ruka 22.54-55,63-71; Iovani 18.12-14,19-24)
57He maꞌu i a Ietū e tū nuꞌu ꞌa-ꞌaru era i a ia, he oho ki te hare o Kaifā, he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi. E taka-taka rō ꞌā ꞌi ira te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ ꞌe te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio. 58A Pētero ia i haka ꞌava-ꞌava i oho ai ꞌi tuꞌa o rā nuꞌu ꞌātā ka tuꞌu rō ki tū hare era. He uru ki te kona o haho ꞌā, he noho ꞌi muri i te ꞌauario mo uꞌi pē hē rā meꞌe ka hopeꞌa era.
59Te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi ꞌe tū ŋāŋata taꞌatoꞌa haka ꞌou era o te ⌊nūnaꞌa i a rāua te kī iŋa hopeꞌa o te haka tere hūrio⌋ e uꞌi ꞌana i te ꞌōtohe mo haka ūtuꞌa i a Ietū hai mate hai reo-reo o te nuꞌu mataꞌite, 60ꞌe ꞌina e rāua he ravaꞌa, ka ai atu nuꞌu rahi te nuꞌu i tuꞌu i reo-reo o ruŋa i a Ietū.
I hopeꞌa i tuꞌu ai e rua kope haka ꞌou 61he kī: «Te taŋata nei i kī rō pē nei ē: “E ravaꞌa nō e au mo haka hiŋa ꞌe mo haka tuꞌu haka ꞌou e toru nō mahana i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua”».
62He māroa ia te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi he ꞌui ki a Ietū:
—¿ꞌIna ꞌō ꞌaꞌa pāhono? ¿He aha te meꞌe e kī mai nei o ruŋa ōꞌou?
63I mou nō a Ietū. He kī e rā oromatuꞌa:
—Mo ai koe he ⌊Kiritō⌋, he Poki o te ꞌAtua, ka kī mai koe hai ꞌīŋoa o te ꞌAtua ora.
64He pāhono e Ietū:
—Nā e koe ko kī ꞌā. ꞌE ꞌī a au he kī takoꞌa atu: e takeꞌa rō e kōrua i te Poki o te taŋata e noho rō ꞌā ꞌi te pāꞌiŋa mataꞌu o te ꞌAtua, i a ia te pūai taꞌatoꞌa, ꞌe i tōꞌona topa iŋa mai ꞌi ruŋa i te raŋi e tahi.
65I ŋaroꞌa era i te vānaŋa ꞌa Ietū e rā oromatuꞌa, he ihi i tōꞌona kahu mo haka takeꞌa i tōꞌona riri ꞌe he kī:
—¡Te vānaŋa o te taŋata nei he vānaŋa taꞌe tano mo te ꞌAtua! ¿Mo aha nō o tātou te mataꞌite haka ꞌou? Nā ko ŋaroꞌa ꞌana e kōrua i te kī iŋa mai i te vānaŋa taꞌe tano. 66¿Pē hē te kōrua kī?
He pāhono e rā nuꞌu:
—Ko hape ꞌana a ia, ka tiŋaꞌi ka haka mate.
67He ꞌanu-ꞌanu e te tētahi o rā nuꞌu a te ꞌāriŋa o Ietū ꞌe he puꞌa. He puru i te mata hai kahu e te tētahi atu ꞌe he haka eke hai rima ki te ꞌāriŋa 68koia ko kī: «Mo ai koe he Kiritō, ¡ka kī mai ꞌa ꞌai i puꞌa atu!».
He kī iŋa o Pētero kai ꞌite a ia ko ai a Ietū
(Marko 14.66-72; Ruka 22.56-62; Iovani 18.15-18,25-27)
69E noho nō ꞌana a Pētero ꞌi haho o te hare o tū oromatuꞌa hopeꞌa era o te ra-rahi, he haka hāhine e tahi viꞌe tāvini he kī:
—Ē, a koe o roto i te nuꞌu oho ꞌi muri i a Ietū era o Karirea.
70ꞌI muꞌa o te taꞌatoꞌa a Pētero i ꞌina ai ꞌe he kī:
—Kai ꞌite a au he aha taꞌa meꞌe e kī mai ena.
71I hini ꞌiti era he oho ki muri i te ꞌōpani. ꞌI ira i takeꞌa ai i a Pētero e te rua viꞌe tāvini he kī ki te tētahi nuꞌu:
—Te taŋata era o muri o kuā Ietū era o Nātāreta.
72I hōrea, i ꞌina haka ꞌou ai e Pētero:
—¡Kai ꞌite a au ko ai te taŋata ena!
73Ko hini atu ꞌā, he haka hāhine ki a Pētero te nuꞌu māroa o rā kona he kī:
—He parautiꞌa mau ꞌā a koe o roto o rā nuꞌu; hai huru o tuꞌu vānaŋa iŋa e aŋi-aŋi ena.
74He kī e Pētero:
—¡He hōrea atu au hai ꞌīŋoa o te ꞌAtua, kai ꞌite a au ko ai te taŋata ena, ꞌe ka hoa a au ki roto i te pōꞌauahi mo ai e reo-reo atu ꞌana a au!
ꞌI rā hora mau ꞌana he ꞌoꞌoa te moa. 75He topa te manaꞌu o Pētero ki tū meꞌe kī era e Ietū: «E ko ꞌoꞌoa hia te moa ka kī rō ena e koe e toru kī iŋa kai ꞌite koe ko ai a au». He eꞌa ia a Pētero he oho mai tū kona era, ꞌe he toꞌo rō atu ꞌai te taŋi.
27He vaꞌai iŋa i a Ietū ki a Pirato
(Marko 15.1; Ruka 23.1-2; Iovani 18.28-32)
1ꞌI te pō era ꞌā o te rua mahana, he haꞌaꞌau te ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ taꞌatoꞌa ꞌe te nuꞌu pūꞌoko haka tere ⌊hūrio⌋ mo haka tiŋaꞌi i a Ietū. 2He maꞌu ia i a Ietū e here-here rō ꞌana he vaꞌai ki a Pirato, he suerekao rōmano.
He mate iŋa o Hura
3A Hura, taŋata hoꞌo era i a Ietū, i ꞌite era ko haka ūtuꞌa ꞌana i a Ietū hai mate, he oꞌo te mamae ki roto i te māhatu. He oho he haka hoki i tū tara ꞌaurī era e toru ꞌahuru ki te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi ꞌe ki te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio, 4he kī:
—Ko hara ꞌana a au ꞌo te vaꞌai atu i te taŋata ꞌina e tahi ōꞌona hape mo tiŋaꞌi mo haka mate.
He pāhono e rā nuꞌu:
—Taꞌe he meꞌe o mātou. ¡Ōꞌou ꞌā tuꞌu ꞌati!
5He ava e Hura i rā ŋā tara ꞌaurī a roto i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. Ki oti he oho he tau reva-reva i a ia.
6He runu e rā ŋā oromatuꞌa i tū ŋā tara ꞌaurī era ꞌe he kī: «Te moni nei ko ꞌōꞌone ꞌana ꞌi te toto, he moni ꞌauhau mo haka tiŋaꞌi i te taŋata; e ko tano tātou mo ha-haꞌo ki roto i te ꞌavahata moni haꞌataꞌa mo te ꞌAtua».
7He haꞌaꞌau ia mo hoꞌo hai rā moni i te henua kī «He Henua o te Taŋata Aŋa i te Meꞌe hai ꞌŌꞌone», mo ai o te kona mo tanu o te nuꞌu o te rua henua. 8Pē ira rā kona i nape ai «He Henua Toto» ꞌe pē ira e kī ena ꞌātā ki te hora nei. 9Pē nei i tano ai te meꞌe kī e te perofeta era ko Heremia:
«He toꞌo i rā toru ꞌahuru tara ꞌaurī era,
he moni haꞌaꞌau e te itaraera mo ꞌauhau mo rā taŋata,
10ꞌe hai rā moni i hoꞌo ai i te henua o te taŋata aŋa i te meꞌe hai ꞌōꞌone,
pa he meꞌe kī mai era e te ꞌAtua».
A Ietū ꞌi muꞌa o Pirato
(Marko 15.2-5; Ruka 23.3-5; Iovani 18.33-38)
11He haka māroa i a Ietū ꞌi muꞌa o tū suerekao era ko Pirato, ꞌe ꞌāꞌana i ꞌui:
—¿He ꞌariki koe o te hūrio?
—ꞌĀꞌau i kī —i pāhono ai e Ietū.
12Te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi ꞌe te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio ꞌai e tuhi era i te meꞌe mo rāua he hape o Ietū, ꞌe ꞌina he pāhono e Ietū. 13ꞌO ira i ꞌui haka ꞌou ai e Pirato:
—¿ꞌIna ꞌō he ŋaroꞌa e koe te meꞌe taꞌatoꞌa e tuhi atu ena?
14ꞌIna e tahi vānaŋa i kī e Ietū ꞌe he māere rō atu ꞌai te suerekao.
Kai haŋa a Pirato mo haka ūtuꞌa i a Ietū hai mate
(Marko 15.6-20; Ruka 23.13-25; Iovani 18.38–19.16)
15ꞌI te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋, e ai rō ꞌā te meꞌe rava māhani aŋa e te suerekao, he haka eꞌa e tahi taŋata mai roto i te hare maꞌuꞌaurī, he kope haŋa nō era e te nuꞌu. 16ꞌI roto i te hare maꞌuꞌaurī te taŋata e tahi te ꞌīŋoa ko Ietū Varavā, he kope o ruŋa i a ia e vānaŋa rahi era te taŋata. 17I taka-taka era te nuꞌu, he ꞌui e Pirato: «¿Ko ai te meꞌe haŋa o kōrua mo haka eꞌa atu: ko Ietū Varavā, ꞌo ko Ietū kī he ⌊Kiritō⌋?».
18A Pirato, paꞌi, ko ꞌite ꞌā i vaꞌai ai i a Ietū ki a ia e tū nuꞌu ra-rahi era o te hūrio he mākota ꞌo te ai e haka roŋo rō ꞌā e te taŋata.
19E noho nō ꞌā a Pirato ꞌi te kona ture, i tuꞌu ai te roŋo o tāꞌana viꞌe pē nei ē: «ꞌIna koe ko aŋa e tahi meꞌe ki te taŋata taꞌe hara ena. I moe vārua rō, paꞌi, a au o ruŋa i a ia ꞌi te pōꞌā ꞌe he huru kē rō atu ꞌai a au».
20ꞌO haka eꞌa e Pirato i a Ietū, tū nuꞌu oromatuꞌa era ꞌe tū nuꞌu pūꞌoko haka tere era o te hūrio ko aŋa ꞌā mo peꞌe o te taŋata ki a rāua mo ani mo haka eꞌa i a Varavā ꞌe mo tiŋaꞌi mo haka mate i a Ietū.
21He ꞌui haka ꞌou e te suerekao:
—¿Ko ai o te ŋā kope nei haŋa e kōrua mo haka eꞌa atu?
He kī e te nuꞌu:
—¡Ko Varavā!
22He ꞌui ia e Pirato:
—¿He aha tāꞌaku meꞌe mo aŋa ki a Ietū kī he Kiritō?
He pāhono tahi:
—¡Ka veo ꞌi ruŋa i te tātaurō!
23He kī e Pirato:
—¿He aha tāꞌana meꞌe taꞌe tano i aŋa?
He kī haka ꞌou e tū nuꞌu era i ꞌata haka pūai te reꞌo:
—¡Ka veo ꞌi ruŋa i te tātaurō!
24I uꞌi era e Pirato ꞌina he rāveꞌa toe ꞌāꞌana mo haka huri i te rāua manaꞌu ꞌe pe te ꞌata pūai nō e pōŋeha era, he uŋa hai vai, he hopu i tōꞌona rima ꞌi muꞌa i te taꞌatoꞌa, ꞌe ꞌai ka kī:
—Taꞌe ōꞌoku te hape o te mate o te taŋata nei; he meꞌe o kōrua.
25He pāhono e te taŋata taꞌatoꞌa:
—¡Mo mātou ia ꞌe mo te mātou ŋā poki te hape o te mate o te taŋata ena!
26He uŋa ia e Pirato he haka eꞌa i a Varavā, ꞌe he haka tiŋaꞌi i a Ietū hai ꞌuaka. I oti era he vaꞌai ki te vaꞌehau i a Ietū mo maꞌu mo veo ꞌi ruŋa i te tātaurō.
27He maꞌu he raꞌe e te vaꞌehau i a Ietū ki te kona e tahi o roto i te hare o te suerekao. ꞌI ira i haka taka-taka ai i te vaꞌehau ꞌe he haka vari tahi i a Ietū. 28He patu ananake i te kahu o Ietū ꞌe he puꞌa hai kapa mea-mea. 29He huki a te pūꞌoko hai hei i aŋa hai maŋa-maŋa o te tiare pū-pū ꞌe he vaꞌai e tahi miro ki te rima mataꞌu. I oti era he tū-turi te vaꞌehau ꞌi muꞌa o Ietū ꞌe he haka meꞌe-meꞌe he kī: «¡¿Pē hē te ꞌAriki o te hūrio?!».
30He ꞌanu-ꞌanu takoꞌa e rā nuꞌu, ꞌe hai tū miro mau era ꞌā o te rima e haka eke era ki te pūꞌoko. 31I oti era te haka meꞌe-meꞌe pē ira, he patu ananake i tū kapa mea-mea era, he haka uru haka ꞌou i tōꞌona kahu ꞌe he maꞌu mo veo ꞌi ruŋa i te tātaurō.
He veo iŋa i a Ietū ꞌi ruŋa i te tātaurō
(Marko 15.21-32; Ruka 23.26-43; Iovani 19.17-27)
32I eꞌa era mai ira, he piri ki te taŋata e tahi o Tīrene te ꞌīŋoa ko Tīmona. He haka ꞌamo ki a ia i te tātaurō o Ietū.
33I tuꞌu era ki te kona te ꞌīŋoa ko Korokota (te auraꞌa o te ꞌīŋoa nei: «kona o te pakahera taŋata mate»), 34he haka unu hai vino ꞌānoꞌi hai meꞌe maŋeo ꞌo ŋaroꞌa rahi e ia i te mamae. I haka ꞌatu era e Ietū, ꞌina kai haŋa mo unu.
35I oti era te veo ꞌi ruŋa i te tātaurō, he pere e te vaꞌehau i te kahu o Ietū mo uꞌi ki a ai ki a ai ana topa. 36I oti era he no-noho ꞌi ira he ꞌauario. 37A ruŋa o tōꞌona pūꞌoko i huki ai e tahi miro pararaha e pāpaꞌi rō ꞌana he aha te tumu o tōꞌona ūtuꞌa. E hāꞌaki era: «Ko Ietū nei, he ꞌAriki o te hūrio».
38ꞌI te pāꞌiŋa mataꞌu ꞌe ꞌi te pāꞌiŋa maui o Ietū te tātaurō haka ꞌou ꞌi ruŋa i veo ai e rua toke-toke.
39Te nuꞌu vari a ira ꞌai e vā-vā era koia ko ue-ue i te rāua pūꞌoko 40e kī era: «¿Taꞌe ꞌō ko koe tū meꞌe kī era he haka hiŋa i te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ ꞌe e toru mahana he haka tuꞌu haka ꞌou e koe? ¡Mo ai, hoꞌi, ōꞌou he Poki o te ꞌAtua, ka haka eꞌa koe i a koe mai te ꞌati ena ꞌe ka topa mai mai ruŋa i te tātaurō!».
41Te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi, te ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ ꞌe te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio ꞌai e haka meꞌe-meꞌe takoꞌa era:42«Ko haka eꞌa ꞌana i te tētahi taŋata mai roto i te rāua ꞌati, ꞌe, ¿e ko ravaꞌa mo haka ora i a ia mau era ꞌā? ¿Taꞌe ꞌō he ꞌAriki o te itaraera? ¡Mo topa mai ōꞌona mai ruŋa i te tātaurō, he haka moe mātou i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia! 43Te kope ena e haka moe rō ꞌana i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua. ¡Ka haka ora ia e te ꞌAtua ꞌi te hora ena, ana ai e haŋa mau rō ꞌā ki a ia! ¿Taꞌe ꞌō ko kī mai ꞌana he Poki a ia o te ꞌAtua?».
44ꞌE, takoꞌa, i vā-vā rō i a Ietū e tū ŋā toke-toke veo era ꞌi tupuꞌaki ōꞌona.
He mate iŋa o Ietū
(Marko 15.33-41; Ruka 23.44-49; Iovani 19.28-30)
45I tano era te hora kai, he pōhāhā tahi te henua ꞌātā ki te hora toru o te ahi-ahi. 46ꞌI rā hora, i aꞌu a Ietū i te reꞌo i ohu ai: Elí, Elí, ¿lemá sabactani? (Te haꞌaauraꞌa o te vānaŋa nei: «E tōꞌoku ꞌAtua ē, e tōꞌoku ꞌAtua ē, ¿he aha koe i haka rē ai i a au hoko tahi nō?»).
47Tētahi o te nuꞌu o rā kona he ŋaroꞌa he kī: «Te kope nei e ohu ꞌā ki te perofeta era ko ꞌĒria».
48He tahuti ia e tahi o rā nuꞌu, he toꞌo i te meꞌe tuꞌu pa he vavai, he haka ruku ki roto i te vino maŋeo, he huki ki ruŋa i te miro ꞌe he maꞌu he haka puā ki te ŋutu o Ietū mo ꞌomo-ꞌomo. 49He kī e te tētahi: «Ka haka rē ki uꞌi tātou hoki e tuꞌu rō mai a ⌊ꞌĒria⌋ e toꞌo rō i a ia ꞌo mate».
50He ohu pūai haka ꞌou a Ietū, ꞌe he mate. 51ꞌI rā hora mau ꞌā te korotina o roto i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua he paihi mai ruŋa ki raro ꞌe he topa e rua pāꞌiŋa.27.51 Te korotina paihi topa era e rua pāꞌiŋa ꞌi te hora mate era o Ietū, kahu hio-hio, te peŋo-peŋo e haka pā e rua maŋa-maŋa tumu. Hai rā kahu e puru era i te kona hopeꞌa o te moꞌa o roto o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua o Hērutarema. He oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi mau nō te meꞌe uru ki roto e tahi mahana ꞌi te matahiti. Te topa o rā korotina e rua pāꞌiŋa te auraꞌa: hai mate iŋa era o Ietū i ha-hata ai te ara mo tuꞌu o te taŋata hai ia ki muri i te ꞌAtua, ꞌe, takoꞌa, taꞌe hai tūtia. He mākenu-kenu te henua, ꞌe he ŋāꞌaha-ꞌaha te māꞌea, 52te kona ha-haꞌo pāpaku he ha-hata, ꞌe meꞌe rahi nuꞌu ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i te ꞌAtua, ko mā-mate era ꞌana, i ora haka ꞌou 53ꞌe he eꞌa mai te kona ha-haꞌo i a rāua. I ora era a Ietū mai te mate, he oho rā nuꞌu ora haka ꞌou era ki Hērutarema, ꞌe nuꞌu rahi te nuꞌu i takeꞌa i a rāua ꞌi ira.
54I takeꞌa era e te kape o te vaꞌehau ananake ko te nuꞌu vaꞌehau ꞌāꞌana ꞌauario i a Ietū ꞌi ruŋa i te tātaurō i te mākenu-kenu iŋa o te henua ꞌe i te meꞌe taꞌatoꞌa topa, he toꞌo rō atu ꞌai te riꞌa-riꞌa ꞌe he kī: «¡He aŋi mau ꞌana ꞌō te taŋata nei he Poki o te ꞌAtua!».
55ꞌI rā kona, mai kōnui ꞌā, e uꞌi era meꞌe rahi nō atu ŋā viꞌe oho ananake ko kuā Ietū mai Karirea hāꞌūꞌū ki a ia. 56ꞌI roto o rā ŋā viꞌe a Māria Matarena, a Māria, matuꞌa o ⌊Tanatiako⌋ ararua ko ⌊Kōsē⌋, ꞌe te matuꞌa vahine o te ŋā poki ꞌa Tevereo.
He haka rē iŋa i te hakari o Ietū
(Marko 15.42-47; Ruka 23.50-56; Iovani 19.38-42)
57Ko hāhine ꞌā mo pō, te taŋata ꞌono e tahi te ꞌīŋoa ko Kōsē o te kona ko Ārimatea, he kope hāpī takoꞌa ꞌa Ietū, 58he oho he uꞌi i a Pirato ꞌe he ani mo vaꞌai i te hakari o Ietū. He kī e Pirato ki te vaꞌehau mo oho mo vaꞌai.
59He toꞌo ia e Kōsē i te hakari o Ietū, he viri hai tāvana rino maꞌitaki. 60I a ia e ai rō ꞌā e tahi kona ꞌāpī haka rē pāpaku, kona i haka ka-karo ꞌi te māꞌea pa he piha. He maꞌu ia e Kōsē i te hakari o Ietū he haka rē ꞌi roto. I puru era i rā kona hai māꞌea nui-nui taka-taka, he eꞌa he oho.
61ꞌI muꞌa o rā kona e no-noho rō ꞌā a Māria Matarena ararua ko te rua Māria.
He ꞌauario iŋa i te kona haka rē i te hakari o Ietū
62ꞌI te rua mahana, he ⌊mahana haka ora⌋, te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi ꞌe te ⌊fariseo⌋ he oho he uꞌi i a Pirato, 63he kī:
—E te suerekao, ko manaꞌu ꞌana a mātou ki te vānaŋa kī e tū reo-reo era ꞌi te hora e ora nō ꞌā pē nei ē: ꞌi te toru mahana he ora haka ꞌou a ia. 64ꞌO ira, ka uŋa koe ka haka ꞌauario i te kona haka rē era i te hakari o Ietū ꞌātā ka tano rō te toru mahana, ꞌo oho e tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌo toke ꞌe ki oti he kī ki te nuꞌu ko ora ꞌā mai te mate. Mo topa pē ira, ꞌata hau rō atu te ꞌati o te reo-reo hopeꞌa nei ki te reo-reo raꞌe era.
65He kī e Pirato:
—Nā te vaꞌehau nā. Ka oho ka aŋa hai rāveꞌa manaꞌu e kōrua ꞌo mātaki i rā kona.
66He oho ia ananake ki tū kona era, he tāpaꞌo i te māꞌea puru o rā kona mo ꞌite ana haka makenu, ꞌe he haka ꞌauario ki te vaꞌehau.
28He haka ꞌite i te ora iŋa o Ietū mai te mate
(Marko 16.1-8; Ruka 24.1-12; Iovani 20.1-10)
1I oti era tū ⌊mahana haka ora⌋ era, ꞌe i haꞌamata era te mahana raꞌe o te tāpati, he mahana tāpati, he oho a Māria Matarena ararua ko te rua Māria uꞌi i tū kona haka rē era i te hakari o Ietū.
2ꞌI rā hora he mākenu-kenu pūai te henua. He merahi e tahi o te ꞌAtua tū meꞌe era ko topa ꞌana mai te raŋi. He haka hāhine ki te kona haka rē i te hakari o Ietū, he kume i te māꞌea puru, ꞌe he eke he noho ꞌi ruŋa. 3Rā merahi meꞌe pura atu pa he ꞌuira, te kahu meꞌe rito-rito atu. 4I takeꞌa era e te vaꞌehau, he rurū rō atu ꞌai ꞌi te riꞌa-riꞌa ꞌe he re-rehu. 5He kī ia e te merahi ki tū ŋā viꞌe era:
«ꞌIna kōrua ko riꞌa-riꞌa. Ko ꞌite ꞌana a au e kimi ꞌana kōrua i a Ietū veo era ꞌi ruŋa i te tātaurō. 6ꞌIna a ia o nei, ko ora ꞌana mai te mate pa he meꞌe kī era e ia. Ka oho mai rā ka uꞌi. 7Ka hōrou kōrua, ka oho ka kī ki te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana: “Ko ora haka ꞌou ꞌana a Ietū, ꞌe ꞌai he oho ki Karirea; ꞌi ira ka piri ena ananake”. He meꞌe nei tāꞌaku meꞌe mo kī atu».
He haka takeꞌa iŋa o Ietū i a ia
8He oho tū ŋā viꞌe era mai rā kona e horo-horou rō ꞌā koia ko riꞌa-riꞌa ꞌe ko koa haka ꞌite i tū parau ꞌāpī era ki te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū. 9E oho nō ꞌā ararua i māroa rō ai a Ietū ꞌi muꞌa ꞌe he ꞌaroha. He haka hāhine tū ŋā viꞌe era, he haꞌamuri ꞌe he haꞌi a te vaꞌe. 10He kī e Ietū: «ꞌIna kōrua ko riꞌa-riꞌa. Ka oho ka kī ki tōꞌoku ŋā taina era: “Ka oho ki Karirea; ꞌi ira a mātou ana piri”».
He ꞌauhau iŋa i te vaꞌehau ꞌo kī i te parautiꞌa
11E oho nō ꞌana tū ŋā viꞌe era, tētahi o te vaꞌehau ꞌauario i te kona haka rē i te hakari o Ietū he oho ki Hērutarema he ꞌaꞌamu ki te nuꞌu ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ i te meꞌe taꞌatoꞌa i topa. 12He oho ia tū ŋā oromatuꞌa era he vānaŋa ki te nuꞌu pūꞌoko haka tere hūrio mo haꞌaꞌau he aha te rāua meꞌe mo aŋa. I oti era he ꞌauhau ki rā ŋā vaꞌehau hai moni riꞌa-riꞌa 13ꞌe he hatu:
«E ꞌaꞌamu: e hāꞌuru nō ꞌana a kōrua i tuꞌu atu ai te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū, he mātaki i te kona haka rē pāpaku, he toke i te hakari. 14ꞌE mo ŋaroꞌa tāꞌue e te suerekao o ruŋa i te ꞌaꞌamu nei, mo mātou e vānaŋa ki a ia ꞌo ꞌati kōrua».
15He toꞌo ia tū ŋā vaꞌehau era i te moni, ꞌe he eꞌa he oho he aŋa pē rā meꞌe kī era e rā nuꞌu. ꞌE pē ira e ꞌaꞌamu ena e te ⌊hūrio⌋ ꞌātā ki ꞌaŋarīnā.
He meꞌe mo aŋa e te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū
(Marko 16.14-18; Ruka 24.36-49; Iovani 20.19-23)
16Te hoꞌe ꞌahuru mā hoꞌe nuꞌu hāpī ꞌa Ietū he eꞌa he oho ki Karirea, ki ruŋa o te maꞌuŋa kī e ia. 17I takeꞌa era i a Ietū he haꞌamuri, ka ai atu tētahi o rāua e ꞌaka-ꞌaka rō ꞌā te manaꞌu.
18He haka hāhine a Ietū ki muri i rā nuꞌu ꞌe he kī:
«Ko vaꞌai tahi mai ꞌana te ꞌAtua i te parau mo haka tere i te meꞌe o te raŋi ꞌe o te ao nei. 19Ka oho kōrua ka haka ꞌite ki te nuꞌu o te kona taꞌatoꞌa o ruŋa i a au, ki riro ai a rāua he nuꞌu hāpī ꞌāꞌaku, ꞌe ꞌai ka ⌊papatito⌋ rō hai ꞌīŋoa o te Matuꞌa, o te Poki ꞌe o te ⌊Vārua Maitai⌋. 20E hāpī mo haꞌatura i te meꞌe taꞌatoꞌa hāpī atu e au ki a kōrua. ꞌE ꞌina ko rehu: ꞌi muri i a kōrua a au paurō te mahana ꞌātā ki te hopeꞌa iŋa o te ao».