Te roŋo o ruŋa i a Ietū Kiritō i pāpaꞌi e
Iovani
O te ŋā ꞌevaneria ena e hā o ruŋa i te Pīpīria, te ꞌevaneria haka aŋi-aŋi riva-riva mai: a Ietū Kiritō he ꞌAtua ꞌina ōꞌona haꞌamata ꞌe ꞌina ōꞌona hopeꞌa ko te ꞌevaneria nei ꞌa ⌊Iovani⌋. Te kope nei ko Iovani he ꞌāpōtoro ꞌa Ietū Kiritō ararua ko tōꞌona taina ko ⌊Tanatiako⌋.
ꞌI te haꞌamata iŋa o te puka nei ꞌa Iovani e haka ꞌite mai ena pē nei ē: ꞌi raꞌe ki te aŋa i te ao ꞌe i te meꞌe taꞌatoꞌa, ko ai era ꞌana te Vānaŋa (1.1), ꞌe he haka ꞌite takoꞌa mai: rā Vānaŋa i noho rō ꞌi roto i a tātou pa he taŋata (1.14). Hai vānaŋa taꞌe aŋarahi mo aŋi-aŋi i haka ꞌite mai ai e Iovani: rā Vānaŋa ko Ietū, Poki o te ꞌAtua ꞌe ꞌAriki o Itaraera (1.49).
Ki oti te haka aŋi-aŋi mai i te parautiꞌa nei, he ꞌaꞌamu mai e Iovani i te mana aŋa e Ietū mo haka aŋi-aŋi ki te nuꞌu ko ai mau a ia. Rā ŋā mana ko te ŋā mana nei: he haka riro iŋa i te vai he vino (2.1–11); he haka ora iŋa i te poki o te kape o te rōmano (4.46–54); he haka haꞌere iŋa i te kope hakari taꞌe makenu (5.1–18); he hāŋai iŋa i te nuꞌu e pae taꞌutini (6.1–14); he haꞌere iŋa a ruŋa i te vaikava (6.16–21); he haka ora iŋa i te mata o te taŋata matapō (9.1–12); ꞌe he haka ora iŋa i te taŋata mai te mate (11.1–44).
ꞌE, ki haka mao te ꞌaꞌamu mai o ruŋa i te mana aŋa e Ietū, he haka ꞌite mai e Iovani o ruŋa i te meꞌe i vānaŋa e Ietū ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī mo māhani riva-riva o rāua ki a ia, ꞌe mo aŋi-aŋi e rāua he aha te meꞌe mo topa pe muꞌa ka oho ena (12–17). E vānaŋa era e Ietū ki rā nuꞌu taꞌe toe pa he maꞌori hāpī o rāua, e vānaŋa era pa he repahoa (15.15). ꞌO ira e vānaŋa tī-tika tahi era i te meꞌe ki rā nuꞌu (16.25–30), ꞌe e no-noꞌi era ki te ꞌAtua Matuꞌa mo hāpaꞌo ꞌe mo haka riro i te nuꞌu nei e tahi nō manaꞌu pē rāua ko te ꞌAtua (17.1–26).
Rauhuru te meꞌe topa kē o te ꞌevaneria nei ꞌa Iovani ki te tētahi atu ꞌevaneria. E tahi o rā ŋā meꞌe he huru o te haka ꞌite iŋa o Ietū ko ai a ia. E kī era i a ia: he haraoa vaꞌai i te ora (6.35); he mōrī haka māꞌeha i te taŋata o te ao nei (8.12); he taŋata hāpaꞌo riva-riva i te māmoe (10.11); he kope vaꞌai i te ora ꞌe haka ora haka ꞌou i te nuꞌu mate (11.25); he ara, he parautiꞌa, ꞌe he ora (14.6); ꞌe he tumu vino parautiꞌa (15.1).
Te parautiꞌa taꞌatoꞌa nei ꞌe te tētahi haka ꞌou atu parautiꞌa o ruŋa i a Ietū ꞌi ruŋa i te ꞌevaneria nei. ꞌE te vānaŋa ꞌata nehe-nehe ko te vānaŋa kī mau era ꞌā e Ietū pē nei ē: «ꞌI te haŋa rahi o te ꞌAtua ki te taŋata taꞌatoꞌa o te ao, he vaꞌai i tāꞌana Poki mau nō era e tahi mo mate, ꞌe nuꞌu nō era mo ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa, e ko haka tapa e te ꞌAtua mai muri i a ia ꞌe e ko haka ūtuꞌa; he vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa» (3.16). I pāpaꞌi ai a Iovani o ruŋa i te haŋa o te ꞌAtua ki te taŋata taꞌatoꞌa o te ao ki aŋi-aŋi ai e te taꞌatoꞌa e haŋa rō ꞌā te ꞌAtua mo eꞌa o te taŋata mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa hai haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū, he ⌊Kiritō⌋, he Poki o te ꞌAtua (20.31).
1He haꞌamata
1ꞌI te hora era kai aŋa ꞌā te ao,
ko ai era ꞌana te Vānaŋa,
ꞌe rā Vānaŋa ararua ko te ꞌAtua
ꞌe a ia he ꞌAtua.
2Ko ai nō era ꞌana te Vānaŋa ꞌi rā hora ararua ko te ꞌAtua.
3ꞌE hai Vānaŋa te ꞌAtua i aŋa ai i te meꞌe taꞌatoꞌa;
ꞌina e tahi meꞌe i ai i taꞌe aŋa hai ia.
4Mai i a ia e ravaꞌa ena te ora parautiꞌa
ꞌe rā ora pa he mōrī haka māꞌeha i te manaꞌu o te taŋata.
5Te mōrī nei e māꞌeha rō ꞌana ꞌi roto i te pōꞌuri,
ꞌe e ko ravaꞌa e te pōꞌuri mo haka pōhāhā.
6I ai rō e tahi taŋata i uŋa mai e te ꞌAtua te ꞌīŋoa ko ⌊Iovani⌋. 7I oho mai ai pa he mataꞌite mo vānaŋa o ruŋa i rā mōrī mo haka moe o te taŋata taꞌatoꞌa i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i rā mōrī hai vānaŋa era ꞌāꞌana. 8Taꞌe ko Iovani te mōrī; a ia he kope uŋa nō mai mo haka ꞌite mai ko ai rā mōrī. 9ꞌE, te mōrī haka māꞌeha i te taŋata taꞌatoꞌa e ko roa he oho mai ki te ao.
10I noho rō te Vānaŋa ꞌi ruŋa i te henua,
ꞌe, ka ai atu hai ia te ꞌAtua i aŋa ai i te ao,
kai ꞌite e te taŋata ko ai a ia.
11Ki te ao aŋa era e ia i oho mai ai,
ꞌe kai tapa atu e te rahi raꞌa o tōꞌona taŋata.
12ꞌE te nuꞌu toꞌo ꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia,
ki a rāua i vaꞌai ai i te parau mo riro he ŋā poki o te ꞌAtua.
13A rāua he ŋā poki o te ꞌAtua
taꞌe ꞌō ꞌo te poreko mai roto i te viꞌe ararua ko te taŋata,
ꞌo te ai ko poreko haka ꞌou ꞌā mai te ꞌAtua.
14Tū Vānaŋa era i riro rō he taŋata
ꞌe i noho rō ꞌi muri i a tātou.
Ko takeꞌa ꞌana e tātou tōꞌona pūai,
pūai vaꞌai e te ꞌAtua Matuꞌa ki tāꞌana Poki era e tahi mau nō.
Te haŋa o te ꞌAtua mo tātou
ꞌe te parautiꞌa o ruŋa ōꞌona
i haka takeꞌa mai ai ꞌi ruŋa i a ia.
15I vānaŋa rō a Iovani o ruŋa i a ia ꞌe pē nei i kī ai: «Ko ia tāꞌaku meꞌe kī atu era: “ꞌI tuꞌa ōꞌoku ka oho mai ena e tahi taŋata ꞌata hōnui ki a au ꞌo te ai ꞌi raꞌe ki tōꞌoku poreko iŋa ko ai era ꞌana a ia”».
16ꞌE, ꞌi te riva rahi ōꞌona, he haꞌamaitai nō mai te aŋa i a tātou. 17Hai ⌊Mōtē⌋ te ꞌAtua i haka ꞌite mai ai i tāꞌana roŋo mo tātou, ꞌe hai Ietū Kiritō i haka ꞌite mai ai i tōꞌona haŋa mo tātou ꞌe i te parautiꞌa o ruŋa i a ia. 18ꞌIna e tahi taŋata i takeꞌa i te ꞌAtua; o tāꞌana Poki nō era e tahi, he ꞌAtua, noho ꞌi muri i a ia, i takeꞌa ꞌe i haka ꞌite mai o ruŋa.
He vānaŋa iŋa o Iovani Papatito o ruŋa i te Kiritō
(Māteo 3.11-12; Marko 1.7-8; Ruka 3.15-17)
19He vānaŋa nei ꞌa Iovani ꞌi te hora uŋa e te nuꞌu hōnui ⌊hūrio⌋ i te ⌊oromatuꞌa⌋ ꞌe i te ⌊rēvita⌋ mai Hērutarema mo ꞌite ko ai mau a Iovani. He ꞌui e rā nuꞌu:
—¿He Kiritō rō koe?
20He pāhono e Iovani:
—Taꞌe a au he ⌊Kiritō⌋.
21He ꞌui haka ꞌou:
—¿Ko ai ia a koe? ¿Ko te perofeta era ko ꞌĒria?
He kī e Iovani:
—Taꞌe a au ko ia.
He ꞌata ꞌui e tū nuꞌu era:
—¿Ko koe ia te perofeta era mo oho mai?
He pāhono:
—ꞌIna.
22He kī:
—¿Ko ai ia a koe? Ka hoki nei, paꞌi, mātou e ai te mātou meꞌe mo kī o ruŋa ōꞌou ki te nuꞌu uŋa mai. ¿E ai rō ꞌana taꞌa meꞌe mo kī mai o ruŋa i a koe?
23He pāhono e Iovani:
—A au he reꞌo e ohu ꞌana ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata: «Ka mātaki e tahi ara tī-tika mo te Kiritō», pa he kī iŋa era e te perofeta era ko ꞌItaia.
24Tētahi o tū nuꞌu uŋa era mo vānaŋa ki a Iovani he ⌊fariseo⌋. 25He ꞌui e rā nuꞌu:
—Mo ai ia taꞌe koe he Kiritō, taꞌe koe ko ꞌĒria, ꞌe taꞌe takoꞌa koe he perofeta, ¿he aha ia koe e ⌊papatito⌋ ena?
26He kī e Iovani:
—A au e papatito nei hai vai; ꞌe, nā ꞌi roto i a kōrua te kope e tahi kai ꞌite ꞌā e kōrua ko ai mau a ia. 27I tuꞌa i a au ka tuꞌu mai ena. ꞌE, ꞌi tōꞌona hōnui, e ko tano a au mo noi mo kume i te hau o tōꞌona kirivaꞌe.
28Te meꞌe taꞌatoꞌa nei i topa ai ꞌi te kona te ꞌīŋoa ko Vētānia, ꞌi te rua pāꞌiŋa o te rio era ko Horotana, he kona ꞌi ira a Iovani e papatito era.
A Ietū he Māmoe o te ꞌAtua
29ꞌI te rua mahana, he takeꞌa e Iovani i a Ietū ka pū e oho atu era. He kī ki te nuꞌu o ira:
«¡Ka uꞌi rā kōrua i te taŋata era ai! ¡A ia he Māmoe o te ꞌAtua, he tūtia mo haka kore i te hara o te taŋata!1.29 Te nuꞌu hūrio, ꞌi muꞌa ꞌā, e tūtia rō ꞌā i te māmoe ki te ꞌAtua mo haka kore i te rāua hara. ꞌE a Ietū i oho mai ai ki te ao nei mo riro ko ia te tūtia hopeꞌa. ꞌO ira e kī ena i a ia: Māmoe o te ꞌAtua.30O ruŋa i a ia tāꞌaku vānaŋa kī atu era pē nei ē: “E ko roa ka tuꞌu mai ena te taŋata ꞌata hōnui ki a au ꞌi te meꞌe era ꞌi raꞌe ki tōꞌoku poreko iŋa ko ai era ꞌana a ia”. 31ꞌI muꞌa ꞌā ꞌina a au kai ꞌite ko ai a ia. E papatito e oho nei a au hai vai mo haka ꞌite ki te itaraera ko ai a ia».
32He kī haka ꞌou e Iovani:
«Ko takeꞌa ꞌana e au te topa iŋa o te ⌊Vārua Maitai⌋ mai te raŋi pa he pāroma, ꞌe te noho iŋa ꞌi ruŋa i a ia. 33ꞌI rā hora kai ꞌite hia ꞌana a au ko ai rā kope. O te ꞌAtua uŋa mai era i a au mo papatito hai vai i kī mai: “Taŋata ena ka takeꞌa ena e koe ko topa ꞌana te Vārua Maitai ꞌe ko noho ꞌana ꞌi ruŋa i a ia, māꞌana e papatito hai Vārua Maitai”. 34Ko takeꞌa ꞌana e au i rā meꞌe, ꞌe ko au te mataꞌite: a ia he Poki o te ꞌAtua».
He nuꞌu hāpī raꞌe ꞌa Ietū
35ꞌI te rua mahana, ꞌi rā kona haka ꞌou ꞌā a Iovani ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī e rua. 36I takeꞌa era ka vari a Ietū, he kī e Iovani: «¡Ka uꞌi, he Māmoe rā o te ꞌAtua!».
37I ŋaroꞌa era i rā vānaŋa, he eꞌa he oho rā ŋā kope ꞌi tuꞌa. 38He hārui ia a Ietū, he takeꞌa e oho atu ꞌana ꞌi tuꞌa i a ia, ꞌe he ꞌui:
—¿He aha te kōrua meꞌe haŋa?
He kī e rā nuꞌu:
—E te Maꞌori, e haŋa rō ꞌā a māua mo ꞌite ꞌi kona hē koe e noho ena.
39He pāhono e Ietū:
—Ka oho mai ka uꞌi ꞌi kona hē.
He oho ia he uꞌi e rā ŋā kope i tōꞌona kona noho, ꞌe he noho ꞌi muri i a Ietū mai te hora maha o te ahi-ahi ꞌātā ki te pō.
40E tahi o rā ŋā kope ŋaroꞌa era i te vānaŋa ꞌa Iovani oho era ꞌi muri i a Ietū ko Antarea, taina o Tīmona Pētero. 41Te meꞌe raꞌe ꞌa Antarea i aŋa he kimi i tū taina era ōꞌona ko Tīmona. I piri era he kī: «Ko māhani ꞌana a māua i te ⌊Mētia⌋». (Mo huri i te vānaŋa nei Mētia ki te ⌊kirieko⌋: Kiritō).
42He maꞌu ia e Antarea i a Tīmona ki tū kona era ꞌi ira a Ietū. I takeꞌa era e Ietū, he kī: «A koe ko Tīmona, poki ꞌa Iovani. Tuꞌu ꞌīŋoa ꞌi te hora nei ko Tefa (te auraꞌa, ko Pētero)».
He toꞌo iŋa o Ietū i a Feripe ꞌe i a Natanaera
43ꞌI te rua mahana, he eꞌa he oho a Ietū ki Karirea. ꞌI ira i piri ai ki a Feripe ꞌe he kī: «Ka oho mai koe mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku».
44A Feripe o te kona e tahi o Karirea te ꞌīŋoa ko Vetetaira, he kona takoꞌa o Pētero ararua ko Antarea. 45He eꞌa he oho a Feripe ki a Natanaera ꞌe he kī:
—Ko ꞌite ꞌana a mātou, ꞌi te hora nei, ko ai te kope haka ꞌite mai era e Mōtē ꞌi ruŋa i te ŋā puka pāpaꞌi era e ia, ꞌe haka ꞌite takoꞌa mai era e te perofeta. Ko Ietū rā kope, he poki ꞌa ⌊Kōsē⌋ era o Nātāreta.
46He kī e Natanaera:
—¿E eꞌa mau rō mai e tahi meꞌe riva-riva mai Nātāreta?
He pāhono e Feripe:
—Ka oho mai, ka uꞌi e koe mau ꞌā hai mata.
47I uꞌi era e Ietū ka hāhine mai a Natanaera, he kī:
—ꞌĪ mau te kope he itaraera parautiꞌa, e ko kī e tahi reo-reo.
48He ꞌui e Natanaera:
—¿Pē hē koe i ꞌite ai i tōꞌoku huru?
He pāhono e Ietū:
—Kai piri atu ꞌana a Feripe i takeꞌa rō ai koe e au ꞌi raro i te tumu pika.
49He kī e Natanaera:
—E te Maꞌori, ¡ko koe te Poki o te ꞌAtua, ko koe te ꞌAriki o Itaraera!
50He kī e Ietū ki a Natanaera:
—¿He haka moe rō mai ꞌai ꞌō koe i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i a au ꞌo te kī nō atu ōꞌoku ko takeꞌa ꞌana koe e au ꞌi raro i te tumu pika? ꞌĪ a au he kī atu: nā e ŋaroꞌa rō ꞌe e takeꞌa rō e koe meꞌe rahi nō atu meꞌe ꞌata hau ꞌi te nui-nui ki te meꞌe ena.
51He kī ia ki te taꞌatoꞌa: «ꞌĪ a au he kī atu: e riro rō kōrua he mataꞌite o nei ŋā meꞌe, ꞌe te nui-nui e tuꞌu rō pa he meꞌe ena: e ha-hata rō ꞌā te raŋi, ꞌe e iri ꞌe e topa rō mai ꞌā te merahi o te ꞌAtua ꞌi ruŋa i a au i te ⌊Poki o te taŋata⌋».
2He ŋoŋoro hāipo-ipo ꞌi Kānā
1ꞌI te toru mahana he ai e tahi ŋoŋoro hāipo-ipo ꞌi Kānā, he kona e tahi o Karirea. ꞌI rā ŋoŋoro te matuꞌa vahine o Ietū. 2ꞌI ira takoꞌa a Ietū ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī. 3I oti era te vino, he kī e te matuꞌa vahine o Ietū:
—E haŋu, ꞌina he ꞌava toe.
4He pāhono e Ietū:
—E nua, ¿he aha koe e kī mai ena i te meꞌe ena? Kai tano ꞌana, paꞌi, tōꞌoku hora.
5He kī ia e te matuꞌa vahine o Ietū ki te tāvini o ira: «E aŋa kōrua i te meꞌe taꞌatoꞌa ka kī atu ena e ia».
6ꞌI rā kona e ono pāria nu-nui aŋa hai māꞌea, pāria haꞌaputu vai o te ⌊hūrio⌋ mo ⌊haka maꞌitaki⌋ o rāua mo haka tano ki te rāua haka tere iŋa tupuna. Te rahi o te vai mo ꞌī o rā ŋā pāria mai te vaꞌu ꞌahuru ki te hoꞌe hānere ritoro ka tahi. 7He kī e Ietū ki tū ŋā tāvini era: «Ka haꞌaꞌī te ŋā pāria ena hai vai».
He haꞌaꞌī e tū nuꞌu era ki te ꞌī. 8He kī haka ꞌou e Ietū: «Hora ena ka ꞌu-ꞌutu e tahi ꞌapa ꞌai ka maꞌu rō ki te taŋata ꞌāꞌana te ŋoŋoro i aŋa».
Pē ira i aŋa ai. 9He haka ꞌatu e tū taŋata era i rā vai ko riro ꞌā he vino, ꞌe ꞌina kai ꞌite mai hē rā ꞌava i eꞌa mai ai; he tāvini mau nō i ꞌite ꞌo te ai o rāua rā vai i ꞌu-ꞌutu.
He raŋi mo oho o te taŋata era ōꞌona te hāipo-ipo 10ꞌe he kī: «Taꞌatoꞌa taŋata ꞌi raꞌe e vaꞌai ena i te ꞌava riva-riva mo unu. Ki rahi te unu o te taŋata, e vaꞌai iho ena i te ꞌava taꞌe riva-riva rahi. ꞌE, a koe ko hāpaꞌo ꞌana i te ꞌava hopeꞌa o te riva-riva mo te hora nei».
11Te meꞌe aŋa nei e Ietū ꞌi Kānā o Karirea he mana raꞌe aŋa e ia. Pē ira i takeꞌa ai i tōꞌona nui-nui ꞌe he haka moe rō ꞌai tāꞌana nuꞌu hāpī i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia.
12I oti era te meꞌe nei he eꞌa he oho a Ietū ki Kaperenāū koia ko tōꞌona matuꞌa vahine, ko tōꞌona ŋā poki taina ꞌe ko tāꞌana nuꞌu hāpī. ꞌIna kai rahi te rāua mahana i noho ai ꞌi ira.
He tū-tute iŋa o Ietū i te nuꞌu
(Māteo 21.12-13; Marko 11.15-18; Ruka 19.45-46)
13ꞌI te meꞌe era ko hāhine ꞌana te ⌊ŋoŋoro o te hūrio he Pakate⌋, he eꞌa he oho a Ietū ki Hērutarema. 14He takeꞌa ꞌi roto i te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ i te nuꞌu hoꞌo puaꞌa, māmoe ꞌe manu, ꞌe i te nuꞌu taui moni e no-noho rō ꞌana.
15I takeꞌa era e Ietū, he toꞌo mai i te taura, he haka pā mo ꞌuaka, ꞌai ka tū-tute tahi i tū nuꞌu era mai roto koia ko te rāua puaꞌa ꞌe ko te rāua māmoe. He haka marere tahi e Ietū i te tara ꞌaurī o te nuꞌu taui moni koia ko huri-huri i te ꞌamuramaꞌa. 16ꞌE ki te nuꞌu hoꞌo manu i kī ai: «¡Ka toꞌo te meꞌe ena mai nei! ¡ꞌIna ko haꞌariro te kona haꞌamuri ki tōꞌoku Matuꞌa he kona hoꞌo meꞌe o kōrua!».
17He topa ia te manaꞌu o te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana o ruŋa i te vānaŋa kī ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē: «Tōꞌoku haŋa mo te kona haꞌamuri atu pa he ahi hū ꞌi roto i tōꞌoku māhatu».
18He kī e te nuꞌu hūrio ra-rahi:
—Ka aŋa mai koe e tahi mana, ki ꞌite ai mātou i a koe ꞌō te parau mo aŋa i te ŋā meꞌe ena.
19He pāhono e Ietū:
—Ka haka marere rā te kona nei, ꞌe e toru nō mahana ko haka tuꞌu haka ꞌou ꞌā e au.
20He kī e te hūrio:
—E maha ꞌahuru mā ono matahiti i aŋa ai te kona nei, ꞌe, ¿i a koe e toru nō mahana ko tuꞌu haka ꞌou ꞌā?
21ꞌIna he aŋi-aŋi e rā nuꞌu pē nei ē: te kona kī era e Ietū ko tōꞌona hakari mau era ꞌā. 22ꞌI te hora ia ko ora ꞌana a Ietū mai te mate, i topa iho ai te manaꞌu o tāꞌana nuꞌu hāpī ki tū vānaŋa era ꞌāꞌana ꞌe he ꞌite rā nuꞌu: te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa ꞌe te meꞌe kī era e Ietū o ruŋa o tōꞌona ora iŋa mai te mate he parautiꞌa mau ꞌā.
A Ietū e ꞌite rō ꞌana i te huru o te taŋata
23ꞌI te hora o Ietū ꞌi Hērutarema mo te ŋoŋoro o te Pakate, nuꞌu rahi te nuꞌu i ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a ia ꞌo te takeꞌa i te mana e aŋa era. 24ꞌE, a Ietū ꞌina he vaꞌai i a ia ki te manaꞌu o rā nuꞌu ꞌo te ai ko ꞌite ꞌā pē hē te huru o te taŋata taꞌatoꞌa. 25Mo Ietū e topa nō ꞌā te meꞌe ena he kī ōꞌou o ruŋa i te huru o te taŋata. Ko ꞌite riva-riva ꞌana, paꞌi, pē hē te rāua māhatu.
3Ko Ietū ꞌe ko Nikoremo
1E tahi ⌊fariseo⌋ te ꞌīŋoa ko Nikoremo, taŋata hōnui e tahi o te ⌊hūrio⌋, 2he oho ꞌi te pō e tahi uꞌi i a Ietū ꞌe he kī:
—E te Maꞌori, ko ꞌite ꞌana a mātou o te ꞌAtua a koe i uŋa mai mo hāpī i te taŋata; ꞌina, paꞌi, e tahi kope aŋa i te mana aŋa e koe mo kore o te ꞌAtua o muri.
3He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu: te taŋata mo taꞌe poreko haka ꞌou, ꞌina e ko oꞌo ki roto i te ⌊haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua⌋.
4He ꞌui e Nikoremo:
—¿Pē hē ia te taŋata paꞌari ana poreko haka ꞌou? ¿E tano mau rō mo uru haka ꞌou ki roto i te manava o tōꞌona matuꞌa vahine ꞌe ꞌai ka poreko haka ꞌou mai?
5He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu: te taŋata mo taꞌe poreko mai roto i te vai ꞌe mai te ⌊Vārua Maitai⌋, e ko oꞌo ki roto i te haka tere iŋa ꞌāpī o te ꞌAtua. 6Te meꞌe poreko mai roto i te taŋata he taŋata mau ꞌā, ꞌe te meꞌe poreko hai pūai o te Vārua Maitai he poki o te ꞌAtua. 7ꞌIna koe ko māere ana kī atu au: e poreko haka ꞌou te taŋata taꞌatoꞌa. 8Te tokerau e puhi ena a te kona taꞌatoꞌa nō; ka ŋaroꞌa atu e koe, e ko ꞌite koe mai hē ꞌe kī hē ka oho era. Pē ira te aŋa iŋa o te Vārua Maitai ꞌi ruŋa i te taŋata poreko haka ꞌou hai pūai ōꞌona.
9He ꞌui haka ꞌou e Nikoremo:
—¿Pē hē ia te meꞌe ena?
10He pāhono e Ietū:
—¿He maꞌori koe o te itaraera ꞌe kai ꞌite koe i te ŋā meꞌe ena? 11ꞌĪ a au he kī atu: e vānaŋa atu ena o ruŋa i te meꞌe ko ꞌite ꞌā ꞌe ko takeꞌa ꞌā e au; ꞌe, a kōrua ꞌina he haka roŋo mai. 12Mo taꞌe haka roŋo mai o kōrua ki tāꞌaku meꞌe e kī atu ena o te ao nei, ¿pē hē ia kōrua ana haka roŋo mai mo vānaŋa atu ōꞌoku o ruŋa i te meꞌe o te raŋi?
13»ꞌIna ꞌā he kope raꞌe i iri ki te raŋi, he kope topa nō mai era mai ruŋa, he ⌊Poki o te taŋata⌋. 14Pa he haka tuꞌu iŋa e ⌊Mōtē⌋ i te pou ꞌi ruŋa te kōreha ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata, pē ira takoꞌa ꞌana ka haka tuꞌu ena i te tātaurō ꞌi ruŋa te Poki o te taŋata, 15ki ravaꞌa ai e te nuꞌu taꞌatoꞌa ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a ia te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.
16»ꞌI te haŋa rahi o te ꞌAtua ki te taŋata taꞌatoꞌa o te ao, he vaꞌai i tāꞌana Poki mau nō era e tahi mo mate, ꞌe nuꞌu nō era mo haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa, e ko haka tapa e te ꞌAtua mai muri i a ia ꞌe e ko haka ūtuꞌa; he vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. 17Te ꞌAtua ꞌina kai uŋa i tāꞌana Poki ki te ao mo haka ūtuꞌa i te taŋata; i uŋa ai mo haka eꞌa i a rāua mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.
18»Te taŋata haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i te Poki o te ꞌAtua e ko haka ūtuꞌa; ꞌe te taŋata taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia ko ai era ꞌana te ūtuꞌa mōꞌona ꞌo te taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te Poki mau nō era e tahi o te ꞌAtua. 19Te ꞌAtua ka haka ūtuꞌa ena i te taŋata ꞌo te meꞌe nei: i oho mai era te mōrī ki te ao, ꞌina kai haŋa e te taŋata. Te meꞌe i haŋa he pōhāhā, taꞌe he māꞌeha, ꞌo te ai te rāua meꞌe aŋa he meꞌe taꞌe tano. 20Te nuꞌu taꞌatoꞌa aŋa i te meꞌe taꞌe tano, meꞌe taꞌe haŋa o rāua he mōrī, ꞌe ꞌina he haka hāhine a muri ꞌo maꞌurima te rāua meꞌe aŋa. 21ꞌE te nuꞌu noho ꞌi roto i te parautiꞌa aŋa i te meꞌe tī-tika e haka hāhine rō ꞌana ki te mōrī mo takeꞌa pē nei ē: te rāua meꞌe taꞌatoꞌa aŋa hai pūai o te ꞌAtua.
E vānaŋa haka ꞌou ꞌā a Iovani Papatito o ruŋa i a Ietū
22Ko oti atu ꞌana te meꞌe nei, he oho a Ietū ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī ki Hūrea. He noho ꞌi ira meꞌe rahi mahana he ⌊papatito⌋ i te taŋata. 23A Iovani e papatito takoꞌa ꞌā ꞌi ꞌĒnono, he kona e rahi rō ꞌā te vai hāhine ki Tārima. Te taŋata e oho rō ꞌana ꞌe he papatito ꞌi ira. 24ꞌI rā hora kai puru ꞌā a Iovani.
25Tētahi o te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana he haꞌamata he tātake ki te hūrio e tahi o ruŋa i te ⌊haka maꞌitaki⌋ iŋa o rāua. 26He oho ia rā nuꞌu he kī ki a Iovani:
—E te Maꞌori, tū kope era ꞌi muri i a koe ꞌi te rua pāꞌiŋa o te rio era ko Horotana, haka ꞌite mai era e koe o ruŋa i a ia, ꞌai e papatito ꞌana, ꞌe e rahi rō ꞌā te nuꞌu oho ki a ia.
27He kī e Iovani:
—Mo ai rō o te pūai o te taŋata e tahi, o te ꞌAtua i vaꞌai. 28Ko ŋaroꞌa ꞌana e kōrua i tōꞌoku kī iŋa taꞌe a au he ⌊Kiritō⌋, he taŋata nō au e tahi uŋa mai ꞌi muꞌa i a ia.
29»ꞌI te ŋoŋoro hāipo-ipo, paꞌi, te taŋata i a ia te viꞌe mo hāipo-ipo ko ia te meꞌe ka hāipo-ipo era. ꞌE te repahoa o muri, ka ŋaroꞌa era i te reꞌo o rā kope e hāipo-ipo ꞌana, he toꞌo te koa. Pē ira takoꞌa tōꞌoku koa mo rahi o te taŋata oho ki a ia. 30He pūai he oho a ia ꞌe he ŋaro he oho a au.
31»Te kope turu mai mai te raŋi ꞌata hau rō atu ki te taŋata taꞌatoꞌa. Te taŋata o te ao nei o te ao mau nei ꞌā, ꞌe te meꞌe vānaŋa he meꞌe o te ao nō nei. ꞌE te kope turu mai mai te raŋi ꞌata hau rō atu ki te taꞌatoꞌa 32ꞌe e haka ꞌite mai ꞌana o ruŋa o tāꞌana meꞌe i ŋaroꞌa ꞌe i takeꞌa, ꞌe taŋata taꞌe rahi te taŋata i haka roŋo ki tāꞌana vānaŋa. 33Te taŋata haka roŋo ki a ia he ꞌite: he aŋi mau ꞌana te vānaŋa o te ꞌAtua. 34Te kope uŋa mai e te ꞌAtua e haka ꞌite ꞌana i te vānaŋa o te ꞌAtua; i a ia, paꞌi, te pūai o te Vārua Maitai i vaꞌai ai e te ꞌAtua.
35»E haŋa rahi rō ꞌana te Matuꞌa ki tāꞌana Poki, ꞌe ko vaꞌai ꞌana ki a ia i te parau o te meꞌe taꞌatoꞌa. 36Te kope haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te Poki o te ꞌAtua he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. ꞌE te kope taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia e ko ravaꞌa i rā ora; te meꞌe mo ravaꞌa he ūtuꞌa ꞌina he hopeꞌa raꞌa.
4Ko Ietū ꞌe he viꞌe o ⌊Tāmāria⌋
1I ꞌite era ia a Ietū ko ꞌite ꞌana te ⌊fariseo⌋ ꞌata rahi tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe ꞌata rahi te nuꞌu papatito e ia ki a ⌊Iovani⌋ 2(ka ai atu o tāꞌana nuꞌu hāpī mau era ꞌā te papatito, taꞌe ꞌa Ietū), 3he eꞌa he oho mai Hūrea ki Karirea.
4ꞌI tōꞌona oho iŋa i vari ai a Tāmāria. 5He tuꞌu ia ki te kona e tahi o Tāmāria te ꞌīŋoa ko Tīkara hāhine ki te henua vaꞌai e ⌊Hākovo⌋, ꞌi muꞌa ꞌā, ki tāꞌana poki ko ⌊Kōsē⌋. 6ꞌI rā kona te pū vai e tahi e kī era He Pū Vai ꞌa Hākovo.
A Ietū, ꞌi te rohi-rohi ꞌi te roa o te ara, he noho ꞌi muri i tū pū vai era. Ko hāhine ꞌā rā hora ki te hora kai, 7-8ꞌe te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana ko oho ko uꞌi ꞌā hai kona mo hoꞌo mai hai meꞌe mo kai.
He tuꞌu ia ki rā kona pū vai era te viꞌe tāmāria e tahi, ꞌe he kī e Ietū:
—Ka vaꞌai mai koe hai vai.
9ꞌI te meꞌe era ꞌina he ⌊hūrio⌋ he vānaŋa ki te nuꞌu o Tāmāria, he pāhono e rā viꞌe:
—¿Pē hē ia koe te hūrio e no-noꞌi mai ena ki a au ki te viꞌe tāmāria mo vaꞌai atu hai vai?
10He pāhono e Ietū:
—ꞌĀhani ꞌō e ꞌite rō ꞌā koe he aha te meꞌe haŋa o te ꞌAtua mo vaꞌai atu, ꞌe ꞌāhani takoꞌa e ꞌite rō ꞌā koe ko ai te meꞌe nei e no-noꞌi atu ena ki te vai, ko no-noꞌi ꞌana ia e koe ki a ia hai vai, ꞌe he vaꞌai atu i te vai vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.
11He kī e rā viꞌe:
—Raro nui rahi te pū nei ꞌe ꞌina e tahi aꞌa meꞌe mo ꞌu-ꞌutu mai. ¿Mai hē ia koe ka vaꞌai mai ena i te vai ora ena? 12Te mātou tupuna ko Hākovo ko haka rē mai ꞌana ki a mātou i te pū vai nei. ꞌI nei e unu era i te vai, pē ira takoꞌa ꞌana tāꞌana ŋā poki ꞌe tāꞌana ꞌanimare. ¿ꞌAta hau ꞌō koe ki a ia?
13He pāhono e Ietū:
—Te nuꞌu taꞌatoꞌa unu i te vai nei he pohe haka ꞌou ki te vai; 14ꞌe, te kope unu i te vai vaꞌai e au, e ko pohe haka ꞌou. Te vai vaꞌai e au ꞌi roto i a ia pa he kona tehe vai ꞌina he oti ꞌe mai ira he ravaꞌa e ia i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.
15He kī e rā viꞌe:
—Ē, ka vaꞌai mai tāꞌaku o te vai ena ꞌo pohe haka ꞌou a au ki te vai ꞌe ꞌo hoki haka ꞌou mai au ki nei.
16He kī e Ietū:
—Ka oho ka uŋa mai taꞌu kenu.
17He pāhono e rā viꞌe:
—ꞌIna ꞌāꞌaku kenu.
He kī e Ietū:
—He aŋi ꞌā tāꞌau, ꞌina mau ꞌā aꞌu kenu. 18E rima, paꞌi, aꞌu kenu ⌊hāipo-ipo⌋ i ai, ꞌe te kope ena ꞌi muri i a koe taꞌe he kenu ꞌāꞌau. He parautiꞌa mau ꞌā tāꞌau.
19I ŋaroꞌa era e rā viꞌe i tū meꞌe era, he pāhono:
—Ki tōꞌoku uꞌi he perofeta koe. 20Te mātou tupuna ꞌi ruŋa o te maꞌuŋa nei i haꞌamuri ai ki te ꞌAtua, ꞌe a kōrua te hūrio e kī ena: ꞌi Hērutarema te kona tano mo haꞌamuri ki te ꞌAtua.
21He pāhono e Ietū:
—Ka haka roŋo mai. Nā ko hāhine ꞌā te mahana e ko tātake haka ꞌou ꞌi hē te kona tano mo haꞌamuri ki te ꞌAtua, hoki ꞌi nei ꞌo ꞌi Hērutarema. 22A kōrua, te nuꞌu o Tāmāria, ꞌina he ꞌite ki a ai e haꞌamuri ena. ꞌE, a mātou e ꞌite rō ꞌana ki a ai; mai i a mātou, paꞌi, mai te hūrio, ka ai ena te rāveꞌa mo te taŋata mo eꞌa mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. 23E tuꞌu rō te hora, ko te hora mau nei ꞌā, te nuꞌu haꞌamuri parautiꞌa ki te ꞌAtua e haꞌamuri rō hai māhatu ꞌe hai hāꞌūꞌū o te ⌊Vārua Maitai⌋. Pē ira te haꞌamuri haŋa mau o te ꞌAtua Matuꞌa. 24Te ꞌAtua he Vārua mau nō, ꞌina ōꞌona hakari; te nuꞌu haꞌamuri ki a ia e haꞌamuri hai pūai o te Vārua Maitai ꞌe tano ki te parautiꞌa o ruŋa i a ia.
25He kī e rā viꞌe:
—Ko ꞌite ꞌana a au nā e tuꞌu rō mai te ⌊Mētia⌋ (te auraꞌa, te ⌊Kiritō⌋); ki tuꞌu mai, māꞌana e haka aŋi-aŋi tahi mai.
26He kī e Ietū:
—Ko au rā kope, ko te kope nei e vānaŋa atu ena.
27E vānaŋa nō ꞌana ararua i tuꞌu rō atu ai te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana. He māere ꞌo te ai e vānaŋa ꞌana a Ietū ararua ko te viꞌe e tahi. ꞌE, ꞌina e tahi i haŋa mo ꞌui he aha tāꞌana meꞌe haŋa, ꞌe he aha e vānaŋa era ki rā viꞌe.
28He haka rē ia rā viꞌe i tāꞌana karo, he eꞌa he oho ki te kona noho ōꞌona, he kī ki te taŋata o ira: 29«Ka oho mai kōrua ka uꞌi i te taŋata e tahi ko kī tahi mai ꞌana i tāꞌaku meꞌe aŋa ki ꞌaŋarīnā. He Kiritō ꞌō pēaha».
30He eꞌa tahi te taŋata mai te rāua kona noho he oho ki te kona era ꞌi ira a Ietū. 31ꞌI rā kona, te nuꞌu hāpī ꞌāꞌana e haka koni ꞌā:
—E te Maꞌori, ka kai tāꞌau o te meꞌe.
32He pāhono e Ietū:
—E ai rō ꞌana tāꞌaku kai taꞌe ꞌite e kōrua.
33He haꞌamata tū nuꞌu hāpī era he kī ki a rāua ꞌana: «¿Ko maꞌu mai ꞌana ꞌō pēaha e te nuꞌu hai meꞌe māꞌana mo kai?». 34He kī e Ietū:
«Tāꞌaku kai he aŋa ꞌe he haka oti i te meꞌe kī mai e te kope uŋa mai i a au.
35»A kōrua e kī ena: “E hā ꞌāvaꞌe toe mo kato iho o te kai”. Tāꞌaku kī: “Ko tano ꞌana mo kato”. Ka uꞌi rā kōrua i te nuꞌu e pae mai ena: a rāua pa he kai ꞌoka ena ꞌā ko tano riva-riva ꞌana te rāua hora mo kato.
36»Te nuꞌu kato i te kai e ꞌauhau rō ꞌā, ꞌe te kai kato era he ravaꞌa e rāua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. Pē ira te nuꞌu ꞌoka (te auraꞌa, te nuꞌu haka ꞌite i te vānaŋa o te ꞌAtua) ka koa ena ananake ko te nuꞌu o rāua i kato i te nuꞌu ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au.
37»Pa he meꞌe kī: “O te tētahi te ꞌoka, ꞌe o te tētahi atu te kato”. 38Ko uŋa ꞌana a au i a kōrua mo kato i te kai mai te kona taꞌe o kōrua i ꞌoka, o te tētahi. O rāua i haꞌamata te aŋa he haka ꞌite i te vānaŋa o te ꞌAtua, ꞌe o kōrua i haka mao i te aŋa he kato i te nuꞌu haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au».
39I rahi rō te nuꞌu o rā kona o Tāmāria i haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū ꞌo tū meꞌe kī era e rā viꞌe pē nei ē: «Ko kī tahi mai ꞌana i tāꞌaku meꞌe i aŋa ki ꞌaŋarīnā». 40I tuꞌu era rā nuꞌu, he ani ki a Ietū mo noho ꞌi muri i a rāua, ꞌe he noho ꞌi ira e rua mahana.
41I ŋaroꞌa era mai i a ia mau ꞌā i tāꞌana meꞌe kī, ko ꞌata rahi atu ꞌana te nuꞌu haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia. 42ꞌE he kī e te nuꞌu ki rā viꞌe: «Hora nei ko haka moe ꞌana a mātou i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia, taꞌe nō ꞌō ꞌo tū meꞌe kī mai era e koe, ꞌo te ai takoꞌa ko ŋaroꞌa ꞌana e mātou mau ꞌana i a ia, ꞌe ko ꞌite ꞌā e mātou ko ia mau ꞌā te kope mo haka eꞌa i a tātou i te taŋata mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo vaꞌai mai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa».
He haka ora iŋa o Ietū i te poki o te kape vaꞌehau
43I oti era tū mahana era e rua, he eꞌa a Ietū mai Tāmāria he oho ki Karirea, 44ka ai atu ko kī era ꞌā e ia mau ꞌā: ꞌina e ko moꞌa te perofeta e te nuꞌu o tōꞌona kāiŋa.
45I tuꞌu era ki Karirea, he koa e te nuꞌu o ira ꞌo te ai i oho takoꞌa rō a rāua ki Hērutarema mo te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋ ꞌe ꞌi ira i takeꞌa ai i te meꞌe taꞌatoꞌa aŋa e Ietū.
46He hoki ia a Ietū ki Kānā era o Karirea, kona haka riro era i te vai he ꞌava. ꞌI ira te taŋata hōnui e tahi aŋa ki te ꞌariki rōmano ko māui-ui ꞌana tāꞌana poki ꞌi Kaperenāū. 47I ꞌite era e rā taŋata ko tuꞌu ꞌana a Ietū ki Karirea mai Hūrea, he oho he uꞌi ꞌe he ani mo oho ki tōꞌona hare mo haka ora i te māui-ui o tāꞌana poki ko hāhine ꞌā mo mate. 48He kī a Ietū:
—A kōrua, mo taꞌe takeꞌa i te mana, e ko haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua.
49He kī e tū taŋata hōnui era:
—E Ietū, ka hōrou koe mai taꞌe mate tāꞌaku poki.
50He kī ia e Ietū:
—Ka hoki koe ki tuꞌu hare; taꞌa poki ko ora ꞌana.
He haka moe rā taŋata i tōꞌona manaꞌu ki tū vānaŋa kī era e Ietū ꞌe he eꞌa he oho rō ꞌai. 51E oho nō ꞌana ki tōꞌona hare he piri tāꞌana nuꞌu tāvini ꞌi te ara ꞌe he kī: «¡Ko ora ꞌana te māui-ui o te poki!».
52He ꞌui e tū taŋata era: «¿Hora aha i haꞌamata i ora ai te māui-ui?». He pāhono e rā nuꞌu: «ꞌI ꞌaŋataiahi pe te hora hoꞌe o te ahi-ahi i kore ai te vera o te hakari».
53He aŋi-aŋi ia e rā taŋata ko tū hora kī mau era ꞌā e Ietū: «Ko ora ꞌana te māui-ui o taꞌa poki». ꞌE he haka moe rō ꞌai te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū, ꞌe pē ira ꞌā te nuꞌu taꞌatoꞌa o tōꞌona hare.
54He rua aŋa iŋa nei o Ietū i te mana ꞌi Karirea mai tōꞌona hoki iŋa mai mai Hūrea.
5Ko Ietū ꞌi te kona puna vai ko Vetesātā
1Ko rahi atu ꞌana te mahana, he hoki a Ietū ki Hērutarema ki te ŋoŋoro e tahi o te ⌊hūrio⌋. 2ꞌI muri i te ꞌōpani uru ki ira e kī era O te Māmoe, te puna vai e tahi te ꞌīŋoa ꞌi te ⌊ꞌevereo⌋ ko Vetesātā. ꞌI te kao-kao o rā puna e rima kona mo haka kohu. 3ꞌI raro o rā kona meꞌe rahi nuꞌu matapō, vaꞌe koke, māui-ui ꞌe hakari taꞌe makenu e mo-moe rō ꞌana [e tiaki ꞌā ki te haka makenu iŋa o te vai. 4Te kī: e topa rō ꞌana te merahi ꞌi tōꞌona hora mo haka mākenu-kenu i rā vai, ꞌe te kope raꞌe mo oꞌo ki roto ki oti te haka makenu he ora tōꞌona māui-ui.]
5ꞌI roto i rā nuꞌu māui-ui era te taŋata e tahi ka toru ꞌahuru mā vaꞌu matahiti o tōꞌona māui-ui. 6I takeꞌa era e Ietū i rā taŋata e moe rō ꞌana, ꞌe ꞌi te ꞌite ko rahi ꞌana te matahiti o tōꞌona ai pē ira, he ꞌui:
—¿E haŋa rō ꞌā koe mo ora o tuꞌu māui-ui?
7He pāhono e rā taŋata:
—Ē, ꞌina e tahi kope mo ha-haꞌo i a au ki roto i te puna e haka makenu ena i te vai. E haŋa nei a au mo uru, ꞌi raꞌe ꞌana te rua e oꞌo rō ena.
8He kī e Ietū:
—Ka eꞌa ki ruŋa, ka toꞌo tuꞌu hēriki, ꞌe ꞌai koe ka eꞌa ka oho rō.
9ꞌI rā hora mau ꞌana he ora te māui-ui o rā taŋata, he toꞌo i tū hēriki era ōꞌona ꞌe he haꞌamata he haꞌere. ꞌE, ꞌi te meꞌe era he ⌊mahana haka ora⌋, 10he kī e te hūrio ra-rahi ki tū kope era:
—Mahana nei he mahana haka ora; ꞌina he haꞌatiꞌa mo ꞌamo i te hēriki.
11He pāhono e rā taŋata:
—Pē nei te kope haka ora mai era i a au i kī mai ai: «Ka toꞌo tuꞌu hēriki ka eꞌa ka oho».
12He ꞌui e tū nuꞌu era:
—¿Ko ai te kope kī atu era: «Ka toꞌo tuꞌu hēriki ka eꞌa ka oho»?
13Kai ꞌite ia e rā taŋata ꞌa ꞌai a ia i haka ora ꞌo te ai ko ŋaro ꞌana a Ietū ꞌi roto i te rahi o te taŋata.
14I oho era he piri haka ꞌou a Ietū ki rā kope ꞌi te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ ꞌe he kī: «Ka haka roŋo mai. Nā ko ora ꞌā tuꞌu māui-ui. ꞌIna koe ko hara haka ꞌou ꞌo topa atu te ꞌati ꞌata paŋahaꞌa».
15He oho ia rā taŋata he ꞌaꞌamu ki te hūrio ra-rahi: a Ietū a ia i haka ora. 16He riri ia rā nuꞌu mo Ietū ꞌo te haka ora i te nuꞌu māui-ui ꞌi te mahana haka ora. 17Ka ai atu pē ira, he kī e Ietū ki tū nuꞌu hūrio ra-rahi era: «Tōꞌoku Matuꞌa e aŋa e oho nō ꞌā, ꞌe pē ira takoꞌa ꞌana a au».
18Hai meꞌe nei i ꞌata riri ai rā nuꞌu mo Ietū ꞌe he haŋa mo tiŋaꞌi, taꞌe nō ꞌō ꞌo te taꞌe moꞌa i te mahana haka ora, ꞌo te kī takoꞌa: te ꞌAtua he Matuꞌa ōꞌona, ꞌe hai rā kī iŋa i haka tuꞌu ai he ꞌAtua mau ꞌā a ia.
Mai i a ai te parau o Ietū
19He kī ia e Ietū:
«ꞌĪ a au he kī atu: Te Poki o te ꞌAtua e ko aŋa e tahi meꞌe hai manaꞌu ōꞌona hoko tahi nō; te meꞌe aŋa ꞌāꞌana he meꞌe takeꞌa mai tōꞌona Matuꞌa. Te meꞌe taꞌatoꞌa aŋa e te Matuꞌa he aŋa takoꞌa e te Poki. 20Te Matuꞌa e haŋa rahi rō ꞌana ki tāꞌana Poki ꞌe e haka takeꞌa tahi rō ꞌana i tāꞌana meꞌe aŋa. Pe muꞌa ka oho ena, he haka takeꞌa ki a ia i te meꞌe ꞌata nui-nui ꞌe, ka aŋa ena, he māere kōrua.
21»Pa he vaꞌai iŋa e te Matuꞌa ki te taŋata mate i te ora, pē ira takoꞌa te Poki ka vaꞌai ena i te ora ki te kope nō era ꞌāꞌana i haŋa. 22Te Matuꞌa ꞌina he kī i te meꞌe tano ꞌe i te meꞌe taꞌe tano o te taŋata; ki tāꞌana Poki i vaꞌai ai i te parau mo aŋa i rā meꞌe, 23ki haꞌamuri ai te taŋata taꞌatoꞌa ki te Poki pa he haꞌamuri iŋa ki te Matuꞌa. Te kope taꞌe moꞌa i te Poki ꞌina he moꞌa i te Matuꞌa uŋa mai i a ia.
24»ꞌĪ a au he kī atu: te kope haka roŋo i tāꞌaku vānaŋa ꞌe haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i te kope uŋa mai i a au, i a ia te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa, ꞌe ꞌina he ūtuꞌa mōꞌona. Ko haka eꞌa ꞌana, paꞌi, e te ꞌAtua mai te ara o te mate ꞌe ko haka noho ꞌana ꞌi roto i te ara o te ora.
25»Nā e tuꞌu rō te hora, ko te hora mau nei ꞌā, e ŋaroꞌa rō i te reꞌo o te Poki o te ꞌAtua e te nuꞌu mate, te auraꞌa, e te nuꞌu taꞌe tano ki te mata o te ꞌAtua. ꞌE nuꞌu nō era mo haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia ꞌe ꞌi ruŋa i tāꞌana vānaŋa he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. 26Te ꞌAtua he tumu o te ora ꞌāpī ꞌe pē ira ꞌā te Poki; ko haꞌatiꞌa hia ꞌā, paꞌi, ꞌe te ꞌAtua. 27Te ꞌAtua i vaꞌai rō mai ki a au, ki te ⌊Poki o te taŋata⌋, i te parau mo kī i te meꞌe tano ꞌe i te meꞌe taꞌe tano o te taŋata.
28»E uꞌi kōrua ꞌo māere rō ꞌi te meꞌe nei. Nā e tuꞌu rō te hora he ŋaroꞌa e te nuꞌu mā-mate taꞌatoꞌa i tōꞌona reꞌo 29ꞌe he eꞌa tahi mai mai te rāua kona tanu. Te nuꞌu aŋa i te meꞌe riva-riva ki te mata o te ꞌAtua he ora haka ꞌou mai mo noho ꞌina he hopeꞌa raꞌa ꞌi muri i te ꞌAtua; ꞌe te nuꞌu aŋa i te meꞌe taꞌe tano ki tōꞌona mata he ora haka ꞌou mai mo haka ūtuꞌa e te ꞌAtua.
He haka ꞌite iŋa o Ietū i a ia te parau
30»E ko tano a au mo aŋa e tahi meꞌe hai manaꞌu nō ōꞌoku. E ture nei au hai meꞌe kī mai e te Matuꞌa, ꞌe tōꞌoku ture iŋa e tano rō ꞌā ꞌo te ai taꞌe hai meꞌe haŋa ꞌāꞌaku e ture nei, hai meꞌe haŋa o te kope uŋa mai i a au.
31»Mo ai ko au mau nō te kope kī i te vānaŋa riva-riva o ruŋa i a au, e ko hauhaꞌa mo kore o te mataꞌite mo haka aŋi-aŋi hoki he aŋi ꞌā ꞌo ꞌina. 32ꞌE, nā e ai rō ꞌana te mataꞌite vānaŋa riva-riva o ruŋa i a au, he Matuꞌa ōꞌoku, ꞌe ko ꞌite ꞌana e au: tāꞌana vānaŋa he aŋi mau ꞌā.
33»A kōrua i uŋa i haka ꞌui rō ki a ⌊Iovani⌋, ꞌe ꞌāꞌana i kī atu i te parautiꞌa o ruŋa i a au. 34ꞌIna he ꞌati mo taꞌe vānaŋa riva-riva e te taŋata o ruŋa i a au. E haka manaꞌu nō atu ꞌā tāꞌau i te meꞌe kī e ⌊Iovani⌋ ki haka moe ai kōrua i te kōrua manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, ki eꞌa ai mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe ki ravaꞌa ai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.
35»Te meꞌe hāpī e Iovani pa he hakariꞌi haka māꞌeha i te kōrua manaꞌu, ꞌe i koa rō kōrua ꞌi rā hāpī ꞌi te ŋā mahana haka ꞌite atu era. 36Ka ai atu pē ira, e ai rō ꞌana te meꞌe ꞌata hau o te nui-nui ki te meꞌe haka ꞌite atu e Iovani mo haka takeꞌa atu i te parautiꞌa o ruŋa ōꞌoku. ꞌE ko rā meꞌe tāꞌaku meꞌe aŋa, he meꞌe kī mai e te Matuꞌa mo aŋa ꞌe nei meꞌe he mataꞌite: he aŋi mau ꞌā ꞌāꞌana a au i uŋa mai.
37»ꞌE tōꞌoku Matuꞌa uŋa mai era i vānaŋa takoꞌa rō o ruŋa i a au, ka ai atu ꞌina kōrua kai ŋaroꞌa ꞌā i tōꞌona reꞌo ꞌe kai takeꞌa ꞌā i a ia. 38ꞌE, ꞌina kōrua he maꞌu hio-hio i tāꞌana vānaŋa ꞌi te taꞌe ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i te kope uŋa mai e ia. 39He rara nō te aŋa o kōrua o ruŋa i te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ he manaꞌu e kōrua pē ira ana ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. ꞌE, ka ai atu ꞌai ruŋa e vānaŋa rō ꞌana o ruŋa i a au, 40ꞌina a kōrua he haŋa mo haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au ki ravaꞌa ai e kōrua i rā ora.
41»Te haꞌahana-hana mai o te taŋata tuꞌu pē kōrua mōꞌoku ꞌina e tahi hauhaꞌa. 42Ko ꞌite ꞌana, paꞌi, a au pē hē te kōrua huru ꞌe ko ꞌite takoꞌa ꞌana a au ꞌina kōrua he haŋa ki te ꞌAtua. 43A au i oho mai ai hai ꞌīŋoa o tōꞌoku Matuꞌa, ꞌe ꞌina kōrua he haŋa mai. ꞌE, mo oho mai e tahi kope hai ꞌīŋoa mau ꞌā ōꞌona, ki rā kope kōrua ka haka roŋo ena. 44¿Pē hē ia a kōrua ana haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au? Te meꞌe haŋa rahi o kōrua he vānaŋa riva-riva atu e te rua o ruŋa i a kōrua, ꞌe ꞌina kōrua he tapa atu ana manaꞌu riva-riva te ꞌAtua o ruŋa i a kōrua.
45»ꞌIna kōrua ko manaꞌu he hāꞌaki kōrua e au ki tōꞌoku Matuꞌa; te kōrua hape ko tuhi era ꞌana e te meꞌe pāpaꞌi era e ⌊Mōtē⌋. A kōrua e manaꞌu ena: hai haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i rā meꞌe he ravaꞌa e kōrua i te ora. 46ꞌĀhani ꞌō kōrua e haka moe parautiꞌa rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te meꞌe pāpaꞌi e Mōtē, he haka moe takoꞌa kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au; ko pāpaꞌi era ꞌana, paꞌi, e ia o ruŋa i a au. 47ꞌE mo taꞌe haka moe o kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te meꞌe pāpaꞌi e ia, ¿pē hē ia kōrua ana haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te meꞌe kī atu e au?».
6He hāŋai iŋa o Ietū i te nuꞌu rahi
(Māteo 14.13-21; Marko 6.30-44; Ruka 9.10-17)
1I oti era te meꞌe nei, he eꞌa he oho a Ietū ki te rua pāꞌiŋa o te kona vai e kī era Vai o Karirea, e kī takoꞌa era Vai o Tīvēria. 2Nuꞌu rahi te nuꞌu i oho ꞌi muri ꞌo te takeꞌa i te mana aŋa e ia, he haka ora i te māui-ui.
3He iri ia a Ietū ki ruŋa i te maꞌuŋa e tahi he noho ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī. 4Te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋ ko hāhine ꞌā. 5I uꞌi era a Ietū i te rahi o te taŋata oho ꞌi tuꞌa i a ia, he ꞌui ki a Feripe:
—¿Mai hē tātou ka toꞌo mai ena i te haraoa mo hāŋai o te nuꞌu taꞌatoꞌa ena?
6I ꞌui ai e Ietū mo uꞌi pē hē a Feripe ka pāhono era, ka ai atu ko ꞌite riva-riva ꞌana a Ietū i tāꞌana meꞌe mo aŋa. 7He pāhono e Feripe:
—Ka ai atu te moni o te piti hānere mahana aŋa, e ko peꞌe te haraoa mo te rahi ena, korohaŋa ka pārehe-rehe riki-riki atu.
8He kī ia e Antarea, taina o Pētero, kope hāpī haka ꞌou ꞌa Ietū:
9—ꞌĪ e tahi poki ꞌi nei e maꞌu rō ꞌana e rima haraoa sevara ꞌe e rua ika. Ka ai atu pē ira, ¿he aha te meꞌe era mo te rahi raꞌa ena o te taŋata?
10He pāhono e Ietū:
—Ka kī ki te taꞌatoꞌa mo no-noho.
E rahi rō ꞌana te mauku o rā kona ꞌe he no-noho. Mo tataku i te ŋāŋata nō, e pae taꞌutini. 11He toꞌo ia e Ietū i tū haraoa era ki te rima ꞌe ki oti te māuru-uru ki te ꞌAtua, he tuhaꞌa ki te nuꞌu taꞌatoꞌa. Pē ira takoꞌa i aŋa ai i te ika, ꞌe he vaꞌai ki te taꞌatoꞌa rahi nō era o rāua i haŋa.
12I mākona tahi era, he kī e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī: «Ka runu tahi mai te pārehe-rehe topa ena ꞌo māuꞌa rō».
13He runu e rā nuꞌu, ꞌe i haꞌaꞌī ai e hoꞌe ꞌahuru mā piti kānato o te pārehe-rehe topa o tū haraoa sevara era e rima. 14I takeꞌa era e te taŋata i tū mana aŋa era e Ietū he kī: «He aŋi mau ꞌana ꞌō ko te kope ena te perofeta era mo oho mai ki te ao nei».
15ꞌE, ꞌi te ꞌite o Ietū ko haŋa ꞌana rā nuꞌu mo ꞌa-ꞌaru i a ia mo maꞌu mo haka ꞌariki, he eꞌa he iri ki ruŋa era o te maꞌuŋa hoko tahi nō.
He haꞌere iŋa o Ietū ꞌi ruŋa i te vai
(Māteo 14.22-27; Marko 6.45-52)
16I ahi-ahi pō era he turu te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū ki te taha-taha tai, 17he tiaki ki a Ietū. Ko pōhāhā ꞌana ꞌina kai tuꞌu ꞌā. He eke ia tū nuꞌu era ki ruŋa i te vaka, he eꞌa he oho ki Kaperenāū. 18E oho nō ꞌana he haꞌamata he pari ꞌi te pūai o te tokerau. 19Ko roa atu ꞌana e oho era e pae taꞌutini tūmaꞌa mētera, he takeꞌa ka hāhine atu a Ietū e haꞌere e oho atu era a ruŋa i te vai ꞌe he riꞌa-riꞌa rō atu ꞌai tū nuꞌu era. 20He kī e Ietū: «¡Ko au nei, ꞌina kōrua ko riꞌa-riꞌa!».
21He koa rō ꞌai ananake ꞌe he haka eke ki ruŋa i te vaka. ꞌE ꞌina kai roa ko tomo ko oti ꞌā ki Kaperenāū.
He kimi iŋa o te taŋata i a Ietū
22ꞌI te rua mahana te nuꞌu taka-taka era ꞌi te rua pāꞌiŋa o te vai he ꞌite ko oho ꞌana te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū ꞌi ruŋa i te vaka hopeꞌa o ira, ꞌe ꞌina a Ietū kai oho ꞌi muri. 23ꞌĪ ia te tētahi nuꞌu o Tīvēria ko tuꞌu ꞌā a ruŋa i te vaka ki te kona e tahi hāhine ki tū kona kai era i te haraoa ki oti a Ietū te māuru-uru ki te ꞌAtua. 24I uꞌi era e tū nuꞌu era ꞌina a Ietū ꞌe ꞌina tāꞌana nuꞌu hāpī, he eke tahi ki ruŋa i te rāua vaka he eꞌa he oho he kimi i a Ietū a Kaperenāū.
A Ietū he haraoa vaꞌai i te ora
25I tuꞌu era rā nuꞌu ki te rua pāꞌiŋa, he ravaꞌa i a Ietū ꞌe he ꞌui:
—E te Maꞌori, ¿ꞌi ꞌaŋahē koe i oho mai ai?
26He kī e Ietū:
—Te parautiꞌa, a kōrua e kimi mai ena taꞌe ꞌo te aŋi-aŋi i te mana aŋa e au, ꞌo te ai i kai ai kōrua ka mākona rō. 27ꞌIna kōrua ko aŋa ki te kai ena e pau rō ꞌā, ki te kai ꞌina e ko pau vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa kōrua ana aŋa. Ko te kai ena te kai mo vaꞌai atu e te ⌊Poki o te taŋata⌋ ꞌo te ai te ꞌAtua, he Matuꞌa, ko vaꞌai ꞌana ki a ia i te parau mo vaꞌai atu.
28He ꞌui e tū nuꞌu era:
—¿He aha te meꞌe haŋa o te ꞌAtua mo aŋa e mātou ki tano ai ki a ia?
29He pāhono e Ietū:
—Te meꞌe haŋa nō o te ꞌAtua he haka moe o kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te kope uŋa mai e ia.
30He kī e rā nuꞌu:
—Mo aŋa mai ōꞌou e tahi mana mo takeꞌa e mātou, he haka moe atu mātou i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a koe. ¿He aha taꞌa mana ka aŋa mai ena? 31Te tātou tupuna i kai rō i te meꞌe kī he ⌊mānā⌋ ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata. E hāꞌaki rō ꞌana, paꞌi, ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋: “I hāŋai rō hai haraoa o te raŋi”.
32He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu: taꞌe ꞌa ⌊Mōtē⌋ i vaꞌai i te haraoa o te raŋi, o tōꞌoku Matuꞌa. ꞌE māꞌana e vaꞌai atu i te haraoa parautiꞌa o te raŋi. 33Te haraoa parautiꞌa vaꞌai e te ꞌAtua he kope topa mai mai te raŋi vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa ki te taŋata.
34He no-noꞌi ia e rā nuꞌu:
—E Ietū, ka vaꞌai mai koe paurō te mahana i te haraoa ena.
35He kī e Ietū:
—Ko au te haraoa vaꞌai i te ora. Te kope oho mai ki a au e ko maruaki haka ꞌou; ꞌe te kope haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au e ko pohe haka ꞌou ki te vai. 36ꞌE, a kōrua, ka ai atu ko takeꞌa ꞌana i tōꞌoku aŋa iŋa i te mana, ꞌina kōrua he ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, pa he meꞌe kī mau atu era ꞌā e au. 37Te taŋata taꞌatoꞌa vaꞌai mai e tōꞌoku Matuꞌa he oho tahi mai ki a au. ꞌE te kope oho mai e ko haka tapa e au mai muri i a au.
38»I topa mai ai a au mai te raŋi taꞌe mo aŋa i tāꞌaku meꞌe haŋa, mo aŋa i te meꞌe haŋa o tōꞌoku Matuꞌa uŋa mai i a au. 39ꞌE tāꞌana meꞌe haŋa he taꞌe ŋaro e tahi o te nuꞌu vaꞌai mai e ia, ꞌe he haka ora e au i a rāua mai te mate ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa. 40Te haŋa o tōꞌoku Matuꞌa: he ai o te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa i te nuꞌu taꞌatoꞌa ꞌite ko ai te Poki nei o te ꞌAtua ꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia; ꞌe he haka ora tahi e au ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.
41He haꞌamata ia te hūrio ra-rahi he hēŋuꞌi-ŋuꞌi o ruŋa o Ietū ꞌo te kī ko ia te haraoa topa mai era mai te raŋi. 42He kī e rā nuꞌu: «¿Taꞌe ꞌō nei ko Ietū, he poki era ꞌa ⌊Kōsē⌋? Ko māhani ꞌana a tātou i tōꞌona matuꞌa tane ꞌe i tōꞌona matuꞌa vahine. ¿Pē hē ia e kī mai ena mai te raŋi a ia i topa mai ai?».
43He kī e Ietū:
—Ē, ka haka kore te hēŋuꞌi-ŋuꞌi. 44ꞌIna e tahi kope mo oho mai ki a au i taꞌe uŋa mai e te Matuꞌa uŋa mai era i a au, ꞌe he haka ora e au ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa. 45E kī rō ꞌana, paꞌi, ꞌi ruŋa i te puka o te perofeta: “Te ꞌAtua e hāpī rō i te taŋata taꞌatoꞌa”. Te nuꞌu haka roŋo ꞌe ꞌite i te meꞌe hāpī e tōꞌoku Matuꞌa, ko rāua te meꞌe oho mai ki a au.
46»Tāꞌaku kī taꞌe ꞌō pē nei ē: ko takeꞌa ꞌā e te kope e tahi i te Matuꞌa. Te kope mau nō i takeꞌa ko te kope oho mai era mai muri i a ia. 47ꞌĪ a au he kī atu: te nuꞌu haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au i a rāua te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.
48»ꞌE te haraoa vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa ko au. 49Te kōrua tupuna i kai rō i te mānā ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata ꞌe, ka ai atu pē ira, i mā-mate nō. 50ꞌE, a au e vānaŋa atu ena o ruŋa o te haraoa parautiꞌa topa mai era mai te raŋi; te nuꞌu kai i nei haraoa i a rāua te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. 51Ko au mau ꞌana te haraoa ora topa mai era mai te raŋi; te kope kai i te haraoa nei he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. ꞌE nei haraoa he hakari mau nei ꞌā ōꞌoku. He vaꞌai e au mo ravaꞌa e te taŋata o te henua taꞌatoꞌa i te ora ꞌāpī».
52He haꞌamata ia te hūrio he tātake ki a rāua ꞌā: «¿Pē hē te kope nei ana vaꞌai mai i tōꞌona hakari mo kai e tātou?».
53He kī e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu: mo taꞌe kai o kōrua i te hakari ꞌe mo taꞌe unu i te toto o te Poki o te taŋata, e ko ravaꞌa e kōrua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. 54Te kope kai i tōꞌoku hakari ꞌe unu i tōꞌoku toto he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa, ꞌe he haka ora e au ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa. 55Tōꞌoku hakari he kai parautiꞌa, ꞌe tōꞌoku toto he vai parautiꞌa. 56Te kope kai i tōꞌoku hakari ꞌe unu i tōꞌoku toto e ko haka rē i a au, ꞌe a au i a ia.
57»Te Matuꞌa uŋa mai era i a au e ora rō ꞌana, ꞌe hai ia a au e ora nei. Pē ira takoꞌa, te kope kai i a au he ora hai au. 58E vānaŋa atu ena a au o ruŋa o te haraoa parautiꞌa topa mai mai te raŋi. Te tupuna i kai rō i te mānā ꞌe, ka ai atu pē ira, i mā-mate rō. ꞌE te kope mo kai i te haraoa nei he ora mau rō ꞌāvai».
59I hāpī ai a Ietū i te ŋā meꞌe nei ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋ o Kaperenāū.
He vānaŋa vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa
60I ŋaroꞌa era i te meꞌe nei e te nuꞌu oho ꞌi muri i a Ietū, nuꞌu rahi i kī:
—Tū meꞌe kī mai nei meꞌe taꞌe au. ¿Ko ai ia te meꞌe mo haka roŋo?
61I ꞌite era a Ietū o ruŋa i te aha e hēŋuꞌi-ŋuꞌi era, he kī:
—¿Ko taꞌe au ꞌana ꞌō kōrua ꞌi te meꞌe ena? 62¿Pē hē ia mo takeꞌa i te Poki o te taŋata e iri ꞌana ki te kona era mai ira i turu mai ai? 63ꞌĪ a au he kī atu: o te ⌊Vārua Maitai⌋ te vaꞌai i te ora ꞌāpī; taꞌe hai haŋu taŋata ana ravaꞌa. Te meꞌe vānaŋa atu era e au o te Vārua Maitai, ꞌe hai rā vānaŋa e vaꞌai ena e ia i te ora ꞌāpī ki te taŋata. 64Ka ai atu pē ira, e ai nō ꞌana tētahi o kōrua ꞌina he haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au.
Mai muꞌa ꞌā, paꞌi, a Ietū i ꞌite rō ai ko ai ko ai te meꞌe ka taꞌe haka moe era i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia, ꞌe ko ai te kope ka hoꞌo era i a ia. 65ꞌE he kī haka ꞌou:
—ꞌO ira a au e kī nō atu ena: ꞌina e tahi kope mo oho mai ki a au mo taꞌe ai o tōꞌoku Matuꞌa i haka poreko ꞌi roto i a ia i te haŋa mo oho mai.
66ꞌE mai rā hora meꞌe rahi nuꞌu oho ꞌi muri i a Ietū i neke a tuꞌa ꞌe ꞌina kai oho haka ꞌou ꞌi muri. 67He ꞌui ia e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī era e hoꞌe ꞌahuru mā piti:
—¿Ko haŋa takoꞌa ꞌana a kōrua mo oho?
68He pāhono e Tīmona, kī takoꞌa ko Pētero:
—E Ietū, ¿ki a ai era a mātou ana oho? I a koe mau nō, paꞌi, te vānaŋa mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. 69ꞌE a mātou e haka moe rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a koe ꞌe ko ꞌite ꞌā: he kope moꞌa uŋa mai koe e te ꞌAtua.
70He kī ia e Ietū:
—ꞌĀꞌaku mau ꞌā a kōrua a ho-hoꞌe ꞌahuru mā piti i toꞌo mai. ꞌE, ka ai atu pē ira, e tahi o roto i a kōrua he tātane.
71A Ietū i kī ai i te meꞌe nei mo Hura, poki ꞌa Tīmona Ikariote ꞌo te ai pe muꞌa ka oho era he hoꞌo e Hura i a Ietū, ka ai atu a Hura o roto i te hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī ꞌa Ietū.
7He haka meꞌe-meꞌe i a Ietū
1I oti era he oho a Ietū ki kona era ki kona era o Karirea. Kai haŋa mo oho ki Hūrea ꞌi te meꞌe era te nuꞌu ⌊hūrio⌋ ra-rahi o ira e haŋa ꞌā mo tiŋaꞌi i a ia. 2ꞌE, ꞌi te meꞌe ko hāhine ꞌā te ⌊ŋoŋoro o te rāmā⌋, 3he kī e tōꞌona ŋā poki taina:
—ꞌIna koe ko noho mai ꞌi nei. Ka eꞌa koe ka oho ki Hūrea mo takeꞌa takoꞌa e te nuꞌu o ira haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a koe i taꞌa meꞌe aŋa. 4Te kope haŋa mo ꞌite e te nuꞌu o ruŋa i a ia ꞌina he naꞌa i tāꞌana meꞌe aŋa. ꞌO ira, ka oho koe ka aŋa taꞌa meꞌe ena koe e aŋa ena ꞌi muꞌa o te taŋata taꞌatoꞌa.
5Te ŋā kope nei, ka ai atu he taina o Ietū, ꞌina he haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa. 6He kī e Ietū:
—Kai tano ꞌā tōꞌoku hora mo oho, ꞌe mo kōrua taꞌatoꞌa nō hora e tano rō ꞌā. 7Te taŋata o te ao nei ꞌina he riri mo kōrua; mōꞌoku e riri ena ꞌo te haka takeꞌa e au: te rāua meꞌe aŋa meꞌe taꞌe tano. 8Ka oho nō kōrua ki te ŋoŋoro. ꞌIna a au e ko oho vave atu; kai tano ꞌana tōꞌoku hora.
9Pē ira a Ietū i kī ai ꞌe he noho ꞌi Karirea.
A Ietū ꞌi te ŋoŋoro o te rāmā
10Ko oho atu ꞌā tū ŋā taina era i oho iho ai a Ietū hoko tahi nō ꞌo ꞌite e te taŋata. 11Te nuꞌu hūrio ra-rahi ia e kimi ꞌana i a Ietū a roto i te nuꞌu o tū kona ŋoŋoro era koia ko kī: «¿ꞌI hē ia tū taŋata era?».
12Te nuꞌu o ira e vānaŋa rahi rō ꞌana o ruŋa i a Ietū. Tētahi e kī era: «He taŋata riva»; e tētahi atu e kī era: «Taŋata taꞌe riva; e reo-reo ꞌana ki te taŋata».
13Ka ai atu taꞌatoꞌa nō e vānaŋa era o ruŋa i a Ietū, te nuꞌu manaꞌu he taŋata riva ꞌina he haka ŋaroꞌa i te rāua vānaŋa era e kī era he riꞌa-riꞌa ꞌi te nuꞌu ra-rahi o te hūrio.
14E hitu mahana o rā ŋoŋoro era he rāmā. ꞌI vāeŋa o rā ŋā mahana, he oho a Ietū he uru ki roto i te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ he haꞌamata he hāpī. 15Te nuꞌu ra-rahi o te hūrio ko māere atu ꞌana e kī era: «¿Pē hē ia te kope ena, kai hāpī ia, i ꞌite rō ai i te ŋā meꞌe taꞌatoꞌa ena?».
16He kī e Ietū:
—Te meꞌe nei e au e hāpī nei taꞌe ꞌāꞌaku, o te kope uŋa mai i a au. 17Te kope haŋa mo aŋa i te meꞌe haŋa o te ꞌAtua he aŋi-aŋi hoki tāꞌaku hāpī nei mai te ꞌAtua ꞌo he vānaŋa ꞌāꞌaku mau ꞌā. 18Te kope vānaŋa hai meꞌe ꞌāꞌana mau ꞌā e haŋa ꞌana mo haka nui-nui i a ia; ꞌe te kope haŋa mo haka nui-nui i te kope uŋa i a ia, ko rā kope te meꞌe kī i te parautiꞌa ꞌe ꞌina he haꞌavare.
19»¿Taꞌe ꞌō ko vaꞌai atu ꞌana a ⌊Mōtē⌋ i te haka tere iŋa o te hūrio? ꞌE, ꞌina e tahi o kōrua i haꞌatura. ¿He aha ia a kōrua e haŋa ena mo tiŋaꞌi mai i a au?
20He pāhono e te taŋata:
—¡Ko oꞌo ꞌana koe e te tātane! ¿Ko ai te meꞌe haŋa mo tiŋaꞌi atu i a koe?
21He kī e Ietū:
—A kōrua taꞌatoꞌa e taꞌe au ena ꞌi te meꞌe nō e tahi aŋa e au ꞌi te ⌊mahana haka ora⌋. 22ꞌE, a kōrua, ka ai atu he mahana haka ora, ko te hore iŋa ꞌana i te kiri o te kinoŋa mo haꞌatura ki te roŋo ꞌa Mōtē (ka ai atu rā roŋo taꞌe mai i a Mōtē i oho mai ai, mai te nuꞌu era o muꞌa ꞌana). 23Mo hore ia o kōrua i te kiri o te kinoŋa o te poki ꞌi te mahana haka ora ꞌo hape ki te ⌊haka tere iŋa ꞌa Mōtē⌋, ¿he aha ia kōrua e riri ena mōꞌoku ꞌo te haka ora i te māui-ui o te taŋata ꞌi te mahana haka ora? 24ꞌIna kōrua ko kī i te tano ꞌe i te taꞌe tano o te meꞌe e tahi hai meꞌe nō ena e kōrua e takeꞌa ena. A kōrua ana ture hai parautiꞌa.
He haka ꞌite iŋa o Ietū o hē a ia
25Tētahi o te nuꞌu noho o Hērutarema he haꞌamata he ꞌui:
«¿Taꞌe ꞌō rā ko tū kope era e kimi mai ena mo tiŋaꞌi? 26¡ꞌAi ꞌō e vānaŋa ꞌā ꞌi te kona era ai, ꞌe ꞌina e tahi kope kī e tahi meꞌe! ¿Ka kī ꞌō te nuꞌu ra-rahi e manaꞌu ena he ⌊Kiritō⌋ mau ꞌana a ia? 27¿Pē hē te meꞌe tuꞌu pē rā? Ko ꞌite ꞌana, paꞌi, e tātou o hē a ia; ꞌe, hora ena mo oho mai o te Kiritō, ꞌina e tahi kope mo ꞌite o hē a ia».
28A Ietū e hāpī ꞌana ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. I ŋaroꞌa era i tū meꞌe era, he haka pūai i te reꞌo ꞌai ka kī:
«¿Ko ꞌite mau ꞌana ꞌō kōrua ko ai a au ꞌe mai hē a au i oho mai ai? Taꞌe hai manaꞌu ōꞌoku au i oho mai ai, hai manaꞌu o te kope uŋa mai i a au, kope aŋa i tāꞌana meꞌe kī, ꞌe ꞌina kōrua kai māhani i a ia. 29Ko au te meꞌe i māhani; mai i a ia, paꞌi, a au i oho mai ai, ꞌe ꞌāꞌana a au i uŋa mai».
30He haŋa ia tū nuꞌu era mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū, ꞌe, ꞌina e tahi o rāua i rao i ꞌa-ꞌaru ꞌo te ai kai tano ꞌana tōꞌona hora. 31Ka ai atu pē ira, meꞌe rahi nuꞌu i haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia, ꞌe e kī era: «Ka oho mai ena te Kiritō, ¿e aŋa rō hō i te meꞌe ꞌata hau rō atu ki te meꞌe aŋa e ia?».
He nuꞌu ra-rahi e haŋa ꞌā mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū
32He ŋaroꞌa e te fariseo i te vānaŋa o tū nuꞌu era o ruŋa i a Ietū. He uŋa ia e rā ŋā fariseo ananake ko te ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ i te mūtoꞌi o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū. 33ꞌE a Ietū ko te vānaŋa iŋa ꞌā ki te nuꞌu e kī era: «E ko roa a au ka noho atu ena ꞌi muri i a kōrua. Ki oti he hoki a au ki muri i te kope uŋa mai i a au. 34E kimi rō mai kōrua i a au, ꞌe ꞌina e ko ravaꞌa; e ko tuꞌu atu, paꞌi, kōrua ki te kona era ōꞌoku ka oho nei».
35He haꞌamata ia te hūrio he ꞌui ki a rāua ꞌana:
«¿Ki hē te kope nei ka oho ena ka taꞌe ravaꞌa ena e tātou? ¿He oho hō he noho ꞌi muri i te hūrio ꞌi te henua kē, ꞌe he hāpī i te nuꞌu taꞌe ꞌite ko ai te ꞌAtua parautiꞌa? 36¿He aha te auraꞌa o te meꞌe ena e kī mai ena: “e kimi rō mai kōrua i a au ꞌe ꞌina e ko ravaꞌa”, ꞌe, “a kōrua e ko tuꞌu atu ki te kona ꞌi ira a au ka noho era”?».
He vānaŋa iŋa o Ietū o ruŋa i te ⌊Vārua Maitai⌋
37-38Te mahana hopeꞌa o tū ŋoŋoro era, he mahana ꞌata hau o te nui-nui. ꞌI rā mahana he māroa a Ietū he kī pūai:
«Te kope pohe ki te vai e oho mai ki a au, ꞌe te kope haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au e unu. Pa he meꞌe kī ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋: mai roto i rā kope ka tehe ena pa he rio te vai vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa o te ꞌAtua».
39Hai meꞌe nei i haka ꞌite ai e Ietū e tuꞌu e noho rō te Vārua Maitai ꞌi roto i te nuꞌu haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia; te meꞌe nō, ꞌi rā hora kai uŋa hia ꞌana e te ꞌAtua i te Vārua Maitai ꞌi te meꞌe era kai hoki ꞌana a Ietū ki te raŋi.
He manaꞌu iŋa kē-kē o ruŋa i a Ietū
40E ai rō ꞌana te taŋata, i ŋaroꞌa era i te vānaŋa nei, he kī: «Te taŋata era he perofeta mau era ꞌā mo tuꞌu mai». 41Tētahi e kī era: «Te kope era he Kiritō». ꞌE tētahi atu e kī era: «ꞌIna. Taꞌe, paꞌi, o te kona era ko Karirea te Kiritō. 42Pē nei e kī ena ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa: te Kiritō he hakaara o te ꞌariki ko ⌊Tāvita⌋, ꞌe ka oho mai ena mai Vērene, he kona o Tāvita».
43Pē ira i manaꞌu kē ai te taŋata o ruŋa o Ietū. 44Tētahi e haŋa rō ꞌana mo ꞌa-ꞌaru mo maꞌu mo puru, ꞌe, ꞌina e tahi o rāua i rao i ꞌa-ꞌaru.
Te nuꞌu ra-rahi ꞌina he haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū
45Tū ŋā mūtoꞌi era o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua he hoki he oho ki te kona era ꞌi ira te oromatuꞌa ra-rahi ꞌe te fariseo. He ꞌui e rā nuꞌu:
—¿He aha kōrua i taꞌe maꞌu mai ai i a Ietū?
46He pāhono e tū ŋā mūtoꞌi era:
—¡Kai ai ꞌā e tahi taŋata vānaŋa pē ia!
47He kī ia e te fariseo:
—¿Ko haka roŋo takoꞌa ꞌana kōrua ki tāꞌana reo-reo? 48¿E ai rō ꞌana ꞌō e tahi o te nuꞌu ra-rahi ꞌe o te fariseo i haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia? 49Te nuꞌu haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia he nuꞌu taꞌe aŋi-aŋi i te haka tere hūrio, ꞌe pe muꞌa ka oho ena he haka ūtuꞌa e te ꞌAtua.
50He kī e Nikoremo, he fariseo oho uꞌi i a Ietū ꞌi te mahana e tahi:
51—Ki te tātou haka tere iŋa, e ko tano mo haka ūtuꞌa i te taŋata ꞌina kai haka roŋo hia ki tāꞌana vānaŋa ꞌe ꞌina kai ꞌite hia he aha tāꞌana meꞌe i aŋa.
52He pāhono e rā nuꞌu:
—¿A koe takoꞌa o Karirea? Ka hāpī i te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa ꞌe he takeꞌa e koe mau ꞌā ꞌina he perofeta o Karirea.
[53He eꞌa ia tū nuꞌu taꞌatoꞌa era he oho ki te rāua hare.
8He viꞌe taiꞌata e tahi
1He eꞌa a Ietū he iri ki ruŋa i te Maꞌuŋa o te ꞌŌrivo. 2ꞌI te rua mahana ꞌi te pō era ꞌā, he hoki ki te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. He haka hāhine ia te taŋata, ꞌe he noho a Ietū he hāpī.
3Te nuꞌu ⌊maꞌori o te haka tere hūrio⌋ ꞌe te ⌊fariseo⌋ he maꞌu i te viꞌe e tahi ko maꞌurima ꞌā e taiꞌata ꞌana. He haka māroa ꞌi vāeŋa o te taꞌatoꞌa, 4ꞌe he kī ki a Ietū:
—E te Maꞌori, te viꞌe nei ko maꞌurima ꞌana e mātou e taiꞌata ꞌā. 5ꞌI ruŋa i te ⌊haka tere iŋa ꞌa Mōtē⌋ e hāꞌaki ena: e tamaꞌi hai māꞌea ki te mate i te ŋā viꞌe tuꞌu pē nei. ¿Pē hē ki taꞌa kī?
6I ꞌui ai i te meꞌe nei mo uꞌi pē hē a Ietū ka pāhono era, pē ira a rāua ana ravaꞌa i te rāveꞌa mo aŋa i te ture mōꞌona. Kai pāhono a Ietū; he noi he pāpaꞌi hai maŋa-maŋa rima ꞌi ruŋa i te ꞌōꞌone. 7ꞌE, ꞌi te rava ꞌui nō e tū nuꞌu era, he eꞌa te ꞌāriŋa a ruŋa he kī:
—Mo ai e tahi taŋata o roto i a kōrua ꞌina he hara, ka tau e ia i te māꞌea raꞌe.
8ꞌE he noi he pāpaꞌi haka ꞌou ꞌi ruŋa i te ꞌōꞌone. 9I ŋaroꞌa era i rā meꞌe e tū nuꞌu era, he haꞌamata he maraŋa he oho, te nuꞌu raꞌe i oho he nuꞌu ꞌata paꞌari. I topa era ararua ko rā viꞌe 10he eꞌa haka ꞌou te ꞌāriŋa o Ietū a ruŋa he ꞌui:
—Ē, ¿hē tū nuꞌu era? ¿ꞌIna e tahi o rāua i haka ūtuꞌa atu i a koe?
11He pāhono e tū viꞌe era:
—ꞌIna.
He kī e Ietū:
—ꞌIna takoꞌa a au e ko haka ūtuꞌa atu. Ka eꞌa koe ka oho, ꞌe ꞌina ko hara haka ꞌou.]
A Ietū he mōrī o te ao
12Ko roa atu ꞌā te hora he vānaŋa haka ꞌou a Ietū ki te taŋata, he kī pē nei ē:
—A au he mōrī haka māꞌeha i te manaꞌu o te taŋata o te ao; te kope oho mai ki a au e ko oho a roto i te pōhāhā. He ai i a ia te mōrī vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.
13He kī e te fariseo:
—Ko koe nō te kope vānaŋa riva-riva o ruŋa i a koe, ꞌo ira ꞌina e tahi hauhaꞌa o taꞌa vānaŋa ena.
14He pāhono e Ietū:
—Ka ai atu māꞌaku mau ꞌā e kī i te vānaŋa riva-riva o ruŋa i a au, e hauhaꞌa rō ꞌana ꞌo te ai ko ꞌite ꞌana a au mai hē a au i oho mai ai ꞌe ki hē a au ka oho nei, he meꞌe kai ꞌite e kōrua. 15Hai manaꞌu taŋata a kōrua e kī ena i te tano ꞌe i te taꞌe tano ōꞌoku. ꞌE a au, ꞌina he kī i te tano ꞌe i te taꞌe tano o te taŋata. 16ꞌE, mo kī tāꞌue ōꞌoku, he parautiꞌa mau ꞌā ꞌo te ai taꞌe hoko tahi nō a au ka kī era, ararua māua ko tōꞌoku Matuꞌa uŋa mai era i a au. 17ꞌI te haka tere iŋa o kōrua e hāꞌaki rō ꞌā: mo ai hoko rua mataꞌite kī i tū vānaŋa ꞌana, e hauhaꞌa rō ꞌana te rāua meꞌe kī. 18Iā, ko au mau ꞌana ia tōꞌoku mataꞌite, ꞌe he Matuꞌa uŋa mai i a au tōꞌoku rua mataꞌite.
19He ꞌui ia e rā nuꞌu:
—¿ꞌI hē tuꞌu matuꞌa?
He pāhono e Ietū:
—A kōrua ꞌina kai ꞌite ko ai a au, ꞌe ko ai tōꞌoku Matuꞌa. ꞌĀhani e ꞌite rō ꞌana e kōrua ko ai a au, ko ꞌite takoꞌa ꞌana ko ai tōꞌoku Matuꞌa.
20Te meꞌe nei i kī ai e Ietū ꞌi te hora hāpī ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua, hāhine ki te ꞌavahata haka rē moni. ꞌE, ꞌina e tahi nuꞌu i ꞌa-ꞌaru i a Ietū ꞌi te meꞌe era kai tano ꞌā tōꞌona hora.
He taꞌe aŋi-aŋi iŋa i te vānaŋa ꞌa Ietū
21He kī haka ꞌou e Ietū:
—E ko roa a au ka oho rō nei ꞌe he kimi mai kōrua i a au. ꞌE, a kōrua e ko tuꞌu atu ki te kona nei ōꞌoku ka oho nei ꞌo te ai e ko haka kore hia e te ꞌAtua i te kōrua hara ka mā-mate rō ena.
22He kī e te hūrio ra-rahi:
—¿E manaꞌu ꞌana ꞌō pēaha te kope era mo tiŋaꞌi i a ia, ꞌo ira e kī mai ena e ko tuꞌu tātou ki te kona ena ōꞌona ka oho ena?
23He kī e Ietū:
—O raro nei a kōrua, ꞌe o ruŋa era a au; o te ao nei a kōrua; ꞌe taꞌe a au o te ao nei. 24Te tumu o tāꞌaku vānaŋa era: “he mā-mate kōrua e ko haka kore hia e te ꞌAtua i te kōrua hara” ko te meꞌe nei: mo taꞌe ai he parautiꞌa mau ꞌā mo kōrua pē nei ē: a au he kope nei e au e kī atu ena, he mā-mate kōrua ꞌi te kōrua hara.
25He ꞌui e rā nuꞌu:
—¿Ko ai ia koe?
He pāhono e Ietū:
—A au ko tū kope kī mau atu era ꞌā e au mai te hora haꞌamata hāpī i te taŋata ki te hora nei. 26E rahi rō ꞌā te meꞌe mo kī atu ōꞌoku o ruŋa i a kōrua, mo ture ꞌe mo haka ūtuꞌa. Ka ai atu pē ira, tāꞌaku meꞌe kī nō ki te taŋata o te ao he meꞌe kī mai e te kope uŋa mai i a au. He parautiꞌa mau nō, paꞌi, tāꞌana meꞌe kī.
27ꞌE, ꞌina e rā nuꞌu he aŋi-aŋi pē nei ē: te kope era e kī era e Ietū he ꞌAtua Matuꞌa. 28ꞌO ira i kī ai e Ietū:
—Hora ena o kōrua ka veo ena i te ⌊Poki o te taŋata⌋ ꞌi ruŋa i te tātaurō, ka ꞌite iho ena e kōrua: a au ko tū kope kī mau atu era ꞌā e au, tāꞌaku meꞌe aŋa taꞌe hai manaꞌu ōꞌoku, ꞌe tāꞌaku meꞌe kī mau nō he meꞌe hāpī mai e tōꞌoku Matuꞌa. 29Ararua māua ko te kope uŋa mai i a au; ꞌina a ia he haka rē i a au hoko tahi nō ꞌo te ai te meꞌe aŋa mau nō ꞌāꞌaku he meꞌe haŋa ꞌāꞌana.
30I kī era a Ietū i te meꞌe nei, i rahi rō te nuꞌu i haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia.
He ŋā poki o te ꞌAtua ꞌe he ꞌekaravo o te hara
31He kī e Ietū ki te hūrio ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a ia:
—Mo haka roŋo ꞌe mo haꞌatura mo oho nō kōrua ki tāꞌaku vānaŋa, he nuꞌu hāpī mau ꞌana ia kōrua ꞌāꞌaku; 32he ꞌite kōrua i te parautiꞌa, ꞌe hai nā parautiꞌa he eꞌa kōrua mai te rima o te meꞌe haka ꞌekaravo atu i a kōrua.
33He pāhono e rā nuꞌu:
—A mātou he hakaara o ⌊ꞌAparahama⌋, ꞌe ꞌina mātou kai ai ꞌā he ꞌekaravo. ¿Pē hē ia koe e kī mai ena he eꞌa a mātou mai te rima o te kope haka ꞌekaravo i a mātou?
34He kī e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu: te taŋata hara oho nō he ꞌekaravo o te hara. 35Te ꞌekaravo o te huaꞌai e tahi e ko noho mau rō ꞌai ananake ko rā huaꞌai. Te ŋā poki o rā huaꞌai taꞌe pē ira; a rāua, paꞌi, he noho mau rō ꞌai ꞌi roto i rā huaꞌai. 36Mo haka eꞌa i a kōrua e te Poki o te ꞌAtua mai te rima o te meꞌe haka ꞌekaravo i a kōrua, he eꞌa mau rō ꞌai.
37»Ko ꞌite ꞌana a au he hakaara kōrua o ꞌAparahama ꞌe ko ꞌite takoꞌa ꞌana e haŋa rō ꞌana kōrua mo tiŋaꞌi i a au, he taꞌe haŋa o kōrua ki tāꞌaku vānaŋa haka ꞌite atu. 38A au e vānaŋa nei hai meꞌe i haka ꞌite ꞌe i haka takeꞌa mai e tōꞌoku Matuꞌa. A kōrua takoꞌa e aŋa ena i te meꞌe i takeꞌa ꞌe i ŋaroꞌa mai te kōrua matuꞌa.
39He kī e rā nuꞌu:
—¡Te mātou matuꞌa ko ꞌAparahama!
He pāhono e Ietū:
—ꞌĀhani kōrua he ŋā poki mau ꞌā ꞌa ꞌAparahama, te kōrua meꞌe aŋa he meꞌe aŋa e ia. 40Ka ai atu ko kī atu ꞌana a au i te parautiꞌa hāpī mai e te ꞌAtua, e haŋa nō ꞌana a kōrua mo tiŋaꞌi i a au. ¡A ꞌAparahama kai aŋa i te meꞌe pē nā! 41Te meꞌe aŋa o kōrua pa he meꞌe aŋa e te kōrua matuꞌa.
He kī e rā nuꞌu:
—¡Taꞌe a mātou he mōrore; e tahi nō mātou Matuꞌa, he ꞌAtua!
42He pāhono e Ietū:
—Mo ai he parautiꞌa mau ꞌā he ꞌAtua te kōrua matuꞌa, e haŋa rō mai ꞌana ia kōrua ki a au; mai te ꞌAtua mau nō, paꞌi, a au i oho mai ai. I oho mai ai a au taꞌe hai manaꞌu ōꞌoku ꞌā, o te ꞌAtua a au i uŋa mai.
43»¿He aha kōrua e taꞌe aŋi-aŋi ena i tāꞌaku meꞌe haka ꞌite atu? He taꞌe tano o kōrua mo haka roŋo mai. 44Te kōrua matuꞌa ko Rukifero; ꞌāꞌana kōrua, ꞌe te kōrua meꞌe haŋa mo aŋa he meꞌe haŋa ꞌāꞌana. A ia he taparahi-taꞌata tiŋaꞌi i te taŋata mai muꞌa ꞌā. ꞌIna he noho ꞌi roto i te parautiꞌa, ꞌe ꞌina e tahi parautiꞌa kī. E reo-reo ena, e vānaŋa ꞌā i tāꞌana meꞌe i ꞌite. A ia he reo-reo ꞌe he matuꞌa o te reo-reo.
45»A kōrua e taꞌe haka roŋo mai ena he kī ōꞌoku i te parautiꞌa. 46¿Ko ai o roto i a kōrua mo haka takeꞌa mai e hara rō ꞌana a au? Mo ai he parautiꞌa tāꞌaku meꞌe kī, ¿he aha ia kōrua e taꞌe haka roŋo mai ena? 47Te ŋā poki o te ꞌAtua e haka roŋo rō ꞌana ki te vānaŋa o te ꞌAtua. ꞌE, ꞌi te meꞌe era taꞌe a kōrua o te ꞌAtua, ꞌina he haka roŋo mai.
Te Kiritō ko ai era ꞌana ki a ꞌAparahama
48He kī ia e te hūrio ra-rahi:
—¿Ko takeꞌa ꞌā? He aŋi mau ꞌā te mātou meꞌe kī: o ⌊Tāmāria⌋ koe ꞌe ꞌi roto i a koe te tātane.
49He pāhono e Ietū:
—ꞌIna e tahi tātane o roto i a au. He moꞌa mau nō tāꞌaku aŋa i tōꞌoku Matuꞌa, ꞌe te aŋa o kōrua he vānaŋa taꞌe tano nō mōꞌoku. 50ꞌIna a au he kimi mo haka nui-nui i a au e te taŋata. Ka ai atu pē ira, e ai rō ꞌana te kope haŋa ki rā meꞌe mōꞌoku, ꞌe ꞌāꞌana te kī i te meꞌe tano ꞌe i te meꞌe taꞌe tano o te taŋata. 51ꞌĪ a au he kī atu: te kope haka roŋo i tāꞌaku vānaŋa e ko mate ki te hora hopeꞌa.
52He pāhono e te hūrio:
—Ko tano mau ꞌā te manaꞌu o mātou: nā ꞌi roto i a koe te tātane. A ꞌAparahama, paꞌi, ananake ko te perofeta taꞌatoꞌa ko mā-mate tahi ꞌana, ꞌe, ¿nā koe e kī ꞌā te kope haka roŋo i taꞌa vānaŋa, ꞌina e ko mate? 53¿ꞌAta hau ꞌō koe ki te mātou matuꞌa ko ꞌAparahama? A ia, paꞌi, ko mate ꞌana; pē ira takoꞌa ꞌana te perofeta. ¿Ko ai ia koe e kī ena i te meꞌe tuꞌu pē nā?
54He pāhono e Ietū:
—Mo haka nui-nui ōꞌoku i a au mau ꞌā, ꞌina e tahi hauhaꞌa. ꞌE te kope haka nui-nui i a au he Matuꞌa ōꞌoku, he kope kī e kōrua he ꞌAtua o kōrua. 55ꞌE, ꞌina kai māhani a kōrua i a ia. Ko au te meꞌe i māhani. Mo kī atu ōꞌoku kai māhani a au i a ia, pē kōrua ꞌā tōꞌoku reo-reo. Te parautiꞌa, paꞌi, ko māhani ꞌana e au i a ia; e haka roŋo ꞌe e haꞌatura rō ꞌana a au ki tāꞌana vānaŋa. 56Te tupuna era o kōrua ko ꞌAparahama ko ꞌite ꞌā e uŋa rō mai i a au ki te ao nei ꞌe e tiaki era ki rā mahana hai koa.
57He kī e te hūrio ki a Ietū:
—Kai tano ꞌā tuꞌu pae ꞌahuru matahiti, ꞌe, ¿nā koe e kī mai ena ko takeꞌa ꞌana e koe a ꞌAparahama?
58He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he kī atu i te parautiꞌa: ko ai era ꞌana a au i poreko mai ai a ꞌAparahama.
59He toꞌo ia e rā nuꞌu i te māꞌea mo tamaꞌi ki a Ietū. ꞌE, kai takeꞌa ia e rā nuꞌu i eꞌa i oho rō ai mai te Kona Haꞌamuri ꞌAtua.
9He haka ora iŋa o Ietū i te taŋata matapō
1I eꞌa era a Ietū, he takeꞌa i te taŋata mai tōꞌona poreko iŋa ꞌana e pō rō ꞌā te mata. 2He ꞌui e tāꞌana nuꞌu hāpī:
—E te Maꞌori, ¿he aha te taŋata ena i poreko ai pē nā: e pō rō ꞌā te mata? ¿He hara o tōꞌona matuꞌa, ꞌo he hara ōꞌona?
3He pāhono e Ietū:
—I ai ena pē nā mo haka takeꞌa ꞌi ruŋa i a ia i te pūai o te ꞌAtua, taꞌe ꞌō he hara ōꞌona, ꞌe taꞌe he hara o tōꞌona matuꞌa. 4E ꞌōtea nō ꞌana, te auraꞌa, e ora nō ꞌā, he aŋa a tātou i te aŋa o te kope uŋa mai i a au. ꞌE, ka pō ena, te auraꞌa, ka mate ena, e ko riva haka ꞌou te taŋata mo aŋa. 5Hora nei ōꞌoku ꞌi te ao he mōrī haka māꞌeha a au i te manaꞌu o te taŋata.
6I kī era a Ietū i te meꞌe nei, he ꞌā-ꞌanu i te ꞌōꞌone mo haka vai-vai, he toꞌo mai he oi-oi ꞌe he paru ki te mata o tū taŋata matapō era. 7I oti era he kī: «Ka oho ka hopu tuꞌu mata ꞌi te puna era ko Tiroē». (Te haꞌaauraꞌa o rā ꞌīŋoa: «he kope uŋa»).
He oho tū taŋata matapō era he hopu. I hoki haka ꞌou era ko takeꞌa ꞌā i te meꞌe. 8Te nuꞌu e hāhine rō ꞌā te rāua hare ki te hare o rā taŋata ꞌe te nuꞌu rava takeꞌa e no-noꞌi ꞌana ki te moni he ꞌui: «¿Taꞌe ꞌō rā ko te kope era e noho e no-noꞌi era ki te moni?». 9He kī e te tētahi: «ꞌĒ-ē, ko ia». ꞌE tētahi atu e kī era: «ꞌIna, taꞌe ko ia, ka ai atu pē ia ꞌā te huru». He kī e rā kope: «ꞌĒ-ē, ko au mau ꞌā». 10He ꞌui ia:
—¿Pē hē i ai ena ko takeꞌa ꞌā e koe i te meꞌe ꞌi te hora ena?
11He pāhono e rā kope:
—O te taŋata ena e kī ena ko Ietū i aŋa i te rare-rare, ꞌai ka paru mai ki tōꞌoku mata, ꞌe he kī mai: «Ka oho koe ki te puna era ko Tiroē, ka hopu». He eꞌa a au he oho. I oti era te hopu i tōꞌoku mata, he māꞌeha rō ꞌai.
12He ꞌui haka ꞌou e rā nuꞌu:
—¿ꞌI hē te taŋata ena?
He kī e rā kope:
—Kai ꞌite au.
He fariseo ꞌe ko tū kope matapō era
13-14Te mahana aŋa era e Ietū i te rare-rare ꞌe haka ora era i te mata o tū taŋata era he ⌊mahana haka ora⌋. ꞌO ira i maꞌu ai e te nuꞌu i rā taŋata ki te ⌊fariseo⌋. 15He ꞌui ia e te fariseo:
—¿Pē hē i ai ai ko takeꞌa ꞌana e koe i te meꞌe ꞌi te hora ena?
He pāhono e rā taŋata:
—Ko paru mai ꞌana i tōꞌoku mata hai rare-rare, ko hopu ꞌā e au, ꞌe he māꞌeha rō ꞌai.
16He kī e te tētahi fariseo: «Te kope aŋa i te meꞌe ena taꞌe o te ꞌAtua he taꞌe moꞌa i te mahana haka ora». ꞌE o te tētahi atu i kī: «¿Pē hē te taŋata hara ana aŋa i te mana tuꞌu pē nā?». He manaꞌu kē-kē rō atu ꞌai rā ŋā fariseo 17ꞌe he ꞌui haka ꞌou ki tū taŋata era:
—Ki tuꞌu manaꞌu, ¿ko ai rā taŋata? Nā, paꞌi, ko haka ora atu ꞌana i tuꞌu mata.
He pāhono e rā taŋata:
—Mōꞌoku he perofeta.
18Mo te ⌊hūrio⌋ ra-rahi taꞌe he parautiꞌa: rā taŋata i ai rō ꞌō he matapō, ꞌātā i haka uŋa rō ki tōꞌona matuꞌa mo oho ki ira 19ꞌe he ꞌui:
—¿He poki nei o kōrua? ¿He parautiꞌa i poreko ai e matapō rō ꞌā? ¿Pē hē ia e takeꞌa ena ꞌi te hora nei?
20He pāhono e te matuꞌa:
—Ko ꞌite ꞌana e māua he poki mau ꞌā a ia o māua, ꞌe i poreko ai e matapō rō ꞌana. 21Te meꞌe o māua i taꞌe ꞌite pē hē a ia e takeꞌa ena ꞌi te hora nei, ꞌe ꞌina kai ꞌite takoꞌa a māua ꞌa ꞌai i haka ora i tōꞌona mata. Ka ꞌui ki a ia ꞌā; ko paꞌari ꞌana, ꞌe māꞌana mau ꞌā e kī atu.
22I kī ai i te meꞌe nei e tōꞌona ŋā matuꞌa era he riꞌa-riꞌa ꞌo te ꞌite: te nuꞌu hūrio ra-rahi ko haꞌaꞌau era ꞌana mo haka eꞌa mau rō ꞌai mai roto i te hare pure i te nuꞌu kī: a Ietū he ⌊Kiritō⌋. 23ꞌO ira i kī ai: «Ka ꞌui ki a ia ꞌā; ko paꞌari ꞌana, ꞌe māꞌana mau ꞌā e kī atu».
24He haka uŋa haka ꞌou e rā nuꞌu ra-rahi era mo oho o tū taŋata ora era o te mata, he kī:
—Ka hōrea ꞌi muꞌa o te ꞌAtua he kī mai koe i te parautiꞌa o ruŋa i tū taŋata haka ora atu era i a koe. E ꞌite rō ꞌana, paꞌi, e mātou he taŋata hara a ia.
25He pāhono e rā taŋata:
—Mo ai a ia he taŋata hara, kai ꞌite au. Tāꞌaku meꞌe i ꞌite: a au he taŋata matakeva ꞌi muꞌa ꞌā, ꞌe, hora nei, ko takeꞌa ꞌana e au i te meꞌe.
26He ꞌui haka ꞌou:
—¿He aha te meꞌe i aŋa atu? ¿He aha te meꞌe i aŋa mo haka ora atu i tuꞌu mata?
27He pāhono e rā taŋata:
—Ko kī atu ꞌana e au, ꞌe ꞌina kōrua he haka roŋo mai. ¿He aha kōrua e haŋa ena mo kī haka ꞌou atu ōꞌoku i tū meꞌe ꞌā? ¿Ka kī ꞌō e haŋa takoꞌa rō ꞌana kōrua mo riro he nuꞌu hāpī ꞌāꞌana?
28He haꞌamata ia tū nuꞌu era he vā-vā i rā kope, ꞌe he kī:
—Ko koe ꞌā taꞌa meꞌe he taŋata hāpī o te taŋata era; a mātou he nuꞌu hāpī ꞌa ⌊Mōtē⌋. 29Ko ꞌite ꞌana a mātou i vānaŋa rō te ꞌAtua ki a Mōtē, ꞌe te kope ena, kai ꞌite a mātou mai hē i eꞌa mai ai.
30He pāhono e rā taŋata:
—¡Ko te meꞌe huru kē! ꞌIna a kōrua he ꞌite mai hē a ia i eꞌa mai ai, ka ai atu ko haka ora ꞌana i tōꞌoku mata. 31Ko ꞌite riva-riva ꞌā a tātou: te ꞌAtua ꞌina he haka roŋo ki te nuꞌu hara; e haka roŋo ena ki te nuꞌu haꞌamuri ki a ia ꞌe aŋa i tāꞌana meꞌe haŋa. 32Mai te haꞌamata iŋa ꞌā o te ao kai ŋaroꞌa mai ꞌana o ruŋa o te taŋata haka ora i te mata o te kope i poreko ai e matapō rō ꞌā. 33Mo taꞌe ai o te taŋata era mai te ꞌAtua i oho mai ai, e ko ravaꞌa e ia mo aŋa e tahi meꞌe tuꞌu pa he meꞌe nei.
34He kī ia e tū nuꞌu era:
—A koe, mai tuꞌu poreko iŋa ꞌā ki te hora nei, he taŋata hara, ꞌe, ¿e haŋa ꞌā koe mo hāpī mai i a mātou?
He toꞌo ia e tū nuꞌu ra-rahi era i rā taŋata he haka eꞌa mau rō ꞌai mai roto i te ⌊hare pure hūrio⌋.
He nuꞌu matapō mo te meꞌe o te ꞌAtua
35He ŋaroꞌa e Ietū ko haka eꞌa mau ꞌana i tū taŋata matapō era mai te hare pure hūrio. I piri era ki rā kope he ꞌui:
—¿E haka moe rō ꞌana koe i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i te ⌊Poki o te taŋata⌋?
36He pāhono e rā kope:
—Ka kī mai koe ko ai nā meꞌe ki haka moe ai au i tōꞌoku manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia.
37He pāhono e Ietū:
—Nā ko takeꞌa ꞌā e koe: ko au mau nei ꞌā e vānaŋa atu ena.
38He kī ia e tū taŋata era:
—ꞌI te hora nei ko haka moe ꞌana a au i tōꞌoku manaꞌu ꞌi ruŋa i a koe.
ꞌE he tū-turi he haꞌamuri.
39He kī e Ietū: «A au i oho mai ai ki te ao nei mo kī i te meꞌe tano ꞌe i te meꞌe taꞌe tano o te taŋata. Te nuꞌu e keva rō ꞌā te mata mo te meꞌe o te ꞌAtua e haka māꞌeha rō e au i te rāua manaꞌu. ꞌE te nuꞌu kī ko ꞌite ꞌā a rāua o ruŋa i te ꞌAtua e haka aŋi-aŋi rō e au e keva rō ꞌana te rāua mata mo te meꞌe o te ꞌAtua».
40I ŋaroꞌa era i rā meꞌe e te fariseo o muri, he kī:
—¿Taꞌa kī: e matapō rō ꞌana a mātou?
41He pāhono e Ietū:
—ꞌĀhani kōrua he nuꞌu matapō mau ꞌā mo te meꞌe o te ꞌAtua, e ko paŋahaꞌa rahi te ūtuꞌa o te kōrua hara. ꞌE, ꞌi te kī e ꞌite rō ꞌana kōrua i te meꞌe o ruŋa i te ꞌAtua, ꞌata paŋahaꞌa te ūtuꞌa o te kōrua hara.
10He taŋata hāpaꞌo māmoe ꞌe he māmoe ꞌāꞌana
1He kī ia e Ietū:
«He parautiꞌa te meꞌe nei: Te kope taꞌe uru a roto i te ꞌōpani ki roto i te ꞌāua māmoe he toke-toke. 2ꞌE te kope uru a roto he taŋata hāpaꞌo māmoe. 3Te kope ꞌauario i te ꞌōpani he mātaki i te ꞌōpani ki te taŋata hāpaꞌo māmoe. He raŋi e rā taŋata ki tāꞌana māmoe e tahi e tahi hai ꞌīŋoa ꞌe he aŋi-aŋi e te māmoe i tōꞌona reꞌo. He toꞌo ia e rā taŋata i tāꞌana māmoe mai roto i te ꞌāua puru.
4»I eꞌa tahi era, he haꞌere rā taŋata ꞌi muꞌa ꞌe ꞌi tuꞌa ka oho tahi atu era te māmoe ꞌi te aŋi-aŋi i te reꞌo. 5Te māmoe e ko oho ꞌi tuꞌa o te taŋata kai māhani e rāua; he tē-tere mai muri ꞌo te taꞌe aŋi-aŋi i te reꞌo».
6I ꞌaꞌamu era e Ietū i te ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa nei, kai aŋi-aŋi e te nuꞌu he aha tāꞌana meꞌe e haŋa era mo haka ꞌite.
A Ietū he taŋata hāpaꞌo māmoe riva-riva
7He kī haka ꞌou e Ietū:
«He parautiꞌa te meꞌe nei: He ꞌōpani a au a ira te māmoe e uru ena. 8Te nuꞌu tuꞌu raꞌe mai ki a au haka tuꞌu i a rāua pa he nuꞌu hāpaꞌo māmoe he toke-toke, ꞌe kai oho te māmoe ꞌi tuꞌa i a rāua. 9A au he ꞌōpani: te kope uru a roto i a au he eꞌa mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua. He riro pa he māmoe e oꞌo e eꞌa ena, ꞌe he ravaꞌa mauku.
10»Te toke-toke e oho mai ena mo toke, mo tiŋaꞌi mo haka mate ꞌe mo tōtōā; ꞌe, a au i oho mai ai mo ravaꞌa e kōrua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa, ꞌe mo noho o kōrua e koa rō ꞌā ꞌe e haꞌamaitai rō ꞌā e te ꞌAtua. 11A au he taŋata hāpaꞌo riva-riva i te māmoe. Te taŋata hāpaꞌo riva-riva i te māmoe he vaꞌai i a ia ki te mate mo tāꞌana māmoe. 12ꞌE te kope ꞌauhau mo ꞌauario i te māmoe taꞌe he taŋata hāpaꞌo māmoe parautiꞌa ꞌe taꞌe ꞌāꞌana rā ŋā māmoe. Ka takeꞌa era i te paiheŋa taehae, he hoa i te māmoe, he eꞌa he tere. ꞌE he rere ia e te paiheŋa, he ŋau i te māmoe ꞌe he huata te tētahi a te kona taꞌatoꞌa. 13Nei taŋata he eꞌa he tere ꞌo te ai he taŋata ꞌauhau nō ꞌe ꞌina he tapa atu i te māmoe.
14-15»He taŋata hāpaꞌo riva-riva a au i te māmoe. Pa he ꞌite iŋa ena ꞌā o tōꞌoku Matuꞌa ko ai a au ꞌe a au ko ai a ia, pē ira takoꞌa ꞌana a au e ꞌite nei ko ai ko ai tāꞌaku māmoe, ꞌe rā ŋā māmoe e ꞌite rō ꞌana ko ai a au. ꞌE he vaꞌai a au i a au mau ꞌā ki te mate mo tāꞌaku māmoe.
16»E ai takoꞌa rō ꞌana tāꞌaku māmoe taꞌe o roto o te ꞌāua nei; e haka taka-taka takoꞌa a au i a rāua. E haka roŋo rō a rāua ki tōꞌoku reꞌo ꞌe he riro mau rō ꞌāvai e tahi nō nūnaꞌa māmoe, ꞌe e tahi nō taŋata hāpaꞌo māmoe.
17»Te Matuꞌa e haŋa rō mai ꞌana ki a au ꞌo te vaꞌai ōꞌoku i a au mo mate mo te rua ꞌe ꞌo te ora haka ꞌou ōꞌoku mai te mate. 18Taꞌe hai pūai taŋata a au ka mate ena; māꞌaku mau ꞌā e vaꞌai i a au mo mate. I a au mau ꞌana, paꞌi, te parau mo vaꞌai i a au mo mate ꞌe mo ora haka ꞌou. Ko te meꞌe nei tāꞌaku meꞌe mo aŋa i kī mai ai e tōꞌoku Matuꞌa».
19I ŋaroꞌa era e te ⌊hūrio⌋ i te vānaŋa nei, he manaꞌu kē-kē haka ꞌou ananake o ruŋa i a Ietū. 20Nuꞌu rahi te nuꞌu o rāua i kī: «¿He aha kōrua e haka roŋo ena? Ko oꞌo ꞌana, hoꞌi, rā e te tātane ꞌe ko maꞌa-maꞌa ꞌana». 21ꞌE, o tētahi atu te kī: «ꞌIna e tahi kope oꞌo e te tātane vānaŋa pē nei. ¿E ravaꞌa rō hō e te tātane mo haka ora i te mata o te taŋata matapō?».
Te hūrio ra-rahi ꞌina he haŋa ki a Ietū
22Rā hora he toŋa, ꞌe ꞌi Hērutarema e aŋa ꞌana i te ⌊ŋoŋoro o te haꞌamoꞌa⌋, ŋoŋoro haka manaꞌu ki te mahana haꞌamoꞌa i te Kona Haꞌamuri ꞌAtua. 23ꞌI ira a Ietū e haꞌere ꞌā a te kona kī he Taupeꞌa o ⌊Toromono⌋. 24He haka vari e te hūrio ꞌe he ꞌui:
—¿ꞌĀtā ki hē koe ka haka mira-mira nō mai ena i te mātou manaꞌu? Hoki he ⌊Kiritō⌋ mau ꞌā koe, ka kī rō mai ꞌai.
25He pāhono e Ietū:
—Ko kī atu era ꞌana e au, ꞌe ꞌina kōrua he haka roŋo mai. Hai meꞌe aŋa e au hai pūai o tōꞌoku Matuꞌa, e haka takeꞌa atu ena, 26ꞌe ꞌina kōrua he ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, he taꞌe ai o kōrua he māmoe ꞌāꞌaku. 27Tāꞌaku māmoe, paꞌi, e aŋi-aŋi rō ꞌana i tōꞌoku reꞌo, ꞌe ko ꞌite ꞌana e au ko ai ko ai. A rāua e oho rō mai ꞌana ꞌi muri i a au. 28Māꞌaku e vaꞌai ki a rāua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa, ꞌo haka tapa e te ꞌAtua i a rāua mai muri i a ia ꞌe ꞌo haka ūtuꞌa. ꞌE ꞌina e tahi kope mo hiko i a rāua mai i a au. 29O tōꞌoku Matuꞌa i vaꞌai mai i a rāua. A ia he kope hopeꞌa o te pūai, ꞌe ꞌina e tahi kope mo hiko i a rāua mai tōꞌona rima. 30ꞌE, a māua ko te Matuꞌa e tahi mau nō.
31He toꞌo haka ꞌou e te hūrio i te māꞌea mo tau ki a Ietū, 32ꞌe he meꞌe e Ietū:
—Hai pūai o tōꞌoku Matuꞌa i aŋa ai a au meꞌe rahi atu meꞌe riva-riva ꞌi muꞌa o kōrua. ¿ꞌO meꞌe hē ia o rā ŋā meꞌe ka tamaꞌi mai ena kōrua i a au hai māꞌea?
33He pāhono e te hūrio:
—E ko tamaꞌi atu a mātou i a koe hai māꞌea ꞌo taꞌa meꞌe riva-riva aŋa. Ka tamaꞌi atu ena ꞌo tuꞌu vānaŋa taꞌe tano mo te ꞌAtua. He haka tuꞌu ōꞌou i a koe he ꞌAtua; a koe, paꞌi, he taŋata mau ena.
34He kī e Ietū:
—ꞌI ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ e hāꞌaki rō ꞌana te vānaŋa kī e te ꞌAtua ki te tētahi nuꞌu ra-rahi pē nei ē: “A kōrua he ꞌatua”.10.34 ꞌI te Hīmene (Salmos) 82.6 e pāpaꞌi ena te kī iŋa o te ꞌAtua ki te nuꞌu ra-rahi o te hūrio he ꞌatua. Te vānaŋa nei i kī ai ꞌo te ai ꞌi muꞌa ꞌā i haꞌataꞌa rō e te ꞌAtua i te ŋāŋata mo kī i te tano ꞌe i te taꞌe tano o te hūrio ꞌe mo maꞌu takoꞌa i tāꞌana vānaŋa ꞌi muꞌa i a rāua, te kī, mo hāpaꞌo pē ia ꞌā pe he ꞌAtua i tāꞌana taŋata.35ꞌE a tātou ko ꞌite riva-riva ꞌana ꞌina e tahi meꞌe o ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa mo haka kore. ꞌE mo ai i kī rō te ꞌAtua ki rā nuꞌu pē ira, 36¿he aha ia a kōrua e kī ena ko kī ꞌana a au i te vānaŋa taꞌe tano mo te ꞌAtua hora kī era ōꞌoku he Poki au o te ꞌAtua? ꞌĀꞌana, paꞌi, a au i haꞌataꞌa mo te aŋa nei ꞌe i uŋa mai ki te ao nei.
37»Mo taꞌe aŋa ōꞌoku i te meꞌe aŋa e tōꞌoku Matuꞌa, ꞌina ia kōrua ko haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. 38ꞌE, mo aŋa ōꞌoku i te meꞌe aŋa e tōꞌoku Matuꞌa, ka ai atu ꞌina kōrua he haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, ka haka moe ia kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i tāꞌaku meꞌe aŋa ki ꞌite ai a kōrua: te ꞌAtua Matuꞌa ꞌe a au e tahi mau nō.
39He moko tū nuꞌu era mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū, ꞌe ꞌina kai ravaꞌa.
40He eꞌa ia a Ietū, he hoki ki te rua pāꞌiŋa o te rio era ko Horotana ki te kona ⌊papatito⌋ era e Iovani i te taŋata ꞌe he noho ꞌi ira. 41I rahi rō te taŋata i oho i uꞌi i a Ietū, ꞌe he kī ki a rāua ꞌana: «Ka ai atu kai aŋa a Iovani e tahi mana, te meꞌe taꞌatoꞌa kī era e ia o ruŋa o te taŋata nei he parautiꞌa».
42E nuꞌu rahi te nuꞌu o rā kona i haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū.
11He mate o Rātaro
1He taŋata māui-ui e tahi te ꞌīŋoa ko Rātaro. E noho era ꞌi Vētānia ananake ko tōꞌona taina ko ⌊Māria⌋ ꞌe ko Maratuka. 2Ko te Māria nei te Māria huri era i te vaꞌe o Ietū hai manoꞌi ꞌe ꞌai ka haroꞌi hai rauꞌoho. 3I māui-ui era a Rātaro, he uŋa e te ŋā taina nei mo kī ki a Ietū: te repahoa haŋa rahi era ōꞌona ko Rātaro ko māui-ui ꞌā.
4I ꞌite era e Ietū i tū parau ꞌāpī era he kī: «Te hopeꞌa o te māui-ui era taꞌe he mate; he meꞌe nō mo haka takeꞌa i te pūai o te ꞌAtua ꞌe, takoꞌa, i te pūai o te Poki o te ꞌAtua».
5Ka ai atu e haŋa rahi rō ꞌana a Ietū ki a Maratuka, ki a Māria ꞌe ki a Rātaro, 6i kī era ko māui-ui ꞌana, he noho e rua mahana haka ꞌou ꞌi te kona ꞌi ira a ia. 7I oti era he kī ki tāꞌana nuꞌu hāpī:
—Mai ki hoki haka ꞌou tātou ki Hūrea.
8He kī e te nuꞌu hāpī era:
—E te Maꞌori, ꞌi tū ŋā mahana era e haŋa ꞌā te ⌊hūrio⌋ ra-rahi o ira mo tamaꞌi i a koe hai māꞌea, ꞌe, ¿e haŋa nō ꞌā a koe mo hoki ki ira?
9He kī e Ietū:
—¿Taꞌe ꞌō e hoꞌe ꞌahuru mā piti hora o te ꞌōtea? Te taŋata haꞌere ꞌi te ꞌōtea ꞌina e ko tu-tuki ꞌo te ai e māꞌeha rō ꞌā. 10ꞌE, mo haꞌere ꞌi te pō, he tu-tuki ꞌi te taꞌe māꞌeha.
11He kī haka ꞌou e Ietū:
—Ko haꞌuru ꞌā te tātou repahoa ko Rātaro, ꞌe ꞌī e au he oho he haka ꞌara.
12He kī e tāꞌana nuꞌu hāpī:
—E te Maꞌori, mo ai e haꞌuru ꞌana, ka kī ꞌō he ora tōꞌona māui-ui.
13Te auraꞌa o tū vānaŋa era ꞌa Ietū: ko mate ꞌā a Rātaro. ꞌE, e manaꞌu era e rā nuꞌu e vānaŋa ꞌā o ruŋa i te haꞌuru mau ꞌana. 14He haka aŋi-aŋi riva-riva ia e Ietū he kī pē nei ē:
—Ko mate ꞌā a Rātaro. 15ꞌE, ko koa ꞌana a au ꞌo tōꞌoku taꞌe ai ꞌi ira. He meꞌe riva-riva, paꞌi, mo kōrua ki ꞌata haka moe ai te kōrua manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. Mai ki oho tātou ki uꞌi.
16He kī ia e Tōmā, kī takoꞌa ko Hauā, ki te tētahi nuꞌu hāpī o rāua: «Mai ki oho takoꞌa a tātou ki mā-mate ꞌi muri i a Ietū».
I a Ietū te ora
17I tuꞌu era a Ietū ki Vētānia he ꞌite ka hā mahana o te tanu o Rātaro. 18Te kona nei e hāhine rō ꞌana ki Hērutarema: e toru ꞌahuru tūmaꞌa minuti mo haꞌere, 19ꞌe nuꞌu rahi te nuꞌu hūrio i oho i uꞌi i a Māria ararua ko Maratuka mo ꞌaroha ꞌe mo hokorua ꞌi te rāua ꞌati.
20I ꞌite era a Maratuka ꞌī ko tuꞌu ꞌā a Ietū, he eꞌa he oho mo toꞌo mai; ko Māria i noho ꞌi te kona hare era. 21He kī e Maratuka ki a Ietū:
—E Ietū, ꞌāhani a koe ꞌi nei, e ko mate tōꞌoku taina. 22ꞌE, ka ai atu pē ira, ko ꞌite ꞌana e au e vaꞌai nō atu e te ꞌAtua ꞌi te hora nei i taꞌa meꞌe nō era mo kī.
23He pāhono e Ietū:
—He ora tuꞌu taina.
24He kī e Maratuka:
—ꞌĒ-ē, ko ꞌite ꞌana e au e ora haka ꞌou rō ꞌi te hora haka ora i te nuꞌu mate ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.
25He kī ia e Ietū:
—Ko au te meꞌe haka ora i te taŋata mai te mate. ꞌE ko au te meꞌe vaꞌai i te ora. Te taŋata ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, ka mate atu, e ora haka ꞌou nō. 26ꞌE te taŋata ora haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, ki te hora hopeꞌa e ko haka tapa mai muri i te ꞌAtua. ¿E haka moe rō ꞌana koe i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i te meꞌe nei?
27He pāhono e Maratuka:
—ꞌĒ-ē. Mōꞌoku, a koe he ⌊Kiritō⌋, he Poki o te ꞌAtua mo oho mai ki te ao nei.
He taŋi iŋa o Ietū
28I oti era a Maratuka i te kī i te meꞌe nei, he hoki ki muri i tū taina era ōꞌona ko Māria ꞌe he hāꞌumu-ꞌumu: «ꞌĪ te Maꞌori ꞌi nei. Ko kī mai ꞌana mo oho ōꞌou».
29I ŋaroꞌa era e Māria i tū vānaŋa era, he eꞌa he oho ki te kona era ꞌi ira a Ietū. 30A Ietū ia kai oꞌo ꞌana ki Vētānia; ko te noho iŋa ꞌā ꞌi tū kona piri era ki a Maratuka.
31I takeꞌa era e te nuꞌu hūrio o ira e hōrou rō ꞌā a Māria i eꞌa ai, he eꞌa he oho ꞌi tuꞌa ꞌi te manaꞌu he oho he taŋi ꞌi te kona tanu o Rātaro.
32I tuꞌu era a Māria ki tū kona era ꞌi ira a Ietū, he tū-turi he kī:
—E te Maꞌori, ꞌāhani koe ꞌi nei, e ko mate tōꞌoku taina.
33I takeꞌa era e Ietū i te rahi o te taŋi o Māria ananake ko te nuꞌu hūrio o muri, he oꞌo te māui-ui ki roto i te māhatu ꞌe he haka ꞌaroha rō atu ꞌai. 34He ꞌui ia:
—¿ꞌI hē tōꞌona hakari?
He pāhono e kuā Māria:
—Mai ki oho ki haka takeꞌa atu.
35He pariŋi te matavai o Ietū. 36He kī ia e te hūrio: «¡Ka uꞌi rā kōrua: e haŋa rahi rō ꞌā ki rā kope!». 37He kī e te tētahi o rā nuꞌu: «O te taŋata era i haka ora i te mata o te taŋata matapō. ¿Kai ai hō tāꞌana rāveꞌa mo taꞌe mate o Rātaro?».
He haka ora iŋa i a Rātaro
38He haka hāhine ia a Ietū ki te kona era ꞌi ira te hakari o Rātaro koia ko haka ꞌaroha. Te kona nei he ꞌana e puru rō ꞌā hai māꞌea nui-nui e tahi. 39He kī e Ietū:
—Ka ketu te māꞌea ena.
He pāhono e Maratuka:
—E Ietū, ka hā mahana o te mate; ko piro atu ꞌā e noho mai ena.
40He kī haka ꞌou e Ietū:
—¿Kai kī atu ꞌō e au, mo haka moe mai ōꞌou i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, he takeꞌa e koe i te pūai o te ꞌAtua?
41He ketu ia e te nuꞌu i rā māꞌea. He uꞌi a Ietū a te raŋi ꞌe he kī:
«E Koro ōꞌoku ē, he māuru-uru atu a au ꞌo tuꞌu haka roŋo mai. 42E ꞌite rō ꞌana e au e haka roŋo rō mai ꞌā koe i tāꞌaku vānaŋa. E kī atu ena a au i te meꞌe nei mo te riva-riva o te nuꞌu nei, mo aŋi-aŋi e rāua: ꞌāꞌau a au i uŋa mai».
43I oti era te kī i tū meꞌe era, he ohu: «¡E Rātaro, ka eꞌa mai koe mai nā!». 44He eꞌa ia a Rātaro ko ora haka ꞌou ꞌā, ko te viri iŋa ꞌana te hakari ꞌe te ꞌāriŋa hai kahu viri o te nuꞌu mate. He kī ia e Ietū: «Ka kume-kume te kahu ꞌai ka haka rē rō i a ia ki haꞌere».
He haꞌaꞌau iŋa mo ꞌa-ꞌaru i a Ietū
(Māteo 26.1-5; Marko 14.1-2; Ruka 22.1-2)
45Meꞌe rahi o tū nuꞌu hūrio oho era ꞌi muri i a kuā Māria, i takeꞌa era i tū meꞌe aŋa era e Ietū, he haka moe rō ꞌai i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia. 46Ka ai atu pē ira, he eꞌa he oho te tētahi o rā nuꞌu he ꞌaꞌamu i rā meꞌe ki te ⌊fariseo⌋. 47Te fariseo ꞌe te ⌊oromatuꞌa⌋ ra-rahi he haka taka-taka tahi i te ⌊nūnaꞌa taŋata i a rāua te kī iŋa hopeꞌa o te haka tere hūrio⌋ ꞌe he kī:
—¿He aha te tātou meꞌe ka aŋa nei? Ko rahi ꞌā te mana aŋa e te taŋata era. 48Mo haka rē nō o tātou mo aŋa mo oho i tāꞌana meꞌe ena e aŋa mai ena, te taŋata taꞌatoꞌa he haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia, ꞌe te nuꞌu ra-rahi o te rōmano he oho mai he haka marere i te tātou ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ ꞌe he haka kore i te tātou haka tere iŋa.
49E tahi o rā nuꞌu ko Kaifā, he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi o rā matahiti, he kī:
—A kōrua e vānaŋa tahaŋa nō ꞌā. 50¿Kai aŋi-aŋi ꞌana ꞌō i hau rō atu ꞌi te tano mo mate o te taŋata e tahi mo te taꞌatoꞌa ki te haka kore e te rōmano i a tātou ꞌe i te tātou haka tere iŋa?
51I kī ai i rā meꞌe e Kaifā taꞌe hai manaꞌu ōꞌona. ꞌO te ai he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi o rā matahiti, i haka vānaŋa ai e te ꞌAtua pa he perofeta mo haka ꞌite pē nei ē: e mate rō a Ietū mo te hūrio taꞌatoꞌa. 52ꞌE taꞌe mo te hūrio nō ka mate era, takoꞌa mo haka taka-taka tahi i te ŋā poki o te ꞌAtua ꞌi te henua taꞌatoꞌa.
53Mai rā mahana te nuꞌu ra-rahi o te hūrio i haꞌamata i kī ai mo tiŋaꞌi mo haka mate i a Ietū. 54ꞌO ira a Ietū i taꞌe haꞌere haka ꞌou ai a te kona rahi o te taŋata o Hūrea. He oho ki te kona e tahi hāhine ki te kona ꞌone taꞌe noho taŋata te ꞌīŋoa ko Efaraine. ꞌI ira i noho ai ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī.
55Mahana taꞌe rahi nō te mahana toe mo te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋, ꞌe meꞌe rahi taŋata e oho era ki Hērutarema mo ⌊haka maꞌitaki⌋ i a rāua pa he meꞌe kī e te rāua haka tere iŋa, he meꞌe raꞌe o rāua mo aŋa ki te tuꞌu iŋa mai o rā ŋoŋoro. 56Te nuꞌu ia e kimi ꞌana i a Ietū, ꞌe ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua e ꞌui era ki a rāua ꞌā: «¿Pē hē ki te kōrua kī? ¿E tuꞌu rō mai ki te ŋoŋoro nei ꞌo ꞌina?». 57Ko kī era ꞌana, paꞌi, e te fariseo ꞌe e te ŋā oromatuꞌa ra-rahi era: kope nō era mo takeꞌa i a Ietū e haka ꞌite ki a rāua mo haka ꞌa-ꞌaru mo haka puru.
12He huri iŋa hai manoꞌi i te vaꞌe o Ietū
1E ono mahana toe mo te ⌊Pakate⌋, he oho a Ietū ki Vētānia, he kona noho o Rātaro, he kope haka ora e ia. 2ꞌI ira i aŋa ai e tahi kai nui-nui mā Ietū. A Maratuka e tuhaꞌa ꞌā i te kai, ꞌe a Rātaro ꞌi ruŋa i te ꞌamuramaꞌa e kai ꞌā ananake ko kuā Ietū.
3He maꞌu ia e ⌊Māria⌋ e tahi ꞌapa o te manoꞌi he nardo, manoꞌi hopeꞌa o te karo, he huri a ruŋa i te vaꞌe o Ietū ꞌe ꞌai ka haroꞌi hai rauꞌoho ōꞌona. He puneki rō atu ꞌai te ꞌeo o tū hare era. 4He kī ia e Hura Ikariote, he kope māꞌana e hoꞌo i a Ietū:
5—¿He aha te manoꞌi i taꞌe hoꞌo ai mo hāꞌūꞌū ki te veve? Te moni, paꞌi, o te manoꞌi era, ꞌāhani i hoꞌo, ko te tara ena mo ꞌauhau e toru hānere mahana aŋa.
6I kī ai i te meꞌe nei e Hura taꞌe ꞌo te haka ꞌaroha ꞌi te veve, he toke-toke. ꞌĀꞌana, paꞌi, te hāpaꞌo i te rāua pūtē moni, ꞌe he toke nō te aŋa. 7He kī e Ietū:
—¡Ka haka rē koe i a Māria! E hāpaꞌo era i te manoꞌi ena mo paru i tōꞌoku hakari ꞌi te mahana o tōꞌoku mate. 8Te nuꞌu veve e ko ŋaro mai muri i a kōrua ki te hora hopeꞌa; ꞌe, a au e ko noho e ko oho nō atu ꞌi muri i a kōrua.
He haꞌaꞌau iŋa mo tiŋaꞌi i a Rātaro
9Meꞌe rahi nō atu nuꞌu i ꞌite: ꞌi Vētānia a Ietū, ꞌe he eꞌa he oho ki ira, taꞌe nō ki a Ietū uꞌi, ki a Rātaro takoꞌa, kope haka ora era e Ietū mai te mate. 10He haꞌaꞌau ia e te nuꞌu ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ mo tiŋaꞌi mo haka mate takoꞌa i a Rātaro 11ꞌo te ai meꞌe rahi nuꞌu ꞌina he haka roŋo haka ꞌou ki a rāua, ꞌe ko haka moe ꞌā i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū hai tū meꞌe topa era ki a Rātaro.
He tuꞌu iŋa o Ietū ki Hērutarema
(Māteo 21.1-11; Marko 11.1-11; Ruka 19.28-40)
12Meꞌe rahi taŋata i oho ki Hērutarema ki te ⌊ŋoŋoro he Pakate⌋ ꞌe, ꞌi te rua mahana, i ꞌite ai he tuꞌu a Ietū. 13He ha-hati ia i te raupā niu ꞌe he eꞌa he oho ki a Ietū mo hokorua mo oho mai koia ko ꞌeha e ohu era:
«¡⌊Osana⌋!»
«¡Taŋata haꞌamaitai e te ꞌAtua
te taŋata oho mai nei hai ꞌīŋoa ōꞌona,
he ꞌAriki o Itaraera!».
14He ravaꞌa e Ietū e tahi muni ꞌe he eke ki ruŋa, pa he meꞌe kī ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋:
15«ꞌIna ko riꞌa-riꞌa, e te nuꞌu o ⌊Tione⌋ ē.
Ka uꞌi, nā ka pū rō mai te kōrua ꞌAriki
e eke rō ꞌana ꞌi ruŋa i te muni».
16ꞌI rā hora, ꞌina kai aŋi-aŋi e tāꞌana nuꞌu hāpī i te auraꞌa o rā ŋā meꞌe. Ki ora haka ꞌou a Ietū mai te mate, ꞌe ki hoki ki te raŋi, i haka topa iho ai te manaꞌu: te meꞌe taꞌatoꞌa topa era ki a Ietū he meꞌe ko hāꞌaki era ꞌā ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa.
17Te nuꞌu o muri i a Ietū ꞌi te hora haka ora i a Rātaro, te aŋa he ꞌaꞌamu nō i tū meꞌe takeꞌa era e rāua. 18ꞌO ira te taŋata i eꞌa ai ki a Ietū, he ꞌite o ruŋa i rā mana aŋa era e ia. 19He kī e te ⌊fariseo⌋ ki a rāua ꞌana: «Ko ꞌati ꞌana a tātou. ꞌIna he meꞌe toe o tātou mo aŋa ꞌo oho tahi te taŋata ꞌi muri i a ia».
He ⌊kirieko⌋ e haŋa ꞌā mo māhani i a Ietū
20ꞌI roto o te nuꞌu oho ki Hērutarema mo haꞌamuri ki te ꞌAtua ꞌi te Pakate te nuꞌu kirieko. 21He haka hāhine rā nuꞌu ki a Feripe, he kope o Vetetaira, kona o Karirea, he ani: «Ē, e haŋa rō ꞌana a mātou mo māhani ki a Ietū».
22He oho a Feripe he kī ki a Antarea, ꞌe ararua i oho i kī ai ki a Ietū. 23He kī ia e Ietū:
«Ko tano ꞌā te hora mo haka takeꞌa i te pūai ꞌe i te nui-nui o te ⌊Poki o te taŋata⌋. 24ꞌĪ a au he kī atu: te karu tariko mo taꞌe tanu ꞌi roto i te ꞌōꞌone, ꞌina e ko tupu, he topa he karu mau nō e tahi. ꞌE mo tanu ꞌi roto i te ꞌōꞌone, he tupu, ꞌe he rahi mai te kai.12.24 Te vānaŋa era ꞌa Ietū o ruŋa i te karu mōꞌona mau ꞌā. Te kī: hai mate ōꞌona, meꞌe rahi nō atu nuꞌu he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.
25»Te kope haŋa mo aŋa i tāꞌana meꞌe nō era i haŋa taꞌe tapa i te ꞌAtua e ko ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa, ꞌe te kope haka rē i tāꞌana meꞌe haŋa mo haꞌatura ki te ꞌAtua he ravaꞌa. 26Te kope haŋa mo aŋa mai ki a au ka oho mai ꞌi muri i a au. ꞌE ꞌi te kona era ꞌi ira a au, ꞌi ira takoꞌa a ia. Te kope aŋa mai ki a au he haka nui-nui e tōꞌoku Matuꞌa.
He haka ꞌite iŋa o Ietū i tōꞌona mate
27»¡Ko ŋaroꞌa mai ꞌana ꞌō e au i te māui-ui hopeꞌa o te nui-nui ꞌi roto i tōꞌoku māhatu! ¿Pē hē ia a au ana kī: “E Koro, ka haka kore atu koe i te ꞌati ena ꞌo topa mai ki ruŋa i a au”? E ko tano a au mo kī pē ira. I oho mai ai, paꞌi, a au mo te meꞌe mau nei ꞌā. 28Te meꞌe mau ꞌāꞌaku mo kī: “E Koro, ka haka takeꞌa tuꞌu pūai ki te taŋata ki haꞌamuri atu ai ki a koe”».
He ŋaroꞌa ia i te reꞌo e tahi mai te raŋi e kī ꞌana: «Ko haka takeꞌa era ꞌana e au, ꞌe ꞌī a au he haka takeꞌa haka ꞌou».
29Te nuꞌu ŋaroꞌa ꞌi rā meꞌe he kī he pātiri. ꞌE o te tētahi te kī: «He merahi e vānaŋa ꞌā ki a ia». 30He kī e Ietū:
«Taꞌe ki a au te reꞌo era; e haka ŋaroꞌa atu ꞌā ki a kōrua. 31He hora era nei mo kī i te ūtuꞌa mo te taŋata taꞌatoꞌa o te ao ꞌe mo rē o te ꞌAtua ki te kope ꞌāꞌana te haka tere i te ao nei ko Rukifero. 32Ka veo ena i a au ꞌi ruŋa i te tātaurō, he uto tahi mai e au i te taŋata taꞌatoꞌa».
33Hai meꞌe nei i haka aŋi-aŋi ai e Ietū pē hē a ia ka mate era. 34He kī e te taŋata:
—E hāꞌaki ena ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa: te ⌊Kiritō⌋ e ko mate ki te hora hopeꞌa. ¿Pē hē ia a koe e kī mai ena e veo rō i te Poki o te taŋata ꞌi ruŋa i te tātaurō? ¿Ko ai ia nā Poki ena o te taŋata?
35He kī e Ietū:
—Mahana taꞌe rahi te mahana toe ka noho atu ena ꞌi roto i a kōrua te mōrī haka māꞌeha i te kōrua manaꞌu. ꞌO ira, ka hāꞌere ꞌi roto i te māꞌeha mai ai atu ꞌana te mōrī, ꞌo ravaꞌa a kōrua e te pōhāhā. Te kope haꞌere, paꞌi, a roto i te pōhāhā, ꞌina he takeꞌa a hē a ia e oho ena. 36Ka haka moe kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te mōrī nei mai taꞌe ŋaro, ki ai ai a kōrua o nei mōrī.
I oti era a Ietū i te kī i te ŋā meꞌe nei, he oho he haka ŋaro ꞌo takeꞌa e rā nuꞌu.
He aha e taꞌe haka moe era i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū
37A Ietū i aŋa rō i te mana hopeꞌa o te nui-nui ꞌi muꞌa i te taŋata ꞌe, ka ai atu pē ira, meꞌe rahi nō atu nuꞌu ꞌina he haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia. 38Hai meꞌe nei i tano ai te meꞌe pāpaꞌi e te perofeta era ko ꞌItaia pē nei ē:
«E te ꞌAtua, ¿e ai rō ꞌana hō te nuꞌu haka roŋo ꞌe haꞌatura ki te tāua roŋo?
¿E ai rō ꞌana hō te nuꞌu haŋa mo aŋi-aŋi:
he pūai ōꞌou te meꞌe takeꞌa ena e rāua?».
39ꞌI te taꞌe haka moe i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a Ietū i tano takoꞌa ai te meꞌe pāpaꞌi era e ꞌItaia pē nei ē:
40«Te nuꞌu hārui i te ꞌAtua hai tuaꞌivi
ko haka keva ꞌā e ia i te mata ꞌo takeꞌa,
ꞌe ko haka mira-mira ꞌana i te manaꞌu ꞌo aŋi-aŋi;
ꞌo huri mai te rāua manaꞌu a ruŋa i a au
ꞌe ꞌo haka ora e au».
41I kī ai a ꞌItaia i te vānaŋa nei ꞌi te meꞌe era ko haka takeꞌa era ꞌā e te ꞌAtua ki a ia ꞌi muꞌa ꞌā i te pūai o Ietū; ꞌo ira i vānaŋa ai o ruŋa.
42Ka ai atu pē ira, meꞌe rahi hūrio ra-rahi i ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a Ietū, ꞌātā te tētahi nuꞌu hopeꞌa o te ra-rahi. Te meꞌe nō, ꞌina he haka ꞌite ꞌi muꞌa o te taŋata he riꞌa-riꞌa ꞌi te fariseo, ꞌo haka eꞌa mau rō ꞌāvai i a rāua mai roto i te ⌊hare pure hūrio⌋. 43I hau rō atu, paꞌi, te haŋa mo vānaŋa riva-riva o te taŋata o ruŋa i a rāua ki te ai o te manaꞌu riva-riva o te ꞌAtua mo rāua.
A Ietū i oho mai ai mo vaꞌai i te ora ꞌāpī
44He kī pūai e Ietū:
«Te kope haka moe mai i tōꞌona manaꞌu e haka moe takoꞌa ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te Kope uŋa mai i a au. 45ꞌE te kope takeꞌa i a au te meꞌe takeꞌa he kope uŋa mai i a au. 46I oho mai ai a au ki te ao nei pa he mōrī haka māꞌeha i te manaꞌu o te taŋata ꞌo noho te nuꞌu haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au ꞌi roto i te pōhāhā.
47»Te kope ŋaroꞌa i tāꞌaku vānaŋa ꞌe ꞌina he haꞌatura, taꞌe māꞌaku e haka ūtuꞌa. Taꞌe, paꞌi, a au i oho mai ai mo haka ūtuꞌa i te taŋata o te ao; i oho mai ai mo haka eꞌa mai roto i te ūtuꞌa o te hara ꞌe mo vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. 48Te kope taꞌe haŋa mai ꞌe taꞌe haꞌatura ki tāꞌaku vānaŋa ko ai era ꞌana te meꞌe mo haka ūtuꞌa i a ia: he vānaŋa kī era e au. Hai rā vānaŋa ka haka ūtuꞌa ena ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.
49»E vānaŋa atu era, paꞌi, a au taꞌe hai manaꞌu ōꞌoku ꞌā; o te Matuꞌa uŋa mai i a au i kī mai i tāꞌaku meꞌe mo haka ꞌite ꞌe mo hāpī. 50ꞌE ko ꞌite ꞌana e au: o tāꞌana roŋo te vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa. ꞌO ira, tāꞌaku meꞌe kī atu he meꞌe kī mau mai era ꞌā e tōꞌoku Matuꞌa mo haka ꞌite atu».
13He haka hopu iŋa o Ietū i te vaꞌe o tāꞌana nuꞌu hāpī
1Te ⌊Pakate⌋ kai haꞌamata ꞌā, ꞌe a Ietū ko ꞌite era ꞌana ko tano ꞌā tōꞌona hora mo haka rē i te ao nei ꞌe mo hoki ki muri i tōꞌona Matuꞌa. Te aŋa ꞌāꞌana he haka takeꞌa he oho nō i tōꞌona haŋa ki tāꞌana nuꞌu, ꞌe pē ira i aŋa i oho ai ꞌātā ki te hopeꞌa.
2-4Ka ai atu pē ira, ko ai era ꞌā ꞌi roto i te māhatu o Hura, poki ꞌa Tīmona Ikariote, te manaꞌu o Rukifero mo hoꞌo i a Ietū. ꞌE a Ietū, ꞌi te ꞌite: mai te ꞌAtua a ia i oho mai ai ꞌe ki a ia ka hoki era, ꞌe ꞌi te ꞌite takoꞌa ko vaꞌai ꞌana ki a ia e tōꞌona Matuꞌa i te parau o te meꞌe taꞌatoꞌa o te ao, e kai nō ꞌā he māroa mai ruŋa i te ꞌamuramaꞌa, he patu i te paratoa ꞌe he here i te pānio pa he pena. 5He toꞌo i te vātōrio ꞌe he haꞌaꞌī hai vai. He haꞌamata ia he haka hopu i te vaꞌe o tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌe he haroꞌi hai tū pānio era.
6I oho era mo haka hopu i te vaꞌe o Tīmona, kī takoꞌa ko Pētero, he kī:
—E Ietū, ¿He haka hopu mai a koe i tōꞌoku vaꞌe?
7He pāhono e Ietū:
—ꞌIna he aŋi-aŋi e koe, ꞌi te hora nei, he aha a au e aŋa nei i te meꞌe nei; pe muꞌa ka oho ena he aŋi-aŋi e koe.
8He kī e Pētero:
—¡E ko haꞌatiꞌa atu e au ki te hora hopeꞌa mo haka hopu mai ōꞌou i tōꞌoku vaꞌe!
He pāhono e Ietū:
—Mo taꞌe haka hopu atu ōꞌoku i tuꞌu vaꞌe, taꞌe ia a koe ꞌāꞌaku.
9He kī e Pētero:
—¡Mo ai ia pē ira, taꞌe nō he vaꞌe taꞌa meꞌe mo haka hopu mai; ka haka hopu takoꞌa mai tōꞌoku rima ꞌe tōꞌoku pūꞌoko!
10He pāhono e Ietū:
—Te taŋata hopu iho, ¿mo aha ꞌā ana hopu haka ꞌou? E maꞌitaki rō ꞌā, paꞌi. He vaꞌe nō te meꞌe mo hopu. ꞌE a kōrua e maꞌitaki rō ꞌana, ka ai atu e tahi o roto o kōrua taꞌe pē ira.
11Te vānaŋa kī era e Ietū: «taꞌe taꞌatoꞌa o kōrua e maꞌitaki rō ꞌā», ꞌo te ꞌite ko ai te kope ka hoꞌo era i a ia.
12I oti era te haka hopu i te vaꞌe, he uru haka ꞌou a Ietū i tōꞌona paratoa, he noho haka ꞌou ꞌi ruŋa i te ꞌamuramaꞌa, ꞌe he ꞌui:
«¿E aŋi-aŋi rō ꞌana e kōrua tāꞌaku meꞌe aŋa atu ena? 13A kōrua e kī mai ena: “e te Maꞌori”, ꞌe, takoꞌa, “e te Pūꞌoko Haka Tere ē”. Ko tano ꞌana, he aŋi mau ꞌā to kōrua. 14Mo ai a au, te Maꞌori ꞌe te Pūꞌoko Haka Tere o kōrua, ko haka hopu atu ꞌana i te kōrua vaꞌe, pē ira takoꞌa ꞌana a kōrua ana aŋa ꞌi roto i a kōrua.
15»Hai meꞌe aŋa ena e au, i haka takeꞌa atu ai he aha te kōrua meꞌe mo aŋa. 16ꞌĪ a au he kī atu: ꞌina he tāvini ꞌata hau ki te kope haka aŋa i a ia, ꞌe ꞌina he kope maꞌuroŋo ꞌata hau ki te kope haka uŋa i a ia. 17Mo aŋi-aŋi o kōrua i tāꞌaku meꞌe hāpī atu ena ꞌe mo aŋa i rā ŋā meꞌe, he haꞌamaitai kōrua e te ꞌAtua.
18»Te meꞌe kī atu ena e au taꞌe mo kōrua taꞌatoꞌa. Ko ꞌite riva-riva ꞌana e au ko ai ko ai tāꞌaku meꞌe i toꞌo mo taŋata hāpī ꞌāꞌaku. I aŋa ai pē ira mo tano ki te meꞌe kī ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē:
“Te kope kai ararua māua,
ko hārui mai ꞌā i a au hai tuaꞌivi”.
19»E kī atu ena a au i te meꞌe nei mo aŋi-aŋi riva-riva e kōrua, ꞌi te hora ena ka topa ena rā meꞌe, pē nei ē: a au he kope mau nei ꞌā e au e kī atu ena. 20ꞌĪ a au he kī atu: Te kope here ꞌi roto i tōꞌona māhatu i te kope uŋa e au e here takoꞌa ꞌana i a au ꞌi roto i tōꞌona māhatu, ꞌe te kope here i a au ꞌi roto i tōꞌona māhatu e here takoꞌa ꞌana i te kope uŋa mai i a au».
He haka ꞌite iŋa o Ietū he hoꞌo i a ia
(Māteo 26.20-25; Marko 14.17-21; Ruka 22.21-23)
21I oti era i te kī i te meꞌe nei, he ŋaroꞌa e Ietū i te māui-ui ꞌi roto i tōꞌona māhatu, ꞌe he kī: «Nā e tahi o kōrua he vaꞌai i a au ki te nuꞌu».
22He haꞌamata ia te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū he uꞌi-uꞌi ki a rāua ꞌā; ꞌina he aŋi-aŋi o ruŋa i a ai e vānaŋa era. 23E tahi o rā nuꞌu, he kope haŋa rahi ꞌa Ietū, e kai ꞌana ꞌi muri. 24I haꞌaauraꞌa atu e Pētero hai rima mo ꞌui ki a Ietū o ruŋa i a ai e vānaŋa era. 25He ꞌata haka hāhine rā kope ki muri i a Ietū, he ꞌui:
—E Ietū, ¿ko ai nā meꞌe?
26He pāhono e Ietū:
—ꞌĪ a au he haka ruku e tahi parehe haraoa; kope era ki a ia a au ka vaꞌai nei, ko ia.
ꞌI tū hora ꞌā he haka ruku a Ietū e tahi parehe haraoa ꞌe he vaꞌai ki a Hura, he poki ꞌa Tīmona Ikariote. 27ꞌI te hora toꞌo mau era ꞌā e Hura i te haraoa i oꞌo ai ki roto i tōꞌona māhatu a Rukifero.
He kī ia e Ietū: «Taꞌa meꞌe manaꞌu ena mo aŋa, ka keꞌo-keꞌo ka aŋa rō ꞌai».
28ꞌIna e tahi o rā nuꞌu kai era ananake ko kuā Ietū i aŋi-aŋi he aha e kī era i rā meꞌe ki a Hura. 29ꞌE, ꞌi te ai ꞌa Hura te hāpaꞌo i te rāua pūtē moni, he manaꞌu e te tētahi o rā nuꞌu e kī ꞌā a Ietū mo hoꞌo hai meꞌe mo te ŋoŋoro, ꞌo mo vaꞌai hai moni mo te veve.
30I toꞌo era e Hura i rā haraoa he eꞌa he oho. Ko pō ꞌana ia te mahana.
He roŋo ꞌāpī
31I eꞌa era a Hura he kī a Ietū:
—E ko roa he takeꞌa te pūai ꞌe te nui-nui o te ⌊Poki o te taŋata⌋, ꞌe hai ia ka takeꞌa takoꞌa ena te pūai ꞌe te nui-nui o te ꞌAtua. 32ꞌE mo ai hai Poki o te taŋata e haka takeꞌa ena i te pūai ꞌe i te nui-nui o te ꞌAtua, pē ira takoꞌa ꞌana e haka takeꞌa ena e te ꞌAtua i te pūai ꞌe i te nui-nui o te Poki. Te meꞌe nei ka topa ena e ko roa hia.
33»E kuā ŋā poki ꞌāꞌaku ē, e ko noho haka ꞌou atu a au ꞌi muri i a kōrua. E kimi rō mai kōrua. ꞌE pa he meꞌe kī e au ki te nuꞌu ⌊hūrio⌋ ra-rahi ka kī takoꞌa atu ena a au ꞌi te hora nei: e ko tuꞌu atu kōrua ki te kona nei ōꞌoku ka oho nei.
34»He haka rē atu au i te roŋo ꞌāpī nei: E haŋa kōrua ki te rua. Pa he haŋa nei ōꞌoku mo kōrua, pē ira kōrua ana haŋa ꞌi roto i a kōrua. 35Mo haŋa o kōrua pē ira, he ꞌite e te taŋata: he nuꞌu hāpī kōrua ꞌāꞌaku.
A Pētero e kī rō kai ꞌite a ia ko ai a Ietū
(Māteo 26.31-35; Marko 14.27-31; Ruka 22.31-34)
36He ꞌui e Pētero ki a Ietū:
—E Ietū, ¿ki hē koe ka oho ena?
He pāhono e Ietū:
—Te kona nei ōꞌoku ka oho nei, e ko tano mo oho atu ōꞌou ꞌi te hora nei; ki tano tuꞌu hora he oho atu koe.
37He kī e Pētero:
—E Ietū, ¿he aha a au ana taꞌe oho atu ꞌi te hora nei? ¡E vaꞌai nō a au i a au ki te mate mōꞌou!
38He pāhono e Ietū:
—¿He parautiꞌa mau ꞌā e vaꞌai rō koe i a koe ki te mate mōꞌoku? ꞌĪ a au he kī atu: e ko ꞌoꞌoa hia te moa ka kī ena e koe e toru kī iŋa kai ꞌite koe ko ai a au.
14Ko Ietū mau nō te ara ki te ꞌAtua Matuꞌa
1«ꞌIna kōrua ko mana-manaꞌu ꞌo māui-ui te kōrua māhatu. Ka haka moe nō te kōrua manaꞌu ꞌi ruŋa i te ꞌAtua ꞌe ꞌi ruŋa i a au. 2ꞌI te hare o tōꞌoku Matuꞌa e rahi rō ꞌana te kona mo noho. ꞌĀhani taꞌe pē ira, e ko kī tahaŋa atu a au e haka riva-riva rō a au i te kona mo kōrua. 3Ki oho au ki haka riva-riva, he hoki mai a au he toꞌo i a kōrua mo noho tahi o tātou ꞌi te kona era ꞌi ira a au. 4A kōrua e ꞌite rō ꞌana ko ara hē te ara mo tuꞌu ki te kona ki ira a au ka iri nei».
5He kī e Tōmā:
—E Ietū, ꞌina a mātou kai ꞌite ki hē koe ka oho ena. ¿Pē hē ia a mātou ana ꞌite i te ara?
6He pāhono e Ietū:
—Ko au te ara, te parautiꞌa, ꞌe te ora. Hai au mau nō kōrua ana tuꞌu ki te ꞌAtua Matuꞌa. 7Mo ꞌite o kōrua ko ai a au, he ꞌite takoꞌa ko ai te Matuꞌa. ꞌE mai te hora nei ka ꞌite ena a kōrua ko ai a ia; ko takeꞌa ko oho nō mai era ꞌā, paꞌi, e kōrua i a ia.
8He kī ia e Feripe:
—E Ietū, te meꞌe haŋa o mātou he haka takeꞌa mai ōꞌou i te Matuꞌa.
9He pāhono e Ietū:
—E Ripe, ꞌi muri i a kōrua ꞌana a au, ꞌe, ¿kai aŋi-aŋi ꞌā e koe ko ai a au? Te kope takeꞌa i a au ko takeꞌa ꞌā i te Matuꞌa. ¿He aha ia a koe e kī mai ena mo haka takeꞌa atu ōꞌoku i te Matuꞌa? 10¿Kai aŋi-aŋi ꞌana ꞌō e koe a māua ko te ꞌAtua Matuꞌa e tahi mau nō? Te meꞌe nei e au e kī atu ena taꞌe he meꞌe i manaꞌu e au. O te Matuꞌa nei ꞌi roto i a au te aŋa i tāꞌana meꞌe manaꞌu mo aŋa.
11»E ꞌite kōrua: a māua ko te ꞌAtua Matuꞌa e tahi mau nō. Mo taꞌe ai he parautiꞌa mo kōrua te meꞌe nei, ka haka topa nō te kōrua manaꞌu ꞌi ruŋa i tāꞌaku mana aŋa oho mai ena. 12ꞌE ꞌī a au he kī atu: te kope haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, e aŋa takoꞌa rō i te meꞌe aŋa e au, ꞌe he aŋa takoꞌa i te meꞌe ꞌata hau rō atu hai oho ōꞌoku ki te kona era ꞌi ira te Matuꞌa. 13ꞌE te meꞌe taꞌatoꞌa mo no-noꞌi hai ꞌīŋoa ōꞌoku he haka tano e au, ki ai ai hai Poki ka takeꞌa ena te pūai ꞌe te nui-nui o te Matuꞌa. 14Te meꞌe taꞌatoꞌa no-noꞌi mai hai ꞌīŋoa ōꞌoku he haka tano e au.
He hōrea iŋa o Ietū he uŋa mai i te ⌊Vārua Maitai⌋
15»Mo haŋa mai o kōrua, he haꞌatura kōrua ki tāꞌaku roŋo. 16-17Ka iri nei a au, he no-noꞌi ki te Matuꞌa mo uŋa mai i te kope tāꞌana meꞌe aŋa he hāꞌūꞌū, he Vārua Maitai hāpī i te Parautiꞌa, mo noho mau rō atu ꞌai ꞌi roto i a kōrua. Te Vārua Maitai e ko ai i te nuꞌu o te ao nei taꞌe ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, he taꞌe ꞌite ꞌe he taꞌe aŋi-aŋi ko ai a ia. Ko kōrua te meꞌe i aŋi-aŋi; a ia, paꞌi, nā ꞌi muri i a kōrua ꞌe pe muꞌa ka oho ena ꞌi roto i a kōrua mau ꞌana ka noho ena.
18»E ko haka rē a au i a kōrua pa he ŋā poki ꞌina he matuꞌa; e hoki rō mai a au ki a kōrua. 19Mahana taꞌe rahi nō te mahana toe mo takeꞌa i a au e te nuꞌu o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. Mo kōrua nō a au e takeꞌa, ꞌe he ora kōrua ꞌi te ai e ora rō ꞌana a au. 20ꞌI rā mahana ka aŋi-aŋi ena e kōrua: a māua ko te Matuꞌa e tahi mau nō, a au o kōrua, ꞌe a kōrua ꞌāꞌaku.
21»Te kope haka roŋo ꞌe haꞌatura ki tāꞌaku roŋo, ko ia te kope haŋa parautiꞌa mai. Tōꞌoku Matuꞌa he haŋa ki a ia ꞌe he haŋa takoꞌa e au, ꞌe ki a ia a au ka haka takeꞌa ena pē hē tōꞌoku huru.
22He ꞌui e Hura era taꞌe ko Hura Ikariote:
—E Ietū, ¿he aha ka ai ena ki a mātou nō koe ka haka takeꞌa mai ena ꞌe taꞌe ki te nuꞌu taꞌatoꞌa o te ao?
23He pāhono e Ietū:
—Te kope haŋa mai ki a au he haka roŋo ꞌe he haꞌatura ki tāꞌaku vānaŋa. He haŋa e tōꞌoku Matuꞌa ꞌe he oho a māua ko te Matuꞌa he noho tahi mātou. 24Te kope taꞌe haŋa mai ki a au ꞌina he haka roŋo ꞌe he haꞌatura ki tāꞌaku vānaŋa. Te vānaŋa kī atu e au taꞌe ꞌāꞌaku, o te Matuꞌa uŋa mai i a au.
25»Mai ai atu ꞌana a au ꞌi muri i a kōrua e kī atu ena a au i te meꞌe taꞌatoꞌa nei. 26ꞌE, ki oho mai te kope hāꞌūꞌū era, he Vārua Maitai uŋa mai e te Matuꞌa hai ꞌīŋoa ōꞌoku, he hāpī atu i te meꞌe taꞌatoꞌa ꞌe he haka manaꞌu tahi atu i tāꞌaku vānaŋa kī atu era.
27»ꞌIna ko mana-manaꞌu ꞌe ꞌina ko riꞌa-riꞌa kōrua. He haka rē atu a au i te haumārū: taꞌe ko te haumārū ena mo vaꞌai atu e te nuꞌu o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, he haumārū māꞌaku mau nō e vaꞌai atu. 28Ko ŋaroꞌa ꞌana e kōrua i tōꞌoku kī iŋa atu he oho a au ꞌe he hoki haka ꞌou mai ki a kōrua. ꞌĀhani e haŋa parautiꞌa rō mai ꞌana a kōrua, ko koa takoꞌa ꞌana ꞌo te ꞌite he oho a au ki te Matuꞌa; a ia, paꞌi, ꞌata hau rō atu ki a au.
29»E kī atu ena a au i te meꞌe nei mo ꞌite e kōrua, hora era ka topa era: he parautiꞌa mau ꞌā tāꞌaku meꞌe kī atu era. 30ꞌIna a au e ko vānaŋa rahi haka ꞌou atu; nā, paꞌi, e oho mai ena te kope ꞌāꞌana te ao nei te haka tere. ꞌE, ka ai atu ꞌāꞌana te haka tere, taꞌe i a ia te parau ōꞌoku. 31Te meꞌe taꞌatoꞌa nei he meꞌe mau ꞌā mo topa, mo ꞌite e te taŋata taꞌatoꞌa e haŋa rahi rō ꞌana a au ki te Matuꞌa ꞌe e aŋa rō ꞌana a au i tāꞌana meꞌe kī mai.
»ꞌE, hora nei, ka eꞌa kōrua ki ruŋa ki oho rō tātou.
15Te tumu vino parautiꞌa
1»He tumu vino parautiꞌa a au; o tōꞌoku Matuꞌa te haka heu ꞌe te hāpaꞌo. 2Mo taꞌe hua e tahi maŋa ōꞌoku, he ko-koti; ꞌe mo hua, he to-tope mo ꞌata hua. 3A kōrua, ꞌi te ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i tāꞌaku vānaŋa, ko maꞌitaki ꞌana pa he ŋā maŋa era ko tope-tope riva-riva ꞌana.
4»ꞌIna kōrua ko haka topa mai muri i a au, pa he taꞌe haka topa iŋa nei ōꞌoku i a au mai muri i a kōrua. Te maŋa vino e tahi e ko hua mo ko-koti mo haka topa mai te tumu. Pē ira ꞌana kōrua, mo topa mai muri i a au e ko hua, te auraꞌa, e ko riva kōrua mo aŋa i te meꞌe haŋa e te ꞌAtua.
5»Ko au te tumu vino, ko kōrua te maŋa. Mo raꞌu nō mai o kōrua ꞌi ruŋa i a au ꞌe a au ki a kōrua, he ꞌata rahi te hua iŋa; ꞌe mo kore ōꞌoku, e ko ravaꞌa e kōrua mo aŋa i te meꞌe tano ki te mata o te ꞌAtua. 6Te kope haka topa i a ia mai muri i a au pa he maŋa ko ko-koti ko hoa ꞌā. He paka-paka, he runu ꞌe he tutu ꞌi roto i te ahi.
7»Mo noho nō mai o kōrua ꞌi muri i a au, ꞌe mo maꞌu riva-riva i tāꞌaku hāpī nei, te meꞌe mo no-noꞌi mai e kōrua he vaꞌai atu. 8Mo hua rahi o kōrua, te auraꞌa, mo aŋa i te meꞌe tī-tika ki te mata o te ꞌAtua, e haꞌahana-hana ꞌā ki te ꞌAtua Matuꞌa, ꞌe he riro ia a kōrua he nuꞌu hāpī parautiꞌa ꞌāꞌaku. 9E haŋa rahi rō atu ꞌana a au ki a kōrua, pa he haŋa iŋa mai ena o te Matuꞌa ki a au. E maꞌu ꞌi roto i te kōrua māhatu te haŋa nei ōꞌoku ki a kōrua. 10Mo haꞌatura o kōrua ki tāꞌaku roŋo, e ko kore tōꞌoku haŋa mo kōrua, pa he taꞌe kore iŋa ena ꞌā o te haŋa o tōꞌoku Matuꞌa ki a au ꞌo te haꞌatura ōꞌoku ki tāꞌana roŋo.
11»E kī atu ena a au i te meꞌe nei mo rahi o te kōrua koa pa he koa iŋa nei ōꞌoku. 12Tāꞌaku roŋo: e haŋa kōrua ki te rua pa he haŋa iŋa nei ōꞌoku ki a kōrua. 13Te haŋa hopeꞌa o te nui-nui he vaꞌai o te kope e tahi i a ia ki te mate mo tōꞌona repahoa. 14Mo aŋa kōrua i tāꞌaku meꞌe nei e kī atu ena, he repahoa parautiꞌa mau ꞌā kōrua ōꞌoku. 15E ko kī haka ꞌou atu a au he tāvini kōrua; te tāvini, paꞌi, ꞌina he ꞌite i te manaꞌu o te kope haka aŋa i a ia. Mōꞌoku a kōrua he repahoa; ko haka ꞌite tahi atu ꞌana, paꞌi, a au i te meꞌe kī mai e tōꞌoku Matuꞌa.
16»Taꞌe hai haŋa o kōrua i ai ena he nuꞌu hāpī ꞌāꞌaku. ꞌĀꞌaku kōrua i haꞌataꞌa ꞌe ko uŋa ꞌā mo ꞌata rahi te kōrua hua iŋa, te auraꞌa, mo ꞌata rahi te kōrua meꞌe riva-riva aŋa, ꞌe mo taꞌe ŋaro nā meꞌe ki te hora hopeꞌa. ꞌE te meꞌe no-noꞌi e kōrua hai ꞌīŋoa ōꞌoku he vaꞌai atu e te Matuꞌa. 17Tāꞌaku meꞌe nei e kī atu ena: e haŋa kōrua ki te rua.
He maꞌu iŋa i te riri mo Ietū ꞌe mo tāꞌana nuꞌu hāpī
18»Mo ai e maꞌu rō ꞌā i te riri mo kōrua te taŋata o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, e ꞌite: ꞌi raꞌe te nuꞌu era i maꞌu ai i te riri mōꞌoku. 19ꞌĀhani kōrua o te nuꞌu era ꞌā, ko te haŋa iŋa atu ꞌana, pa he haŋa iŋa ki te rāua nuꞌu. ꞌĀꞌaku kōrua i haꞌataꞌa mai mai roto i a rāua, ꞌo ira e maꞌu ena i te riri mo kōrua, ꞌo te taꞌe ai haka ꞌou kōrua o rāua.
20»E uꞌi ꞌo rehu tāꞌaku meꞌe kī atu: “ꞌIna e tahi tāvini ꞌata hau rō atu ki te kope haka aŋa i a ia”. Mo ai, paꞌi, i tute rō mai i a au mo tōtōā, he tute takoꞌa atu i a kōrua; ꞌe mo ai i haka roŋo rō ki tāꞌaku vānaŋa, he haka roŋo takoꞌa atu ki a kōrua. 21ꞌO te ai a kōrua ꞌāꞌaku, he aŋa tahi atu i te meꞌe nei ꞌi ruŋa i a kōrua, he taꞌe aŋi-aŋi e rā nuꞌu ko ai mau te kope uŋa mai era i a au.
22»ꞌĀhani a au i taꞌe tuꞌu mai ꞌe i taꞌe haka ꞌite i te parautiꞌa, e ko ai te rāua hape ꞌo te hārui mai i a au ꞌe i tāꞌaku vānaŋa hai tuaꞌivi. ꞌE, hora nei, ꞌina he ꞌōtohe toe mo te rāua hara. 23Te nuꞌu maꞌu i te riri mōꞌoku e maꞌu takoꞌa rō ꞌā i te riri mo tōꞌoku Matuꞌa. 24ꞌE, ꞌāhani i taꞌe aŋa e au i te mana kai aŋa ꞌā e te rua kope, e ko ai te rāua hape ꞌo te hārui mai i a au hai tuaꞌivi. A rāua ko takeꞌa ꞌana i tōꞌoku aŋa iŋa i te ŋā meꞌe nei ꞌe, ka ai atu pē ira, ko te maꞌu iŋa ꞌā i te riri mōꞌoku ꞌe mo tōꞌoku Matuꞌa. 25Hai oho iŋa nei o rāua e haka tano ena te meꞌe kī ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē: “E maꞌu tahaŋa nō ꞌana i te riri mōꞌoku”.
26»Ki tuꞌu mai tū kope hāꞌūꞌū era, he ⌊Vārua Maitai⌋ hāpī i te Parautiꞌa mo uŋa mai e au mai tōꞌoku Matuꞌa, ko ia te mataꞌite mo kī atu i te parautiꞌa o ruŋa i a au. 27ꞌE a kōrua he mataꞌite takoꞌa ōꞌoku; ꞌi muri i a au ꞌana, paꞌi, kōrua mai te hora haꞌamata hāpī era ꞌā ōꞌoku.
161»A au e kī atu ena i te ŋā meꞌe nei ꞌo ꞌaka-ꞌaka te kōrua haka moe iŋa i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au. 2A kōrua nā he haka eꞌa mau rō ꞌai mai roto i te ⌊hare pure hūrio⌋; ꞌe ꞌātā e tuꞌu rō te mahana te kope nō era mo tiŋaꞌi mo haka mate i a kōrua he manaꞌu e aŋa ꞌana i te meꞌe haŋa e te ꞌAtua. 3Te ŋā meꞌe nei ka aŋa atu ena ki a kōrua ꞌo te taꞌe ꞌite ko ai a au ꞌe ko ai te Matuꞌa. 4E haka ꞌite atu ena au i te meꞌe nei mo haka topa o te kōrua manaꞌu, hora ena ka topa atu ena rā meꞌe, ko kī atu era ꞌana e au.
Te meꞌe aŋa e te ⌊Vārua Maitai⌋
»Kai kī atu a au i te meꞌe nei ꞌi tū hora raꞌe era ꞌo te ai ꞌi muri i a kōrua ꞌana a au. 5Hora nei he hoki a au ki te kope ꞌāꞌana a au i uŋa mai, ꞌe ꞌina ꞌā e tahi o kōrua i ꞌui mai ki hē au ka oho nei. 6Te meꞌe nō, ko mamae ꞌana te kōrua māhatu ꞌo te kī atu ōꞌoku i te meꞌe nei. 7Te parautiꞌa, i hau ꞌi te riva mo kōrua mo oho ōꞌoku. Mo taꞌe oho ōꞌoku, e ko tuꞌu mai tū kope hāꞌūꞌū era, he Vārua Maitai, mo noho ꞌi roto i a kōrua; ꞌe mo oho ōꞌoku, he uŋa mai e au.
8»Ki tuꞌu mai a ia, he haka ꞌite ki te taŋata o te ao nei ko ai te kope hara, ko ai te kope ꞌina e tahi hape, ꞌe ꞌi ruŋa i a ai ka topa ena te ture o te ꞌAtua. 9Te kope hara: he taŋata taꞌe ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au; 10te kope ꞌina e tahi hape: ko au mau nei ꞌā ka iri nei ki te Matuꞌa, ꞌe e ko takeꞌa haka ꞌou e kōrua; 11ꞌe te kope ꞌi ruŋa i a ia ka topa ena te ture o te ꞌAtua: ko te kope ena ꞌāꞌana te ao te haka tere, te auraꞌa, ko Rukifero, he kope ko ai era ꞌā tōꞌona ūtuꞌa.
12»E rahi nō ꞌana tāꞌaku meꞌe mo kī atu; ꞌe, mo kī atu ōꞌoku ꞌi te hora nei, e ko aŋi-aŋi e kōrua. 13Ki tuꞌu mai te Vārua o te parautiꞌa, he haka aŋi-aŋi he oho atu i te parautiꞌa taꞌatoꞌa o te ꞌAtua. Taꞌe hai manaꞌu ōꞌona ꞌā ka vānaŋa atu ena, hai meꞌe i ŋaroꞌa e ia, ꞌe he haka ꞌite takoꞌa atu he aha te meꞌe ka topa ena.
14»He haka nui-nui i a au hai toꞌo i tōꞌoku manaꞌu ꞌe hai haka ꞌite atu ki a kōrua. 15Te manaꞌu taꞌatoꞌa o te ꞌAtua Matuꞌa i a au. ꞌO ira i kī atu ai e au: mai i a au ka ꞌite ena e te Vārua Maitai i tōꞌoku manaꞌu ꞌe māꞌana e haka ꞌite atu.
16»ꞌIna he hora toe he ŋaro a au. ꞌE pe muꞌa ꞌiti he takeꞌa haka ꞌou e kōrua i a au.
Te taŋi o kōrua e riro rō he koa
17Tētahi o te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū he ꞌui ki a rāua ꞌā:
«¿He aha te auraꞌa o te meꞌe kī mai era pē nei ē: ꞌina he hora toe he ŋaro a ia, ꞌe pe muꞌa ꞌiti he takeꞌa haka ꞌou? ꞌE, takoꞌa, ¿he aha te auraꞌa o te meꞌe kī mai ena he oho a ia ki te Matuꞌa? 18¿He aha te haꞌaauraꞌa o te vānaŋa ena: “ꞌina he hora toe”? ꞌIna he aŋi-aŋi mai he aha tāꞌana meꞌe ena e vānaŋa mai ena».
19He aŋi-aŋi ia e Ietū e haŋa rō ꞌā rā nuꞌu mo ꞌui ki a ia, ꞌe he kī:
—Ko kī atu ꞌana a au ꞌina he hora toe he ŋaro a au, ꞌe pe muꞌa ꞌiti he takeꞌa haka ꞌou e kōrua i a au. ¿He haꞌaauraꞌa o te meꞌe nei te meꞌe haŋa o kōrua mo ꞌite? 20ꞌĪ a au he kī atu: e ta-taŋi rō ꞌe e koromaki rō kōrua, ꞌe te nuꞌu o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au e koa rō. ꞌE, ka ai atu e koromaki rō kōrua, te koromaki era e huri rō ki te koa.
21»E hāhine ena te poki mo poreko, he mamae te viꞌe. I poreko era he rehu rō atu ꞌai rā mamae ꞌi te rahi o te koa mo te poki ko poreko ꞌā. 22Pē ira takoꞌa ꞌana te kōrua mamae ena. Ki piri haka ꞌou a tātou, he koa te kōrua māhatu, ko te koa ena ꞌina he rua kope mo hiko.
23»ꞌI rā mahana e ko ꞌui haka ꞌou mai kōrua e tahi meꞌe. ꞌE ꞌī a au he kī atu: he vaꞌai atu e te Matuꞌa i te meꞌe taꞌatoꞌa o kōrua ka no-noꞌi ena hai ꞌīŋoa ōꞌoku. 24Ki te hora nei, kai no-noꞌi ꞌana kōrua e tahi meꞌe hai ꞌīŋoa ōꞌoku; ka no-noꞌi, he vaꞌai atu ki koa riva-riva ai kōrua.
A Ietū ko rē ꞌā ki te kope haka tere i te ao nei
25»Ki te hora nei e vānaŋa atu ena a au hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa. ꞌE, ꞌī ko hāhine ꞌā te hora mo taꞌe vānaŋa haka ꞌou atu pē ira. Hai vānaŋa mo aŋi-aŋi riva-riva e kōrua ka haka ꞌite atu ena o ruŋa o te ꞌAtua Matuꞌa. 26ꞌI rā mahana he no-noꞌi kōrua hai ꞌīŋoa ōꞌoku. ¿Mo aha ꞌana a au ana no-noꞌi ki te Matuꞌa mo kōrua? Mo kōrua mau ꞌā e no-noꞌi. 27Te Matuꞌa, paꞌi, e haŋa rahi rō ꞌana ki a kōrua. E haŋa atu ena ꞌo te haŋa mai o kōrua ki a au ꞌe ꞌo te ai he parautiꞌa mau ꞌana mo kōrua: a au i oho mai ai mai i a ia. 28Mai te Matuꞌa a au i oho mai ai ki te ao nei, ꞌe, hora nei, he haka rē a au i te ao ꞌe he hoki a au ki a ia.
29He kī ia ki a Ietū e tāꞌana nuꞌu hāpī:
—E vānaŋa mai ena koe ꞌi te hora nei hai vānaŋa mo aŋi-aŋi riva-riva e mātou, ꞌe taꞌe hai ꞌaꞌamu haꞌaauraꞌa. 30A mātou ko ꞌite ꞌana ꞌi te hora nei: a koe ko ꞌite tahi ꞌana i te meꞌe, ꞌātā ki te mātou meꞌe manaꞌu mo ꞌui atu. ꞌO ira he parautiꞌa mau ꞌā mo mātou: a koe mai te ꞌAtua i oho mai ai.
31He pāhono e Ietū:
—¿He aŋi mau ꞌā he parautiꞌa mo kōrua? 32Nā he tuꞌu mai te hora, ko te hora mau nei ꞌā, he maraŋa tahi kōrua ki te kōrua kona, ꞌe he haka rē kōrua i a au hoko tahi nō. Nōatu. Taꞌe a au hoko tahi nō; ararua māua ko te Matuꞌa. 33E kī atu ena au i te meꞌe taꞌatoꞌa nei mo noho kōrua ꞌi roto i te haumārū ꞌo te ai o kōrua ꞌāꞌaku. ꞌI te ao nei e ꞌamo rō kōrua i te ꞌati. Kiahio kōrua; ko rē ꞌana, paꞌi, a au ki te kope ꞌāꞌana te haka tere i te ao.
17He pure iŋa o Ietū mo tāꞌana nuꞌu hāpī
1I oti era te kī i te ŋā meꞌe nei, he uꞌi a Ietū a te raŋi he kī:
«E Koro, ko tano ꞌā te hora. Ka haka takeꞌa te pūai ꞌe te nui-nui o taꞌa Poki mo haka takeꞌa takoꞌa e ia i tuꞌu pūai ꞌe i tuꞌu nui-nui.
2»Ko vaꞌai ꞌana a koe ki taꞌa Poki i te parau mo haka tere i te taŋata taꞌatoꞌa o te ao ꞌe mo vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa ki te nuꞌu haꞌataꞌa e koe māꞌana. 3Te meꞌe he ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa ko te meꞌe nei: he ꞌite e rāua ko ai mau a koe, he ꞌAtua parautiꞌa e tahi mau nō, ꞌe ko ai a au a Ietū Kiritō, he kope uŋa mai e koe.
4»Ko haka takeꞌa ꞌana a au i tuꞌu pūai ꞌi te ao nei hai aŋa ꞌe hai haka tano tahi i taꞌa meꞌe kī mai. 5ꞌE, ꞌi te hora nei, e Koro ē, ka haka takeꞌa haka ꞌou koe i tōꞌoku pūai ꞌe i tōꞌoku nui-nui ai i a au ꞌi te hora era ōꞌoku ꞌi muꞌa i a koe ꞌā, hora kai aŋa ꞌana i te ao.
6»E Koro, ki te nuꞌu vaꞌai mai e koe o te ao nei i haka ꞌite ai e au ko ai mau a koe. ꞌĀꞌau rā nuꞌu, ꞌe ꞌāꞌau i vaꞌai mai, ꞌe, ko haka roŋo ꞌana ki taꞌa vānaŋa. 7Ko ꞌite ꞌana a rāua ꞌi te hora nei: te meꞌe kī ꞌe te meꞌe aŋa taꞌatoꞌa e au mai i a koe e oho mai ena. 8Ko haka ꞌite ꞌana e au i taꞌa roŋo vaꞌai mai era, ꞌe he aŋi mau ꞌana mo rāua. Ko ꞌite ꞌana he parautiꞌa mau ꞌā mai i a koe a au i oho mai ai ꞌe ꞌāꞌau a au i uŋa mai.
9»He ani atu au mo rāua, taꞌe mo te nuꞌu o te ao nei taꞌe ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au, mo te nuꞌu vaꞌai mai era e koe ꞌo te ai ꞌāꞌau rāua. 10Te nuꞌu taꞌatoꞌa ꞌāꞌau ꞌāꞌaku takoꞌa, ꞌe te nuꞌu ꞌāꞌaku ꞌāꞌau takoꞌa, ꞌe hai rāua e takeꞌa ena te pūai ꞌe te nui-nui ōꞌoku.
11»E ko noho haka ꞌou au ꞌi te ao nei; ko rāua te meꞌe ka noho ena. He hoki atu a au ki muri i a koe. E Koro Moꞌa ē, e hāpaꞌo koe i a rāua hai pūai ena ōꞌou, pūai vaꞌai mai era e koe, mo riro o rāua e tahi mau nō pē tātou. 12Hora taꞌatoꞌa ōꞌoku ꞌi muri i a rāua ꞌi te ao nei, e hāpaꞌo nei e au hai pūai vaꞌai mai e koe ꞌo haꞌataꞌa mai muri i a koe. ꞌE ꞌina a rāua kai haꞌataꞌa, he kope mau nō era ko tāpaꞌo era ꞌā mo te pōꞌauahi mo tano o te meꞌe kī ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋.
13»ꞌĪ a au he oho atu ki a koe ena. Hora nei ōꞌoku ꞌi te ao nei ꞌā e kī nei e au i te ŋā meꞌe nei mo te rāua riva-riva, mo koa o rāua pa he koa riꞌa-riꞌa nei ōꞌoku. 14Ko haka ꞌite ꞌana e au ki a rāua i taꞌa vānaŋa, ꞌe te nuꞌu o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au e maꞌu rō ꞌana i te riri mo rāua ꞌo te taꞌe ai haka ꞌou te nuꞌu nei o rāua, pa he taꞌe ai iŋa takoꞌa nei ōꞌoku o rāua.
15»Taꞌe a au e ani atu ꞌā mo toꞌo ōꞌou i a rāua mai te ao nei. E kī atu ena mo hāpaꞌo nō ōꞌou i a rāua ꞌo ravaꞌa e Rukifero. 16A rāua taꞌe o te nuꞌu o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, pa he taꞌe ai iŋa takoꞌa nei ōꞌoku o rā nuꞌu. 17Hai ꞌite o te nuꞌu nei i te parautiꞌa o ruŋa i a koe e haꞌataꞌa māꞌau, mo tāvini mau nō atu ki a koe; taꞌa vānaŋa ena, paꞌi, he parautiꞌa.
18»Pa he uŋa iŋa mai era ōꞌou i a au ki te nuꞌu o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, pē ira takoꞌa ꞌana a au ka uŋa ena i a rāua ki rā ŋā nuꞌu. 19Mo te riva-riva o rāua, he haꞌataꞌa a au i a au mo tāvini atu ki a koe, ki haꞌataꞌa parautiꞌa atu ai a rāua mo tāvini atu ki a koe.
20»Taꞌe nō a au e ani atu ena mo rāua, mo te nuꞌu takoꞌa ka haka moe ena i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a au, he haka roŋo ꞌe he haꞌatura ki te roŋo riva-riva o ruŋa i a au ka hāpī era e rāua. 21Tāꞌaku meꞌe haŋa, e Koro ē: mo here mo oho nō o rāua ꞌi roto i a rāua pē tāua ꞌā, ꞌe mo taꞌe haꞌataꞌa o rāua mai muri i a tāua, pa he taꞌe haꞌataꞌa iŋa nei ōꞌoku mai muri i a koe, ki ꞌite ai e te taŋata o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au: ꞌāꞌau a au i uŋa mai.
22»Te nuꞌu vaꞌai mai era e koe ko haka nui-nui ꞌana e au pa he haka nui-nui iŋa mai era ōꞌou i a au, mo riro o rāua e tahi mau nō pē tātou. 23A au i a rāua, ꞌe a koe i a au, pē ira tātou taꞌatoꞌa e tahi mau nō, ki ꞌite ai te taŋata o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au: ꞌāꞌau a au i uŋa mai, ꞌe e haŋa rō ꞌana koe ki te nuꞌu vaꞌai mai e koe, pa he haŋa iŋa mai ena ꞌā ōꞌou ki a au.
24»E Koro, ꞌāꞌau a rāua i vaꞌai mai, ꞌe e haŋa rō ꞌana a au mo noho atu o rāua ꞌi te kona ꞌi ira a au ka noho nei, ki takeꞌa ai i te pūai ꞌe i te nui-nui vaꞌai mai e koe, he haŋa mai ōꞌou mai te hora era ꞌā kai aŋa ꞌana i te ao.
25»E Koro riva ē, te taŋata o te ao nei taꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au kai ꞌite ko ai koe, ko au te meꞌe i ꞌite. Te nuꞌu hāpī nei ꞌāꞌaku ko ꞌite ꞌā: ꞌāꞌau a au i uŋa mai. 26Ko haka ꞌite ꞌana e au ko ai koe, ꞌe ko te haka ꞌite ko te oho iŋa ꞌana a au, ki ai ai te haŋa ai i a koe mōꞌoku i a rāua takoꞌa, ꞌe ki ai ai a au ꞌi roto i a rāua».
18He ꞌa-ꞌaru iŋa i a Ietū
(Māteo 26.47-56; Marko 14.43-50; Ruka 22.47-53)
1I oti era te kī i te meꞌe nei, he eꞌa a Ietū ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī he oho ki te rua pāꞌiŋa o te vai era te ꞌīŋoa ko Tererone. ꞌI ira e tahi kona e rahi rō ꞌana te tumu ꞌōrivo ꞌe he oho a kuā Ietū ki rā kona.
2A Hura, kope hoꞌo era i a Ietū, ko ꞌite ꞌana i rā kona; i rahi rō, paꞌi, te mahana i taka-taka ꞌi ira ananake ko kuā Ietū. 3He tuꞌu ia a Hura e uŋa rō ꞌana ꞌi muri i a ia i te nūnaꞌa vaꞌehau rōmano ꞌe i te tētahi ꞌauario o te ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ uŋa e te nuꞌu ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ ꞌe e te fariseo. Te nuꞌu nei e maꞌu-maꞌu rō ꞌana i te hoe ꞌe i te tētahi atu meꞌe mo moto koia ko hakariꞌi ꞌe ko rama.
4ꞌI te ꞌite o Ietū i te meꞌe ka topa era ki a ia, i takeꞌa era i rā nuꞌu he haka hāhine he ꞌui:
—¿Ki a ai rā kōrua e kimi ena?
5He pāhono e rā nuꞌu:
—Ki a Ietū era o Nātāreta.
He kī e Ietū:
—Ko au nā kope.
ꞌI muri i rā nuꞌu e māroa rō ꞌā a Hura, hoꞌo era i a Ietū. 6I kī era e Ietū: «Ko au nā kope», he neke tahi a tuꞌa ꞌe he hī-hiŋa rō atu ꞌai. 7He ꞌui haka ꞌou e Ietū:
—¿Ki a ai rā kōrua e kimi ena?
He kī haka ꞌou e rā nuꞌu:
—Ki a Ietū era o Nātāreta.
8He pāhono haka ꞌou e Ietū:
—Ko kī atu ꞌana a au ko au nā kope. ꞌE mo ai o kōrua ki a au e kimi mai ena, ka haka rē te nuꞌu nei ki oho.
9Te meꞌe nei i topa ai mo haka tano o te meꞌe kī e Ietū: «E Koro, te nuꞌu vaꞌai mai era e koe, ꞌina a rāua kai haꞌataꞌa mai muri i a koe».
10A Pētero e maꞌu rō ꞌana e tahi hoe. He toꞌo mai he paꞌo i te tariŋa mataꞌu o te kope e tahi te ꞌīŋoa ko Marko, he tāvini o te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi. 11He kī e Ietū ki a Pētero:
—Ka haka hoki koe i te hoe ena ki tōꞌona kona. Mo vaꞌai mai e te Matuꞌa i te ꞌati nei mo ꞌamo, ki taꞌa kī, ¿ꞌina a au ko ꞌamo?
ꞌI muꞌa o ꞌĀnā a Ietū
(Māteo 26.57-58; Marko 14.53-54; Ruka 22.54)
12Te vaꞌehau ananake ko tōꞌona kape ꞌe te ꞌauario ⌊hūrio⌋ o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua he ꞌa-ꞌaru he here-here i a Ietū. 13ꞌI raꞌe i maꞌu ai ki te hare o ꞌĀnā, huŋavai o Kaifā. A Kaifā he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi o rā matahiti. 14Te Kaifā nei ko te Kaifā kī era ki te hūrio ra-rahi i hau rō atu ꞌi te tano mo mate o te taŋata e tahi ki te mate o te taꞌatoꞌa.
He kī iŋa o Pētero kai ꞌite a ia ko ai a Ietū
(Māteo 26.69-70; Marko 14.66-68; Ruka 22.55-57)
15A Pētero ararua ko te kope hāpī haka ꞌou e tahi ꞌi tuꞌa ꞌā o Ietū i oho ai. Tū rua kope era e māhani rō ꞌana ki te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi, pē ira i oꞌo ai ꞌi muri i a Ietū ki rā hare, 16ꞌe ko Pētero i noho ꞌi te ara. He eꞌa rā kope māhani era ki rā oromatuꞌa he vānaŋa ki te viꞌe hāpaꞌo ꞌōpani, ꞌe he haka uru i a Pētero. 17He ꞌui e rā viꞌe ki a Pētero:
—¿Taꞌe ꞌō koe takoꞌa o roto o te nuꞌu hāpī e te taŋata era?
He pāhono e Pētero:
—Ē, taꞌe a au o roto.
18ꞌI te takeꞌo, te nuꞌu tāvini o rā hare ꞌe te ꞌauario o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua ko haka hū ꞌana i te ahi ꞌi haho mo haka mahana o rāua. A Pētero ꞌi muri i rā nuꞌu takoꞌa e haka mahana ꞌā i a ia.
Ko Ietū ꞌe he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi
(Māteo 26.59-66; Marko 14.55-64; Ruka 22.66-71)
19He haꞌamata ia te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi he haka ꞌui-ꞌui ki a Ietū o ruŋa i tāꞌana nuꞌu ꞌe o ruŋa o tāꞌana meꞌe hāpī. 20He kī e Ietū:
—I vānaŋa ai a au ꞌi muꞌa o te nuꞌu taꞌatoꞌa: he hāpī tāꞌaku aŋa ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋ ꞌe ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua, he kona ꞌi ira e taka-taka ena te hūrio taꞌatoꞌa. ꞌIna e tahi ꞌāꞌaku vānaŋa i taꞌe kī ꞌi muꞌa o te taŋata. 21¿He aha koe e ꞌui mai ena ki a au? Ka haka ꞌui ki te nuꞌu haka roŋo mai era; mo rāua e kī atu he aha tāꞌaku meꞌe i vānaŋa.
22I kī era a Ietū i te meꞌe nei, he toꞌo mai e te ꞌauario e tahi he haka eke hai rima ki te ꞌāriŋa koia ko kī:
—¿Pē nā mau koe ana pāhono ki te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi?
23He pāhono e Ietū:
—Mo ai ko kī ꞌana a au i te meꞌe taꞌe tano, ka kī mai he aha rā meꞌe. ꞌE mo ai e tano rō ꞌā tāꞌaku meꞌe kī atu, ¿he aha ia koe i puꞌa mai ai?
24He toꞌo mai ia e ꞌĀnā, he haka maꞌu i a Ietū e here-here rō ꞌā ki a Kaifā, he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi.
He kī iŋa haka ꞌou o Pētero kai ꞌite a ia ko ai a Ietū
(Māteo 26.71-75; Marko 14.69-72; Ruka 22.58-62)
25ꞌĪ ia a Pētero ꞌi tū kona era ꞌā e haka mahana ꞌana ki te ahi. He ꞌui e te nuꞌu o rā kona:
—¿Taꞌe ꞌō he kope hāpī takoꞌa koe o tū taŋata era?
He kī e Pētero:
—Ē, taꞌe ko au.
26I hini ꞌiti era he ꞌui ki a Pētero e te tāvini e tahi o te oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi, huaꞌai o te taŋata paꞌo era e Pētero i te tariŋa:
—¿Taꞌe ꞌō ko takeꞌa ꞌana koe e au ꞌi muri i a ia ꞌi tū kona era e rahi rō ꞌā te tumu ꞌōrivo?
27Taꞌe ko ia rā meꞌe i kī haka ꞌou ai e Pētero. ꞌE ꞌi rā hora mau ꞌā i ꞌoꞌoa ai te moa.
A Ietū ꞌi muꞌa o Pirato
(Māteo 27.1-2,11-14; Marko 15.1-5; Ruka 23.1-5)
28He maꞌu ia i a Ietū mai te hare o Kaifā ki te hare o Pirato, he suerekao rōmano. I tuꞌu era ko hāhine ꞌana mo ꞌōtea. Te nuꞌu hūrio, ꞌo hape ki te rāua haka tere iŋa o ruŋa i te haka maꞌitaki ꞌe ꞌo taꞌe tano mo kai i te kai o te Pakate, kai uru ki roto. 29ꞌO ira a Pirato i eꞌa i vānaŋa ai ꞌi haho ki rā nuꞌu. He ꞌui:
—¿He aha te hape o te taŋata nei?
30He pāhono e rā nuꞌu:
—ꞌĀhani a ia taꞌe he taŋata taparahi-taꞌata, e ko maꞌu mai e mātou ki a koe.
31He kī e Pirato:
—Ka maꞌu e kōrua, ꞌai ka ture rō hai haka tere iŋa mau ena ꞌā o kōrua.
He pāhono e te nuꞌu ra-rahi hūrio:
—A mātou te hūrio ꞌina he parau mo tiŋaꞌi mo haka mate i te taŋata.
32Te meꞌe nei i topa ai ki tano ai te meꞌe kī e Ietū pē hē a ia ka mate era.
33He uru ia a Pirato ki roto i te hare, he kī ki te vaꞌehau mo maꞌu i a Ietū ki muꞌa i a ia, ꞌe he ꞌui:
—¿He ꞌAriki koe o te hūrio?
34He pāhono e Ietū:
—Te meꞌe ena ꞌāꞌau e ꞌui mai ena, ¿he manaꞌu ōꞌou, ꞌo he manaꞌu o te rua?
35He pāhono e Pirato:
—Taꞌe a au he hūrio ki manaꞌu ai i te meꞌe tuꞌu pē nei. O tuꞌu hau mau ena ꞌā koia ko te kōrua oromatuꞌa ra-rahi i maꞌu mai i a koe ki muꞌa i a au mo ture atu. ¿He aha taꞌa meꞌe i aŋa?
36He pāhono e Ietū:
—Tōꞌoku haka tere iŋa taꞌe o te ao nei. ꞌĀhani o te ao nei, ko ai ꞌana tāꞌaku taŋata mo moto ki te ŋā hūrio ra-rahi ena mōꞌoku, ꞌo topa a au ꞌi te rāua rima. Tōꞌoku haka tere iŋa, e kī atu ena, taꞌe o te ao nei.
37He ꞌui ia e Pirato:
—¿Ka kī ꞌō he ꞌariki mau ꞌā a koe?
He pāhono e Ietū:
—Nā e koe ko kī ꞌā: he ꞌariki au. I oho mai ai ꞌe i poreko ai a au ꞌi te ao nei mo haka ꞌite i te parautiꞌa. Te nuꞌu taꞌatoꞌa o te parautiꞌa he haka roŋo mai.
38He ꞌui e Pirato:
—¿He aha te meꞌe he parautiꞌa?
Te ūtuꞌa mo Ietū he mate
(Māteo 27.15-31; Marko 15.6-20; Ruka 23.13-25)
I oti era te ꞌui i te meꞌe nei, he eꞌa haka ꞌou a Pirato he vānaŋa ki te hūrio, he kī:
—Kai ravaꞌa e au e tahi hape o te taŋata nei mo haka ūtuꞌa i a ia. 39ꞌE, nā e ai rō ꞌā te haka tere iŋa o kōrua: he haka eꞌa i te taŋata puru e tahi ꞌi te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋. ¿E haŋa rō ꞌā kōrua mo haka eꞌa atu ōꞌoku i te ꞌAriki nei o kōrua o te hūrio?
40He ohu atu e te taꞌatoꞌa:
—¡Ko Varavā te meꞌe mo haka eꞌa mai, taꞌe ko ia!
A Varavā he taŋata taparahi-taꞌata e tahi.
191He uŋa ia e Pirato mo maꞌu i a Ietū mo tiŋaꞌi hai ꞌuaka. 2I oti era he ꞌato e te vaꞌehau e tahi hei hai maŋa tiare pū-pū, he huki ki te pūꞌoko, ꞌe he haka puꞌa hai kahu mea-mea ꞌuri mo haka tuꞌu pa he ꞌariki. 3E tahi e tahi e oho e haka meꞌe-meꞌe era: «¡Pē hē te ꞌAriki o te ⌊hūrio⌋!». ꞌE he haka eke-eke hai rima ki te ꞌāriŋa.
4He eꞌa haka ꞌou a Pirato, he vānaŋa ki tū nuꞌu maꞌu era i a Ietū ꞌe he kī: «ꞌĪ a au ko maꞌu haka ꞌou mai ꞌana i a ia mo ꞌite e kōrua: ꞌina e tahi meꞌe taꞌe tano ōꞌona i ravaꞌa e au».
5He eꞌa ia a Ietū e huki rō ꞌana i tū hei pū-pū era ꞌe e puꞌa rō ꞌana i tū kahu mea-mea ꞌuri era. He kī e Pirato:
—¡Nā tū taŋata era nā!
6I takeꞌa era e te nuꞌu ⌊oromatuꞌa ra-rahi⌋ ꞌe e te ꞌauario o te Kona Haꞌamuri ꞌAtua, he haꞌamata he ohu:
—¡Ka veo ꞌi ruŋa i te tātaurō! ¡Ka veo ꞌi ruŋa i te tātaurō!
He kī e Pirato:
—Ka maꞌu ka veo e kōrua mau ꞌā; kai ravaꞌa, paꞌi, e au e tahi meꞌe taꞌe tano ōꞌona.
7He pāhono e te nuꞌu hūrio ra-rahi:
—E ai rō ꞌana te haka tere iŋa e tahi o mātou, ꞌe, ki rā haka tere, te kī o te kope e tahi he Poki a ia o te ꞌAtua he hape taparahi-taꞌata. Te ūtuꞌa mo te hape nei he tiŋaꞌi he haka mate.
8I ŋaroꞌa era i te meꞌe nei e Pirato, he ꞌata riꞌa-riꞌa rō atu ꞌai. 9He uru haka ꞌou ki roto i te hare he ꞌui ki a Ietū:
—¿O hē mau koe?
Kai pāhono e Ietū. 10He ꞌui haka ꞌou e Pirato:
—¿E ko pāhono mai koe? ¿Kai ꞌite ꞌō koe i a au te parau mo veo i a koe ꞌi ruŋa i te tātaurō ꞌo mo haka eꞌa i a koe?
11He pāhono e Ietū:
—E ko ai i a koe te parau o ruŋa ōꞌoku ꞌāhani i taꞌe haꞌatiꞌa atu e te ꞌAtua. ꞌO ira te kope vaꞌai atu era i a au ki a koe ꞌata hau ꞌi te hara ki a koe.
12Mai rā hora i uꞌi ai a Pirato i te rāveꞌa mo haka eꞌa i a Ietū. Ka ai atu pē ira, he ohu e te hūrio:
—¡Mo haka eꞌa ōꞌou i a ia, taꞌe a koe he repahoa o te ꞌariki rōmano! ¡Te kope haka ꞌariki i a ia ꞌā he kope taꞌe moꞌa i te tōroꞌa o te ꞌariki rōmano!
13I ŋaroꞌa era e Pirato, he haka maꞌu i a Ietū ki haho, ꞌe he oho he noho ꞌi ruŋa i te pepe ꞌi te kona ꞌi ira e ture era te ꞌīŋoa ko Te Kona Papa hai Māꞌea, ꞌi te ꞌarero ⌊ꞌevereo⌋ ko Kavatā. 14Ko hāhine ꞌā ia ki te hora kai. Te mahana nei he mahana haka riva-riva o te hūrio i te meꞌe mo te ⌊Pakate⌋. He kī e Pirato ki te hūrio:
—¡Nā te kōrua ꞌariki nā!
15He ohu atu e tū nuꞌu era:
—¡Ka haka kore! ¡Ka veo ꞌi ruŋa i te tātaurō!
He ꞌui e Pirato:
—¿E haŋa ꞌā a kōrua mo veo ōꞌoku i te kōrua ꞌariki ꞌi ruŋa i te tātaurō?
He pāhono e te nuꞌu oromatuꞌa ra-rahi:
—¡E tahi mau nō mātou ꞌariki: he ꞌariki ena o te rōmano!
16He toꞌo mai ia e Pirato he haka maꞌu ki te vaꞌehau i a Ietū mo veo ꞌi ruŋa i te tātaurō.
He veo iŋa i a Ietū ꞌi ruŋa i te tātaurō
(Māteo 27.32-44; Marko 15.21-32; Ruka 23.26-43)
17He haka eꞌa ia i a Ietū mai tū kona era e ꞌamo rō ꞌana i tōꞌona tātaurō mo oho ki te kona e kī era ko Korokota, te auraꞌa ꞌi te ꞌevereo: «Kona o te Pakahera Taŋata Mate». 18ꞌI ira i veo ai i a Ietū ꞌi ruŋa i te tātaurō, ꞌe he veo takoꞌa ꞌi ruŋa i te rāua tātaurō i te kope haka ꞌou e rua, e tahi i te pāꞌiŋa mataꞌu ꞌe e tahi ꞌi te pāꞌiŋa maui o Ietū.
19ꞌI ruŋa i te miro pararaha i pāpaꞌi ai e Pirato: «Ko Ietū era o Nātāreta, he ꞌAriki o te hūrio» ꞌe he uŋa he haka huki ꞌi ruŋa i te tātaurō. 20Meꞌe rahi nō atu hūrio i taiꞌo i tū meꞌe era ꞌo te ai i pāpaꞌi ai hai ꞌarero ꞌevereo, rātini ꞌe ⌊kirieko⌋, ꞌe ꞌo te ai takoꞌa e hāhine rō ꞌana ki Hērutarema. 21ꞌO ira te oromatuꞌa ra-rahi o te hūrio i oho i kī ai ki a Pirato:
—Kai tano a koe i pāpaꞌi ai: «He ꞌAriki o te hūrio». Te meꞌe tano mo pāpaꞌi: «E kī era e ia: A au he ꞌAriki o te hūrio».
22He pāhono e Pirato:
—Te meꞌe pāpaꞌi era e au he noho pē rā mau ꞌā.
23I oti era i te veo i a Ietū ꞌi ruŋa i te tātaurō, he toꞌo e te vaꞌehau i te kahu he vahi-vahi mo te hoko hā; hoko hā, paꞌi, a rāua. He toꞌo takoꞌa i te kahu roa-roa uru o roto, ꞌe, ꞌi te ai e tahi mau nō, 24he kī e tū ŋā vaꞌehau era ki a rāua ꞌā: «ꞌIna tātou ko ihi-ihi. Mai ki pere ki uꞌi ki a ai ana topa».
Pē ira i tano ai te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē:
«Ko tuhaꞌa ꞌana ki a rāua ꞌā i tōꞌoku kahu,
ꞌe ko pere ꞌana i tōꞌoku kahu roa-roa».
He meꞌe nei te meꞌe i aŋa e te vaꞌehau.
25ꞌI muri i te tātaurō o Ietū tōꞌona matuꞌa vahine, te taina vahine o tōꞌona matuꞌa vahine, te viꞌe ꞌa Kereofa ko ⌊Māria⌋, ꞌe a Māria Matarena. 26I takeꞌa era e Ietū i tū matuꞌa era ōꞌona, ꞌe ꞌi muri te kope hāpī haŋa rahi ꞌāꞌana, he kī: «E nua, nā taꞌa poki nā; māꞌana koe e hāpaꞌo atu». 27ꞌE ki tū kope hāpī era ꞌāꞌana i kī ai: «Nā tuꞌu matuꞌa vahine nā; māꞌau a ia e hāpaꞌo». ꞌE mai rā hora i hāpaꞌo ai e rā kope i te matuꞌa vahine o Ietū.
He mate iŋa o Ietū
(Māteo 27.45-56; Marko 15.33-41; Ruka 23.44-49)
28ꞌE, ꞌi te ꞌite o Ietū ko aŋa tahi ꞌana a ia i tāꞌana meꞌe mo aŋa, ꞌe ꞌi te haŋa mo haka tano i te meꞌe hāꞌaki o ruŋa o te Pāpaꞌi Moꞌa, he kī: «Ko pohe ꞌana a au ki te vai».
29ꞌI rā kona e tahi karo ko ꞌī ꞌā e te vino maŋeo. He toꞌo mai he haka ruku hai meꞌe tuꞌu pa he vavai, he here ki ruŋa i te maŋa miro ꞌītopo ꞌe he haka hāhine ki te ŋutu. 30He ꞌomo-ꞌomo e Ietū ꞌe he kī: «Ko aŋa tahi ꞌana a au i tāꞌaku meꞌe mo aŋa». He noi ia te ꞌāriŋa a raro ꞌe he mate.
He ꞌo-ꞌoka iŋa i a Ietū
31ꞌI te meꞌe era ko hāhine ꞌā te Pakate, ꞌina he haŋa te hūrio mo noho o te taŋata mate ꞌi ruŋa i te tātaurō ꞌi rā mahana; he ⌊mahana haka ora⌋ ꞌata moꞌa, paꞌi, mo rāua. ꞌO ira i no-noꞌi ai ki a Pirato mo uŋa mo hati-hati i te vaꞌe o tū nuꞌu era o ruŋa i te tātaurō ki hōrou ki mate ai, mo toꞌo rō ꞌai o te hakari mai ira.
32He oho ia te vaꞌehau, he ha-hati i te vaꞌe o te kope raꞌe, ꞌe o te rua kope tau o muri i a Ietū. 33I tuꞌu era ki a Ietū he takeꞌa ko mate ꞌā. ꞌO ira i taꞌe ha-hati ai i tōꞌona vaꞌe.
34Ka ai atu pē ira, i ꞌo-ꞌoka nō hai ransa e te vaꞌehau e tahi a te rehe-rehe o Ietū ꞌe, ꞌi tū hora ꞌā, i tehe ai te toto koia ko te vai. 35O te kope ꞌāꞌana i takeꞌa i ꞌaꞌamu i te meꞌe nei, ꞌe he parautiꞌa tāꞌana vānaŋa. Ko ꞌite riva-riva ꞌana e kī ꞌā a ia i te parautiꞌa, ki riro ai te meꞌe taꞌatoꞌa nei he parautiꞌa takoꞌa mo kōrua.
36Te ŋā meꞌe nei i topa ai mo haka tano o te meꞌe kī ꞌi ruŋa i te Pāpaꞌi Moꞌa pē nei ē: «E ko ha-hati e tahi ivi». 37ꞌE ꞌi te rua kona e hāꞌaki rō ꞌā: «E uꞌi rō a ruŋa i te kope era ko ꞌo-ꞌoka ꞌā».
He haka rē iŋa i te hakari o Ietū
(Māteo 27.57-61; Marko 15.42-47; Ruka 23.50-56)
38I oti era te meꞌe nei, he oho a ⌊Kōsē⌋ era o Ārimatea he no-noꞌi ki a Pirato mo vaꞌai i te hakari o Ietū. A Kōsē he taŋata hāpī ꞌa Ietū, ꞌe, ka ai atu pē ira, ꞌina he haka ꞌite ki te nuꞌu, he riꞌa-riꞌa ꞌi te nuꞌu hūrio ra-rahi. He haꞌatiꞌa ia e Pirato, ꞌe he oho a Kōsē he toꞌo i te hakari o Ietū.
39A Nikoremo, he taŋata oho era ꞌi te pō mo vānaŋa ki a Ietū, he tuꞌu ki te kona era ꞌi ira a Kōsē e maꞌu rō ꞌana e toru ꞌahuru kiro o te meꞌe ꞌeo i aŋa hai mirra ꞌe hai āroe. 40Pē ira a Kōsē ararua ko Nikoremo i viri tahi ai i te hakari o Ietū hai kahu i haka ruku ki roto i tū meꞌe ꞌeo era, pa he meꞌe rava māhani aŋa e rāua e te hūrio.
41ꞌI tū kona veo era i a Ietū ꞌi ruŋa i te tātaurō te kona tumu e tahi. ꞌI ira te kona haka rē pāpaku, kona i ka-karo ꞌi roto i te māꞌea pa he piha, kona kai haka rē ꞌā i te pāpaku raꞌe. 42ꞌI roto i haka rē ai i te hakari o Ietū ꞌo te ai o rā kona e hāhine rō ꞌā ꞌe ꞌo te ai ꞌina he hora toe mo haꞌamata o te mahana haka ora.
20ꞌIna he hakari o Ietū
(Māteo 28.1-10; Marko 16.1-8; Ruka 24.1-12)
1ꞌI te mahana raꞌe o te tāpati, mahana tāpati, ꞌi te pō era ꞌana kai ꞌōtea ꞌā, he oho a Māria Matarena ki te kona haka rē i te hakari o Ietū. He takeꞌa ko haka tapa ꞌā te māꞌea puru o rā kona. 2I takeꞌa era e Māria ꞌina he hakari o Ietū, he tahuti he oho ki te kona ꞌi ira a Pētero ararua ko te kope hāpī haŋa rahi ꞌa Ietū he kī: «¡Ko toꞌo ꞌana te hakari o Ietū mai tū kona era, ꞌe kai ꞌite mai ꞌi hē i haka rē ai!».
3He eꞌa ia a Pētero ararua ko tū kope hāpī takoꞌa era ꞌa Ietū he oho ki tū kona era. 4Ararua i tāhuti i oho ai; ko tū rua kope era te meꞌe ꞌata hōrou ki a Pētero ꞌe ꞌi raꞌe i tuꞌu ai ki rā kona. 5He noi he oŋa a roto, he takeꞌa i te kahu viri era i te hakari o Ietū; ꞌe, ꞌina rā kope kai uru.
6ꞌI tuꞌa ꞌā i tuꞌu ai a Pētero, he uru ki roto. He takeꞌa i rā kahu, 7ꞌe he takeꞌa takoꞌa i te kahu viri i te pūꞌoko o Ietū e hatu-hatu e haka rē rō ꞌana ꞌi te rua kona, taꞌe ꞌi muri i te kahu viri i te hakari. 8He uru takoꞌa ia tū kope tuꞌu raꞌe era. I takeꞌa era i rā meꞌe, mōꞌona ko ora haka ꞌou ꞌā a Ietū, 9ka ai atu ꞌi muꞌa ꞌā ꞌina kai aŋi-aŋi i te meꞌe hāꞌaki ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋ pē nei ē: e ora haka ꞌou rō a Ietū mai te mate. 10He eꞌa ia ararua he hoki ki te rāua hare.
He haka takeꞌa iŋa o Ietū i a ia ki a Māria Matarena
11He hoki ia a Māria Matarena, he noho he taŋi ꞌi haho o tū kona haka rē pāpaku era. E taŋi nō ꞌā he noi he oŋa a roto, 12he takeꞌa i te merahi e rua e uru rō ꞌana i te kahu tea-tea e no-noho rō ꞌana ꞌi te kona haka rē i te hakari o Ietū, e tahi ꞌi te pūꞌoko ꞌe te rua ꞌi te vaꞌe. 13He ꞌui e tū ŋā merahi era:
¿He aha rā koe e taŋi ena?
He kī e Māria:
—He toꞌo, hoꞌi, i te hakari o tōꞌoku Maꞌori, ꞌe kai ꞌite a au ꞌi hē i haka rē ai.
14I kī era i te meꞌe nei, he hārui a tuꞌa he takeꞌa i te taŋata e tahi ꞌi rā kona, ꞌe, ꞌina kai aŋi-aŋi ko Ietū ꞌō rā meꞌe. 15He ꞌui e Ietū:
—¿He aha rā koe e taŋi ena? ¿Ki a ai rā koe e kimi ena?
ꞌI te manaꞌu o Māria Matarena he taŋata hāpaꞌo o rā kona, he kī:
—Mo ai ꞌāꞌau i toꞌo i tōꞌona hakari, ka hāꞌaki mai ꞌi hē koe i haka rē ai mo oho ōꞌoku mo toꞌo mai.
16He kī ia e Ietū:
—¡E Māria!
He hārui riva-riva ia a Māria, he uꞌi ko Ietū ꞌō rā meꞌe ꞌe he kī hai ꞌarero ⌊ꞌevereo⌋:
—¡Rabuni! (te auraꞌa: «¡E te Maꞌori!»).
17He kī e Ietū:
—Ē, ꞌina koe ko haka noho mai i a au. Kai iri ꞌana, paꞌi, a au ki tōꞌoku Matuꞌa. Ka oho ka kī ki te tētahi nuꞌu ꞌāꞌaku: «He iri a au ki tōꞌoku Matuꞌa, Matuꞌa takoꞌa o kōrua, ki tōꞌoku ꞌAtua, ꞌAtua takoꞌa o kōrua».
18He oho ia a Māria Matarena he ꞌaꞌamu ki tū nuꞌu era ko takeꞌa ꞌana e ia i a Ietū, ꞌe he ꞌaꞌamu takoꞌa i tū meꞌe kī era e Ietū.
He haka takeꞌa iŋa o Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī
(Māteo 28.16-20; Marko 16.14-18; Ruka 24.36-49)
19ꞌI te ahi-ahi o rā mahana raꞌe era o te tāpati, e taka-taka rō ꞌana te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū ꞌi roto i te hare e tahi e tāmaꞌu rō ꞌā te ꞌōpani he riꞌa-riꞌa ꞌi te nuꞌu ra-rahi o te ⌊hūrio⌋. E no-noho nō ꞌana he māroa atu a Ietū ꞌi vāeŋa o rāua he ꞌaroha: «Ka ai ꞌi ruŋa i a kōrua te haumārū o te ꞌAtua».
20I kī era i te meꞌe nei, he haka takeꞌa i tōꞌona rima ꞌe i tōꞌona rehe-rehe. He toꞌo rō atu ꞌai te koa o tū nuꞌu era ꞌo te takeꞌa haka ꞌou i a Ietū. 21He kī haka ꞌou ia e Ietū: «¡Ka ai ꞌi ruŋa i a kōrua te haumārū o te ꞌAtua! Pa he uŋa iŋa mai era e te Matuꞌa i a au, pē ira a au ka uŋa nei i a kōrua».
22ꞌE he puhi i tōꞌona haŋu a ruŋa i tū nuꞌu era koia ko kī: «Ka ai i a kōrua te ⌊Vārua Maitai⌋. 23Te nuꞌu hārui i te rāua manaꞌu ki te ꞌAtua ꞌe haka tapa mai roto i te hara, i a kōrua te parau mo kī ki a rāua, ko haka kore ꞌana e te ꞌAtua i te rāua hara. ꞌE te nuꞌu ꞌina, i a kōrua takoꞌa te parau mo kī, kai haka kore e te ꞌAtua i te rāua hara».
He takeꞌa iŋa e Tōmā i a Ietū
24A Tōmā, kī takoꞌa he Hauā, kope o roto i te hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī ꞌa Ietū, ꞌina o muri o rā nuꞌu i tuꞌu ai a Ietū ꞌi rā mahana. 25He ꞌaꞌamu ia e te tētahi nuꞌu hāpī:
—Ko takeꞌa ꞌana e mātou i a Ietū.
He pāhono e Tōmā:
—Mo taꞌe takeꞌa e au te pū o te veo ꞌi tōꞌona rima, ꞌe mo taꞌe haka puā e au hai maŋa-maŋa rima ki rā kona ꞌe ki tōꞌona rehe-rehe, taꞌe he parautiꞌa mōꞌoku te ꞌaꞌamu ena o kōrua.
26Ka vaꞌu mahana pe muꞌa, he taka-taka haka ꞌou te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū ꞌi te hare e tahi. ꞌI rā mahana ꞌi muri i a rāua a Tōmā. E tāmaꞌu rō ꞌana te ꞌōpani o rā hare, he māroa atu a Ietū ꞌi vāeŋa o rā nuꞌu ꞌe he ꞌaroha: «Ka ai ꞌi ruŋa i a kōrua te haumārū o te ꞌAtua».
27He kī ia e Ietū ki a Tōmā:
—Ka oho mai ka uꞌi tōꞌoku rima. Ka ha-haꞌo hai maŋa-maŋa rima ena ōꞌou ꞌe ꞌai ka haka toro rō mai tuꞌu rima ki roto i tōꞌoku rehe-rehe. ¡ꞌIna ko ꞌaka-ꞌaka haka ꞌou te manaꞌu; ko au mau ꞌā te meꞌe nei!
28I ꞌauē a Tōmā i kī ai:
—¡E te Pūꞌoko Haka Tere ōꞌoku ē, e te ꞌAtua ōꞌoku ē!
29He kī e Ietū:
—I haka moe mai ena koe i tuꞌu manaꞌu he takeꞌa ōꞌou i a au. ¡Ko te koa ꞌō i te nuꞌu kai takeꞌa hia ꞌā i a au i haka moe rō ai i te rāua manaꞌu ꞌi ruŋa i a au!
Te auraꞌa o te puka nei
30A Ietū i aŋa takoꞌa rō ꞌi muꞌa o tāꞌana nuꞌu hāpī meꞌe rahi haka ꞌou nō atu mana ꞌe ꞌina kai pāpaꞌi ꞌi ruŋa i te puka nei. 31ꞌE te ŋā meꞌe nei i pāpaꞌi ai mo haka aŋi-aŋi atu: a Ietū he ⌊Kiritō⌋, he Poki o te ꞌAtua, ꞌe, takoꞌa, mo ravaꞌa e kōrua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa hai ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a ia.
21Ko Ietū ꞌe he nuꞌu hāpī ꞌāꞌana e hitu
1ꞌI te mahana haka ꞌou e tahi, he haka takeꞌa a Ietū i a ia ki tāꞌana nuꞌu hāpī ꞌi te taha-taha o te kona vai e kī era ko Tīvēria, ꞌe pē nei i topa ai: 2ꞌI rā kona a Tīmona, kī takoꞌa ko Pētero, a Tōmā, kī he Hauā, a Natanaera o Kānā, he kona e tahi o Karirea, he ŋā poki e rua ꞌa Tevereo ꞌe he kope haka ꞌou hoko rua o roto o rā nūnaꞌa hāpī era ꞌa Ietū. 3I oho era he kī e Pētero:
—ꞌĪ a au he oho he hoa i tāꞌaku kūpeŋa.
He pāhono e tū nuꞌu era:
—He oho takoꞌa atu a mātou.
He eke-eke ia ananake ki ruŋa i te vaka he eꞌa he oho, ꞌe ꞌina e tahi meꞌe i ravaꞌa ꞌi rā pō. 4Ko hāhine ꞌana mo ꞌōtea, he māroa atu a Ietū ꞌi te taha-taha o tū kona vai era, ꞌe ꞌina kai aŋi-aŋi e rā nuꞌu hāpī era ꞌāꞌana ko ia ꞌō rā meꞌe. 5He ohu atu e Ietū:
—E kuā hoa, ¿ꞌina ꞌō kōrua ika?
He pāhono e rā nuꞌu:
—ꞌIna.
6He kī e Ietū:
—Ka haka topa te kūpeŋa a te pāꞌiŋa mataꞌu o te vaka, he ravaꞌa ika kōrua.
Pē ira i aŋa ai, ꞌe i haro mai era ꞌina he ŋaeꞌi te kūpeŋa ꞌi te rahi o te ika. 7ꞌI tū hora ꞌā i aŋi-aŋi ai e te kope haŋa rahi ꞌa Ietū ꞌe he kī ki a Pētero: «¡Ko Ietū te meꞌe era!».
I ꞌite era e Pētero ko Ietū tū meꞌe era, he uru i tōꞌona kahu, he rere ki roto i te vai he kau he oho ki ꞌuta. 8Tū tētahi nuꞌu era kai roa i tomo ai ꞌi ruŋa i te vaka e to-toi rō ꞌana i te kūpeŋa ko ꞌī ꞌā e te ika. E pae ꞌahuru nō māroa, paꞌi, o te ꞌava-ꞌava mai te taha-taha tai.
9I topa era ki ꞌuta, he takeꞌa i te ahi e hū rō ꞌā, ꞌi ruŋa e tahi ika ꞌe he haraoa. 10He kī e Ietū: «Ka maꞌu mai hai ika toꞌo iho mai ena e kōrua».
11He eke ia a Pētero ki ruŋa i te vaka he to-toi he oho mai i tū kūpeŋa era ki ꞌuta ko ꞌī ꞌana e te ika ko tetu ko tetu, e hoꞌe hānere e pae ꞌahuru mā toru ika; ꞌe ꞌina kai mō-more tū kūpeŋa era ꞌi te rahi.
12He kī a Ietū: «Ka oho mai kōrua ka kai».
ꞌI te haꞌamā ꞌina e tahi o rāua i haŋa mo ꞌui ko ai a ia ꞌi te meꞌe era e ꞌite riva-riva rō ꞌana ko Ietū rā meꞌe. 13He haka hāhine ia a Ietū, he toꞌo i te haraoa ꞌe i te ika he tuhaꞌa ki tū nuꞌu era.
14He toru haka takeꞌa iŋa nei o Ietū i a ia ki tāꞌana nuꞌu hāpī mai tōꞌona ora iŋa mai te mate.
Ko Ietū ꞌe ko Pētero
15I oti era i te kai, he ꞌui e Ietū ki a Pētero:
—E Tīmona, e te poki ꞌa ⌊Iovani⌋ ē, ¿i hau rō atu tuꞌu haŋa mai ki a au ki te nuꞌu nei?
He pāhono e Pētero:
—Ko ꞌite ꞌana koe, e Ietū ē, e haŋa rō atu ꞌana a au.
He kī ia e Ietū:
—E hāpaꞌo koe i tāꞌaku māmoe.
16He ꞌui haka ꞌou e Ietū:
—E Tīmona, e te poki ꞌa Iovani ē, ¿e haŋa rō mai ꞌana koe?
He pāhono e Pētero:
—Ko ꞌite ꞌā e koe, e Ietū ē, e haŋa rō atu ꞌana a au.
He kī e Ietū:
—E hāpaꞌo koe i tāꞌaku māmoe.
17He ꞌui haka ꞌou ia e Ietū:
—E Tīmona, e te poki ꞌa Iovani ē, ¿e haŋa rō mai ꞌana koe?
He oꞌo te māui-ui ꞌi roto i te māhatu o Pētero ꞌo te ꞌui haka ꞌou o Ietū i tū vānaŋa era, ꞌe he pāhono:
—E Ietū, e ꞌite tahi rō ꞌana a koe i te meꞌe, ꞌe ko ꞌite takoꞌa ꞌana koe e haŋa rō atu ꞌana a au.
He kī haka ꞌou e Ietū:
—E hāpaꞌo koe i tāꞌaku māmoe. 18ꞌĪ a au he kī atu: ꞌi te hora ōꞌou e ꞌāpī nō ꞌā, ꞌāꞌau ꞌā te here i tuꞌu pena ꞌe te oho ki te kona nō era ꞌāꞌau i haŋa. ꞌE, ka korohuꞌa ena, he haka toro i tuꞌu rima, he here-here atu ꞌe he maꞌu i a koe ki te kona ꞌina e ko haŋa e koe mo oho.
19I kī ai e Ietū i te meꞌe nei, e haka aŋi-aŋi ꞌā pē hē ka mate era a Pētero, ꞌe pē hē te mate era o Pētero ka haka nui-nui era i te ꞌAtua. I oti era he kī:
—¡E aŋa e oho koe i tāꞌaku meꞌe kī atu mo aŋa!
Te kope haŋa rahi ꞌa Ietū
20He hārui ia a Pētero a tuꞌa, he takeꞌa ka tata atu tū kope haŋa rahi era ꞌa Ietū, kope noho ꞌi muri i a Ietū ꞌi te ⌊ŋoŋoro era o te Pakate⌋ ꞌui era pē nei ē: «E te Maꞌori, ¿ko ai te meꞌe ena ka hoꞌo ena i a koe?». 21I takeꞌa era e Pētero, he ꞌui:
—E Ietū, ¿he aha te meꞌe ka topa ena ki te kope era?
22He pāhono e Ietū:
—Mo haŋa ōꞌoku mo taꞌe mate ōꞌona ꞌātā ki tōꞌoku hoki iŋa mai, taꞌe he meꞌe ꞌāꞌau. Ka aŋa ka oho nō koe i tāꞌaku meꞌe kī atu.
23ꞌO ira i rahi ai te ꞌaꞌamu ꞌi roto i te nuꞌu taina ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a Ietū: rā kope e ko mate. ꞌE taꞌe pē ira te kī ꞌa Ietū. Te kī: «Mo haŋa ōꞌoku mo taꞌe mate ōꞌona ꞌātā ki tōꞌoku hoki iŋa mai, taꞌe he meꞌe ꞌāꞌau».
24Ko te kope mau nei ꞌā te kope e haka ꞌite atu ena o ruŋa i te ŋā meꞌe nei, ꞌe ꞌāꞌana mau ꞌā i pāpaꞌi. ꞌE a tātou e ꞌite rō ꞌā he parautiꞌa tāꞌana meꞌe kī.
25I aŋa rō a Ietū meꞌe rahi haka ꞌou nō atu meꞌe. ꞌĀhani i pāpaꞌi tahi ꞌi ruŋa i te puka, ꞌi te rahi, ꞌina he kona o te ao mo hue.